ANNA GÓRSKA MONIKA KRAWIEC Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ANNA GÓRSKA MONIKA KRAWIEC Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie"

Transkrypt

1 ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 768 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR ANNA GÓRSKA MONIKA KRAWIEC Szkoła Główna Gospodarswa Wiejskiego w Warszawie BADANIE EFEKTYWNOŚCI INFORMACYJNEJ W FORMIE SŁABEJ NA RYNKU METALI SZLACHETNYCH Sreszczenie Ceny wielu owarów na przesrzeni osanich la wykazują endencję rosnącą, co sprawia, że zaineresowanie inwesorów przenosi się na rynki owarowe. Mają oni do dyspozycji bezpośrednie i pośrednie formy inwesowania w owary. W przypadku form bezpośrednich, akich jak fizyczny zakup owaru na rynku rzeczywisym, problemem może być zapewnienie odpowiednich warunków przechowywania. Wyjąek sanowią meale szlachene. Podsawowe meale szlachene, w kóre można inwesować, o złoo, srebro, playna i pallad. Mimo że zazwyczaj największe znaczenie przypisuje się złou, celem niniejszej pracy jes ocena efekywności informacyjnej rynku wszyskich wymienionych meali szlachenych. Maeriał empiryczny sanowią ceny spo z rynku londyńskiego, obejmujące okres od sycznia 009 do grudnia 011. Na ich podsawie wyznaczono sopy zwrou, a nasępnie przeprowadzono podsawowe esy wykorzysywane do weryfikacji słabej efekywności rynku (es serii, es ilorazu wariancji, esy auokorelacji). Orzymane wyniki, choć nie do końca jednoznaczne, powierdziły słabą efekywność rynku meali szlachenych w badanym okresie. Słowa kluczowe: słaba forma efekywności rynku, rynek meali szlachenych Wprowadzenie Niezadowalające wyniki i duża zmienność na rynkach akcji, rosnąca inflacja i zagrożenie kryzysem skłaniają zazwyczaj inwesorów do poszukiwania alernaywnych sposobów inwesowania kapiału. W akiej syuacji ich zainereso-

2 144 Anna Górska, Monika Krawiec wanie przenosi się m.in. na rynki owarowe. Głównym powodem inwesowania w owary jes fak, że swarzają one możliwość dywersyfikacji porfela, dzięki emu, że ich sopy zwrou charakeryzuje ujemna lub słaba dodania korelacja w odniesieniu do obligacji i akcji. Należy jednak zauważyć, że choć owary są posrzegane jako osobna klasa akywów, jes o w przeciwieńswie do akcji i obligacji klasa niejednorodna, obejmująca bardzo zróżnicowane produky. W efekcie ceny i sopy zwrou poszczególnych owarów mogą być słabo skorelowane między sobą. Przykładem są zboża, cukier czy złoo, kórych ceny w długim okresie wykazują niską ujemną korelację z cenami ropy nafowej. Innym powodem inwesowania na rynkach owarowych jes chęć zabezpieczenia się przed inflacją. Ceny wielu owarów wykazują bowiem endencję rosnącą w okresach wzmożonej inflacji. Ponado ceny owarów zwykle reagują korzysnie na szoki wywołane wydarzeniami kaasroficznymi, np. suszą, napięciem geopoliycznym, wojną czy huraganami, kóre okresowo zagrażają podaży ropy nafowej, produków rolnych czy innych surowców i negaywnie wpływają na rynki akcji i obligacji [Kousofas, Ross, Fila 010]. Towary mogą również sanowić zabezpieczenie przed dewaluacją waluy. Jeśli złoy słabnie wobec innych walu ceny owarów pochodzących z imporu, wyrażone w złoych, rosną. Powoduje o, że posiadanie owaru sanowi swego rodzaju ubezpieczenie w syuacji, gdy złoy się osłabia. Niemniej Busken [004] zwraca uwagę, że nie wszyskie owary sprawdzają się jako zabezpieczenie przed inflacją. Według niego w długim okresie najlepiej pod ym względem wypadają produky energeyczne (ropa nafowa i gaz ziemny) oraz nikiel i złoo. Jeszcze innym powodem inwesowania w owary jes fak, że przynoszą one arakcyjne zyski, porównywalne lub lepsze niż e, osiągane na rynkach akcji i obligacji 1. Co więcej, liczni eksperci uważają, że ceny wielu owarów będą nadal rosły w wyniku większego zaporzebowania gospodarek krajów rozwijających się, akich jak Chiny, Indie, Rosja i Brazylia. Wybór odpowiedniego owaru i formy inwesowania nie zawsze jes ławy. Tradycyjnym sposobem inwesowania w owary jes ich fizyczny zakup na rynku 1 Na przykład w laach sopa zwrou dla Dow-Jones AIG Commodiy Index o 10,6%, podczas gdy dla S&P 500, ylko,6%. A w długim (czerdziesolenim) okresie sopa zwrou dla S&P GSCI o 9,9%, gdy S&P 500 osiągnął sopę zwrou na poziomie 10,% (Kousofas, Ross, Fila 010).

3 Badanie efekywności informacyjnej w formie słabej na rynku goówkowym. Niesey, w wypadku większości owarów pojawia się konieczność zapewnienia odpowiednich warunków przechowywania, co może być kłopoliwe szczególnie dla inwesorów indywidualnych. Wyjąkiem są u meale szlachene, kórych przechowywanie nie nasręcza specjalnych rudności ani nie generuje dużych koszów [Geman 007]. Spośród meali szlachenych największe znaczenie przypisuje się złou i większość badań odnosi się właśnie do rynku złoa. Cai i in. [008] prezenują przegląd najważniejszych prac w zakresie saysycznego modelowania długo- i krókookresowej dynamiki cen złoa i proponują wyróżnienie rzech nasępujących obszarów: analiza możliwości wykorzysania złoa jako zabezpieczenia przed inflacją; badanie wpływu spekulacji i racjonalności ruchów cenowych na rynku złoa; analiza insrumenów pochodnych opiewających na złoo. W drugi z wymienionych obszarów wpisują się badania, doyczące efekywności rynku złoa. Mayo [1997] uważa rynek złoa za efekywny, w przeciwieńswie do rynku przedmioów kolekcjonerskich. Cai i in. [008] powołują się na badania Tschoegla [1980], Sola i Swansona [1981] oraz Aggarwala i Soenena [1988], kórzy analizując rynek złoa w USA, swierdzili, że jes on efekywny, oraz na badania Smiha [00], kóry esował hipoezę błądzenia losowego dla porannego i popołudniowego fixingu oraz cen złoa na zamknięcie rynku w Londynie. Naomias celem niniejszej pracy jes ocena efekywności informacyjnej w formie słabej rynku czerech podsawowych meali szlachenych: złoa, srebra. playny i palladu. 1. Meody badawcze i maeriał empiryczny Wyróżnia się rzy formy efekywności informacyjnej rynku: słabą, półsilną, silną. Słaba efekywność informacyjna zakłada, że ceny walorów odzwierciedlają wszyskie isone informacje zaware w noowaniach hisorycznych i nie jes możliwe osiągnięcie ponadprzecięnych zysków poprzez wykorzysanie informacji, kwiących w cenach bieżących i przeszłych. Do badania efekywności w formie słabej wykorzysuje się narzędzia analizy echnicznej oraz esy saysyczne, Alernaywne formy inwesowania w owary, o m.in. zakup akcji firm, kórych działalność jes związana z rynkami owarowymi; zajęcie pozycji w konrakach erminowych i opcjach, dla kórych insrumenem bazowym jes owar; zakup jednosek uczesnicwa owarowych funduszy inwesycyjnych oraz ETF (exchange raded funds).

4 146 Anna Górska, Monika Krawiec weryfikujące losowość zmian w szeregu. Są o zarówno esy parameryczne, jak i nieparameryczne. Według Osińskiej [006] weryfikacja może polegać na: zbadaniu czy ceny insrumenów finansowych są dobrze opisane przez proces błądzenia przypadkowego: p p e, (1) 1 gdzie p oznaczają logarymy cen; zbadaniu czy sopy zwrou z inwesycji w insrumeny finansowe mają własności białego szumu: r e. () Spośród esów pozwalających na sprawdzenie, czy dany szereg jes szeregiem błądzenia przypadkowego, można wymienić m.in. esy obecności pierwiasków jednoskowych, esy współczynników auokorelacji, es ilorazów wariancji, es serii, es znaków, badanie zależności i korelacji długookresowych, zw. analiza R/S, badanie wysępowania efeków kalendarzowych [Wikowska, Mauszewska, Kompa 008]. W niniejszej pracy zosanie wykorzysany es serii, auokorelacji, Boxa Pierce a, Boxa Ljunga oraz es ilorazu wariancji Tes serii Serię definiujemy jako nieprzerwany ciąg zmian cen owarów w ym samym kierunku o dowolnej długości, przed i po kórym nasępują zmiany w kierunku przeciwnym [zob. Czekaj i in. 001]. Frakcje serii zosaną porównane z rozkładem, jakiemu podlegałyby dane, gdyby badany proces był błądzeniem losowym, a konkrenie białym szumem. W dużej próbie obserwacji należy oczekiwać wysąpienia podobnej liczby sekwencji (nasępujących po sobie spadków lub wzrosów cen) i liczby zmian znaków (nasępujących po wzroście spadków lub po spadkach wzrosów cen) [Buczek 006].

5 Badanie efekywności informacyjnej w formie słabej na rynku * Wprowadza się zmienną pomocniczą R, aką że: 1, gdy R 0 * R 0, gdy R 0. 1, gdy R 0 * W eście serii formułuje się nasępującą hipoezę zerową: H 0 : R jes białym szumem. Do weryfikacji posawionej hipoezy wykorzysuje się saysykę K: H E( H ) K War( H, (3) ) gdzie: H jes warunkową realizacją zmiennej losowej H ~ i oznacza całkowią liczbę serii. Saysyka a dla dużej liczby danych ma w przybliżeniu asympoyczny rozkład normalny N(0, 1) [Jajuga 000]. W celu przeprowadzenia ego esu wyróżnia się najpierw nieprzerwane serie * dodanich, zerowych i ujemnych sóp zwrou R. Wprowadza się akże zmienną pomocniczą h, aką że: h 0, gdy R 1, gdy R R * * 1 * * R 1. Całkowią liczbę serii określamy za pomocą wzoru: n1 H 1 h, (4) 1 gdzie n oznacza długość badanego szeregu złożonego ze sóp zwrou. Dla poziomu isoności 0,05, jeśli saysyka K > 1,96, hipoezę zerową należy odrzucić. Przyjmuje się akże, że gdy K<0, o w danych przeważają rendy, zaś gdy K > 0 o w badanym szeregu wysępuje proces powracania do średniej [Jajuga 000; Papla 001, 003 za Taylor 1986].

