Management Systems in Production Engineering No 4(20), 2015

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Management Systems in Production Engineering No 4(20), 2015"

Transkrypt

1 EKONOMICZNE ASPEKTY PRZYGOTOWANIA PRODUKCJI NOWEGO WYROBU Janusz WÓJCIK Fabryka Druu Gliwice Sp. z o.o. Jolana BIJAŃSKA, Krzyszof WODARSKI Poliechnika Śląska Sreszczenie: Realizacja prac z zakresu przygoowania produkcji nowego wyrobu powinna być uzasadniona pozyywną oceną celowości, konsrukcyjnej, echnologicznej i organizacyjnej wykonalności oraz ekonomicznej efekywności. Wyniki ej osaniej oceny mają decydujące znaczenie. Przygoowanie produkcji nowego wyrobu, nawe jeśli jes celowe i wykonalne, nie powinno być realizowane jeśli jes ekonomiczne nieefekywne lub jeśli owarzyszy mu zby wysokie ryzyko niepowodzenia. W arykule określono wyyczne w zakresie przeprowadzania oceny ekonomicznej efekywności i ryzyka odpowiednio do cech charakeryzujących przygoowanie produkcji nowego wyrobu. Cechy e związane są z charakerem i zakresem prac przygoowania konsrukcyjnego, echnologicznego i organizaorskiego, czasem ich rwania oraz życia wyrobu, a akże nakładami kapiałowymi. Słowa kluczowe: przygoowanie produkcji nowego wyrobu, ocena ekonomicznej efekywności i ryzyka WPROWADZENIE Przygoowanie produkcji nowego wyrobu, kóre odnosi się do prac poprzedzających uruchomienie produkcji i wdrożenie procesu wywórczego, ma najważniejsze znaczenie w całym procesie produkcyjnym i decyduje o przyszłym losie wyrobu, a akże o sukcesie przedsiębiorswa [1]. Jednym z podsawowych deerminanów ego sukcesu jes ekonomiczna efekywność wdrożenia wyrobu do produkcji. Ponieważ przygoowanie produkcji nowego wyrobu wymaga znacznych nakładów kapiałowych, ocenę ej efekywności należy przeprowadzać możliwe jak najszybciej, w oku właściwego konsrukcyjnego przygoowania produkcji, w ramach przygoowywanych założeń echniczno-ekonomicznych oraz projeku echnicznego wsępnego [5]. Celem przeprowadzenia ej oceny jes sprawdzenie, czy w rezulacie sprzedaży wyrobu będą uzyskiwane przychody, kóre pokryją nie ylko bieżące koszy produkcji, ale przede wszyskim nakłady kapiałowe poniesione na przygoowanie produkcji wyrobu. Ponado, ważne znaczenie ma zbadanie, czy efeky ekonomiczne uzyskiwane ze sprzedaży wyrobu będą odpowiednie do zainwesowanych nakładów, przy określonym poziomie ryzyka. Wyniki oceny efeków ekonomicznych oraz ryzyka ich nieuzyskania mają decydujące znaczenie dla konynuowania prac w zakresie przygoowania produkcji nowego wyrobu. Nawe w syuacji, kiedy przygoowanie ej produkcji jes celowe i wykonalne pod względem konsrukcyjnym, echnologicznym i organizacyjnym, nie powinno być realizowane jeśli wdrożenie wyrobu do produkcji jes ekonomiczne nieefekywne lub owarzyszy mu zby wysokie ryzyko osiągnięcia sra i nieodzyskania zainwesowanych nakładów. W lieraurze doyczącej przygoowania produkcji nowego wyrobu doychczas nie opisano zagadnienia oceny ekonomicznej efekywności i ryzyka, z uwzględnieniem problemu

2 doboru odpowiednich meod i kryeriów oceny. W arykule przedsawiono rozważania w ym zakresie, będące częścią prowadzonych badań mających na celu opracowanie modelu przygoowania produkcji nowego wyrobu w małych i średnich przedsiębiorswach. OCENA EKONOMICZNEJ EFEKTYWNOŚCI ORAZ RYZYKA PRZYGOTOWANIA PRODUKCJI NOWEGO WYROBU W ocenie ekonomicznej efekywności i ryzyka ekonomicznego związanego z przygoowaniem produkcji nowego wyrobu konieczne jes uwzględnienie przepływów pieniężnych, kóre obejmują (rys. 1): 1) wydaki (nakłady kapiałowe oraz koszy) ponoszone w poszczególnych fazach przygoowania produkcji wyrobu [4], j.: - w fazie przygoowania konsrukcyjnego nowego wyrobu, kóra obejmuje prace badawczo rozwojowe (B+R) w aspekcie rozwoju wyrobu, opracowanie jego dokumenacji konsrukcyjnej, przygoowanie prooypu, serii próbnej i produkcji seryjnej oraz nadzór konsrukcyjny nad uruchomieniem produkcji seryjnej, - w fazie przygoowania echnologicznego, kóra obejmuje prace B+R w aspekcie rozwoju procesu echnologicznego, opracowanie dokumenacji echnologicznej, echnologiczne przygoowanie prooypu, serii próbnej i produkcji seryjnej oraz nadzór echnologiczny nad uruchomieniem produkcji seryjnej, - w fazie przygoowania organizacyjnego, kóra obejmuje prace B+R w aspekcie rozwoju meod organizaorskich, opracowanie dokumenacji organizacyjnej oraz koordynowanie i konrolę przebiegu konsrukcyjnego i echnologicznego przygoowania produkcji, ) wydaki (koszy) i wpływy (przychody) wynikające z produkcji i sprzedaży wyrobu, w jego poszczególnych fazach cyklu życia [3], j.: - w fazie wprowadzenia na rynek, obejmującej okres akcepacji wyrobu i powolnego wzrosu jego sprzedaży, na począku kórego koszy mogą być nieznacznie wyższe niż przychody, - w fazie wzrosu, obejmującej okres zwiększenia sprzedaży wyrobu, w kórym rosną zyski, - w fazie dojrzałości, obejmującej okres spowolnienia wzrosu sprzedaży wyrobu i generowanych zysków, - w fazie spadku, obejmującej okres znacznego spadku sprzedaży i zysków. Zaprezenowane rozważania mają uproszczony charaker, gdyż ujęo w nich wyłącznie podsawowe elemeny wpływów i wydaków. Ponado założono, że nakłady kapiałowe są ponoszone wyłącznie podczas przygoowania produkcji nowego wyrobu, a w prakyce może się zdarzyć, że są one wydakowane również później podczas produkcji seryjnej i sprzedaży, np. na odworzenie zużyych/zamoryzowanych maszyn niezbędnych do produkcji wyrobu. Dla określenia sposobu oceny ekonomicznej efekywności i ryzyka należy wskazać cechy charakeryzujące przygoowanie produkcji nowego wyrobu oraz jego cykl życia. Cechy e są związane z charakerem, zakresem, wielkością niezbędnych nakładów kapiałowych i źródłami finansowania przygoowania produkcji nowego wyrobu, a akże długością okresu jego realizacji i życia wyrobu na rynku.

3 PRZYGOTOWANIE PRODUKCJI WYROBU PRODUKCJA I SPRZEDAŻ WYROBU Przygoowanie konsrukcyjne Przygoowanie echnologiczne Przygoowanie organizacyjne Wprowadzenie na rynek Wzros Dojrzałość Spadek Wydaki (-) Wpływy (+) Przepływy pieniężne Czas Rys. 1 Typowe przepływy pieniężne w fazach przygoowania produkcji nowego wyrobu oraz jego cyklu życia Źródło: Opracowanie własne Ze względu na e cechy wyróżniono dwa rodzaje przygoowania produkcji nowego wyrobu: I. rodzaj, kóry charakeryzuje się: niskim poziomem innowacyjności przygoowania produkcji nowego wyrobu (modernizacją nieznacznym unowocześnieniem konsrukcji wyrobu, echnologii jego wywarzania lub usprawnień organizacyjnych), co nie wymaga prowadzenia prac B+R, niewielkim zakresem realizowanych prac w zakresie przygoowania konsrukcyjnego, echnologicznego i organizaorskiego, relaywnie krókim okresem przygoowania produkcji oraz życia nowego wyrobu, niskimi nakładami kapiałowymi na przygoowanie produkcji, finansowanymi głównie kapiałem własnym. II. rodzaj, kóry charakeryzuje się: wysokim poziomem innowacyjności przygoowania produkcji nowego wyrobu (pod względem konsrukcji wyrobu, echnologii jego wywarzania oraz usprawnień organizacyjnych), co wymaga prowadzenia prac B+R, znacznym zakresem, obejmującym wiele wzajemnie ze sobą powiązanych prac konsrukcyjnych, echnologicznych i organizaorskich, długim (nawe kilkulenim) okresem przygoowania produkcji i życia wyrobu, koniecznością wydakowania relaywnie wysokich nakładów kapiałowych, kóre mogą być finansowane z wielu źródeł własnych i obcych. Uogólniając można swierdzić, że wyróżnione rodzaje przygoowania produkcji są związane z wielkością przedsiębiorsw [4]. Im mniejsze przedsiębiorswo, ym rzadziej prowadzone są prace badawczo-rozwojowe, a źródłem innowacyjności są inuicja właściciela

