Alternatywny model pomiaru kapitału ludzkiego An alternative model of measuring human capital

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Alternatywny model pomiaru kapitału ludzkiego An alternative model of measuring human capital"

Transkrypt

1 Zeszyy Naukowe UNIWERSYTETU PRZYRODNICZO-HUMANISTYCZNEGO w SIEDLCACH Seria: Adminisracja i Zarządzanie Nr dr Wojciech Kozioł 1 Uniwersye Ekonomiczny w Krakowie, Kaedra Rachunkowości Alernaywny model pomiaru kapiału ludzkiego An alernaive model of measuring human capial Sreszczenie: Celem arykułu jes przedsawienie alernaywnego modelu kapiału ludzkiego oraz możliwości zasosowania w ekonomii i zarządzaniu. Model en sanowi rozwinięcie ogólnego modelu kapiału wykorzysującego radycyjne zasady pomiaru obowiązujące w rachunkowości. Połączenie ych zasad rachunkowości z odkryciem sałej ekonomicznej poencjalnego wzrosu (sanowiącej w modelu czynnik dyskonujący) pozwala na dokładny pomiar kapiału oraz indywidualnego kapiału ludzkiego. Opis modelu kapiału ludzkiego zosał poszerzony o porównanie go z klasycznymi modelami kapiału ludzkiego, m.in. koncepcją kapiału ludzkiego Beckera i Shulza. Arykuł zawiera również prezenację zasad opłacenia kapiału ludzkiego. Zasady e wynikają z naury kapiału i kapiału ludzkiego. Przedsawiona meoda pomiaru oraz zasady właściwego opłacenia kapiału ludzkiego znajdują zasosowanie w ekonomii i zarządzaniu. W szczególności pozwalają na rozwiązanie szeregu ważnych kwesii płacowych akich, jak płaca minimalna, adekwane nierówności płacowe w gospodarce, płace w sekorze publicznym, jak również mogą sanowić podsawę sysemów wynagradzania przedsiębiorsw. Sanowią ym samym alernaywę dla dominującej w lieraurze ekonomicznej nadrzędnej roli rynku pracy w kszałowaniu wynagrodzeń. Słowa kluczowe: kapiał, kapiał ludzki, wynagrodzenie zasadnicze, pomiar kapiału ludzkiego Absrac: The aim of he aricle is o presen an alernaive model of human capial and is possible applicaions in economics and managemen. This model builds on he general model of capial using he radiional rules in force in he accouning measuremen. The combinaion of hese accouning rules wih he discovery of consan economic growh poenial (which is he discoun facor model) allows for he accurae measuremen of individual capial and human capial. A descripion of he human capial model has been exended o compare i wih classic models of human capial, including he concep of he human capial of Becker and Schulz. The aricle conains he presenaion of he principles of pay for human capial. These principles arise from he naure of capial and human capial. The presened mehod of measuremen and principles of proper pay for human capial are used in economics and managemen. In paricular, his allows solving a number of imporan issues of pay, such as he minimum wage, adequae wage inequaliies in he economy, wages in he public secor, and may also provide he basis for remuneraing companies. They provide an alernaive o he dominan economic lieraure paramoun role in shaping he labour marke wages. Keywords: capial, human capial, base salary, he measuremen of human capial Alernaywny model kapiału ludzkiego jako program badawczy Badania nad kapiałem ludzkim sanowią jeden z najczęściej podejmowanych problemów badawczych w ramach nauk ekonomicznych w osanich dziesięcioleciach. Dominującym nurem badawczym jes program badań zaini- 1

2 104 W. Kozioł cjowany przez T. Shulza i G.S. Beckera, prowadzony pod hasłem inwesowania w ludzi. Program en sanowił rozwój ekonomicznego myślenia, jak rynki i insyucje publiczne oddziałują na decyzje jednosek zmierzających do poprawy własnej syuacji ekonomicznej i społecznej. Pozwoliło o na wyodrębnienie wydaków na bieżące, konsumpcyjne oraz inwesycyjne, nakierowane na przyszłe korzyści. Osaecznie program badawczy pozwolił na zbadanie licznych problemów ekonomicznych, akich jak ekonomika edukacji, ekonomika rodziny (gospodarswa domowego) oraz bardziej szczegółowe kwesie, jak szkolenia w rakcie pracy czy eż migracje ludności 2. Należy jednak podkreślić, że w odróżnieniu od prezenowanego w ym arykule alernaywnego podejścia badawczego, w radycyjnym nurcie badawczym niewiele miejsca poświęcono na wyjaśnienie pojęcia kapiału. W dominującym nurcie badawczym, kapiał ujmowany był nieco enigmaycznie, jako coś niewąpliwie dobrego i warościowego 3. Uproszczenie o przesądziło o dużej płodności radycyjnego programu badawczego, jednak sanęło u podsaw dalszych ograniczeń radycyjnego modelu kapiału ludzkiego, zwłaszcza w obliczu narasającej jego kryyki. Odzyskanie posępowego charakeru, w znaczeniu modelu naukoznawczego I. Lakaosa, wymaga precyzyjnego naukowego zdefiniowania pojęcia kapiału i kapiału ludzkiego. Naprzeciw wspomnianym ograniczeniom wychodzi alernaywny program badań nad kapiałem ludzkim zapocząkowany w laach 90. Cechuje się oryginalnością i indywidualizmem meodologicznym nawiązującym do klasycznego nuru ekonomicznego 4. Punkem wyjścia do sformułowania właściwej eorii kapiału jes swierdzenie, że kapiał jes absrakcyjny, zagregowany i homogeniczny (jednorodny) w odróżnieniu od konkrenych i heerogenicznych akywów 5. Podział en znajduje swój wyraz w znanej od pięciu wieków rachunkowej zasadzie dualizmu, czyli podwójnym ujęciu zasobów (akywów) i kapiału. Kapiał definiowany jako zdolność do wykonywania pracy, ucieleśnia się w zasobach. Naomias poziom koncenracji kapiału w obiekcie decyduje o jego warości. Kapiał jes kaegorią dynamiczną, kórej zrozumienie wymaga przedsawienia sił oddziałujących na zmiany jego warości, przede wszyskim włączenia do analiz czynnika czasu. Dynamiczny model zmian kapiału przedsawia formuła 6 : gdzie: oznaczenia jak poniżej. C = C 0 e r = C 0 e (p-s+m) Kapiał podlega rzem kluczowym oddziaływaniom środowiska: nauralny rozpływ kapiału na skuek sponanicznej dyfuzji (s), oddziaływanie osłabiające oddziaływanie sił desrukcyjnych w efekcie pracy i zarządzania (m) oraz 8-procenowa sała ekonomiczna oznaczająca nauralny poencjał do wzrosu (p). Oddziaływania 2 C.R. McConnel, S.L. Brue, Conemporary Labour Economics, s M. Blaug, Meodologia ekonomii, PWN, Warszawa 1995, s M. Dobija, How o Place Human Resources ino Balance Shee?, Journal of Human Resource Cosing and Accouning, vol. 3, no 1. 5 Y. Ijiri, Segmen Saemens and Informaiveness Measures: Managing Capial vs. Managing Resources, Accouning Horizons, Vol. 9 No 3; C, Kapiał ludzki w perspekywie ekonomicznej, Wyd. Uniwersyeu Ekonomicznego w Krakowie, Seria: Adminisracja i Zarządzanie (32) 2015 ZN nr 105

3 Alernaywny model pomiaru kapiału ludzkiego 105 e sprawiają, że począkowa warość kapiału (C 0 ) może wzrasać lub podlegać rozpływowi. Kolejną ważną implikacją wynikającą z opisanego modelu kapiału jes fak, że kapiał nie powsaje z niczego, ma swoje źródło reprezenowane przez kapiał począkowy (C 0 ). Isnienie akywów jes warunkiem koniecznym dla posiadania zdolności do wykonywania pracy. Kapiał ucieleśnia się w obiekach posiadających poencjał do wykonywania pracy. Poencjał en nie powsaje z niczego, rodzi się w rakcie procesów produkcyjnych i echnologicznych, na skuek upływu czasu, poencjał en sopniowo spada. Zachowanie warości (zdolności do wykonywania pracy) wymaga podjęcia działań zmierzających do przezwyciężenia sił desrukcyjnych, oznaczonych jako (s) w powyższym wzorze. Uwaga a odnosi się zarówno do akywów maerialnych, niemaerialnych, jak i do zasobów ludzkich. Kapiał ucieleśniony w zasobach ludzkich, choć ma ę samą naurę jak kapiał ucieleśniony w pozosałych zasobach, sanowi kapiał ludzki. Kapiał ludzki podlega zaem nauralnemu rozproszeniu. Fak en sanowi podsawę scharakeryzowanej w dalszej części opracowania eorii godziwego wynagradzania. Badania pokazały, że godziwa płaca sała musi równoważyć rozpraszanie kapiału ludzkiego, czyli kszałować się na poziomie 8% warości kapiału ludzkiego. Fak en pomimo licznych badań nie swarza podsaw do odrzucenia ej hipoezy 7. Teoria płacy godziwej jes jednym z punków, w kórym alernaywny program badania kapiału ludzkiego różni się od programu zainicjowanego przez T. Shulza i G. Beckera. Źródłem kapiału ludzkiego są skapializowane nakłady niezbędne do wyworzenia ekonomicznego poencjału do wykonywania pracy jakim jes jednoska ludzka. Będą o przede wszyskim koszy profesjonalnej edukacji zawodowej, kóre są powiększone o koszy urzymania. Poniesienie koszów urzymania jes nieodzowne do przygoowania fizycznego nośnika kapiału ludzkiego, jakim jes ciało człowieka. Nakłady ponoszone są w czasie () niezbędnym do przygoowania człowieka do wykonywania danego zawodu, czyli od urodzin do momenu podjęcia pracy zawodowej. Skoro organizm ludzki zosał właściwie wykszałcony a młody człowiek ukończył erminowo zaplanowaną ścieżkę edukacyjną, oznacza, że dyfuzja kapiału (s) zosała skompensowana m.in. dzięki saraniom rodziców (paramer m). Osaecznie prowadzi o do formuły kapiału należącego do pracownika (H ). Kapiał en będzie zależał od nakładów począkowych (H 0 ), sałej ekonomicznej (p) i czasu kapializacji (): H = H 0 e p Rozwinięcie modelu kapiału ludzkiego pozwala na przedsawienie ej koncepcji jako sumy kwo reprezenujących skapializowane wydaki na urzymanie (K) i wykszałcenie (E). Nakłady e są źródłem zdolności do wykonywania określonej pracy, kóre doskonalą się wraz ze sażem pracy. Ów przyros zdolności i efekywności w miejscu pracy reprezenowany jes przez czynnik doświadczenia Q(T). Należy pamięać, że koszy ponoszone są w sposób ciągły, dlaego wyraz (C 0 ), reprezenujący ich warość ma charaker srumienia koszów, a nie jednorazowego nakładu, jak częso bywa w przypadku inwesycji rzeczowych i finansowych. Prawidłowość ę odzwierciedlają uzupełniające wzory, kóre 7 Tamże. ZN nr 105 Seria: Adminisracja i Zarządzanie (32) 2015