6 148 Anna Górska, Monika Krawiec 1.. Tes auokorelacji Za pomocą esu auokorelacji weryfikujemy nasępującą hipoezę zerową: H 0 : 0 sopy zwrou cen owarów są ze sobą nieskorelowane. Do weryfikacji ej hipoezy wykorzysuje się współczynnik auokorelacji sóp zwrou dany wzorem: ˆ( k) Tk 1 ( R RT)( R krt), (5) T ( R R ) gdzie: ˆ( k) jes auokorelacją sopnia k, R T o średni przyros sóp zwrou liczony za pomocą wzoru: R T jes liczbą obserwacji, R jes sopą zwrou w chwili, R jes sopą zwrou cen oddalonych od siebie o k chwil. k 1 T T 1 T R T 1, Przy założeniu prawdziwości H 0, mówiącej, że elemeny szeregu są ze sobą nieskorelowane, saysyka S T ˆ ( k) ma rozkład asympoycznie normalny o paramerach N(0, 1) [Papla 003 za Taylor 1986]. Hipoezę zerową H 0 odrzucamy, gdy warość bezwzględna saysyki S jes większa od 1, Tes Boxa Pierce a (pormaneau) i es Boxa Ljunga (adjused pormaneau) Celem esów Boxa Pierce a i Boxa Ljunga jes weryfikacja nasępującej hipoezy zerowej: H 0 : 1... m 0. Tesy e badają isoność kolejnych współczynników korelacji. Saysyką esową jes saysyka Q [Jajuga 000; Papla 003]. W przypadku esu Boxa Pierce a przyjmuje ona posać: m m ˆ( ), (6) k 1 Q T k

7 Badanie efekywności informacyjnej w formie słabej na rynku zaś w przypadku esu Boxa Ljunga: ˆ( ) ' ( ) m k Q m T T (7) T k gdzie: ˆ( k) współczynnik auokorelacji rzędu k, dla k=1,,m (porównaj wzór (5)), T długość szeregu czasowego, m maksymalne opóźnienie. Saysyka Q (Q ) ma rozkład m (chi-kwadra o m sopniach swobody). Ze wzorów (6) i (7) wynika, że liczba sopni swobody m, o liczba współczynników auokorelacji, kóre brane są pod uwagę podczas obliczania saysyki Q (Q ). Jajuga wierdzi, że dla zby małych m można nie zauważyć znaczących auokorelacji wyższych rzędów, zaś dla m zby dużych może zmniejszyć się moc esu ze względu na obecność nieznaczących auokorelacji wyższych rzędów [Jajuga 000: 39]. W niniejszej pracy przyjęo nasępujące warości m: 10, 0 i 30. Gdy warość empiryczna saysyki Q przekroczy warość eoreyczną rozkładu m przy danym poziomie isoności, H 0 można odrzucić. Na poziomie isoności 0,05 odrzuca się ją, jeśli Q 10 > 18,31, Q 0 > 31,41, Q 30 > 43,77 [Jajuga 000]. k Tes ilorazu wariancji W kolejnym eapie badań zosanie sprawdzone, czy elemeny szeregu czasowego, złożonego z cen meali szlachenych, worzą proces sochasyczny, zwany błądzeniem losowym. W ym celu zosanie przeprowadzony es, w kórym wykorzysuje się własność procesów błądzenia losowego, polegającą na ym, że wariancja sóp zwrou rośnie liniowo względem czasu. Chodzi o o, że wariancja dwóch sąsiednich sóp zwrou R oraz R +1 jes dwa razy większa od wariancji sopy zwrou dla pojedynczego okresu R. Jeżeli mamy do czynienia z przyrosami liniowymi, o iloraz wariancji sąsiadujących sóp zwrou, opisany wzorem: War[ R R 1] IW, War[ R ] jes bliski jedności. IW nazywany jes ilorazem wariancji rzędu dwa. W celu sprawdzenia, czy przyrosy wariancji sóp zwrou są liniowe, można sformułować nasępującą hipoezę zerową: H 0 : jeżeli iloraz wariancji sąsiednich

8 150 Anna Górska, Monika Krawiec sóp zwrou i podwojonej wariancji sopy zwrou z pojedynczego okresu zbliża się do jedności, o mamy do czynienia z błądzeniem losowym. Dodakowo, jeżeli iloraz wariancji rzędu drugiego będzie większy od jedności, świadczy o o ym, że kolejne sopy zwrou są dodanio skorelowane, czyli wzros ceny bieżącej wpływa na wzros ceny nasępnej. Wariancja rzędu drugiego rośnie więc szybciej niż liniowo i w związku z ym nie ma podsaw, ażeby zakładać, że ceny owarów mają charaker błądzenia losowego. Waro dodać, że w przypadku ego esu nie wysarczy, aby ylko IW był nierozróżnialny saysycznie od jedności. Do swierdzenia faku, że mamy do czynienia z błądzeniem losowym, wymagane jes spełnienie ego warunku dla q wyższych od. Iloraz wariancji q (q>) rzędu można zapisać jako: War Ri i q1 IWq, (10) q War[ R ] gdzie: R jes sopą zwrou w momencie, q jes o okres, w jakim liczona jes wariancja zmiennej losowej R. Hipoezę zerową można w ym przypadku sformułować nasępująco: H 0 : jeżeli iloraz wariancji IW q jes bliski jedności (dla kolejnych q>), o mamy do czynienia z błądzeniem losowym. Do przeprowadzenia esów wykorzysuje się znormalizowaną wielkość IW q [Czekaj i in. 001]: SIW q nq( IW 1) q (q1)( q 1). (11) 3q Przyjmuje się, że SIW q ma dla dużych prób rozkład normalny N(0, 1). H 0 odrzucamy, jeśli SIW q >1,96 (przy poziomie isoności 0,05). Maeriał empiryczny do przep rowadzenia omówionych esów sanowią dzienne ceny spo poszczególnych meali szlachenych (złoa, srebra, playny

9 Badanie efekywności informacyjnej w formie słabej na rynku i palladu) z rynku londyńskiego, obejmujące okres od sycznia 009 do grudnia 011. Są o ceny zamknięcia, wyrażone w USD za uncję kruszcu, dosępne na sronie Wyniki badań Na podsawie noowań badanych meali szlachenych wyznaczono logarymiczne sopy zwrou, a nasępnie przeprowadzono omówione esy. W rezulacie orzymano nasępujące wyniki..1. Tes serii Warości saysyki K, obliczone na podsawie wzoru (3), są przedsawione w abeli 1. Dla rzech meali (złoa, playny i palladu) orzymano ujemną warość saysyki K. W lieraurze można spokać swierdzenie, że aka syuacja może świadczyć o ym, iż w szeregach wysępuje mniej serii niż gdyby badany proces okazał się białym szumem [Jajuga 000]. Przyjmując poziom isoności a=0,05, w rzech przypadkach: złoa, srebra i playny, możemy przypuszczać, że R * może być generowany przez biały szum ( K < 1,96), co świadczy o informacyjnej efekywności rynków w formie słabej, zaś dla palladu H 0 odrzucamy, R * nie jes białym szumem ( K > 1,96). W abeli 1 saysykę, kóra znalazła się w obszarze odrzucenia esu, zaznaczono szarym kolorem. Warości saysyki K dla badanych meali szlachenych Tabela 1 Meal K Złoo -0,3609 Srebro 1,9498 Playna -0,5386 Pallad -,4404 Źródło: obliczenia własne.

10 15 Anna Górska, Monika Krawiec.. Tes auokorelacji Na podsawie ych samych danych przeprowadzono obliczenia dla auokorelacji rzędu k=1,,...,10. Ponownie badaniu zosały poddane szeregi logarymicznych sóp zwrou analizowanych meali szlachenych. Orzymane wyniki zesawiono w abeli. Szarym kolorem zaznaczono warości, kóre wskazywały na odrzucenie hipoez zerowych, co jes równoznaczne ze swierdzeniem auokorelacji k-ego rzędu. Można zauważyć, że hipoezę zerową, mówiącą o ym, iż ceny meali są ze sobą nieskorelowane, należało odrzucić dla auokorelacji rzędu k=1 w przypadku srebra i playny. Syuacja zmienia się wraz ze wzrosem rzędu auokorelacji. Dla auokorelacji rzędu k= hipoezę zerową należało odrzucić ylko w przypadku złoa. Analogiczna syuacja dla ego kruszcu wysępuje jeszcze dla k=6 i k=9. Dla k={3, 4, 5, 8, 10} H 0 nie odrzucamy w przypadku żadnego mealu. Dla srebra odrzucamy H 0 jeszcze ylko, gdy k=7, a w przypadku palladu jedynie, gdy k=6..3. Tes Boxa Pierce a i es Boxa Ljunga Wyniki esu Boxa Pierce a i Boxa Ljunga przedsawiono w abeli 3. Tak jak poprzednio, obliczenia zosały przeprowadzone dla logarymicznych sóp zwrou. Kolorem szarym zaznaczone zosały e warości Q i Q, kóre są większe odpowiednio od eoreycznych warości rozkładu chi-kwadra. Warości auokorelacji rzędu k oraz warości saysyki S dla badanych meali szlachenych Tabela k Złoo Srebro Playna Pallad ro(1) 0,0483-0,136 0,0901 0,059 S 1,39-3,6459,4770 1,4538 ro() -0,0756-0,014-0,008 0,0178 S -,0790-0,340-0,0769 0,488 ro(3) -0,0168-0,0475-0,059-0,033 S -0,467-1,3059-0,7114-0,9119 ro(4) 0,035 0,0363 0,074-0,0133 S 0,9671 0,9987 0,758-0,3669 ro(5) 0,0598-0,0083-0,0361-0,0457 S 1,6433-0,69-0,999-1,553

