METODY DYSKONTOWE W OCENIE EFEKTYWNOŚCI NAKŁADÓW NA EDUKACJĘ WYŻSZĄ 1

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "METODY DYSKONTOWE W OCENIE EFEKTYWNOŚCI NAKŁADÓW NA EDUKACJĘ WYŻSZĄ 1"

Transkrypt

1 EKONOMETRIA ECONOMETRICS ISSN Anna Król METODY DYSKONTOWE W OCENIE EFEKTYWNOŚCI NAKŁADÓW NA EDUKACJĘ WYŻSZĄ 1 Sreszczenie: Jedną z ważnych form inwesycji w zasoby ludzkie jes edukacja, kóra może przynosić korzyści zarówno poszczególnym jednoskom, jak i całemu społeczeńswu. Podniesienie poziomu wykszałcenia, jak każda inna inwesycja, wymaga ponoszenia nakładów w celu osiągnięcia określonych korzyści. Bilans pomiędzy planowanymi koszami a poencjalnymi zyskami związanymi z przedsięwzięciem decyduje o przeznaczeniu środków na jego realizację. Celem arykułu jes przedsawienie meod dyskonowych jako narzędzi do oceny efekywności inwesycji w edukację wyższą i wyznaczania prywanej sopy zwrou z inwesycji w edukację. Zaprezenowane zosały klasyczne meody z arsenału analizy koszów i korzyści w ocenie projeków inwesycyjnych, oraz przedyskuowane wybrane aspeky ich wykorzysania w obszarze analizy efekywności edukacji na poziomie akademickim. Słowa kluczowe: meody dyskonowe, analiza koszów i korzyści, prywana sopa zwrou z inwesycji w edukację. JEL Classificaion: I23, I26 1. Wsęp Teoria kapiału ludzkiego sformułowana w pracach T.W. Schulza i G.S. Beckera uznaje zasoby ludzkie, rozumiane jako zbiór osób z ogółem ich wiedzy, umiejęności i doświadczenia, za bardzo ważny elemen przedsiębiorswa, organizacji, sekora biznesu, czy eż całej gospodarki, kóry posiada określoną warość ekonomiczną (por. [Schulz 1961], [Schulz 1963], [Bowman 1966], [Becker 1993]). Inwesycje w kapiał ludzki, podobnie jak inwesycje w kapiał rzeczowy, mogą przyczyniać się poprawy jakości, efekywności i poziomu produkcji, rozwoju echnologicznego oraz wzrosu gospodarczego. Tym samym wymagają one analogicznych do klasycznych przedsięwzięć inwesycyjnych analiz w obszarach efekywności, opłacalności czy eż celowości. 1 Badanie zosało przeprowadzone w ramach projeku badawczego p. Meody pomiaru sopy zwrou z inwesycji na edukację w szkołach wyższych. Projek zosał sfinansowany ze środków Narodowego Cenrum Nauki przyznanych na podsawie decyzji numer DEC-2011/01/B/HS4/02328.

2 Meody dyskonowe w ocenie efekywności nakładów na edukację wyższą 2 Jedną z ważnych form inwesycji w zasoby ludzkie jes edukacja, kóra może przynosić korzyści zarówno poszczególnym jednoskom, jak i całemu społeczeńswu. Podniesienie poziomu wykszałcenia, jak każda inna inwesycja, wymaga ponoszenia nakładów w celu osiągnięcia określonych korzyści. Niezależnie od ego czy rozparujemy inwesycję w sekor edukacji przeprowadzaną przez jednoski rządowe, czy eż indywidualną decyzję obywaela o podjęciu dodakowej nauki, o bilans pomiędzy planowanymi koszami a poencjalnymi zyskami związanymi z przedsięwzięciem będzie deerminował sposoby przeznaczenia środków na jego realizację. Meody dyskonowe sanowią przydane narzędzie umożliwiające sysemayczne i kompleksowe ujęcie i porównanie przyszłych przepływów pieniężnych w czasie, wspomagając podjęcie decyzji o realizacji bądź zarzuceniu projeku inwesycyjnego. Celem arykułu jes przedsawienie meod dyskonowych jako narzędzi do oceny efekywności inwesycji w edukację wyższą i wyznaczania prywanej sopy zwrou z inwesycji w edukację. Zaprezenowane zosały klasyczne meody z arsenału analizy koszów i korzyści w ocenie projeków inwesycyjnych, oraz przedyskuowane wybrane aspeky ich wykorzysania w obszarze analizy efekywności edukacji na poziomie akademickim. 2. Koncepcja sopy zwrou z inwesycji w edukację Korzyści z inwesycji w edukację są bardzo zróżnicowane i nie zawsze ławo mierzalne (por. [Dziechciarz 2011]). Ze względu na podmio, na kóry oddziaływują korzyści można je podzielić na prywane (uzyskiwane przez jednoskę np. jako zwiększone zarobki, mobilność czy pozyywny wpływ na poomswo) oraz społeczne (przynoszące pożyek całemu społeczeńswu poprzez wpływ między innymi na gospodarkę, sysem podakowy czy sysem opieki społecznej). Pozyywny wpływ wyższego poziomu wykszałcenia najławiej jes zmierzyć w obszarze maerialnym, jako zwiększenie zarobków, produkywności czy eż rozwoju gospodarczego. Niemniej jednak edukacja przynosi akże szereg ważnych i niejednokronie decydujących korzyści niemaerialnych, akich jak lepsze zdrowie, presiż czy eż redukcja przesępczości 2. Podział korzyści wynikających z wykszałcenia wraz z przykładami prezenuje abela 1. Jedną z szeroko rozpowszechnionych meod mierzenia efekywności edukacji (w ym również wykszałcenia wyższego) z punku widzenia jednoski w wymiarze maerialnym jes prywana sopa zwrou z inwesycji w edukację (privae rae of reurn o educaion), kórą najogólniej można wyrazić wzorem: 2 Analizę niemaerialnych korzyści można znaleźć np. w pracach [Dziechciarz-Duda, Król 2013], [Owens 2004], [Wolfe, Zuvekas 1997].

3 3 Auor;Anna Król K N r = 100%, N gdzie: K warość bieżąca przyszłych przepływów pieniężnych wynikających z uzyskania określonego poziomu edukacji, N warość bieżąca nakładów poniesionych na uzyskanie określonego poziomu edukacji powiększona o koszy uraconych korzyści. Tabela 1. Klasyfikacja korzyści z wykszałcenia Typ korzyści Prywane Społeczne Maerialne Niemaerialne - wyższe zarobki i oszczędności - większe szanse na zarudnienie - większa elasyczność na rynku pracy - większa mobilność - większe poczucia szczęścia - lepsze zdrowie - większa długość życia - zdrowsze i lepiej wyedukowane poomswo - wyższa produkywność - wyższe wpływy z podaków - mniejsze obciążenia dla sysemu opieki społecznej - szybszy rozwój echnologiczny - niższy poziom przesępczości - wyższy poziom wrażliwości społecznej - wyższy poziom świadomości obywaelskiej Źródło: opracowanie własne na podsawie [Psacharopoulos 2009], [McMahon 1997]. Rozparywana w konekście wyłącznie pieniężnym inwesycja w edukację może być posrzegana jak każde inne przedsięwzięcie inwesycyjne zn. poprzez pryzma przepływów pieniężnych (koszów i przychodów) jakie generuje. Wówczas do oceny efekywności nakładów na edukację można zasosować klasyczne meody dyskonowe będące narzędziami analizy koszów i korzyści (cos-benefi analysis), akie jak meoda eraźniejszej warości neo NPV (ne presen value), meoda wewnęrznej sopy zwrou IRR (inernal rae of reurn) wskaźnik zyskowności PI (profiabiliy index) czy eż zdyskonowany okres zwrou DPP (discoun payback period) 3. Niniejsza praca koncenruje się na aspekach zasosowania meod dyskonowych w wyznaczaniu prywanej sopy zwrou z inwesycji w edukację. Zagadnienia doyczące wykorzysania analizy koszów i korzyści do wyznaczania społecznej sopy zwrou z inwesycji w edukację szczegółowo zaprezenowane zosały w pracy [Psacharopoulos, Woodhall 1999]. 3 Koncepcja wykorzysania meod dyskonowych do analizy efekywności nakładów na edukację pojawiła się już w laach siedemdzisiąych ubiegłego wieku. Rozważania na en ema można znaleźć na przykład w pracach [Carrol, Ihnen 1967], [Schulz 1967], [Cohn 1972].

4 Meody dyskonowe w ocenie efekywności nakładów na edukację wyższą 4 3. Dyskonowe meody oceny opłacalności inwesycji Dyskonowe meody rachunku ekonomicznego uznawane są za jedne z najbardziej odpowiednich i kompleksowych sposobów oceny opłacalności inwesycji, jednocześnie należąc do najczęściej sosowanych w prakyce gospodarczej (por. np. [Sierpińska, Jachna 2004], [Rogowski 2004]). Do najważniejszych zale analizy koszów i korzyści należą: uwzględnianie czynnika czasu i prawidłowe porównywanie przepływów pieniężnych pojawiających się w różnych momenach inwesycji; możliwość objęcia analizą całego okresu funkcjonowania badanego przedsięwzięcia inwesycyjnego - od momenu inicjacji, poprzez realizację aż do końca okresu osiągania efeków; możliwość indywidualnego ujęcia poziomu ryzyka związanego z daną inwesycją; możliwość porównywania alernaywnych przedsięwzięć inwesycynych; względna prosoa i elasyczność sosowania oraz zrozumiałość i przejrzysa inerpreacja uzyskiwanych wyników. Zdecydowanie największym mankamenem sosowania meod dyskonowych jes konieczność oszacowania przyszłych planowanych koszów oraz oczekiwanych przychodów, a akże sopy dyskonowej. Ponieważ mamy u do czynienia z prognozowaniem przepływów pieniężnych oraz poziomu ryzyka oczywisym jes, że oszacowania mogą być obarczone błędami. Z ego względu meody dyskonowe należy rakować jako narzędzia wspomagające proces podejmowania decyzji, kóre pozwalają na idenyfikację projeków inwesycyjnych przynoszących poencjalnie największe korzyści w sosunku do poniesionych nakładów Meoda eraźniejszej warości neo NPV Meoda NPV określa bieżącą warość bilansu wpłwów i nakładów pieniężnych na analizowane przedsięwzięcie przy założeniu pewnej sopy dyskonowej r: n CIF COF NPV =, = 0 (1 + r) gdzie: CIF - przychody pieniężne w okresie, COF - nakłady pieniężne w okresie, r sopa dyskona, n okres rwania inwesycji. Sopa dyskonowa r o oczekiwana sopa korzyści z inwesycji, kóra powinna odzwierciedlać rynkowy kosz kapiału. Przy jej usalaniu powinno się brać pod uwagę nasępujące elemeny (por. [Luy 1992]):

