SEWAGE SLUDGE DRYING BASED ON A HEAT PUMP WITH CARBON DIOXIDE AS REFRIGERANT

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "SEWAGE SLUDGE DRYING BASED ON A HEAT PUMP WITH CARBON DIOXIDE AS REFRIGERANT"

Transkrypt

1 SUSZENIE OSADÓW ŚCIEKOWYCH W UKŁADZIE Z POMPĄ CIEPŁA PRACUJĄCĄ Z DWUTLENKIEM WĘGLA JAKO CZYNNIKIEM ZIĘBNICZYM SEWAGE SLUDGE DRYING BASED ON A HEAT PUMP WITH CARBON DIOIDE AS REFRIGERANT Agnieszka Flaga-Mayańczyk, Jacek Schnotale Instytut Inżynieii Cieplnej i Ochony Powietza, Politechnika Kakowska ul. Waszawska 24, Kaków, ABSTRACT Themal dying of sludge enhances the numbe of possibilities of its futhe usage. The taditional methods of sludge dying ae based on the pocess of evapoation of wate in a tempeatue of minimum 100 o C. Consequently a significant amount of enegy is equied and the pocess has a high envionmental impact. Thee is also a big poblem with speading odous and othe pollutants to the envionment, especially duing sludge dying. The low tempeatue cabon dioxide heat pump dying system fo sewage sludge, consideed in the pape, is an altenative fo the taditional method of sludge dying. It is enegy efficient and avoids emissions fom the dying installation. Sludge is died by closed loop ciculating ai teated in the heat pump which enables efficient enegy ecupeation. A novelty is applying cabon dioxide (CO 2 ) as a efigeant. It povides the possibility of additional hygienization of the died poduct which becomes sanitay safe. The aticle pesents data fom expeimental laboatoy measuements of low tempeatue sludge dying in contolled tempeatue and humidity envionment and esults of compute modeling of enegy ecupeation in cabon dioxide heat pump sludge dying system. Key wods: sewage sludge dying, low tempeatue dying, closed loop dying, heat pump dying, enegy ecupeation, chaacteistics of dying, cabon dioxide as a efigeant. 1. Wpowadzenie Ze względu na wysokie uwodnienie osadów ściekowych, istotnym elementem ich dalszego wykozystania, zwłaszcza w celach enegetycznych, są pocesy usuwania wody, w tym poces suszenia osadów. Osady bowiem, pomimo znacznej zawatości substancji oganicznych, dają się spalać bez paliwa wspomagającego tylko wtedy, gdy są odpowiednio wysuszone. Podobnie jest w pzypadku pochodzących z odpadów paliw o niskiej kaloyczności i wysokiej zawatości wilgoci (Mash i in., 2008). Zawatość wilgoci w osadzie, czy jakimkolwiek innym paliwie, jest ściśle związana z jego watością opałową. Zależność tę pokazuje ys. 1. Watości opałowe obliczono w opaciu o watość kaloyczną osadu podaną pzez Bienia (2002), któa w pzypadku osadów suowych (mieszanych: wstępny plus wtóny) wynosi 20 MJ/kg s.m., a w pzypadku osadów stabilizowanych beztlenowo (mieszanych: wstępny plus wtóny) 11 MJ/kg s.m. oaz pzyjmując watość kaloyczną wody ówną 0 i ciepło paowania wody dla tempeatuy 25 o C.

