Prakseologia Nr 151/2011

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Prakseologia Nr 151/2011"

Transkrypt

1 Prakseologia Nr 151/2011 TRE!" NUMERU OD REDAKCJI 5 PRZYWÓDZTWO W PERSPEKTYWIE TEORETYCZNEJ I EMPIRYCZNEJ Bronis!aw Bomba!a FENOMENOLOGIA PRZYWÓDZTWA: BY" KIM# CZYNI" CO# 11 Wojciech Gasparski POSTAWA DOBREGO GOSPODARZA WYMOGIEM WSPÓ$CZESNEGO PATRIOTYZMU 35 Ryszard Banajski SZEF FIRMY JAKO SPOLEGLIWY OPIEKUN 47 Anna Lewicka-Strza!ecka ETYCZNY WYMIAR PRZYWÓDZTWA W BIZNESIE: DWA BIEGUNY 65 Robert Karaszewski PRZYWÓDZTWO ASPEKTY ETYCZNE 85 Andrzej Strza!ecki PSYCHOLOGICZNE WYMIARY PRZYWÓDZTWA A SPRAWNO#" OSOBOWO#CI 105

2 PRZYWÓDZTWO W CZASACH KRYZYSU Grzegorz Szulczewski ETYKA PRZYWÓDZTWA KORPORACYJNEGO W KONTEK#CIE DO#WIADCZE% ZWI&ZANYCH Z KRYZYSEM El'bieta Kolasi(ska ROLA PRZYWÓDZTWA W WARUNKACH KRYZYSU 155 Marek Kruk PRZYWÓDZTWO ODDOLNE IDEA NA CZASY KRYZYSU CZY PROSPERITY? 167 Piotr Masiukiewicz HAZARD MORALNY A SYSTEMY MOTYWACJI W BANKOWO#CI 179 Barbara Mazur KRYZYS JAKO SZANSA INNOWACJI W ZARZ&DZANIU 197 Magdalena Bielenia-Grajewska PLOTKA W KORPORACYJNEJ KOMUNIKACJI KRYZYSOWEJ 209 ZAGADNIENIA PODSTAWOWE Bo'ena Czernecka-Rej POGRANICZE LOGIKI I PRAKSEOLOGII W PRACACH EWY )ARNECKIEJ-BIA$Y 223 OPINIE I INFORMACJE O PUBLIKACJACH 237 KRONIKA 250

3 CONTENTS EDITORIAL 5 THEORETICAL AND EMPIRICAL PERSPECTIVE OF LEADERSHIP Bronis!aw Bomba!a PHENOMENOLOGY OF THE LEADERSHIP: TO BE SOMEBODY TO MAKE SOMETHING 11 Wojciech Gasparski THE PROPRIETOR S ATTITUDE AS A PRECONDITION OF CONTEMPORARY PATRIOTISM 35 Ryszard Banajski BOSS AS A TRUSTWORTHY GUARDIAN IN THE COMPANY 47 Anna Lewicka-Strza!ecka ETHICAL DIMENSION OF LEADERSHIP IN BUSINESS: TWO POLES 65 Robert Karaszewski LEADERSHIP ETHICAL ASPECTSSUMMARY 85 Andrzej Strza!ecki EFFICACY OF PERSONALITY AND LEADERSHIP 105 LEADERSHIP IN TIMES OF CRISIS Grzegorz Szulczewski CORPORATE GOVERNANCE ETHICS WITHIN THE CONTEXT OF FINACIAL CRISIS 133 El'bieta Kolasi(ska THE ROLE OF LEADERSHIP IN CRISIS 155

4 Marek Kruk GRASS ROOTS LEADERSHIP AN IDEA FOR CRISIS OR PROSPERITY? 167 Piotr Masiukiewicz MORAL HAZARD AND MOTIVATION SYSTEMS IN BANKING 179 Barbara Mazur CRISIS AS A CHANCE FOR INNOVATIONS IN MANAGEMENT 197 Magdalena Bielenia-Grajewska GOSSIP IN CORPORATE CRISIS COMMUNICATION 209 Bo'ena Czernecka-Rej BORDERLINE BETWEEN LOGIC AND PRAXIOLOGY IN EWA )ARNECKA-BIA$Y S WORKS 223 BOOK REVIEW 237 THE CHRONICLE 250

5 P r a k s e o l o g i a nr 151/2011 Od Redakcji Globalny kryzys nansowy, recesja gospodarcza, nadzwyczajne sytuacje spowodowane katastrofami naturalnymi lub technologicznymi sk!aniaj* do re eksji nad rol* przywództwa w biznesie, zarówno w wymiarze prakseologicznym, jak i etycznym. Ju' z pobie'nych analiz i ocen +róde! i konsekwencji kryzysu nansowego lat wynika, 'e dotychczasowy styl zarz*dzania, zw!aszcza w instytucjach nansowych, nie sprawdzi! si,, a przynajmniej budzi wiele krytycznych uwag. Towarzystwo Naukowe Prakseologii, kontynuuj*c tradycj, poddawania re eksji prakseologicznej i etycznej aktualnych, maj*cych istotne znaczenie w 'yciu spo!ecznym i gospodarczym, zjawisk zorganizowa!o w dniu 21 pa+dziernika 2010 r. konferencj, naukow* pt. Prakseologiczne i etyczne aspekty przywództwa w biznesie. By!o to ju' dziesi*te, ca!odniowe spotkanie zorganizowane w Warszawie, którego wspó!organizatorami, obok TNP by!o Centrum Etyki Biznesu Instytutu Filozo i i Socjologii PAN i Akademii Leona Ko+mi(skiego, Szko!a G!ówna Handlowa oraz Konferencja Przedsi,biorstw Finansowych. Niniejszy tom Prakseologii zawiera artyku!y przygotowane na podstawie wybranych referatów wyg!oszonych podczas konferencji oraz zwi*zane z tematyk* przywództwa artyku!y, nades!ane do Redakcji. Znalaz! si, w nim tak'e tekst nawi*zuj*cy do zagadnie( podstawowych dla naszej dyscypliny. Artyku!y zosta!y zamieszczone w trzech dzia!ach. W pierwszym z nich zgrupowano prace koncentruj*ce si, na zjawisku przywództwa w perspektywie teoretycznej i empirycznej. Dzia! otwiera artyku! Bronis!awa Bomba!y, który poszukuje istoty przywództwa, pos!uguj*c si, instrumentarium fenomenologicznym. Pozwala ono ujawni- dominuj*cy technokratyczny paradygmat przywództwa w biznesie zasadzaj*cy si, na nadmiernym eksponowaniu kapita!u w ekonomii i niedoceniania innych czynników rozwoju i skutkuj*cy depersonalizacj* pracowników. Pos!uguj*c si, fenomenologicznym wczu- 5

6 waniem si,, Bomba!a znajduje istot, przywództwa w idei przywództwa personalistycznego i s!u'ebnego oraz zwi*zanym z nimi upe!nomocnianiem pracowników. Podstaw* tak uj,tego przywództwa jest komunikacja rozumiana jako do.wiadczanie siebie i innych przez dialog. Kolejne dwa artyku!y zorientowane s* na okre.lenie etycznego idea!u przywódcy. Wojciech Gasparski poszukuje tego idea!u we wzorze dobrego gospodarza. Dobrego gospodarza cechuje postawa aktywna, a nie bierna postawa dobrego gospodarza jest tu i teraz wymogiem patriotyzmu spe!nianego, nie za. jedynie g!oszonego. Ryszard Banajski, poszukuj*c po'*danego wzoru etycznego przywództwa w rmie, si,gn*! do etyki niezale'nej odwo-!uj*cej si, do koncepcji opiekuna spolegliwego. Ponad pó! wieku temu profesor Tadeusz Kotarbi(ski przedstawi! projekt opiekuna spolegliwego, który odnosi! si, do podmiotu maj*cego przewag, w zakresie w!adzy, kompetencji i w ogóle wi,kszych mo'liwo.ci dzia!ania w relacji do innych podmiotów podlegaj*cych jakim. dzia!aniom opieku(czym. Takim opiekunem spolegliwym mo'e by- szef (mened'er) rmy, którego post,powanie oceniane moralnie ma najwi,kszy wp!yw spo.ród innych czynników decyduj*cych o etyczno.ci rmy. Banajski odnajduje elementy spolegliwego opieku(stwa w wielu przedsi,wzi,ciach wspó!czesnych rm zaliczanych do tzw. dzia!a( CSR-owskich. Jednak w sytuacji kryzysowej, kiedy rma musi podejmowawiele dzia!a( ograniczaj*cych.wiadczenia wobec interesariuszy, ci ostatni, szczególnie pracownicy s* sk!onni je zaakceptowa-, w!*cznie z obni'eniem wynagrodze(, tylko gdy widz* w swoich prze!o'onych spolegliwych opiekunów, na których mo'na polega-. Przywództwo b,d*ce szczególn* relacj* mi,dzy liderem i grup* czy grupami osób rodzi rozmaite wyzwania natury etycznej. Z jednej strony, niemo'no.- sprostania im ods!ania ciemne strony przywództwa, z drugiej za. wierno.- wysokim standardom wytycza pozytywne wzory. Anna Lewicka- -Strza!ecka podejmuje prób, uchwycenia etycznego wymiaru przywództwa, dokonuj*c rekonstrukcji jego przeciwstawnych biegunów, pokazuj*c nie tylko, na czym ma polega- etyczne przywództwo, ale tak'e jak wygl*da jego negacja. Do szerokiej dyskusji na temat budowy solidnych fundamentów etycznych przywództwa, sprowokowanej przez pojawiaj*ce si, praktycznie codziennie informacje o kolejnych aferach zarówno w polityce, jak i w biznesie, podwa'aj*cych cz,sto reputacje osób darzonych zaufaniem spo!ecznym nawi*zuje praca Roberta Karaszewskiego. Autor dokonuje przegl*du etycznych koncepcji przywództwa wywodz*cych si, zarówno z empirii bazuj*cej 6

7 na obserwacji wybitnych przywódców, jak i koncepcji psychologicznych, a tak'e teorii lozo cznych, w szczególno.ci odwo!uj*cych si, do zasad etyki Kanta. Dzia! zamyka artyku! Andrzeja Strza!eckiego zorientowany na poszukiwanie w!a.ciwo.ci psychologicznych (cech), jakimi powinien charakteryzowa- si, przywódca. Autor w oparciu o badania empiryczne wery kuje hipotez,, 'e ludzie osi*gaj*cy powodzenie w tak zwanym efektywnym zarz*dzaniu wykazuj*, w stosunku do ludzi niepodejmuj*cych dzia!alno.ci w biznesie (ogólnie w dzia!alno.ci organizacyjnej), charakterystyczn* kon- guracj, cech wi*zanych ze sprawno.ci* osobowo.ci wyra'on* w modelu Stylu Twórczego Zachowania. Drugi dzia! obejmuje prace poddaj*ce re eksji wp!yw kryzysu na rol, i postrzeganie przywództwa. Dzia! rozpoczyna artyku! Grzegorza Szulczewskiego próbuj*cego ustali- jak w warunkach kryzysowych sprawdza si, etyka jako narz,dzie kierowania korporacj*. Poddaje on w tym celu analizie zachowania kierowników najwi,kszych korporacji w skali globalnej, jak i znacz*cych korporacji krajowych i poszukuje idei etycznego przywództwa w aksjologii, zak!adaj*c, i' ta idea mo'e by- pomocna w budowie pokryzysowej etyki przywództwa korporacyjnego. Do poszukiwa( wzoru przywództwa najbardziej w!a.ciwego w sytuacji kryzysu do!*cza równie' El'bieta Kolasi(ska. Zwraca ona uwag, na ambiwalentny stosunek do przywództwa w kryzysie, gdy' z jednej strony traci ono wiarygodno.- i jest oskar'ane o spowodowanie b*d+ niezapobie'enie kryzysowi, z drugiej za. pojawiaj* si, silne oczekiwania ró'nych grup spo!ecznych, 'e wy!oni si, przywódca, który przywróci zaufanie,!ad gospodarczy i zaspokoi potrzeb, bezpiecze(- stwa. A zatem przywództwo w czasach kryzysu to skomplikowane dzia!anie i wi*zka ró'nych ról podejmowanych przez lidera, a mianowicie: po pierwsze odpowiedzialnego i skutecznego mened'era, potra *cego podejmowadecyzje w sytuacji zagro'enia i ponosi- za nie konsekwencje, po drugie kreatywnego wizjonera ukierunkowanego na tworzenie niestandardowych rozwi*za(, po trzecie troskliwego opiekuna, który otoczy opiek* swoich podw!adnych, co pozwoli im!agodniej przej.- przez sytuacje kryzysowe, po czwarte kompetentnego doradcy, który b,dzie s!u'y! rad* i pomoc*, po pi*te mentora, który podzieli si, swoim do.wiadczeniem, wiedz* i wska'e w!a.ciw* drog, po.ród kryzysowego slalomu. Interesuj*c* odpowiedzi* na pytanie o model przywództwa w sytuacji kryzysu jest idea oddolnego przywództwa, któr* przedstawia w swoim artykule Marek Kruk. Polega ona na stworzeniu takiego klimatu, w którym pra- 7

