Struktura sektorowa finansowania wydatków na B+R w krajach strefy euro

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Struktura sektorowa finansowania wydatków na B+R w krajach strefy euro"

Transkrypt

1 Rozdział i. Srukura sekorowa finansowania wydaków na B+R w krajach srefy euro Rober W. Włodarczyk 1 Sreszczenie W arykule podjęo próbę oceny srukury sekorowej (sekor przedsiębiorsw, sekor rządowy, sekor szkolnicwa wyższego, sekor non-profi) finansowania wydaków na badania i rozwój (B+R) w krajach srefy euro (UE-12) w laach Zasadniczym celem arykułu jes pokazanie sopnia podobieńswa srukury sekorowej wydaków na B+R w krajach srefy euro w ujęciu dynamicznym, a akże przeanalizowanie zmian ej srukury w czasie. W rakcie badań wykorzysano dane z bazy EUROSTAT. Jako meodę badawczą zasosowano miernik podobieńswa srukur według Braya-Curisa oraz wskaźnik dynamicznej zmiany srukury, co pozwoliło pokazać sopień czasowoprzesrzennego zbliżania się lub oddalania rozparywanej srukury. Przeprowadzone badania pokazały, iż kraje srefy euro, poza Finlandią, nie osiągnęły do 2007 roku zakładanego w Sraegii Lizbońskiej minimum 3% nakładów na B+R do PKB. Ponado swierdzono, iż między krajami srefy euro wysępuje bardzo silne spolaryzowanie w ej kwesii, o czym świadczy zakres rozbieżności wydaków na B+R do PKB między Finlandią i Grecją w wysokości ok. 3 punków procenowych. Widoczne zróżnicowanie wysępuje eż w ramach srukury finansowania wydaków na B+R w krajach srefy euro, przy czym dominuje sekor przedsiębiorsw. W laach zaobserwowano sysemayczne zbliżanie się ej srukury wśród krajów srefy euro, co świadczy o ym, że wspólna walua sprzyja konwergencji w zakresie srukury wydaków na B+R, jednakże rudno jes dosrzec wyraźny przełom w kwesii przyspieszenia działalności badawczo-rozwojowej. 1 dr Rober W. Włodarczyk, Uniweryse Ekonomiczny w Krakowie, Kaedra Teori Ekonomii.

2 Wprowadzenie Nakłady na badania i rozwój (B+R) sanowią jeden z ważniejszych przedmioów analizy w lieraurze ekonomicznej, szczególnie w zakresie posępu echnologicznego, sopnia zaawansowania echnologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT Informaion and Communicaion Technology) oraz wzrosu gospodarczego. Toczący się w ym obszarze dyskurs pokazuje z jednej srony zróżnicowanie poziomu ych nakładów między krajami, najczęściej w relacji do PKB, ale z drugiej srony próbuje wskazać możliwości zwiększenia ych nakładów. Obok ego oczy się szeroka dyskusja na ema docelowego i opymalnego poziomu wydaków na B+R do PKB oraz wynikających z ego yułu korzyści dla kraju. Jednym z kluczowych wyzwań, przed jakimi soi zarówno Unia Europejska (UE), jak i Unia Waluowa i Gospodarcza (UGiW), jes doprowadzenie ych obszarów gospodarczych do wysokiego poziomu konkurencyjności w wymiarze międzynarodowym. Jednym z warunków realizacji ego zadania jes wzmocnienie poencjału badawczego gospodarek krajów Unii Europejskiej na le pozosałych poęg ekonomicznych, jak Sany Zjednoczone Ameryki czy Japonia. Temu celowi - między innymi służyło wprowadzenie na erenie Unii Europejskiej Sraegii Lizbońskiej, kórej kluczowym założeniem było zmniejszenie dysansu ekonomicznego i echnologicznego między Unią Europejską i Sanami Zjednoczonymi Ameryki, głównie poprzez zwiększenie innowacyjności i konkurencyjności europejskich gospodarek. Analiza konkurencyjności międzynarodowej gospodarek europejskich wskazywała na silną porzebę skoordynowania w ym obszarze szerszego specrum działań. Przykładowo, znaczną lukę w zakresie konkurencyjności eksporu UE w świaowym handlu podkreślają J.W. Bossak i W. Bieńkowski (2004, s ). Przyaczają oni badania, przeprowadzone przez M.J. Radło (2003), kóre powierdzają o, iż Unia Europejska w konfronacji z Japonią i Sanami Zjednoczonymi Ameryki zajmowała 3 miejsce w zakresie udziału eksporu high-ech w całkowiym eksporcie w okresie , a dysans dzielący ją do Sanów Zjadnoczonych Ameryki wynosił 10 punków proc. Z kolei badania doyczące udziału eksporu high-ech w całkowiym eksporcie powierdziły wysoki sopień zróżnicowania pod ym względem krajów srefy euro (Włodarczyk, 2008a, s ). Ponado w badaniach ych zauważono, iż w większości krajów srefy euro zanoowano w okresie spadek udziału eksporu wyrobów oparych o zaawansowane echnologie w całkowiym eksporcie, co sanowi niezby korzysny kierunek zmian odnośnie srukury eksporu krajów srefy euro, mając na uwadze sopień zaawansowania echnologicznego procesów produkcyjnych. W związku ze zbliżającym się końcem dziesięcioleniego okresu implemenacji założeń Sraegii Lizbońskiej, w wielu opracowaniach są podejmowane

3 próby oceny osiąganych efeków na poziomie makroekonomicznym, w ym w zakresie działalności badawczo-rozwojowej i poziomu echnologicznego. Wnioski e nie zawsze były opymisyczne, a niekiedy wręcz dyskwalifikujące adapacyjność ej Sraegii. Jak zauważa W. Kasperkiewicz (2006, s ), mimo uzasadnionych przesłanek wprowadzenia Sraegii Lizbońskiej w UE oraz dobrze zdefiniowanych jej celów, Sraegia a okazała się w prakyce niewykonalna. Waro zwrócić uwagę, iż konkluzja a jes wciąż akualna, chociaż Sraegia Lizbońska wydaje się być opymalna z punku widzenia eoreycznego i zgodna z unnym podejściem łączenia wzrosu gospodarczego oraz celów społecznych i ochrony środowiska. Jednak z drugiej srony w obecnej syuacji Sraegia a pozosaje nadal jedynym projekem europejskim, kóry wspiera wzmacnianie zdolności innowacyjnej przemysłu i ransfer echnologii między krajami europejskimi. Z ego powodu konieczne jes zmodyfikowanie jej funkcjonowania i zwiększenie skueczności działania, ak aby zwiększyła się jej aplikacyjność i rola w realiach gospodarek srefy euro i UE. Inną bardzo ważną kwesią poruszaną w lieraurze jes srukura podmioowa nakładów na badania i rozwój (B+R). Srukura a decyduje o zdolności gospodarki do przekszałcania wyników działalności B+R w nowe echnologie i produky, kóre cechuje wysoki poziom innowacyjności. Za pożądaną endencję uznaje się obecnie przenoszenie ciężaru finansowania wydaków na B+R z sekora rządowego do sekora przedsiębiorsw, czyli do podmioów, kóre powinny w jak największym sopniu korzysać z efeków wydaków badawczych i rozwojowych. Wzros udziału przedsiębiorsw w finansowaniu badań i rozwoju powinien przyczynić się do lepszego powiązania działalności B+R z rynkiem, co z kolei sprzyja poprawie efekywności gospodarowania (Ciborowski, 2005, s ). Z ego eż powodu, podsawowym celem arykułu jes ocena srukury sekorowej finansowania wydaków na badania i rozwój (B+R) układ 4 sekorów: przedsiębiorswa, rząd, szkolnicwo wyższe i insyucje non-profi w krajach srefy euro (UE-12) w laach Ponado w opracowaniu zamierza się pokazać sopień podobieńswa rozważanej srukury w krajach srefy euro w poszczególnych laach badanego okresu, a akże zmiany ej srukury w czasie. W pierwszej części opracowania zosanie przedsawiony poziom nakładów na B+R w relacji do PKB w krajach UE-27, ze szczególnym uwzględnieniem krajów srefy euro. W nasępnej części znajduje się charakerysyka srukury sekorowej finansowania nakładów na B+R w krajach srefy euro. W kolejnej części omówiono wyniki badawcze, uwzględniając meodę i analizę empiryczną. Opracowanie kończy się wnioskami z przeprowadzonej analizy.

4 i.2. Poziom nakładów na B+R w UE-27, UE-15 i w srefie euro Wykres 1 przedsawia poziom wskaźnika nakładów na B+R w relacji do PKB w ujęciu dynamicznym w krajach Unii Europejskiej (UE-15 i UE-27). Z przebiegu ych wykresów można odczyać, że rozparywany wskaźnik oscylował w laach w przedziale od ok. 1,75% do blisko 1,95%. Można więc wnioskować, iż isniała przewaga krajów UE-15 nad pozosałymi dwunasoma krajami Unii Europejskiej z Europy Środkowej i Wschodniej (por. Ciborowski, 2005, s ) czego dowodem jes niższy o około 0,05 punka procenowego poziom ego wskaźnika dla krajów UE-27 w porównaniu z krajami UE-15. Wykres 1. Wydaki na badania i rozwój (wydaki na B+R) w relacji do PKB w laach (w %) Źródło: opracowanie własne na podsawie danych z bazy EUROSTAT. W abeli 1 pokazane zosały warości średnie relacji wydaków na B+R do PKB w laach oraz zmiany ego wskaźnika między laami 1995 i 2007 ogółem dla UE-27 i UE-15, a akże w poszczególnych krajach UE-12, czyli srefy euro. Z danych ych wynika, iż średni udział nakładów na B+R do PKB w laach wyniósł 1,88% w grupie krajów UE-15 oraz 1,82% w przypadku pańsw UE-27. Ogólna endencja zmian ego wskaźnika w analizowanym okresie jes rosnąca, o czym świadczy wzros jego poziomu o 0,06 punka proc. w UE-15 i o 0,03 punka proc. w UE-27. Jednakże należy podkreślić, iż ogólnie

5 zmiana a nie jes znacząca, jeżeli weźmiemy pod uwagę o, iż analizowany okres obejmuje 13 la. Tabela 1. Zróżnicowanie wysokości wydaków na badania i rozwój (wydaki na B+R) w relacji do PKB w laach Kraj/Region Warość średnia (w %) Zmiana w laach (w punkach proc.) UE-27 1,82 0,03 UE-15 1,88 0,06 Belgia 1,87 0,20 Niemcy 2,40 0,34 Irlandia 1,22 0,05 Grecja 0,54 0,14 Hiszpania 0,96 0,48 Francja 2,17-0,20 Włochy 1,07 0,18 Luksemburg 1,69 0,02 Holandia 1,83-0,26 Ausria 2,02 1,02 Porugalia 0,74 0,64 Finlandia 3,11 1,21 Źródło: opracowanie własne na podsawie danych z bazy EUROSTAT. Tabela 2. Wydaki na badania i rozwój w relacji do PKB w 2007r. (w %) Kraj/Region Relacja wydaków B+R do PKB UE-27 1,83 UE-15 1,91 Belgia 1,87 Niemcy 2,53 Irlandia 1,31 Grecja 0,57 Hiszpania 1,27 Francja 2,08 Włochy 1,16 Luksemburg 1,63 Holandia 1,70 Ausria 2,56 Porugalia 1,18 Finlandia 3,47 Źródło: opracowanie własne na podsawie danych z bazy EUROSTAT.