2 74 Watość opałowa osadu W d [MJ/kg] Zawatość wilgoci w osadzie [%] Osad mieszany suowy Osad mieszany stabilizowany beztlenowo Rys. 1 Zależność pomiędzy zawatością wilgoci w osadzie i watością opałową dla osadów suowych i stabilizowanych Analizując ys.1 można zauważyć, że watość opałowa osadu suowego pzy zawatości wilgoci na poziomie 45% spada o połowę. W pzypadku osadów stabilizowanych beztlenowo, dla któych watość kaloyczna suchej masy jest pawie dwukotnie niższa niż dla osadów suowych, wilgotność większa niż 80% spowoduje, że cały efekt cieplny spalania pzeznaczony będzie na odpaowanie wilgoci. Jak wynika z powyższego ozważania, osady nie mogą być spalane bez wcześniejszego osuszenia do okeślonego poziomu zawatości wilgoci. Suszenie jest więc istotnym etapem obóbki osadów ściekowych. Zastosowanie pocesu suszenia zwiększa możliwości dalszego wykozystania osadów - głównie jako paliwa, ale także nawozu. Istotnym poblemem takiego ozwiązania jest jednak fakt, że suszenie jest najbadziej enegochłonnym pocesem spośód wszystkich pocesów odwadniania osadu. W konsekwencji pzyczynia się ównież do znacznego obciążenia śodowiska, co dodatkowo skłania do szukania optymalnego sposobu pzepowadzenia tego pocesu. Poblem enegochłonności pocesu suszenia podejmowany jest w wielu pozycjach liteatuowych (Bień, 2002; Pająk i Wielgosiński, 2003). Podkeśla się w nich, że enegochłonność zależy pzede wszystkim od zawatości wody w osadzie podawanym do suszenia, ale także w znacznej mieze od ozwiązań technicznych suszani, tj. typu suszaki, sposobu odzysku ciepła, szczegółowych ozwiązań technicznych odpowadzenia gazów, pay bądź innych mediów gzewczych (Heidich, 2005). Tadycyjne metody suszenia, opate na zjawisku paowania wody w tempeatuze minimum 100 o C, są pocesami enegochłonnymi i pzyczyniają się do znacznego obciążenia śodowiska. Istotnym poblemem tych ozwiązań jest ównież emisja zanieczyszczeń i uciążliwych zapachów do otoczenia. W pzypadku ozwiązań takich jak suszania powietzna, w któej osad jest w sposób ciągły pzedmuchiwany stumieniem powietza atmosfeycznego, czy w suszaniach słonecznych, osad suszony jest w niższych tempeatuach, ale poces suszenia uzależniony jest wtedy od panujących waunków atmosfeycznych. W okesie letnim, pzy wysokich tempeatuach powietza zewnętznego ale i wysokich wilgotnościach względnych powietza zewnętznego, poces suszenia pomimo dużych ilości pzedmuchiwanego powietza jest mało spawny. Podobnie dzieje się pzy zbyt niskich tempeatuach powietza zewnętznego. Rozwiązaniem tego poblemu, mogącym zapewnić efektywną ealizację pocesu suszenia, może być suszenie z wykozystaniem ekupeacji enegii w układzie pompy ciepła uzdatniającej powietze suszące, któe cykuluje w zamkniętym obiegu. 2. Temodynamika pocesu suszenia Omawiając podstawy teoetyczne suszanictwa Kneule (1970) definiuje suszenie jako poces usuwania wilgoci pzez odpaowanie, któy z eguły uwaunkowany jest dopowadzeniem enegiioocieplnej.