4 i pracowników, argi i wysawy, a najczęściej porzeby klienów. Przygoowanie nowego wyrobu w małych przedsiębiorswach częso wynika wręcz z konkrenego zamówienia kliena, charakeryzującego się krókoerminową umową, co wpływa na sosunkowo niewielki zakres prac oraz relaywnie króki okres przygoowania produkcji i życia wyrobu. Możliwości wyprodukowania wyrobu o bardzo wysokim poziomie innowacyjności w małych przedsiębiorswach są częso ograniczone posiadanymi możliwościami produkcyjnymi (dosępnymi maszynami oraz narzędziami w ym informaycznymi), a akże dosępem do kapiału finansowego. Kapiał en najczęściej ogranicza się do dwóch źródeł dominuje kapiał własny, kóry częso jes uzupełniany leasingiem lub kredyem. Z kolei średnie, a przede wszyskim duże przedsiębiorswa dysponują zasobami finansowymi i ludzkimi (specjalnymi komórkami organizacyjnymi) dla prowadzenia prac badawczo-rozwojowych, będących głównym źródłem innowacji, nie ylko w zakresie konsrukcji, ale również przygoowania prooypu, czy produkcji seryjnej oraz nowych meod wspomagających organizacyjne przygoowanie produkcji. Dosęp do wielu źródeł finansowania umożliwia ym przedsiębiorswom zakup nowoczesnych maszyn i narzędzi, niezbędnych do wyprodukowania innowacyjnego wyrobu. Znaczny zakres prac konsrukcyjnych, echnologicznych i organizaorskich wpływa na wydłużenie okresu przygoowania produkcji nowego wyrobu, a zby wynikający najczęściej z długoerminowych umów na długi okres życia wyrobu. Wyróżnione cechy przygoowania produkcji nowego wyrobu deerminują wybór meod i kryeriów oceny ekonomicznej efekywności i ryzyka. Generalnie można swierdzić, że I rodzaj przygoowania produkcji nowego wyrobu, realizowany głównie w małych przedsiębiorswach, należy oceniać meodami prosymi. Meody e, nazywane saycznymi, opierają się na nominalnych warościach elemenów przepływów pieniężnych z wybranej jednoski czasu (np. jednego roku) i nie uwzględniają zmiany warości pieniądza w czasie. Jes wiele meod saycznych, charakeryzujących się różnymi warunkami sosowania []. Biorąc pod uwagę e warunki oraz cechy przypisane do I rodzaju przygoowania produkcji przyjęo, że do jego oceny najlepiej wykorzysać rachunki zysku oraz renowności. Rachunek zysku pozwala ocenić ekonomiczną efekywność przygoowania produkcji nowego wyrobu w jednoskach pieniężnych w przyjęej jednosce czasu (np. PLN/rok) na podsawie formuły: Z = E K, (1) Z zysk ze sprzedaży wyrobu w jednosce czasu, E przychody ze sprzedaży, K koszy całkowie. Przychody ze sprzedaży należy obliczyć z formuły: E C P () C jednoskowa cena wyrobu, P wielkość sprzedaży wyrobu. Koszy całkowie należy obliczyć z formuły: K = K + (3) k K o

5 K k koszy kapiałowe, K o koszy operacyjne. Koszy kapiałowe należy obliczyć z formuły: N - R K k = (4) n N nakłady kapiałowe na przygoowanie produkcji nowego wyrobu, łącznie z nakładami na zakup niezbędnych maszyn i narzędzi, R warość rezydualna (końcowa) maszyn i narzędzi, n przyjęy okres przygoowania produkcji i życia wyrobu. Koszy operacyjne należy obliczyć z formuły: K = k + k + k + k + k (5) op wyn ma k wyn koszy wynagrodzeń z narzuami, k ma koszy maeriałów (np. części zamiennych do maszyn, środków konserwujących), k en koszy energii elekrycznej (obliczane na podsawie zainsalowanej mocy, efekywnego czasu pracy maszyn oraz ceny jednoski energii elekrycznej), k rem koszy remonów, k poz koszy pozosałe (np. odseki od zaciągnięego leasingu/kredyu). Realizacja prac z zakresu przygoowania produkcji jes ekonomicznie uzasadniona jeśli Z > 0. Przy porównywaniu alernaywnych warianów konsrukcyjnych lub echnologicznych należy wybrać warian o najwyższym poziomie zysku. Rachunek renowności pozwala ocenić ekonomiczną efekywność przygoowania produkcji nowego wyrobu w wielkościach procenowych na podsawie formuły: Z ROI = 100% (6) K ROI wskaźnik renowności, pozosałe oznaczenia jak wcześniej. Realizacja prac z zakresu przygoowania produkcji jes ekonomicznie uzasadniona jeśli wskaźnik ROI jes wyższy od wymaganego minimalnego poziomu (np. koszu kapiału, kórym jes finansowane przygoowanie produkcji wyrobu). Przy porównywaniu alernaywnych warianów konsrukcyjnych lub echnologicznych należy wybrać warian o najwyższym poziomie ROI. II rodzaj przygoowania produkcji nowego wyrobu, realizowany głównie w dużych przedsiębiorswach, należy oceniać meodami złożonymi. Meody e, nazywane dynamicznymi, uwzględniają zmiany warości pieniądza wraz z upływem czasu, zn. opierają się na realnych zakualizowanych warościach przepływów pieniężnych. Spośród wielu meod dynamicznych [] do oceny II rodzaju przygoowania produkcji nowego wyrobu najlepiej wykorzysać meody warości zakualizowanej neo lub wewnęrznej sopy zwrou. Ze względu na wysoki poziom innowacyjności, wysokie nakłady kapiałowe oraz długi okres przygoowania produkcji i życia wyrobu oprócz ekonomicznej efekywności należy ocenić również ryzyko nieuzyskania oczekiwanych efeków ekonomicznych. Ocena a może być opara na wynikach analizy scenariuszowej. k en rem poz

6 Meoda warości zakualizowanej neo pozwala ocenić ekonomiczną efekywność przygoowania produkcji nowego wyrobu w jednoskach pieniężnych na podsawie zakualizowanych przepływów pieniężnych neo związanych z poszczególnymi fazami przygoowania produkcji oraz cyklu życia wyrobu, zgodnie z formułą: NPV NCF1 a1 NCFi ai... NCFn an (7) NPV warość zakualizowana neo, NCF przepływy pieniężne neo (wydaki i wpływy pieniężne), a współczynnik akualizujący, = 1,...,n okres obliczeniowy (w laach), obejmujący okres przygoowania i życia wyrobu. Współczynnik akualizujący, kóry odzwierciedla relaywny spadek warości przepływów pieniężnych w okresie obliczeniowym należy obliczyć z formuły: a = (1+i) - (8) i sopa dyskonowa wyznaczana na podsawie koszu kapiału, kórym jes finansowane przygoowanie produkcji nowego wyrobu, pozosałe oznaczenia jak wcześniej. Podjęcie decyzji o konynuowaniu prac z zakresu przygoowania produkcji wymaga spełnienia warunku: NPV > 0. Przy porównywaniu alernaywnych warianów konsrukcyjnych lub echnologicznych należy wybrać warian o najwyższym poziomie NPV. Wyjąek sanowi syuacja, w kórej oceniane wariany wymagają różnych co do warości i rozkładu w czasie nakładów kapiałowych. W akiej syuacji, przy porównywaniu alernaywnych warianów konsrukcyjnych lub echnologicznych należy wybrać warian o najwyższym poziomie wskaźnika warości zakualizowanej neo, kóry oblicza się z formuły: NPV NPVR (9) PVI NPVR wskaźnik warości zakualizowanej neo, PVI zakualizowana warość nakładów kapiałowych. Meoda wewnęrznej sopy zwrou opiera się na wynikach meody warości zakualizowanej neo i pozwala ocenić ekonomiczną efekywność przygoowania produkcji nowego wyrobu w wielkościach procenowych na podsawie formuły: NPV1 (i i1) IRR i1 (10) NPV NPV i 1 poziom sopy dyskonowej przy kórym NPV > 0, i poziom sopy dyskonowej przy kórym NPV < 0, NPV 1 poziom NPV obliczony na podsawie i 1, NPV poziom NPV obliczony na podsawie i. Realizacja prac z zakresu przygoowania produkcji jes ekonomicznie uzasadniona jeśli IRR jes wyższa od wymaganego minimalnego poziomu (np. koszu kapiału). Przy porównywaniu alernaywnych warianów konsrukcyjnych lub echnologicznych należy wybrać warian o najwyższym poziomie IRR. 1

7 Przeprowadzenie analizy scenariuszowej wymaga zidenyfikowania najważniejszych czynników ryzyka, związanych z przygoowaniem produkcji nowego wyrobu oraz jego późniejszą produkcją i sprzedażą, kóre mają wpływ na efeky ekonomiczne. Czynniki e najczęściej deerminują kszałowanie się poziomu nakładów kapiałowych na przygoowanie produkcji, koszów operacyjnych, ceny wyrobu czy wielkości jego sprzedaży. Skwanyfikowanie możliwego wpływu (korzysnego i niekorzysnego) pozwala na opracowanie scenariuszy kszałowania się przepływów pieniężnych neo w poszczególnych fazach przygoowania produkcji oraz cyklu życia wyrobu. Procedura oceny ryzyka w oku analizy scenariuszowej wymaga realizacji kilku eapów. W pierwszym z nich, przyjęym scenariuszom przypisuje się określone prawdopodobieńswo wysąpienia. W drugim oblicza się warość oczekiwaną przepływów pieniężnych neo dla każdej jednoski czasu (najczęściej roku) w okresie obliczeniowym, obejmującym fazy przygoowania produkcji i życia wyrobu, na podsawie formuły: u j= 1 E = D * P, (11) E warość oczekiwana przepływów pieniężnych neo w jednosce, D j i-y poziom przepływów pieniężnych neo w jednosce czasu, P j prawdopodobieńswo wysąpienia i- ego poziomu przepływów pieniężnych neo w jednosce czasu, j=1,,, u liczba badanych poziomów przepływów pieniężnych neo (liczba scenariuszy), jednoska okresu obliczeniowego. W kolejnym eapie należy usalić poziom wskaźnika odzwierciedlającego ekonomiczną efekywność (mierzoną NPV), kórym jes warość oczekiwana obliczana na podsawie formuły: j j E n µnpv = (1) = 1 (1 + i) µnpv warość oczekiwana NPV, pozosałe oznaczenia jak wcześniej. Należy również usalić poziom wskaźnika ryzyka, charakeryzującego rozproszenie rozkładu prawdopodobieńswa NPV, kórym jes odchylenie sandardowe obliczane z formuły: σ σ NPV = (13) (1+ i) σnpv odchylenie sandardowe NPV, σ wariancja przepływów pieniężnych neo, pozosałe oznaczenia jak wcześniej. Wariancję przepływów pieniężnych oblicza się na podsawie formuły: n 1 = σ = (Dj - E ) Pj. (14)