11 Badanie efekywności informacyjnej w formie słabej na rynku ro(6) -0,0853-0,0454-0,0708-0, S -,3448-1,476-1,9463-3,1570 ro(7) -0,041 0,1004 0,001 0,007 7 S -1,1584,760 0,5515 0,1993 ro(8) 0,0384-0,0333 0,0464-0, S 1,0545-0,916 1,75-0,050 ro(9) 0,1004 0,093-0,0103-0,018 9 S,7600 0,8067-0,840-0,6005 ro(10) -0,0535-0,050-0,03 0, S -1,47-1,3808-0,614 0,578 Źródło: obliczenia własne. Saysyki Q i Q dla badanych meali szlachenych Tabela 3 Meal Q Q m=10 m=0 m=30 m=10 m=0 m=30 Złoo 7,675 4,501 67,354 7,976 43,115 68,883 Srebro 8,735 37,49 4,108 8,968 37,936 4,737 Playna 14,376 0,151 4,76 14,491 0,415 5,189 Pallad 15,54 19,16 6,579 15,690 19,449 7,061 Źródło: obliczenia własne. Analizując wyniki podane w abeli 3, można zauważyć, że dla złoa ani liczba współczynników auokorelacji 3, kóre zosały wzięe pod uwagę, ani wybór saysyki esowej Q m Boxa Pierce a czy Q m Boxa Ljunga nie miały wpływu na wynik esu (wyniki obu esów okazały się podobne). W przypadku złoa i srebra warości saysyki Q m i Q m wskazują, że hipoezę zerową należy odrzucić. Naomias w przypadku playny i palladu wszyskie saysyki Q m i Q m były mniejsze od eoreycznych warości rozkładu chi-kwadra, co może wskazywać na o, że nie ma podsaw do odrzucenia hipoezy zerowej. W odniesieniu do hipoezy rynku efekywnego można więc wnioskować, że rynki playny i palladu charakeryzowały się efekywnością informacyjną w formie słabej. 3 Dobór liczby współczynników korelacji m miał wpływ na wyniki esu ylko w przypadku srebra.

12 154 Anna Górska, Monika Krawiec.4. Tes ilorazu wariancji W abeli 4 zesawiono warości ilorazów wariancji rzędu q=, 3,, 10 oraz sandaryzowane ilorazy wariancji SIW q. Z abeli ej wynika, że na poziomie isoności 0,05 wszyskie warości znormalizowanego ilorazu wariancji SIW q dla q są mniejsze od 1,96. Nie ma zaem podsaw do odrzucenia hipoezy zerowej, co świadczy o informacyjnej efekywności w formie słabej rynków poszczególnych meali szlachenych. Warości ilorazu wariancji IW q oraz SIW q Tabela 4 Meal q Złoo IWq 0,64 0,08-0,04-0,03 0,0-0,00-0,03-0,03-0,01 SIWq 1,05 1,01 0,99 0,99 1,01 0,0 0,98 0,97 0,99 Srebro IWq -1,85-1,13-0,85-0,6-0,48-0,40-0,31-0,6-0,1 SIWq 0,87 0,8 0,77 0,75 0,74 0,7 0,73 0,73 0,74 Playna IWq 1,7 0,75 0,43 0,3 0,3 0,15 0,11 0,09 0,08 SIWq 1,09 1,1 1,1 1,13 1,1 1,10 1,09 1,10 1,10 Pallad IWq 0,77 0,53 0,31 0,0 0,1 0,03-0,01-0,04-0,05 SIWq 1,06 1,09 1,08 1,08 1,06 1,0 0,99 0,96 0,94 Źródło: obliczenia własne. Podsumowanie W osanich laach można obserwować zwiększone zaineresowanie inwesorów insyucjonalnych i indywidualnych rynkami owarowymi. Moywy zaangażowania i sraegie, sosowane przez uczesników na ych rynkach upodobniają je coraz bardziej do rynków finansowych. Niemniej specyficzne dla rynków owarowych charakerysyki, akie jak poziom zapasów czy kosz krańcowy produkcji, wciąż pozosają isone [Domanski, Heah 007]. Towary są zwykle posrzegane jako osobna klasa akywów, jednak rzeba pamięać, że jes o specyficzna klasa ze względu na o, iż obejmuje bardzo zróżnicowane akywa o różnym sopniu wewnęrznej korelacji 4. Dlaego analiza inwesycji w owary powinna koncenrować się na poszczególnych produkach, ewenualnie sekorach. 4 Zgodnie z definicją, klasa akywów składa się z podobnych walorów o wysokiej korelacji wewnęrznej i niskiej korelacji zewnęrznej [Fabozzi, Füss, Kaiser 008].

13 Badanie efekywności informacyjnej w formie słabej na rynku Celem niniejszej pracy była ocena efekywności informacyjnej w formie słabej rynku czerech podsawowych meali szlachenych: złoa, srebra. playny i palladu. Maeriał empiryczny do przeprowadzonych badań sanowiły dzienne ceny na zamknięcie z rynku londyńskiego w laach , wyrażone w USD za uncję kruszcu. Na ich podsawie wyznaczono logarymiczne sopy zwrou, a nasępnie wykonano wybrane esy, sosowane do weryfikacji słabej efekywności rynku: es serii, ilorazu wariancji i esy auokorelacji. Przedsawione wyniki wskazują, że w badanym okresie hipoeza słabej efekywności rynku meali szlachenych jes w dużej mierze empirycznie powierdzona, choć wnioski, płynące z poszczególnych esów, nie dla wszyskich meali się pokryły. Lieraura Aggarwal R., Soenen L. [1988], The naure and effi ciency of he gold marke, Journal of Porfolio Managemen, Vol. 14: Buczek S.B. [006], Efekywność informacyjna rynków akcji. Teoria a rzeczywisość, Oficyna Wydawnicza SGH, Warszawa. Busken Ch. [004], Invesing in commodiies, Fund Evaluaion Group, Cai Ch. X., Clacher I., Faff R., Hiller D. [008], A pracical guide o gold as an invesmen asse, w: F.J. Fabozzi, R. Füss, D. Keiser (red.), The handbook of commodiy invesing, John Wiley & Sons, Hoboken, New Jersey. Czekaj J., Woś M., Żarnowski J. [001], Efekywność giełdowego rynku akcji w Polsce, Wydawnicwo Naukowe PWN, Warszawa. Domanski D., Heah A. [007], Financial invesors and commodiy markes, BIS Quarerly Review, March, Fabozzi F.J., Füss R., Keiser D. [008], A primer on commodiy invesing, w: F.J. Fabozzi, R. Füss, D. Keiser (red.), The handbook of commodiy invesing, John Wiley & Sons, Hoboken, New Jersey. Geman H. [007], Commodiies and commodiy derivaives, John Wiley & Sons, Chicheser, Wes Sussex. Jajuga K. (red.) [000], Meody ekonomeryczne i saysyczne w analizie rynku kapiałowego, Wydawnicwo Akademii Ekonomicznej, Wrocław. Kousofas N., Ross B., Fila G. [010], Commodiies and he efficien fronier, Canadian Invesmen Review, Mayo H.B. [1997], Wsęp do inwesowania, Wydawnicwo K.E. Liber, Warszawa. Osińska M. [006], Ekonomeria fi nansowa, PWE, Warszawa.

14 156 Anna Górska, Monika Krawiec Papla D. [001], Zmiany poziomu słabej efekywności Giełdy Papierów Warościowych w laach , w: Dynamiczne Modele Ekonomeryczne, VII Ogólnopolskie Seminarium Naukowe, Wydawnicwo UMK, Toruń. Papla D. [003], Związki pomiędzy zmianami poziomu efekywności informacyjnej i wielkością spółek na GPW w Warszawie, w: Dynamiczne Modele Ekonomeryczne, VIII Ogólnopolskie Seminarium Naukowe, Wydawnicwo UMK, Toruń. Smih G. [00], Tess of he random walk hypohesis for London gold prices, Applied Economeric Leers, 9, Sol M., Swanson P. [1981], On he effi ciency of he markes of gold and silver, Journal of Business, Vol. 54, Taylor S. [1986], Modeling Financial Time Series, John Wiley & Sons, New York. Tschoegl A. [1980], Efficiency in he gold marke a noe, Journal of Banking and Finance, Vol. 4, Wikowska D., Mauszewska A., Kompa K. [008], Wprowadzenie do ekonomerii dynamicznej i fi nansowej, Wydawnicwo SGGW, Warszawa. THE ANALYSIS OF WEAK-FORM EFFICIENCY IN THE MARKET OF PRECIOUS METALS Summary Prices of numerous commodiies have been growing up in recen years. This increase in commodiy prices has araced invesors who can choose beween direc and indirec ways of invesing in commodiies. In he case of direc commodiy invesmens, i may be difficul o provide proper sorage condiions. Precious meals are an excepion, here. Basic precious meals, invesors may inves in, are: gold, silver, plainum and palladium Alhough gold is considered mos imporan, he aim of he paper is o sudy efficiency of marke of four aforemenioned precious meals. The empirical daa covers London spo prices in he period from 009 o 011. On heir base, here were calculaed logarihmic reurns and hen some ess, used o verify weak marke efficiency hypohesis, were applied (runs es, variance raio es, auocorrelaion ess). Resuls obained (alhough no homogeneous) confirmed weak efficiency of precious meals marke in he considered period. Keywords: weak-form efficiency, precious meals Translaed by Anna Górska, Monika Krawiec

Nie(efektywność) informacyjna giełdowego rynku kontraktów terminowych w Polsce

Nie(efektywność) informacyjna giełdowego rynku kontraktów terminowych w Polsce Zeszyy Naukowe Uniwersyeu Szczecińskiego nr 862 Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia nr 75 (2015) DOI: 10.18276/frfu.2015.75-16 s. 193 204 Nie(efekywność) informacyjna giełdowego rynku konraków erminowych

Bardziej szczegółowo

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE DYNAMICZNE MODEE EKONOMETRYCZNE X Ogólnopolskie Seminarium Naukowe, 4 6 września 007 w Toruniu Kaedra Ekonomerii i Saysyki, Uniwersye Mikołaja Kopernika w Toruniu Joanna Małgorzaa andmesser Szkoła Główna

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie narzędzi analizy technicznej w bezpośrednim i pośrednim inwestowaniu w towary

Zastosowanie narzędzi analizy technicznej w bezpośrednim i pośrednim inwestowaniu w towary Anna Górska 1 Kaedra Ekonomiki Rolnicwa i Międzynarodowych Sosunków Gospodarczych Szkoła Główna Gospodarswa Wiejskiego Warszawa Zasosowanie narzędzi analizy echnicznej w bezpośrednim i pośrednim inwesowaniu