6 Wykorzysując warości średnie wskaźnika wydaków na B+R w sosunku do PKB w poszczególnych krajach srefy euro abela 1 można swierdzić, iż liderem w ym aspekcie jes Finlandia (3,11%), nasępnie uplasowały się Niemcy (2,4%), Francja (2,17%) i Ausria (2,02%). W grupie krajów, kórych gospodarki w najmniejszym sopniu parycypowały w procesie badawczo-rozwojowym, są Grecja (0,54% PKB), Porugalia (0,74% PKB) i Hiszpania (0,96% PKB). Z kolei, biorąc pod uwagę zmiany wskaźnika wydaków na B+R do PKB w laach należy swierdzić, iż największe posępy w ym obszarze poczyniły Finlandia (wzros o 1,21 punka proc.) i Ausria (wzros o 1,02 punka proc.). Naomias, działalność a zosała ograniczona jedynie w Holandii (spadek o 0,26 punka proc.) i Francji (spadek o 0,2 punka proc.). Powyższe dane ogólnie wskazują, iż wśród krajów srefy euro przeważała endencja do symulowania działalności badawczo-rozwojowej niż jej hamowania, chociaż dynamika wzrosu w większości ych krajów nie była zadowalająca. Kluczowym momenem dla Sraegii Lizbońskiej jes weryfikacja w 2010 roku założonego celu, kóry zakłada osiągnięcie wysokiego sopnia konkurencyjności Unii Europejskiej w zakresie badawczym, a w szczególności uzyskanie przez wszyskie kraje członkowskie wskaźnika wydaków na B+R do PKB w wysokości 3%. Dane w abeli 2 pokazują ę kwesię raczej w wysoce pejoraywnym świele, gdyż ani region UE-27, ani UE-15 nie spełniał w 2007 roku ego kryerium. W grupie poszczególnych krajów srefy euro wyłącznie Finlandia osiągnęła, zakładany w Sraegii Lizbońskiej, poziom ego wskaźnika, a poza ym jedynie Ausria i Niemcy były najbliżej jego spełnienia (wydaki na B+R ok. 2,5% PKB). Pozosałe kraje nie osiągnęły nawe połowy ego kryerium, a najgorzej wypadły w ym względzie Grecja (0,57% PKB), Włochy (1,16% PKB), Porugalia (1,18% PKB), Hiszpania (1,27% PKB) i Irlandia (1,31% PKB). Waro podkreślić, iż spełnienie założeń Sraegii Lizbońskiej przez e pięć krajów srefy euro wymagałoby zwiększenia nakładów na badania i rozwój ponad dwukronie, co wydaje się być nierealisyczne, biorąc pod uwagę króki już horyzon czasowy do 2010 roku oraz isniejący kryzys finansowy i gospodarczy w Europie. i.3. Srukura sekorowa finansowania nakładów na B+R w srefie euro Isonym elemenem nakładów na B+R w każdej gospodarce jes źródło ich finansowania. W poszczególnych krajach realizacja wydaków na B+R jes prowadzona w różnych układach podmioowych. Jednym z dylemaów pozosaje kwesia rodzaju podmioów, kóre powinny wziąć na siebie odpowiedzialność realizacji wydaków na B+R. W saysykach wielu baz danych podmioy e dzieli się na czery sekory: - sekor przedsiębiorsw;

7 - sekor rządowy; - sekor szkolnicwa wyższego; - sekor non-profi. Nie bez znaczenia dla gospodarki jes o, kóry z powyższych sekorów odgrywa decydującą rolę w finansowaniu nakładów badawczych. Będzie o wpływało na osaeczny wymiar jakościowy ej gospodarki, głównie poprzez oddziaływanie na poziom jej innowacyjności i sopień wykorzysania wiedzy w działalności podmioów. Tabela 3. Sekorowa srukura finansowania wydaków na B+R w laach Kraj/Region Sekor przedsiębiorsw Sekor rządowy Sekor szkolnicwa wyższego Sekor nonprofi WŚ ZM WŚ ZM WŚ ZM WŚ ZM UE-27 63,72 1,28 14,09-3,19 21,34 1,71 0,80 0,20 UE-15 64,06 1,59 13,75-3,38 21,31 1,59 0,81 0,20 Belgia 70,60-2,03 6,58 3,49 21,52-0,69 1,18-0,77 Niemcy 68,88 3,68 14,11-1,77 16,95-1,91 0,00 0,00 Irlandia 69,24-3,29 7,57-2,17 22,79 5,99 0,18-0,76 Grecja 28,77-2,54 21,85-4,09 48,39 6,06 0,73 0,57 Hiszpania 52,53 7,64 16,68-1,02 30,02-5,65 0,63-0,96 Francja 62,58 2,20 17,75-4,48 18,24 2,46 1,35-0,18 Włochy 49,51-5,43 18,64-2,92 30,64 4,93 1,04 3,42 Luksemburg 91,19-14,51 6,81 11,69 0,46 2,82 0,00 0,00 Holandia 56,62 8,30 15,02-5,07 27,62-2,26 0,56-0,97 Ausria 65,32 9,84 5,73-0,84 28,36-9,00 0,34 0,00 Porugalia 30,08 30,54 19,12-17,88 36,64-7,18 11,70-5,48 Finlandia 69,00 9,08 11,12-8,18 19,02-0,89 0,57-0,01 Źródło: opracowanie własne na podsawie danych z bazy EUROSTAT. Objaśnienia do abeli 2: WŚ - warość średnia (w %); ZM - zmiana w laach (w punkach proc.). W abeli 3 zosała przedsawiona srukura badanych wydaków ogółem w UE-27 i UE-15, jak i w poszczególnych krajach srefy euro (UE-12). Dane e pozwalają wyciągnąć nasępujące wnioski: 1. Przyjmując warości średnie dla UE-27 i UE-15, należy swierdzić, iż prawie dwie rzecie nakładów na B+R zosało zrealizowanych w ramach sekora przedsiębiorsw. Drugim z kolei sekorem było szkolnicwo wyższe, gdzie dokonano ponad 20% wszyskich rozważanych nakładów. Nasępnym sekorem było pańswo, kóre sfinalizowało ok. 14% nakładów na B+R. Osani, czwary sekor odgrywał mało znaczącą rolę, gdyż

8 udział insyucji non-profi w całkowiych nakładach na badania i rozwój nie przekroczył 1%. 2. Srukura finansowania nakładów na B+R w poszczególnych krajach srefy euro charakeryzuje się wyraźnym zróżnicowaniem i odbiega od warości przecięnych dla UE-27 i UE-15. W większości ych krajów wydaki na B+R zrealizowano w sekorze przedsiębiorsw. Wyjąek sanowiły Grecja i Porugalia, kóre średnio w laach dokonały w ym sekorze odpowiednio 28,77% i 30,08% wydaków na B+R. Zwraca uwagę silny przyros znaczenia ego sekora w laach w Porugalii, Hiszpanii, Holandii, Finlandii i Ausrii. Całkowicie odwrona syuacja wysąpiła w Luksemburgu, we Włoszech, w Irlandii, Grecji i Belgii, gdzie w analogicznym okresie zaobserwowano zmniejszenie roli przedsiębiorsw w podrzymywaniu nakładów na B+R. 3. Kolejne miejsce z punku widzenia roli w rozwoju działalności badawczorozwojowej w srefie euro zajmował sekor szkolnicwa wyższego. Pomając specyficzną syuację w Luksemburgu, udział ego sekora w finansowaniu nakładów na B+R oscylował od ok. 17% (Niemcy) do ok. 50% (Grecja). Z kolei biorąc pod uwagę zmiany udziału sekora szkolnicwa wyższego należy swierdzić, iż w badanym okresie jego znaczenie wyraźnie zmalało w Ausrii, Porugalii i Hiszpanii, naomias najmocniej zwiększyło się w Grecji, Irlandii i we Włoszech. 4. Sekor rządowy sanowił kolejną grupę podmioową, kóra odgrywała znaczący udział w realizacji wydaków na B+R. Najmniejsze zaangażowanie ego sekora sferze badań i rozwoju w laach zaobserwowano w Ausrii, Belgii i Luksemburgu (ok. 6%), z kolei największe w Grecji, Porugalii i we Włoszech (ok. 22%). Ponado, w badanym okresie wysąpił spadek udziału ego sekora w realizacji nakładów na B+R w większości krajów srefy euro, poza Belgią i Luksemburgiem. Proces en najsilniej ujawnił się w Porugalii i Finlandii, gdzie nakłady na B+R w sekorze rządowym spadły odpowiednio o ok. 8% i ok. 18%. 5. Najmniejsze znaczenie w finansowaniu nakładów na B+R odgrywał sekor non-profi, kóry poza Porugalią, nie przekraczał średnio 1,6% w laach Wyjąkiem była uaj wspomniana już Porugalia, gdzie średni udział sekora non-profi w laach wyniósł 11,7%, przy czym wykazywał on wyraźną endencję spadkową.