4 106 W. Kozioł przedsawiają proces konsyuowania się kapiału ludzkiego z koszów urzymania (K) oraz z wykszałcenia (E). Formuły po lewej sronie przedsawiają powsawanie kapiału ludzkiego z koszów urzymania i wykszałcenia przy założeniu kapializacji rocznej, naomias e po prawej sronie wykorzysują kapializację ciągłą. Uwzględniając powyższe uwagi, kapiał ludzki, definiowany jako źródło finansowania zasobów ludzkich można przedsawić jako sumę rzech składowych 8 : H (T,p) = (K + E ) (1 + Q(T)) Przy rocznej kapializacji nakładów, poszczególne składniki kapiału ludzkiego można przedsawić za pomocą poniższych wzorów: K k (1 p) p 1 12 lub K k e 12 p p 1 E e (1 p) p 1 12 lub e e 12 gdzie: H (T,p) warość kapiału ludzkiego, K skapializowane koszy urzymania, E skapializowane koszy edukacji, Q(T) czynnik określający wzros kapiału ludzkiego w wyniku pracy zawodowej wykonywanej przez okres (T), T liczba la pracy zawodowej, k miesięczne niezbędne koszy urzymania, e miesięczne niezbędne koszy profesjonalnej edukacji, liczba la kapializacji niezbędnych koszów urzymania lub niezbędnych koszów profesjonalnej edukacji. Dodakowego wyjaśnienia wymaga kwesia wysokości i zasad kwalifikowania koszów urzymania (k) i profesjonalnej edukacji (e) oraz okres, w kórym kapializowane są ponoszone nakłady (). Niezbędna wielkość koszów urzymania i edukacji jes możliwa do obiekywnego określenia i zależy od akualnych warunków ekonomicznych i społecznych. Naomias rzeczywisa wielkość zależy od umiejęności gospodarującego. Kosz można zdefiniować jako nakład mieszczący się w granicach niezbędnego zużycia, kóry doprowadził do osiągnięcia zamierzonego celu 9. W przypadku kapiału ludzkiego, pojęcie niezbędnego zużycia należy rozumieć jako zużycie społecznie uzasadnione. Pod ym pojęciem kryje się zużycie niezbędne w zasanych echniczno-organizacyjnych warunkach. Przykładowo, jeśli dwie osoby zosały przygoowane do pracy w idenycznym zakresie, przy czym na przygoowanie jednej z nich ponoszono dwukronie wyższe koszy urzymania, o owa nadwyżka nie będzie premiowana na efekywnym rynku. Nieco inaczej przedsawia się syuacja osoby, kóra skorzysała z bezpłanej profesjonalnej edukacji i znalazła się w środowisku, w kórym funkcjonuje pełna odpłaność za sudia. Przykładem ego jes zarobkowy wyjazd polskiego lekarza do Wielkiej Bryanii. Człowiek en zdobył w Polsce wykszałcenie zawodowe w rakcie bezpłanych sudiów, naomias w Wielkiej Bryanii jego konkurenci E p p 1 8 M. Dobija, dz. cy. 9 Burzym E., Koszy i sray a przepływy warości w gospodarce i ich ujęcie w rachunkowości, [w:] Polska szkoła rachunkowości, red. M. Gmyrasiewicz, A. Karmańska, SGH, Warszawa 2004, s. 381, 389. Seria: Adminisracja i Zarządzanie (32) 2015 ZN nr 105

5 Alernaywny model pomiaru kapiału ludzkiego 107 musieli ponieść koszy sudiów. W efekcie rynek przyzna akiej osobie dodakową warość kapiału ludzkiego, równą skapializowanym koszom edukacji, kóre ponieśli bryyjscy lekarze. Osani składnik modelu kapiału ludzkiego (Q(T)), odzwierciedla proces nabywania doświadczenia w procesie pracy. Przyjmuje się, że pracownik wykonujący ę samą pracę, w nasępnym roku wykona ją o (w) procen ławiej i aniej. Tak rozumiane doświadczenie zawodowe powoduje wzros zdolności do wykonywania pracy, zaem konieczne jes oszacowanie warości doświadczenia zawodowego, a nasępnie włączenie do srukury kapiału ludzkiego. Czynnik doświadczenia (Q(T)) wyraża się funkcją la: Q(T) = 1 - T ln(1 w) gdzie: w = współczynnik uczenia, T = laa pracy zawodowej, T>1. Schema wzrosu kapiału ludzkiego dla osoby, kóra posiada wyższe wykszałcenie, zamieszczono na rysunku 1. Zgodnie z isniejącym w Polsce sysemem edukacyjnym, sudia rozpoczynane są w wieku 19 la i rwają przez 5 kolejnych la 10. W związku z ym okres kapializacji koszów urzymania wyniesie 24 laa, czyli okres od momenu urodzin do chwili ukończenia sudiów. Naomias okres kapializacji koszów edukacji będzie odzwierciedlać 5-leni eap sudiów. Ukończenie sudiów zobowiązuje do podjęcia pracy zawodowej. W efekcie wykonywania pracy pojawiają się dodakowe zdolności mające źródło w kapiale z doświadczenia Q(T). ln2 Rys. 1. Graficzny schema powsawania kapiału ludzkiego Źródło: opracowanie własne. Przedsawiony modelu pomiaru kapiału ludzkiego pozwala na wyprowadzenie kilku kaegorii pochodnych, jak kapiał inelekualny I(T) i kapiał z doświadczenia zawodowego D(T). Miarę kapiału doświadczenia zawodowego D(T) można przedsawić jako różnicę pomiędzy warością łącznego kapiału ludzkiego H(T) a sumą skapializowanych koszów urzymania (K) i profesjonalnej edukacji (E): gdzie: H = H(0) = K + E D(T) = H (T) H = H Q(T) = (K + E) Q(T) 10 Zgodnie z zasadami bolońskimi. ZN nr 105 Seria: Adminisracja i Zarządzanie (32) 2015

6 108 W. Kozioł Drugą z wymienionych kaegorii, kapiał inelekualny I(T) sanowi różnicę między warością kapiału ludzkiego H(T) a skapializowanymi koszami urzymania (K): I(T) = H(T) K =... =E [1 +Q(T)] + KQ (T) = E + H Q(T) = E + D(T) Alernaywnym rozwiązaniem dla zaprezenowanej klasyfikacji składników kapiału ludzkiego jes podział elemenów kapiału ludzkiego z punku widzenia okresu jego wzrosu. Począkowo, wzros kapiału ludzkiego wiąże się z konsyuowaniem się organizmu ludzkiego, kóremu owarzyszy nabywanie podsawowego zakresu wykszałcenia. W krajach rozwinięych, wykszałcenie o jes dobrem ogólnodosępnym oraz bezpłanym, zaem na ym eapie, wzros kapiału ludzkiego odbywa się na skuek kapializacji ponoszonych koszów urzymania. Powsały w en sposób kapiał z koszów urzymania (K) sanowi powszechny i masowo dosępny składnik kapiału ludzkiego. Jego warość jes równa skapializowanym koszom urzymania poniesionym w ciągu la. Nasępnie właściciel kapiału ludzkiego (K) podejmuje decyzje o rozpoczęciu pracy zarobkowej lub podjęciu dalszej, profesjonalnej edukacji. W drugim z wymienionych przypadków wzros kapiału ludzkiego odbywa się na skuek kapializacji koszów edukacji i koszów urzymania kapializowanych w czasie nauki. W ym przypadku koszy urzymania posiadają inny sens ekonomiczny niż miało o miejsce w począkowym eapie wzrosu kapiału ludzkiego. Ponado w czasie edukacji warość kapiału ludzkiego wzrasa o godziwy procen (p) od kapiału powsałego w począkowym okresie (K). Jes o ekwiwalen warości czasu poświęconego nauce zamias pracy zarobkowej. Innymi słowy, jes o kosz rezygnacji z podjęcia pracy zarobkowej (kosz alernaywny), kóry powiększa warość kapiału ludzkiego. W efekcie powsaje kapiał z edukacji (E) liczony jako różnica między warością kapiału ludzkiego (H(T 0 )) a koszami urzymania (K). Trzecim, osanim eapem wzrosu warości kapiału ludzkiego jes okres akywności zawodowej, charakeryzujący się przyrosem kapiału z doświadczenia (D(T)). Godziwy rozmiar płac w świele alernaywnego modelu kapiału ludzkiego Na obiek będący nośnikiem kapiału, w ym również kapiału ludzkiego oddziałuje saysyczny proces rozpraszania kapiału oznaczony w ogólnym modelu wyrazem e -s. Warunkiem zachowania kapiału ludzkiego jes odpowiedni srumień dochodu, kompensujący rozpływ kapiału ludzkiego. W przypadku człowieka sraność wynika z isoy życia, przede wszyskim z codziennej uray sił wialnych, a akże sarzenia się. Zachowanie warości kapiału ludzkiego (rozumianego jako poencjalna zdolność do wykonywania pracy) wymaga poniesienia nakładów kompensacyjnych, czyli nakładów na odbudowę sił oraz przygoowanie przyszłego pokolenia do wykonywania pracy o ej samej warości. Aby możliwe było poniesienie wspomnianych nakładów kompensacyjnych niezbędny jes odpowiedni dopływ warości do pracownika (posiadacza kapiału ludzkiego) w posaci orzymywanego wynagrodzenia. Innymi słowy wynagrodzenie godziwe powinno zachowywać zdolność do pełnego odworzenia kapiału ludzkiego w krókim i długim okresie, czyli zdolności do wykonywania pracy. W świele badań, rozmiar sopy sraności określonej zmienną losową s, wynosi średnio Seria: Adminisracja i Zarządzanie (32) 2015 ZN nr 105