Bardziej szczegółowo

OeconomiA copernicana. Małgorzata Madrak-Grochowska, Mirosława Żurek Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu

OeconomiA copernicana. Małgorzata Madrak-Grochowska, Mirosława Żurek Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu OeconomiA copernicana 2011 Nr 4 Małgorzaa Madrak-Grochowska, Mirosława Żurek Uniwersye Mikołaja Kopernika w Toruniu TESTOWANIE PRZYCZYNOWOŚCI W WARIANCJI MIĘDZY WYBRANYMI INDEKSAMI RYNKÓW AKCJI NA ŚWIECIE

Bardziej szczegółowo

Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach ISSN 2083-8611 Nr 219 2015

Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach ISSN 2083-8611 Nr 219 2015 Sudia Ekonomiczne. Zeszyy Naukowe Uniwersyeu Ekonomicznego w Kaowicach ISSN 2083-86 Nr 29 205 Alicja Ganczarek-Gamro Uniwersye Ekonomiczny w Kaowicach Wydział Informayki i Komunikacji Kaedra Demografii

Bardziej szczegółowo

EFEKT DŹWIGNI NA GPW W WARSZAWIE WPROWADZENIE

EFEKT DŹWIGNI NA GPW W WARSZAWIE WPROWADZENIE Paweł Kobus, Rober Pierzykowski Kaedra Ekonomerii i Informayki SGGW e-mail: pawel.kobus@saysyka.info EFEKT DŹWIGNI NA GPW W WARSZAWIE Sreszczenie: Do modelowania asymerycznego wpływu dobrych i złych informacji

Bardziej szczegółowo

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE IX Ogólnopolskie Seminarium Naukowe, 6 8 września 005 w Toruniu Kaedra Ekonomerii i Saysyki, Uniwersye Mikołaja Kopernika w Toruniu Pior Fiszeder Uniwersye Mikołaja Kopernika

Bardziej szczegółowo

Analiza metod oceny efektywności inwestycji rzeczowych**

Analiza metod oceny efektywności inwestycji rzeczowych** Ekonomia Menedżerska 2009, nr 6, s. 119 128 Marek Łukasz Michalski* Analiza meod oceny efekywności inwesycji rzeczowych** 1. Wsęp Podsawowymi celami przedsiębiorswa w długim okresie jes rozwój i osiąganie

Bardziej szczegółowo

Transakcje insiderów a ceny akcji spółek notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie S.A.

Transakcje insiderów a ceny akcji spółek notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. Agaa Srzelczyk Transakcje insiderów a ceny akcji spółek noowanych na Giełdzie Papierów Warościowych w Warszawie S.A. Wsęp Inwesorzy oczekują od każdej noowanej na Giełdzie Papierów Warościowych spółki

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem. Lista 3

Zarządzanie ryzykiem. Lista 3 Zaządzanie yzykiem Lisa 3 1. Oszacowano nasępujący ozkład pawdopodobieńswa dla sóp zwou z akcji A i B (Tabela 1). W chwili obecnej Akcja A ma waość ynkową 70, a akcja B 50 zł. Ile wynosi pięciopocenowa

Bardziej szczegółowo

WNIOSKOWANIE STATYSTYCZNE

WNIOSKOWANIE STATYSTYCZNE Wnioskowanie saysyczne w ekonomerycznej analizie procesu produkcyjnego / WNIOSKOWANIE STATYSTYCZNE W EKONOMETRYCZNEJ ANAIZIE PROCESU PRODUKCYJNEGO Maeriał pomocniczy: proszę przejrzeć srony www.cyf-kr.edu.pl/~eomazur/zadl4.hml

Bardziej szczegółowo

Ocena efektywności procedury Congruent Specyfication dla małych prób

Ocena efektywności procedury Congruent Specyfication dla małych prób 243 Zeszyy Naukowe Wyższej Szkoły Bankowej we Wrocławiu Nr 20/2011 Wyższa Szkoła Bankowa w Toruniu Ocena efekywności procedury Congruen Specyficaion dla małych prób Sreszczenie. Procedura specyfikacji

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE TESTU PERRONA DO BADANIA PUNKTÓW ZWROTNYCH INDEKSÓW GIEŁDOWYCH: WIG, WIG20, MIDWIG I TECHWIG

ZASTOSOWANIE TESTU PERRONA DO BADANIA PUNKTÓW ZWROTNYCH INDEKSÓW GIEŁDOWYCH: WIG, WIG20, MIDWIG I TECHWIG Doroa Wikowska, Anna Gasek Kaedra Ekonomerii i Informayki SGGW dwikowska@mors.sggw.waw.pl ZASTOSOWANIE TESTU PERRONA DO BADANIA PUNKTÓW ZWROTNYC INDEKSÓW GIEŁDOWYC: WIG, WIG2, MIDWIG I TECWIG Sreszczenie:

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE KURSÓW WALUTOWYCH NA PRZYKŁADZIE MODELI KURSÓW RÓWNOWAGI ORAZ ZMIENNOŚCI NA RYNKU FOREX

MODELOWANIE KURSÓW WALUTOWYCH NA PRZYKŁADZIE MODELI KURSÓW RÓWNOWAGI ORAZ ZMIENNOŚCI NA RYNKU FOREX Krzyszof Ćwikliński Uniwersye Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział Zarządzania, Informayki i Finansów Kaedra Ekonomerii krzyszof.cwiklinski@ue.wroc.pl Daniel Papla Uniwersye Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział

Bardziej szczegółowo

PREDYKCJA KURSU EURO/DOLAR Z WYKORZYSTANIEM PROGNOZ INDEKSU GIEŁDOWEGO: WYBRANE MODELE EKONOMETRYCZNE I PERCEPTRON WIELOWARSTWOWY

PREDYKCJA KURSU EURO/DOLAR Z WYKORZYSTANIEM PROGNOZ INDEKSU GIEŁDOWEGO: WYBRANE MODELE EKONOMETRYCZNE I PERCEPTRON WIELOWARSTWOWY B A D A N I A O P E R A C J N E I D E C Z J E Nr 2004 Aleksandra MAUSZEWSKA Doroa WIKOWSKA PREDKCJA KURSU EURO/DOLAR Z WKORZSANIEM PROGNOZ INDEKSU GIEŁDOWEGO: WBRANE MODELE EKONOMERCZNE I PERCEPRON WIELOWARSWOW

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE WŁASNOŚCI SZEREGÓW STÓP ZWROTU SKOŚNOŚĆ ROZKŁADÓW

MODELOWANIE WŁASNOŚCI SZEREGÓW STÓP ZWROTU SKOŚNOŚĆ ROZKŁADÓW Krzyszof Pionek Kaedra Inwesycji Finansowych i Ubezpieczeń Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu MODELOWANIE WŁASNOŚCI SZEREGÓW STÓP ZWROTU SKOŚNOŚĆ ROZKŁADÓW Wprowadzenie Współczesne zarządzanie ryzykiem

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 768 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 63 2013

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 768 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 63 2013 ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 768 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 63 2013 MAŁGORZATA BOŁTUĆ Uniwersye Ekonomiczny we Wrocławiu ZALEŻNOŚĆ POMIĘDZY RYNKIEM SWAPÓW KREDYTOWYCH

Bardziej szczegółowo

ESTYMACJA KRZYWEJ DOCHODOWOŚCI STÓP PROCENTOWYCH DLA POLSKI

ESTYMACJA KRZYWEJ DOCHODOWOŚCI STÓP PROCENTOWYCH DLA POLSKI METODY ILOŚCIOWE W BADANIACH EKONOMICZNYCH Tom XIII/3, 202, sr. 253 26 ESTYMACJA KRZYWEJ DOCHODOWOŚCI STÓP PROCENTOWYCH DLA POLSKI Adam Waszkowski Kaedra Ekonomiki Rolnicwa i Międzynarodowych Sosunków

Bardziej szczegółowo

Efekty agregacji czasowej szeregów finansowych a modele klasy Sign RCA

Efekty agregacji czasowej szeregów finansowych a modele klasy Sign RCA Joanna Górka * Efeky agregacji czasowej szeregów finansowych a modele klasy Sign RCA Wsęp Wprowadzenie losowego parameru do modelu auoregresyjnego zwiększa możliwości aplikacyjne ego modelu, gdyż pozwala

Bardziej szczegółowo

Parytet stóp procentowych a premia za ryzyko na przykładzie kursu EURUSD

Parytet stóp procentowych a premia za ryzyko na przykładzie kursu EURUSD Parye sóp procenowych a premia za ryzyko na przykładzie kursu EURUD Marcin Gajewski Uniwersye Łódzki 4.12.2008 Parye sóp procenowych a premia za ryzyko na przykładzie kursu EURUD Niezabazpieczony UIP)

Bardziej szczegółowo

Niestacjonarne zmienne czasowe własności i testowanie

Niestacjonarne zmienne czasowe własności i testowanie Maeriał dla sudenów Niesacjonarne zmienne czasowe własności i esowanie (sudium przypadku) Nazwa przedmiou: ekonomeria finansowa I (22204), analiza szeregów czasowych i prognozowanie (13201); Kierunek sudiów:

Bardziej szczegółowo

Europejska opcja kupna akcji calloption

Europejska opcja kupna akcji calloption Europejska opcja kupna akcji callopion Nabywca holder: prawo kupna long posiion jednej akcji w okresie epiraiondae po cenie wykonania eercise price K w zamian za opłaę C Wysawca underwrier: obowiązek liabiliy

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 690 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 51 2012

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 690 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 51 2012 ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 690 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 51 2012 GRZEGORZ MICHALSKI POZIOM ZAANGAŻOWANIA KAPITAŁU W ZAPASACH W ORGANIZACJACH NON-PROFIT * Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Prognozowanie średniego miesięcznego kursu kupna USD

Prognozowanie średniego miesięcznego kursu kupna USD Prognozowanie średniego miesięcznego kursu kupna USD Kaarzyna Halicka Poliechnika Białosocka, Wydział Zarządzania, Kaedra Informayki Gospodarczej i Logisyki, e-mail: k.halicka@pb.edu.pl Jusyna Godlewska

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE FINANSOWYCH SZEREGÓW CZASOWYCH Z WARUNKOWĄ WARIANCJĄ. 1. Wstęp