9 i.4. Wyniki badań i.1.1. Meoda W badaniach zosanie wykorzysana srukura, jako charakerysyczny obiek, kóry jes opisywany ciągiem m wskaźników w = {w 1, w 2,, w m }, akich, że m i= 1 i w = 1 (Srahl, 1998, s ). W ym przypadku, każdy m-y wskaźnik saje się unormowanym udziałem i mierzy względne naężenie określonej cechy w elemenach srukury, a akże może być wykorzysany do kwanyfikacji odległości i podobieńswa z innymi unormowanymi srukurami zarówno w ujęciu przesrzennym, jak i dynamicznym (Włodarczyk, 2008b, s ). Analiza porównawcza srukur wymaga przeprowadzenia odpowiedniej normalizacji badanych zmiennych oraz doboru prawidłowych miar podobieńswa srukur. Zasadniczą cechą i funkcją normalizacji jes spełnienie posulau addyywności, czyli przekszałcenie warości zmiennych wyrażonych w różnych jednoskach w celu doprowadzenia ich do wzajemnej porównywalności (Malina, 2004, s. 32; Wydymus, 1988, s ). Jednak, skoro w naszym przypadku m elemenów opisuje srukurę zjawiska dla każdego j-ego obieku oraz wyrażone są one w akich samych jednoskach będących udziałami procenowymi u, sąd można je uznać jako zmienne znormalizowane, przy czym powinny należeć do przedziału <0;1>, ak aby spełniały nasępujące równanie: m u i= 1 = 1, (1) gdzie: i = 1, 2,, m; j = 1, 2,, r. Znormalizowane zmienne możemy zaprezenować w posaci macierzy U o wymiarach m r, złożonej z n elemenów dla -ego momenu czasowego, gdzie n=m r. Macierz ą worzy zbiór i-ych wskaźników udziału rozparywanej srukury j-ego obieku (kraju) wśród r obieków (krajów) i m składników srukury dla -ego punku czasowego (roku), co można opisać poniższym wzorem: u 11 u12... u1 r U = u21 u22... u2r, (2) um 1 um2... umr

10 Nasępny eap o uworzenie symerycznej macierzy kwadraowej ( S ), kórej poszczególne elemeny oznaczają miary braku podobieńswa srukury badanego zjawiska gospodarczego między wszyskimi rozparywanymi r obiekami (krajami) dla -ego z rozparywanych punków czasowych (la) (Chomąowski, Sokołowski, 1978, s ; Włodarczyk, 2008b, s ). Wyliczenie elemenów macierzy dla każdego z -ego roku nasąpi oddzielnie przy pomocy miernika Braya-Curisa zgodnie z poniższym wzorem: s m i= 1 jk = m i= 1 u u ji ji u + u ki ki, (3). gdzie: i = 1, 2,, m; j, k = 1, 2,, r. W rezulacie, po obliczeniu wskaźników aksonomicznych odległości srukur między wszyskimi obiekami (krajami) dla każdego -ego roku uzyskano macierz S. Srukura macierzy S dla określonego punku czasowego ma nasępującą posać: s 11 s12... s1 r S = s21 s22... s2r, (4) sr1 sr 2... srr Z kolei, dla wszyskich punków czasowych macierz S (gdzie =1, 2,, n) można przedsawić jako ciąg macierzy informacji: n n n s 11 s12... s1r s11 s12... s1r s11 s12... s1r n n n S = s21 s22... s2r s21 s22... s2r s21 s22... s2r,,..., (5) n n n sr1 sr2... srr sr1 sr2... srr sr1 sr2... srr Nasępnie, wykorzysując macierz S, obliczono średnie wewnąrzgrupowe warości mierników odległości m-elemenowej srukury badanego zjawiska gospodarczego dla -ego roku, wykorzysując nasępującą formułę:

11 g 2 sgc c= 1 τ g =, (6); r ( r 1) g gdzie: g = 1, 2,, G; = 1, 2,, n; τ - miernik braku podobieńswa w zakresie badanej srukury w ramach g- g ej grupy obieków (krajów) wyliczony na podsawie C g mierników braku podobieńswa wybranej srukury między parami rozparywanych obieków w g-ej grupie obieków (krajów), czyli miernik wewnąrzgrupowego braku podobieńswa określonej srukury (w naszym przypadku g=1, gdyż rozparujemy łącznie cały zbiór 12 krajów srefy euro); C g liczba par porównywanych obieków (krajów), kórą można wyliczyć z relacji: rg ( rg 1) C g =, (7); 2 gdzie: r g liczebność g-ej grupy, przy czym spełniony jes warunek r = r 1 + r r G.; r liczba rozparywanych obieków (krajów). Oprócz analizy wewnąrzgrupowego zróżnicowania obieków dla każdego - ego roku zosanie przeprowadzona analiza zmian srukuralnych w czasie, wykorzysująca sopień zróżnicowania określonej srukury w czasie +1 w porównaniu z czasem. Dla każdego j-ego obieku zosanie wyliczony miernik zmian srukuralnych między okresem +1 i według nasępującego wzoru (Wydymus, 1988, s ): V s C m j j i, + 1 j j, + 1 = si + s j, 1 i ) i= 1 si g (, (8); Nasępnie miernik (8) poddaje się uśrednieniu dla r obieków zgodnie z poniższą formułą (Wydymus, 1988, s ): V, 1, (9). r Miara (9) będzie oznaczać przecięną zmianę określonej srukury złożonej z m elemenów dla r obieków w okresie +1 w porównaniu z okresem. r j= + = 1 V j, + 1

12 i.1.2. Analiza empiryczna W przeprowadzonych badaniach wykorzysano dane roczne (wyrażone w walucie EURO) z bazy EUROSTAT z la , doyczące srukury finansowania wydaków na B+R w 12 krajach srefy euro, j. w Belgii, Niemczech, Irlandii, Grecji, Hiszpanii, Francji, we Włoszech, w Luksemburgu, Holandii, Ausrii, Porugalii i Finlandii. Dane doyczące wydaków na B+R zosały podzielone na czery grupy podmioowe: wydaki przedsiębiorsw, rządu, szkolnicwa wyższego oraz insyucji non-profi. Obliczenia przeprowadzono na podsawie zaproponowanych wzorów przy pomocy programu Microsof Office Excel 2007 oraz Eviews 3.1. W abeli 4 zaprezenowano warości miernika Braya-Curisa, korzysając ze wzorów (3)-(7), kóre pokazują dla każdego roku zróżnicowanie srukury finansowania nakładów na B+R między wszyskimi badanymi 12 krajami srefy euro. Im wyższa warość miernika, ym większe zróżnicowanie rozparywanych krajów między sobą, i odwronie, mniejsze warości ej miary wskazują na upodabnianie się rozparywanej srukury między rozważanymi krajami. Tabela 4. Warości miernika Braya-Curisa Laa Warość , , , , , , , , , , , , ,182 Źródło: opracowanie własne na podsawie danych z bazy EUROSTAT. Z abeli 4 płyną nasępujące wnioski: - warość miernika zróżnicowania srukury finansowania nakładów na B+R w krajach srefy euro wyraźnie spadła w laach , co oznacza, iż badana srukura sawała się w coraz większym sopniu homogeniczna w analizowanej grupie pańsw;

13 - szczególnego podkreślenia wymaga przyspieszenie procesu upodabniania się srukury źródeł finansowania wydaków na B+R po roku 1999, czyli po powsaniu srefy euro. Tabela 5. Warości współczynnika zmienności srukury finansowania wydaków B+R w laach w krajach srefy euro Kraj Współczynnik zmienności (w %) Belgia 54,7 Niemcy 62,6 Irlandia 56,4 Grecja 80,5 Hiszpania 57,7 Francja 60,2 Włochy 118,6 Luksemburg 50,9 Holandia 79,9 Ausria 87,8 Porugalia 53,9 Finlandia 54,9 Źródło: opracowanie własne na podsawie danych z bazy EUROSTAT. W abeli 5 pokazano zakres zmienności w czasie srukury finansowania wydaków na B+R w laach w poszczególnych dwunasu krajach srefy euro. Najsilniejsze zmiany ej srukury mierzone współczynnikiem zmienności wysępowały we Włoszech (118,6%), w Ausrii (87,8%), Grecji (80,5%) oraz w Holandii (79,9%). Srukura a okazała się być najmniej zmienna w czasie w Luksemburgu (50,9%), Porugalii (53,9%) i Belgii (54,7%). Tabela 6. Warość miernika (9) w laach w krajach srefy euro Zmiana (rok +1/rok ) Warość 1996/1995 0, /1996 0, /1997 0, /1998 0, /1999 0, /2000 0, /2001 0, /2002 0, /2003 0, /2004 0, /2005 0, /2006 0,035 Źródło: opracowanie własne na podsawie danych z bazy EUROSTAT.

14 W abeli 6 zawaro wyniki empiryczne miernika zmian srukuralnych w czasie, obliczonego zgodnie z formułami (8) i (9), dla całej grupy badanych krajów srefy euro. Dane e wskazują, iż najsilniejsze zmiany srukury finansowania wydaków na B+R w srefie euro wysąpiły w laach , gdzie miernik (9) przyjął najwyższe warości od 0,050 do 0,069. Z danych ych płynie wniosek, iż jedynie w pierwszych laach zarówno funkcjonowania srefy euro, jak i działania Sraegii Lizbońskiej zaobserwowano najsilniejsze zmiany badanej srukury, naomias pozosałe laa charakeryzowały się relaywnie niższym empem zmian, przy czym w laach było ono średnio biorąc nawe niższe niż w okresie i.5. Zakończenie Przeprowadzone w arykule analizy pozwoliły wyciągnąć kilka końcowych wniosków. Po pierwsze, kraje srefy euro, poza Finlandią, nie osiągnęły do 2007 roku zakładanego w Sraegii Lizbońskiej minimum 3% nakładów na B+R. Po drugie, między krajami srefy euro wysępuje bardzo silne spolaryzowanie pod względem udziału wydaków na B+R w PKB, o czym świadczy zakres rozbieżności ego wskaźnika między Finlandią i Grecją w wysokości ok. 3 punków procenowych. Po rzecie, przecięnie ujmując, w większości krajów srefy euro ok. 65% wydaków na B+R było sfinansowanych przez sekor przedsiębiorsw, ok. 20% - przez sekor szkolnicwa wyższego, ok. 14% - przez sekor rządowy, a jedynie ok. 1% przez sekor non-profi. Od ego modelu finansowania wydaków na B+R, kóry wydawał się być zbliżony do najbardziej pożądanego, dało się zaobserwować widoczne w ramach srefy euro odsępswa. Najbardziej odmienną srukurę finansowania nakładów na B+R zidenyfikowano w Grecji i Porugalii, gdzie w realizacji działalności badawczo-rozwojowej dominował sekor szkolnicwa wyższego. Częściowo odmiennie kszałowała się rozparywana srukura w Hiszpanii, Holandii i we Włoszech, gdzie chociaż dominował sekor przedsiębiorsw, o wyrażną rolę odgrywał również sekor szkolnicwa wyższego. Po czware, w badanym okresie zaobserwowano opymisyczną endencję w srukurze finansowania nakładów na B+R, kórej przejawem był spadek udziału sekora rządowego i wzros udziału sekora przedsiębiorsw. Skuki akich zmian powinny ujawnić się w posaci wzrosu innowacyjności sekora biznesu i podniesienia efekywności gospodarowania. Po piąe, zidenyfikowana w opracowaniu rosnąca homogeniczność srukury finansowania nakładów na B+R wśród krajów srefy euro powierdza, iż kraje wykazywały w coraz większym sopniu ujednolicony model finansowania działalności rozwojowej i badawczej. Świadczy o o zbliżaniu się krajów srefy euro również w jedym z najważniejszych obszarów gospodarki, jaką jes źródło finansowania wydaków związanych z rozwojem, nauką i nowymi echnologiami.