7 Alernaywny model pomiaru kapiału ludzkiego 109 p = E(s) = 0,08/rok 11 Zdolność kapiału do generowania warości można przedsawić za pomocą równania wewnęrznej sopy zwrou (IRR). Wykorzysanie ego równania dla kapiału ludzkiego w okresie roku można przedsawić w nasępujący sposób 12 : H(T) (1+r) = W + H(T+1) gdzie: r wewnęrzna sopa zwrou, W wynagrodzenie. Lewa srona równania wskazuje normaywnie, że kapiał ludzki pracownika (H(T)) w ciągu roku powinien wzrosnąć o czynnik (1 + r). Prawa srona wskazuje realne warości; w rozważanym roku pracownik orzyma wynagrodzenie (W) a ponado jego kapiał ludzki wzrośnie do rozmiaru H(T+1). Można zaem wyprowadzić formułę dla wynagrodzenia (W): czyli W = H(T) r ΔD(T) W = H(T) r H(0) [Q(T+1) Q(T)] Równanie o pokazuje, że wynagrodzenie rzeczywiście sanowi procen od kapiału (r H(T)), ale pojawia się eż czynnik pomniejszający, ponieważ pracownik dzięki wykonywanej pracy zyskuje doświadczenie zawodowe. Zgodnie z modelem, doświadczenie zawodowe posiada ściśle określoną warość, kórej wzros pozwoli zarudnionemu na przyszły awans płacowy. Jak wierdzi S. Sunder, kapiał z doświadczenia używa się w pracy ale się go nie zużywa, mało ego, kapiał en zdobywany jes jako produk uboczny wykonywanej pracy 13. Badania wynagrodzeń pokazują, że wzros doświadczenia zawodowego ma duży wpływ na poziom wynagrodzeń osób rozpoczynających karierę zawodową, jednak z upływem czasu szybko raci na znaczeniu. Wobec ego w dalszej analizie kszałowania się kapiału ludzkiego pracownika, kluczowe znaczenie dla zachowania jego warości przedsawia wynagrodzenie, kóre jes manifesacją modelu płac oparego na koncepcji kapiału ludzkiego. Jego posać przedsawia poniższy wzór: W = H(T) r Dalej można wykazać, że płacę zasadniczą (sałą), określa wskaźnik opłacenia (r) równy sałej ekonomicznej (p). W ym celu oblicza się eraźniejszą warość srumienia wynagrodzeń: PV W d r H( T) d gdzie: d odpowiednia sopa dyskonowa 11 Kozioł W., Sała poencjalnego wzrosu w rachunku kapiału ludzkiego, [w:] Nierówności społeczne a wzros gospodarczy, nr 19, red. M.G. Woźniak, Wyd. Uniwersye Rzeszowski, Rzeszów Dobija D., Pomiar i sprawozdawczość kapiału inelekualnego przedsiębiorswa, Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania im. L. Koźmińskiego, Warszawa 2003, s Sunder S., Theory of Accouning and Conrol, Souh Wesern College Publishing, Cincinnai 1997, s. 37. ZN nr 105 Seria: Adminisracja i Zarządzanie (32) 2015

8 110 W. Kozioł Pojawia się pyanie, jaką sopę dyskonową należy zasosować aby obliczyć warość eraźniejszą PV? Jak wiadomo z rozważań na ema kapiału, nauralny poziom sraności kapiału ludzkiego określa sopa (s) wysępująca w ogólnym modelu kapiału, zaem: PV r H( T) d r H( T) s Ze względu na relację p = E(s), warość eraźniejsza (PV) może być obliczona: PV r H( T) p Z powyższego wzoru wynika, że PV = H(T) jeśli sopa opłacenia kapiału ludzkiego (r) jes równa sałej ekonomicznej (p). Zaem płaca zasadnicza L = p H(T) zapewnia, że eraźniejsza warość srumienia wynagrodzeń jes równa począkowej warości kapiału ludzkiego pracownika. Oznacza o, że kapiał ludzki przy ym wynagrodzeniu nie uległ deprecjacji (zosał zachowany). Sopa procenowa określona na poziomie sałej ekonomicznej (p) gwaranuje zachowanie warości kapiału ludzkiego zarudnionego. W przeciwnym wypadku warość kapiału ludzkiego zarudnionych zmniejsza się. Jes o zauważalne przez pracownika, powoduje odczucie krzywdy i braku sprawiedliwości, kóre przybierając na sile wywołuje napięcia i niezadowolenie społeczne. W en sposób syuacja dojrzewa do proesów i srajków. Opłacanie pracy poniżej sałej ekonomicznej (p) sprzyja rozmaiym paologiom społecznym wywołanym indywidualnym dążeniem pracowników do pozyskania należnej części wynagrodzenia. Jako przykład może posłużyć niesaranne wykonywanie pracy, kradzieże czy marnorawswo czasu pracy. Powyższe analizy pozwalają na zdefiniowanie pojęcia godziwego wymiaru płac, jako kwoy równoważącej koszy ryzyka, a ym samym zapewniającej zachowanie warości kapiału ludzkiego. Przyjęy punk widzenia może odbiegać od definicji prezenowanych w lieraurze z dziedziny zarządzania zasobami ludzkimi, choćby przez brak nawiązania do płacy rynkowej. Płaca zasadnicza jako pochodna warości kapiału ludzkiego, oznacza sumę wszyskich sałych składników pakieu wynagrodzenia. Na kszał pakieu płacowego mogą oddziaływać krajowe regulacje prawne, m.in. doyczące podaków i ubezpieczeń społecznych. W ślad za ym, określając warość wynagrodzenia należy uwzględnić nie ylko bezpośrednie kwoy przekazywane pracownikowi, ale również zapłacone w imieniu pracownika kwoy ubezpieczenia społecznego, podaki i inne emu podobne świadczenia. Oczywiście prezenowane podejście nie koliduje z prakyką wieloskładnikowych płac sałych, jednak wymaga aby suma sałych składników wynagrodzenia gwaranowała urzymanie warości indywidualnego kapiału ludzkiego zarudnionych. Seria: Adminisracja i Zarządzanie (32) 2015 ZN nr 105

9 Perspekywy rozwoju Alernaywny model pomiaru kapiału ludzkiego 111 Podsawowy kierunek zasosowania alernaywnego modelu kapiału ludzkiego jes nasępswem zdefiniowania godziwej płacy zasadniczej. Jes o płaca, kórej wysokość sanowi właściwy poziom opłacenia pracy. W licznych opracowaniach 14 wykazano, że model płacy godziwej znajduje zasosowanie w rozwiązywaniu problemów makroekonomicznych. Zrównoważony wzros wymaga opłacania na poziomie warości wykonywanej pracy. Takie nieprawidłowości, jak zawyżone opłacanie pracy na wybranych sanowiskach czy zby niskie wynagrodzenia na innych są źródłem nadmiernych nierówności płacowych. Wspomniane wady krajowego sysemu wynagradzania mogą prowadzić do niespójności ekonomicznej oraz długorwale negaywnych efeków społecznych. Jednym z rozwiązań wspierających rozwój sysemu płac godziwych w gospodarce jes sysem płac minimalnych obejmujący nie ylko najsłabsze grupy zawodowe ale również precyzujący zasady wynagradzania na pozosałych sanowiskach w ym wynagrodzenia w sekorze publicznym czy eż może sanowić posawę koordynacji sosunków zarudnienia ( Collecive Bargaining ). Wnioski Zaprezenowana nowa koncepcja kapiału ludzkiego pozwala na jego pomiar z zasosowaniem klasycznej meodologii pomiaru znanej w rachunkowości od kilku wieków. Meodologia a pozwala na dokładne i wiarygodne usalenie warości indywidualnego kapiału ludzkiego, a akże pozwala na analizę jego srukury oraz dynamiki. Idenyfikacja naury kapiału oraz kapiału ludzkiego w połączeniu z wiarygodną i funkcjonalną meodą jego pomiaru może mieć szerokie zasosowanie, pozwalając na rozwiązanie wielu kluczowych kwesii ekonomicznych. Rozwiązania przedsawione w pracy mogą budzić konrowersje, zrywają bowiem z radycyjnym, klasycznym paradygmaem niewidzialnej ręki rynku. Liczne badania wskazują jednak, że założenie, iż rynek pracy funkcjonuje idenycznie jak rynek owarów jes nadmiernym uproszczeniem. Zrównoważony wzros gospodarczy wymaga odpowiednich insyucji rynku pracy umożliwiających zachowanie warości kapiału ludzkiego zarudnionych, czyli urzymanie posiadanego poencjału do wykonywania pracy. Bibliografia McConnel C.L., Brue S.L., Conemporary Labour Economics, Wyd. McGraw-Hill Companies, Blaug M., Meodologia ekonomii, PWN, Warszawa Dobija M., How o Place Human Resources ino Balance Shee?, Journal of Human Resource Cosing and Accouning, vol. 3, no 1. Ijiri Y., Segmen Saemens and Informaiveness Measures: Managing Capial vs. Managing Resources, Accouning Horizons, Vol. 9 No 3; C, Zob. Kapiał ludzki, dz. cy.. ZN nr 105 Seria: Adminisracja i Zarządzanie (32) 2015

10 112 W. Kozioł Kapiał ludzki w perspekywie ekonomicznej, red. M. Dobija, Wyd. Uniwersyeu Ekonomicznego w Krakowie, Burzym E., Koszy i sray a przepływy warości w gospodarce i ich ujęcie w rachunkowości, [w:] Polska szkoła rachunkowości, red. M. Gmyrasiewicz, A. Karmańska, SGH, Warszawa Kozioł W., Sała poencjalnego wzrosu w rachunku kapiału ludzkiego, Nierówności społeczne a wzros gospodarczy nr 19, red. M.G. Woźniak, Wyd. Uniwersye Rzeszowski, Rzeszów Dobija D., Pomiar i sprawozdawczość kapiału inelekualnego przedsiębiorswa, Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania im. L. Koźmińskiego, Warszawa Sunder S., Theory of Accouning and Conrol, Souh Wesern College Publishing, Cincinnai Seria: Adminisracja i Zarządzanie (32) 2015 ZN nr 105

Stała potencjalnego wzrostu w rachunku kapitału ludzkiego

Stała potencjalnego wzrostu w rachunku kapitału ludzkiego 252 Dr Wojciech Kozioł Kaedra Rachunkowości Uniwersye Ekonomiczny w Krakowie Sała poencjalnego wzrosu w rachunku kapiału ludzkiego WSTĘP Prowadzone do ej pory badania naukowe wskazują, że poencjał kapiału

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Kaedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Sposoby usalania płac w gospodarce Jednym z głównych powodów, dla kórych na rynku pracy obserwujemy poziom bezrobocia wyższy

Bardziej szczegółowo

ESTYMACJA KRZYWEJ DOCHODOWOŚCI STÓP PROCENTOWYCH DLA POLSKI

ESTYMACJA KRZYWEJ DOCHODOWOŚCI STÓP PROCENTOWYCH DLA POLSKI METODY ILOŚCIOWE W BADANIACH EKONOMICZNYCH Tom XIII/3, 202, sr. 253 26 ESTYMACJA KRZYWEJ DOCHODOWOŚCI STÓP PROCENTOWYCH DLA POLSKI Adam Waszkowski Kaedra Ekonomiki Rolnicwa i Międzynarodowych Sosunków

Bardziej szczegółowo

Management Systems in Production Engineering No 4(20), 2015

Management Systems in Production Engineering No 4(20), 2015 EKONOMICZNE ASPEKTY PRZYGOTOWANIA PRODUKCJI NOWEGO WYROBU Janusz WÓJCIK Fabryka Druu Gliwice Sp. z o.o. Jolana BIJAŃSKA, Krzyszof WODARSKI Poliechnika Śląska Sreszczenie: Realizacja prac z zakresu przygoowania

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 690 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 51 2012

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 690 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 51 2012 ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 690 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 51 2012 MAŁGORZATA WASILEWSKA PORÓWNANIE METODY NPV, DRZEW DECYZYJNYCH I METODY OPCJI REALNYCH W WYCENIE PROJEKTÓW

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa 20.03.2006 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. XXXVIII Egzamin dla Aktuariuszy z 20 marca 2006 r.