MODELOWANIE FINANSOWYCH SZEREGÓW CZASOWYCH Z WARUNKOWĄ WARIANCJĄ. 1. Wstęp WERSJA ROBOCZA - PRZED POPRAWKAMI RECENZENTA Krzyszof Pionek Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu MODELOWANIE FINANSOWYCH SZEREGÓW CZASOWYCH Z WARUNKOWĄ WARIANCJĄ. Wsęp Spośród wielu rodzajów ryzyka, szczególną

Bardziej szczegółowo

Analiza rynku projekt

Analiza rynku projekt Analiza rynku projek A. Układ projeku 1. Srona yułowa Tema Auor 2. Spis reści 3. Treść projeku 1 B. Treść projeku 1. Wsęp Po co? Na co? Dlaczego? Dlaczego robię badania? Jakimi meodami? Dla Kogo o jes

Bardziej szczegółowo

POWIĄZANIA POMIĘDZY KRÓTKOOKRESOWYMI I DŁUGOOKRESOWYMI STOPAMI PROCENTOWYMI W POLSCE

POWIĄZANIA POMIĘDZY KRÓTKOOKRESOWYMI I DŁUGOOKRESOWYMI STOPAMI PROCENTOWYMI W POLSCE Anea Kłodzińska, Poliechnika Koszalińska, Zakład Ekonomerii POWIĄZANIA POMIĘDZY KRÓTKOOKRESOWYMI I DŁUGOOKRESOWYMI STOPAMI PROCENTOWYMI W POLSCE Sopy procenowe w analizach ekonomicznych Sopy procenowe

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Piontek Weryfikacja modeli Blacka-Scholesa dla opcji na WIG20

Krzysztof Piontek Weryfikacja modeli Blacka-Scholesa dla opcji na WIG20 Akademia Ekonomiczna im. Oskara Langego we Wrocławiu Wydział Zarządzania i Informayki Kaedra Inwesycji Finansowych i Zarządzania Ryzykiem Krzyszof Pionek Weryfikacja modeli Blacka-Scholesa oraz AR-GARCH

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE EFEKTU DŹWIGNI W FINANSOWYCH SZEREGACH CZASOWYCH

MODELOWANIE EFEKTU DŹWIGNI W FINANSOWYCH SZEREGACH CZASOWYCH Krzyszof Pionek Kaedra Inwesycji Finansowych i Ubezpieczeń Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu Wsęp MODELOWANIE EFEKTU DŹWIGNI W FINANSOWYCH SZEREGACH CZASOWYCH Nowoczesne echniki zarządzania ryzykiem rynkowym

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA WARTOŚCI ZAGROŻONEJ VaR (VALUE AT RISK)

KONCEPCJA WARTOŚCI ZAGROŻONEJ VaR (VALUE AT RISK) KONCEPCJA WARTOŚCI ZAGROŻONEJ VaR (VALUE AT RISK) Kaarzyna Kuziak Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu, Kaedra Inwesycji Finansowych i Ubezpieczeń Wprowadzenie W 1994 roku insyucja finansowa JP Morgan opublikowała

Bardziej szczegółowo

Metody analizy i prognozowania szeregów czasowych

Metody analizy i prognozowania szeregów czasowych Meody analizy i prognozowania szeregów czasowych Wsęp 1. Modele szeregów czasowych 2. Modele ARMA i procedura Boxa-Jenkinsa 3. Modele rendów deerminisycznych i sochasycznych 4. Meody dekompozycji szeregów

Bardziej szczegółowo

Wyzwania praktyczne w modelowaniu wielowymiarowych procesów GARCH

Wyzwania praktyczne w modelowaniu wielowymiarowych procesów GARCH Krzyszof Pionek Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu Wyzwania prakyczne w modelowaniu wielowymiarowych procesów GARCH Wsęp Od zaproponowania przez Engla w 1982 roku jednowymiarowego modelu klasy ARCH, modele

Bardziej szczegółowo

PROGNOZOWANIE ZUŻYCIA CIEPŁEJ I ZIMNEJ WODY W SPÓŁDZIELCZYCH ZASOBACH MIESZKANIOWYCH

PROGNOZOWANIE ZUŻYCIA CIEPŁEJ I ZIMNEJ WODY W SPÓŁDZIELCZYCH ZASOBACH MIESZKANIOWYCH STUDIA I PRACE WYDZIAŁU NAUK EKONOMICZNYCH I ZARZĄDZANIA NR 15 Barbara Baóg Iwona Foryś PROGNOZOWANIE ZUŻYCIA CIEPŁEJ I ZIMNEJ WODY W SPÓŁDZIELCZYCH ZASOBACH MIESZKANIOWYCH Wsęp Koszy dosarczenia wody

Bardziej szczegółowo

Zerowe stopy procentowe nie muszą być dobrą odpowiedzią na kryzys Andrzej Rzońca NBP, SGH, FOR

Zerowe stopy procentowe nie muszą być dobrą odpowiedzią na kryzys Andrzej Rzońca NBP, SGH, FOR Zerowe sopy procenowe nie muszą być dobrą odpowiedzią na kryzys Andrzej Rzońca NBP, SGH, FOR 111 seminarium BRE-CASE Warszaw awa, 25 lisopada 21 Plan Wprowadzenie Hipoezy I, II, III i IV Próba (zgrubnej)

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNOŚĆ INWESTYCJI MODERNIZACYJNYCH. dr inż. Robert Stachniewicz

EFEKTYWNOŚĆ INWESTYCJI MODERNIZACYJNYCH. dr inż. Robert Stachniewicz EFEKTYWNOŚĆ INWESTYCJI MODERNIZACYJNYCH dr inż. Rober Sachniewicz METODY OCENY EFEKTYWNOŚCI PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH Jednymi z licznych celów i zadań przedsiębiorswa są: - wzros warości przedsiębiorswa

Bardziej szczegółowo

METODY STATYSTYCZNE W FINANSACH

METODY STATYSTYCZNE W FINANSACH METODY STATYSTYCZNE W FINANSACH Krzyszof Jajuga Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu, Kaedra Inwesycji Finansowych i Ubezpieczeń Wprowadzenie W osanich kilkunasu laach na świecie obserwuje się dynamiczny

Bardziej szczegółowo

EFEKT DNIA TYGODNIA NA GIEŁDZIE PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH W WARSZAWIE WSTĘP

EFEKT DNIA TYGODNIA NA GIEŁDZIE PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH W WARSZAWIE WSTĘP Joanna Landmesser Kaedra Ekonomerii i Informayki SGGW e-mail: jgwiazda@mors.sggw.waw.pl EFEKT DNIA TYGODNIA NA GIEŁDZIE PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH W WARSZAWIE Sreszczenie: W pracy zbadano wysępowanie efeku

Bardziej szczegółowo

System zielonych inwestycji (GIS Green Investment Scheme)

System zielonych inwestycji (GIS Green Investment Scheme) PROGRAM PRIORYTETOWY Tyuł programu: Sysem zielonych inwesycji (GIS Green Invesmen Scheme) Część 6) SOWA Energooszczędne oświelenie uliczne. 1. Cel programu Ograniczenie lub uniknięcie emisji dwulenku węgla

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Piontek MODELOWANIE ZMIENNOŚCI STÓP PROCENTOWYCH NA PRZYKŁADZIE STOPY WIBOR

Krzysztof Piontek MODELOWANIE ZMIENNOŚCI STÓP PROCENTOWYCH NA PRZYKŁADZIE STOPY WIBOR Inwesycje finansowe i ubezpieczenia endencje świaowe a rynek polski Krzyszof Pionek Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu MODELOWANIE ZMIENNOŚCI STÓP PROCENTOWYCH NA PRZYKŁADZIE STOPY WIBOR Wsęp Konieczność

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 690 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 51 2012

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 690 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 51 2012 ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 690 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 51 2012 MAŁGORZATA WASILEWSKA PORÓWNANIE METODY NPV, DRZEW DECYZYJNYCH I METODY OPCJI REALNYCH W WYCENIE PROJEKTÓW

Bardziej szczegółowo

Czy prowadzona polityka pieniężna jest skuteczna? Jaki ma wpływ na procesy

Czy prowadzona polityka pieniężna jest skuteczna? Jaki ma wpływ na procesy Dobromił Serwa Reakcje rynków finansowych na szoki w poliyce pieniężnej.. Wsęp Czy prowadzona poliyka pieniężna jes skueczna? Jaki ma wpływ na procesy ekonomiczne zachodzące w kraju? Czy jes ona równie

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNOŚĆ INWESTYCJI W ZAPASY W OPODATKOWANYCH I NIE OPODATKOWANYCH ORGANIZACJACH 1

EFEKTYWNOŚĆ INWESTYCJI W ZAPASY W OPODATKOWANYCH I NIE OPODATKOWANYCH ORGANIZACJACH 1 GRZEGORZ MICHALSKI EFEKTYWNOŚĆ INWESTYCJI W ZAPASY W OPODATKOWANYCH I NIE OPODATKOWANYCH ORGANIZACJACH 1 1. Wsęp Organizacje, mogą działać jako opodakowane przedsiębiorswa działające na zasadach komercyjnych

Bardziej szczegółowo

Komputerowa analiza przepływów turbulentnych i indeksu Dow Jones

Komputerowa analiza przepływów turbulentnych i indeksu Dow Jones Kompuerowa analiza przepływów urbulennych i indeksu Dow Jones Rafał Ogrodowczyk Pańswowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Chełmie Wiesław A. Kamiński Uniwersye Marii Curie-Skłodowskie w Lublinie W badaniach porównano

Bardziej szczegółowo

Stała potencjalnego wzrostu w rachunku kapitału ludzkiego

Stała potencjalnego wzrostu w rachunku kapitału ludzkiego 252 Dr Wojciech Kozioł Kaedra Rachunkowości Uniwersye Ekonomiczny w Krakowie Sała poencjalnego wzrosu w rachunku kapiału ludzkiego WSTĘP Prowadzone do ej pory badania naukowe wskazują, że poencjał kapiału

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE DRZEW KLASYFIKACYJNYCH DO BADANIA KONDYCJI FINANSOWEJ PRZEDSIĘBIORSTW SEKTORA ROLNO-SPOŻYWCZEGO