15 Bibliografia Bossak J.W., Bieńkowski W. (2004), Tendencje zmian w pozycji konkurencyjnej Sanów Zjednoczonych, krajów Unii Europejskiej i Japonii [w:] J.W. Bossak, W. Bieńkowski, Międzynarodowa zdolność konkurencyjna kraju i przedsiębiorsw. Wyzwania dla Polski na progu XXI wieku, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Oficyna Wydawnicza, Warszawa, s Chomąowski S., A. Sokołowski (1978), Taksonomia srukur, Przegląd saysyczny, R. XXV, Zeszy 2, s Ciborowski R. (2005), Uwarunkowania konwergencji echnologicznej Polski [w:] Z. Dach, A. Pollok, Gospodarka Polski po 15 laach ransformacji, Polskie Towarzyswo Ekonomiczne, Kraków, s EUROSTAT baza danych Unii Europejskiej. Kasperkiewicz W. (2006), Sraegia Lizbońska jako program poprawy innowacyjności gospodarek Unii Europejskiej [w:] S. Krajewski, P. Kaczorowski, Wzros gospodarczy, resrukuryzacja i rynek pracy w Polsce. Ujęcie eoreyczne i empiryczne, Wydawnicwo Uniwersyeu Łódzkiego, Łódź, s Malina A. (2004), Wielowymiarowa analiza przesrzennego zróżnicowania srukury gospodarki Polski według wojewódzw, Wydawnicwo Akademii Ekonomicznej w Krakowie, Kraków. Radło M.J. (2003), Międzynarodowa konkurencyjność Unii Europejskiej w świele Sraegii Lizbońskiej, Kolegium Gospodarki Świaowej SGH, Warszawa, niepublikowana rozprawa dokorska. Srahl D. (red.) (1998), Taksonomia srukur w badaniach regionalnych, Wydawnicwo Akademii Ekonomicznej im. Oskara Langego we Wrocławiu, Wrocław, s Włodarczyk R.W. (2008a), Ekspor produków wysokich echnologii przykład krajów srefy euro [w:] S. Pangsy-Kania, K. Piech, Innowacyjność w Polsce w ujęciu regionalnym: nowe eorie, rola funduszy unnych i klasrów, Insyu Wiedzy i Innowacji, Warszawa, s Włodarczyk R.W. (2008b), Sopień homogeniczności srukury warości dodanej bruo w krajach srefy euro [w:] R. Borowiecki, A. Jaki, Zarządzanie resrukuryzacją w procesach inegracji i rozwoju nowej gospodarki, Uniwersye Ekonomiczny w Krakowie, Kraków, s Wydymus S. (1988), Analiza porównawcza srukur gospodarczych [w:] A. Zeliaś, Meody saysyki międzynarodowej, Pańswowe Wydawnicwo Ekonomiczne, Warszawa, s

Analiza rynku projekt

Analiza rynku projekt Analiza rynku projek A. Układ projeku 1. Srona yułowa Tema Auor 2. Spis reści 3. Treść projeku 1 B. Treść projeku 1. Wsęp Po co? Na co? Dlaczego? Dlaczego robię badania? Jakimi meodami? Dla Kogo o jes

Bardziej szczegółowo

Wykład 6. Badanie dynamiki zjawisk

Wykład 6. Badanie dynamiki zjawisk Wykład 6 Badanie dynamiki zjawisk Krzywa wieża w Pizie 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 y 4,9642 4,9644 4,9656 4,9667 4,9673 4,9688 4,9696 4,9698 4,9713 4,9717 4,9725 4,9742 4,9757 Szeregiem czasowym nazywamy

Bardziej szczegółowo

Wykład 6. Badanie dynamiki zjawisk

Wykład 6. Badanie dynamiki zjawisk Wykład 6 Badanie dynamiki zjawisk TREND WYODRĘBNIANIE SKŁADNIKÓW SZEREGU CZASOWEGO 1. FUNKCJA TRENDU METODA ANALITYCZNA 2. ŚREDNIE RUCHOME METODA WYRÓWNYWANIA MECHANICZNEGO średnie ruchome zwykłe średnie

Bardziej szczegółowo

E k o n o m e t r i a S t r o n a 1. Nieliniowy model ekonometryczny

E k o n o m e t r i a S t r o n a 1. Nieliniowy model ekonometryczny E k o n o m e r i a S r o n a Nieliniowy model ekonomeryczny Jednorównaniowy model ekonomeryczny ma posać = f( X, X,, X k, ε ) gdzie: zmienna objaśniana, X, X,, X k zmienne objaśniające, ε - składnik losowy,

Bardziej szczegółowo

PROGNOZOWANIE ZUŻYCIA CIEPŁEJ I ZIMNEJ WODY W SPÓŁDZIELCZYCH ZASOBACH MIESZKANIOWYCH

PROGNOZOWANIE ZUŻYCIA CIEPŁEJ I ZIMNEJ WODY W SPÓŁDZIELCZYCH ZASOBACH MIESZKANIOWYCH STUDIA I PRACE WYDZIAŁU NAUK EKONOMICZNYCH I ZARZĄDZANIA NR 15 Barbara Baóg Iwona Foryś PROGNOZOWANIE ZUŻYCIA CIEPŁEJ I ZIMNEJ WODY W SPÓŁDZIELCZYCH ZASOBACH MIESZKANIOWYCH Wsęp Koszy dosarczenia wody

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA NEOKLASYCZNEJ TEORII WZROSTU EKOLOGICZNIE UWARUNKOWANEGO W MODELOWANIU ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU REGIONU. Henryk J. Wnorowski, Dorota Perło

ZAŁOŻENIA NEOKLASYCZNEJ TEORII WZROSTU EKOLOGICZNIE UWARUNKOWANEGO W MODELOWANIU ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU REGIONU. Henryk J. Wnorowski, Dorota Perło 0-0-0 ZAŁOŻENIA NEOKLASYCZNEJ TEORII WZROSTU EKOLOGICZNIE UWARUNKOWANEGO W MODELOWANIU ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU REGIONU Henryk J. Wnorowski, Doroa Perło Plan wysąpienia Cel referau. Kluczowe założenia neoklasycznej

Bardziej szczegółowo

Management Systems in Production Engineering No 4(20), 2015

Management Systems in Production Engineering No 4(20), 2015 EKONOMICZNE ASPEKTY PRZYGOTOWANIA PRODUKCJI NOWEGO WYROBU Janusz WÓJCIK Fabryka Druu Gliwice Sp. z o.o. Jolana BIJAŃSKA, Krzyszof WODARSKI Poliechnika Śląska Sreszczenie: Realizacja prac z zakresu przygoowania

Bardziej szczegółowo

ESTYMACJA KRZYWEJ DOCHODOWOŚCI STÓP PROCENTOWYCH DLA POLSKI

ESTYMACJA KRZYWEJ DOCHODOWOŚCI STÓP PROCENTOWYCH DLA POLSKI METODY ILOŚCIOWE W BADANIACH EKONOMICZNYCH Tom XIII/3, 202, sr. 253 26 ESTYMACJA KRZYWEJ DOCHODOWOŚCI STÓP PROCENTOWYCH DLA POLSKI Adam Waszkowski Kaedra Ekonomiki Rolnicwa i Międzynarodowych Sosunków

Bardziej szczegółowo

Strukturalne podejście w prognozowaniu produktu krajowego brutto w ujęciu regionalnym

Strukturalne podejście w prognozowaniu produktu krajowego brutto w ujęciu regionalnym Jacek Baóg Uniwersye Szczeciński Srukuralne podejście w prognozowaniu produku krajowego bruo w ujęciu regionalnym Znajomość poziomu i dynamiki produku krajowego bruo wyworzonego w poszczególnych regionach

Bardziej szczegółowo

DOKUMENT ROBOCZY KOMISJI

DOKUMENT ROBOCZY KOMISJI RADA UNII ROPEJSKIEJ Bruksela, 23 maja 2007 r. (25.05) (OR. en) Międzyinsyucjonalny numer referencyjny: 2006/0039 (CNS) 9851/07 ADD 2 FIN 239 RESPR 5 CADREFIN 32 ADDENDUM 2 DO NOTY DO PUNKTU I/A Od: Sekrearia

Bardziej szczegółowo

Innowacyjność w Europie 2016

Innowacyjność w Europie 2016 DEPARTAMENT POLITYKI REGIONALNEJ MAŁOPOLSKIE OBSERWATORIUM ROZWOJU REGIONALNEGO Innowacyjność w Europie 2016 Komisja Europejska raz w roku publikuje europejską i regionalną tablicę wyników innowacji, która

Bardziej szczegółowo

Politechnika Częstochowska Wydział Inżynierii Mechanicznej i Informatyki. Sprawozdanie #2 z przedmiotu: Prognozowanie w systemach multimedialnych

Politechnika Częstochowska Wydział Inżynierii Mechanicznej i Informatyki. Sprawozdanie #2 z przedmiotu: Prognozowanie w systemach multimedialnych Poliechnika Częsochowska Wydział Inżynierii Mechanicznej i Informayki Sprawozdanie #2 z przedmiou: Prognozowanie w sysemach mulimedialnych Andrzej Siwczyński Andrzej Rezler Informayka Rok V, Grupa IO II

Bardziej szczegółowo

DYNAMIKA KONSTRUKCJI

DYNAMIKA KONSTRUKCJI 10. DYNAMIKA KONSTRUKCJI 1 10. 10. DYNAMIKA KONSTRUKCJI 10.1. Wprowadzenie Ogólne równanie dynamiki zapisujemy w posaci: M d C d Kd =P (10.1) Zapis powyższy oznacza, że równanie musi być spełnione w każdej