5 5 Auor;Anna Król sopę wolną od ryzyka - zazwyczaj wyrażoną jako długoerminowe oprocenowanie wolnej od ryzyka lokay kapiałowej (np. długoerminowych obligacji Skarbu Pańswa); oczekiwaną sopę inflacji w okresie rwania inwesycji; premię za ryzyko związane z możliwym niepowodzeniem przedsięwzięcia, złym oszacowaniem przyszłych przepływów pieniężnych ip.; kosz uraconych korzyści - uracenie możliwości alernaywnego ulokowania kapiału. Inwesycję można uznać za opłacalną jeśli NPV > 0, wówczas bowiem sopa renowności przedsięwziecia przewyższa oszacowaną sopę dyskonową r Meoda wewnęrznej sopy zwrou IRR IRR jes o aka sopa procenowa, przy kórej warość bieżąca przychodów pieniężnych równa się warości bieżącej nakładów. Poszukiwanie IRR polega więc na znalezieniu akiej sopy dyskonowej dla kórej NPV = 0 : n CIF COF = 0. = 0 (1 + IRR) Wskaznik IRR mierzy bezpośrednią sopę renowności inwesycji, więc im wyższa jego warość ym efekywniejsze jes przedsięwzięcie. Zaakcepowane do realizacji powinny być jedynie e projeky inwesycyjne, kórych IRR jes wieksze od najniższej możliwej do zaakcepowania przez inwesora sopy dyskonowej r Wskaźnik zyskowności PI Wskaźnik zyskowności PI jes sosunkiem zdyskonowanych przychodów pieniężnych uzyskanych w wyniku realizowanej inwesycji do zdyskonowanych nakładów pieniężnych poniesionych na daną inwesycję: n CIF = 0 (1 + r) PI = n, COF = 0 (1 + r) Inwesycje o wskaźniuku PI większym od 1 należy uznać za opłacalne. Przy porównywaniu kilku alernaywnych inwesycji korzysniejsza jes a o wyższym wskaźniku PI.

6 Meody dyskonowe w ocenie efekywności nakładów na edukację wyższą 6 4. Wybrane aspeky wykorzysania meod dyskonowych do wyznaczania prywanej sopy zwrou inwesycji w edukację wyższą 4.1. Profil przepływów pieniężnych Aby obliczyć wskaźniki dyskonowe efekywności inwesycji w edukację na poziomie uniwersyeckim, a ym samym wyznaczyć prywaną sopę zwrou z inwesycji w edukację wyższą, należy w pierwszej kolejności prawidłowo określić jakie będą nakłady na dodakową edukację ponoszone przez osoby decydującą się na podjęcie sudiów wyższych oraz jaką nadwyżkę przychodów osiągną e osoby w przyszłości w porównaniu z osobami, kóre kończą swoją edukcję na poziomie średnim. Rys. 1 przedsawia profile wiek-dochód dla różnych poziomów wykszałcenia w Polsce wyznaczone na podsawie danych z badania Diagnoza Społeczna (wykszałcenie wyższe: 2176 osób, wykszałcenie średnie: 6863 osoby, wykszałcenie podsawowe: 9521 osób) Średni dochód neo [PLN] Wiek wyższe średnie podsawowe Rys. 1. Profile wiek-dochód dla różnych poziomów wykszałcenia w Polsce Źródło: opracowanie własne na podsawie [Rada Monioringu Społecznego 2011]. Profile wiek-dochód wskazują na silną zależność wysokości dochodów od poziomu wykszałcenia: niezależnie od wieku dochody osób lepiej wyedukowanych są isonie wyższe w porównaniu do osób o niższym poziomie wykszałcenia. Ponado profile wiek-dochód charakeryzują się sałymi cechami, kóre można zaobserwować zarówno w krajach rozwinięych, jak i rozwijających się (por. [Psacharopoulos, Woodhall 1999]):

7 7 Auor;Anna Król dochody wzrasają wraz z wiekiem aż do osiągnięcia maksymalnej warości (szczy kariery), a nasępnie sabilizują się bądź spadają do momenu przejścia na emeryurę; profile dla wyższych poziomów wykszałcenia charakeryzują się bardziej sromym kszałem; im wyższy poziom edukacji ym później obserwuje się maksimum wysokości zarobków. Należy zauważyć, że poszukiwana meodami dyskonowymi sopa zwrou z inwesycji w edukację w zasadzie bazuje na indywidualnym dla każdej osoby profilu nakładów i przychodów. Analiza a jes bowiem bardzo wrażliwa na szereg czynników specyficznych j. rodzaj sudiów, wykonywany zawód, miejsce zamieszkania, płeć ip. Inwesycja w edukację wyższą zazwyczaj charakeryzuje się prosym profilem przepływów pieniężnych w czasie: znaczne nakłady w począkowym eapie są sopniowo rekompensowane przez późniejsze wpływy pojawiające się w dłuższym okresie. Rys. 2 prezenuje profil przepływów pieniężnych dla inwesycji w edukację wyższą (dla ilusracji empirycznej przedsawionej w akapicie 4.2 arykułu) Rys. 2. Profil przepływów pieniężnych dla inwesycji w edukację wyższą Źródło: opracowanie własne. W pierwszych kilku laach (okres sudiów) inwesycja w edukację wyższą generuje głównie koszy (czesne, ubezpieczenia, maeriały dydakyczne, zwiększone koszy urzymania ip.) oraz uracone korzyści (brak przychodów z pracy). W indywidualnych przypadkach mogą w ym okresie pojawiać się przychody (np. z yułu sypendiów czy pracy dorywczej), jednakże ypowo nie przekraczają one wysokości ponoszonych koszów. W kolejnym (opcjonalnym) eapie (saż, aplikacja, specjalizacja) oprócz koszów i uraconych korzyści inwesycja zaczyna generować

8 Meody dyskonowe w ocenie efekywności nakładów na edukację wyższą 8 przychody z yułu wynagrodzenia. Po zakończeniu eapu edukacji i dodakowych szkoleń inwesycja przynosi wyłącznie wpływy z yułu wyższych zarobków, a później również wyższej emeryury (w porównaniu do zarobków i emeryury osób bez wyższego wykszałcenia) Szacowanie przepływów pieniężnych Jak wspomniano wcześniej, meody dyskonowe wymagają oszacowania koszów inwesycji oraz nadwyżki przychodów jaką osiągnie osoba z wykszałceniem wyższym. Próbę zebrania i uporządkowania czynników jakie należałoby oszacować przy wyznaczaniu przepływów pieniężnych w analizie efekywności inwesycji w edukcję na poziomie uniwersyeckim prezenuje abela 2. Tabela 2. Elemeny konieczne do oszacowania przy wyznaczaniu sopy zwrou z edukacji wyższej meodami dyskonowymi COF czesne inne koszy (j. ubezpieczenie, maeriały dydakyczne ip.) uracone poencjalne wynagrodzenie CIF sypendium wynagrodzenie w czasie sażu/aplikacji/specjalizacji różnica w wynagrodzeniu w sosunku do wynagrodzenia bez sudiów różnica w emeryurze w sosunku do emeryury bez sudiów Sopa dyskona Czas rwania poszczególnych eapów inwesycji okres nauki okres obowiązkowego sażu/aplikacji/specjalizacji okres pracy do emeryury okres pobierania emeryury C U P S A W E r n m e z Źródło: opracowanie własne. Przy powyższych założeniach sumę zdyskonowanych nakładów DCOF i sumę zdyskonowanych przychodów DCIF okreslić można nasepującymi wzorami: DCOF = C U + P n 1 n+ m 1 + = 0 (1 + r) = 0 (1 + r)

9 9 Auor;Anna Król oraz DCIF = n 1 S (1 + r) + n+ m 1 A (1 + r) + W (1 + r) n+ m+ e 1 n+ m+ e+ z 1 E (1 r) = 0 = n = n+ m = n+ m+ e + Ilusracja empiryczna. Rozważmy inwesycję w płane sudia na Akademii Medycznej na kierunku somaologia. Jako alernaywę przyjmijmy pracę jako przedsawiciel handlowy z wykszałceniem średnim. Zakładane roczne wielkości przepływów pieniężnych o 4 : C = ; U = 700; S = ; A = ; W = ; P = ; E = ; r = 0,04; n = 5; m = 5; e = 37; z = 14. Dla powyższej inwesycji orzymujemy wewnęrzną sopę zwrou IRR = 8,18%, warość bieżącą neo NPV = , oraz wskaźnik zyskowności PI = 1, Alernaywne podejścia do szacowania przepływów pieniężnych Poza podejściem indywidualnym do szacowania przepływów pieniężnych zilusrowanym w poprzednim paragrafie w lieraurze można znaleźć próby oszacowań prywanej sopy zwrou dla określonych grup osób (np. dla sudenów określonych kierunków czy specjalizacji) przy pewnych upraszczających założeniach (por. np. [Roh 2011]). Sposób en pozwala na porównanie zwroów z inwesycji w edukację osiąganych przez reprezenanów określonych grup zawodowych, a ym samym wycenić opłacalność sudiowania na poszczególnych kierunkach. Kolejnym ineresującym podejściem (zaprezenowanym np. w pracach [Wahrenburg, Weldi 2007], [Psacharopoulos 1995], [Murphy, Welch 1990]) jes empiryczne szacowanie profili doświadczenie-dochody zarówno dla absolwenów szkół wyższych, jak i absolwenów szkół średnich jako grupy konrolnej z wykorzysaniem modelu Mincera. Model Mincera [Mincer 1958; Mincer 1974] pozwala na zmierzenie wysokości premii do wynagrodzenia jaką uzyskiwał będzie absolwen uczelni (j. przyrosu wynagrodzenia za pracę związanego z inwesycją w ukończenie sudiów wyższych). Najogólniejszą posać modelu wyrazić można wzorem: T lnwi = X i β + ε i, gdzie: W wynagrodzenie za pracę, X wekor zmiennych mających wpływ na poziom wynagrodzeń, β - wekor nieznanych paramerów, ɛ - składnik losowy. Składniki macierzy X w pierwonej wersji modelu Mincera obejmowały wykszałcenie (począkowo wyrażone jako liczba la edukacji, później również jako zesaw zmiennych zero-jedynkowych określających poziom wykszałcenia) 4 Różnice wynagrodzeń wyznaczone zosały na podsawie badania wysokości zarobków w poszczególnych zawodach, kórego wyniki można znaleźć na sronie hp://wynagrodzenia.pl. Dla wszyskich przychodów założono realną sopę wzrosu rocznie 2%. Momen przejścia na emeryurę usalono na 65 rok życia, a oczekiwaną długość życia na 79 la. +.