ZASTOSOWANIE DRZEW KLASYFIKACYJNYCH DO BADANIA KONDYCJI FINANSOWEJ PRZEDSIĘBIORSTW SEKTORA ROLNO-SPOŻYWCZEGO 120 Krzyszof STOWARZYSZENIE Gajowniczek, Tomasz Ząbkowski, EKONOMISTÓW Michał Goskowski ROLNICTWA I AGROBIZNESU Roczniki Naukowe om XVI zeszy 6 Krzyszof Gajowniczek, Tomasz Ząbkowski, Michał Goskowski

Bardziej szczegółowo

Estymacja stopy NAIRU dla Polski *

Estymacja stopy NAIRU dla Polski * Michał Owerczuk * Pior Śpiewanowski Esymacja sopy NAIRU dla Polski * * Sudenci, Szkoła Główna Handlowa, Sudenckie Koło Naukowe Ekonomii Teoreycznej przy kaedrze Ekonomii I. Auorzy będą bardzo wdzięczni

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY I STUDIA. Zeszyt nr 258. Podatność polskich rynków finansowych na niestabilności wewnętrzne i zewnętrzne

MATERIAŁY I STUDIA. Zeszyt nr 258. Podatność polskich rynków finansowych na niestabilności wewnętrzne i zewnętrzne MATERIAŁY I STUDIA Zeszy nr 58 Podaność polskich rynków finansowych na niesabilności wewnęrzne i zewnęrzne Wojciech Bieńkowski, Bogna Gawrońska-Nowak, Wojciech Grabowski Warszawa, 0 r. Wojciech Bieńkowski

Bardziej szczegółowo

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE X Ogólnopolskie Seminarium Naukowe, 4 6 września 2007 w Toruniu Kaedra Ekonomerii i Saysyki, Uniwersye Mikołaja Kopernika w Toruniu Anna Krauze Uniwersye Warmińsko-Mazurski

Bardziej szczegółowo

E k o n o m e t r i a S t r o n a 1. Nieliniowy model ekonometryczny

E k o n o m e t r i a S t r o n a 1. Nieliniowy model ekonometryczny E k o n o m e r i a S r o n a Nieliniowy model ekonomeryczny Jednorównaniowy model ekonomeryczny ma posać = f( X, X,, X k, ε ) gdzie: zmienna objaśniana, X, X,, X k zmienne objaśniające, ε - składnik losowy,

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa 20.03.2006 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. XXXVIII Egzamin dla Aktuariuszy z 20 marca 2006 r.

Matematyka finansowa 20.03.2006 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. XXXVIII Egzamin dla Aktuariuszy z 20 marca 2006 r. Komisja Egzaminacyjna dla Akuariuszy XXXVIII Egzamin dla Akuariuszy z 20 marca 2006 r. Część I Maemayka finansowa WERSJA TESTU A Imię i nazwisko osoby egzaminowanej:... Czas egzaminu: 100 minu 1 1. Ile

Bardziej szczegółowo

STATYSTYCZNY POMIAR EFEKTYWNOŚCI FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH OTWARTYCH ZA POMOCĄ EAM (I)

STATYSTYCZNY POMIAR EFEKTYWNOŚCI FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH OTWARTYCH ZA POMOCĄ EAM (I) STATYSTYCZNY POMIAR EFEKTYWNOŚCI FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH OTWARTYCH ZA POMOCĄ EAM (I) dr Jacek, M. Kowalski Wyższa Szkoła Bankowa w Poznaniu jakowalski@op.pl Absrak Jes o pierwsza część, drugiego z cyklu

Bardziej szczegółowo

PUNKTOWA I PRZEDZIAŁOWA PREDYKCJA PRZEWOZÓW PASAŻERÓW W ŻEGLUDZE PROMOWEJ NA BAŁTYKU W LATACH 2008 2010

PUNKTOWA I PRZEDZIAŁOWA PREDYKCJA PRZEWOZÓW PASAŻERÓW W ŻEGLUDZE PROMOWEJ NA BAŁTYKU W LATACH 2008 2010 STUDIA I PRACE WYDZIAŁU NAUK EKONOMICZNYCH I ZARZĄDZANIA NR 15 Chrisian Lis PUNKTOWA I PRZEDZIAŁOWA PREDYKCJA PRZEWOZÓW PASAŻERÓW W ŻEGLUDZE PROMOWEJ NA BAŁTYKU W LATACH 2008 2010 Wprowadzenie Przedmioem

Bardziej szczegółowo

MODELE AUTOREGRESYJNE JAKO INSTRUMENT ZARZĄDZANIA ZAPASAMI NA PRZYKŁADZIE ELEKTROWNI CIEPLNEJ

MODELE AUTOREGRESYJNE JAKO INSTRUMENT ZARZĄDZANIA ZAPASAMI NA PRZYKŁADZIE ELEKTROWNI CIEPLNEJ Agaa MESJASZ-LECH * MODELE AUTOREGRESYJNE JAKO INSTRUMENT ZARZĄDZANIA ZAPASAMI NA PRZYKŁADZIE ELEKTROWNI CIEPLNEJ Sreszczenie W arykule przedsawiono wyniki analizy ekonomerycznej miesięcznych warości w

Bardziej szczegółowo

ŹRÓDŁA FLUKTUACJI REALNEGO EFEKTYWNEGO KURSU EUR/ PLN

ŹRÓDŁA FLUKTUACJI REALNEGO EFEKTYWNEGO KURSU EUR/ PLN METODY ILOŚCIOWE W BADANIACH EKONOMICZNYCH Tom XII/, 0, sr. 389 398 ŹRÓDŁA FLUKTUACJI REALNEGO EFEKTYWNEGO KURSU EUR/ PLN Adam Waszkowski Kaedra Ekonomiki Rolnicwa i Międzynarodowych Sosunków Gospodarczych

Bardziej szczegółowo

Analiza i Zarządzanie Portfelem cz. 6 R = Ocena wyników zarządzania portfelem. Pomiar wyników zarządzania portfelem. Dr Katarzyna Kuziak

Analiza i Zarządzanie Portfelem cz. 6 R = Ocena wyników zarządzania portfelem. Pomiar wyników zarządzania portfelem. Dr Katarzyna Kuziak Ocena wyników zarządzania porelem Analiza i Zarządzanie Porelem cz. 6 Dr Kaarzyna Kuziak Eapy oceny wyników zarządzania porelem: - (porolio perormance measuremen) - Przypisanie wyników zarządzania porelem

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE STRUKTURY TERMINOWEJ STÓP PROCENTOWYCH WYZWANIE DLA EKONOMETRII

MODELOWANIE STRUKTURY TERMINOWEJ STÓP PROCENTOWYCH WYZWANIE DLA EKONOMETRII KRZYSZTOF JAJUGA Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu MODELOWANIE STRUKTURY TERMINOWEJ STÓP PROCENTOWYCH WYZWANIE DLA EKONOMETRII. Modele makroekonomiczne a modele sóp procenowych wprowadzenie Nie do podważenia

Bardziej szczegółowo

OCENA ATRAKCYJNOŚCI INWESTYCYJNEJ AKCJI NA PODSTAWIE CZASU PRZEBYWANIA W OBSZARACH OGRANICZONYCH KRZYWĄ WYKŁADNICZĄ

OCENA ATRAKCYJNOŚCI INWESTYCYJNEJ AKCJI NA PODSTAWIE CZASU PRZEBYWANIA W OBSZARACH OGRANICZONYCH KRZYWĄ WYKŁADNICZĄ Tadeusz Czernik Daniel Iskra Uniwersye Ekonomiczny w Kaowicach Kaedra Maemayki Sosowanej adeusz.czernik@ue.kaowice.pl daniel.iskra@ue.kaowice.pl OCEN TRKCYJNOŚCI INWESTYCYJNEJ KCJI N PODSTWIE CZSU PRZEBYWNI

Bardziej szczegółowo

ZJAWISKA SZOKOWE W ROZWOJU GOSPODARCZYM WYBRANYCH KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ

ZJAWISKA SZOKOWE W ROZWOJU GOSPODARCZYM WYBRANYCH KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ Anna Janiga-Ćmiel Uniwersye Ekonomiczny w Kaowicach Wydział Zarządzania Kaedra Maemayki anna.janiga-cmiel@ue.kaowice.pl ZJAWISKA SZOKOWE W ROZWOJU GOSPODARCZYM WYBRANYCH KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ Sreszczenie:

Bardziej szczegółowo

Porównanie jakości nieliniowych modeli ekonometrycznych na podstawie testów trafności prognoz

Porównanie jakości nieliniowych modeli ekonometrycznych na podstawie testów trafności prognoz 233 Zeszyy Naukowe Wyższej Szkoły Bankowej we Wrocławiu Nr 20/2011 Wyższa Szkoła Bankowa w Toruniu Porównanie jakości nieliniowych modeli ekonomerycznych na podsawie esów rafności prognoz Sreszczenie.

Bardziej szczegółowo

JAKOŚĆ ZYSKU SPÓŁEK IPO NA PRZYKŁADZIE GPW W WARSZAWIE

JAKOŚĆ ZYSKU SPÓŁEK IPO NA PRZYKŁADZIE GPW W WARSZAWIE Rafał Cieślik Uniwersye Warszawski JAKOŚĆ ZYSKU SPÓŁEK IPO NA PRZYKŁADZIE GPW W WARSZAWIE Wprowadzenie Noblisa Joseph E. Sigliz za jedną z pięciu głównych przyczyn obecnego kryzysu gospodarczego uważa

Bardziej szczegółowo

Akademia Ekonomiczna im. Oskara Langego we Wrocławiu Katedra Inwestycji Finansowych i Ubezpieczeń

Akademia Ekonomiczna im. Oskara Langego we Wrocławiu Katedra Inwestycji Finansowych i Ubezpieczeń Krzyszof Pionek Akademia Ekonomiczna im. Oskara Langego we Wrocławiu Kaedra Inwesycji Finansowych i Ubezpieczeń Przegląd i porównanie meod oceny modeli VaR Wsęp - Miara VaR Warość zagrożona (warość narażona

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 10 WPŁYW DYSKRECJONALNYCH INSTRUMENTÓW POLITYKI FISKALNEJ NA ZMIANY AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ

ROZDZIAŁ 10 WPŁYW DYSKRECJONALNYCH INSTRUMENTÓW POLITYKI FISKALNEJ NA ZMIANY AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ Ryszard Barczyk ROZDZIAŁ 10 WPŁYW DYSKRECJONALNYCH INSTRUMENTÓW POLITYKI FISKALNEJ NA ZMIANY AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ 1. Wsęp Organy pańswa realizując cele poliyki sabilizacji koniunkury gospodarczej sosują