Bardziej szczegółowo

Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Katedra Inżynierii Systemów Sterowania. Podstawy Automatyki

Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Katedra Inżynierii Systemów Sterowania. Podstawy Automatyki Poliechnika Gdańska Wydział Elekroechniki i Auomayki Kaedra Inżynierii Sysemów Serowania Podsawy Auomayki Repeyorium z Podsaw auomayki Zadania do ćwiczeń ermin T15 Opracowanie: Kazimierz Duzinkiewicz,

Bardziej szczegółowo

PROGNOZOWANIE I SYMULACJE EXCEL 2 PROGNOZOWANIE I SYMULACJE EXCEL AUTOR: ŻANETA PRUSKA

PROGNOZOWANIE I SYMULACJE EXCEL 2 PROGNOZOWANIE I SYMULACJE EXCEL AUTOR: ŻANETA PRUSKA 1 PROGNOZOWANIE I SYMULACJE EXCEL 2 AUTOR: mgr inż. ŻANETA PRUSKA DODATEK SOLVER 2 Sprawdzić czy w zakładce Dane znajduję się Solver 1. Kliknij przycisk Microsof Office, a nasępnie kliknij przycisk Opcje

Bardziej szczegółowo

Dendrochronologia Tworzenie chronologii

Dendrochronologia Tworzenie chronologii Dendrochronologia Dendrochronologia jes nauką wykorzysującą słoje przyrosu rocznego drzew do określania wieku (daowania) obieków drewnianych (budynki, przedmioy). Analizy różnych paramerów słojów przyrosu

Bardziej szczegółowo

Analiza taksonomiczna porównania przyspieszenia rozwoju społeczeństwa informacyjnego wybranych krajów

Analiza taksonomiczna porównania przyspieszenia rozwoju społeczeństwa informacyjnego wybranych krajów Ekonomiczne Problemy Usług nr 1/2017 (126),. 1 ISSN: 1896-382X www.wnus.edu.pl/epu DOI: 10.18276/epu.2017.126/1-08 srony: 71 79 Anna Janiga-Ćmiel Uniwersye Ekonomiczny w Kaowicach Wydział Zarządzania Kaedra

Bardziej szczegółowo

WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU

WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU GOSPODARCZEGO NA POZYCJĘ KONKURENCYJNĄ UNII EUROPEJSKIEJ W HANDLU MIĘDZYNARODOWYM Tomasz Białowąs Katedra Gospodarki Światowej i Integracji Europejskiej, UMCS w Lublinie bialowas@hektor.umcs.lublin.pl

Bardziej szczegółowo

Skala i efektywność antycyklicznej polityki fiskalnej w kontekście wstąpienia Polski do strefy euro

Skala i efektywność antycyklicznej polityki fiskalnej w kontekście wstąpienia Polski do strefy euro Skala i efekywność anycyklicznej poliyki fiskalnej w konekście wsąpienia Polski do srefy euro dr Michał Mackiewicz dr Pior Krajewski Uniwersye Łódzki Narodowy Bank Polski 14 maja 2008, Warszawa Cel projeku

Bardziej szczegółowo

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE IX Ogólnopolskie Seminarium Naukowe, 6 8 września 005 w Toruniu Kaedra Ekonomerii i Saysyki, Uniwersye Mikołaja Kopernika w Toruniu Pior Fiszeder Uniwersye Mikołaja Kopernika

Bardziej szczegółowo

SYMULACYJNA ANALIZA PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ I CIEPŁA Z ODNAWIALNYCH NOŚNIKÓW W POLSCE

SYMULACYJNA ANALIZA PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ I CIEPŁA Z ODNAWIALNYCH NOŚNIKÓW W POLSCE SYMULACYJNA ANALIZA PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ I CIEPŁA Z ODNAWIALNYCH NOŚNIKÓW W POLSCE Janusz Sowiński, Rober Tomaszewski, Arur Wacharczyk Insyu Elekroenergeyki Poliechnika Częsochowska Aky prawne

Bardziej szczegółowo

Silniki cieplne i rekurencje

Silniki cieplne i rekurencje 6 FOTO 33, Lao 6 Silniki cieplne i rekurencje Jakub Mielczarek Insyu Fizyki UJ Chciałbym Pańswu zaprezenować zagadnienie, kóre pozwala, rozważając emaykę sprawności układu silników cieplnych, zapoznać

Bardziej szczegółowo

Postęp techniczny. Model lidera-naśladowcy. Dr hab. Joanna Siwińska-Gorzelak

Postęp techniczny. Model lidera-naśladowcy. Dr hab. Joanna Siwińska-Gorzelak Posęp echniczny. Model lidera-naśladowcy Dr hab. Joanna Siwińska-Gorzelak Założenia Rozparujemy dwa kraje; kraj 1 jes bardziej zaawansowany echnologicznie (lider); kraj 2 jes mniej zaawansowany i nie worzy

Bardziej szczegółowo

ANALIZA, PROGNOZOWANIE I SYMULACJA / Ćwiczenia 1

ANALIZA, PROGNOZOWANIE I SYMULACJA / Ćwiczenia 1 ANALIZA, PROGNOZOWANIE I SYMULACJA / Ćwiczenia 1 mgr inż. Żanea Pruska Maeriał opracowany na podsawie lieraury przedmiou. Zadanie 1 Firma Alfa jes jednym z głównych dosawców firmy Bea. Ilość produku X,

Bardziej szczegółowo

ZJAWISKA SZOKOWE W ROZWOJU GOSPODARCZYM WYBRANYCH KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ

ZJAWISKA SZOKOWE W ROZWOJU GOSPODARCZYM WYBRANYCH KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ Anna Janiga-Ćmiel Uniwersye Ekonomiczny w Kaowicach Wydział Zarządzania Kaedra Maemayki anna.janiga-cmiel@ue.kaowice.pl ZJAWISKA SZOKOWE W ROZWOJU GOSPODARCZYM WYBRANYCH KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ Sreszczenie:

Bardziej szczegółowo

Dobór przekroju żyły powrotnej w kablach elektroenergetycznych

Dobór przekroju żyły powrotnej w kablach elektroenergetycznych Dobór przekroju żyły powronej w kablach elekroenergeycznych Franciszek pyra, ZPBE Energopomiar Elekryka, Gliwice Marian Urbańczyk, Insyu Fizyki Poliechnika Śląska, Gliwice. Wsęp Zagadnienie poprawnego

Bardziej szczegółowo

NAPRAWY GWARANCYJNE I POGWARANCYJNE CIĄGNIKÓW ROLNICZYCH JAKO POTRANSAKCYJNE ELEMENTY LOGISTYCZNEJ OBSŁUGI KLIENTA

NAPRAWY GWARANCYJNE I POGWARANCYJNE CIĄGNIKÓW ROLNICZYCH JAKO POTRANSAKCYJNE ELEMENTY LOGISTYCZNEJ OBSŁUGI KLIENTA Inżynieria Rolnicza 2(100)/2008 NAPRAWY GWARANCYJNE I POGWARANCYJNE CIĄGNIKÓW ROLNICZYCH JAKO POTRANSAKCYJNE ELEMENTY LOGISTYCZNEJ OBSŁUGI KLIENTA Sławomir Juściński Kaedra Energeyki i Pojazdów Uniwersye

Bardziej szczegółowo

Różnica bilansowa dla Operatorów Systemów Dystrybucyjnych na lata (którzy dokonali z dniem 1 lipca 2007 r. rozdzielenia działalności)

Różnica bilansowa dla Operatorów Systemów Dystrybucyjnych na lata (którzy dokonali z dniem 1 lipca 2007 r. rozdzielenia działalności) Różnica bilansowa dla Operaorów Sysemów Dysrybucyjnych na laa 2016-2020 (kórzy dokonali z dniem 1 lipca 2007 r. rozdzielenia działalności) Deparamen Rynków Energii Elekrycznej i Ciepła Warszawa 201 Spis

Bardziej szczegółowo

Kombinowanie prognoz. - dlaczego należy kombinować prognozy? - obejmowanie prognoz. - podstawowe metody kombinowania prognoz

Kombinowanie prognoz. - dlaczego należy kombinować prognozy? - obejmowanie prognoz. - podstawowe metody kombinowania prognoz Noaki do wykładu 005 Kombinowanie prognoz - dlaczego należy kombinować prognozy? - obejmowanie prognoz - podsawowe meody kombinowania prognoz - przykłady kombinowania prognoz gospodarki polskiej - zalecenia

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK DOKUMENTU OTWIERAJĄCEGO DEBATĘ W SPRAWIE POGŁĘBIENIA UNII GOSPODARCZEJ I WALUTOWEJ

ZAŁĄCZNIK DOKUMENTU OTWIERAJĄCEGO DEBATĘ W SPRAWIE POGŁĘBIENIA UNII GOSPODARCZEJ I WALUTOWEJ KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 31.5.2017 r. COM(2017) 291 final ANNEX 3 ZAŁĄCZNIK do DOKUMENTU OTWIERAJĄCEGO BATĘ W SPRAWIE POGŁĘBIENIA UNII GOSPODARCZEJ I WALUTOWEJ PL PL Załącznik 3. Najważniejsze

Bardziej szczegółowo

Analiza metod oceny efektywności inwestycji rzeczowych**

Analiza metod oceny efektywności inwestycji rzeczowych** Ekonomia Menedżerska 2009, nr 6, s. 119 128 Marek Łukasz Michalski* Analiza meod oceny efekywności inwesycji rzeczowych** 1. Wsęp Podsawowymi celami przedsiębiorswa w długim okresie jes rozwój i osiąganie

Bardziej szczegółowo

Parytet stóp procentowych a premia za ryzyko na przykładzie kursu EURUSD

Parytet stóp procentowych a premia za ryzyko na przykładzie kursu EURUSD Parye sóp procenowych a premia za ryzyko na przykładzie kursu EURUD Marcin Gajewski Uniwersye Łódzki 4.12.2008 Parye sóp procenowych a premia za ryzyko na przykładzie kursu EURUD Niezabazpieczony UIP)

Bardziej szczegółowo

METODY STATYSTYCZNE W FINANSACH

METODY STATYSTYCZNE W FINANSACH METODY STATYSTYCZNE W FINANSACH Krzyszof Jajuga Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu, Kaedra Inwesycji Finansowych i Ubezpieczeń Wprowadzenie W osanich kilkunasu laach na świecie obserwuje się dynamiczny