10 Meody dyskonowe w ocenie efekywności nakładów na edukację wyższą 10 i doświadczenie zawodowe (zazwyczaj wyrażone w posaci wielomianu kwadraowego). Podejmowano również próby poszerzenia specyfikacji modelu o inne zmienne niezależne akie jak płeć, sanowisko, region, wielkość firmy ip. Nasępnie orzymane w drodze oszacowania modelu Mincera wynagrodzenia używane są do wyznaczania wewnęrznych sóp zwrou (IRR) i warości bieżących neo (NPV) w celu oceny opłacalności inwesycji w edukację wyższą. 5. Zakończenie Meody dyskonowe są najczęsszym obok meody Mincera sposobem szacowania prywanej sopy zwrou z inwesycji w edukację wyższą. Sanowią one przydane narzędzie umożliwiające sysemayczne i kompleksowe ujęcie i porównanie przyszłych przepływów pieniężnych w czasie, wspomagając decyzję o podjęciu kszałcenia na poziomie uniwersyeckim. Największymi mankamenami meod dyskonowych są konieczność szacowania przyszłych przepływów pieniężnych oraz nieuwzględnianie niemaerialnych korzyści z faku posiadania wyższego wykszałcenia. Poza oczywisymi maerialnymi profiami akimi jak wyższe wynagrodzenie i wyższa emeryura, kóre są relaywnie ławe do prognozowania, osoby z wyższym wykszałceniem uzyskują szereg maerialnych korzyści bardzo rudnych do precyzyjnego zmierzenia. Z reguły osoby lepiej wyedukowane sprawniej zarządzają swoimi finansami, efekywniej oszczędzają i inwesują nadmiarowe środki finansowe, oraz mają zdecydowanie większe szanse na awans i podwyżki płac. W osaecznej ocenie neleży zaem ująć oprócz wyznaczonych wskażników analizy koszów i korzyści również dodakowe korzyści maerialne jak również niemaerialne czynniki wynikające z faku posiadania wyższego wykszałcenia. Lieraura Becker G.S., 1993, Human Capial: a Theoreical and Empirical Analysis wih Special Reference o Educaion, 3 rd ed., Universiy of Chicago Press, Chicago. Bowman, M. J., 1966, The Human Invesmen Revoluion in Economic Though, Sociology of Educaion, vol. 39, no. 2, s Carrol A.B., Ihnen L.A., 1967, Coss and Reurns for Two Years of Possecondary Technical Schooling: A Pilo Sudy, Journal of Poliical Economy, vol. 75, no. 6, s Cohn E., 1972, On he Ne Presen Value Rule for Educaional Invesmens, Journal of Poliical Economy, vol. 80 (2), s Dziechciarz J., 2011, On Rae of Reurn Measuremen in Educaion, Economerics, no. 194, s Dziechciarz-Duda M., Król A., 2013, On Non-moneary Benefis of Teriary Educaion,

11 11 Auor;Anna Król Ekonomerics, no. 41 (3), s Luy Z. (red.), 1992, Rachunkowość finansowa, Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce, Warszawa. McMahon W., 1997, Recen Advances in Measuring he Social and Individual Benefis of Educaion, Inernaional Journal of Educaion Research, vol. 27 (6), s Mincer J., 1958, Invesmen in Human Capial and Personal Income Disribuion, Journal of Poliical Economy, vol. 66 (4), s Mincer J., 1974, Schooling, Experience and Earnings, Columbia Universiy Press, New York. Murphy K., Welch F., 1990, Empirical Age-Earnings Profiles, Journal of Labor Economics, vol. 8, no. 2, s Owens J., 2004, A Review of he Social and Non marke Reurns o Educaion, Educaion and Learning Nework, Wales. Psacharopoulos G., 2009, Reurns o Invesmen in Higher Educaion. A European Survey, Progress in Higher Educaion Reform Across Europe, Cener for Higher Educaion Policy Sudies, Enschede. Psacharopoulos G., 1995, The Profiabiliy of Invesmen in Educaion: Conceps and Mehods, The World Bank, Washingon, DC. Psacharopoulos G., Woodhall M., 1999, Educaion for Developmen. An Analysis of Invesmen Choices, Oxford Universiy Press, New York. Rada Monioringu Społecznego, Diagnoza społeczna: zinegrowana baza danych [2011], ( ). Rogowski W., 2004, Rachunek efekywności przedsięwzięć inwesycyjnych, Oficyna Ekonomiczna, Kraków. Roh N., 2011, The Coss and Reurns o Medical Educaion, Universiy of California, Berkeley. Sierpinska M., Jachna T., 2004, Ocena przedsiebiorswa według sandardów świaowych, PWN, Warszawa. Schulz T. W., 1961, Educaion and Economic Growh, [w:] Henry N.B. (red.), Social Forces Influencing American Educaion, Naional Sociey for he Sudy of Educaion, Universiy of Chicago Press, Chicago. Schulz T. W., 1963, The Economic Value of Educaion. Columbia Universiy Press, New York. Schulz T.W., 1967, The Rae of Reurn in Allocaing Invesmen Resources o Educaion, Journal of Human Resources, vol. 2 (3), s Wahrenburg M., Weldi M., 2007, Reurn on Invesmen in Higher Educaion - Evidence for Differen Subjecs, Degrees and Gender in Germany, Goehe Universiy, Frankfur. Wolfe B. Zuvekas S., 1997, Nonmarke Oucomes of Schooling, Inernaional Journal of Educaional Research, vol. 27 (6), s

12 Meody dyskonowe w ocenie efekywności nakładów na edukację wyższą 12 COST-BENEFIT METHODS IN THE ANALYSIS OF TERTIARY EDUCATION INVESTMENT Summary: One of he imporan forms of invesmen in human resources ha can bring benefis boh o individuals and he sociey as a whole is educaion. Raising he level of educaion, like any oher invesmen, requires incurring coss in order o achieve cerain profis. The balance beween planned coss and poenial benefis associaed wih he invesmen projec deermines he allocaion of funds for is implemenaion. The paper presens he discoun mehods as ools o evaluae he efficiency of invesmen in eriary educaion and o deermine he privae rae of reurn on invesmen in educaion. Classical mehods from he arsenal of cosbenefi analysis in he evaluaion of invesmen projecs have been described, and seleced aspecs of heir applicaion in he field of analysis of he effeciveness of educaion a universiy level have been discussed. Keywords: discoun mehods, cos-benefi analysis, privae rae of reurn o eriary educaion

Analiza metod oceny efektywności inwestycji rzeczowych**

Analiza metod oceny efektywności inwestycji rzeczowych** Ekonomia Menedżerska 2009, nr 6, s. 119 128 Marek Łukasz Michalski* Analiza meod oceny efekywności inwesycji rzeczowych** 1. Wsęp Podsawowymi celami przedsiębiorswa w długim okresie jes rozwój i osiąganie

Bardziej szczegółowo

EKONOMETRIA ECONOMETRICS 1(51) 2016

EKONOMETRIA ECONOMETRICS 1(51) 2016 EKONOMETRIA ECONOMETRICS 1(51) 2016 Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu Wrocław 2016 Redakcja wydawnicza: Aleksandra Śliwka Redakcja techniczna i korekta: Barbara Łopusiewicz Łamanie: Beata

Bardziej szczegółowo

Analiza i Zarządzanie Portfelem cz. 6 R = Ocena wyników zarządzania portfelem. Pomiar wyników zarządzania portfelem. Dr Katarzyna Kuziak

Analiza i Zarządzanie Portfelem cz. 6 R = Ocena wyników zarządzania portfelem. Pomiar wyników zarządzania portfelem. Dr Katarzyna Kuziak Ocena wyników zarządzania porelem Analiza i Zarządzanie Porelem cz. 6 Dr Kaarzyna Kuziak Eapy oceny wyników zarządzania porelem: - (porolio perormance measuremen) - Przypisanie wyników zarządzania porelem

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNOŚĆ INWESTYCJI MODERNIZACYJNYCH. dr inż. Robert Stachniewicz

EFEKTYWNOŚĆ INWESTYCJI MODERNIZACYJNYCH. dr inż. Robert Stachniewicz EFEKTYWNOŚĆ INWESTYCJI MODERNIZACYJNYCH dr inż. Rober Sachniewicz METODY OCENY EFEKTYWNOŚCI PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH Jednymi z licznych celów i zadań przedsiębiorswa są: - wzros warości przedsiębiorswa

Bardziej szczegółowo

Management Systems in Production Engineering No 4(20), 2015

Management Systems in Production Engineering No 4(20), 2015 EKONOMICZNE ASPEKTY PRZYGOTOWANIA PRODUKCJI NOWEGO WYROBU Janusz WÓJCIK Fabryka Druu Gliwice Sp. z o.o. Jolana BIJAŃSKA, Krzyszof WODARSKI Poliechnika Śląska Sreszczenie: Realizacja prac z zakresu przygoowania