Bardziej szczegółowo

Dobór przekroju żyły powrotnej w kablach elektroenergetycznych

Dobór przekroju żyły powrotnej w kablach elektroenergetycznych Dobór przekroju żyły powronej w kablach elekroenergeycznych Franciszek pyra, ZPBE Energopomiar Elekryka, Gliwice Marian Urbańczyk, Insyu Fizyki Poliechnika Śląska, Gliwice. Wsęp Zagadnienie poprawnego

Bardziej szczegółowo

Magdalena Osińska, Marcin Fałdziński Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu. Modele GARCH i SV z zastosowaniem teorii wartości ekstremalnych

Magdalena Osińska, Marcin Fałdziński Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu. Modele GARCH i SV z zastosowaniem teorii wartości ekstremalnych DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE X Ogólnopolskie Seminarim Nakowe 4 6 września 2007 w Torni Kaedra Ekonomerii i Saysyki Uniwersye Mikołaja Kopernika w Torni Magdalena Osińska Marcin Fałdziński Uniwersye

Bardziej szczegółowo

Analiza efektywności kosztowej w oparciu o wskaźnik dynamicznego kosztu jednostkowego

Analiza efektywności kosztowej w oparciu o wskaźnik dynamicznego kosztu jednostkowego TRANSFORM ADVICE PROGRAMME Invesmen in Environmenal Infrasrucure in Poland Analiza efekywności koszowej w oparciu o wskaźnik dynamicznego koszu jednoskowego dr Jana Rączkę Warszawa, 13.06.2002 2 Spis reści

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE STATISTICA DATA MINER DO PROGNOZOWANIA W KRAJOWYM DEPOZYCIE PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH

WYKORZYSTANIE STATISTICA DATA MINER DO PROGNOZOWANIA W KRAJOWYM DEPOZYCIE PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH SaSof Polska, el. 12 428 43 00, 601 41 41 51, info@sasof.pl, www.sasof.pl WYKORZYSTANIE STATISTICA DATA MINER DO PROGNOZOWANIA W KRAJOWYM DEPOZYCIE PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH Joanna Maych, Krajowy Depozy Papierów

Bardziej szczegółowo

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE X Ogólnopolskie Seminarium Naukowe, 4 6 września 007 w Toruniu Kaedra Ekonomerii i Saysyki, Uniwersye Mikołaja Kopernika w Toruniu Uniwersye Mikołaja Kopernika Zależność

Bardziej szczegółowo

Wykład 3 POLITYKA PIENIĘŻNA POLITYKA FISKALNA

Wykład 3 POLITYKA PIENIĘŻNA POLITYKA FISKALNA Makroekonomia II Wykład 3 POLITKA PIENIĘŻNA POLITKA FISKALNA PLAN POLITKA PIENIĘŻNA. Podaż pieniądza. Sysem rezerwy ułamkowej i podaż pieniądza.2 Insrumeny poliyki pieniężnej 2. Popy na pieniądz 3. Prowadzenie

Bardziej szczegółowo

Ocena wpływu zmian poziomu rezerw walutowych na premię za ryzyko kredytowe Polski wykorzystanie metody roszczeń warunkowych

Ocena wpływu zmian poziomu rezerw walutowych na premię za ryzyko kredytowe Polski wykorzystanie metody roszczeń warunkowych Bank i Kredy 455, 04, 467 490 Ocena wpływu zmian poziomu rezerw waluowych na premię za ryzyko kredyowe Polski wykorzysanie meody roszczeń warunkowych Michał Konopczak* Nadesłany: 5 kwienia 04 r. Zaakcepowany:

Bardziej szczegółowo

Stały czy płynny? Model PVEC realnego kursu walutowego dla krajów Europy Środkowo-Wschodniej implikacje dla Polski

Stały czy płynny? Model PVEC realnego kursu walutowego dla krajów Europy Środkowo-Wschodniej implikacje dla Polski Maeriały i Sudia nr 312 Sały czy płynny? Model PVEC realnego kursu waluowego dla krajów Europy Środkowo-Wschodniej implikacje dla Polski Pior Kębłowski Maeriały i Sudia nr 312 Sały czy płynny? Model PVEC

Bardziej szczegółowo

SZACOWANIE MODELU RYNKOWEGO CYKLU ŻYCIA PRODUKTU

SZACOWANIE MODELU RYNKOWEGO CYKLU ŻYCIA PRODUKTU B A D A N I A O P E R A C J N E I D E C Z J E Nr 2 2006 Bogusław GUZIK* SZACOWANIE MODELU RNKOWEGO CKLU ŻCIA PRODUKTU Przedsawiono zasadnicze podejścia do saysycznego szacowania modelu rynkowego cyklu

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE KOSZTAMI UTRZYMANIA GOTÓWKI W ODDZIAŁACH BANKU KOMERCYJNEGO

ZARZĄDZANIE KOSZTAMI UTRZYMANIA GOTÓWKI W ODDZIAŁACH BANKU KOMERCYJNEGO ZARZĄDZANIE KOSZTAMI UTRZYMANIA GOTÓWKI W ODDZIAŁACH BANKU KOMERCYJNEGO Sreszczenie Michał Barnicki Poliechnika Śląska, Wydział Oranizacji i Zarządzania Monika Odlanicka-Poczobu Poliechnika Śląska, Wydział

Bardziej szczegółowo

Analiza stabilności parametrów hybrydowych modeli market-timing polskich funduszy inwestycyjnych 1

Analiza stabilności parametrów hybrydowych modeli market-timing polskich funduszy inwestycyjnych 1 Joanna Olbryś * Analiza sabilności paramerów hybrydowych modeli marke-iming polskich funduszy inwesycyjnych Wsęp Hybrydowe czeroczynnikowe modele marke-iming funduszy inwesycyjnych akcji polskich zosały

Bardziej szczegółowo

Struktura sektorowa finansowania wydatków na B+R w krajach strefy euro

Struktura sektorowa finansowania wydatków na B+R w krajach strefy euro Rozdział i. Srukura sekorowa finansowania wydaków na B+R w krajach srefy euro Rober W. Włodarczyk 1 Sreszczenie W arykule podjęo próbę oceny srukury sekorowej (sekor przedsiębiorsw, sekor rządowy, sekor

Bardziej szczegółowo

TESTOWANIE STABILNOŚCI PARAMETRÓW WIELOCZYNNIKOWYCH MODELI MARKET TIMING Z OPÓŹNIONĄ ZMIENNĄ RYNKOWĄ 1

TESTOWANIE STABILNOŚCI PARAMETRÓW WIELOCZYNNIKOWYCH MODELI MARKET TIMING Z OPÓŹNIONĄ ZMIENNĄ RYNKOWĄ 1 METODY ILOŚCIOWE W BADANIACH EKONOMICZNYCH Tom XII/, 011, sr. 59 69 TESTOWANIE STABILNOŚCI PARAMETRÓW WIELOCZYNNIKOWYCH MODELI MARKET TIMING Z OPÓŹNIONĄ ZMIENNĄ RYNKOWĄ 1 Joanna Olbryś Wydział Informayki,

Bardziej szczegółowo

Analiza stabilności parametrów hybrydowych modeli market-timing polskich funduszy inwestycyjnych 1

Analiza stabilności parametrów hybrydowych modeli market-timing polskich funduszy inwestycyjnych 1 Joanna Olbryś * Analiza sabilności paramerów hybrydowych modeli marke-iming polskich funduszy inwesycyjnych 1 Wsęp Hybrydowe czeroczynnikowe modele marke-iming funduszy inwesycyjnych akcji polskich zosały

Bardziej szczegółowo

dr inż. MARCIN MAŁACHOWSKI Instytut Technik Innowacyjnych EMAG

dr inż. MARCIN MAŁACHOWSKI Instytut Technik Innowacyjnych EMAG dr inż. MARCIN MAŁACHOWSKI Insyu Technik Innowacyjnych EMAG Wykorzysanie opycznej meody pomiaru sężenia pyłu do wspomagania oceny paramerów wpływających na możliwość zaisnienia wybuchu osiadłego pyłu węglowego

Bardziej szczegółowo

PROPOZYCJA NOWEJ METODY OKREŚLANIA ZUŻYCIA TECHNICZNEGO BUDYNKÓW

PROPOZYCJA NOWEJ METODY OKREŚLANIA ZUŻYCIA TECHNICZNEGO BUDYNKÓW Udosępnione na prawach rękopisu, 8.04.014r. Publikacja: Knyziak P., "Propozycja nowej meody określania zuzycia echnicznego budynków" (Proposal Of New Mehod For Calculaing he echnical Deerioraion Of Buildings),

Bardziej szczegółowo

WPŁYW NIEPEWNOŚCI OSZACOWANIA ZMIENNOŚCI NA CENĘ INSTRUMENTÓW POCHODNYCH

WPŁYW NIEPEWNOŚCI OSZACOWANIA ZMIENNOŚCI NA CENĘ INSTRUMENTÓW POCHODNYCH Tadeusz Czernik Uniwersye Ekonomiczny w Kaowicach WPŁYW NIEPEWNOŚCI OZACOWANIA ZMIENNOŚCI NA CENĘ INTRUMENTÓW POCHODNYCH Wprowadzenie Jednym z filarów współczesnych finansów jes eoria wyceny insrumenów

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Marketingu i Zarządzania w Lesznie

Wyższa Szkoła Marketingu i Zarządzania w Lesznie Wyższa Szkoła Markeingu i Zarządzania w Lesznie MATERIAŁY ROBOCZE NA ZAJĘCIA Z PRZEDMIOTU BIZNES PLAN Opracowali: dr Jacek Kowalewski mgr Kazimierz Linowski Leszno 2008 2 S P I S T R E Ś C I WPROWADZENIE.