8 cownicy b,d* brali odpowiedzialno.- za zadania, decyduj*c nie tylko o tym, jak dane zadanie ma by- wykonane, ale równie' co powinno by- zrobione dla poprawy funkcjonowania organizacji. Kruk pokazuje, i' realizacja idei oddolnego przywództwa nie tylko sprzyja prosperity rmy, ale tak'e pozwala lepiej radzi- sobie z problemami w okresie kryzysu. Skutki.wiatowego kryzysu nansowego 2008 odczuwane s* bole.nie do dzisiaj i dlatego nie ustaje poszukiwanie jego przyczyn. Piotr Masiukiewicz stawia tez,, i' jednym z wa'nych czynników akceleracji kryzysu na rynkach nansowych by!y stosowane systemy motywacyjne zarz*dów instytucji bankowych i szerzej nansowych, które sprzyja!y hazardowi moralnemu. Systemy motywacyjne mened'erów w wielu krajach nie premiowa!y ograniczania ryzyka w instytucjach nansowych, lecz wspiera!y sk!onno.- do hazardu, umo'liwiaj*cego wysok* dynamik, zysków w krótkim okresie i w konsekwencji wzrost warto.ci akcji. G!ównym problemem zarz*dzania by!o jak osi*gn*- najwi,ksz* warto.- w najkrótszym czasie, pokonuj*c konkurencj,. Hazard moralny mened'erów sta! si, w niektórych instytucjach sta!ym elementem zarz*dzania. W!a.ciciele i reprezentuj*ce ich rady nadzorcze nie docenia!y zatem ryzyka strat, bankructwa i utraty kapita!ów. Odwo!uj*c si, do konkretnych przyk!adów Masiukiewicz dokonuje rekonstrukcji czynników, sprzyjaj*cych hazardowi moralnemu, w.ród których najbardziej istotne s* brak wyra+nie sprecyzowanych zasad odpowiedzialno.ci za b!,dy, za nadmierne ryzyko, za z!e decyzje podleg!ych mened'erów.redniego szczebla i wyj*tkowo silne premiowanie krótkoterminowych zysków. Globalny kryzys nansowy, który spowodowa! os!abienie dzia!alno.ci gospodarczej i pogorszenie warunków funkcjonowania przedsi,biorstw, mo'e by- równie' postrzegany jako szansa dla innowacji, pozwalaj*cych usprawni- proces zarz*dzania przedsi,biorstwem. Tak* perspektyw, przyj,-!a Barbara Mazur, koncentruj*c si, na ukazaniu kulturowych uwarunkowa( innowacyjnych zmian oraz strategii umo'liwiaj*cych skuteczne ich wprowadzanie i w konsekwencji umo'liwiaj*cych przedsi,biorstwom dzia!aj*- cym w okre.lonym.rodowisku kulturowym wej.cie na.cie'k, zmian prowadz*c* do zarz*dzania bardziej odpowiedzialnego spo!ecznie. Jednym z nieformalnych narz,dzi komunikacji, pe!ni*cych szczególnie wa'n* rol, w sytuacji kryzysu, okazuje si, by- plotka. Magdalena Grajewska poddaje analizie zarówno sens tego poj,cia, jego wymiar moralny, jak i rol,, jak* mo'e pe!ni- w organizacji. Autorka pokazuje, i' w poszukiwaniu potencjalnie pozytywnych stron plotkowania mo'na odwo!a- si, do jego 8

9 funkcjonalnego, transakcyjnego b*d+ kon iktowego charakteru. Jednak pomimo posiadania cech pozytywnych plotka jest narz,dziem komunikacyjnym o w*tpliwej warto.ci etycznej. Szczególnie jest to widoczne w sytuacji kryzysu, czasie charakteryzuj*cym si, wysokim wspó!czynnikiem stresu i ryzyka, kiedy to informacja i sposób jej przekazania mo'e przes*dzi- o istnieniu, sukcesie lub pora'ce rmy, szybciej ni' w neutralnym otoczeniu korporacyjnym. Dzia! trzeci tomu nawi*zuje do zagadnie( podstawowych. Znalaz! si, w nim artyku! rekonstruuj*cy koncepcje profesor Ewy )arneckiej-bia!y dotycz*ce zwi*zków logiki i prakseologii autorstwa Bo'eny Czerneckiej-Rej. Numer Prakseologii ko(cz* dzia!y Opinie i informacje o publikacjach oraz Kronika.

10 P r a k s e o l o g i a nr 151/2011 Przywództwo w perspektywie teoretycznej i empirycznej BRONIS$AW BOMBA$A * Instytut Nauk Politycznych UWM w Olsztynie Fenomenologia przywództwa: by! kim" czyni! co" 1. Wprowadzenie Re eksja fenomenologiczna zmierza do zrozumienia fenomenu cz!owieka, a fenomenologia przywództwa do zrozumienia pracy mened'era. Fenomenologia pozwala nadto na stwierdzenie, i' ekonomizm wspó!czesnej cywilizacji godzi w ów fenomen. To w!a.nie pod wp!ywem nazbyt pozytywistycznego traktowania ekonomii dosz!o w sferze gospodarczej do negatywnych zjawisk depersonalizacji cz!owieka. Depersonalizacja dokona-!a si, przede wszystkim w wyniku nadmiernego eksponowania kapita!u w ekonomii i niedoceniania innych czynników rozwoju 1. Tak'e dominuj*cy technokratyczny paradygmat przywództwa w biznesie ma w tym swój udzia!. Jego zmiana wymaga nowego spojrzenia zarówno na teori,, jak i na prak- * 1 B. Bomba!a, Personalistyczna lozo a zarz!dzania jako odpowiedzialno"# pozytywna, Prakseologia 2002, nr

11 tyk, zarz*dzania 2. W uj,ciu fenomenologicznym przywództwo uwzgl,dnia ca!ego cz!owieka, tak'e jego wymiar duchowy. Fenomenologia przywództwa to takie uj,cie, które sprawia, 'e idea by# kim" czyni# co" ulega materializacji. Poszukuj*c odpowiedzi na pytanie o istot, przywództwa, odnajdujemy odpowied+ przez wczucie si, w bycie mened'erem. T* odpowiedzi* jest przywództwo personalistyczne i s!u'ebne (servant leadership) i zwi*zane z nimi upe!nomocnianie pracowników (empowerment). Podstaw* tak uj,tego przywództwa jest komunikacja rozumiana jako do.wiadczanie siebie i innych przez dialog. 2. Zagadnienie wczucia jako podstawa przywództwa Fenomenologia, poszukuj*c odpowiedzi na pytanie o istot, cz!owieka, pos!uguje si, terminem wczucia (Einfühlung) 3. Podobnie, poszukuj*c odpowiedzi na pytanie o istot, przywódcy, u'ywam tego samego terminu. W fenomenologii przywództwa kluczowym jest zatem wczucie. Termin ten zosta! wprowadzony do lozo i pod koniec XIX wieku przez psychologizuj*cych estetyków, jako wczucie estetyczne, polegaj*ce na wczytywaniu prze'y- postrzeganych przedmiotów dzie! sztuki. Wspó!czesne znaczenie zawdzi,czamy fenomenologom, którzy byli prekursorami w operowania terminem wczucia w do.wiadczaniu innego podmiotu, jakim jest cz!owiek. Wczucie jest form! uczestnictwa w bycie drugiego cz$owieka, wspó$udzia$u, w jego %yciu duchowym 4. 2 W tym kontek.cie s!uszne jest spostrze'enie M. Krupy: Musi jednak budzi- zdziwienie i zarazem przera'enie nast,puj*cy fakt: prawie wszystkie podr,czniki z tego zakresu (krajowe i zagraniczne), nawet w takich szczegó!owych analizach przedmiotowych, jak: ergonomia, humanizacja procesu pracy, zarz*dzanie zasobami ludzkimi, kultura organizacyjna, socjologia organizacji itd., nie przedstawiaj* w sposób pog!,biony praktycznie 'adnej wizji cz!owieka, modelu antropologicznego ani te' nie prowadz* powa'nej dyskusji na temat tego, kim jest cz!owiek, jaka jest jego rola i miejsce w procesie gospodarczym. Pojawia si, w tym momencie pytanie wr,cz retoryczne: jak zatem mo'na bez g!,bszej re eksji antropologicznej budowa- wiarygodne modele, teorie organizacyjne?. M. Krupa, D%ungla teorii organizacji i zarz!dzania poznanie zdeterminowane pytaniem o "wiatopogl!d?, Annales. Etyka w 'yciu gospodarczym 2006, t. 9, nr 1, s E. Stein, O zagadnieniu wczucia, Wyd. ZNAK, Kraków A. W,grzecki, O poznawaniu drugiego cz$owieka, Wyd. Naukowe PAT, Kraków 1992, s

12 Wczucie jako bezpo.rednie poznanie, fenomenologiczne do.wiadczenie, wymaga bezpo.redniego kontaktu spotkania. Z kolei pole czystego badania, czyli wczucie opiera si, na redukcji fenomenologicznej. Przy czym jest to poznanie nie tyle natury intelektualnej, ile czuciowej, czym., co dzi. okre-.la si, mianem inteligencji emocjonalnej. Jest to akt poznawczy nastawiony na wewn,trzne prze'ycia Innego. Dla E. Stein jest ono do.wiadczeniem cudzej.wiadomo.ci w ogóle, niezale'nie od tego, jakiego rodzaju jest do-.wiadczany przedmiot i jakiego rodzaju podmiot, którego.wiadomo.ci si, do.wiadcza 5. Oczywi.cie wczucie jest najcz,.ciej odnoszone wobec podmiotu, jakim jest drugi cz!owiek. Jednak w pe!ni +ród!owo (bezpo.rednio) uchwytujemy tylko w!asne prze'ycia, natomiast prze'ycia innych dane s* nie+ród!owo (po.rednio). Fenomen cudzego prze'ycia, do.wiadczenie prze'ywania, jest przedmiotem wczucia. Jednak prze'ycia przys!uguj*ce Innemu nie s* dane w sposób +ród!owy wczuwaj*cemu. Nie nale'y wczucia ca!kowicie uto'samiaz zewn,trznym spostrze'eniem. Wspólna dla nich jest jedynie obecno.- tu i teraz badanego przedmiotu. Na przyk!ad fenomenologiczne do.wiadczanie dumy robotnika z dobrze wykonanej pracy, to d*'enie do uchwycenia istoty tej dumy. Jest ona przez badacza konstruowana i wyobra'ana poprzez wczucie, które pozwala na uchwycenie prze'ycia nie+ród!owo za po.rednictwem prze'ywania +ród!owego podmiotu wczuwanego. Podmiot, który w akcie wczucia do.wiadcza prze'ycia Innego, bierze je za swoje, prze'ywaj*c np. dum, za jego po.rednictwem, lecz nie w ten sam sposób, poniewa' podmiot uj,tego we wczuciu prze'ycia i to jest fundamentalna nowo.- w stosunku do przypomnienia, oczekiwania, wytwórczego wyobra'ania sobie w!asnych prze'y- nie jest tym samym, który dokonuje wczucia, lecz innym; oba s* rozdzielone nie za. [...] zwi*zane.wiadomo.ci* to'samo.ci, ci*g!o.ci prze'y- 6. Tym samym wczucie nie doprowadza do naruszenia i wymieszania odr,bno.ci w!asnego i cudzego Ja. Nie jest te' ono ani wspó!odczuwaniem, ani odczuwaniem jedno.ci, a wczuwaniem si, w analizowanym przypadku w czyj*. dum, i nie oznacza, 'e sam wczuwaj*cy doznaje dumy. Wczucie jedynie uchwytuje dum, innego cz!owieka. Tylko wczucie pozwala odkry- cielesno-psychiczn* istot, cz!owieka, a nadbudowuj*ce si, nad wczuciem rozumienie otwiera dost,p do bytu 5 E. Stein, O zagadnieniu..., dz. cyt., s Tam'e, s