Bardziej szczegółowo

ESTYMACJA KRZYWEJ DOCHODOWOŚCI STÓP PROCENTOWYCH DLA POLSKI

ESTYMACJA KRZYWEJ DOCHODOWOŚCI STÓP PROCENTOWYCH DLA POLSKI METODY ILOŚCIOWE W BADANIACH EKONOMICZNYCH Tom XIII/3, 202, sr. 253 26 ESTYMACJA KRZYWEJ DOCHODOWOŚCI STÓP PROCENTOWYCH DLA POLSKI Adam Waszkowski Kaedra Ekonomiki Rolnicwa i Międzynarodowych Sosunków

Bardziej szczegółowo

Analiza efektywności kosztowej w oparciu o wskaźnik dynamicznego kosztu jednostkowego

Analiza efektywności kosztowej w oparciu o wskaźnik dynamicznego kosztu jednostkowego TRANSFORM ADVICE PROGRAMME Invesmen in Environmenal Infrasrucure in Poland Analiza efekywności koszowej w oparciu o wskaźnik dynamicznego koszu jednoskowego dr Jana Rączkę Warszawa, 13.06.2002 2 Spis reści

Bardziej szczegółowo

System zielonych inwestycji (GIS Green Investment Scheme)

System zielonych inwestycji (GIS Green Investment Scheme) PROGRAM PRIORYTETOWY Tyuł programu: Sysem zielonych inwesycji (GIS Green Invesmen Scheme) Część 6) SOWA Energooszczędne oświelenie uliczne. 1. Cel programu Ograniczenie lub uniknięcie emisji dwulenku węgla

Bardziej szczegółowo

Stała potencjalnego wzrostu w rachunku kapitału ludzkiego

Stała potencjalnego wzrostu w rachunku kapitału ludzkiego 252 Dr Wojciech Kozioł Kaedra Rachunkowości Uniwersye Ekonomiczny w Krakowie Sała poencjalnego wzrosu w rachunku kapiału ludzkiego WSTĘP Prowadzone do ej pory badania naukowe wskazują, że poencjał kapiału

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 690 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 51 2012

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 690 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 51 2012 ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 690 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 51 2012 MAŁGORZATA WASILEWSKA PORÓWNANIE METODY NPV, DRZEW DECYZYJNYCH I METODY OPCJI REALNYCH W WYCENIE PROJEKTÓW

Bardziej szczegółowo

Alternatywny model pomiaru kapitału ludzkiego An alternative model of measuring human capital

Alternatywny model pomiaru kapitału ludzkiego An alternative model of measuring human capital Zeszyy Naukowe UNIWERSYTETU PRZYRODNICZO-HUMANISTYCZNEGO w SIEDLCACH Seria: Adminisracja i Zarządzanie Nr 105 2015 dr Wojciech Kozioł 1 Uniwersye Ekonomiczny w Krakowie, Kaedra Rachunkowości Alernaywny

Bardziej szczegółowo

Parytet stóp procentowych a premia za ryzyko na przykładzie kursu EURUSD

Parytet stóp procentowych a premia za ryzyko na przykładzie kursu EURUSD Parye sóp procenowych a premia za ryzyko na przykładzie kursu EURUD Marcin Gajewski Uniwersye Łódzki 4.12.2008 Parye sóp procenowych a premia za ryzyko na przykładzie kursu EURUD Niezabazpieczony UIP)

Bardziej szczegółowo

Efektywność projektów inwestycyjnych. Statyczne i dynamiczne metody oceny projektów inwestycyjnych

Efektywność projektów inwestycyjnych. Statyczne i dynamiczne metody oceny projektów inwestycyjnych Efekywość projeków iwesycyjych Saycze i dyamicze meody ocey projeków iwesycyjych Źródła fiasowaia Iwesycje Rzeczowe Powiększeie mająku rwałego firmy, zysk spodzieway w dłuższym horyzocie czasowym. Fiasowe

Bardziej szczegółowo

Wykład 3 POLITYKA PIENIĘŻNA POLITYKA FISKALNA

Wykład 3 POLITYKA PIENIĘŻNA POLITYKA FISKALNA Makroekonomia II Wykład 3 POLITKA PIENIĘŻNA POLITKA FISKALNA PLAN POLITKA PIENIĘŻNA. Podaż pieniądza. Sysem rezerwy ułamkowej i podaż pieniądza.2 Insrumeny poliyki pieniężnej 2. Popy na pieniądz 3. Prowadzenie

Bardziej szczegółowo

Prognozowanie średniego miesięcznego kursu kupna USD

Prognozowanie średniego miesięcznego kursu kupna USD Prognozowanie średniego miesięcznego kursu kupna USD Kaarzyna Halicka Poliechnika Białosocka, Wydział Zarządzania, Kaedra Informayki Gospodarczej i Logisyki, e-mail: k.halicka@pb.edu.pl Jusyna Godlewska

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNOŚĆ INWESTYCJI W ZAPASY W OPODATKOWANYCH I NIE OPODATKOWANYCH ORGANIZACJACH 1

EFEKTYWNOŚĆ INWESTYCJI W ZAPASY W OPODATKOWANYCH I NIE OPODATKOWANYCH ORGANIZACJACH 1 GRZEGORZ MICHALSKI EFEKTYWNOŚĆ INWESTYCJI W ZAPASY W OPODATKOWANYCH I NIE OPODATKOWANYCH ORGANIZACJACH 1 1. Wsęp Organizacje, mogą działać jako opodakowane przedsiębiorswa działające na zasadach komercyjnych

Bardziej szczegółowo

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE DYNAMICZNE MODEE EKONOMETRYCZNE X Ogólnopolskie Seminarium Naukowe, 4 6 września 007 w Toruniu Kaedra Ekonomerii i Saysyki, Uniwersye Mikołaja Kopernika w Toruniu Joanna Małgorzaa andmesser Szkoła Główna

Bardziej szczegółowo

Analiza rynku projekt

Analiza rynku projekt Analiza rynku projek A. Układ projeku 1. Srona yułowa Tema Auor 2. Spis reści 3. Treść projeku 1 B. Treść projeku 1. Wsęp Po co? Na co? Dlaczego? Dlaczego robię badania? Jakimi meodami? Dla Kogo o jes

Bardziej szczegółowo

Wyzwania praktyczne w modelowaniu wielowymiarowych procesów GARCH

Wyzwania praktyczne w modelowaniu wielowymiarowych procesów GARCH Krzyszof Pionek Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu Wyzwania prakyczne w modelowaniu wielowymiarowych procesów GARCH Wsęp Od zaproponowania przez Engla w 1982 roku jednowymiarowego modelu klasy ARCH, modele

Bardziej szczegółowo

BEZRYZYKOWNE BONY I LOKATY BANKOWE ALTERNATYWĄ DLA PRZYSZŁYCH EMERYTÓW. W tym krótkim i matematycznie bardzo prostym artykule pragnę osiągnąc 3 cele:

BEZRYZYKOWNE BONY I LOKATY BANKOWE ALTERNATYWĄ DLA PRZYSZŁYCH EMERYTÓW. W tym krótkim i matematycznie bardzo prostym artykule pragnę osiągnąc 3 cele: 1 BEZRYZYKOWNE BONY I LOKATY BANKOWE ALTERNATYWĄ DLA PRZYSZŁYCH EMERYTÓW Leszek S. Zaremba (Polish Open Universiy) W ym krókim i maemaycznie bardzo prosym arykule pragnę osiągnąc cele: (a) pokazac że kupowanie

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Kaedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Sposoby usalania płac w gospodarce Jednym z głównych powodów, dla kórych na rynku pracy obserwujemy poziom bezrobocia wyższy

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 690 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 51 2012

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 690 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 51 2012 ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 690 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 51 2012 GRZEGORZ MICHALSKI POZIOM ZAANGAŻOWANIA KAPITAŁU W ZAPASACH W ORGANIZACJACH NON-PROFIT * Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

OCENA ATRAKCYJNOŚCI INWESTYCYJNEJ AKCJI NA PODSTAWIE CZASU PRZEBYWANIA W OBSZARACH OGRANICZONYCH KRZYWĄ WYKŁADNICZĄ

OCENA ATRAKCYJNOŚCI INWESTYCYJNEJ AKCJI NA PODSTAWIE CZASU PRZEBYWANIA W OBSZARACH OGRANICZONYCH KRZYWĄ WYKŁADNICZĄ Tadeusz Czernik Daniel Iskra Uniwersye Ekonomiczny w Kaowicach Kaedra Maemayki Sosowanej adeusz.czernik@ue.kaowice.pl daniel.iskra@ue.kaowice.pl OCEN TRKCYJNOŚCI INWESTYCYJNEJ KCJI N PODSTWIE CZSU PRZEBYWNI

Bardziej szczegółowo

STATYSTYCZNY POMIAR EFEKTYWNOŚCI FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH OTWARTYCH ZA POMOCĄ EAM (I)

STATYSTYCZNY POMIAR EFEKTYWNOŚCI FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH OTWARTYCH ZA POMOCĄ EAM (I) STATYSTYCZNY POMIAR EFEKTYWNOŚCI FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH OTWARTYCH ZA POMOCĄ EAM (I) dr Jacek, M. Kowalski Wyższa Szkoła Bankowa w Poznaniu jakowalski@op.pl Absrak Jes o pierwsza część, drugiego z cyklu

Bardziej szczegółowo

Ocena efektywności procedury Congruent Specyfication dla małych prób

Ocena efektywności procedury Congruent Specyfication dla małych prób 243 Zeszyy Naukowe Wyższej Szkoły Bankowej we Wrocławiu Nr 20/2011 Wyższa Szkoła Bankowa w Toruniu Ocena efekywności procedury Congruen Specyficaion dla małych prób Sreszczenie. Procedura specyfikacji

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa 20.03.2006 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. XXXVIII Egzamin dla Aktuariuszy z 20 marca 2006 r.