Bardziej szczegółowo

Kobiety w przedsiębiorstwach usługowych prognozy nieliniowe

Kobiety w przedsiębiorstwach usługowych prognozy nieliniowe Pior Srożek * Kobiey w przedsiębiorswach usługowych prognozy nieliniowe Wsęp W dzisiejszym świecie procesy społeczno-gospodarcze zachodzą bardzo dynamicznie. W związku z ym bardzo zmienił się sereoypowy

Bardziej szczegółowo

OeconomiA copernicana. Małgorzata Madrak-Grochowska, Mirosława Żurek Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu

OeconomiA copernicana. Małgorzata Madrak-Grochowska, Mirosława Żurek Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu OeconomiA copernicana 2011 Nr 4 Małgorzaa Madrak-Grochowska, Mirosława Żurek Uniwersye Mikołaja Kopernika w Toruniu TESTOWANIE PRZYCZYNOWOŚCI W WARIANCJI MIĘDZY WYBRANYMI INDEKSAMI RYNKÓW AKCJI NA ŚWIECIE

Bardziej szczegółowo

licencjat Pytania teoretyczne:

licencjat Pytania teoretyczne: Plan wykładu: 1. Wiadomości ogólne. 2. Model ekonomeryczny i jego elemeny 3. Meody doboru zmiennych do modelu ekonomerycznego. 4. Szacownie paramerów srukuralnych MNK. Weryfikacja modelu KMNK 6. Prognozowanie

Bardziej szczegółowo

Prognoza skutków handlowych przystąpienia do Europejskiej Unii Monetarnej dla Polski przy użyciu uogólnionego modelu grawitacyjnego

Prognoza skutków handlowych przystąpienia do Europejskiej Unii Monetarnej dla Polski przy użyciu uogólnionego modelu grawitacyjnego Bank i Kredy 40 (1), 2009, 69 88 www.bankikredy.nbp.pl www.bankandcredi.nbp.pl Prognoza skuków handlowych przysąpienia do Europejskiej Unii Monearnej dla Polski przy użyciu uogólnionego modelu grawiacyjnego

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja wahań koniunkturalnych gospodarki polskiej

Identyfikacja wahań koniunkturalnych gospodarki polskiej Rozdział i Idenyfikacja wahań koniunkuralnych gospodarki polskiej dr Rafał Kasperowicz Uniwersye Ekonomiczny w Poznaniu Kaedra Mikroekonomii Sreszczenie Celem niniejszego opracowania jes idenyfikacja wahao

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

STUDIA I PRACE WYDZIAŁU NAUK EKONOMICZNYCH I ZARZĄDZANIA NR 15

STUDIA I PRACE WYDZIAŁU NAUK EKONOMICZNYCH I ZARZĄDZANIA NR 15 STUDIA I PRACE WYDZIAŁU NAUK EKONOMICZNYCH I ZARZĄDZANIA NR 15 Sebasian Koko ANALIZA ZMIAN W STRUKTURZE UDZIAŁU DOCHODÓW ZWIĄZANYCH Z OPODATKOWANIEM NIERUCHOMOŚCI W BUDŻETACH GMIN WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO

Bardziej szczegółowo

PROGNOZOWANIE. Ćwiczenia 2. mgr Dawid Doliński

PROGNOZOWANIE. Ćwiczenia 2. mgr Dawid Doliński Ćwiczenia 2 mgr Dawid Doliński Modele szeregów czasowych sały poziom rend sezonowość Y Y Y Czas Czas Czas Modele naiwny Modele średniej arymeycznej Model Browna Modele ARMA Model Hola Modele analiyczne

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r.

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r. 1 Urz d Statystyczny w Gda sku W Polsce w 2012 r. udział osób w wieku 30-34 lata posiadających wykształcenie wyższe w ogólnej liczbie ludności w tym wieku (aktywni zawodowo + bierni zawodowo) wyniósł 39,1%

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Kaedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Sposoby usalania płac w gospodarce Jednym z głównych powodów, dla kórych na rynku pracy obserwujemy poziom bezrobocia wyższy

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE MIERNIKÓW KREOWANIA WARTOŚCI W RACHUNKU ODPOWIEDZIALNOŚCI

WYKORZYSTANIE MIERNIKÓW KREOWANIA WARTOŚCI W RACHUNKU ODPOWIEDZIALNOŚCI ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 668 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 41 2011 BARTŁOMIEJ NITA Uniwersye Ekonomiczny we Wrocławiu WYKORZYSTANIE MIERNIKÓW KREOWANIA WARTOŚCI W RACHUNKU

Bardziej szczegółowo

Analiza i Zarządzanie Portfelem cz. 6 R = Ocena wyników zarządzania portfelem. Pomiar wyników zarządzania portfelem. Dr Katarzyna Kuziak

Analiza i Zarządzanie Portfelem cz. 6 R = Ocena wyników zarządzania portfelem. Pomiar wyników zarządzania portfelem. Dr Katarzyna Kuziak Ocena wyników zarządzania porelem Analiza i Zarządzanie Porelem cz. 6 Dr Kaarzyna Kuziak Eapy oceny wyników zarządzania porelem: - (porolio perormance measuremen) - Przypisanie wyników zarządzania porelem

Bardziej szczegółowo

Spójność w UE15 po kryzysie fiskalnym

Spójność w UE15 po kryzysie fiskalnym Konferencja Wyzwania dla spójności Europy 21-22 kwietnia 2016 Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Spójność w UE15 po kryzysie fiskalnym dr Agnieszka Tomczak Politechnika Warszawska atomczak@ans.pw.edu.pl

Bardziej szczegółowo

WNIOSKOWANIE STATYSTYCZNE

WNIOSKOWANIE STATYSTYCZNE Wnioskowanie saysyczne w ekonomerycznej analizie procesu produkcyjnego / WNIOSKOWANIE STATYSTYCZNE W EKONOMETRYCZNEJ ANAIZIE PROCESU PRODUKCYJNEGO Maeriał pomocniczy: proszę przejrzeć srony www.cyf-kr.edu.pl/~eomazur/zadl4.hml

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Płaca minimalna w krajach unii europejskiej Spośród 28 państw członkowskich Unii Europejskiej 21 krajów posiada regulacje dotyczące wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Bezpośrednie inwestycje zagraniczne w Unii Europejskiej w świetle teorii rozwoju regionalnego i teorii lokalizacji

Bezpośrednie inwestycje zagraniczne w Unii Europejskiej w świetle teorii rozwoju regionalnego i teorii lokalizacji T.Laocha, Bezpośrednie inwesycje zagraniczne w UE w świele eorii Tomasz Laocha * Bezpośrednie inwesycje zagraniczne w Unii Europejskiej w świele eorii rozwoju regionalnego i eorii lokalizacji 1. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Analiza opłacalności inwestycji logistycznej Wyszczególnienie

Analiza opłacalności inwestycji logistycznej Wyszczególnienie inwesycji logisycznej Wyszczególnienie Laa Dane w ys. zł 2 3 4 5 6 7 8 Przedsięwzięcie I Program rozwoju łańcucha (kanału) dysrybucji przewiduje realizację inwesycji cenrum dysrybucyjnego. Do oceny przyjęo

Bardziej szczegółowo

Prognozowanie średniego miesięcznego kursu kupna USD

Prognozowanie średniego miesięcznego kursu kupna USD Prognozowanie średniego miesięcznego kursu kupna USD Kaarzyna Halicka Poliechnika Białosocka, Wydział Zarządzania, Kaedra Informayki Gospodarczej i Logisyki, e-mail: k.halicka@pb.edu.pl Jusyna Godlewska

Bardziej szczegółowo

Badanie funktorów logicznych TTL - ćwiczenie 1

Badanie funktorów logicznych TTL - ćwiczenie 1 adanie funkorów logicznych TTL - ćwiczenie 1 1. Cel ćwiczenia Zapoznanie się z podsawowymi srukurami funkorów logicznych realizowanych w echnice TTL (Transisor Transisor Logic), ich podsawowymi paramerami

Bardziej szczegółowo

Metody ilościowe w systemie prognozowania cen produktów rolnych. Mariusz Hamulczuk Cezary Klimkowski Stanisław Stańko

Metody ilościowe w systemie prognozowania cen produktów rolnych. Mariusz Hamulczuk Cezary Klimkowski Stanisław Stańko Meody ilościowe w sysemie prognozowania cen produków rolnych nr 89 2013 Mariusz Hamulczuk Cezary Klimkowski Sanisław Sańko Meody ilościowe w sysemie prognozowania cen produków rolnych Meody ilościowe

Bardziej szczegółowo

Wykład 3 POLITYKA PIENIĘŻNA POLITYKA FISKALNA

Wykład 3 POLITYKA PIENIĘŻNA POLITYKA FISKALNA Makroekonomia II Wykład 3 POLITKA PIENIĘŻNA POLITKA FISKALNA PLAN POLITKA PIENIĘŻNA. Podaż pieniądza. Sysem rezerwy ułamkowej i podaż pieniądza.2 Insrumeny poliyki pieniężnej 2. Popy na pieniądz 3. Prowadzenie

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE STATISTICA DATA MINER DO PROGNOZOWANIA W KRAJOWYM DEPOZYCIE PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH

WYKORZYSTANIE STATISTICA DATA MINER DO PROGNOZOWANIA W KRAJOWYM DEPOZYCIE PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH SaSof Polska, el. 12 428 43 00, 601 41 41 51, info@sasof.pl, www.sasof.pl WYKORZYSTANIE STATISTICA DATA MINER DO PROGNOZOWANIA W KRAJOWYM DEPOZYCIE PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH Joanna Maych, Krajowy Depozy Papierów

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie technologii SDF do lokalizowania źródeł emisji BPSK i QPSK

Zastosowanie technologii SDF do lokalizowania źródeł emisji BPSK i QPSK Jan M. KELNER, Cezary ZIÓŁKOWSKI Wojskowa Akademia Techniczna, Wydział Elekroniki, Insyu Telekomunikacji doi:1.15199/48.15.3.14 Zasosowanie echnologii SDF do lokalizowania źródeł emisji BPSK i QPSK Sreszczenie.