8 Podjęcie decyzji o konynuowaniu prac z zakresu przygoowania produkcji wymaga spełnienia warunku: µnpv > 0. Wskaźnik σnpv odzwierciedla poziom ryzyka. Im wyższy poziom odchylenia ym wyższe ryzyko. Przy porównaniu alernaywnych warianów konsrukcyjnych lub echnologicznych może zdarzyć się przypadek, kiedy wyższej warości oczekiwanej owarzyszy wyższe odchylenie sandardowe. Wówczas należy wybrać warian o niższym współczynniku zmienności, kóry oblicza się z formuły: σ NPV CV NPV =. (15) μ NPV ZAKOŃCZENIE Przedsawione w arykule wyyczne sanowią eoreyczną podsawę oceny ekonomicznej efekywności i ryzyka przygoowania produkcji nowego wyrobu. Ocena a umożliwia, już na eapie prac konsrukcyjnych, uzyskanie odpowiedzi na dwa ważne pyania: 1) czy w rezulacie produkcji seryjnej i sprzedaży wyrobu będą uzyskiwane przychody, kóre pokryją koszy produkcji oraz nakłady kapiałowe poniesione na jej przygoowanie? ) czy efeky ekonomiczne uzyskiwane ze sprzedaży wyrobu będą odpowiednie do zainwesowanych nakładów, przy określonym poziomie ryzyka? Odpowiedzi na e pyania powinny być uwzględnione w podejmowaniu decyzji o konynuowaniu prac z zakresu przygoowania produkcji i wydakowaniu na en cel nakładów kapiałowych. Należy podkreślić, że z eoreycznego punku widzenia dokonanie oceny ekonomicznej efekywności i ryzyka jes sosunkowo ławe, naomias w prakyce jes znacznie rudniejsze, szczególnie jeśli przygoowanie produkcji ma innowacyjny i złożony charaker, jes realizowane w długim okresie czasu i kiedy wymaga wysokich nakładów. Dla wspomagania oceny w akich syuacjach zosały opracowane odpowiednie arkusze kalkulacyjne i programy symulacyjne. Przykłady oceny ekonomicznej efekywności i ryzyka przygoowania produkcji nowego wyrobu przy ich wykorzysaniu zosaną przedsawione w odrębnym arykule. LITERATURA [1] E. Pająk, M. Klimkiewicz, A. Kosieradzka. Zarządzanie produkcją i usługami. Warszawa, Polskie Wydawnicwo Ekonomiczne, 014, s. 94. [] J. Bijańska. Analiza i ocena ekonomicznej efekywności innowacji. Gliwice, Zeszyy Naukowe Poliechniki Śląskiej, s. Organizacja i Zarządzanie, z. 56, 011. [3] J. Lewandowski, B. Skołud, D. Plina. Organizacja sysemów produkcyjnych. Warszawa, Polskie Wydawnicwo Ekonomiczne, 014, s. 4. [4] J. Wójcik. Wybrane problemy w przygoowaniu produkcji nowego wyrobu w małych i średnich przedsiębiorswach. Gliwice, Zeszyy Naukowe Poliechniki Śląskiej, s. Organizacja i Zarządzanie, 015. [5] K. Szakowski. Przygoowanie produkcji. Warszawa, Wydawnicwo Naukowe PWN, 008, s. 17,

Analiza metod oceny efektywności inwestycji rzeczowych**

Analiza metod oceny efektywności inwestycji rzeczowych** Ekonomia Menedżerska 2009, nr 6, s. 119 128 Marek Łukasz Michalski* Analiza meod oceny efekywności inwesycji rzeczowych** 1. Wsęp Podsawowymi celami przedsiębiorswa w długim okresie jes rozwój i osiąganie

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNOŚĆ INWESTYCJI MODERNIZACYJNYCH. dr inż. Robert Stachniewicz

EFEKTYWNOŚĆ INWESTYCJI MODERNIZACYJNYCH. dr inż. Robert Stachniewicz EFEKTYWNOŚĆ INWESTYCJI MODERNIZACYJNYCH dr inż. Rober Sachniewicz METODY OCENY EFEKTYWNOŚCI PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH Jednymi z licznych celów i zadań przedsiębiorswa są: - wzros warości przedsiębiorswa

Bardziej szczegółowo

Analiza efektywności kosztowej w oparciu o wskaźnik dynamicznego kosztu jednostkowego

Analiza efektywności kosztowej w oparciu o wskaźnik dynamicznego kosztu jednostkowego TRANSFORM ADVICE PROGRAMME Invesmen in Environmenal Infrasrucure in Poland Analiza efekywności koszowej w oparciu o wskaźnik dynamicznego koszu jednoskowego dr Jana Rączkę Warszawa, 13.06.2002 2 Spis reści

Bardziej szczegółowo

KOSZTOWA OCENA OPŁACALNOŚCI EKSPLOATACJI WĘGLA BRUNATNEGO ZE ZŁOŻA LEGNICA ZACHÓD **

KOSZTOWA OCENA OPŁACALNOŚCI EKSPLOATACJI WĘGLA BRUNATNEGO ZE ZŁOŻA LEGNICA ZACHÓD ** Górnicwo i Geoinżynieria Rok 31 Zeszy 2 2007 Kazimierz Czopek* KOSZTOWA OCENA OPŁACALNOŚCI EKSPLOATACJI WĘGLA BRUNATNEGO ZE ZŁOŻA LEGNICA ZACHÓD ** 1. Wprowadzenie Uwzględniając ylko prosy bilans energii

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa 20.03.2006 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. XXXVIII Egzamin dla Aktuariuszy z 20 marca 2006 r.

Matematyka finansowa 20.03.2006 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. XXXVIII Egzamin dla Aktuariuszy z 20 marca 2006 r. Komisja Egzaminacyjna dla Akuariuszy XXXVIII Egzamin dla Akuariuszy z 20 marca 2006 r. Część I Maemayka finansowa WERSJA TESTU A Imię i nazwisko osoby egzaminowanej:... Czas egzaminu: 100 minu 1 1. Ile

Bardziej szczegółowo

System zielonych inwestycji (GIS Green Investment Scheme)

System zielonych inwestycji (GIS Green Investment Scheme) PROGRAM PRIORYTETOWY Tyuł programu: Sysem zielonych inwesycji (GIS Green Invesmen Scheme) Część 6) SOWA Energooszczędne oświelenie uliczne. 1. Cel programu Ograniczenie lub uniknięcie emisji dwulenku węgla

Bardziej szczegółowo

Stała potencjalnego wzrostu w rachunku kapitału ludzkiego

Stała potencjalnego wzrostu w rachunku kapitału ludzkiego 252 Dr Wojciech Kozioł Kaedra Rachunkowości Uniwersye Ekonomiczny w Krakowie Sała poencjalnego wzrosu w rachunku kapiału ludzkiego WSTĘP Prowadzone do ej pory badania naukowe wskazują, że poencjał kapiału

Bardziej szczegółowo

Struktura sektorowa finansowania wydatków na B+R w krajach strefy euro

Struktura sektorowa finansowania wydatków na B+R w krajach strefy euro Rozdział i. Srukura sekorowa finansowania wydaków na B+R w krajach srefy euro Rober W. Włodarczyk 1 Sreszczenie W arykule podjęo próbę oceny srukury sekorowej (sekor przedsiębiorsw, sekor rządowy, sekor

Bardziej szczegółowo

Różnica bilansowa dla Operatorów Systemów Dystrybucyjnych na lata (którzy dokonali z dniem 1 lipca 2007 r. rozdzielenia działalności)

Różnica bilansowa dla Operatorów Systemów Dystrybucyjnych na lata (którzy dokonali z dniem 1 lipca 2007 r. rozdzielenia działalności) Różnica bilansowa dla Operaorów Sysemów Dysrybucyjnych na laa 2016-2020 (kórzy dokonali z dniem 1 lipca 2007 r. rozdzielenia działalności) Deparamen Rynków Energii Elekrycznej i Ciepła Warszawa 201 Spis

Bardziej szczegółowo

METODY DYSKONTOWE W OCENIE EFEKTYWNOŚCI NAKŁADÓW NA EDUKACJĘ WYŻSZĄ 1

METODY DYSKONTOWE W OCENIE EFEKTYWNOŚCI NAKŁADÓW NA EDUKACJĘ WYŻSZĄ 1 EKONOMETRIA ECONOMETRICS ISSN 1507-3866 Anna Król e-mail: anna.krol@ue.wroc.pl METODY DYSKONTOWE W OCENIE EFEKTYWNOŚCI NAKŁADÓW NA EDUKACJĘ WYŻSZĄ 1 Sreszczenie: Jedną z ważnych form inwesycji w zasoby