Matematyka finansowa 20.03.2006 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. XXXVIII Egzamin dla Aktuariuszy z 20 marca 2006 r. Komisja Egzaminacyjna dla Akuariuszy XXXVIII Egzamin dla Akuariuszy z 20 marca 2006 r. Część I Maemayka finansowa WERSJA TESTU A Imię i nazwisko osoby egzaminowanej:... Czas egzaminu: 100 minu 1 1. Ile

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia II. Plan

Makroekonomia II. Plan Makroekonomia II Wykład 5 INWESTYCJE Wyk. 5 Plan Inwesycje 1. Wsęp 2. Inwesycje w modelu akceleraora 2.1 Prosy model akceleraora 2.2 Niedosaki prosego modelu akceleraora 3. Neoklasyczna eoria inwesycji

Bardziej szczegółowo

METODY STATYSTYCZNE W FINANSACH

METODY STATYSTYCZNE W FINANSACH METODY STATYSTYCZNE W FINANSACH Krzyszof Jajuga Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu, Kaedra Inwesycji Finansowych i Ubezpieczeń Wprowadzenie W osanich kilkunasu laach na świecie obserwuje się dynamiczny

Bardziej szczegółowo

PORÓWNANIE EKONOMICZNE ELEKTROWNI GAZOWO - PAROWYCH BEZ I Z WYCHWYTEM CO 2

PORÓWNANIE EKONOMICZNE ELEKTROWNI GAZOWO - PAROWYCH BEZ I Z WYCHWYTEM CO 2 Sr. 88 Rynek nergii Nr 3(112) - 2014 PORÓWNANI KONOMIZN LKTROWNI GAZOWO - PAROWYH BZ I Z WYHWYTM O 2 Maeusz Brzęczek, Marcin Job Słowa kluczowe: ekrownie gazowo parowe, insalacja wychwyu O 2, spalanie

Bardziej szczegółowo

WNIOSKOWANIE STATYSTYCZNE

WNIOSKOWANIE STATYSTYCZNE Wnioskowanie saysyczne w ekonomerycznej analizie procesu produkcyjnego / WNIOSKOWANIE STATYSTYCZNE W EKONOMETRYCZNEJ ANAIZIE PROCESU PRODUKCYJNEGO Maeriał pomocniczy: proszę przejrzeć srony www.cyf-kr.edu.pl/~eomazur/zadl4.hml

Bardziej szczegółowo

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE IX Ogólnopolskie Seminarium Naukowe, 6 8 września 005 w Toruniu Kaedra Ekonomerii i Saysyki, Uniwersye Mikołaja Kopernika w Toruniu Pior Fiszeder Uniwersye Mikołaja Kopernika

Bardziej szczegółowo

Zerowe stopy procentowe nie muszą być dobrą odpowiedzią na kryzys Andrzej Rzońca NBP, SGH, FOR

Zerowe stopy procentowe nie muszą być dobrą odpowiedzią na kryzys Andrzej Rzońca NBP, SGH, FOR Zerowe sopy procenowe nie muszą być dobrą odpowiedzią na kryzys Andrzej Rzońca NBP, SGH, FOR 111 seminarium BRE-CASE Warszaw awa, 25 lisopada 21 Plan Wprowadzenie Hipoezy I, II, III i IV Próba (zgrubnej)

Bardziej szczegółowo

METODA ZDYSKONTOWANYCH SALD WOLNYCH PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH

METODA ZDYSKONTOWANYCH SALD WOLNYCH PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH METODA ZDYSONTOWANYCH SALD WOLNYCH PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH W meodach dochodowych podsawową wielkością, kóa okeśla waość pzedsiębioswa są dochody jakie mogą być geneowane z powadzenia działalności gospodaczej

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE STATISTICA DATA MINER DO PROGNOZOWANIA W KRAJOWYM DEPOZYCIE PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH

WYKORZYSTANIE STATISTICA DATA MINER DO PROGNOZOWANIA W KRAJOWYM DEPOZYCIE PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH SaSof Polska, el. 12 428 43 00, 601 41 41 51, info@sasof.pl, www.sasof.pl WYKORZYSTANIE STATISTICA DATA MINER DO PROGNOZOWANIA W KRAJOWYM DEPOZYCIE PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH Joanna Maych, Krajowy Depozy Papierów

Bardziej szczegółowo

E k o n o m e t r i a S t r o n a 1. Nieliniowy model ekonometryczny

E k o n o m e t r i a S t r o n a 1. Nieliniowy model ekonometryczny E k o n o m e r i a S r o n a Nieliniowy model ekonomeryczny Jednorównaniowy model ekonomeryczny ma posać = f( X, X,, X k, ε ) gdzie: zmienna objaśniana, X, X,, X k zmienne objaśniające, ε - składnik losowy,

Bardziej szczegółowo

System zielonych inwestycji (GIS Green Investment Scheme)

System zielonych inwestycji (GIS Green Investment Scheme) PROGRAM PRIORYTETOWY Tyuł programu: Sysem zielonych inwesycji (GIS Green Invesmen Scheme) Część 6) SOWA Energooszczędne oświelenie uliczne. 1. Cel programu Ograniczenie emisji dwulenku węgla poprzez dofinansowanie

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie metod oceny ekonomicznej efektywności obiektów wodociągowych i kanalizacyjnych

Zastosowanie metod oceny ekonomicznej efektywności obiektów wodociągowych i kanalizacyjnych MIDDLE POMERANIAN SCIENTIFIC SOCIETY OF THE ENVIRONMENT PROTECTION ŚRODKOWO-POMORSKIE TOWARZYSTWO NAUKOWE OCHRONY ŚRODOWISKA Annual Se The Environmen Proecion Rocznik Ochrona Środowiska Volume/Tom 18.

Bardziej szczegółowo

Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach ISSN 2083-8611 Nr 219 2015

Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach ISSN 2083-8611 Nr 219 2015 Sudia Ekonomiczne. Zeszyy Naukowe Uniwersyeu Ekonomicznego w Kaowicach ISSN 2083-86 Nr 29 205 Alicja Ganczarek-Gamro Uniwersye Ekonomiczny w Kaowicach Wydział Informayki i Komunikacji Kaedra Demografii

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia II POLITYKA FISKALNA. Plan. 1. Ograniczenie budżetowe rządu

Makroekonomia II POLITYKA FISKALNA. Plan. 1. Ograniczenie budżetowe rządu Makroekonomia II Wykład 6 POLITKA FISKALNA Wykład 6 Plan POLITKA FISKALNA. Ograniczenie budżeowe rządu. Obliczanie długu i deficyu.2 Sosunek długu do PK.3 Wypłacalność rządu.4 Deficy srukuralny i cykliczny

Bardziej szczegółowo

Transakcje insiderów a ceny akcji spółek notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie S.A.

Transakcje insiderów a ceny akcji spółek notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. Agaa Srzelczyk Transakcje insiderów a ceny akcji spółek noowanych na Giełdzie Papierów Warościowych w Warszawie S.A. Wsęp Inwesorzy oczekują od każdej noowanej na Giełdzie Papierów Warościowych spółki

Bardziej szczegółowo

EFEKT DŹWIGNI NA GPW W WARSZAWIE WPROWADZENIE

EFEKT DŹWIGNI NA GPW W WARSZAWIE WPROWADZENIE Paweł Kobus, Rober Pierzykowski Kaedra Ekonomerii i Informayki SGGW e-mail: pawel.kobus@saysyka.info EFEKT DŹWIGNI NA GPW W WARSZAWIE Sreszczenie: Do modelowania asymerycznego wpływu dobrych i złych informacji

Bardziej szczegółowo

Marża zakupu bid (pkb) Marża sprzedaży ask (pkb)

Marża zakupu bid (pkb) Marża sprzedaży ask (pkb) Swap (IRS) i FRA Przykład. Sandardowy swap procenowy Dealer proponuje nasępujące sałe sopy dla sandardowej "plain vanilla" procenowej ransakcji swap. ermin wygaśnięcia Sopa dla obligacji skarbowych Marża

Bardziej szczegółowo

JAKOŚĆ ZYSKU SPÓŁEK IPO NA PRZYKŁADZIE GPW W WARSZAWIE

JAKOŚĆ ZYSKU SPÓŁEK IPO NA PRZYKŁADZIE GPW W WARSZAWIE Rafał Cieślik Uniwersye Warszawski JAKOŚĆ ZYSKU SPÓŁEK IPO NA PRZYKŁADZIE GPW W WARSZAWIE Wprowadzenie Noblisa Joseph E. Sigliz za jedną z pięciu głównych przyczyn obecnego kryzysu gospodarczego uważa

Bardziej szczegółowo

i 0,T F T F 0 Zatem: oprocentowanie proste (kapitalizacja na koniec okresu umownego 0;N, tj. w momencie t N : F t F 0 t 0;N, F 0

i 0,T F T F 0 Zatem: oprocentowanie proste (kapitalizacja na koniec okresu umownego 0;N, tj. w momencie t N : F t F 0 t 0;N, F 0 Maemayka finansowa i ubezpieczeniowa - 1 Sopy procenowe i dyskonowe 1. Sopa procenowa (sopa zwrou, sopa zysku) (Ineres Rae). Niech: F - kapiał wypoŝyczony (zainwesowany) w momencie, F T - kapiał zwrócony

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE KURSÓW WALUTOWYCH NA PRZYKŁADZIE MODELI KURSÓW RÓWNOWAGI ORAZ ZMIENNOŚCI NA RYNKU FOREX

MODELOWANIE KURSÓW WALUTOWYCH NA PRZYKŁADZIE MODELI KURSÓW RÓWNOWAGI ORAZ ZMIENNOŚCI NA RYNKU FOREX Krzyszof Ćwikliński Uniwersye Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział Zarządzania, Informayki i Finansów Kaedra Ekonomerii krzyszof.cwiklinski@ue.wroc.pl Daniel Papla Uniwersye Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział

Bardziej szczegółowo

ANALIZA, PROGNOZOWANIE I SYMULACJA / Ćwiczenia 1

ANALIZA, PROGNOZOWANIE I SYMULACJA / Ćwiczenia 1 ANALIZA, PROGNOZOWANIE I SYMULACJA / Ćwiczenia 1 mgr inż. Żanea Pruska Maeriał opracowany na podsawie lieraury przedmiou. Zadanie 1 Firma Alfa jes jednym z głównych dosawców firmy Bea. Ilość produku X,