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 10 WPŁYW DYSKRECJONALNYCH INSTRUMENTÓW POLITYKI FISKALNEJ NA ZMIANY AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ

ROZDZIAŁ 10 WPŁYW DYSKRECJONALNYCH INSTRUMENTÓW POLITYKI FISKALNEJ NA ZMIANY AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ Ryszard Barczyk ROZDZIAŁ 10 WPŁYW DYSKRECJONALNYCH INSTRUMENTÓW POLITYKI FISKALNEJ NA ZMIANY AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ 1. Wsęp Organy pańswa realizując cele poliyki sabilizacji koniunkury gospodarczej sosują

Bardziej szczegółowo

dr inż. MARCIN MAŁACHOWSKI Instytut Technik Innowacyjnych EMAG

dr inż. MARCIN MAŁACHOWSKI Instytut Technik Innowacyjnych EMAG dr inż. MARCIN MAŁACHOWSKI Insyu Technik Innowacyjnych EMAG Wykorzysanie opycznej meody pomiaru sężenia pyłu do wspomagania oceny paramerów wpływających na możliwość zaisnienia wybuchu osiadłego pyłu węglowego

Bardziej szczegółowo

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ mgr Małgorzata Bułkowska mgr Mirosława Tereszczuk dr inż. Robert Mroczek Konferencja: Przemysł spożywczy otoczenie rynkowe, inwestycje, ekspansja

Bardziej szczegółowo

BEZRYZYKOWNE BONY I LOKATY BANKOWE ALTERNATYWĄ DLA PRZYSZŁYCH EMERYTÓW. W tym krótkim i matematycznie bardzo prostym artykule pragnę osiągnąc 3 cele:

BEZRYZYKOWNE BONY I LOKATY BANKOWE ALTERNATYWĄ DLA PRZYSZŁYCH EMERYTÓW. W tym krótkim i matematycznie bardzo prostym artykule pragnę osiągnąc 3 cele: 1 BEZRYZYKOWNE BONY I LOKATY BANKOWE ALTERNATYWĄ DLA PRZYSZŁYCH EMERYTÓW Leszek S. Zaremba (Polish Open Universiy) W ym krókim i maemaycznie bardzo prosym arykule pragnę osiągnąc cele: (a) pokazac że kupowanie

Bardziej szczegółowo

Wpływ integracji monetarnej na wymianę towarową w warunkach kryzysu gospodarczego

Wpływ integracji monetarnej na wymianę towarową w warunkach kryzysu gospodarczego No. 158 NBP Working Paper Maeriały i Sudia nr 300 www.nbp.pl Wpływ inegracji monearnej na wymianę owarową w warunkach kryzysu gospodarczego Elżbiea Czarny, Paweł Folfas, Kaarzyna Śledziewska, Barosz Wikowski

Bardziej szczegółowo

WYNAGRODZENIA POLAKÓW ZA GRANICĄ W 2016 ROKU RAPORT EURO-TAX.PL

WYNAGRODZENIA POLAKÓW ZA GRANICĄ W 2016 ROKU RAPORT EURO-TAX.PL WYNAGRODZENIA POLAKÓW ZA GRANICĄ W 2016 ROKU RAPORT EURO-TAX.PL LIPIEC 2017 W 2016 ROKU ZAROBKI POLAKÓW ZA GRANICĄ WYNIOSŁY PONAD 119 MLD ZŁ Rok 2016 w porównaniu z rokiem poprzednim przyniósł nieznaczny

Bardziej szczegółowo

Stały czy płynny? Model PVEC realnego kursu walutowego dla krajów Europy Środkowo-Wschodniej implikacje dla Polski

Stały czy płynny? Model PVEC realnego kursu walutowego dla krajów Europy Środkowo-Wschodniej implikacje dla Polski Maeriały i Sudia nr 312 Sały czy płynny? Model PVEC realnego kursu waluowego dla krajów Europy Środkowo-Wschodniej implikacje dla Polski Pior Kębłowski Maeriały i Sudia nr 312 Sały czy płynny? Model PVEC

Bardziej szczegółowo

MODELE AUTOREGRESYJNE JAKO INSTRUMENT ZARZĄDZANIA ZAPASAMI NA PRZYKŁADZIE ELEKTROWNI CIEPLNEJ

MODELE AUTOREGRESYJNE JAKO INSTRUMENT ZARZĄDZANIA ZAPASAMI NA PRZYKŁADZIE ELEKTROWNI CIEPLNEJ Agaa MESJASZ-LECH * MODELE AUTOREGRESYJNE JAKO INSTRUMENT ZARZĄDZANIA ZAPASAMI NA PRZYKŁADZIE ELEKTROWNI CIEPLNEJ Sreszczenie W arykule przedsawiono wyniki analizy ekonomerycznej miesięcznych warości w

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK KOMUNIKATU KOMISJI. zastępującego komunikat Komisji

ZAŁĄCZNIK KOMUNIKATU KOMISJI. zastępującego komunikat Komisji KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 28.10.2014 r. COM(2014) 675 final ANNEX 1 ZAŁĄCZNIK do KOMUNIKATU KOMISJI zasępującego komunika Komisji Zharmonizowane ramy doyczące projeków planów budżeowych oraz informacji

Bardziej szczegółowo

48,6% Turystyka w Unii Europejskiej INFORMACJE SYGNALNE r.

48,6% Turystyka w Unii Europejskiej INFORMACJE SYGNALNE r. INFORMACJE SYGNALNE Turystyka w Unii Europejskiej 16.02.2018 r. 48,6% Udział noclegów udzielonych turystom Według Eurostatu - Urzędu Statystycznego Unii Europejskiej, liczba noclegów udzielonych w turystycznych

Bardziej szczegółowo

SZACOWANIE MODELU RYNKOWEGO CYKLU ŻYCIA PRODUKTU

SZACOWANIE MODELU RYNKOWEGO CYKLU ŻYCIA PRODUKTU B A D A N I A O P E R A C J N E I D E C Z J E Nr 2 2006 Bogusław GUZIK* SZACOWANIE MODELU RNKOWEGO CKLU ŻCIA PRODUKTU Przedsawiono zasadnicze podejścia do saysycznego szacowania modelu rynkowego cyklu

Bardziej szczegółowo

Stała potencjalnego wzrostu w rachunku kapitału ludzkiego

Stała potencjalnego wzrostu w rachunku kapitału ludzkiego 252 Dr Wojciech Kozioł Kaedra Rachunkowości Uniwersye Ekonomiczny w Krakowie Sała poencjalnego wzrosu w rachunku kapiału ludzkiego WSTĘP Prowadzone do ej pory badania naukowe wskazują, że poencjał kapiału

Bardziej szczegółowo

EKONOMETRIA wykład 2. Prof. dr hab. Eugeniusz Gatnar.

EKONOMETRIA wykład 2. Prof. dr hab. Eugeniusz Gatnar. EKONOMERIA wykład Prof. dr hab. Eugeniusz Ganar eganar@mail.wz.uw.edu.pl Przedziały ufności Dla paramerów srukuralnych modelu: P bˆ j S( bˆ z prawdopodobieńswem parameru b bˆ S( bˆ, ( m j j j, ( m j b

Bardziej szczegółowo

Metody badania wpływu zmian kursu walutowego na wskaźnik inflacji

Metody badania wpływu zmian kursu walutowego na wskaźnik inflacji Agnieszka Przybylska-Mazur * Meody badania wpływu zmian kursu waluowego na wskaźnik inflacji Wsęp Do oceny łącznego efeku przenoszenia zmian czynników zewnęrznych, akich jak zmiany cen zewnęrznych (szoki

Bardziej szczegółowo

INWESTYCJE ZAGRANICZNE W POLSCE

INWESTYCJE ZAGRANICZNE W POLSCE Instytut Badań Rynku, Konsumpcji i Koniunktur INWESTYCJE ZAGRANICZNE W POLSCE 2009-2011 XXI Raport Roczny Warszawa, 20 grudnia 2011 r. Program seminarium Koniunkturalne i strukturalne wyzwania dla sektora

Bardziej szczegółowo

POTENCJAŁ KONKURENCYJNY PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W POLSCE

POTENCJAŁ KONKURENCYJNY PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W POLSCE MAŁGORZATA JUCHNIEWICZ ATARZYNA ŁUIEWSA Uniwersye Warmińsko-Mazurski Olszyn POTENCJAŁ ONURENCYJNY PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W POSCE Wprowadzenie Wielowymiarowe podejście do konkurencyjności powoduje, że w

Bardziej szczegółowo

Aktywność zawodowa osób starszych w wybranych krajach Unii Europejskiej

Aktywność zawodowa osób starszych w wybranych krajach Unii Europejskiej Aktywność zawodowa osób starszych w wybranych krajach Unii Europejskiej dr Ewa Wasilewska II Interdyscyplinarna Konferencja Naukowa Społeczne wyzwania i problemy XXI wieku. STARZEJĄCE SIĘ SPOŁECZEŃSTWO

Bardziej szczegółowo

NAUKI O FINANSACH FINANCIAL SCIENCES 3 (24) 2015

NAUKI O FINANSACH FINANCIAL SCIENCES 3 (24) 2015 NAUKI O FINANSACH FINANCIAL SCIENCES 3 (24) 2015 ISSN 2080-5993 e-issn 2449-9811 Tomasz Grabia Uniwersye Łódzki e-mail: omasz.grabia@pocza.one.pl DETERMINANTY ZRÓŻNICOWANIA ZMIAN WSKAŹNIKA DŁUGU PUBLICZNEGO

Bardziej szczegółowo

Efekty agregacji czasowej szeregów finansowych a modele klasy Sign RCA

Efekty agregacji czasowej szeregów finansowych a modele klasy Sign RCA Joanna Górka * Efeky agregacji czasowej szeregów finansowych a modele klasy Sign RCA Wsęp Wprowadzenie losowego parameru do modelu auoregresyjnego zwiększa możliwości aplikacyjne ego modelu, gdyż pozwala

Bardziej szczegółowo

Działalność innowacyjna przedsiębiorstw w Polsce na tle państw Unii Europejskiej

Działalność innowacyjna przedsiębiorstw w Polsce na tle państw Unii Europejskiej 2011 Paulina Zadura-Lichota, p.o. dyrektora Departamentu Rozwoju Przedsiębiorczości i Innowacyjności PARP Działalność innowacyjna przedsiębiorstw w Polsce na tle państw Unii Europejskiej Warszawa, 1 lutego