Matematyka finansowa 20.03.2006 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. XXXVIII Egzamin dla Aktuariuszy z 20 marca 2006 r. Komisja Egzaminacyjna dla Akuariuszy XXXVIII Egzamin dla Akuariuszy z 20 marca 2006 r. Część I Maemayka finansowa WERSJA TESTU A Imię i nazwisko osoby egzaminowanej:... Czas egzaminu: 100 minu 1 1. Ile

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA NEOKLASYCZNEJ TEORII WZROSTU EKOLOGICZNIE UWARUNKOWANEGO W MODELOWANIU ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU REGIONU. Henryk J. Wnorowski, Dorota Perło

ZAŁOŻENIA NEOKLASYCZNEJ TEORII WZROSTU EKOLOGICZNIE UWARUNKOWANEGO W MODELOWANIU ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU REGIONU. Henryk J. Wnorowski, Dorota Perło 0-0-0 ZAŁOŻENIA NEOKLASYCZNEJ TEORII WZROSTU EKOLOGICZNIE UWARUNKOWANEGO W MODELOWANIU ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU REGIONU Henryk J. Wnorowski, Doroa Perło Plan wysąpienia Cel referau. Kluczowe założenia neoklasycznej

Bardziej szczegółowo

i 0,T F T F 0 Zatem: oprocentowanie proste (kapitalizacja na koniec okresu umownego 0;N, tj. w momencie t N : F t F 0 t 0;N, F 0

i 0,T F T F 0 Zatem: oprocentowanie proste (kapitalizacja na koniec okresu umownego 0;N, tj. w momencie t N : F t F 0 t 0;N, F 0 Maemayka finansowa i ubezpieczeniowa - 1 Sopy procenowe i dyskonowe 1. Sopa procenowa (sopa zwrou, sopa zysku) (Ineres Rae). Niech: F - kapiał wypoŝyczony (zainwesowany) w momencie, F T - kapiał zwrócony

Bardziej szczegółowo

E k o n o m e t r i a S t r o n a 1. Nieliniowy model ekonometryczny

E k o n o m e t r i a S t r o n a 1. Nieliniowy model ekonometryczny E k o n o m e r i a S r o n a Nieliniowy model ekonomeryczny Jednorównaniowy model ekonomeryczny ma posać = f( X, X,, X k, ε ) gdzie: zmienna objaśniana, X, X,, X k zmienne objaśniające, ε - składnik losowy,

Bardziej szczegółowo

Analiza i Zarządzanie Portfelem cz. 6 R = Ocena wyników zarządzania portfelem. Pomiar wyników zarządzania portfelem. Dr Katarzyna Kuziak

Analiza i Zarządzanie Portfelem cz. 6 R = Ocena wyników zarządzania portfelem. Pomiar wyników zarządzania portfelem. Dr Katarzyna Kuziak Ocena wyników zarządzania porelem Analiza i Zarządzanie Porelem cz. 6 Dr Kaarzyna Kuziak Eapy oceny wyników zarządzania porelem: - (porolio perormance measuremen) - Przypisanie wyników zarządzania porelem

Bardziej szczegółowo

Transakcje insiderów a ceny akcji spółek notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie S.A.

Transakcje insiderów a ceny akcji spółek notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. Agaa Srzelczyk Transakcje insiderów a ceny akcji spółek noowanych na Giełdzie Papierów Warościowych w Warszawie S.A. Wsęp Inwesorzy oczekują od każdej noowanej na Giełdzie Papierów Warościowych spółki

Bardziej szczegółowo

Zasada pędu i popędu, krętu i pokrętu, energii i pracy oraz d Alemberta bryły w ruchu postępowym, obrotowym i płaskim

Zasada pędu i popędu, krętu i pokrętu, energii i pracy oraz d Alemberta bryły w ruchu postępowym, obrotowym i płaskim Zasada pędu i popędu, kręu i pokręu, energii i pracy oraz d Alembera bryły w ruchu posępowym, obroowym i płaskim Ruch posępowy bryły Pęd ciała w ruchu posępowym obliczamy, jak dla punku maerialnego, skupiając

Bardziej szczegółowo

BEZRYZYKOWNE BONY I LOKATY BANKOWE ALTERNATYWĄ DLA PRZYSZŁYCH EMERYTÓW. W tym krótkim i matematycznie bardzo prostym artykule pragnę osiągnąc 3 cele:

BEZRYZYKOWNE BONY I LOKATY BANKOWE ALTERNATYWĄ DLA PRZYSZŁYCH EMERYTÓW. W tym krótkim i matematycznie bardzo prostym artykule pragnę osiągnąc 3 cele: 1 BEZRYZYKOWNE BONY I LOKATY BANKOWE ALTERNATYWĄ DLA PRZYSZŁYCH EMERYTÓW Leszek S. Zaremba (Polish Open Universiy) W ym krókim i maemaycznie bardzo prosym arykule pragnę osiągnąc cele: (a) pokazac że kupowanie

Bardziej szczegółowo

Analiza efektywności kosztowej w oparciu o wskaźnik dynamicznego kosztu jednostkowego

Analiza efektywności kosztowej w oparciu o wskaźnik dynamicznego kosztu jednostkowego TRANSFORM ADVICE PROGRAMME Invesmen in Environmenal Infrasrucure in Poland Analiza efekywności koszowej w oparciu o wskaźnik dynamicznego koszu jednoskowego dr Jana Rączkę Warszawa, 13.06.2002 2 Spis reści

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNOŚĆ INWESTYCJI MODERNIZACYJNYCH. dr inż. Robert Stachniewicz

EFEKTYWNOŚĆ INWESTYCJI MODERNIZACYJNYCH. dr inż. Robert Stachniewicz EFEKTYWNOŚĆ INWESTYCJI MODERNIZACYJNYCH dr inż. Rober Sachniewicz METODY OCENY EFEKTYWNOŚCI PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH Jednymi z licznych celów i zadań przedsiębiorswa są: - wzros warości przedsiębiorswa

Bardziej szczegółowo

Wykład 3 POLITYKA PIENIĘŻNA POLITYKA FISKALNA

Wykład 3 POLITYKA PIENIĘŻNA POLITYKA FISKALNA Makroekonomia II Wykład 3 POLITKA PIENIĘŻNA POLITKA FISKALNA PLAN POLITKA PIENIĘŻNA. Podaż pieniądza. Sysem rezerwy ułamkowej i podaż pieniądza.2 Insrumeny poliyki pieniężnej 2. Popy na pieniądz 3. Prowadzenie

Bardziej szczegółowo

WYCENA KONTRAKTÓW FUTURES, FORWARD I SWAP

WYCENA KONTRAKTÓW FUTURES, FORWARD I SWAP Krzyszof Jajuga Kaedra Inwesycji Finansowych i Zarządzania Ryzykiem Uniwersye Ekonomiczny we Wrocławiu WYCENA KONRAKÓW FUURES, FORWARD I SWAP DWA RODZAJE SYMERYCZNYCH INSRUMENÓW POCHODNYCH Symeryczne insrumeny

Bardziej szczegółowo

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE IX Ogólnopolskie Seminarium Naukowe, 6 8 września 005 w Toruniu Kaedra Ekonomerii i Saysyki, Uniwersye Mikołaja Kopernika w Toruniu Pior Fiszeder Uniwersye Mikołaja Kopernika

Bardziej szczegółowo

METODY DYSKONTOWE W OCENIE EFEKTYWNOŚCI NAKŁADÓW NA EDUKACJĘ WYŻSZĄ 1

METODY DYSKONTOWE W OCENIE EFEKTYWNOŚCI NAKŁADÓW NA EDUKACJĘ WYŻSZĄ 1 EKONOMETRIA ECONOMETRICS ISSN 1507-3866 Anna Król e-mail: anna.krol@ue.wroc.pl METODY DYSKONTOWE W OCENIE EFEKTYWNOŚCI NAKŁADÓW NA EDUKACJĘ WYŻSZĄ 1 Sreszczenie: Jedną z ważnych form inwesycji w zasoby

Bardziej szczegółowo

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE DYNAMICZNE MODEE EKONOMETRYCZNE X Ogólnopolskie Seminarium Naukowe, 4 6 września 007 w Toruniu Kaedra Ekonomerii i Saysyki, Uniwersye Mikołaja Kopernika w Toruniu Joanna Małgorzaa andmesser Szkoła Główna

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE KOSZTAMI UTRZYMANIA GOTÓWKI W ODDZIAŁACH BANKU KOMERCYJNEGO

ZARZĄDZANIE KOSZTAMI UTRZYMANIA GOTÓWKI W ODDZIAŁACH BANKU KOMERCYJNEGO ZARZĄDZANIE KOSZTAMI UTRZYMANIA GOTÓWKI W ODDZIAŁACH BANKU KOMERCYJNEGO Sreszczenie Michał Barnicki Poliechnika Śląska, Wydział Oranizacji i Zarządzania Monika Odlanicka-Poczobu Poliechnika Śląska, Wydział

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 690 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 51 2012