13 duchowego. Ludzkie prze'ywanie jest dane drugiemu cz!owiekowi tylko w akcie wczucia, prowadz*c do poznania ducha (.wiadomo.ci). Wczucie w przypadku podmiotu traktowanego jako osoba, pozwala na uchwycenie i prze'ywanie warto.ci tak w!asnej, jak i drugiej osoby. W ten sposób wytwarzany jest obszar porównywania warto.ci. To w!a.nie wczucie wprowadza w obszar aksjologiczny. Wczucie wobec Innego umo'liwia zarazem poznanie siebie jako osoby: We wczuciu mog, prze'ywa- warto.ci i odkrywa- odpowiednie warstwy mojej osoby, do których ods!oni,cia moje +ród!owe prze'ywanie jeszcze nie da!o sposobno.ci. Kto sam nie spojrza! nigdy w oczy niebezpiecze(stwu, mo'e jednak we wczuwaj*cym uobecnieniu sobie sytuacji kogo. innego prze'y- siebie jako dzielnego albo tchórzliwego 7. Poznawanie osobowo.ci innego jest zatem drog* do samopoznania. Dzi,ki obecno.ci i spotkaniu drugiego cz!owieka, mog, doj.- do pe!niejszego zrozumienia siebie. Rysunek 1. Fenomenologia przywództwa w soczewce fenomenologicznej to, co ontologiczne personalizm fenomenologiczny wczucie to, co ontyczne psychologia fenomenologiczna /ród!o: opracowanie w!asne W warstwie ontycznej wczucie jest podstawowym terminem psychologii fenomenologicznej (rys. 1) 8. Donald Snygga zaproponowa! tzw. system fenomenologiczny jako podstaw, bada( psychologicznych 9. Przez feno- 7 Tam'e, s Soczewka fenomenologiczna skupia to, co ontologiczne i to, co ontyczne, egzystencjalne i egzystencyjne w sensie heideggerowskim. Pozwala ona na dok!adniejsze uj,cie przedmiotu poddanego analizie obejrzenie w perspektywie lozo cznej (ontologicznej) i perspektywie nauk szczegó!owych (ontycznej). Soczewka fenomenologiczna jest kluczowym poj,ciem fenomenologii zarz*dzania i zarazem podstawowym instrumentem badawczym w diagnozie i doskonaleniu organizacji. Pozwala ona na ogl*d badanego przedmiotu z ró'nych perspektyw. Zob. B. Bomba!a, Fenomenologia zarz!dzania. Przywództwo, Di n, Warszawa H. Spiegelberg, Phenomenology in Psychology and Psychiatry: A Historical Introduction, Northwestern University Press 1972, s

14 menologiczne rozumie on takie badanie, które obserwuje zachowanie si, od strony badanego podmiotu, inaczej ni' w badaniu obiektywnym, przeprowadzanym z perspektywy obserwatora. Taki system fenomenologiczny, s!u'*cy przewidywaniu i kontroli zachowa(, opiera si, na za!o'eniu, 'e zachowanie jest wyznaczone przez pole fenomenologiczne organizmu, tj. posta- ca!o.ci.wiata,!*cznie z tym organizmem, w jakiej ten.wiat tej jednostce si, jawi. Charakter zró'nicowania w obr,bie tego.wiata, czyli zró'nicowanie na t!o i pierwszy plan, ustrukturowanie ca!o.ci, stopie( jej wyra+no.ci i zró'nicowania okre.laj* zachowanie jednostki i pozwalaj* je przewidywa- na podstawie rekonstrukcji pola fenomenologicznego i ustalenia kierunku jego zmian. Podobnie Carl Rogers pos!ugiwa! si, terminem pole postrze'eniowe, uto'samiaj*c je z polem fenomenologicznym 10. Pole to jest g!ównym czynnikiem sprawczym ludzkiego zachowania, a zarazem tym, do czego terapeuta odnosi si, na drodze wczucia. Samorozpoznanie w!asnego pola przez pacjenta, a tak'e pewne zachowania terapeuty prowadz* do zmian tego pola u pacjenta. Podej.cie fenomenologiczne wymaga od badacza prze!amania bariery scjentystycznej. Musi on zerwa- z atomistycznym redukcjonizmem, z my-.leniem w kategoriach bodziec reakcja itp. Obserwacja fenomenologiczna pozwala dostrzec organizacj, pola postrze'eniowego niedost,pn* metodom laboratoryjnym. W szczególno.ci psychologia spo!eczna, tj. psychologia relacji mi,dzyludzkich (a ta jest podstaw* psychologii zarz*dzania), je.li ma byfenomenologiczna, musi równie' uwolni- si, od pewnych uprzedze(. Musi zerwa- z orientacj* na organizm, tj. z pogl*dem, 'e zachowania spo!eczne determinuj* uwarunkowania danego organizmu (instynkt, pop,d, interesy, motywacje itp.), tak'e jego uwarunkowania genetyczne oraz socjologiczne. Fenomenolog przyjmuje, 'e ja+( (self), inna osoba i spo!ecze(stwo stanowi* dane fenomenalne. Zachowanie jednostki nie jest stanem jej ja+ni, lecz stanem pola, którego jest ona cz,.ci*. Inna osoba a tak'e.wiat spo-!eczny równie' wyst,puj* w okre.lony sposób w obr,bie tego pola. 10 Tam'e, s

15 3. Przywództwo w soczewce fenomenologicznej 3.1. To, co ontologiczne przywództwo personalistyczne Fenomenologia przywództwa proponuje alternatywne dla mened'eryzmu technokratycznego koncepcje przywództwa personalistycznego i s!u'ebnego (servant leadership). Mo'na je zaliczy- do nurtu nowego przywództwa 11, czy ekoempatycznej koncepcji L. Krzy'anowskiego. Servant leadership to ameryka(ska koncepcja przywództwa bardzo zbli'ona do koncepcji personalistycznej. Ró'nice wynikaj* ze sposobu uzasadniania servant leadership posiada inspiracj, religijn* (biblijn*), koncepcja przywództwa personalistycznego w warstwie ontologiczno-aksjologicznej opiera si, na lozo i personalistycznej, a w warstwie epistemologiczno-metodologicznej na metodzie fenomenologicznej. Ponadto servant leadership ma charakter empiryczny: servant lider to mened'er, który w praktyce zarz*dzania stosuje t, koncepcj,, to przywódca, który s!u'y (rys. 2). Rysunek 2. Przywództwo w soczewce fenomenologicznej to, co ontologiczne to, co ontyczne przywództwo personalistyczne servant leadership servant leader /ród!o: Opracowanie w!asne. Jednym z najwa'niejszych zagadnie( we wspó!czesnych analizach przywództwa jest empowerment (przydawanie w!adzy, upe!nomocnianie). Oznacza ono rozwijanie potencja!u pracowników (kompetencji, wiedzy, motywacji) na ró'nych p!aszczyznach. Upe!nomocnianie jest kluczowe w przywództwie personalistycznym i s!u'ebnym 12. Redukcja fenomeno- 11 P. Makin, C. Cooper, Ch. Cox, Organizacje a kontrakt psychologiczny. Zarz!dzanie lud&mi w pracy, PWN, Warszawa 2000, s W tym kierunku zmierza tak'e popularna w Polsce w ostatnich latach koncepcja zarz*dzanie kompetencjami. Zob. T. Oleksyn, Zarz!dzanie kompetencjami, teoria i praktyka, O cyna Ekonomiczna, Kraków 2006; M. Jab!o(ski, Istota i komponenty kompetencji pracowniczych z perspektywy organizacji ucz!cej si', [w:] Nurt metodologiczny w naukach o zarz!- dzaniu. W drodze do doskona$o"ci, (red.) W. B!aszczyk, Wyd. U$, $ód

16 logiczna unaocznia, i' przywództwo odbywa si, przede wszystkim przez innych ludzi. A to oznacza, 'e podmiot pracy, którym jest mened'er oddzia!uje na przedmiot pracy, którym nie jest rzecz, lecz równie' cz!owiek osoba. Ka'dy uczestnik organizacji powinien by- zatem traktowany jako podmiot, a nie jako przedmiot pracy. Istot* pracy mened'era (eidos) jest bowiem ods!anianie horyzontów, czyli przysz!ych stanów organizacji i dróg do nich prowadz*cych, czyli potencjalnych dzia!a(. Lecz osi*gni,cie nowych poziomów organizacji nie jest mo'liwe tylko dzi,ki aktywno.ci mened'era. Konieczna jest aktywno.- i zaanga'owanie wszystkich uczestników organizacji. By taki stan osi*gn*- mened'er ma pozwala-, a nawet zach,cado swobodnego dzia!ania (Ja mog', Ja czyni', Mog' inaczej, ni% czyni') 13. Fenomenologia przywództwa unaocznia, 'e doskonalenie organizacji rozpoczyna si, od siebie samego jako jej integralnej cz*stki, co oznacza moralny wzlot 14. Wymaga to u.wiadomienia, 'e praca jest dzia!aniem, które wi*'e si, z kszta!towaniem bytu ludzkiego, jednostkowego i spo!ecznego. Jest ni* nie tylko bezpo.rednia produkcja, ale równie' inne czynniki zwi*- zane z ca!ym bytem cz!owieka, przekszta!caj*ce go, intensy kuj*ce i rozwijaj*ce jego 'ycie. Natomiast dzia!ania bezsensowne, degraduj*ce cz!owieka lub przyrod, nie s* prac* w sensie lozo cznym, lecz antyprac* 15. Re eksja fenomenologiczna prowadzi do stwierdzenia, 'e przywództwo nie jest sprawowaniem w!adzy w tradycyjnym znaczeniu tego s!owa. Co prawda, podobnie jak w!adza, jest ono relacyjne, skierowane na inne oso- 13 E. Husserl, Medytacje kartezja(skie, PWN, Warszawa 1982, s Poj,cie moralnego wzlotu jest kluczowe w fenomenologii Maksa Schelera. Ujmowa! on osob, w aspekcie warto.ci etycznych. Dokonuj*c hierarchizacji warto.ci, na samym dole umie.ci! warto.ci hedonistyczne (zabawa i u'ycie), wy'ej utylitarne (u!atwiaj*ce 'ycie), potem witalne (zdrowie), jeszcze wy'ej duchowe (kultura, wiedza, moralno.-) i najwy'ej absolutne (warto.ci religijne). W swych dociekaniach antropologicznych Scheler koncentrowa! si, na wykryciu istoty cz!owieka. Postrzega! cz!owieka jako witalnego dyletanta (w odró'nieniu od zwierz*t) i dekadenta, który zarazem transcenduje wszelkie, równie' w!asne 'ycie, jest bowiem intencj! i gestem transcendencji. Wznosi si, ponad 'ycie, dzi,ki czynnikowi innej natury ni' biopsychiczne 'ycie. Tym czynnikiem jest duch, przejawiaj*cy si, w rozmaitych aktach intencjonalnych, które s* nieustannym ruchem ku czemu.. Podstaw* osoby jest jej dynamizm i aktowo.-, a zw!aszcza akt moralnego wzlotu. Dost,p do tego, co istotowe, osi*ga si, w!a.nie za pomoc* aktu moralnego wzlotu. W akcie tym uczestniczy ca!y cz!owiek, lecz nie psycho zycznie, a jako duchowe centrum osobowe. Sam wynik poznawczy zale'y od stopnia czysto.ci oraz si!y danego wzlotu moralnego. M. Scheler, Pisma z antropologii lozo cznej i teorii wiedzy, PWN, Warszawa Zob. C.S. Bartnik, Teologia pracy ludzkiej, IW PAX, Warszawa 1977, s