Bardziej szczegółowo

PROGNOZOWANIE I SYMULACJE EXCEL 2 AUTOR: MARTYNA MALAK PROGNOZOWANIE I SYMULACJE EXCEL 2 AUTOR: MARTYNA MALAK

PROGNOZOWANIE I SYMULACJE EXCEL 2 AUTOR: MARTYNA MALAK PROGNOZOWANIE I SYMULACJE EXCEL 2 AUTOR: MARTYNA MALAK 1 PROGNOZOWANIE I SYMULACJE 2 hp://www.oucome-seo.pl/excel2.xls DODATEK SOLVER WERSJE EXCELA 5.0, 95, 97, 2000, 2002/XP i 2003. 3 Dodaek Solver jes dosępny w menu Narzędzia. Jeżeli Solver nie jes dosępny

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNOŚĆ INWESTYCJI MODERNIZACYJNYCH. dr inż. Robert Stachniewicz

EFEKTYWNOŚĆ INWESTYCJI MODERNIZACYJNYCH. dr inż. Robert Stachniewicz EFEKTYWNOŚĆ INWESTYCJI MODERNIZACYJNYCH dr inż. Rober Sachniewicz METODY OCENY EFEKTYWNOŚCI PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH Jednymi z licznych celów i zadań przedsiębiorswa są: - wzros warości przedsiębiorswa

Bardziej szczegółowo

WITAMY W DOLINIE ŚMIERCI

WITAMY W DOLINIE ŚMIERCI WITAMY W DOLINIE ŚMIERCI Alernaywny mechanizm wsparcia finansowania wysoko zaawansowanych echnologii. Nowy model finansowania innowacji Park Naukowo-Technologiczny przy Narodowym Cenrum Badań Jądrowych

Bardziej szczegółowo

Wpływ wprowadzenia euro na zatrudnienie i bezrobocie w Polsce. pod redakcją Macieja Bukowskiego

Wpływ wprowadzenia euro na zatrudnienie i bezrobocie w Polsce. pod redakcją Macieja Bukowskiego Wpływ wprowadzenia euro na zarudnienie i bezrobocie w Polsce pod redakcją Macieja Bukowskiego Warszawa, czerwiec 2008 Spis reści Spis reści Spis ablic Spis rysunków i v vii Wprowadzenie 1 Część I. Inegracja

Bardziej szczegółowo

PROPOZYCJA NOWEJ METODY OKREŚLANIA ZUŻYCIA TECHNICZNEGO BUDYNKÓW

PROPOZYCJA NOWEJ METODY OKREŚLANIA ZUŻYCIA TECHNICZNEGO BUDYNKÓW Udosępnione na prawach rękopisu, 8.04.014r. Publikacja: Knyziak P., "Propozycja nowej meody określania zuzycia echnicznego budynków" (Proposal Of New Mehod For Calculaing he echnical Deerioraion Of Buildings),

Bardziej szczegółowo

Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL

Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL Rynek wewnętrzny, przemysł, przedsiębiorczość i MŚP STRESZCZENIE Tablica wyników Unii innowacji 2015: w ostatnim roku ogólny postęp wyników w

Bardziej szczegółowo

Inwestycje. Makroekonomia II Dr hab. Joanna Siwińska-Gorzelak

Inwestycje. Makroekonomia II Dr hab. Joanna Siwińska-Gorzelak Inwesycje Makroekonomia II Dr hab. Joanna Siwińska-Gorzelak CIASTECZOWY ZAWRÓT GŁOWY o akcja mająca miejsce w najbliższą środę (30 lisopada) na naszym Wydziale. Wydarzenie o związane jes z rwającym od

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ STUDIÓW BUDŻETOWYCH

KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ STUDIÓW BUDŻETOWYCH KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ STUDIÓW BUDŻETOWYCH Stawki w podatkach dochodowych od osób prawnych i fizycznych w niektórych państwach Unii Europejskiej, ulgi inwestycyjne w podatku

Bardziej szczegółowo

MAKROEKONOMIA 2. Wykład 5. Polityka fiskalna. Dagmara Mycielska Joanna Siwińska - Gorzelak

MAKROEKONOMIA 2. Wykład 5. Polityka fiskalna. Dagmara Mycielska Joanna Siwińska - Gorzelak 1 MAKROEKONOMIA 2 Wykład 5. Poliyka fiskalna Dagmara Mycielska Joanna Siwińska - Gorzelak 2 Plan wykładu 1. Budże rządu, finanse publiczne: definicje i liczby. 2. Ograniczenie budżeowe rządu. 3. Dług publiczny:

Bardziej szczegółowo

PREDYKCJA KURSU EURO/DOLAR Z WYKORZYSTANIEM PROGNOZ INDEKSU GIEŁDOWEGO: WYBRANE MODELE EKONOMETRYCZNE I PERCEPTRON WIELOWARSTWOWY

PREDYKCJA KURSU EURO/DOLAR Z WYKORZYSTANIEM PROGNOZ INDEKSU GIEŁDOWEGO: WYBRANE MODELE EKONOMETRYCZNE I PERCEPTRON WIELOWARSTWOWY B A D A N I A O P E R A C J N E I D E C Z J E Nr 2004 Aleksandra MAUSZEWSKA Doroa WIKOWSKA PREDKCJA KURSU EURO/DOLAR Z WKORZSANIEM PROGNOZ INDEKSU GIEŁDOWEGO: WBRANE MODELE EKONOMERCZNE I PERCEPRON WIELOWARSWOW

Bardziej szczegółowo

Wykład 5 Elementy teorii układów liniowych stacjonarnych odpowiedź na dowolne wymuszenie

Wykład 5 Elementy teorii układów liniowych stacjonarnych odpowiedź na dowolne wymuszenie Wykład 5 Elemeny eorii układów liniowych sacjonarnych odpowiedź na dowolne wymuszenie Prowadzący: dr inż. Tomasz Sikorski Insyu Podsaw Elekroechniki i Elekroechnologii Wydział Elekryczny Poliechnika Wrocławska

Bardziej szczegółowo

Bankructwo państwa: teoria czy praktyka

Bankructwo państwa: teoria czy praktyka Bankrucwo pańswa: eoria czy prakyka Czy da się zapanować nad długiem publicznym? Maciej Biner Lenie Seminarium Ekonomiczne Czeszów 11 września 2011 Plan 1. Wprowadzenie do problemayki długu od srony księgowej.

Bardziej szczegółowo

Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach ISSN 2083-8611 Nr 219 2015

Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach ISSN 2083-8611 Nr 219 2015 Sudia Ekonomiczne. Zeszyy Naukowe Uniwersyeu Ekonomicznego w Kaowicach ISSN 2083-86 Nr 29 205 Alicja Ganczarek-Gamro Uniwersye Ekonomiczny w Kaowicach Wydział Informayki i Komunikacji Kaedra Demografii

Bardziej szczegółowo

Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen samochodów pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych samochodów w UE w 2010 r.

Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen samochodów pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych samochodów w UE w 2010 r. KOMISJA EUROPEJSKA KOMUNIKAT PRASOWY Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych w UE w 2010 r. Bruksela, 26 lipca 2011 r. Ostatnie

Bardziej szczegółowo

Ocena efektywności procedury Congruent Specyfication dla małych prób

Ocena efektywności procedury Congruent Specyfication dla małych prób 243 Zeszyy Naukowe Wyższej Szkoły Bankowej we Wrocławiu Nr 20/2011 Wyższa Szkoła Bankowa w Toruniu Ocena efekywności procedury Congruen Specyficaion dla małych prób Sreszczenie. Procedura specyfikacji

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 690 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 51 2012

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 690 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 51 2012 ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 690 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 51 2012 MAŁGORZATA WASILEWSKA PORÓWNANIE METODY NPV, DRZEW DECYZYJNYCH I METODY OPCJI REALNYCH W WYCENIE PROJEKTÓW

Bardziej szczegółowo

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE DYNAMICZNE MODEE EKONOMETRYCZNE X Ogólnopolskie Seminarium Naukowe, 4 6 września 007 w Toruniu Kaedra Ekonomerii i Saysyki, Uniwersye Mikołaja Kopernika w Toruniu Joanna Małgorzaa andmesser Szkoła Główna

Bardziej szczegółowo

PROGNOZOWANIE I SYMULACJE. mgr Żaneta Pruska. Ćwiczenia 2 Zadanie 1

PROGNOZOWANIE I SYMULACJE. mgr Żaneta Pruska. Ćwiczenia 2 Zadanie 1 PROGNOZOWANIE I SYMULACJE mgr Żanea Pruska Ćwiczenia 2 Zadanie 1 Firma Alfa jes jednym z głównych dosawców firmy Bea. Ilość produku X, wyrażona w ysiącach wyprodukowanych i dosarczonych szuk firmie Bea,

Bardziej szczegółowo

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r.

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r. Urząd Statystyczny w Katowicach 40 158 Katowice, ul. Owocowa 3 e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 7791 200 fax: 32 7791 300, 258 51 55 OPRACOWANIA SYGNALNE Produkt krajowy brutto w województwie

Bardziej szczegółowo

PROGNOZOWANIE W ZARZĄDZANIU PRZEDSIĘBIORSTWEM

PROGNOZOWANIE W ZARZĄDZANIU PRZEDSIĘBIORSTWEM PROGNOZOWANIE W ZARZĄDZANIU PRZEDSIĘBIORSTWEM prof. dr hab. Paweł Dimann 1 Znaczenie prognoz w zarządzaniu firmą Zarządzanie firmą jes nieusannym procesem podejmowania decyzji, kóry może być zdefiniowany

Bardziej szczegółowo

ROLA REGUŁ POLITYKI PIENIĘŻNEJ I FISKALNEJ W PROWADZENIU POLITYKI MAKROEKONOMICZNEJ

ROLA REGUŁ POLITYKI PIENIĘŻNEJ I FISKALNEJ W PROWADZENIU POLITYKI MAKROEKONOMICZNEJ Sudia Ekonomiczne. Zeszyy Naukowe Uniwersyeu Ekonomicznego w Kaowicach ISSN 2083-8611 Nr 246 2015 Współczesne Finanse 3 Agnieszka Przybylska-Mazur Uniwersye Ekonomiczny w Kaowicach Wydział Ekonomii Kaedra

Bardziej szczegółowo

Technologie informatyczne dźwignią rozwoju Polski? Streszczenie

Technologie informatyczne dźwignią rozwoju Polski? Streszczenie Marcin Piąkowski 1 Technologie informayczne dźwignią rozwou Polski? Sreszczenie Technologie informayczne i elekomunikacyne (TIT) miały znaczący wpływ na wzros PKB i wydaności pracy w Polsce i w kilku wybranych

Bardziej szczegółowo