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 690 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 51 2012 ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 690 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 51 2012 GRZEGORZ MICHALSKI POZIOM ZAANGAŻOWANIA KAPITAŁU W ZAPASACH W ORGANIZACJACH NON-PROFIT * Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

U b e zpieczenie w t eo r ii użyteczności i w t eo r ii w yceny a ktywów

U b e zpieczenie w t eo r ii użyteczności i w t eo r ii w yceny a ktywów dr Dariusz Sańko Kaedra Ubezpieczenia Społecznego Szkoła Główna Handlowa dariusz.sanko@gmail.com lisopada 006 r., akualizacja i poprawki: 30 sycznia 008 r. U b e zpieczenie w eo r ii użyeczności i w eo

Bardziej szczegółowo

Analiza metod oceny efektywności inwestycji rzeczowych**

Analiza metod oceny efektywności inwestycji rzeczowych** Ekonomia Menedżerska 2009, nr 6, s. 119 128 Marek Łukasz Michalski* Analiza meod oceny efekywności inwesycji rzeczowych** 1. Wsęp Podsawowymi celami przedsiębiorswa w długim okresie jes rozwój i osiąganie

Bardziej szczegółowo

Struktura sektorowa finansowania wydatków na B+R w krajach strefy euro

Struktura sektorowa finansowania wydatków na B+R w krajach strefy euro Rozdział i. Srukura sekorowa finansowania wydaków na B+R w krajach srefy euro Rober W. Włodarczyk 1 Sreszczenie W arykule podjęo próbę oceny srukury sekorowej (sekor przedsiębiorsw, sekor rządowy, sekor

Bardziej szczegółowo

SYMULACYJNA ANALIZA PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ I CIEPŁA Z ODNAWIALNYCH NOŚNIKÓW W POLSCE

SYMULACYJNA ANALIZA PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ I CIEPŁA Z ODNAWIALNYCH NOŚNIKÓW W POLSCE SYMULACYJNA ANALIZA PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ I CIEPŁA Z ODNAWIALNYCH NOŚNIKÓW W POLSCE Janusz Sowiński, Rober Tomaszewski, Arur Wacharczyk Insyu Elekroenergeyki Poliechnika Częsochowska Aky prawne

Bardziej szczegółowo

System zielonych inwestycji (GIS Green Investment Scheme)

System zielonych inwestycji (GIS Green Investment Scheme) PROGRAM PRIORYTETOWY Tyuł programu: Sysem zielonych inwesycji (GIS Green Invesmen Scheme) Część 6) SOWA Energooszczędne oświelenie uliczne. 1. Cel programu Ograniczenie lub uniknięcie emisji dwulenku węgla

Bardziej szczegółowo

PROPOZYCJA NOWEJ METODY OKREŚLANIA ZUŻYCIA TECHNICZNEGO BUDYNKÓW

PROPOZYCJA NOWEJ METODY OKREŚLANIA ZUŻYCIA TECHNICZNEGO BUDYNKÓW Udosępnione na prawach rękopisu, 8.04.014r. Publikacja: Knyziak P., "Propozycja nowej meody określania zuzycia echnicznego budynków" (Proposal Of New Mehod For Calculaing he echnical Deerioraion Of Buildings),

Bardziej szczegółowo

Różnica bilansowa dla Operatorów Systemów Dystrybucyjnych na lata (którzy dokonali z dniem 1 lipca 2007 r. rozdzielenia działalności)

Różnica bilansowa dla Operatorów Systemów Dystrybucyjnych na lata (którzy dokonali z dniem 1 lipca 2007 r. rozdzielenia działalności) Różnica bilansowa dla Operaorów Sysemów Dysrybucyjnych na laa 2016-2020 (kórzy dokonali z dniem 1 lipca 2007 r. rozdzielenia działalności) Deparamen Rynków Energii Elekrycznej i Ciepła Warszawa 201 Spis

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 10 WPŁYW DYSKRECJONALNYCH INSTRUMENTÓW POLITYKI FISKALNEJ NA ZMIANY AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ

ROZDZIAŁ 10 WPŁYW DYSKRECJONALNYCH INSTRUMENTÓW POLITYKI FISKALNEJ NA ZMIANY AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ Ryszard Barczyk ROZDZIAŁ 10 WPŁYW DYSKRECJONALNYCH INSTRUMENTÓW POLITYKI FISKALNEJ NA ZMIANY AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ 1. Wsęp Organy pańswa realizując cele poliyki sabilizacji koniunkury gospodarczej sosują

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNOŚĆ INWESTYCJI W ZAPASY W OPODATKOWANYCH I NIE OPODATKOWANYCH ORGANIZACJACH 1

EFEKTYWNOŚĆ INWESTYCJI W ZAPASY W OPODATKOWANYCH I NIE OPODATKOWANYCH ORGANIZACJACH 1 GRZEGORZ MICHALSKI EFEKTYWNOŚĆ INWESTYCJI W ZAPASY W OPODATKOWANYCH I NIE OPODATKOWANYCH ORGANIZACJACH 1 1. Wsęp Organizacje, mogą działać jako opodakowane przedsiębiorswa działające na zasadach komercyjnych

Bardziej szczegółowo

KOSZTOWA OCENA OPŁACALNOŚCI EKSPLOATACJI WĘGLA BRUNATNEGO ZE ZŁOŻA LEGNICA ZACHÓD **

KOSZTOWA OCENA OPŁACALNOŚCI EKSPLOATACJI WĘGLA BRUNATNEGO ZE ZŁOŻA LEGNICA ZACHÓD ** Górnicwo i Geoinżynieria Rok 31 Zeszy 2 2007 Kazimierz Czopek* KOSZTOWA OCENA OPŁACALNOŚCI EKSPLOATACJI WĘGLA BRUNATNEGO ZE ZŁOŻA LEGNICA ZACHÓD ** 1. Wprowadzenie Uwzględniając ylko prosy bilans energii

Bardziej szczegółowo

ANALIZA, PROGNOZOWANIE I SYMULACJA / Ćwiczenia 1

ANALIZA, PROGNOZOWANIE I SYMULACJA / Ćwiczenia 1 ANALIZA, PROGNOZOWANIE I SYMULACJA / Ćwiczenia 1 mgr inż. Żanea Pruska Maeriał opracowany na podsawie lieraury przedmiou. Zadanie 1 Firma Alfa jes jednym z głównych dosawców firmy Bea. Ilość produku X,

Bardziej szczegółowo

Użyteczność bezpośredniej likwidacji szkód (BLS) dla klientów zakładów ubezpieczeń

Użyteczność bezpośredniej likwidacji szkód (BLS) dla klientów zakładów ubezpieczeń Sanisław Garska 1 Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny Użyeczność bezpośredniej likwidacji szkód (LS) dla klienów zakładów ubezpieczeń Sreszczenie Wprowadzeniu bezpośredniej likwidacji szkód jako produku

Bardziej szczegółowo

PROGNOZOWANIE ZUŻYCIA CIEPŁEJ I ZIMNEJ WODY W SPÓŁDZIELCZYCH ZASOBACH MIESZKANIOWYCH

PROGNOZOWANIE ZUŻYCIA CIEPŁEJ I ZIMNEJ WODY W SPÓŁDZIELCZYCH ZASOBACH MIESZKANIOWYCH STUDIA I PRACE WYDZIAŁU NAUK EKONOMICZNYCH I ZARZĄDZANIA NR 15 Barbara Baóg Iwona Foryś PROGNOZOWANIE ZUŻYCIA CIEPŁEJ I ZIMNEJ WODY W SPÓŁDZIELCZYCH ZASOBACH MIESZKANIOWYCH Wsęp Koszy dosarczenia wody

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE STATISTICA DATA MINER DO PROGNOZOWANIA W KRAJOWYM DEPOZYCIE PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH

WYKORZYSTANIE STATISTICA DATA MINER DO PROGNOZOWANIA W KRAJOWYM DEPOZYCIE PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH SaSof Polska, el. 12 428 43 00, 601 41 41 51, info@sasof.pl, www.sasof.pl WYKORZYSTANIE STATISTICA DATA MINER DO PROGNOZOWANIA W KRAJOWYM DEPOZYCIE PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH Joanna Maych, Krajowy Depozy Papierów

Bardziej szczegółowo

JAKOŚĆ ZYSKU SPÓŁEK IPO NA PRZYKŁADZIE GPW W WARSZAWIE

JAKOŚĆ ZYSKU SPÓŁEK IPO NA PRZYKŁADZIE GPW W WARSZAWIE Rafał Cieślik Uniwersye Warszawski JAKOŚĆ ZYSKU SPÓŁEK IPO NA PRZYKŁADZIE GPW W WARSZAWIE Wprowadzenie Noblisa Joseph E. Sigliz za jedną z pięciu głównych przyczyn obecnego kryzysu gospodarczego uważa

Bardziej szczegółowo

O PEWNYCH KRYTERIACH INWESTOWANIA W OPCJE NA AKCJE

O PEWNYCH KRYTERIACH INWESTOWANIA W OPCJE NA AKCJE MEODY ILOŚCIOWE W BADANIACH EKONOMICZNYCH om XIII/3, 01, sr 43 5 O EWNYCH KRYERIACH INWESOWANIA W OCJE NA AKCJE omasz Warowny Kaedra Meod Ilościowych w Zarządzaniu oliechnika Lubelska e-mail: warowny@pollubpl

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Marketingu i Zarządzania w Lesznie

Wyższa Szkoła Marketingu i Zarządzania w Lesznie Wyższa Szkoła Markeingu i Zarządzania w Lesznie MATERIAŁY ROBOCZE NA ZAJĘCIA Z PRZEDMIOTU BIZNES PLAN Opracowali: dr Jacek Kowalewski mgr Kazimierz Linowski Leszno 2008 2 S P I S T R E Ś C I WPROWADZENIE.

Bardziej szczegółowo

Prognozowanie średniego miesięcznego kursu kupna USD

Prognozowanie średniego miesięcznego kursu kupna USD Prognozowanie średniego miesięcznego kursu kupna USD Kaarzyna Halicka Poliechnika Białosocka, Wydział Zarządzania, Kaedra Informayki Gospodarczej i Logisyki, e-mail: k.halicka@pb.edu.pl Jusyna Godlewska

Bardziej szczegółowo

Ruch płaski. Bryła w ruchu płaskim. (płaszczyzna kierująca) Punkty bryły o jednakowych prędkościach i przyspieszeniach. Prof.