Bardziej szczegółowo

POWIĄZANIA POMIĘDZY KRÓTKOOKRESOWYMI I DŁUGOOKRESOWYMI STOPAMI PROCENTOWYMI W POLSCE

POWIĄZANIA POMIĘDZY KRÓTKOOKRESOWYMI I DŁUGOOKRESOWYMI STOPAMI PROCENTOWYMI W POLSCE Anea Kłodzińska, Poliechnika Koszalińska, Zakład Ekonomerii POWIĄZANIA POMIĘDZY KRÓTKOOKRESOWYMI I DŁUGOOKRESOWYMI STOPAMI PROCENTOWYMI W POLSCE Sopy procenowe w analizach ekonomicznych Sopy procenowe

Bardziej szczegółowo

Modelowanie premii za ryzyko na polskim rynku pieniężnym z wykorzystaniem instrumentów SWAP na POLONIĘ

Modelowanie premii za ryzyko na polskim rynku pieniężnym z wykorzystaniem instrumentów SWAP na POLONIĘ Agaa Kliber * Pior Płuciennik ** Modelowanie premii za ryzyko na polskim rynku pieniężnym z wykorzysaniem insrumenów SWAP na POLONIĘ Wsęp Problemem polskiej bankowości jes duża nadpłynność. Banki niechęnie

Bardziej szczegółowo

PROGNOZOWANIE ZUŻYCIA CIEPŁEJ I ZIMNEJ WODY W SPÓŁDZIELCZYCH ZASOBACH MIESZKANIOWYCH

PROGNOZOWANIE ZUŻYCIA CIEPŁEJ I ZIMNEJ WODY W SPÓŁDZIELCZYCH ZASOBACH MIESZKANIOWYCH STUDIA I PRACE WYDZIAŁU NAUK EKONOMICZNYCH I ZARZĄDZANIA NR 15 Barbara Baóg Iwona Foryś PROGNOZOWANIE ZUŻYCIA CIEPŁEJ I ZIMNEJ WODY W SPÓŁDZIELCZYCH ZASOBACH MIESZKANIOWYCH Wsęp Koszy dosarczenia wody

Bardziej szczegółowo

PREDYKCJA KURSU EURO/DOLAR Z WYKORZYSTANIEM PROGNOZ INDEKSU GIEŁDOWEGO: WYBRANE MODELE EKONOMETRYCZNE I PERCEPTRON WIELOWARSTWOWY

PREDYKCJA KURSU EURO/DOLAR Z WYKORZYSTANIEM PROGNOZ INDEKSU GIEŁDOWEGO: WYBRANE MODELE EKONOMETRYCZNE I PERCEPTRON WIELOWARSTWOWY B A D A N I A O P E R A C J N E I D E C Z J E Nr 2004 Aleksandra MAUSZEWSKA Doroa WIKOWSKA PREDKCJA KURSU EURO/DOLAR Z WKORZSANIEM PROGNOZ INDEKSU GIEŁDOWEGO: WBRANE MODELE EKONOMERCZNE I PERCEPRON WIELOWARSWOW

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE EFEKTU DŹWIGNI W FINANSOWYCH SZEREGACH CZASOWYCH

MODELOWANIE EFEKTU DŹWIGNI W FINANSOWYCH SZEREGACH CZASOWYCH Krzyszof Pionek Kaedra Inwesycji Finansowych i Ubezpieczeń Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu Wsęp MODELOWANIE EFEKTU DŹWIGNI W FINANSOWYCH SZEREGACH CZASOWYCH Nowoczesne echniki zarządzania ryzykiem rynkowym

Bardziej szczegółowo

KOSZTOWA OCENA OPŁACALNOŚCI EKSPLOATACJI WĘGLA BRUNATNEGO ZE ZŁOŻA LEGNICA ZACHÓD **

KOSZTOWA OCENA OPŁACALNOŚCI EKSPLOATACJI WĘGLA BRUNATNEGO ZE ZŁOŻA LEGNICA ZACHÓD ** Górnicwo i Geoinżynieria Rok 31 Zeszy 2 2007 Kazimierz Czopek* KOSZTOWA OCENA OPŁACALNOŚCI EKSPLOATACJI WĘGLA BRUNATNEGO ZE ZŁOŻA LEGNICA ZACHÓD ** 1. Wprowadzenie Uwzględniając ylko prosy bilans energii

Bardziej szczegółowo

OeconomiA copernicana. Małgorzata Madrak-Grochowska, Mirosława Żurek Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu

OeconomiA copernicana. Małgorzata Madrak-Grochowska, Mirosława Żurek Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu OeconomiA copernicana 2011 Nr 4 Małgorzaa Madrak-Grochowska, Mirosława Żurek Uniwersye Mikołaja Kopernika w Toruniu TESTOWANIE PRZYCZYNOWOŚCI W WARIANCJI MIĘDZY WYBRANYMI INDEKSAMI RYNKÓW AKCJI NA ŚWIECIE

Bardziej szczegółowo

Wpływ przestępczości na wzrost gospodarczy

Wpływ przestępczości na wzrost gospodarczy Magdalena Paszkiewicz Uniwersye Łódzki magpasz@wp.pl Wpływ przesępczości na wzros gospodarczy Myśl o dobrobycie jes bliska każdemu z nas. Chcielibyśmy być obywaelami bogaego, praworządnego pańswa, w kórego

Bardziej szczegółowo

Estymacja stopy NAIRU dla Polski *

Estymacja stopy NAIRU dla Polski * Michał Owerczuk * Pior Śpiewanowski Esymacja sopy NAIRU dla Polski * * Sudenci, Szkoła Główna Handlowa, Sudenckie Koło Naukowe Ekonomii Teoreycznej przy kaedrze Ekonomii I. Auorzy będą bardzo wdzięczni

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Piontek MODELOWANIE ZMIENNOŚCI STÓP PROCENTOWYCH NA PRZYKŁADZIE STOPY WIBOR

Krzysztof Piontek MODELOWANIE ZMIENNOŚCI STÓP PROCENTOWYCH NA PRZYKŁADZIE STOPY WIBOR Inwesycje finansowe i ubezpieczenia endencje świaowe a rynek polski Krzyszof Pionek Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu MODELOWANIE ZMIENNOŚCI STÓP PROCENTOWYCH NA PRZYKŁADZIE STOPY WIBOR Wsęp Konieczność

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 10 WPŁYW DYSKRECJONALNYCH INSTRUMENTÓW POLITYKI FISKALNEJ NA ZMIANY AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ

ROZDZIAŁ 10 WPŁYW DYSKRECJONALNYCH INSTRUMENTÓW POLITYKI FISKALNEJ NA ZMIANY AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ Ryszard Barczyk ROZDZIAŁ 10 WPŁYW DYSKRECJONALNYCH INSTRUMENTÓW POLITYKI FISKALNEJ NA ZMIANY AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ 1. Wsęp Organy pańswa realizując cele poliyki sabilizacji koniunkury gospodarczej sosują

Bardziej szczegółowo

Metody oceny efektywności projektów inwestycyjnych

Metody oceny efektywności projektów inwestycyjnych Opracował: Leszek Jug Wydział Ekoomiczy, ALMAMER Szkoła Wyższa Meody ocey efekywości projeków iwesycyjych Niezbędym warukiem urzymywaia się firmy a ryku jes zarówo skuecze bieżące zarządzaie jak i podejmowaie

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie narzędzi analizy technicznej w bezpośrednim i pośrednim inwestowaniu w towary

Zastosowanie narzędzi analizy technicznej w bezpośrednim i pośrednim inwestowaniu w towary Anna Górska 1 Kaedra Ekonomiki Rolnicwa i Międzynarodowych Sosunków Gospodarczych Szkoła Główna Gospodarswa Wiejskiego Warszawa Zasosowanie narzędzi analizy echnicznej w bezpośrednim i pośrednim inwesowaniu

Bardziej szczegółowo

Obszary zainteresowań (ang. area of interest - AOI) jako metoda analizy wyników badania eye tracking

Obszary zainteresowań (ang. area of interest - AOI) jako metoda analizy wyników badania eye tracking Inerfejs użykownika - Kansei w prakyce 2009 107 Obszary zaineresowań (ang. area of ineres - AOI) jako meoda analizy wyników badania eye racking Pior Jardanowski, Agencja e-biznes Symeria Ul. Wyspiańskiego

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE WŁASNOŚCI SZEREGÓW STÓP ZWROTU SKOŚNOŚĆ ROZKŁADÓW

MODELOWANIE WŁASNOŚCI SZEREGÓW STÓP ZWROTU SKOŚNOŚĆ ROZKŁADÓW Krzyszof Pionek Kaedra Inwesycji Finansowych i Ubezpieczeń Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu MODELOWANIE WŁASNOŚCI SZEREGÓW STÓP ZWROTU SKOŚNOŚĆ ROZKŁADÓW Wprowadzenie Współczesne zarządzanie ryzykiem

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE DRZEW KLASYFIKACYJNYCH DO BADANIA KONDYCJI FINANSOWEJ PRZEDSIĘBIORSTW SEKTORA ROLNO-SPOŻYWCZEGO

ZASTOSOWANIE DRZEW KLASYFIKACYJNYCH DO BADANIA KONDYCJI FINANSOWEJ PRZEDSIĘBIORSTW SEKTORA ROLNO-SPOŻYWCZEGO 120 Krzyszof STOWARZYSZENIE Gajowniczek, Tomasz Ząbkowski, EKONOMISTÓW Michał Goskowski ROLNICTWA I AGROBIZNESU Roczniki Naukowe om XVI zeszy 6 Krzyszof Gajowniczek, Tomasz Ząbkowski, Michał Goskowski

Bardziej szczegółowo

Ocena płynności wybranymi metodami szacowania osadu 1

Ocena płynności wybranymi metodami szacowania osadu 1 Bogdan Ludwiczak Wprowadzenie Ocena płynności wybranymi meodami szacowania osadu W ubiegłym roku zaszły znaczące zmiany doyczące pomiaru i zarządzania ryzykiem bankowym. Są one konsekwencją nowowprowadzonych