Bardziej szczegółowo

Analiza i Zarządzanie Portfelem cz. 6 R = Ocena wyników zarządzania portfelem. Pomiar wyników zarządzania portfelem. Dr Katarzyna Kuziak

Analiza i Zarządzanie Portfelem cz. 6 R = Ocena wyników zarządzania portfelem. Pomiar wyników zarządzania portfelem. Dr Katarzyna Kuziak Ocena wyników zarządzania porelem Analiza i Zarządzanie Porelem cz. 6 Dr Kaarzyna Kuziak Eapy oceny wyników zarządzania porelem: - (porolio perormance measuremen) - Przypisanie wyników zarządzania porelem

Bardziej szczegółowo

PROPOZYCJA NOWEJ METODY OKREŚLANIA ZUŻYCIA TECHNICZNEGO BUDYNKÓW

PROPOZYCJA NOWEJ METODY OKREŚLANIA ZUŻYCIA TECHNICZNEGO BUDYNKÓW Udosępnione na prawach rękopisu, 8.04.014r. Publikacja: Knyziak P., "Propozycja nowej meody określania zuzycia echnicznego budynków" (Proposal Of New Mehod For Calculaing he echnical Deerioraion Of Buildings),

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 690 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 51 2012

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 690 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 51 2012 ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 690 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 51 2012 MAŁGORZATA WASILEWSKA PORÓWNANIE METODY NPV, DRZEW DECYZYJNYCH I METODY OPCJI REALNYCH W WYCENIE PROJEKTÓW

Bardziej szczegółowo

Metody rachunku kosztów Metoda rachunku kosztu działań Podstawowe pojęcia metody ABC Kalkulacja obiektów kosztowych metodą ABC Zasobowy rachunek

Metody rachunku kosztów Metoda rachunku kosztu działań Podstawowe pojęcia metody ABC Kalkulacja obiektów kosztowych metodą ABC Zasobowy rachunek Meody rachunku koszów Meoda rachunku koszu Podsawowe pojęcia meody ABC Kalkulacja obieków koszowych meodą ABC Zasobowy rachunek koszów Kalkulacja koszów meodą ABC podsawową informacja dla rachunkowości

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRIORTYTETOWY. Program dla przedsięwzięć w zakresie odnawialnych źródeł energii i obiektów wysokosprawnej kogeneracji Część 1)

PROGRAM PRIORTYTETOWY. Program dla przedsięwzięć w zakresie odnawialnych źródeł energii i obiektów wysokosprawnej kogeneracji Część 1) Tyuł Programu: PROGRAM PRIORTYTETOWY Program dla przedsięwzięć w zakresie odnawialnych źródeł energii i obieków wysokosprawnej kogeneracji Część 1) 1. Cel Programu Dofinansowanie duŝych inwesycji wpisujących

Bardziej szczegółowo

Marża zakupu bid (pkb) Marża sprzedaży ask (pkb)

Marża zakupu bid (pkb) Marża sprzedaży ask (pkb) Swap (IRS) i FRA Przykład. Sandardowy swap procenowy Dealer proponuje nasępujące sałe sopy dla sandardowej "plain vanilla" procenowej ransakcji swap. ermin wygaśnięcia Sopa dla obligacji skarbowych Marża

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA NEOKLASYCZNEJ TEORII WZROSTU EKOLOGICZNIE UWARUNKOWANEGO W MODELOWANIU ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU REGIONU. Henryk J. Wnorowski, Dorota Perło

ZAŁOŻENIA NEOKLASYCZNEJ TEORII WZROSTU EKOLOGICZNIE UWARUNKOWANEGO W MODELOWANIU ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU REGIONU. Henryk J. Wnorowski, Dorota Perło 0-0-0 ZAŁOŻENIA NEOKLASYCZNEJ TEORII WZROSTU EKOLOGICZNIE UWARUNKOWANEGO W MODELOWANIU ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU REGIONU Henryk J. Wnorowski, Doroa Perło Plan wysąpienia Cel referau. Kluczowe założenia neoklasycznej

Bardziej szczegółowo

PORÓWNANIE EKONOMICZNE ELEKTROWNI GAZOWO - PAROWYCH BEZ I Z WYCHWYTEM CO 2

PORÓWNANIE EKONOMICZNE ELEKTROWNI GAZOWO - PAROWYCH BEZ I Z WYCHWYTEM CO 2 Sr. 88 Rynek nergii Nr 3(112) - 2014 PORÓWNANI KONOMIZN LKTROWNI GAZOWO - PAROWYH BZ I Z WYHWYTM O 2 Maeusz Brzęczek, Marcin Job Słowa kluczowe: ekrownie gazowo parowe, insalacja wychwyu O 2, spalanie

Bardziej szczegółowo

ANALIZA, PROGNOZOWANIE I SYMULACJA / Ćwiczenia 1

ANALIZA, PROGNOZOWANIE I SYMULACJA / Ćwiczenia 1 ANALIZA, PROGNOZOWANIE I SYMULACJA / Ćwiczenia 1 mgr inż. Żanea Pruska Maeriał opracowany na podsawie lieraury przedmiou. Zadanie 1 Firma Alfa jes jednym z głównych dosawców firmy Bea. Ilość produku X,

Bardziej szczegółowo

Efektywność projektów inwestycyjnych. Statyczne i dynamiczne metody oceny projektów inwestycyjnych

Efektywność projektów inwestycyjnych. Statyczne i dynamiczne metody oceny projektów inwestycyjnych Efekywość projeków iwesycyjych Saycze i dyamicze meody ocey projeków iwesycyjych Źródła fiasowaia Iwesycje Rzeczowe Powiększeie mająku rwałego firmy, zysk spodzieway w dłuższym horyzocie czasowym. Fiasowe

Bardziej szczegółowo

WITAMY W DOLINIE ŚMIERCI

WITAMY W DOLINIE ŚMIERCI WITAMY W DOLINIE ŚMIERCI Alernaywny mechanizm wsparcia finansowania wysoko zaawansowanych echnologii. Nowy model finansowania innowacji Park Naukowo-Technologiczny przy Narodowym Cenrum Badań Jądrowych

Bardziej szczegółowo

Instytut Techniki Cieplnej Strategia rozwoju w Polsce wysokosprawnej kogeneracji Załączniki

Instytut Techniki Cieplnej Strategia rozwoju w Polsce wysokosprawnej kogeneracji Załączniki Poliechnika Śląska w Gliwicach Insyu Techniki Cieplnej Sraegia rozwoju w Polsce wysokosprawnej kogeneracji Załączniki Warszawa, czerwiec 2007 Sraegia rozwoju w Polsce wysokosprawnej kogeneracji Załączniki

Bardziej szczegółowo

System zielonych inwestycji (GIS Green Investment Scheme)

System zielonych inwestycji (GIS Green Investment Scheme) PROGRAM PRIORYTETOWY Tyuł programu: Sysem zielonych inwesycji (GIS Green Invesmen Scheme) Część 6) SOWA Energooszczędne oświelenie uliczne. 1. Cel programu Ograniczenie emisji dwulenku węgla poprzez dofinansowanie

Bardziej szczegółowo

Dobór przekroju żyły powrotnej w kablach elektroenergetycznych

Dobór przekroju żyły powrotnej w kablach elektroenergetycznych Dobór przekroju żyły powronej w kablach elekroenergeycznych Franciszek pyra, ZPBE Energopomiar Elekryka, Gliwice Marian Urbańczyk, Insyu Fizyki Poliechnika Śląska, Gliwice. Wsęp Zagadnienie poprawnego

Bardziej szczegółowo

Analiza rynku projekt

Analiza rynku projekt Analiza rynku projek A. Układ projeku 1. Srona yułowa Tema Auor 2. Spis reści 3. Treść projeku 1 B. Treść projeku 1. Wsęp Po co? Na co? Dlaczego? Dlaczego robię badania? Jakimi meodami? Dla Kogo o jes

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Marketingu i Zarządzania w Lesznie

Wyższa Szkoła Marketingu i Zarządzania w Lesznie Wyższa Szkoła Markeingu i Zarządzania w Lesznie MATERIAŁY ROBOCZE NA ZAJĘCIA Z PRZEDMIOTU BIZNES PLAN Opracowali: dr Jacek Kowalewski mgr Kazimierz Linowski Leszno 2008 2 S P I S T R E Ś C I WPROWADZENIE.