17 by i zorientowane na cele. Istotne jest jednak to, 'e przewodz* oni innym osobom nie za. rzeczom. Traktowa- ludzi jak przedmioty mo'e w!adca, ale nie przywódca. Szczególny rodzaj przywództwa przywództwo personalistyczne ma miejsce wtedy, gdy przywódcy i ich zwolennicy wchodz* we wzajemne zwi*zki, które wynosz* ich na wy'szy poziom moralno.ci. Wa'- ne jest, i' z gruntu moralny charakter takiej relacji polega na podniesieniu na wy'szy poziom zachowa( oraz etycznych aspiracji tak mened'era, jak i tych, którzy z nim wspó!dzia!aj* 16. Punktem wyj.cia w przywództwie warunkowanym przez moralny wzlot jest stwierdzenie, i' dzia!alno.- cz!owieka odznacza si, moralno.ci*, jego czyny s* moralnie dobre lub moralnie z!e: warto.ci moralne dobro i z!o stanowi* nie tylko wewn,trzn* w!a.ciwo.- ludzkich czynów, ale maj* równie' to do siebie, 'e cz!owiek w!a.nie jako osoba poprzez te moralnie dobre lub z!e swoje czyny sam staje si, dobry lub z!y 17. Przywództwo zatem jako relacja osoby do osoby jest jednym ze sposobów etycznego zachowania si, cz!owieka. W zwi*zku z tym mo'na mówi- o moralnym nadu'yciu w!adzy organizacyjnej wsz,dzie tam gdzie owe moralne podstawy zarz*dzania s* naruszane. Istot* wyzysku moralnego jest.wiadomo.- tego, 'e si, jest wyzyskiwanym. Zachodzi to tam, gdzie praca jest oderwana od celów etycznych, którym z istoty i na podstawie wyra+nego zamiaru powinna s!u'y- 18. Wspó!czesny system daleko posuni,tego podzia!u pracy sprzyja powstawaniu ró'nych form wyzysku. Moralny wyzysk pracy niesie za sob* szereg negatywnych nast,pstw: powoduje moraln* dezintegracj, spo!eczno.ci pracy. Prowadzi do braku zaufania, oportunizmu, uniemo'liwia powstanie twórczej wspólnoty pracy. Re eksja fenomenologiczna unaocznia, 'e praca nie stanowi warto-.ci jedynej ani najwy'szej. Istniej* bowiem warto.ci wy'sze, jak prawda, dobro, pi,kno. Cz!owiek to co. wi,cej ni' pracownik. Dlatego nie mo'na sprowadza- homo sapiens do homo faber czy homo oeconomicus. Istnienie cz!owieka co prawda wyra'a si, w czynach, ale ten fakt konstatuje Merton nie powinien wytwarza- w nas przekonanie, 'e przestaniemy istnie- z chwil*, gdy przestaniemy dzia!a-. Nie 'yjemy jedynie, a'eby»co. 16 B. Bomba!a, The Autocreation of a Manager in the Process of Transformational Leadership, w: Life Truth in its Varius Perspectives..., (Analecta Husserliana LXXVI), ed. Anna- -Teresa Tymieniecka, Kluwer Academic Publishers, Dordrecht 2002, s K. Wojty!a, Osoba i czyn, Polskie Tow. Teologiczne, Kraków 1969, s J. Tischner, )wiat ludzkiej nadziei, Znak, Kraków 1975, s

18 zrobi-«bez wzgl,du na to, czym b,dzie to nasze dzie!o 19. Cz!owiek, jego zdaniem, powinien 'y-.wiadomie, odkrywa- siebie, rozwija- w!asn* duchowo.- i osi*ga- w ten sposób wy'szy poziom istnienia: Dzia!anie i zbieranie do.wiadcze( nie s* same w sobie jedynym sposobem wzbogacania naszego 'ycia. Wszystko zale'y od jako.ci naszych czynów i dozna(. Wielka liczba +le wykonanych czynno.ci i tylko na wpó! prze'ytych do-.wiadcze( wyczerpuje i zuba'a nasze istnienie. Spe!niaj*c +le ró'ne zadania, oddalamy si, coraz bardziej od rzeczywisto.ci (...). Trzeba nam najpierw odzyska- posiadanie w!asnego istnienia, dopiero pó+niej b,dziemy mogli rozumnie dzia!a- i prze'ywa- ró'ne do.wiadczenia w ich ludzkiej rzeczywisto.ci. Dopóki nie posiadamy samych siebie, ka'de dzia!anie jest daremne 20. Odzyskanie siebie to wa'na wskazówka i zarazem podstawa fenomenologii przywództwa. W przywództwie, które prowadzi do moralnego wzlotu znaczenie warto.ci moralnych jest podstawowe 21. Pe!ne u.wiadomienie sobie znaczenia tego faktu jest podstaw* wyj.cia poza czysto ekonomiczn* interpretacj, zarz*dzania. Podej.cie takie jest bowiem uproszczeniem, poniewa' nie dostrzega bogactwa, jakim jest mened'er jako osoba. Podej.cie technokratyczne analizuje wszelkie zdarzenia zachodz*ce w gospodarce przez sprowadzenie ich do kategorii korzy.ci. Prowadzi to do przedmiotowego 19 T. Merton, Nikt nie jest samotn! wysp!, Znak, Kraków 1982, s Tam'e, s Mo'na je uto'samia- z naczelnymi warto.ciami 'ycia, których spe!nienie sprawia, 'e cz!owiek uznaje w!asne 'ycie za satysfakcjonuj*ce. Nale'* do nich: potrzeba poczucia podmiotowo.ci w zachowaniach spo!ecznych, tj. przekonanie, 'e w swoich zachowaniach cz!owiek ma znaczny zakres wolno.ci wyboru, 'e nie jest manipulowany i sprowadzany do roli poci*ganej za sznurki marionetki; potrzeba a liacji, czyli przekonanie, 'e doznawane uczucia przyja+ni, mi!o.ci, gotowo.ci niesienia pomocy s* szlachetne i bezinteresowne, 'e nie s* to postawy wyrachowane; poczucie cz!onkostwa w okre.lonej wspólnocie ludzkiej etnicznej, zawodowej, politycznej i towarzysz*ce mu zadowolenie (.wiadomo.-, 'e jest si, cz!onkiem wspólnoty nie gorszej od innych); potrzeba posiadania nadziei na nie.miertelno.-, 'e.mier- nie jest ca!kowitym unicestwieniem non omnis moriar, co wyzwala d*'enie do pozostawienia po sobie trwa!ych warto.ci (dzie! sztuki, nauki); potrzeba poczucia Wa'nej Misji, któr* mamy w 'yciu do spe!nienia, czyli celu, który jest na tyle wa'ny, by na jego realizacj, po.wi,ci- swoje 'ycie. Brak.wiadomo.ci takiego celu prowadzi do poczucia pustki 'yciowej. Niestety wiele pogl*dów pochodz*cych z nauk szczegó!owych (socjobiologia, behawioryzm) godzi w te warto.ci. T. Bielicki, )wiatopogl!d naukowy i naczelne warto"ci ludzkiego %ycia: harmonia czy dysonans? [w:] Wizje cz$owieka i spo$ecze(stwa w teoriach i badaniach naukowych, (red.) S. Nowak, PWN, Warszawa s

19 traktowania zarz*dzania. Jak zauwa'a R. Wi.niewski rzadziej dostrzega si, podmiotowy charakter dzia!alno.ci gospodarczej, a przecie' praca jako urzeczywistnianie warto.ci jest no.nikiem procesów re eksyjnych, twórczo.ci, to dziedzina samorealizacji, niezwykle wa'na dla.rodowisk mened'erskich, które cz,sto traktuj* trudno.ci, wszelki <opór materii> jako wyzwanie (...). Przyk!ad etyki biznesu wykazuje, 'e etyka mo'e rozwa'adzia!alno.- gospodarcz* jako sposób osobowej samorealizacji, tzw. powo-!ania, samospe!nienia, sprawdzenia si, 22. Zmierzaj*c tym tokiem rozumowania, dochodzimy do wniosku, 'e na fundamencie fenomenologii personalistycznej mo'na zbudowa- wzór osobowy mened'era o kompetencji formalnej i moralnej. Nawi*zuj*c do wcze.niejszych re eksji, mo'na stwierdzi-, i' podmiotowo.- osoby wyra'a si, w czynie: Poprzez czyn podmiot zdolny jest dokona- czego. w gruncie rzeczy niezwyk!ego, mianowicie uobecni- si, w»materii«, w której realizuje si, czyn 23. W!a.nie w centrum osoby ostatecznie bior* swój pocz*tek wszelkie.wiadome czyny i dzia!ania. Trzeba podkre.li-, i' rozwój podmiotowo.ci przebiega ró'nie u poszczególnych ludzi. Wy!onienie si,, a nast,pnie rozwój podmiotowo.ci ma miejsce wówczas, gdy cz!owiek wy!amuje si, ze struktury determinizmu. Im mniejszy jest zakres dzia!a( mimowolnych, a wi,cej czynno.ci niepowtarzalnych, daj*cych mo'liwo.- wykorzystania kwali kacji i kreatywno.ci oraz nadania pracy w!asnego pi,tna tym pe!niejszy jest rozwój podmiotowo.ci cz!owieka. W!a.nie przez proces przywództwa personalistycznego dokonuje si, kszta!towanie osoby mened'era i jednocze.nie rozwój pozosta!ych uczestników organizacji. Szczególn* rol, w kszta!towaniu podmiotowo.ci odgrywaj* warto.ci moralne. Post,powanie pozytywne moralne sprawia, 'e 'ycie staje si, konsekwentn*, sensown* ca!o.ci*, a przysz!e wybory oraz czyny zrozumia!e i przewidywalne. Dzia!alno.- w organizacji posiada wtedy wyra+ny wymiar moralny 24. #wiadcz* o tym ró'ne przyk!ady: 22 R. Wi.niewski, Trzy typy teorii etycznych a etyka biznesu, [w:] Etyka biznesu, (red.) J. Dietl i W. Gasparski, PWN, Warszawa 1997, s A. W,grzecki, Zarys fenomenologii podmiotu, Ossolineum, Kraków 1996, s Podobnie ujmuje przywództwo Burns, który rozró'nia przywództwo transakcyjne i transformacyjne, J. M. Burns, Leadership, Harper & Row, New York 1978, s W nowszych pracach Burns stwierdza, 'e przywództwo wymaga bardziej pog!,bionej analizy. Podkre.la, 'e jest ono moralnym zobowi*zaniem i odpowiedzi* na pragnienia ludzi: jest przede wszystkim procesem transformacji ludzi, którzy dzi,ki temu powi,kszaj* obszary szcz,.cia, 20

20 uczciwo.- w transakcjach, sprawiedliwo.- w traktowaniu pracowników, odpowiedzialno.- spo!eczna i ekologiczna. Diametralnie odmienny wp!yw wywo!uje post,powanie moralnie negatywne: powoduje ono wewn,trzne rozbicie podmiotu. W skrajnych przypadkach mo'e doj.- do konsolidowania si, mened'era na fundamencie z!a. Koncentracja aktywno.ci na przekszta!caniu.wiata zewn,trznego prowadzi do zapomnienia.wiata wewn,trznego. Perspektywa w!asnej duchowo.ci!atwo umyka z pola widzenia mened'erów, poniewa' w zachodniej cywilizacji dominuj* warto.ci utylitarne i praktyczne 25. Sytuacja mened'erów w tym wzgl,dzie jest szczególnie trudna ze wzgl,du na rozleg!e i intensywne zwi*zki z innymi lud+mi. Sukces w organizacji odnosi si, raczej przez depersonalizacj,, a nie na drodze pog!,bionej re eksji jak to ma miejsce w sztuce czy lozo i. Proces zmian zachodz*cych w podmiocie mo'e przybra- kierunek negatywny. Wyra+nie odnosi si, to do mened'era, któremu zawód utrudnia zdystansowanie si, wobec.wiata zewn,trznego i przyj,- cie postawy re eksyjnej, skupionej na w!asnym wn,trzu. Powy'sze stwierdzenia maj* istotne implikacje odnosz*ce si, do wyborów dokonywanych przez mened'erów. Bywaj* oni cz,sto postawieni wobec dramatycznego wyboru pomi,dzy warto.ciami ekonomicznymi a moralnymi. Nieuzasadnione preferowanie warto.ci ekonomicznych powoduje negatywn* transformacj, podmiotu i ukszta!towanie si, osobowo-.ci amoralnej, a ta z kolei prowadzi do zarz*dzania niemoralnego 26. Nale'y podkre.li-, i' moralny wzlot mened'era jest warunkiem nie tylko jego osobistego rozwoju, lecz tak'e warunkiem rozwoju pozosta!ych uczestników organizacji. J. M. Burns, Transforming Leadership: A New Pursuit of Happiness, Atlantic Monthly Press, New York 2003, s Zdaniem H. Marcusa obowi*zuj*ca w cywilizacji zachodniej zasada wydajno.ci kszta!- tuje sztuczn* natur, cz!owieka wypieraj*c wszystko, co nie jest zgodne z rozumem technologicznym. Represji podlega w!a.ciwy naturze ludzkiej transcendentny wymiar istnienia objawiaj*cy si, w poznawczo estetycznym stosunku do.wiata. Zob. H. Marcuse, Cz$owiek jednowymiarowy, PWN, Warszawa B. Bomba!a, Etyczny wymiar zarz!dzania, Annales. Etyka w 'yciu gospodarczym 2000, t. 3, s