Bardziej szczegółowo

Ocena wpływu zmian poziomu rezerw walutowych na premię za ryzyko kredytowe Polski wykorzystanie metody roszczeń warunkowych

Ocena wpływu zmian poziomu rezerw walutowych na premię za ryzyko kredytowe Polski wykorzystanie metody roszczeń warunkowych Bank i Kredy 455, 04, 467 490 Ocena wpływu zmian poziomu rezerw waluowych na premię za ryzyko kredyowe Polski wykorzysanie meody roszczeń warunkowych Michał Konopczak* Nadesłany: 5 kwienia 04 r. Zaakcepowany:

Bardziej szczegółowo

ROLA REGUŁ POLITYKI PIENIĘŻNEJ I FISKALNEJ W PROWADZENIU POLITYKI MAKROEKONOMICZNEJ

ROLA REGUŁ POLITYKI PIENIĘŻNEJ I FISKALNEJ W PROWADZENIU POLITYKI MAKROEKONOMICZNEJ Sudia Ekonomiczne. Zeszyy Naukowe Uniwersyeu Ekonomicznego w Kaowicach ISSN 2083-8611 Nr 246 2015 Współczesne Finanse 3 Agnieszka Przybylska-Mazur Uniwersye Ekonomiczny w Kaowicach Wydział Ekonomii Kaedra

Bardziej szczegółowo

PROGNOZOWANIE I SYMULACJE EXCEL 2 PROGNOZOWANIE I SYMULACJE EXCEL AUTOR: ŻANETA PRUSKA

PROGNOZOWANIE I SYMULACJE EXCEL 2 PROGNOZOWANIE I SYMULACJE EXCEL AUTOR: ŻANETA PRUSKA 1 PROGNOZOWANIE I SYMULACJE EXCEL 2 AUTOR: mgr inż. ŻANETA PRUSKA DODATEK SOLVER 2 Sprawdzić czy w zakładce Dane znajduję się Solver 1. Kliknij przycisk Microsof Office, a nasępnie kliknij przycisk Opcje

Bardziej szczegółowo

Silniki cieplne i rekurencje

Silniki cieplne i rekurencje 6 FOTO 33, Lao 6 Silniki cieplne i rekurencje Jakub Mielczarek Insyu Fizyki UJ Chciałbym Pańswu zaprezenować zagadnienie, kóre pozwala, rozważając emaykę sprawności układu silników cieplnych, zapoznać

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR 43 U R I (1)

ĆWICZENIE NR 43 U R I (1) ĆWCZENE N 43 POMY OPO METODĄ TECHNCZNĄ Cel ćwiczenia: wyznaczenie warości oporu oporników poprzez pomiary naężania prądu płynącego przez opornik oraz napięcia na oporniku Wsęp W celu wyznaczenia warości

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem. Lista 3

Zarządzanie ryzykiem. Lista 3 Zaządzanie yzykiem Lisa 3 1. Oszacowano nasępujący ozkład pawdopodobieńswa dla sóp zwou z akcji A i B (Tabela 1). W chwili obecnej Akcja A ma waość ynkową 70, a akcja B 50 zł. Ile wynosi pięciopocenowa

Bardziej szczegółowo

Struktura sektorowa finansowania wydatków na B+R w krajach strefy euro

Struktura sektorowa finansowania wydatków na B+R w krajach strefy euro Rozdział i. Srukura sekorowa finansowania wydaków na B+R w krajach srefy euro Rober W. Włodarczyk 1 Sreszczenie W arykule podjęo próbę oceny srukury sekorowej (sekor przedsiębiorsw, sekor rządowy, sekor

Bardziej szczegółowo

RACHUNEK EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJI METODY ZŁOŻONE DYNAMICZNE

RACHUNEK EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJI METODY ZŁOŻONE DYNAMICZNE RACHUNEK EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJI METODY ZŁOŻONE DYNAMICZNE Projekt Nakłady inwestycyjne, pożyczka + WACC Prognoza przychodów i kosztów Prognoza rachunku wyników Prognoza przepływów finansowych Wskaźniki

Bardziej szczegółowo

Różnica bilansowa dla Operatorów Systemów Dystrybucyjnych na lata (którzy dokonali z dniem 1 lipca 2007 r. rozdzielenia działalności)

Różnica bilansowa dla Operatorów Systemów Dystrybucyjnych na lata (którzy dokonali z dniem 1 lipca 2007 r. rozdzielenia działalności) Różnica bilansowa dla Operaorów Sysemów Dysrybucyjnych na laa 2016-2020 (kórzy dokonali z dniem 1 lipca 2007 r. rozdzielenia działalności) Deparamen Rynków Energii Elekrycznej i Ciepła Warszawa 201 Spis

Bardziej szczegółowo

Inwestycje jako kategoria ekonomiczna i finansowa

Inwestycje jako kategoria ekonomiczna i finansowa Inwestycje jako kategoria ekonomiczna i finansowa - brak jednoznacznej interpretacji terminu inwestycja - termin ten podlegał ewolucji. Obecnie rozróżnia się inwestycje jako kategorię ekonomiczną i jako

Bardziej szczegółowo

Nie(efektywność) informacyjna giełdowego rynku kontraktów terminowych w Polsce

Nie(efektywność) informacyjna giełdowego rynku kontraktów terminowych w Polsce Zeszyy Naukowe Uniwersyeu Szczecińskiego nr 862 Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia nr 75 (2015) DOI: 10.18276/frfu.2015.75-16 s. 193 204 Nie(efekywność) informacyjna giełdowego rynku konraków erminowych

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE KOSZTAMI UTRZYMANIA GOTÓWKI W ODDZIAŁACH BANKU KOMERCYJNEGO

ZARZĄDZANIE KOSZTAMI UTRZYMANIA GOTÓWKI W ODDZIAŁACH BANKU KOMERCYJNEGO ZARZĄDZANIE KOSZTAMI UTRZYMANIA GOTÓWKI W ODDZIAŁACH BANKU KOMERCYJNEGO Sreszczenie Michał Barnicki Poliechnika Śląska, Wydział Oranizacji i Zarządzania Monika Odlanicka-Poczobu Poliechnika Śląska, Wydział

Bardziej szczegółowo

PROPOZYCJA NOWEJ METODY OKREŚLANIA ZUŻYCIA TECHNICZNEGO BUDYNKÓW

PROPOZYCJA NOWEJ METODY OKREŚLANIA ZUŻYCIA TECHNICZNEGO BUDYNKÓW Udosępnione na prawach rękopisu, 8.04.014r. Publikacja: Knyziak P., "Propozycja nowej meody określania zuzycia echnicznego budynków" (Proposal Of New Mehod For Calculaing he echnical Deerioraion Of Buildings),

Bardziej szczegółowo

Metody szacowania opłacalności projektów (metody statyczne, metody dynamiczne)

Metody szacowania opłacalności projektów (metody statyczne, metody dynamiczne) Metody szacowania opłacalności projektów (metody statyczne, metody dynamiczne) punkt 6 planu zajęć dr inż. Agata Klaus-Rosińska 1 OCENA EFEKTYWNOŚCI PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH 2 Wartość pieniądza w czasie

Bardziej szczegółowo

Model MaMoR2 Informacje o konstrukcji i załoŝeniach. Tomasz Kaczor

Model MaMoR2 Informacje o konstrukcji i załoŝeniach. Tomasz Kaczor Model MaMoR2 Informacje o konsrukcji i załoŝeniach Tomasz Kaczor Warszawa, lisopad 2006 Model MaMoR2 Informacje o konsrukcji i załoŝeniach Spis reści Wsęp... 5 Filozofia i podsawowe zaleŝności modelu...

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Marketingu i Zarządzania w Lesznie

Wyższa Szkoła Marketingu i Zarządzania w Lesznie Wyższa Szkoła Markeingu i Zarządzania w Lesznie MATERIAŁY ROBOCZE NA ZAJĘCIA Z PRZEDMIOTU BIZNES PLAN Opracowali: dr Jacek Kowalewski mgr Kazimierz Linowski Leszno 2008 2 S P I S T R E Ś C I WPROWADZENIE.

Bardziej szczegółowo

TESTOWANIE STABILNOŚCI PARAMETRÓW WIELOCZYNNIKOWYCH MODELI MARKET TIMING Z OPÓŹNIONĄ ZMIENNĄ RYNKOWĄ 1

TESTOWANIE STABILNOŚCI PARAMETRÓW WIELOCZYNNIKOWYCH MODELI MARKET TIMING Z OPÓŹNIONĄ ZMIENNĄ RYNKOWĄ 1 METODY ILOŚCIOWE W BADANIACH EKONOMICZNYCH Tom XII/, 011, sr. 59 69 TESTOWANIE STABILNOŚCI PARAMETRÓW WIELOCZYNNIKOWYCH MODELI MARKET TIMING Z OPÓŹNIONĄ ZMIENNĄ RYNKOWĄ 1 Joanna Olbryś Wydział Informayki,

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA NEOKLASYCZNEJ TEORII WZROSTU EKOLOGICZNIE UWARUNKOWANEGO W MODELOWANIU ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU REGIONU. Henryk J. Wnorowski, Dorota Perło

ZAŁOŻENIA NEOKLASYCZNEJ TEORII WZROSTU EKOLOGICZNIE UWARUNKOWANEGO W MODELOWANIU ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU REGIONU. Henryk J. Wnorowski, Dorota Perło 0-0-0 ZAŁOŻENIA NEOKLASYCZNEJ TEORII WZROSTU EKOLOGICZNIE UWARUNKOWANEGO W MODELOWANIU ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU REGIONU Henryk J. Wnorowski, Doroa Perło Plan wysąpienia Cel referau. Kluczowe założenia neoklasycznej