Bardziej szczegółowo

SYMULACYJNA ANALIZA PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ I CIEPŁA Z ODNAWIALNYCH NOŚNIKÓW W POLSCE

SYMULACYJNA ANALIZA PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ I CIEPŁA Z ODNAWIALNYCH NOŚNIKÓW W POLSCE SYMULACYJNA ANALIZA PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ I CIEPŁA Z ODNAWIALNYCH NOŚNIKÓW W POLSCE Janusz Sowiński, Rober Tomaszewski, Arur Wacharczyk Insyu Elekroenergeyki Poliechnika Częsochowska Aky prawne

Bardziej szczegółowo

ESTYMACJA KRZYWEJ DOCHODOWOŚCI STÓP PROCENTOWYCH DLA POLSKI

ESTYMACJA KRZYWEJ DOCHODOWOŚCI STÓP PROCENTOWYCH DLA POLSKI METODY ILOŚCIOWE W BADANIACH EKONOMICZNYCH Tom XIII/3, 202, sr. 253 26 ESTYMACJA KRZYWEJ DOCHODOWOŚCI STÓP PROCENTOWYCH DLA POLSKI Adam Waszkowski Kaedra Ekonomiki Rolnicwa i Międzynarodowych Sosunków

Bardziej szczegółowo

i 0,T F T F 0 Zatem: oprocentowanie proste (kapitalizacja na koniec okresu umownego 0;N, tj. w momencie t N : F t F 0 t 0;N, F 0

i 0,T F T F 0 Zatem: oprocentowanie proste (kapitalizacja na koniec okresu umownego 0;N, tj. w momencie t N : F t F 0 t 0;N, F 0 Maemayka finansowa i ubezpieczeniowa - 1 Sopy procenowe i dyskonowe 1. Sopa procenowa (sopa zwrou, sopa zysku) (Ineres Rae). Niech: F - kapiał wypoŝyczony (zainwesowany) w momencie, F T - kapiał zwrócony

Bardziej szczegółowo

METODA ZDYSKONTOWANYCH SALD WOLNYCH PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH

METODA ZDYSKONTOWANYCH SALD WOLNYCH PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH METODA ZDYSONTOWANYCH SALD WOLNYCH PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH W meodach dochodowych podsawową wielkością, kóa okeśla waość pzedsiębioswa są dochody jakie mogą być geneowane z powadzenia działalności gospodaczej

Bardziej szczegółowo

Metody oceny efektywności projektów inwestycyjnych

Metody oceny efektywności projektów inwestycyjnych Opracował: Leszek Jug Wydział Ekoomiczy, ALMAMER Szkoła Wyższa Meody ocey efekywości projeków iwesycyjych Niezbędym warukiem urzymywaia się firmy a ryku jes zarówo skuecze bieżące zarządzaie jak i podejmowaie

Bardziej szczegółowo

Model logistycznego wsparcia systemu eksploatacji środków transportu

Model logistycznego wsparcia systemu eksploatacji środków transportu Poliechnika Wrocławska Insyu Konsrukcji i Eksploaacji Maszyn Zakład Logisyki i Sysemów Transporowych Rozprawa dokorska Model logisycznego wsparcia sysemu eksploaacji środków ransporu Rapor serii: PRE nr

Bardziej szczegółowo

1.1. Bezpośrednie transformowanie napięć przemiennych

1.1. Bezpośrednie transformowanie napięć przemiennych Rozdział Wprowadzenie.. Bezpośrednie ransformowanie napięć przemiennych Bezpośrednie ransformowanie napięć przemiennych jes formą zmiany paramerów wielkości fizycznych charakeryzujących energię elekryczną

Bardziej szczegółowo

Zerowe stopy procentowe nie muszą być dobrą odpowiedzią na kryzys Andrzej Rzońca NBP, SGH, FOR

Zerowe stopy procentowe nie muszą być dobrą odpowiedzią na kryzys Andrzej Rzońca NBP, SGH, FOR Zerowe sopy procenowe nie muszą być dobrą odpowiedzią na kryzys Andrzej Rzońca NBP, SGH, FOR 111 seminarium BRE-CASE Warszaw awa, 25 lisopada 21 Plan Wprowadzenie Hipoezy I, II, III i IV Próba (zgrubnej)

Bardziej szczegółowo

PROGNOZOWANIE W ZARZĄDZANIU PRZEDSIĘBIORSTWEM

PROGNOZOWANIE W ZARZĄDZANIU PRZEDSIĘBIORSTWEM PROGNOZOWANIE W ZARZĄDZANIU PRZEDSIĘBIORSTWEM prof. dr hab. Paweł Dimann 1 Znaczenie prognoz w zarządzaniu firmą Zarządzanie firmą jes nieusannym procesem podejmowania decyzji, kóry może być zdefiniowany

Bardziej szczegółowo

PROGNOZOWANIE I SYMULACJE. mgr Żaneta Pruska. Ćwiczenia 2 Zadanie 1

PROGNOZOWANIE I SYMULACJE. mgr Żaneta Pruska. Ćwiczenia 2 Zadanie 1 PROGNOZOWANIE I SYMULACJE mgr Żanea Pruska Ćwiczenia 2 Zadanie 1 Firma Alfa jes jednym z głównych dosawców firmy Bea. Ilość produku X, wyrażona w ysiącach wyprodukowanych i dosarczonych szuk firmie Bea,

Bardziej szczegółowo

Ocena płynności wybranymi metodami szacowania osadu 1

Ocena płynności wybranymi metodami szacowania osadu 1 Bogdan Ludwiczak Wprowadzenie Ocena płynności wybranymi meodami szacowania osadu W ubiegłym roku zaszły znaczące zmiany doyczące pomiaru i zarządzania ryzykiem bankowym. Są one konsekwencją nowowprowadzonych

Bardziej szczegółowo

Alternatywny model pomiaru kapitału ludzkiego An alternative model of measuring human capital

Alternatywny model pomiaru kapitału ludzkiego An alternative model of measuring human capital Zeszyy Naukowe UNIWERSYTETU PRZYRODNICZO-HUMANISTYCZNEGO w SIEDLCACH Seria: Adminisracja i Zarządzanie Nr 105 2015 dr Wojciech Kozioł 1 Uniwersye Ekonomiczny w Krakowie, Kaedra Rachunkowości Alernaywny

Bardziej szczegółowo

METODY STATYSTYCZNE W FINANSACH

METODY STATYSTYCZNE W FINANSACH METODY STATYSTYCZNE W FINANSACH Krzyszof Jajuga Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu, Kaedra Inwesycji Finansowych i Ubezpieczeń Wprowadzenie W osanich kilkunasu laach na świecie obserwuje się dynamiczny

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE STATISTICA DATA MINER DO PROGNOZOWANIA W KRAJOWYM DEPOZYCIE PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH

WYKORZYSTANIE STATISTICA DATA MINER DO PROGNOZOWANIA W KRAJOWYM DEPOZYCIE PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH SaSof Polska, el. 12 428 43 00, 601 41 41 51, info@sasof.pl, www.sasof.pl WYKORZYSTANIE STATISTICA DATA MINER DO PROGNOZOWANIA W KRAJOWYM DEPOZYCIE PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH Joanna Maych, Krajowy Depozy Papierów

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie metod oceny ekonomicznej efektywności obiektów wodociągowych i kanalizacyjnych

Zastosowanie metod oceny ekonomicznej efektywności obiektów wodociągowych i kanalizacyjnych MIDDLE POMERANIAN SCIENTIFIC SOCIETY OF THE ENVIRONMENT PROTECTION ŚRODKOWO-POMORSKIE TOWARZYSTWO NAUKOWE OCHRONY ŚRODOWISKA Annual Se The Environmen Proecion Rocznik Ochrona Środowiska Volume/Tom 18.

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Kaedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Sposoby usalania płac w gospodarce Jednym z głównych powodów, dla kórych na rynku pracy obserwujemy poziom bezrobocia wyższy

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 690 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 51 2012

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 690 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 51 2012 ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 690 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 51 2012 GRZEGORZ MICHALSKI POZIOM ZAANGAŻOWANIA KAPITAŁU W ZAPASACH W ORGANIZACJACH NON-PROFIT * Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

licencjat Pytania teoretyczne:

licencjat Pytania teoretyczne: Plan wykładu: 1. Wiadomości ogólne. 2. Model ekonomeryczny i jego elemeny 3. Meody doboru zmiennych do modelu ekonomerycznego. 4. Szacownie paramerów srukuralnych MNK. Weryfikacja modelu KMNK 6. Prognozowanie

Bardziej szczegółowo

MODELE AUTOREGRESYJNE JAKO INSTRUMENT ZARZĄDZANIA ZAPASAMI NA PRZYKŁADZIE ELEKTROWNI CIEPLNEJ

MODELE AUTOREGRESYJNE JAKO INSTRUMENT ZARZĄDZANIA ZAPASAMI NA PRZYKŁADZIE ELEKTROWNI CIEPLNEJ Agaa MESJASZ-LECH * MODELE AUTOREGRESYJNE JAKO INSTRUMENT ZARZĄDZANIA ZAPASAMI NA PRZYKŁADZIE ELEKTROWNI CIEPLNEJ Sreszczenie W arykule przedsawiono wyniki analizy ekonomerycznej miesięcznych warości w

Bardziej szczegółowo

Politechnika Częstochowska Wydział Inżynierii Mechanicznej i Informatyki. Sprawozdanie #2 z przedmiotu: Prognozowanie w systemach multimedialnych

Politechnika Częstochowska Wydział Inżynierii Mechanicznej i Informatyki. Sprawozdanie #2 z przedmiotu: Prognozowanie w systemach multimedialnych Poliechnika Częsochowska Wydział Inżynierii Mechanicznej i Informayki Sprawozdanie #2 z przedmiou: Prognozowanie w sysemach mulimedialnych Andrzej Siwczyński Andrzej Rezler Informayka Rok V, Grupa IO II

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNOŚĆ INWESTYCJI W ZAPASY W OPODATKOWANYCH I NIE OPODATKOWANYCH ORGANIZACJACH 1

EFEKTYWNOŚĆ INWESTYCJI W ZAPASY W OPODATKOWANYCH I NIE OPODATKOWANYCH ORGANIZACJACH 1 GRZEGORZ MICHALSKI EFEKTYWNOŚĆ INWESTYCJI W ZAPASY W OPODATKOWANYCH I NIE OPODATKOWANYCH ORGANIZACJACH 1 1. Wsęp Organizacje, mogą działać jako opodakowane przedsiębiorswa działające na zasadach komercyjnych

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE DRZEW KLASYFIKACYJNYCH DO BADANIA KONDYCJI FINANSOWEJ PRZEDSIĘBIORSTW SEKTORA ROLNO-SPOŻYWCZEGO

ZASTOSOWANIE DRZEW KLASYFIKACYJNYCH DO BADANIA KONDYCJI FINANSOWEJ PRZEDSIĘBIORSTW SEKTORA ROLNO-SPOŻYWCZEGO 120 Krzyszof STOWARZYSZENIE Gajowniczek, Tomasz Ząbkowski, EKONOMISTÓW Michał Goskowski ROLNICTWA I AGROBIZNESU Roczniki Naukowe om XVI zeszy 6 Krzyszof Gajowniczek, Tomasz Ząbkowski, Michał Goskowski

Bardziej szczegółowo

Transakcje insiderów a ceny akcji spółek notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie S.A.