Ruch płaski. Bryła w ruchu płaskim. (płaszczyzna kierująca) Punkty bryły o jednakowych prędkościach i przyspieszeniach. Prof. Ruch płaski Ruchem płaskim nazywamy ruch, podczas kórego wszyskie punky ciała poruszają się w płaszczyznach równoległych do pewnej nieruchomej płaszczyzny, zwanej płaszczyzną kierującą. Punky bryły o jednakowych

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE DRZEW KLASYFIKACYJNYCH DO BADANIA KONDYCJI FINANSOWEJ PRZEDSIĘBIORSTW SEKTORA ROLNO-SPOŻYWCZEGO

ZASTOSOWANIE DRZEW KLASYFIKACYJNYCH DO BADANIA KONDYCJI FINANSOWEJ PRZEDSIĘBIORSTW SEKTORA ROLNO-SPOŻYWCZEGO 120 Krzyszof STOWARZYSZENIE Gajowniczek, Tomasz Ząbkowski, EKONOMISTÓW Michał Goskowski ROLNICTWA I AGROBIZNESU Roczniki Naukowe om XVI zeszy 6 Krzyszof Gajowniczek, Tomasz Ząbkowski, Michał Goskowski

Bardziej szczegółowo

NAPRAWY GWARANCYJNE I POGWARANCYJNE CIĄGNIKÓW ROLNICZYCH JAKO POTRANSAKCYJNE ELEMENTY LOGISTYCZNEJ OBSŁUGI KLIENTA

NAPRAWY GWARANCYJNE I POGWARANCYJNE CIĄGNIKÓW ROLNICZYCH JAKO POTRANSAKCYJNE ELEMENTY LOGISTYCZNEJ OBSŁUGI KLIENTA Inżynieria Rolnicza 2(100)/2008 NAPRAWY GWARANCYJNE I POGWARANCYJNE CIĄGNIKÓW ROLNICZYCH JAKO POTRANSAKCYJNE ELEMENTY LOGISTYCZNEJ OBSŁUGI KLIENTA Sławomir Juściński Kaedra Energeyki i Pojazdów Uniwersye

Bardziej szczegółowo

Wpływ przestępczości na wzrost gospodarczy

Wpływ przestępczości na wzrost gospodarczy Magdalena Paszkiewicz Uniwersye Łódzki magpasz@wp.pl Wpływ przesępczości na wzros gospodarczy Myśl o dobrobycie jes bliska każdemu z nas. Chcielibyśmy być obywaelami bogaego, praworządnego pańswa, w kórego

Bardziej szczegółowo

dr inż. MARCIN MAŁACHOWSKI Instytut Technik Innowacyjnych EMAG

dr inż. MARCIN MAŁACHOWSKI Instytut Technik Innowacyjnych EMAG dr inż. MARCIN MAŁACHOWSKI Insyu Technik Innowacyjnych EMAG Wykorzysanie opycznej meody pomiaru sężenia pyłu do wspomagania oceny paramerów wpływających na możliwość zaisnienia wybuchu osiadłego pyłu węglowego

Bardziej szczegółowo

WNIOSKOWANIE STATYSTYCZNE

WNIOSKOWANIE STATYSTYCZNE Wnioskowanie saysyczne w ekonomerycznej analizie procesu produkcyjnego / WNIOSKOWANIE STATYSTYCZNE W EKONOMETRYCZNEJ ANAIZIE PROCESU PRODUKCYJNEGO Maeriał pomocniczy: proszę przejrzeć srony www.cyf-kr.edu.pl/~eomazur/zadl4.hml

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 7 WYZNACZANIE LOGARYTMICZNEGO DEKREMENTU TŁUMIENIA ORAZ WSPÓŁCZYNNIKA OPORU OŚRODKA. Wprowadzenie

ĆWICZENIE 7 WYZNACZANIE LOGARYTMICZNEGO DEKREMENTU TŁUMIENIA ORAZ WSPÓŁCZYNNIKA OPORU OŚRODKA. Wprowadzenie ĆWICZENIE 7 WYZNACZIE LOGARYTMICZNEGO DEKREMENTU TŁUMIENIA ORAZ WSPÓŁCZYNNIKA OPORU OŚRODKA Wprowadzenie Ciało drgające w rzeczywisym ośrodku z upływem czasu zmniejsza ampliudę drgań maleje energia mechaniczna

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR 43 U R I (1)

ĆWICZENIE NR 43 U R I (1) ĆWCZENE N 43 POMY OPO METODĄ TECHNCZNĄ Cel ćwiczenia: wyznaczenie warości oporu oporników poprzez pomiary naężania prądu płynącego przez opornik oraz napięcia na oporniku Wsęp W celu wyznaczenia warości

Bardziej szczegółowo

Silniki cieplne i rekurencje

Silniki cieplne i rekurencje 6 FOTO 33, Lao 6 Silniki cieplne i rekurencje Jakub Mielczarek Insyu Fizyki UJ Chciałbym Pańswu zaprezenować zagadnienie, kóre pozwala, rozważając emaykę sprawności układu silników cieplnych, zapoznać

Bardziej szczegółowo

Prowadzisz lub będziesz prowadzić działalność gospodarczą? Przeczytaj koniecznie!

Prowadzisz lub będziesz prowadzić działalność gospodarczą? Przeczytaj koniecznie! Prowadzisz lub będziesz prowadzić działalność gospodarczą? Przeczyaj koniecznie! Jeseś osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, jeśli: prowadzisz pozarolniczą działalność gospodarczą na podsawie przepisów

Bardziej szczegółowo

PŁACA MINIMALNA W ŚWIETLE TEORII KAPITAŁU LUDZKIEGO

PŁACA MINIMALNA W ŚWIETLE TEORII KAPITAŁU LUDZKIEGO Wojciech Kozioł Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie PŁACA MINIMALNA W ŚWIETLE TEORII KAPITAŁU LUDZKIEGO Wprowadzenie Płaca minimalna stanowi jedną ze spornych kwestii ekonomicznych. Jest przejawem interwencji

Bardziej szczegółowo

MODELE AUTOREGRESYJNE JAKO INSTRUMENT ZARZĄDZANIA ZAPASAMI NA PRZYKŁADZIE ELEKTROWNI CIEPLNEJ

MODELE AUTOREGRESYJNE JAKO INSTRUMENT ZARZĄDZANIA ZAPASAMI NA PRZYKŁADZIE ELEKTROWNI CIEPLNEJ Agaa MESJASZ-LECH * MODELE AUTOREGRESYJNE JAKO INSTRUMENT ZARZĄDZANIA ZAPASAMI NA PRZYKŁADZIE ELEKTROWNI CIEPLNEJ Sreszczenie W arykule przedsawiono wyniki analizy ekonomerycznej miesięcznych warości w

Bardziej szczegółowo

PROGNOZOWANIE I SYMULACJE EXCEL 2 PROGNOZOWANIE I SYMULACJE EXCEL AUTOR: ŻANETA PRUSKA

PROGNOZOWANIE I SYMULACJE EXCEL 2 PROGNOZOWANIE I SYMULACJE EXCEL AUTOR: ŻANETA PRUSKA 1 PROGNOZOWANIE I SYMULACJE EXCEL 2 AUTOR: mgr inż. ŻANETA PRUSKA DODATEK SOLVER 2 Sprawdzić czy w zakładce Dane znajduję się Solver 1. Kliknij przycisk Microsof Office, a nasępnie kliknij przycisk Opcje

Bardziej szczegółowo

Europejska opcja kupna akcji calloption

Europejska opcja kupna akcji calloption Europejska opcja kupna akcji callopion Nabywca holder: prawo kupna long posiion jednej akcji w okresie epiraiondae po cenie wykonania eercise price K w zamian za opłaę C Wysawca underwrier: obowiązek liabiliy

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE METODY OBLICZEŃ UPROSZCZONYCH DO WYZNACZANIA CZASU JAZDY POCIĄGU NA SZLAKU

ZASTOSOWANIE METODY OBLICZEŃ UPROSZCZONYCH DO WYZNACZANIA CZASU JAZDY POCIĄGU NA SZLAKU PRACE NAUKOWE POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ z. 87 Transpor 01 Jarosław Poznański Danua Żebrak Poliechnika Warszawska, Wydział Transporu ZASTOSOWANIE METODY OBLICZEŃ UPROSZCZONYCH DO WYZNACZANIA CZASU JAZDY

Bardziej szczegółowo

Badanie funktorów logicznych TTL - ćwiczenie 1

Badanie funktorów logicznych TTL - ćwiczenie 1 adanie funkorów logicznych TTL - ćwiczenie 1 1. Cel ćwiczenia Zapoznanie się z podsawowymi srukurami funkorów logicznych realizowanych w echnice TTL (Transisor Transisor Logic), ich podsawowymi paramerami

Bardziej szczegółowo

Kobiety w przedsiębiorstwach usługowych prognozy nieliniowe

Kobiety w przedsiębiorstwach usługowych prognozy nieliniowe Pior Srożek * Kobiey w przedsiębiorswach usługowych prognozy nieliniowe Wsęp W dzisiejszym świecie procesy społeczno-gospodarcze zachodzą bardzo dynamicznie. W związku z ym bardzo zmienił się sereoypowy

Bardziej szczegółowo

OCENA WYSOKOŚCI PŁAC NAUCZYCIELI W POLSCE W KONTEKŚCIE MODELU KAPITAŁU LUDZKIEGO

OCENA WYSOKOŚCI PŁAC NAUCZYCIELI W POLSCE W KONTEKŚCIE MODELU KAPITAŁU LUDZKIEGO Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach ISSN 2083-8611 Nr 258 2016 Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Wydział Zarządzania Katedra Rachunkowości koziolw@uek.krakow.pl

Bardziej szczegółowo

ψ przedstawia zależność

ψ przedstawia zależność Ruch falowy 4-4 Ruch falowy Ruch falowy polega na rozchodzeniu się zaburzenia (odkszałcenia) w ośrodku sprężysym Wielkość zaburzenia jes, podobnie jak w przypadku drgań, funkcją czasu () Zaburzenie rozchodzi

Bardziej szczegółowo

Harmonogram czyszczenia z osadów sieci wymienników ciepła w trakcie eksploatacji instalacji na przykładzie destylacji rurowo-wieżowej

Harmonogram czyszczenia z osadów sieci wymienników ciepła w trakcie eksploatacji instalacji na przykładzie destylacji rurowo-wieżowej Mariusz Markowski, Marian Trafczyński Poliechnika Warszawska Zakład Aparaury Przemysłowe ul. Jachowicza 2/4, 09-402 Płock Harmonogram czyszczenia z osadów sieci wymienników ciepła w rakcie eksploaaci insalaci