PRAKSEOLOGICZNE I ETYCZNE ASPEKTY PRZYWÓDZTWA W BIZNESIE

PRAKSEOLOGICZNE I ETYCZNE ASPEKTY PRZYWÓDZTWA W BIZNESIE SZKOŁA GŁÓWNA HANDLOWA - KOLEGIUM EKONOMICZNO-SPOŁECZNE TOWARZYSTWO NAUKOWE PRAKSEOLOGII CENTRUM ETYKI BIZNESU INSTYTUTU FILOZOFII I SOCJOLOGII PAN i AKADEMII LEONA KOŹMIOSKIEGO KONFERENCJA PRZEDSIĘBIORSTW

Bardziej szczegółowo

Samorz dy lokalne dla zdrowia mieszka ców program Zdrowe Miasta wiatowej Organizacji Zdrowia. Iwona Iwanicka Stowarzyszenie Zdrowych Miast Polskich

Samorz dy lokalne dla zdrowia mieszka ców program Zdrowe Miasta wiatowej Organizacji Zdrowia. Iwona Iwanicka Stowarzyszenie Zdrowych Miast Polskich Realizacja przez Iwona Iwanicka 1 z 6 Samorzdy lokalne dla zdrowia mieszkaców program Zdrowe Miasta wiatowej Organizacji Zdrowia Iwona Iwanicka Cele programu Zdrowe Miasta Poprawa warunków zdrowotnych

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM WYCHOWAWCZY rok szkolny 2015/2016. Publiczne Gimnazjum nr 1 im. Stefana Kardyna a Wyszy skiego

SZKOLNY PROGRAM WYCHOWAWCZY rok szkolny 2015/2016. Publiczne Gimnazjum nr 1 im. Stefana Kardyna a Wyszy skiego Kada rzecz wielka musi kosztowa i by trudna. Tylko rzeczy mae i liche satwe. Stefan Kardyna Wyszyski SZKOLNY PROGRAM WYCHOWAWCZY rok szkolny 2015/2016 Publiczne Gimnazjum nr 1 im. Stefana Kardynaa Wyszyskiego

Bardziej szczegółowo

Europejska karta jakości staży i praktyk

Europejska karta jakości staży i praktyk Europejska karta jakości staży i praktyk www.qualityinternships.eu Preambu!a Zwa!ywszy,!e:! dla m"odych ludzi wej#cie na rynek pracy po zako$czeniu edukacji staje si% coraz trudniejsze m"odzi ludzie s&

Bardziej szczegółowo

Czy smieci to problem?

Czy smieci to problem? edukacja przedszkolna i wczesnoszkolna Czy smieci to problem? Edukacja ekologiczna w nauczaniu poczatkowym Ziemia nie naley do czowieka, czowiek naley do Ziemi. Cokolwiek przydarzy si Ziemi, przydarzy

Bardziej szczegółowo

1) Instytucje kształcce w tym zawodzie (w kraju i we Wrocławiu). 2) Moliwoci podnoszenia kwalifikacji i dokształcania w tym zawodzie.

1) Instytucje kształcce w tym zawodzie (w kraju i we Wrocławiu). 2) Moliwoci podnoszenia kwalifikacji i dokształcania w tym zawodzie. Spis treci: I. Wprowadzenie II. Zadania i czynnoci 1) Potencjalne miejsca pracy. 2) Zakres obowizków. III. Wymagania zawodu 1) Wymagania fizyczne i zdrowotne 2) Wymagania psychologiczne IV. Kształcenie

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA NAJLEPSZYCH RODZICÓW POD S CEM poznajemy podstawowe umiej tno ci, których potrzebujemy aby by dobrymi rodzicami.

AKADEMIA NAJLEPSZYCH RODZICÓW POD S CEM poznajemy podstawowe umiej tno ci, których potrzebujemy aby by dobrymi rodzicami. AKADEMIA NAJLEPSZYCH RODZICÓW POD SCEM poznajemy podstawowe umiejtnoci, których potrzebujemy aby by dobrymi rodzicami. Bycie rodzicem jest czym wydawaoby si prostym i naturalnym, ale jednoczenie nie ma

Bardziej szczegółowo

Bazy danych Podstawy teoretyczne

Bazy danych Podstawy teoretyczne Pojcia podstawowe Baza Danych jest to zbiór danych o okrelonej strukturze zapisany w nieulotnej pamici, mogcy zaspokoi potrzeby wielu u!ytkowników korzystajcych z niego w sposóbs selektywny w dogodnym

Bardziej szczegółowo

DECYZJA. odmawiam uwzgldnienia wniosku. Uzasadnienie

DECYZJA. odmawiam uwzgldnienia wniosku. Uzasadnienie Decyzja Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia 21 marca 2005 r. odmawiajca uwzgldnienia wniosku o zobowizanie Zarzdu Banku, do wykrelenia danych osobowych dotyczcych Skarcego z Bankowego

Bardziej szczegółowo

ROLA I ZADANIA ZHP W WYCHOWANIU DZIECI I MŁODZIEY

ROLA I ZADANIA ZHP W WYCHOWANIU DZIECI I MŁODZIEY ROLA I ZADANIA ZHP W WYCHOWANIU DZIECI I MŁODZIEY ZWIZEK HARCERSTWA POLSKIEGO (ZHP) - działajca od 1918 r. najwiksza organizacja wychowawcza w Polsce, skupiajca dzieci, młodzie i dorosłych. Załoenia ideowe:

Bardziej szczegółowo

Rozdzia I Postanowienia ogólne

Rozdzia I Postanowienia ogólne Zacznik nr 1 do Zarzdzenia nr 13 / 2011 Dyrektora Powiatowego Urzdu Pracy w rodzie Wlkp. z dnia 15.04.2011 REGULAMIN ORGANIZACYJNY CENTRUM AKTYWIZACJI ZAWODOWEJ Rozdzia I Postanowienia ogólne 1 Regulamin

Bardziej szczegółowo

Mi dzynarodowe Kwalifikacje Zawodowe (IVQ) w zakresie sprzeda y i marketingu (4410)

Mi dzynarodowe Kwalifikacje Zawodowe (IVQ) w zakresie sprzeda y i marketingu (4410) Midzynarodowe Kwalifikacje Zawodowe (IVQ) w zakresie sprzeday i marketingu (4410) IVQ w zakresie sprzeday i marketingu (4410) Midzynarodowe Kwalifikacje Zawodowe (IVQ) w zakresie sprzeday i marketingu

Bardziej szczegółowo

Zarzdzanie i inynieria produkcji Studia I stopnia o profilu: A P

Zarzdzanie i inynieria produkcji Studia I stopnia o profilu: A P Podstawy zarzdzania WZ Zarzdzanie i inynieria produkcji Studia I stopnia o profilu: A P Przedmiot: Podstawy zarzdzania Kod ZIP 1 S 01 04-0_0 Status : Przedmiot obowizkowy Jzyk wykładowy: Jzyk polski Rok:

Bardziej szczegółowo

PROJEKT SYSTEMOWY,,TERAZ CZAS NA CIEBIE

PROJEKT SYSTEMOWY,,TERAZ CZAS NA CIEBIE PROJEKT SYSTEMOWY,,TERAZ CZAS NA CIEBIE wspófinansowany przez Uni Europejsk ze rodków Europejskiego Funduszu Spoecznego w ramach Priorytetu VII Promocja Integracji Spoecznej, Poddziaania 7.1.1 Rozwój i

Bardziej szczegółowo

Resocjalizacja jako szansa na powrót do spo ecze stwa

Resocjalizacja jako szansa na powrót do spo ecze stwa Resocjalizacja jako szansa na powrót do spoeczestwa Perspektywa psychospoeczna dr Robert Porzak Fundacja Masz Szans Resocjalizacja sposób przeciwdziaania wykluczeniu spoecznemu (marginalizacji) Wykluczenie

Bardziej szczegółowo

Otwarta koordynacja polityki społecznej w UE. Stanisława Golinowska

Otwarta koordynacja polityki społecznej w UE. Stanisława Golinowska Otwarta koordynacja polityki społecznej w UE Stanisława Golinowska Dotychczasowe elementy wspólnej polityki społecznej UE Standardy minimalne BHP - 1987 Karta Wspólnoty o Fundamentalnych Prawach Socjalnych

Bardziej szczegółowo

SHAPING ORGANIZATIONAL CULTURE IN SMALL FIRM

SHAPING ORGANIZATIONAL CULTURE IN SMALL FIRM Magorzata Smolarek Wysza Szkoa Humanitas w Sosnowcu KSZTATOWANIE KULTURY ORGANIZACYJNEJ W MAYM PRZEDSIBIORSTWIE SHAPING ORGANIZATIONAL CULTURE IN SMALL FIRM STRESZCZENIE Opracowanie przedstawia wybrane

Bardziej szczegółowo

Zacznik do rozporzdzenia Ministra Edukacji Narodowej Z dnia 23 grudnia 2008 r. (Dziennik Ustaw z dnia 15 stycznia 2009 r. Nr 4, poz.

Zacznik do rozporzdzenia Ministra Edukacji Narodowej Z dnia 23 grudnia 2008 r. (Dziennik Ustaw z dnia 15 stycznia 2009 r. Nr 4, poz. Zacznik do rozporzdzenia Ministra Edukacji Narodowej Z dnia 23 grudnia 2008 r. (Dziennik Ustaw z dnia 15 stycznia 2009 r. Nr 4, poz. 17) PODSTAWA PROGRAMOWA WYCHOWANIA PRZEDSZKOLNEGO DLA PRZEDSZKOLI, ODDZIAÓW

Bardziej szczegółowo

EP io default website

EP io default website 26-01-2015 Od regulacji Internetu po bezpieczestwo publiczne debata na temat dylematów ochrony danych Nowoczesna gospodarka opiera si w duej mierze na przetwarzaniu danych, dlatego potrzebne s jasne reguy,

Bardziej szczegółowo

Rzetelno!% i wiarygodno!% skonsolidowanego sprawozdania finansowego bankowej grupy kapita"owej

Rzetelno!% i wiarygodno!% skonsolidowanego sprawozdania finansowego bankowej grupy kapitaowej MBA 3/2010 Artykuy 65 Master of Business Administration 3/2010 (104): s. 65 72, ISSN 1231-0328, Copyright by Akademia Leona Komi"skiego Rzetelno% i wiarygodno% skonsolidowanego sprawozdania finansowego

Bardziej szczegółowo

WSTP I. GŁÓWNE ZADANIA DOMU DZIECKA JAKO RODOWISKA WYCHOWAWCZEGO

WSTP I. GŁÓWNE ZADANIA DOMU DZIECKA JAKO RODOWISKA WYCHOWAWCZEGO WSTP Wychowanie jest procesem, w którym wychowanek ma doj do pełni osobowego rozwoju poprzez: ukształtowanie prawego charakteru, zbudowanie poczucia odpowiedzialnoci za własny rozwój i dobro wspólne, poznanie

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr Rady Miasta Rejowiec Fabryczny

Uchwała Nr Rady Miasta Rejowiec Fabryczny PROJEKT Uchwała Nr Rady Miasta Rejowiec Fabryczny z dnia w sprawie programu współpracy Miasta Rejowiec Fabryczny z organizacjami pozarzdowymi oraz podmiotami, o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy o działalnoci

Bardziej szczegółowo

METODA NAUKOWA. Biologia to nauka eksperymentalna. Cechuje się określoną metodologią i pragmatyzmem (podejmowanie

METODA NAUKOWA. Biologia to nauka eksperymentalna. Cechuje się określoną metodologią i pragmatyzmem (podejmowanie METODA NAUKOWA Weiner J., Życie i ewolucja biosfery. PWN 1999 Wudka J., http://physics.ucr.edu Wolfs F., http://teacher.pas.rochester.edu/ Biologia to nauka eksperymentalna. Cechuje się określoną metodologią

Bardziej szczegółowo

Program Współpracy Gminy Michałowo z Organizacjami Pozarzdowymi na rok 2008.