Transakcje insiderów a ceny akcji spółek notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. Agaa Srzelczyk Transakcje insiderów a ceny akcji spółek noowanych na Giełdzie Papierów Warościowych w Warszawie S.A. Wsęp Inwesorzy oczekują od każdej noowanej na Giełdzie Papierów Warościowych spółki

Bardziej szczegółowo

Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach ISSN 2083-8611 Nr 219 2015

Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach ISSN 2083-8611 Nr 219 2015 Sudia Ekonomiczne. Zeszyy Naukowe Uniwersyeu Ekonomicznego w Kaowicach ISSN 2083-86 Nr 29 205 Alicja Ganczarek-Gamro Uniwersye Ekonomiczny w Kaowicach Wydział Informayki i Komunikacji Kaedra Demografii

Bardziej szczegółowo

Wykład 3 POLITYKA PIENIĘŻNA POLITYKA FISKALNA

Wykład 3 POLITYKA PIENIĘŻNA POLITYKA FISKALNA Makroekonomia II Wykład 3 POLITKA PIENIĘŻNA POLITKA FISKALNA PLAN POLITKA PIENIĘŻNA. Podaż pieniądza. Sysem rezerwy ułamkowej i podaż pieniądza.2 Insrumeny poliyki pieniężnej 2. Popy na pieniądz 3. Prowadzenie

Bardziej szczegółowo

dr inż. MARCIN MAŁACHOWSKI Instytut Technik Innowacyjnych EMAG

dr inż. MARCIN MAŁACHOWSKI Instytut Technik Innowacyjnych EMAG dr inż. MARCIN MAŁACHOWSKI Insyu Technik Innowacyjnych EMAG Wykorzysanie opycznej meody pomiaru sężenia pyłu do wspomagania oceny paramerów wpływających na możliwość zaisnienia wybuchu osiadłego pyłu węglowego

Bardziej szczegółowo

z n o c o r p a s o w a n n F i z ę Commercial Union Polska należy do międzynarodowej Grupy

z n o c o r p a s o w a n n F i z ę Commercial Union Polska należy do międzynarodowej Grupy R o c z n y o r p a R C z ę ś ć n F i a n a s o w Commercial Union Polska należy do międzynarodowej Grupy CU Życie Bilans Akywa (w złoych) San na roku San na roku A. Warości niemaerialne i prawne 9 485

Bardziej szczegółowo

Anna Bechler PORÓWNANIE EFEKTYWNOŚCI SIECI NEURONOWYCH I MODELI EKONOMETRYCZNYCH WE WSPOMAGANIU DECYZJI KREDYTOWYCH

Anna Bechler PORÓWNANIE EFEKTYWNOŚCI SIECI NEURONOWYCH I MODELI EKONOMETRYCZNYCH WE WSPOMAGANIU DECYZJI KREDYTOWYCH PORÓWNANIE EFEKTYWNOŚCI SIECI NEURONOWYCH I MODELI EKONOMETRYCZNYCH WE WSPOMAGANIU DECYZJI KREDYTOWYCH Anna Bechler Kaedra Badań Operacyjnych, Uniwersye Łódzki, Łódź WPROWADZENIE W świele obowiązującego

Bardziej szczegółowo

ANNA GÓRSKA MONIKA KRAWIEC Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie

ANNA GÓRSKA MONIKA KRAWIEC Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 768 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 63 013 ANNA GÓRSKA MONIKA KRAWIEC Szkoła Główna Gospodarswa Wiejskiego w Warszawie BADANIE EFEKTYWNOŚCI INFORMACYJNEJ

Bardziej szczegółowo

Ocena wpływu zmian poziomu rezerw walutowych na premię za ryzyko kredytowe Polski wykorzystanie metody roszczeń warunkowych

Ocena wpływu zmian poziomu rezerw walutowych na premię za ryzyko kredytowe Polski wykorzystanie metody roszczeń warunkowych Bank i Kredy 455, 04, 467 490 Ocena wpływu zmian poziomu rezerw waluowych na premię za ryzyko kredyowe Polski wykorzysanie meody roszczeń warunkowych Michał Konopczak* Nadesłany: 5 kwienia 04 r. Zaakcepowany:

Bardziej szczegółowo

O EFEKTACH ZASTOSOWANIA PEWNEJ METODY WYZNACZANIA PROGNOZ JAKOŚCIOWYCH ZMIAN CEN AKCJI W WARUNKACH KRYZYSU FINANSOWEGO 2008 ROKU

O EFEKTACH ZASTOSOWANIA PEWNEJ METODY WYZNACZANIA PROGNOZ JAKOŚCIOWYCH ZMIAN CEN AKCJI W WARUNKACH KRYZYSU FINANSOWEGO 2008 ROKU Arykuł opublikowany w: Rynki kapiałowe a koniunkura gospodarcza, red. A. Szablewski, R. Wójcikowski, Wydawnicwo Poliechniki Łódzkiej, Łódź 009, s. 95-07 Doroa Wiśniewska Uniwersye Ekonomiczny w Poznaniu

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 10 WPŁYW DYSKRECJONALNYCH INSTRUMENTÓW POLITYKI FISKALNEJ NA ZMIANY AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ

ROZDZIAŁ 10 WPŁYW DYSKRECJONALNYCH INSTRUMENTÓW POLITYKI FISKALNEJ NA ZMIANY AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ Ryszard Barczyk ROZDZIAŁ 10 WPŁYW DYSKRECJONALNYCH INSTRUMENTÓW POLITYKI FISKALNEJ NA ZMIANY AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ 1. Wsęp Organy pańswa realizując cele poliyki sabilizacji koniunkury gospodarczej sosują

Bardziej szczegółowo

E k o n o m e t r i a S t r o n a 1. Nieliniowy model ekonometryczny

E k o n o m e t r i a S t r o n a 1. Nieliniowy model ekonometryczny E k o n o m e r i a S r o n a Nieliniowy model ekonomeryczny Jednorównaniowy model ekonomeryczny ma posać = f( X, X,, X k, ε ) gdzie: zmienna objaśniana, X, X,, X k zmienne objaśniające, ε - składnik losowy,

Bardziej szczegółowo

POWIĄZANIA POMIĘDZY KRÓTKOOKRESOWYMI I DŁUGOOKRESOWYMI STOPAMI PROCENTOWYMI W POLSCE

POWIĄZANIA POMIĘDZY KRÓTKOOKRESOWYMI I DŁUGOOKRESOWYMI STOPAMI PROCENTOWYMI W POLSCE Anea Kłodzińska, Poliechnika Koszalińska, Zakład Ekonomerii POWIĄZANIA POMIĘDZY KRÓTKOOKRESOWYMI I DŁUGOOKRESOWYMI STOPAMI PROCENTOWYMI W POLSCE Sopy procenowe w analizach ekonomicznych Sopy procenowe

Bardziej szczegółowo

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE IX Ogólnopolskie Seminarium Naukowe, 6 8 września 005 w Toruniu Kaedra Ekonomerii i Saysyki, Uniwersye Mikołaja Kopernika w Toruniu Pior Fiszeder Uniwersye Mikołaja Kopernika

Bardziej szczegółowo

Reakcja banków centralnych na kryzys

Reakcja banków centralnych na kryzys Reakcja banków cenralnych na kryzys Andrzej Rzońca Warszawa, 18 lisopada 2011 r. Plan Podsawowa lekcja z kryzysu dla poliyki pieniężnej Jak wyglądała reakcja poliyki pieniężnej na kryzys? Dlaczego reakcja

Bardziej szczegółowo

Czy prowadzona polityka pieniężna jest skuteczna? Jaki ma wpływ na procesy

Czy prowadzona polityka pieniężna jest skuteczna? Jaki ma wpływ na procesy Dobromił Serwa Reakcje rynków finansowych na szoki w poliyce pieniężnej.. Wsęp Czy prowadzona poliyka pieniężna jes skueczna? Jaki ma wpływ na procesy ekonomiczne zachodzące w kraju? Czy jes ona równie

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE KOSZTAMI UTRZYMANIA GOTÓWKI W ODDZIAŁACH BANKU KOMERCYJNEGO

ZARZĄDZANIE KOSZTAMI UTRZYMANIA GOTÓWKI W ODDZIAŁACH BANKU KOMERCYJNEGO ZARZĄDZANIE KOSZTAMI UTRZYMANIA GOTÓWKI W ODDZIAŁACH BANKU KOMERCYJNEGO Sreszczenie Michał Barnicki Poliechnika Śląska, Wydział Oranizacji i Zarządzania Monika Odlanicka-Poczobu Poliechnika Śląska, Wydział