Bardziej szczegółowo

Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach ISSN 2083-8611 Nr 219 2015

Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach ISSN 2083-8611 Nr 219 2015 Sudia Ekonomiczne. Zeszyy Naukowe Uniwersyeu Ekonomicznego w Kaowicach ISSN 2083-86 Nr 29 205 Alicja Ganczarek-Gamro Uniwersye Ekonomiczny w Kaowicach Wydział Informayki i Komunikacji Kaedra Demografii

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja wahań koniunkturalnych gospodarki polskiej

Identyfikacja wahań koniunkturalnych gospodarki polskiej Rozdział i Idenyfikacja wahań koniunkuralnych gospodarki polskiej dr Rafał Kasperowicz Uniwersye Ekonomiczny w Poznaniu Kaedra Mikroekonomii Sreszczenie Celem niniejszego opracowania jes idenyfikacja wahao

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN FUNDUSZU ROZLICZENIOWEGO

REGULAMIN FUNDUSZU ROZLICZENIOWEGO REGULAMIN FUNDUSZU ROZLICZENIOEGO przyjęy uchwałą nr 10/60/98 Rady Nadzorczej Krajowego Depozyu Papierów arościowych S.A. z dnia 28 września 1998 r., zawierdzony decyzją Komisji Papierów arościowych i

Bardziej szczegółowo

O pewnym algorytmie rozwiązującym problem optymalnej alokacji zasobów. Cezary S. Zaremba*, Leszek S. Zaremba ** WPROWADZENIE

O pewnym algorytmie rozwiązującym problem optymalnej alokacji zasobów. Cezary S. Zaremba*, Leszek S. Zaremba ** WPROWADZENIE O pewnym algorymie rozwiązującym problem opymalnej alokacji zasobów Cezary S. Zaremba*, Leszek S. Zaremba ** WPROWADZENIE W kierowaniu firmą Zarząd częso saje wobec problemu rozdysponowania (alokacji)

Bardziej szczegółowo

Marża zakupu bid (pkb) Marża sprzedaży ask (pkb)

Marża zakupu bid (pkb) Marża sprzedaży ask (pkb) Swap (IRS) i FRA Przykład. Sandardowy swap procenowy Dealer proponuje nasępujące sałe sopy dla sandardowej "plain vanilla" procenowej ransakcji swap. ermin wygaśnięcia Sopa dla obligacji skarbowych Marża

Bardziej szczegółowo

PROGNOZOWANIE W ZARZĄDZANIU PRZEDSIĘBIORSTWEM

PROGNOZOWANIE W ZARZĄDZANIU PRZEDSIĘBIORSTWEM PROGNOZOWANIE W ZARZĄDZANIU PRZEDSIĘBIORSTWEM prof. dr hab. Paweł Dimann 1 Znaczenie prognoz w zarządzaniu firmą Zarządzanie firmą jes nieusannym procesem podejmowania decyzji, kóry może być zdefiniowany

Bardziej szczegółowo

Parytet stóp procentowych a premia za ryzyko na przykładzie kursu EURUSD

Parytet stóp procentowych a premia za ryzyko na przykładzie kursu EURUSD Parye sóp procenowych a premia za ryzyko na przykładzie kursu EURUD Marcin Gajewski Uniwersye Łódzki 4.12.2008 Parye sóp procenowych a premia za ryzyko na przykładzie kursu EURUD Niezabazpieczony UIP)

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE KURSÓW WALUTOWYCH NA PRZYKŁADZIE MODELI KURSÓW RÓWNOWAGI ORAZ ZMIENNOŚCI NA RYNKU FOREX

MODELOWANIE KURSÓW WALUTOWYCH NA PRZYKŁADZIE MODELI KURSÓW RÓWNOWAGI ORAZ ZMIENNOŚCI NA RYNKU FOREX Krzyszof Ćwikliński Uniwersye Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział Zarządzania, Informayki i Finansów Kaedra Ekonomerii krzyszof.cwiklinski@ue.wroc.pl Daniel Papla Uniwersye Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie narzędzi analizy technicznej w bezpośrednim i pośrednim inwestowaniu w towary

Zastosowanie narzędzi analizy technicznej w bezpośrednim i pośrednim inwestowaniu w towary Anna Górska 1 Kaedra Ekonomiki Rolnicwa i Międzynarodowych Sosunków Gospodarczych Szkoła Główna Gospodarswa Wiejskiego Warszawa Zasosowanie narzędzi analizy echnicznej w bezpośrednim i pośrednim inwesowaniu

Bardziej szczegółowo

Ocena efektywności procedury Congruent Specyfication dla małych prób

Ocena efektywności procedury Congruent Specyfication dla małych prób 243 Zeszyy Naukowe Wyższej Szkoły Bankowej we Wrocławiu Nr 20/2011 Wyższa Szkoła Bankowa w Toruniu Ocena efekywności procedury Congruen Specyficaion dla małych prób Sreszczenie. Procedura specyfikacji

Bardziej szczegółowo

Nie(efektywność) informacyjna giełdowego rynku kontraktów terminowych w Polsce

Nie(efektywność) informacyjna giełdowego rynku kontraktów terminowych w Polsce Zeszyy Naukowe Uniwersyeu Szczecińskiego nr 862 Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia nr 75 (2015) DOI: 10.18276/frfu.2015.75-16 s. 193 204 Nie(efekywność) informacyjna giełdowego rynku konraków erminowych

Bardziej szczegółowo

Metody rachunku kosztów Metoda rachunku kosztu działań Podstawowe pojęcia metody ABC Kalkulacja obiektów kosztowych metodą ABC Zasobowy rachunek

Metody rachunku kosztów Metoda rachunku kosztu działań Podstawowe pojęcia metody ABC Kalkulacja obiektów kosztowych metodą ABC Zasobowy rachunek Meody rachunku koszów Meoda rachunku koszu Podsawowe pojęcia meody ABC Kalkulacja obieków koszowych meodą ABC Zasobowy rachunek koszów Kalkulacja koszów meodą ABC podsawową informacja dla rachunkowości

Bardziej szczegółowo

POWIĄZANIA POMIĘDZY KRÓTKOOKRESOWYMI I DŁUGOOKRESOWYMI STOPAMI PROCENTOWYMI W POLSCE

POWIĄZANIA POMIĘDZY KRÓTKOOKRESOWYMI I DŁUGOOKRESOWYMI STOPAMI PROCENTOWYMI W POLSCE Anea Kłodzińska, Poliechnika Koszalińska, Zakład Ekonomerii POWIĄZANIA POMIĘDZY KRÓTKOOKRESOWYMI I DŁUGOOKRESOWYMI STOPAMI PROCENTOWYMI W POLSCE Sopy procenowe w analizach ekonomicznych Sopy procenowe

Bardziej szczegółowo

PROGNOZOWANIE I SYMULACJE. mgr Żaneta Pruska. Ćwiczenia 2 Zadanie 1

PROGNOZOWANIE I SYMULACJE. mgr Żaneta Pruska. Ćwiczenia 2 Zadanie 1 PROGNOZOWANIE I SYMULACJE mgr Żanea Pruska Ćwiczenia 2 Zadanie 1 Firma Alfa jes jednym z głównych dosawców firmy Bea. Ilość produku X, wyrażona w ysiącach wyprodukowanych i dosarczonych szuk firmie Bea,

Bardziej szczegółowo

STATYSTYCZNY POMIAR EFEKTYWNOŚCI FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH OTWARTYCH ZA POMOCĄ EAM (I)

STATYSTYCZNY POMIAR EFEKTYWNOŚCI FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH OTWARTYCH ZA POMOCĄ EAM (I) STATYSTYCZNY POMIAR EFEKTYWNOŚCI FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH OTWARTYCH ZA POMOCĄ EAM (I) dr Jacek, M. Kowalski Wyższa Szkoła Bankowa w Poznaniu jakowalski@op.pl Absrak Jes o pierwsza część, drugiego z cyklu

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE TEORII MASOWEJ OBSŁUGI DO MODELOWANIA SYSTEMÓW TRANSPORTOWYCH

ZASTOSOWANIE TEORII MASOWEJ OBSŁUGI DO MODELOWANIA SYSTEMÓW TRANSPORTOWYCH Pior KISIELEWSKI, Łukasz SOBOTA ZASTOSOWANIE TEORII MASOWEJ OBSŁUGI DO MODELOWANIA SYSTEMÓW TRANSPORTOWYCH W arykule przedsawiono zasosowanie eorii masowej obsługi do analizy i modelowania wybranych sysemów

Bardziej szczegółowo

Gr.A, Zad.1. Gr.A, Zad.2 U CC R C1 R C2. U wy T 1 T 2. U we T 3 T 4 U EE

Gr.A, Zad.1. Gr.A, Zad.2 U CC R C1 R C2. U wy T 1 T 2. U we T 3 T 4 U EE Niekóre z zadań dają się rozwiązać niemal w pamięci, pamięaj jednak, że warunkiem uzyskania różnej od zera liczby punków za każde zadanie, jes przedsawienie, oprócz samego wyniku, akże rozwiązania, wyjaśniającego

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 5 czerwca 2017 r. Poz. 13 UCHWAŁA NR 29/2017 ZARZĄDU NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO. z dnia 2 czerwca 2017 r.