Program Współpracy Gminy Michałowo z Organizacjami Pozarzdowymi na rok 2008. Załcznik Nr 1 do uchwały Nr XIV/129/08 Rady Gminy Michałowo z dnia 11 stycznia 2008r. Program Współpracy Gminy Michałowo z Organizacjami Pozarzdowymi na rok 2008. Wprowadzenie Aktywna działalno organizacji

Bardziej szczegółowo

Instrumenty rynku pracy dla osób poszukuj cych pracy, aktualnie podlegaj cych ubezpieczeniu spo ecznemu rolników w pe nym zakresie.

Instrumenty rynku pracy dla osób poszukuj cych pracy, aktualnie podlegaj cych ubezpieczeniu spo ecznemu rolników w pe nym zakresie. Instrumentyrynkupracydlaosóbposzukujcychpracy, aktualniepodlegajcychubezpieczeniuspoecznemurolnikówwpenymzakresie. Zdniem1lutego2009r.weszywycieprzepisyustawyzdnia19grudnia2008r. o zmianie ustawy o promocji

Bardziej szczegółowo

Ocena dowiadcze pracy wolontarystycznej w perspektywie pracy zawodowej Projekt AVE, projekt Leonardo da Vinci (2003-2006) Raport z Polski

Ocena dowiadcze pracy wolontarystycznej w perspektywie pracy zawodowej Projekt AVE, projekt Leonardo da Vinci (2003-2006) Raport z Polski Ocena dowiadcze pracy wolontarystycznej w perspektywie pracy zawodowej Projekt AVE, projekt Leonardo da Vinci (2003-2006) Raport z Polski Podstawowe informacje o badaniu Centrum Wolontariatu, Warszawa

Bardziej szczegółowo

SZKOA PODSTAWOWA NR 20 IM. STEFANA BATOREGO. Os. Rzeczypospolitej 44 61-395 Pozna+ tel. 61 877-56-31

SZKOA PODSTAWOWA NR 20 IM. STEFANA BATOREGO. Os. Rzeczypospolitej 44 61-395 Pozna+ tel. 61 877-56-31 SZKOA PODSTAWOWA NR 20 IM. STEFANA BATOREGO Os. Rzeczypospolitej 44 61-395 Pozna+ tel. 61 877-56-31 KONCEPCJA ROZWOJU SZKOY PODSTAWOWEJ NR 20 W POZNANIU W LATACH 2011-2014 Koncepcja rozwoju szkoy zostaa

Bardziej szczegółowo

Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów

Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów Analiza procesu jest narzdziem do osignicia wyszej efektywnoci organizacji (midzy innymi). Wymaga ona zbudowania modelu procesu biznesowego bdcego opisem funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

72 Beata STACHOWIAK Uniwersytet Miko!aja Kopernika w Toruniu POTRZEBY EDUKACYJNE MIESZKA!CÓW WSI A RYNEK PRACY W SPO"ECZE!STWIE INFORMACYJNYM Pocz"tek XXI wieku dla Polski to czas budowania nowego spo!ecze#stwa,

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiaj cy udost pnia Specyfikacj Istotnych Warunków Zamówienia: www.sar.gov.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiaj cy udost pnia Specyfikacj Istotnych Warunków Zamówienia: www.sar.gov.pl Ogoszenie na stron www, wg ogoszenia o zamówieniu BZP Adres strony internetowej, na której Zamawiajcy udostpnia Specyfikacj Istotnych Warunków Zamówienia: www.sar.gov.pl Gdynia: Budowa budynku stacji ratowniczej

Bardziej szczegółowo

PROCEDURY l METODYKA PRZEPROWADZANIA AUDYTU WEWNTRZNEGO

PROCEDURY l METODYKA PRZEPROWADZANIA AUDYTU WEWNTRZNEGO Załcznik do Uchwały nr 157/04 z dnia 17 maja 2004 r Zarzdu Powiatu Pabianickiego PROCEDURY l METODYKA PRZEPROWADZANIA AUDYTU WEWNTRZNEGO KARTA AUDYTU WEWNTRZNEGO Okrela prawa i obowizki audytora, do najwaniejszych

Bardziej szczegółowo

Zarzdzanie zasobami ludzkimi

Zarzdzanie zasobami ludzkimi Zarzdzanie zasobami ludzkimi WZ Zarzdzanie i inynieria produkcji Studia I stopnia o profilu: A P Przedmiot: Zarzdzanie zasobami ludzkimi Status przedmiotu: Jzyk wykładowy: Rok: I Nazwa specjalnoci: Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Planowanie adresacji IP dla przedsibiorstwa.

Planowanie adresacji IP dla przedsibiorstwa. Planowanie adresacji IP dla przedsibiorstwa. Wstp Przy podejciu do planowania adresacji IP moemy spotka si z 2 głównymi przypadkami: planowanie za pomoc adresów sieci prywatnej przypadek, w którym jeeli

Bardziej szczegółowo

Rynek motoryzacyjny 2011 Europa vs Polska

Rynek motoryzacyjny 2011 Europa vs Polska Rynek motoryzacyjny 2011 Europa vs Polska Rynek cz!"ci motoryzacyjnych nierozerwalnie #$czy si! z parkiem samochodowym, dlatego te% podczas oceny wyników sprzeda%y samochodowych cz!"ci zamiennych nie mo%na

Bardziej szczegółowo

Konspekt lekcji matematyki klasa 4e Liceum Ogólnokształcce

Konspekt lekcji matematyki klasa 4e Liceum Ogólnokształcce mgr Tomasz Grbski Konspekt lekcji matematyki klasa 4e Liceum Ogólnokształcce Temat: Dyskusja nad liczb rozwiza równania liniowego i kwadratowego z wartoci bezwzgldn i parametrem. Czas trwania: 45 minut.

Bardziej szczegółowo

KLUB INTEGRACJI SPOŁECZNEJ W KURZTNIKU

KLUB INTEGRACJI SPOŁECZNEJ W KURZTNIKU KLUB INTEGRACJI SPOŁECZNEJ W KURZTNIKU JAKO AKTYWNA FORMA PRZECIWDZIAŁANIA ANIA WYKLUCZENIU SPOŁECZNEMU Dariusz Falkowski Olsztyn 12 kwietnia 2007 Praca napisana w ramach kursu Jak pomóc c Wykluczonym

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU OPOLSKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZCYMI DZIAŁALNO POYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2007

PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU OPOLSKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZCYMI DZIAŁALNO POYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2007 Załcznik Do Uchwały Nr... Rady Powiatu Opolskiego z dnia...2007r. PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU OPOLSKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZCYMI DZIAŁALNO POYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2007

Bardziej szczegółowo

CZY I JAK M IERZY? ROI Z KAPITA?U LUDZKIEGO?

CZY I JAK M IERZY? ROI Z KAPITA?U LUDZKIEGO? CZY I JAK M IERZY? ROI Z KAPITA?U LUDZKIEGO? KAPITA? LUDZKI A ROI Na pierwszy rzut oka mo?e si? wydawa?,?e kapita?ludzki??ywa tkanak firmy? i?cis?y, ekonomiczny wska?nik, jakim jest ROI nie przystaj? do

Bardziej szczegółowo

Zarzdzanie zasobami ludzkimi

Zarzdzanie zasobami ludzkimi Zarzdzanie zasobami ludzkimi WZ Zarzdzanie i inynieria produkcji Studia I stopnia o profilu: A P Przedmiot: Zarzdzanie zasobami ludzkimi Kod przedmiotu ZIP 1 S 0 19-0_0 Status przedmiotu: Przedmiot obowizkowy

Bardziej szczegółowo

AKTYWNE FORMY ZAJĘĆ DYDAKTYCZNYCH

AKTYWNE FORMY ZAJĘĆ DYDAKTYCZNYCH Podyplomowe Studia Psychologii w Biznesie Zajęcia w formie warsztatów i treningów umożliwiają słuchaczom kształtowanie umiejętności niezbędnych w pracy z ludźmi: zaangażowania, umiejętności prowadzenia

Bardziej szczegółowo

NARODOWY PROGRAM ZDROWIA 2007-2015

NARODOWY PROGRAM ZDROWIA 2007-2015 Teresa Karwowska 1 z 6 NARODOWY PROGRAM ZDROWIA 2007-2015 1 : Okrela gówne kierunki polityki zdrowotnej pastwa Jest prób zjednoczenia wysików rónych organów administracji rzdowej, organizacji pozarzdowych

Bardziej szczegółowo

KONKURENCJA DOSKONA!A

KONKURENCJA DOSKONA!A KONKURENCJA OSKONA!A Bez wzgl"du na rodzaj konkurencji, w jakiej uczestniczy firma, jej celem gospodarowania jest maksymalizacja zysku (minimalizacja straty) w krótkim okresie i maksymalizacja warto"ci

Bardziej szczegółowo

MODYFIKACJA KONCEPCJI PRACY PRZEDSZKOLA NR 5 POD GRZYBKIEM W RAWICZU NA OKRES OD 2014 DO 2017

MODYFIKACJA KONCEPCJI PRACY PRZEDSZKOLA NR 5 POD GRZYBKIEM W RAWICZU NA OKRES OD 2014 DO 2017 MODYFIKACJA KONCEPCJI PRACY PRZEDSZKOLA NR 5 POD GRZYBKIEM W RAWICZU NA OKRES OD 2014 DO 2017 Niech umiech dziecka bdzie najwiksz nagrod i najwyszym uznaniem za wszelkie trudy w realizacji koncepcji pracy

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Etyka prowadzonego w Instytucie Filozofii UJ. Studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Etyka prowadzonego w Instytucie Filozofii UJ. Studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki Efekty kształcenia dla kierunku studiów Etyka prowadzonego w Instytucie Filozofii UJ Studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki Lp. K_W01 K_W02 Nazwa Wydziału: Wydział Filozoficzny Nazwa kierunku

Bardziej szczegółowo

Informacja i Promocja. Mechanizm Finansowy EOG Norweski Mechanizm Finansowy

Informacja i Promocja. Mechanizm Finansowy EOG Norweski Mechanizm Finansowy Informacja i Promocja Mechanizm Finansowy EOG Norweski Mechanizm Finansowy Spis treci 1. Wstp... 3 2. Ogólne działania informacyjno - promocyjne... 3 3. Działania informacyjno-promocyjne projektu... 4

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialno!" spo#eczna w administracji publicznej

Odpowiedzialno! spo#eczna w administracji publicznej Zeszyty Naukowe Wy!szej Szko"y Bankowej we Wroc"awiu nr 24/2011 Wy!sza Szko"a Bankowa we Wroc"awiu Wydzia" Ekonomiczny w Opolu Odpowiedzialno!" spo#eczna w administracji publicznej Streszczenie. W #wietle

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie: Krystyna Gurbiel Dyrektor Generalny Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Ma"ych i (rednich Przedsi)biorstw... 9. Streszczenie...