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE FINANSOWYCH SZEREGÓW CZASOWYCH Z WARUNKOWĄ WARIANCJĄ. 1. Wstęp

MODELOWANIE FINANSOWYCH SZEREGÓW CZASOWYCH Z WARUNKOWĄ WARIANCJĄ. 1. Wstęp WERSJA ROBOCZA - PRZED POPRAWKAMI RECENZENTA Krzyszof Pionek Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu MODELOWANIE FINANSOWYCH SZEREGÓW CZASOWYCH Z WARUNKOWĄ WARIANCJĄ. Wsęp Spośród wielu rodzajów ryzyka, szczególną

Bardziej szczegółowo

BUDYNEK OŚRODKA SZKOLENIA W WARSZAWIE KW PSP w WARSZAWIE i JEDNOSTKI RATOWNICZO-GAŚNICZEJ NR 8 KM PSP w WASZAWIE ul. Majdańskia 38/40, 04-110 Warszawa

BUDYNEK OŚRODKA SZKOLENIA W WARSZAWIE KW PSP w WARSZAWIE i JEDNOSTKI RATOWNICZO-GAŚNICZEJ NR 8 KM PSP w WASZAWIE ul. Majdańskia 38/40, 04-110 Warszawa DOKUMENTACJA OKREŚLAJĄCA SCENARIUSZ ODNIESIENIA (baseline) oraz OSZACOWANIE EMISJI I REDUKCJI, OGRANICZENIA LUB UNIKNIĘCIA EMISJI BUDYNEK OŚRODKA SZKOLENIA W WARSZAWIE KW PSP w WARSZAWIE i JEDNOSTKI RATOWNICZO-GAŚNICZEJ

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN FUNDUSZU ROZLICZENIOWEGO

REGULAMIN FUNDUSZU ROZLICZENIOWEGO REGULAMIN FUNDUSZU ROZLICZENIOEGO przyjęy uchwałą nr 10/60/98 Rady Nadzorczej Krajowego Depozyu Papierów arościowych S.A. z dnia 28 września 1998 r., zawierdzony decyzją Komisji Papierów arościowych i

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie narzędzi analizy technicznej w bezpośrednim i pośrednim inwestowaniu w towary

Zastosowanie narzędzi analizy technicznej w bezpośrednim i pośrednim inwestowaniu w towary Anna Górska 1 Kaedra Ekonomiki Rolnicwa i Międzynarodowych Sosunków Gospodarczych Szkoła Główna Gospodarswa Wiejskiego Warszawa Zasosowanie narzędzi analizy echnicznej w bezpośrednim i pośrednim inwesowaniu

Bardziej szczegółowo

Prognozowanie średniego miesięcznego kursu kupna USD

Prognozowanie średniego miesięcznego kursu kupna USD Prognozowanie średniego miesięcznego kursu kupna USD Kaarzyna Halicka Poliechnika Białosocka, Wydział Zarządzania, Kaedra Informayki Gospodarczej i Logisyki, e-mail: k.halicka@pb.edu.pl Jusyna Godlewska

Bardziej szczegółowo

Alicja Ganczarek Akademia Ekonomiczna w Katowicach. Analiza niezależności przekroczeń VaR na wybranym segmencie rynku energii

Alicja Ganczarek Akademia Ekonomiczna w Katowicach. Analiza niezależności przekroczeń VaR na wybranym segmencie rynku energii DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE X Ogólnopolskie Seminarium Naukowe, 4 6 września 007 w Toruniu Kaedra Ekonomerii i Saysyki, Uniwersye Mikołaja Kopernika w Toruniu Akademia Ekonomiczna w Kaowicach Analiza

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR 43 U R I (1)

ĆWICZENIE NR 43 U R I (1) ĆWCZENE N 43 POMY OPO METODĄ TECHNCZNĄ Cel ćwiczenia: wyznaczenie warości oporu oporników poprzez pomiary naężania prądu płynącego przez opornik oraz napięcia na oporniku Wsęp W celu wyznaczenia warości

Bardziej szczegółowo

PRZYROST PKB GENEROWANY W WYNIKU REAKCJI MNOŻNIKOWEJ W TURCJI I UNII EUROPEJSKIEJ Z TYTUŁU ICH HANDLU WZAJEMNEGO W LATACH *

PRZYROST PKB GENEROWANY W WYNIKU REAKCJI MNOŻNIKOWEJ W TURCJI I UNII EUROPEJSKIEJ Z TYTUŁU ICH HANDLU WZAJEMNEGO W LATACH * Marian Guzek, Beniamin Kosrubiec Józef Biskup, Andżelika Kuźnar PRZYROST PKB GENEROWANY W WYNIKU REAKCJI MNOŻNIKOWEJ W TURCJI I UNII EUROPEJSKIEJ Z TYTUŁU ICH HANDLU WZAJEMNEGO W LATACH 1996 2008 * Skrócony

Bardziej szczegółowo

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE X Ogólnopolskie Seminarium Naukowe, 4 6 września 2007 w Toruniu Kaedra Ekonomerii i Saysyki, Uniwersye Mikołaja Kopernika w Toruniu Pior Fiszeder Uniwersye Mikołaja Kopernika

Bardziej szczegółowo

TEORIA PRZEKSZTAŁTNIKÓW. Kurs elementarny Zakres przedmiotu: ( 7 dwugodzinnych wykładów :) W4. Złożone i specjalne układy przekształtników sieciowych

TEORIA PRZEKSZTAŁTNIKÓW. Kurs elementarny Zakres przedmiotu: ( 7 dwugodzinnych wykładów :) W4. Złożone i specjalne układy przekształtników sieciowych EORA PRZEKSZAŁNKÓW W1. Wiadomości wsępne W. Przekszałniki sieciowe 1 W3. Przekszałniki sieciowe Kurs elemenarny Zakres przedmiou: ( 7 dwugodzinnych wykładów :) W4. Złożone i specjalne układy przekszałników

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE KURSÓW WALUTOWYCH NA PRZYKŁADZIE MODELI KURSÓW RÓWNOWAGI ORAZ ZMIENNOŚCI NA RYNKU FOREX

MODELOWANIE KURSÓW WALUTOWYCH NA PRZYKŁADZIE MODELI KURSÓW RÓWNOWAGI ORAZ ZMIENNOŚCI NA RYNKU FOREX Krzyszof Ćwikliński Uniwersye Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział Zarządzania, Informayki i Finansów Kaedra Ekonomerii krzyszof.cwiklinski@ue.wroc.pl Daniel Papla Uniwersye Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział

Bardziej szczegółowo

BIZNESPLAN w PROCESACH

BIZNESPLAN w PROCESACH BIZNESPLAN w PROCESACH INWESTYCJI RZECZOWYCH Budżet kapitałowy Analiza wykonalności inwestycji (feasibility study) Kryteria i miary oceny inwestycji 4 TWORZENIE BUDŻETU KAPITAŁOWEGO - SCHEMAT Efektywność

Bardziej szczegółowo

Obszary zainteresowań (ang. area of interest - AOI) jako metoda analizy wyników badania eye tracking

Obszary zainteresowań (ang. area of interest - AOI) jako metoda analizy wyników badania eye tracking Inerfejs użykownika - Kansei w prakyce 2009 107 Obszary zaineresowań (ang. area of ineres - AOI) jako meoda analizy wyników badania eye racking Pior Jardanowski, Agencja e-biznes Symeria Ul. Wyspiańskiego

Bardziej szczegółowo

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE DYNAMICZNE MODEE EKONOMETRYCZNE X Ogólnopolskie Seminarium Naukowe, 4 6 września 007 w Toruniu Kaedra Ekonomerii i Saysyki, Uniwersye Mikołaja Kopernika w Toruniu Joanna Małgorzaa andmesser Szkoła Główna

Bardziej szczegółowo

Metody prognozowania: Szeregi czasowe. Dr inż. Sebastian Skoczypiec. ver Co to jest szereg czasowy?

Metody prognozowania: Szeregi czasowe. Dr inż. Sebastian Skoczypiec. ver Co to jest szereg czasowy? Meody prognozowania: Szeregi czasowe Dr inż. Sebasian Skoczypiec ver. 11.20.2009 Co o jes szereg czasowy? Szereg czasowy: uporządkowany zbiór warości badanej cechy lub warości określonego zjawiska, zaobserwowanych

Bardziej szczegółowo

Parytet stóp procentowych a premia za ryzyko na przykładzie kursu EURUSD

Parytet stóp procentowych a premia za ryzyko na przykładzie kursu EURUSD Parye sóp procenowych a premia za ryzyko na przykładzie kursu EURUD Marcin Gajewski Uniwersye Łódzki 4.12.2008 Parye sóp procenowych a premia za ryzyko na przykładzie kursu EURUD Niezabazpieczony UIP)

Bardziej szczegółowo

DOBÓR PRZEKROJU ŻYŁY POWROTNEJ W KABLACH ELEKTROENERGETYCZNYCH

DOBÓR PRZEKROJU ŻYŁY POWROTNEJ W KABLACH ELEKTROENERGETYCZNYCH Franciszek SPYRA ZPBE Energopomiar Elekryka, Gliwice Marian URBAŃCZYK Insyu Fizyki Poliechnika Śląska, Gliwice DOBÓR PRZEKROJU ŻYŁY POWROTNEJ W KABLACH ELEKTROENERGETYCZNYCH. Wsęp Zagadnienie poprawnego

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA WARTOŚCI ZAGROŻONEJ VaR (VALUE AT RISK)