Warszawa, dnia 5 czerwca 2017 r. Poz. 13 UCHWAŁA NR 29/2017 ZARZĄDU NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO. z dnia 2 czerwca 2017 r. DZIENNIK URZĘDOWY NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO Warszawa, dnia 5 czerwca 2017 r. Poz. 13 UCHWAŁA NR 29/2017 ZARZĄDU NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO z dnia 2 czerwca 2017 r. zmieniająca uchwałę w sprawie wprowadzenia

Bardziej szczegółowo

WYCENA OBLIGACJI KATASTROFICZNEJ WRAZ Z SYMULACJAMI NUMERYCZNYMI

WYCENA OBLIGACJI KATASTROFICZNEJ WRAZ Z SYMULACJAMI NUMERYCZNYMI Zeszyy Naukowe Wydziału Informaycznych Technik Zarządzania Wyższej Szkoły Informayki Sosowanej i Zarządzania Współczesne Problemy Zarządzania Nr 1/2010 WYCENA OBLIGACJI KATASTROFICZNEJ WRAZ Z SYULACJAI

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 Wykład 13 Naturalna stopa bezrobocia i krzywa Phillipsa

Makroekonomia 1 Wykład 13 Naturalna stopa bezrobocia i krzywa Phillipsa Makroekonomia Wykład 3 Nauralna sopa bezrobocia i krzywa hillipsa Gabriela Grokowska Kaedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Oryginalne badanie hillipsa A. W. hillips (LSE, 958: obserwacja empiryczna

Bardziej szczegółowo

PROGNOZOWANIE I SYMULACJE EXCEL 2 AUTOR: MARTYNA MALAK PROGNOZOWANIE I SYMULACJE EXCEL 2 AUTOR: MARTYNA MALAK

PROGNOZOWANIE I SYMULACJE EXCEL 2 AUTOR: MARTYNA MALAK PROGNOZOWANIE I SYMULACJE EXCEL 2 AUTOR: MARTYNA MALAK 1 PROGNOZOWANIE I SYMULACJE 2 hp://www.oucome-seo.pl/excel2.xls DODATEK SOLVER WERSJE EXCELA 5.0, 95, 97, 2000, 2002/XP i 2003. 3 Dodaek Solver jes dosępny w menu Narzędzia. Jeżeli Solver nie jes dosępny

Bardziej szczegółowo

Oczekiwania płacowe studentów a model kapitału ludzkiego

Oczekiwania płacowe studentów a model kapitału ludzkiego Zeszyty Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Naukowe 4 (928) ISSN 1898-6447 Zesz. Nauk. UEK, 2014; 4 (928): 51 59 DOI: 10.15678/ZNUEK.2014.0928.0404 Katedra Rachunkowości Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie

Bardziej szczegółowo

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE X Ogólnopolskie Seminarium Naukowe, 4 6 września 2007 w Toruniu Kaedra Ekonomerii i Saysyki, Uniwersye Mikołaja Kopernika w Toruniu Anna Krauze Uniwersye Warmińsko-Mazurski

Bardziej szczegółowo

Matematyka ubezpieczeń życiowych 25.01.2003 r.

Matematyka ubezpieczeń życiowych 25.01.2003 r. Maemayka ubezpieczeń życiowych 25.01.2003 r. 1.. Dany jes wiek całkowiy x. Nasępujące prawdopodobieńswa przeżycia: g= 2p x + 1/3, h= 2p x + 1/ 2, j= 2p x + 3/4 obliczono sosując inerpolację zakładającą,

Bardziej szczegółowo

MODEL GOSPODARKI POLSKIEJ ECMOD

MODEL GOSPODARKI POLSKIEJ ECMOD WYDZIAŁ PROJEKCJI MAKROEKONOMICZNYCH DAMS 25 KWIETNIA 2007 R. MODEL GOSPODARKI POLSKIEJ ECMOD WERSJA Z KWIETNIA 2007 R. 1 PODSUMOWANIE ZMIAN WPROWADZONYCH DO MODELU ECMOD OD MAJA 2005 R. DO KWIETNIA 2007

Bardziej szczegółowo

z graniczną technologią

z graniczną technologią STUDIA OECOOMICA POSAIESIA 23, vol., no. (25) Uniwersye Ekonomiczny w Poznaniu, Wydział Informayki i Gospodarki Elekronicznej, Kaedra Ekonomii Maemaycznej emil.panek@ue.poznan.pl iesacjonarny model von

Bardziej szczegółowo

METODY STATYSTYCZNE W FINANSACH

METODY STATYSTYCZNE W FINANSACH METODY STATYSTYCZNE W FINANSACH Krzyszof Jajuga Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu, Kaedra Inwesycji Finansowych i Ubezpieczeń Wprowadzenie W osanich kilkunasu laach na świecie obserwuje się dynamiczny

Bardziej szczegółowo

Ocena płynności wybranymi metodami szacowania osadu 1

Ocena płynności wybranymi metodami szacowania osadu 1 Bogdan Ludwiczak Wprowadzenie Ocena płynności wybranymi meodami szacowania osadu W ubiegłym roku zaszły znaczące zmiany doyczące pomiaru i zarządzania ryzykiem bankowym. Są one konsekwencją nowowprowadzonych

Bardziej szczegółowo

METODA ZDYSKONTOWANYCH SALD WOLNYCH PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH

METODA ZDYSKONTOWANYCH SALD WOLNYCH PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH METODA ZDYSONTOWANYCH SALD WOLNYCH PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH W meodach dochodowych podsawową wielkością, kóa okeśla waość pzedsiębioswa są dochody jakie mogą być geneowane z powadzenia działalności gospodaczej

Bardziej szczegółowo

POZYCJONOWANIE I NADĄŻANIE MINIROBOTA MOBILNEGO M.R.K

POZYCJONOWANIE I NADĄŻANIE MINIROBOTA MOBILNEGO M.R.K MODELOWANIE INŻYNIERSKIE ISSN 1896-771X 37, s. 97-104, Gliwice 2009 POZYCJONOWANIE I NADĄŻANIE MINIROBOTA MOBILNEGO M.R.K MARIUSZ GIERGIEL, PIOTR MAŁKA Kaedra Roboyki i Mecharoniki, Akademia Górniczo-Hunicza

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 8 WIELOSTABILNOŚĆ W NIELINIOWYM MODELU CYKLU KONIUNKTURALNEGO Z OCZEKIWANIAMI

ROZDZIAŁ 8 WIELOSTABILNOŚĆ W NIELINIOWYM MODELU CYKLU KONIUNKTURALNEGO Z OCZEKIWANIAMI Rober Kruszewski ROZDZIAŁ 8 WIELOSTABILNOŚĆ W NIELINIOWM MODELU CKLU KONIUNKTURALNEGO Z OCZEKIWANIAMI Wprowadzenie Głównym celem opracowania jes zbadanie wpływu prosego mechanizmu oczekiwań na dynamikę

Bardziej szczegółowo

Reakcja banków centralnych na kryzys

Reakcja banków centralnych na kryzys Reakcja banków cenralnych na kryzys Andrzej Rzońca Warszawa, 18 lisopada 2011 r. Plan Podsawowa lekcja z kryzysu dla poliyki pieniężnej Jak wyglądała reakcja poliyki pieniężnej na kryzys? Dlaczego reakcja

Bardziej szczegółowo

Rozwiązanie uogólnionego problemu optymalnej alokacji zasobów. Cezary S. Zaremba*, Leszek S. Zaremba ** WPROWADZENIE

Rozwiązanie uogólnionego problemu optymalnej alokacji zasobów. Cezary S. Zaremba*, Leszek S. Zaremba ** WPROWADZENIE Rozwiązanie uogólnionego problemu opymalnej alokacji zasobów Cezary S. Zaremba*, Leszek S. Zaremba ** WPROWADZENIE Niniejszy arykuł rozwiązuje problem owary posawiony w [4], dzięki czemu będzie można znaleźć

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia II POLITYKA FISKALNA. Plan. 1. Ograniczenie budżetowe rządu

Makroekonomia II POLITYKA FISKALNA. Plan. 1. Ograniczenie budżetowe rządu Makroekonomia II Wykład 6 POLITKA FISKALNA Wykład 6 Plan POLITKA FISKALNA. Ograniczenie budżeowe rządu. Obliczanie długu i deficyu.2 Sosunek długu do PK.3 Wypłacalność rządu.4 Deficy srukuralny i cykliczny

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Piontek MODELOWANIE ZMIENNOŚCI STÓP PROCENTOWYCH NA PRZYKŁADZIE STOPY WIBOR

Krzysztof Piontek MODELOWANIE ZMIENNOŚCI STÓP PROCENTOWYCH NA PRZYKŁADZIE STOPY WIBOR Inwesycje finansowe i ubezpieczenia endencje świaowe a rynek polski Krzyszof Pionek Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu MODELOWANIE ZMIENNOŚCI STÓP PROCENTOWYCH NA PRZYKŁADZIE STOPY WIBOR Wsęp Konieczność

Bardziej szczegółowo

ROLA REGUŁ POLITYKI PIENIĘŻNEJ I FISKALNEJ W PROWADZENIU POLITYKI MAKROEKONOMICZNEJ

ROLA REGUŁ POLITYKI PIENIĘŻNEJ I FISKALNEJ W PROWADZENIU POLITYKI MAKROEKONOMICZNEJ Sudia Ekonomiczne. Zeszyy Naukowe Uniwersyeu Ekonomicznego w Kaowicach ISSN 2083-8611 Nr 246 2015 Współczesne Finanse 3 Agnieszka Przybylska-Mazur Uniwersye Ekonomiczny w Kaowicach Wydział Ekonomii Kaedra

Bardziej szczegółowo

SZACOWANIE MODELU RYNKOWEGO CYKLU ŻYCIA PRODUKTU

SZACOWANIE MODELU RYNKOWEGO CYKLU ŻYCIA PRODUKTU B A D A N I A O P E R A C J N E I D E C Z J E Nr 2 2006 Bogusław GUZIK* SZACOWANIE MODELU RNKOWEGO CKLU ŻCIA PRODUKTU Przedsawiono zasadnicze podejścia do saysycznego szacowania modelu rynkowego cyklu

Bardziej szczegółowo

A C T A U N I V E R S I T A T I S N I C O L A I C O P E R N I C I EKONOMIA XLIII nr 2 (2012)

A C T A U N I V E R S I T A T I S N I C O L A I C O P E R N I C I EKONOMIA XLIII nr 2 (2012) A C T A U N I V E R S I T A T I S N I C O L A I C O P E R N I C I EKONOMIA XLIII nr 2 (2012) 211 220 Pierwsza wersja złożona 25 października 2011 ISSN Końcowa wersja zaakcepowana 3 grudnia 2012 2080-0339

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem. Lista 3

Zarządzanie ryzykiem. Lista 3 Zaządzanie yzykiem Lisa 3 1. Oszacowano nasępujący ozkład pawdopodobieńswa dla sóp zwou z akcji A i B (Tabela 1). W chwili obecnej Akcja A ma waość ynkową 70, a akcja B 50 zł. Ile wynosi pięciopocenowa

Bardziej szczegółowo

Michał Zygmunt, Piotr Kapusta Sytuacja gospodarcza w Polsce na koniec 3. kwartału 2013 r. Finanse i Prawo Finansowe 1/1, 94-97

Michał Zygmunt, Piotr Kapusta Sytuacja gospodarcza w Polsce na koniec 3. kwartału 2013 r. Finanse i Prawo Finansowe 1/1, 94-97 Michał Zygmun, Pior Kapusa Syuacja gospodarcza w Polsce na koniec 3. kwarału 013 r. Finanse i Prawo Finansowe 1/1, 94-97 014 94 Dodaek Kwaralny Syuacja gospodarcza w Polsce na koniec 3. kwarału 013 r.

Bardziej szczegółowo