Bardziej szczegółowo

Analiza transmisji szoków dla rynków giełdowych Czech, Węgier i Polski w okresie globalnego kryzysu

Analiza transmisji szoków dla rynków giełdowych Czech, Węgier i Polski w okresie globalnego kryzysu Bank i Kredy 44 (4), 213, 43 434 www.bankikredy.nbp.pl www.bankandcredi.nbp.pl Analiza ransmisji szoków dla rynków giełdowych Czech, Węgier i Polski w okresie globalnego kryzysu Wojciech Bieńkowski*, Bogna

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja wahań koniunkturalnych gospodarki polskiej

Identyfikacja wahań koniunkturalnych gospodarki polskiej Rozdział i Idenyfikacja wahań koniunkuralnych gospodarki polskiej dr Rafał Kasperowicz Uniwersye Ekonomiczny w Poznaniu Kaedra Mikroekonomii Sreszczenie Celem niniejszego opracowania jes idenyfikacja wahao

Bardziej szczegółowo

Użyteczność bezpośredniej likwidacji szkód (BLS) dla klientów zakładów ubezpieczeń

Użyteczność bezpośredniej likwidacji szkód (BLS) dla klientów zakładów ubezpieczeń Sanisław Garska 1 Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny Użyeczność bezpośredniej likwidacji szkód (LS) dla klienów zakładów ubezpieczeń Sreszczenie Wprowadzeniu bezpośredniej likwidacji szkód jako produku

Bardziej szczegółowo

O PEWNYCH KRYTERIACH INWESTOWANIA W OPCJE NA AKCJE

O PEWNYCH KRYTERIACH INWESTOWANIA W OPCJE NA AKCJE MEODY ILOŚCIOWE W BADANIACH EKONOMICZNYCH om XIII/3, 01, sr 43 5 O EWNYCH KRYERIACH INWESOWANIA W OCJE NA AKCJE omasz Warowny Kaedra Meod Ilościowych w Zarządzaniu oliechnika Lubelska e-mail: warowny@pollubpl

Bardziej szczegółowo

1.1. Bezpośrednie transformowanie napięć przemiennych

1.1. Bezpośrednie transformowanie napięć przemiennych Rozdział Wprowadzenie.. Bezpośrednie ransformowanie napięć przemiennych Bezpośrednie ransformowanie napięć przemiennych jes formą zmiany paramerów wielkości fizycznych charakeryzujących energię elekryczną

Bardziej szczegółowo

WPŁYW RUCHU DROGOWEGO NA POZIOM ZANIECZYSZCZEŃ POWIETRZA ORAZ RYZYKO CHORÓB UKŁADU ODDECHOWEGO. CZ. I OPIS

WPŁYW RUCHU DROGOWEGO NA POZIOM ZANIECZYSZCZEŃ POWIETRZA ORAZ RYZYKO CHORÓB UKŁADU ODDECHOWEGO. CZ. I OPIS MODELOWANIE INśYNIERSKIE ISSN 1896-771X 37, s. 11-18, Gliwice 2009 WPŁYW RUCHU DROGOWEGO NA POZIOM ZANIECZYSZCZEŃ POWIETRZA ORAZ RYZYKO CHORÓB UKŁADU ODDECHOWEGO. CZ. I OPIS ZALEśNOŚCI POZIOMÓW ZANIECZYSZCZEŃ

Bardziej szczegółowo

SYMULACYJNA ANALIZA PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ I CIEPŁA Z ODNAWIALNYCH NOŚNIKÓW W POLSCE

SYMULACYJNA ANALIZA PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ I CIEPŁA Z ODNAWIALNYCH NOŚNIKÓW W POLSCE SYMULACYJNA ANALIZA PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ I CIEPŁA Z ODNAWIALNYCH NOŚNIKÓW W POLSCE Janusz Sowiński, Rober Tomaszewski, Arur Wacharczyk Insyu Elekroenergeyki Poliechnika Częsochowska Aky prawne

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN FUNDUSZU ROZLICZENIOWEGO

REGULAMIN FUNDUSZU ROZLICZENIOWEGO REGULAMIN FUNDUSZU ROZLICZENIOEGO przyjęy uchwałą nr 10/60/98 Rady Nadzorczej Krajowego Depozyu Papierów arościowych S.A. z dnia 28 września 1998 r., zawierdzony decyzją Komisji Papierów arościowych i

Bardziej szczegółowo

O EFEKTACH ZASTOSOWANIA PEWNEJ METODY WYZNACZANIA PROGNOZ JAKOŚCIOWYCH ZMIAN CEN AKCJI W WARUNKACH KRYZYSU FINANSOWEGO 2008 ROKU

O EFEKTACH ZASTOSOWANIA PEWNEJ METODY WYZNACZANIA PROGNOZ JAKOŚCIOWYCH ZMIAN CEN AKCJI W WARUNKACH KRYZYSU FINANSOWEGO 2008 ROKU Arykuł opublikowany w: Rynki kapiałowe a koniunkura gospodarcza, red. A. Szablewski, R. Wójcikowski, Wydawnicwo Poliechniki Łódzkiej, Łódź 009, s. 95-07 Doroa Wiśniewska Uniwersye Ekonomiczny w Poznaniu

Bardziej szczegółowo

IMPLEMENTACJA WYBRANYCH METOD ANALIZY STANÓW NIEUSTALONYCH W ŚRODOWISKU MATHCAD

IMPLEMENTACJA WYBRANYCH METOD ANALIZY STANÓW NIEUSTALONYCH W ŚRODOWISKU MATHCAD Pior Jankowski Akademia Morska w Gdyni IMPLEMENTACJA WYBRANYCH METOD ANALIZY STANÓW NIEUSTALONYCH W ŚRODOWISKU MATHCAD W arykule przedsawiono możliwości (oraz ograniczenia) środowiska Mahcad do analizy

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM PODSTAWY ELEKTRONIKI Badanie Bramki X-OR

LABORATORIUM PODSTAWY ELEKTRONIKI Badanie Bramki X-OR LORTORIUM PODSTWY ELEKTRONIKI adanie ramki X-OR 1.1 Wsęp eoreyczny. ramka XOR ramka a realizuje funkcję logiczną zwaną po angielsku EXLUSIVE-OR (WYŁĄZNIE LU). Polska nazwa brzmi LO. Funkcję EX-OR zapisuje

Bardziej szczegółowo

Kobiety w przedsiębiorstwach usługowych prognozy nieliniowe

Kobiety w przedsiębiorstwach usługowych prognozy nieliniowe Pior Srożek * Kobiey w przedsiębiorswach usługowych prognozy nieliniowe Wsęp W dzisiejszym świecie procesy społeczno-gospodarcze zachodzą bardzo dynamicznie. W związku z ym bardzo zmienił się sereoypowy

Bardziej szczegółowo

Reakcja banków centralnych na kryzys

Reakcja banków centralnych na kryzys Reakcja banków cenralnych na kryzys Andrzej Rzońca Warszawa, 18 lisopada 2011 r. Plan Podsawowa lekcja z kryzysu dla poliyki pieniężnej Jak wyglądała reakcja poliyki pieniężnej na kryzys? Dlaczego reakcja

Bardziej szczegółowo

WYCENA KONTRAKTÓW FUTURES, FORWARD I SWAP

WYCENA KONTRAKTÓW FUTURES, FORWARD I SWAP Krzyszof Jajuga Kaedra Inwesycji Finansowych i Zarządzania Ryzykiem Uniwersye Ekonomiczny we Wrocławiu WYCENA KONRAKÓW FUURES, FORWARD I SWAP DWA RODZAJE SYMERYCZNYCH INSRUMENÓW POCHODNYCH Symeryczne insrumeny

Bardziej szczegółowo

Kluczowe wnioski ze Światowego Badania Bezpieczeństwa Informacji 2012. 4 grudnia 2012

Kluczowe wnioski ze Światowego Badania Bezpieczeństwa Informacji 2012. 4 grudnia 2012 Kluczowe wnioski ze Świaowego Badania Bezpieczeńswa Informacji 2012 4 grudnia 2012 Erns & Young 2012 Świaowe Badanie Bezpieczeńswa Informacji Świaowe Badanie Bezpieczeńswa Informacji Erns & Young 2012

Bardziej szczegółowo

Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie

Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie SZKOŁA GŁÓWNA HANDLOWA W WARSZAWIE STUDIUM DYPLOMOWE KIERUNEK: Meody Ilościowe i Sysemy Informacyjne Michał Rubaszek Nr alb. 5346 Arbiraż cenowy na przykładzie Giełdy Papierów Warościowych w Warszawie

Bardziej szczegółowo

BUDYNEK OŚRODKA SZKOLENIA W WARSZAWIE KW PSP w WARSZAWIE i JEDNOSTKI RATOWNICZO-GAŚNICZEJ NR 8 KM PSP w WASZAWIE ul. Majdańskia 38/40, 04-110 Warszawa

BUDYNEK OŚRODKA SZKOLENIA W WARSZAWIE KW PSP w WARSZAWIE i JEDNOSTKI RATOWNICZO-GAŚNICZEJ NR 8 KM PSP w WASZAWIE ul. Majdańskia 38/40, 04-110 Warszawa DOKUMENTACJA OKREŚLAJĄCA SCENARIUSZ ODNIESIENIA (baseline) oraz OSZACOWANIE EMISJI I REDUKCJI, OGRANICZENIA LUB UNIKNIĘCIA EMISJI BUDYNEK OŚRODKA SZKOLENIA W WARSZAWIE KW PSP w WARSZAWIE i JEDNOSTKI RATOWNICZO-GAŚNICZEJ

Bardziej szczegółowo

Wyniki inwestycyjne funduszy hedge. Czynniki wpływające na ich interpretację

Wyniki inwestycyjne funduszy hedge. Czynniki wpływające na ich interpretację Bank i Kredy 4 (6), 0, 854 www.bankikredy.nbp.pl www.bankandcredi.nbp.pl Wyniki inwesycyjne funduszy hedge. Czynniki wpływające na ich inerpreację Kaarzyna Perez* Nadesłany: 7 kwienia 0 r. Zaakceowany:

Bardziej szczegółowo

Efektywność informacyjna rynku w formie słabej w okresie prywatyzacji GPW w Warszawie *

Efektywność informacyjna rynku w formie słabej w okresie prywatyzacji GPW w Warszawie * Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego nr 86 Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia nr 75 (015) DOI: 10.1876/frfu.015.75-48 s. 589 597 Efektywność informacyjna rynku w formie słabej w okresie prywatyzacji

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECI SKIEGO

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECI SKIEGO ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECI SKIEGO NR 394 PRACE KATEDRY EKONOMETRII I STATYSTYKI NR 5 4 EWA DZIAWGO Uniwersye Miołaa Kopernia w Toruniu ANALIZA WRA LIWO CI CENY KOSZYKOWEJ OPCJI KUPNA WPROWADZENIE

Bardziej szczegółowo