Bardziej szczegółowo

O PEWNYCH KRYTERIACH INWESTOWANIA W OPCJE NA AKCJE

O PEWNYCH KRYTERIACH INWESTOWANIA W OPCJE NA AKCJE MEODY ILOŚCIOWE W BADANIACH EKONOMICZNYCH om XIII/3, 01, sr 43 5 O EWNYCH KRYERIACH INWESOWANIA W OCJE NA AKCJE omasz Warowny Kaedra Meod Ilościowych w Zarządzaniu oliechnika Lubelska e-mail: warowny@pollubpl

Bardziej szczegółowo

Metody niedyskontowe. Metody dyskontowe

Metody niedyskontowe. Metody dyskontowe Metody oceny projektów inwestycyjnych TEORIA DECYZJE DŁUGOOKRESOWE Budżetowanie kapitałów to proces, który ma za zadanie określenie potrzeb inwestycyjnych przedsiębiorstwa. Jest to proces identyfikacji

Bardziej szczegółowo

ANNA GÓRSKA MONIKA KRAWIEC Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie

ANNA GÓRSKA MONIKA KRAWIEC Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 768 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 63 013 ANNA GÓRSKA MONIKA KRAWIEC Szkoła Główna Gospodarswa Wiejskiego w Warszawie BADANIE EFEKTYWNOŚCI INFORMACYJNEJ

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRIORTYTETOWY. Program dla przedsięwzięć w zakresie odnawialnych źródeł energii i obiektów wysokosprawnej kogeneracji Część 1)

PROGRAM PRIORTYTETOWY. Program dla przedsięwzięć w zakresie odnawialnych źródeł energii i obiektów wysokosprawnej kogeneracji Część 1) Tyuł Programu: PROGRAM PRIORTYTETOWY Program dla przedsięwzięć w zakresie odnawialnych źródeł energii i obieków wysokosprawnej kogeneracji Część 1) 1. Cel Programu Dofinansowanie duŝych inwesycji wpisujących

Bardziej szczegółowo

MODEL GOSPODARKI POLSKIEJ ECMOD

MODEL GOSPODARKI POLSKIEJ ECMOD WYDZIAŁ PROJEKCJI MAKROEKONOMICZNYCH DAMS 25 KWIETNIA 2007 R. MODEL GOSPODARKI POLSKIEJ ECMOD WERSJA Z KWIETNIA 2007 R. 1 PODSUMOWANIE ZMIAN WPROWADZONYCH DO MODELU ECMOD OD MAJA 2005 R. DO KWIETNIA 2007

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE STRUKTURY TERMINOWEJ STÓP PROCENTOWYCH WYZWANIE DLA EKONOMETRII

MODELOWANIE STRUKTURY TERMINOWEJ STÓP PROCENTOWYCH WYZWANIE DLA EKONOMETRII KRZYSZTOF JAJUGA Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu MODELOWANIE STRUKTURY TERMINOWEJ STÓP PROCENTOWYCH WYZWANIE DLA EKONOMETRII. Modele makroekonomiczne a modele sóp procenowych wprowadzenie Nie do podważenia

Bardziej szczegółowo

PROGNOZOWANIE I SYMULACJE. mgr Żaneta Pruska. Ćwiczenia 2 Zadanie 1

PROGNOZOWANIE I SYMULACJE. mgr Żaneta Pruska. Ćwiczenia 2 Zadanie 1 PROGNOZOWANIE I SYMULACJE mgr Żanea Pruska Ćwiczenia 2 Zadanie 1 Firma Alfa jes jednym z głównych dosawców firmy Bea. Ilość produku X, wyrażona w ysiącach wyprodukowanych i dosarczonych szuk firmie Bea,

Bardziej szczegółowo

Nierównowaga na rynku kredytowym w Polsce: założenia i wyniki

Nierównowaga na rynku kredytowym w Polsce: założenia i wyniki Maszynopis arykułu: Marzec J. 011, Nierównowaga na rynku kredyowym w Polsce: założenia i wyniki, w: Meody maemayczne, ekonomeryczne i kompuerowe w finansach i ubezpieczeniach, (red. A. Barczak i S. Barczak),

Bardziej szczegółowo

Opcje rzeczywiste w podejmowaniu decyzji inwestycyjnych na przykładzie budowy podziemnego magazynu gazu

Opcje rzeczywiste w podejmowaniu decyzji inwestycyjnych na przykładzie budowy podziemnego magazynu gazu NAFTA-GAZ, ROK LXXII, Nr 1 / 2016 DOI: 10.18668/NG2016.01.04 Andrzej Paliński AGH Akademia Górniczo-Hunicza im. S. Saszica w Krakowie, Wydział Zarządzania Opcje rzeczywise w podejmowaniu decyzji inwesycyjnych

Bardziej szczegółowo

Metody rachunku kosztów Metoda rachunku kosztu działań Podstawowe pojęcia metody ABC Kalkulacja obiektów kosztowych metodą ABC Zasobowy rachunek

Metody rachunku kosztów Metoda rachunku kosztu działań Podstawowe pojęcia metody ABC Kalkulacja obiektów kosztowych metodą ABC Zasobowy rachunek Meody rachunku koszów Meoda rachunku koszu Podsawowe pojęcia meody ABC Kalkulacja obieków koszowych meodą ABC Zasobowy rachunek koszów Kalkulacja koszów meodą ABC podsawową informacja dla rachunkowości

Bardziej szczegółowo

SIEĆ BAYESOWSKA JAKO NARZĘDZIE POZYSKIWANIA WIEDZY Z EKONOMICZNEJ BAZY DANYCH

SIEĆ BAYESOWSKA JAKO NARZĘDZIE POZYSKIWANIA WIEDZY Z EKONOMICZNEJ BAZY DANYCH ZESZYTY NAUKOWE POLITECHNIKI BIAŁOSTOCKIEJ 2007 Informayka Zeszy 2 Joanna Olbryś 1 SIEĆ BAYESOWSKA JAKO NARZĘDZIE POZYSKIWANIA WIEDZY Z EKONOMICZNEJ BAZY DANYCH Sreszczenie: Proces decyzyjny w inwesowaniu

Bardziej szczegółowo

WYCENA KONTRAKTÓW FUTURES, FORWARD I SWAP

WYCENA KONTRAKTÓW FUTURES, FORWARD I SWAP Krzyszof Jajuga Kaedra Inwesycji Finansowych i Zarządzania Ryzykiem Uniwersye Ekonomiczny we Wrocławiu WYCENA KONRAKÓW FUURES, FORWARD I SWAP DWA RODZAJE SYMERYCZNYCH INSRUMENÓW POCHODNYCH Symeryczne insrumeny

Bardziej szczegółowo

Rozwiązanie uogólnionego problemu optymalnej alokacji zasobów. Cezary S. Zaremba*, Leszek S. Zaremba ** WPROWADZENIE

Rozwiązanie uogólnionego problemu optymalnej alokacji zasobów. Cezary S. Zaremba*, Leszek S. Zaremba ** WPROWADZENIE Rozwiązanie uogólnionego problemu opymalnej alokacji zasobów Cezary S. Zaremba*, Leszek S. Zaremba ** WPROWADZENIE Niniejszy arykuł rozwiązuje problem owary posawiony w [4], dzięki czemu będzie można znaleźć

Bardziej szczegółowo

SZACOWANIE MODELU RYNKOWEGO CYKLU ŻYCIA PRODUKTU

SZACOWANIE MODELU RYNKOWEGO CYKLU ŻYCIA PRODUKTU B A D A N I A O P E R A C J N E I D E C Z J E Nr 2 2006 Bogusław GUZIK* SZACOWANIE MODELU RNKOWEGO CKLU ŻCIA PRODUKTU Przedsawiono zasadnicze podejścia do saysycznego szacowania modelu rynkowego cyklu

Bardziej szczegółowo

Prowadzisz lub będziesz prowadzić działalność gospodarczą? Przeczytaj koniecznie!

Prowadzisz lub będziesz prowadzić działalność gospodarczą? Przeczytaj koniecznie! Prowadzisz lub będziesz prowadzić działalność gospodarczą? Przeczyaj koniecznie! Jeseś osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, jeśli: prowadzisz pozarolniczą działalność gospodarczą na podsawie przepisów

Bardziej szczegółowo

U b e zpieczenie w t eo r ii użyteczności i w t eo r ii w yceny a ktywów

U b e zpieczenie w t eo r ii użyteczności i w t eo r ii w yceny a ktywów dr Dariusz Sańko Kaedra Ubezpieczenia Społecznego Szkoła Główna Handlowa dariusz.sanko@gmail.com lisopada 006 r., akualizacja i poprawki: 30 sycznia 008 r. U b e zpieczenie w eo r ii użyeczności i w eo

Bardziej szczegółowo

O pewnym algorytmie rozwiązującym problem optymalnej alokacji zasobów. Cezary S. Zaremba*, Leszek S. Zaremba ** WPROWADZENIE

O pewnym algorytmie rozwiązującym problem optymalnej alokacji zasobów. Cezary S. Zaremba*, Leszek S. Zaremba ** WPROWADZENIE O pewnym algorymie rozwiązującym problem opymalnej alokacji zasobów Cezary S. Zaremba*, Leszek S. Zaremba ** WPROWADZENIE W kierowaniu firmą Zarząd częso saje wobec problemu rozdysponowania (alokacji)

Bardziej szczegółowo

Europejska opcja kupna akcji calloption

Europejska opcja kupna akcji calloption Europejska opcja kupna akcji callopion Nabywca holder: prawo kupna long posiion jednej akcji w okresie epiraiondae po cenie wykonania eercise price K w zamian za opłaę C Wysawca underwrier: obowiązek liabiliy

Bardziej szczegółowo

A C T A U N I V E R S I T A T I S N I C O L A I C O P E R N I C I EKONOMIA XLIII nr 2 (2012)

A C T A U N I V E R S I T A T I S N I C O L A I C O P E R N I C I EKONOMIA XLIII nr 2 (2012) A C T A U N I V E R S I T A T I S N I C O L A I C O P E R N I C I EKONOMIA XLIII nr 2 (2012) 211 220 Pierwsza wersja złożona 25 października 2011 ISSN Końcowa wersja zaakcepowana 3 grudnia 2012 2080-0339

Bardziej szczegółowo