KONCEPCJA WARTOŚCI ZAGROŻONEJ VaR (VALUE AT RISK) KONCEPCJA WARTOŚCI ZAGROŻONEJ VaR (VALUE AT RISK) Kaarzyna Kuziak Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu, Kaedra Inwesycji Finansowych i Ubezpieczeń Wprowadzenie W 1994 roku insyucja finansowa JP Morgan opublikowała

Bardziej szczegółowo

SOE PL 2009 Model DSGE

SOE PL 2009 Model DSGE Zeszy nr 25 SOE PL 29 Model DSGE Warszawa, 2 r. , SOE PL 29 Konak: B Bohdan.Klos@mail.nbp.pl T ( 48 22) 653 5 87 B Grzegorz.Grabek@mail.nbp.pl T ( 48 22) 585 4 8 B Grzegorz.Koloch@mail.nbp.pl T ( 48 22)

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ODPOWIEDZI UKŁADÓW KONSTRUKCYJNYCH NA WYMUSZENIE W POSTACI SIŁY O DOWOLNYM PRZEBIEGU CZASOWYM

ANALIZA ODPOWIEDZI UKŁADÓW KONSTRUKCYJNYCH NA WYMUSZENIE W POSTACI SIŁY O DOWOLNYM PRZEBIEGU CZASOWYM Budownicwo Mariusz Poński ANALIZA ODPOWIEDZI UKŁADÓW KONSTRUKCYJNYCH NA WYMUSZENIE W POSTACI SIŁY O DOWOLNYM PRZEBIEGU CZASOWYM Wprowadzenie Coraz większe ograniczenia czasowe podczas wykonywania projeków

Bardziej szczegółowo

Polityka fiskalna. Makroekonomia II Joanna Siwińska-Gorzelak

Polityka fiskalna. Makroekonomia II Joanna Siwińska-Gorzelak Poliyka fiskalna Makroekonomia II Joanna Siwińska-Gorzelak Budże rządu Wydaki publiczne: Zakupy rządowe (G) zakupy dóbr i usług (również inwesycyjne) Płaności ransferowe (TR) zasiłki i inne płaności, za

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO GOSPODARKI, plac Trzech Krzyży 3/5, 00-507 Warszawa G-10.3

MINISTERSTWO GOSPODARKI, plac Trzech Krzyży 3/5, 00-507 Warszawa G-10.3 MINISTERSTWO GOSPODARKI, plac Trzech Krzyży 3/5, 00-507 Warszawa Nazwa i adres jednoski sprawozdawczej Numer idenyfikacyjny - REGON 1 Kod właściwy dla elekrowni jako jednoski lokalnej G-10.3 Sprawozdanie

Bardziej szczegółowo

Pomiar ryzyka odchylenia od benchmarku w warunkach zmiennej w czasie strategii inwestycyjnej OFE - kotynuacja. Wojciech Otto Uniwersytet Warszawski

Pomiar ryzyka odchylenia od benchmarku w warunkach zmiennej w czasie strategii inwestycyjnej OFE - kotynuacja. Wojciech Otto Uniwersytet Warszawski Pomiar ryzyka odchylenia od benchmarku w warunkach zmiennej w czasie sraegii inwesycyjnej OFE - koynuacja Wojciech Oo Uniwersye Warszawski Refera przygoowany na Ogólnopolską Konferencję Naukową Zagadnienia

Bardziej szczegółowo

Istota oraz cel publikacji: Geneza:

Istota oraz cel publikacji: Geneza: Krysian Krawiec 1 Isoa oraz cel publikacji: Podsawowym celem publikacji jes przedsawienie zmian w funkcjonowaniu ypowego gospodarswa rolnego znajdującego się na południu Polski, biorąc pod uwagę okres

Bardziej szczegółowo

OCENA PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH

OCENA PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH OCENA PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH Metody oceny projektów We współczesnej gospodarce rynkowej istnieje bardzo duża presja na właścicieli kapitałów. Są oni zmuszeni do ciągłego poszukiwania najefektywniejszych

Bardziej szczegółowo

PROGNOZOWANIE ZUŻYCIA CIEPŁEJ I ZIMNEJ WODY W SPÓŁDZIELCZYCH ZASOBACH MIESZKANIOWYCH

PROGNOZOWANIE ZUŻYCIA CIEPŁEJ I ZIMNEJ WODY W SPÓŁDZIELCZYCH ZASOBACH MIESZKANIOWYCH STUDIA I PRACE WYDZIAŁU NAUK EKONOMICZNYCH I ZARZĄDZANIA NR 15 Barbara Baóg Iwona Foryś PROGNOZOWANIE ZUŻYCIA CIEPŁEJ I ZIMNEJ WODY W SPÓŁDZIELCZYCH ZASOBACH MIESZKANIOWYCH Wsęp Koszy dosarczenia wody

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Piontek MODELOWANIE ZMIENNOŚCI STÓP PROCENTOWYCH NA PRZYKŁADZIE STOPY WIBOR

Krzysztof Piontek MODELOWANIE ZMIENNOŚCI STÓP PROCENTOWYCH NA PRZYKŁADZIE STOPY WIBOR Inwesycje finansowe i ubezpieczenia endencje świaowe a rynek polski Krzyszof Pionek Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu MODELOWANIE ZMIENNOŚCI STÓP PROCENTOWYCH NA PRZYKŁADZIE STOPY WIBOR Wsęp Konieczność

Bardziej szczegółowo

Metody analizy i prognozowania szeregów czasowych

Metody analizy i prognozowania szeregów czasowych Meody analizy i prognozowania szeregów czasowych Wsęp 1. Modele szeregów czasowych 2. Modele ARMA i procedura Boxa-Jenkinsa 3. Modele rendów deerminisycznych i sochasycznych 4. Meody dekompozycji szeregów

Bardziej szczegółowo

Dynamiczne metody oceny opłacalności inwestycji tonażowych

Dynamiczne metody oceny opłacalności inwestycji tonażowych Dynamiczne metody oceny opłacalności inwestycji tonażowych Dynamiczne formuły oceny opłacalności inwestycji tonażowych są oparte na założeniu zmiennej (malejącej z upływem czasu) wartości pieniądza. Im

Bardziej szczegółowo

Wyzwania praktyczne w modelowaniu wielowymiarowych procesów GARCH

Wyzwania praktyczne w modelowaniu wielowymiarowych procesów GARCH Krzyszof Pionek Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu Wyzwania prakyczne w modelowaniu wielowymiarowych procesów GARCH Wsęp Od zaproponowania przez Engla w 1982 roku jednowymiarowego modelu klasy ARCH, modele

Bardziej szczegółowo

Nierównowaga na rynku kredytowym w Polsce: założenia i wyniki

Nierównowaga na rynku kredytowym w Polsce: założenia i wyniki Maszynopis arykułu: Marzec J. 011, Nierównowaga na rynku kredyowym w Polsce: założenia i wyniki, w: Meody maemayczne, ekonomeryczne i kompuerowe w finansach i ubezpieczeniach, (red. A. Barczak i S. Barczak),

Bardziej szczegółowo

Podstawy zarządzania finansami przedsiębiorstwa

Podstawy zarządzania finansami przedsiębiorstwa Podsawy zarządzaia fiasami przedsiębiorswa I. Wprowadzeie 1. Gospodarowaie fiasami w przedsiębiorswie polega a: a) określeiu spodziewaych korzyści i koszów wyikających z form zaagażowaia środków fiasowych

Bardziej szczegółowo

Silniki cieplne i rekurencje

Silniki cieplne i rekurencje 6 FOTO 33, Lao 6 Silniki cieplne i rekurencje Jakub Mielczarek Insyu Fizyki UJ Chciałbym Pańswu zaprezenować zagadnienie, kóre pozwala, rozważając emaykę sprawności układu silników cieplnych, zapoznać

Bardziej szczegółowo

Mechanizm transmisji polityki pieniężnej-współczesne ramy teoretyczne, nowe wyniki empiryczne dla Polski

Mechanizm transmisji polityki pieniężnej-współczesne ramy teoretyczne, nowe wyniki empiryczne dla Polski Mechanizm ransmisji poliyki pieniężnej-współczesne ramy eoreyczne, nowe wyniki empiryczne dla Polski Ryszard Kokoszczyński, Tomasz Łyziak 2, Małgorzaa Pawłowska 3, Jan Przysupa 4, Ewa Wróbel 5 Wrzesień

Bardziej szczegółowo

Model segmentowy bezzatrudnieniowego wzrostu gospodarczego

Model segmentowy bezzatrudnieniowego wzrostu gospodarczego Maria Jadamus-Hacura * Krysyna Melich-Iwanek ** Model segmenowy bezzarudnieniowego wzrosu gospodarczego Wsęp Wzros gospodarczy jes jednym z podsawowych czynników kszałujących rynek pracy. Rynek en jes

Bardziej szczegółowo

PROGNOZOWANIE I SYMULACJE EXCEL 2 PROGNOZOWANIE I SYMULACJE EXCEL AUTOR: ŻANETA PRUSKA

PROGNOZOWANIE I SYMULACJE EXCEL 2 PROGNOZOWANIE I SYMULACJE EXCEL AUTOR: ŻANETA PRUSKA 1 PROGNOZOWANIE I SYMULACJE EXCEL 2 AUTOR: mgr inż. ŻANETA PRUSKA DODATEK SOLVER 2 Sprawdzić czy w zakładce Dane znajduję się Solver 1. Kliknij przycisk Microsof Office, a nasępnie kliknij przycisk Opcje

Bardziej szczegółowo