Wprowadzenie: Krystyna Gurbiel Dyrektor Generalny Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Maych i (rednich Przedsi)biorstw... 9. Streszczenie... SPIS TRE%CI Wprowadzenie: Krystyna Gurbiel Dyrektor Generalny Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Ma"ych i (rednich Przedsi)biorstw... 9 Streszczenie... 11 1. Zmiany makroekonomiczne w Polsce w latach

Bardziej szczegółowo

Człowiek w cyberprzestrzeni możliwości, zagrożenia i wyzwania - założenia programu studiów INTERDYSCYPLINARNE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA w ramach

Człowiek w cyberprzestrzeni możliwości, zagrożenia i wyzwania - założenia programu studiów INTERDYSCYPLINARNE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA w ramach Człowiek w cyberprzestrzeni możliwości, zagrożenia i wyzwania - założenia programu studiów INTERDYSCYPLINARNE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA w ramach projektu Nauka i rozwój Założenia programu studiów Człowiek

Bardziej szczegółowo

STOWARZYSZENIA PRZYJACIÓ! DZIECI S!O!CA

STOWARZYSZENIA PRZYJACIÓ! DZIECI S!O!CA Statut STOWARZYSZENIA PRZYJACIÓ! DZIECI S!O!CA z siedzib! w Poznaniu tekst jednolity! Rozdzia! I Postanowienia ogólne 1 Stowarzyszenie nosi nazw!: Stowarzyszenie Przyjació" Dzieci S"o#ca w dalszych postanowieniach

Bardziej szczegółowo

Urzd przyjazny obywatelom. Kodeks Etyki Pracy zie Marszałkowskim Województwa Mazowieckiego

Urzd przyjazny obywatelom. Kodeks Etyki Pracy zie Marszałkowskim Województwa Mazowieckiego Urzd przyjazny obywatelom Kodeks Etyki Pracy w Urzdzie zie Marszałkowskim Województwa Mazowieckiego Warszawa 2006 1. Wprowadzenie Potrzeba opracowania i wdroenia w Urzdzie Marszałkowskim Województwa Mazowieckiego

Bardziej szczegółowo

KODEKS POSTPOWANIA PRACOWNIKÓW URZDU MIASTA ZIELONA GÓRA

KODEKS POSTPOWANIA PRACOWNIKÓW URZDU MIASTA ZIELONA GÓRA ZARZDZENIE NR 1007/05 PREZYDENTA MIASTA ZIELONA GÓRA z dnia 28 wrzenia 2005 r. w sprawie Kodeksu postpowania pracowników. Na podstawie 6, 9 ust. 1 i 10 ust. 1 regulaminu organizacyjnego stanowicego załcznik

Bardziej szczegółowo

Czynniki i instrumenty kszta tuj ce motywacj Factors and tools forming motivation

Czynniki i instrumenty kszta tuj ce motywacj Factors and tools forming motivation Zeszyty Naukowe UNIWERSYTETU PRZYRODNICZO-HUMANISTYCZNEGO w SIEDLCACH Nr 93 Seria: Administracja i Zarzdzanie 2012 dr Zbigniew Ciekanowski Akademia Obrony Narodowej Czynniki i instrumenty ksztatujce motywacj

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE FINANSOWE Stowarzyszenia Rodzice Razem z dzia!alno"ci w 2010 r.

SPRAWOZDANIE FINANSOWE Stowarzyszenia Rodzice Razem z dzia!alnoci w 2010 r. SPRAWOZDANIE FINANSOWE Stowarzyszenia Rodzice Razem z dzia!alno"ci w 2010 r. WPROWADZENIE DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2010 r. 1. Nazwa, siedziba i adres organizacji.

Bardziej szczegółowo

Biznesplan. Jednak mo na wyró ni pewne cechy wspólne wszystkich biznesplanów.

Biznesplan. Jednak mo na wyró ni pewne cechy wspólne wszystkich biznesplanów. Literatura J.Pasieczny Biznesplan, PWE, Warszawa 2007 E.Filar, J.Skrzypek Biznesplan, Poltext, Warszawa 1998 M.Ingram Zasady i techniki sporzdzania biznes planów, AE im K.Adamieckiego, Katowice 2000 G.N.Cohen

Bardziej szczegółowo

Obszary badawcze controllingu w orodku wrocławskim. Research fields of controlling in Wrocław centre

Obszary badawcze controllingu w orodku wrocławskim. Research fields of controlling in Wrocław centre Controlling w małych i rednich ch 15 Obszary badawcze controllingu w orodku wrocławskim Research fields of controlling in Wrocław centre Edward NOWAK * Streszczenie. Artykuł jest prezentacj problematyki

Bardziej szczegółowo

Opinia PKPP Lewiatan do projektu ustawy o wiadczeniu us ug na terytorium RP /druk 2590 cz.1/ z dnia 11.01.2010 r.

Opinia PKPP Lewiatan do projektu ustawy o wiadczeniu us ug na terytorium RP /druk 2590 cz.1/ z dnia 11.01.2010 r. Uwagi ogólne: Opinia PKPP Lewiatan do projektu ustawy o wiadczeniu usug na terytorium RP /druk 2590 cz.1/ z dnia 11.01.2010 r. Ad. Tytu projektu ustawy i przedmiot projektu ustawy o wiadczeniu usug na

Bardziej szczegółowo

STATUT SPÓ!KI AKCYJNEJ BLUMERANG INVESTORS SPÓ!KA AKCYJNA W POZNANIU (tekst jednolity przyj!ty przez Rad! Nadzorcz" w dniu 30 maja 2012 r.

STATUT SPÓ!KI AKCYJNEJ BLUMERANG INVESTORS SPÓ!KA AKCYJNA W POZNANIU (tekst jednolity przyj!ty przez Rad! Nadzorcz w dniu 30 maja 2012 r. STATUT SPÓ!KI AKCYJNEJ BLUMERANG INVESTORS SPÓ!KA AKCYJNA W POZNANIU (tekst jednolity przyj!ty przez Rad! Nadzorcz" w dniu 30 maja 2012 r.) 1 1. Za!o"ycielami niniejszej spó!ki, zwanej dalej: "Spó!k#",

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA MUZYKA - GIMNAZJUM

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA MUZYKA - GIMNAZJUM PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA MUZYKA - GIMNAZJUM I. DOKUMENTY OKRELAJCE PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Rozporzdzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 wrzenia 2004 r. w sprawie warunków i sposobu

Bardziej szczegółowo

PROWIZJE Menad er Schematy rozliczeniowe

PROWIZJE Menad er Schematy rozliczeniowe W nowej wersji systemu pojawił si specjalny moduł dla menaderów przychodni. Na razie jest to rozwizanie pilotaowe i udostpniono w nim jedn funkcj, która zostanie przybliona w niniejszym biuletynie. Docelowo

Bardziej szczegółowo

Aleksander Plutecki Departament Nadzoru Obrotu Urząd Komisji Nadzoru Finansowego. Warszawa, 23 maja 2016 r.

Aleksander Plutecki Departament Nadzoru Obrotu Urząd Komisji Nadzoru Finansowego. Warszawa, 23 maja 2016 r. Transakcje insiderów raportowanie o transakcjach (procedura raportowania, listy osób peniących obowiązki zarządcze oraz osób blisko z nimi związanych i okresy zamknięte. Aleksander Plutecki Departament

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalnoci Fundacji Ulicy Piotrkowskiej w 2006 roku

Sprawozdanie z działalnoci Fundacji Ulicy Piotrkowskiej w 2006 roku Sprawozdanie z działalnoci Fundacji Ulicy Piotrkowskiej w 2006 roku Fundacja Ulicy Piotrkowskiej jest wpisana do Krajowego Rejestru Sdowego w dniu 04.02.2002 roku pod numerem 0000086466 i zarejestrowana

Bardziej szczegółowo

TOWARZYSTWA UBEZPIECZENIOWE JAKO FIRMY ODPOWIEDZIALNE SPO ECZNIE

TOWARZYSTWA UBEZPIECZENIOWE JAKO FIRMY ODPOWIEDZIALNE SPO ECZNIE ROCZNIKI EKONOMII I ZARZDZANIA Tom 5(41) 2013 BOENA KOOSOWSKA TOWARZYSTWA UBEZPIECZENIOWE JAKO FIRMY ODPOWIEDZIALNE SPOECZNIE 1. GENEZA KONCEPCJI SPOECZNEJ ODPOWIEDZIALNOCI PRZEDSIBIORSTWA Idea spoecznej

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 24.05.2012 r.

Warszawa, 24.05.2012 r. Relacje administracji rz dowej z otoczeniem na przyk adzie dwóch projektów realizowanych przez Departament S by Cywilnej KPRM Warszawa, 24.05.2012 r. Zakres projektów realizowanych przez DSC KPRM W latach

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku studiów TURYSTYKA I REKREACJA studia drugiego stopnia - profil ogólnoakademicki

Efekty kształcenia dla kierunku studiów TURYSTYKA I REKREACJA studia drugiego stopnia - profil ogólnoakademicki Załącznik nr 5 Efekty kształcenia dla kierunku studiów TURYSTYKA I REKREACJA studia drugiego stopnia - profil ogólnoakademicki Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia Kierunek studiów turystyka

Bardziej szczegółowo

HRM a postawy pracowników wobec innowacyjno!ci

HRM a postawy pracowników wobec innowacyjno!ci 54 Artyku!y MBA 2/2010 Master of Business Administration 2/2010 (103): s. 54 71, ISSN 1231-0328, Copyright by Akademia Leona Ko!mi"skiego HRM a postawy pracowników wobec innowacyjno!ci Prof. dr hab. Stanis"awa

Bardziej szczegółowo

Literatura. Przemoc, agresja w sferze publicznej i prywatnej Wyk!ad 8. Agresja ma wiele imion. Stalking? przemoc, mobbing, bullying, stalking...

Literatura. Przemoc, agresja w sferze publicznej i prywatnej Wyk!ad 8. Agresja ma wiele imion. Stalking? przemoc, mobbing, bullying, stalking... Literatura Przemoc, agresja w sferze publicznej i prywatnej Wyk!ad 8 dr Dariusz Rosi"ski Krahe (2005) - Agresja GWP Buss (2007) - Morderca za #cian$ GWP Agresja ma wiele imion Stalking? stalking - zachowania

Bardziej szczegółowo

Karty przypuszczeń IDEA

Karty przypuszczeń IDEA Karty przypuszczeń IDEA CO? Karty przypuszczeń IDEA są narzędziem zaprojektowanym aby użyc go w kilku kontekstach: w nauczaniu przedsiębiorczości w ramach studiów wyższych w mentoringu i nauczaniu potencjalnych

Bardziej szczegółowo

Tadeusz Burger wiadomo ekologiczna spo ecze stwa polskiego percepcja zmian klimatycznych Status bada

Tadeusz Burger wiadomo ekologiczna spo ecze stwa polskiego percepcja zmian klimatycznych Status bada Wykad z cyklu Wybrane zagadnienia z ekologii i ochrony rodowiska - organizowanym przez Uniwersyteckie Centrum Bada nad rodowiskiem Przyrodniczym w semestrze 2004/2005 Tadeusz Burger wiadomo ekologiczna

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Kształtowanie postaw etycznych u dziecka Dr Małgorzata Głoskowska-Sołdatow Uniwersytet w Białymstoku 5 listopada 2009 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Oferta szkoleń dla przedsiębiorstw i firm

Oferta szkoleń dla przedsiębiorstw i firm Oferta szkoleń dla przedsiębiorstw i firm I. Doskonalenie umiejętności interpersonalnych 1. Komunikowanie interpersonalne w miejscu pracy Istota i prawidłowości procesu komunikowania się między ludźmi

Bardziej szczegółowo

Prakseologia Nr 149/2009

Prakseologia Nr 149/2009 Prakseologia Nr 149/2009 TREŚĆ NUMERU OD REDAKCJI 5 PERSPEKTYWA METODOLOGICZNA I HISTORYCZNA ETYKI BIZNESU Wojciech Gasparski BIZNES I ZARZ!DZANIE W SPO"ECZE#STWIE O PODWÓJNEJ MORALNO$CI 9 Janina Filek

Bardziej szczegółowo

MĄDROŚĆ, WIARA i WYCHOWANIE. Koncepcja pracy Katolickiego Gimnazjum im. św. Jadwigi Królowej w Sandomierzu na lata 2015/2020

MĄDROŚĆ, WIARA i WYCHOWANIE. Koncepcja pracy Katolickiego Gimnazjum im. św. Jadwigi Królowej w Sandomierzu na lata 2015/2020 MĄDROŚĆ, WIARA i WYCHOWANIE Koncepcja pracy Katolickiego Gimnazjum im. św. Jadwigi Królowej w Sandomierzu na lata 2015/2020 Podstawa prawna: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. 2004

Bardziej szczegółowo

Teoretyczne podstawy zarządzania. dr Michał Pulit

Teoretyczne podstawy zarządzania. dr Michał Pulit Teoretyczne podstawy zarządzania dr Michał Pulit Literatura Stephen P. Robbins, David A. DeCenzo, Podstawy zarządzania, Warszawa 2002, PWE. Fudaliński, J., Smutek, H., Kosała, M., Dołhasz, M., Podstawy

Bardziej szczegółowo

A C T A U N I V E R S I T A T I S L O D Z I E N S I S FOLIA OECONOMICA 267, 2012. Cezary Kochalski *

A C T A U N I V E R S I T A T I S L O D Z I E N S I S FOLIA OECONOMICA 267, 2012. Cezary Kochalski * A C T A U N I V E R S I T A T I S L O D Z I E N S I S FOLIA OECONOMICA 267, 2012 * RAPORTOWANIE BANKÓW KOMERCYJNYCH SPOZA INDEKSU RESPECT W ZAKRESIE SPOŁECZNEJ ODPOWIEDZIALNOCI BIZNESU NA RYNKU KAPITAŁOWYM

Bardziej szczegółowo

ROZPORZDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia... 2006 r.

ROZPORZDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia... 2006 r. Projekt z dnia 8 listopada 2006 r. ROZPORZDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia... 2006 r. w sprawie warunków i sposobu wykonywania przez przedszkola, szkoły i placówki publiczne zada umoliwiajcych

Bardziej szczegółowo

14.2. Opis bazy ródłowej, metody badawcze

14.2. Opis bazy ródłowej, metody badawcze 14.1. Wprowadzenie U ródeł genezy kapitału intelektualnego jest gospodarka oparta na wiedzy. Współczenie warto ekonomiczna powstaje w procesach tworzenia, dystrybucji i konsumpcji wiedzy oraz produktów

Bardziej szczegółowo

Młodzi ludzie wobec rynku pracy sytuacja, aspiracje, postawy

Młodzi ludzie wobec rynku pracy sytuacja, aspiracje, postawy Młodzi ludzie wobec rynku pracy sytuacja, aspiracje, postawy Plan prezentacji: Forum Społeczne CASE 25 kwietnia 2003 Prezentacja wyników bada Praca dla młodych i Młodzi w pracy zrealizowanych w latach

Bardziej szczegółowo

ZASADY REKRUTACJI UCZNIÓW DO IM. MIKO AJA KOPERNIKA W NOWEM

ZASADY REKRUTACJI UCZNIÓW DO IM. MIKO AJA KOPERNIKA W NOWEM ZASADY REKRUTACJI UCZNIÓW DO LICEUM OGÓLNOKSZTACEGO IM. MIKOAJA KOPERNIKA W NOWEM I. Podstawa prawna. 1. Art. 9 ust. 2, art. 10 ust. 1 i ust. 9 ustawy z dnia 6 grudnia 2013 roku o zmianie ustawy o systemie

Bardziej szczegółowo

!"#$%"&"'()*+,,-*.+,.+.*,/(!"#$%&'()*+(*$(,&'

!#$%&'()*+,,-*.+,.+.*,/(!#$%&'()*+(*$(,&' !"#$%"&"'()*+,,-*.+,.+.*,/(!"#$%&'()*+(*$(,&' Kim jeste!my? 02 PMI (Project Management Institute) to wiod!ca mi"dzynarodowa organizacja non-profit zrzeszaj!ca profesjonalistów z dziedziny zarz!dzania projektami.

Bardziej szczegółowo

Kompetencje zbiorowe nowy trend w budowaniu przewagi konkurencyjnej. Patrycja Pakuła Kredyt Bank i TUiR Warta Joanna Mikołajczak BPI Polska

Kompetencje zbiorowe nowy trend w budowaniu przewagi konkurencyjnej. Patrycja Pakuła Kredyt Bank i TUiR Warta Joanna Mikołajczak BPI Polska Kompetencje zbiorowe nowy trend w budowaniu przewagi konkurencyjnej Patrycja Pakuła Kredyt Bank i TUiR Warta Joanna Mikołajczak BPI Polska KOMPETENCJA ZBIOROWA Rónorodno dowiadcze i wiedzy uczestników

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Psychologia potrzeb. Dr Monika Wróblewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Psychologia potrzeb. Dr Monika Wróblewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Psychologia potrzeb Dr Monika Wróblewska Uniwersytet w Białymstoku 10 czerwca 2010 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL 1. Specyfika potrzeb

Bardziej szczegółowo

Kobiety kształtujmy własn przyszło - wersja wstpna-

Kobiety kształtujmy własn przyszło - wersja wstpna- II raport okresowy z ewaluacji projektu: Kobiety kształtujmy własn przyszło - wersja wstpna- - Malbork, padziernik 2007 - opracował: Jakub Lobert Projekt dofinansowany przez Ministerstwo Pracy i Polityki

Bardziej szczegółowo

DECYZJA. Warszawa, dnia 4 padziernika 2004 r. GI-DEC-DS-208/04

DECYZJA. Warszawa, dnia 4 padziernika 2004 r. GI-DEC-DS-208/04 Decyzja GIODO z dnia 4 padziernika 2004 r. nakazujca udostpnienie operatorowi telefonii komórkowej, udostpnienie Komendantowi Stray Miejskiej, danych osobowych abonenta telefonu komórkowego, w zakresie

Bardziej szczegółowo

WYNAGRODZE GOTÓWKOWYCH

WYNAGRODZE GOTÓWKOWYCH WIADCZENIA PRACOWNICZE JAKO ALTERNATYWA DLA WYNAGRODZE GOTÓWKOWYCH WIADCZENIA ELEMENTEM SYSTEMÓW MOTYWACYJNYCH 16/01/2013 Krzysztof Nowak Warszawa Agenda Wst p Struktura wynagrodze Czy pracownicy s / mog

Bardziej szczegółowo

Skuteczne Zarządzanie Zespołem i motywacja pracowników

Skuteczne Zarządzanie Zespołem i motywacja pracowników Skuteczne Zarządzanie Zespołem i motywacja pracowników Opinie o naszych szkoleniach: Agnieszka Sz. Wrocław: Ciekawie ujęty temat, świetna atmosfera, dużo praktycznych ćwiczeń, otwartość trenera, super

Bardziej szczegółowo

Wskazówki i zasady adu korporacyjnego zalecane dla spó ek nienotowanych dzia aj cych w Europie. Inicjatywa ecoda

Wskazówki i zasady adu korporacyjnego zalecane dla spó ek nienotowanych dzia aj cych w Europie. Inicjatywa ecoda Wskazówki i zasady adu korporacyjnego zalecane dla spóek nienotowanych dziaajcych w Europie Inicjatywa ecoda 2 Wskazówki i zasady adu korporacyjnego zalecane dla spóek nienotowanych dziaajcych w Europie

Bardziej szczegółowo

PROCES GRUPOWY , Łódź Iwona Kania

PROCES GRUPOWY , Łódź Iwona Kania PROCES GRUPOWY 19.0.2011, Łódź Iwona Kania Człowiek jest istotą nastawioną na bycie z innymi i jego życie w większości wiąże się z grupami. Pierwszą grupą, z jaką się styka, i w której się rozwija, jest

Bardziej szczegółowo

Tworzenie bazy danych Biblioteka tworzenie tabel i powiza, manipulowanie danymi. Zadania do wykonani przed przystpieniem do pracy:

Tworzenie bazy danych Biblioteka tworzenie tabel i powiza, manipulowanie danymi. Zadania do wykonani przed przystpieniem do pracy: wiczenie 2 Tworzenie bazy danych Biblioteka tworzenie tabel i powiza, manipulowanie danymi. Cel wiczenia: Zapoznanie si ze sposobami konstruowania tabel, powiza pomidzy tabelami oraz metodami manipulowania

Bardziej szczegółowo

Mielec: Dostawa mikroelektrowni wiatrowych Numer og!oszenia: 329766-2011; data zamieszczenia: 11.10.2011 OG!OSZENIE O ZAMÓWIENIU - dostawy

Mielec: Dostawa mikroelektrowni wiatrowych Numer og!oszenia: 329766-2011; data zamieszczenia: 11.10.2011 OG!OSZENIE O ZAMÓWIENIU - dostawy Mielec: Dostawa mikroelektrowni wiatrowych Numer og!oszenia: 329766-2011; data zamieszczenia: 11.10.2011 OG!OSZENIE O ZAMÓWIENIU - dostawy Zamieszczanie og!oszenia: obowi"zkowe. Og!oszenie dotyczy: zamówienia

Bardziej szczegółowo

FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY

FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY EGZAMIN MATURALNY W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY ROZWIĄZANIA ZADAŃ I SCHEMAT PUNKTOWANIA MAJ 2014 2 Egzamin maturalny z filozofii Część I (20 punktów) Zadanie 1. (0 3) Obszar standardów

Bardziej szczegółowo

Sylabus przedmiotu. Psychospołeczne aspekty zarządzania. Nazwa przedmiotu/modułu kształcenia. Psychosocial aspects of management.

Sylabus przedmiotu. Psychospołeczne aspekty zarządzania. Nazwa przedmiotu/modułu kształcenia. Psychosocial aspects of management. Sylabus przedmiotu Nazwa przedmiotu/modułu kształcenia Psychospołeczne aspekty zarządzania Nazwa w języku angielskim Psychosocial aspects of management Język wykładowy Kierunek studiów, dla którego przedmiot

Bardziej szczegółowo

Intellectual Capital Statement - Bilans Wartoci Niematerialnych

Intellectual Capital Statement - Bilans Wartoci Niematerialnych [Logo Przedsibiorstwa] Intellectual Capital Statement - Bilans Wartoci Niematerialnych [Okres Sprawozdawczy] DANE KONTAKTOWE FIRMY: [Przedsibiorstwo] AK sp. z o.o. [Adres] ul. Okólnik 11, 00-368 Warszawa

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU. Wydział Pedagogiki i Psychologii. Instytut Psychologii. Psychologia. jednolite studia magisterskie. Stacjonarne

OPIS PRZEDMIOTU. Wydział Pedagogiki i Psychologii. Instytut Psychologii. Psychologia. jednolite studia magisterskie. Stacjonarne OPIS PRZEDMIOTU Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu Seminarium monograficzno teoretyczne : Psychologia twórczości - wspomagania rozwoju czynności poznawczych u dzieci Wydział Wydział Pedagogiki i Psychologii

Bardziej szczegółowo

Psychologia jednolite magisterskie

Psychologia jednolite magisterskie Załącznik nr 3 do Uchwały nr 49/2015 Senatu UKSW z dnia 23 kwietnia 2015 r. Psychologia jednolite magisterskie Dokumentacja dotycząca opisu efektów kształcenia dla programu kształcenia dla kierunku Psychologia

Bardziej szczegółowo

TECHNIKI KREATYWNEGO MYŒLENIA STOSOWANE W BIZNESIE

TECHNIKI KREATYWNEGO MYŒLENIA STOSOWANE W BIZNESIE ul. Narutowicza 16\18\22 20-804 Lublin tel. 081 536 26 07, fax 081 532 13 51, tel. 604 720 161 szkolenia@edisonteam. zaproszenie na szkolenie: TECHNIKI KRETYWNEGO MYŒLENI STOSOWNE W BIZNESIE twórczoœæ

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZIALNO KARANA NIELETNICH

ODPOWIEDZIALNO KARANA NIELETNICH ODPOWIEDZIALNO KARANA NIELETNICH Odpowiedzialno karn nieletnich reguluje w zasadniczej czci ustawa o postpowaniu w sprawach nieletnich i kodeks karny. 1. USTAWA z dnia 26 padziernika 1982 r. o postpowaniu

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁA NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁA NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH POWIATOWY PROGRAM DZIAŁA NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Załcznik do Uchwały Nr XXVIII/75/03 Rady Powiatu Pabianickiego z dnia 13 listopada 2003 r. (w zakresie : rehabilitacji społecznej, rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI Przez program profilaktyczny rozumie si działania psychoedukacyjne, których celem jest zapobieganie zachowaniom ryzykownym uczniów i szkodom wynikajcym z problemów w ich otoczeniu.

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie w rolnictwie i ogrodnictwie. Martin Odening Wolfgang Bockelmann

Zarządzanie w rolnictwie i ogrodnictwie. Martin Odening Wolfgang Bockelmann Zarządzanie w rolnictwie i ogrodnictwie nr 66 2012 Martin Odening Wolfgang Bockelmann Zarządzanie w rolnictwie i ogrodnictwie Zarządzanie w rolnictwie i ogrodnictwie Redakcja: Wojciech Ziętara Zofia Mirkowska

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Przedszkola Miejskiego nr 10 Kolorowy wiat w winouj ciu na rok 2017

Koncepcja pracy Przedszkola Miejskiego nr 10 Kolorowy wiat w winouj ciu na rok 2017 Koncepcja pracy Przedszkola Miejskiego nr 10 Kolorowy wiat w winoujciu na rok 2017 Podstawa prawna: Koncepcja pracy przedszkola opracowana na podstawie: Podstawy programowej wychowania przedszkolnego dla

Bardziej szczegółowo