3 75 Podkeśla pzy tym, że chaakteystyczną cechą suszenia jest jednoczesność wymiany ciepła i masy. W pocesie suszenia konwekcyjnego płynący nad wilgotnym mateiałem stumień powietza oddaje enegię cieplną cieczy, któa jednocześnie paując pzenika do stumienia powietza. Zdolność (potencjał) powietza suszącego do absobowania wilgoci z mateiału suszonego, czyli jak podają Voonjec i Antonijević (1996) tzw. potencjał suszenia, zależy od stanu temicznego powietza. Więcej na ten temat piszą Flaga-Mayańczyk i Schnotale (2008). Ponieważ siłą napędową wymiany ciepła jest gadient tempeatuy, natomiast siłą napędową dyfuzji pay (wymiany masy) jest óżnica pężności pay wodnej pomiędzy mateiałem suszonym a otoczeniem czyli gadient stężenia (Stumiłło, 1975), mateiał suszony będzie oddawał wilgoć dotąd, aż ciśnienie cząstkowe pay w otoczeniu nie zówna się z ciśnieniem cząstkowym pay we wnętzu jego poów. W paktyce oznacza to, iż poces suszenia zależy od tempeatuy, jak ównież od wilgotności względnej powietza pocesowego. Efekt suszenia mateiału można więc uzyskać odpowiednio podnosząc tempeatuę powietza suszącego albo wystaczająco obniżając zawatość wilgoci w powietzu wchodzącym do komoy suszenia. W konwencjonalnych suszakach potencjał suszenia powietza suszącego jest zwiększany popzez podnoszenie jego tempeatuy na wejściu do suszaki, co w efekcie deteminuje wilgotność względną. Altenatywą, w opaciu o powyższe ozważania, jest obniżanie zawatości wilgoci w powietzu (odwilżanie) pzed podaniem do komoy suszenia, co umożliwi ealizację pocesu pzy stosunkowo niskiej tempeatuze powietza suszącego. Jest to możliwe w suszakach pacujących w opaciu o pompę ciepła. Zaletą takich ozwiązań, co podkeśla Hawlade i inni (1996), jest fakt, że wilgotność względna, od któej zależy potencjał suszenia, może być kontolowana niezależnie od tempeatuy. 3. Koncepcja niskotempeatuowego systemu suszenia osadów ściekowych z wykozystaniem pompy ciepła Poponowane niskotempeatuowe suszenie osadów ściekowych w układzie z pompą ciepła jest altenatywą dla tadycyjnego, wysokotempeatuowego i enegochłonnego pocesu suszenia konwekcyjnego. Zastosowanie pompy ciepła do pocesu suszenia osadów ściekowych pozwala na oszczędności enegetyczne oaz hemetyzację pocesu, zapewniając oganiczenie emisji szkodliwych substancji do atmosfey i paktycznie likwidując wydzielanie odoów z układu suszenia. W instalacji do suszenia współpacującej z pompą ciepła osady suszone są powietzem, któe uzdatniane jest w układzie pompy ciepła (Flaga i Schnotale, 2007). Oszczędności enegetyczne w instalacji do suszenia współpacującej z pompą ciepła wynikają z możliwości wysokospawnej ekupeacji ciepła w układzie pompy ciepła i ealizacji suszenia w zamkniętym obiegu powietza o kontolowanej tempeatuze i wilgotności. W systemie tym zdolność ziębienia układu pompy ciepła wykozystywana jest do odwilżenia powietza pocesowego, wychodzącego z komoy suszenia osadu, natomiast zdolność gzania ma zastosowanie pzy ponownym podnoszeniu tempeatuy odwilżonego i ochłodzonego powietza, któe waca do komoy suszenia. Powietze pocesowe cykuluje w zamkniętym obiegu, co umożliwia uniezależnienie ealizacji pocesu od waunków atmosfeycznych, ekupeację enegii i hemetyzację pocesu. Schemat działania takiego układu do suszenia i higienizacji osadów ściekowych pzedstawiony został na ys. 2. Ze względu na szczególny chaakte zastosowanego jako czynnik ziębniczy dwutlenku węgla, część ciepła o wyższej tempeatuze może być wykozystana w komoze higienizacji osadu osuszonego. Dwutlenek węgla (CO 2 ) jako ziębnik kążący w zamkniętym obiegu pompy ciepła powoduje, że temodynamiczne pocesy ealizacji obiegu lewobieżnego będą ealizowane według obiegu tanskytycznego. Oznacza to, że paamety CO 2 będą pzechodzić pzez punkt kytyczny, któy dla CO 2 występuje pzy tempeatuze T c = 304,13 K i ciśnieniu p c = 7,38 MPa (Span i Wagne, 1996). W części obiegu związanej z odpaowaniem ziębnika (w paowaczu) paamety będą więc znajdowały się poniżej punktu kytycznego, a w części związanej z chłodzeniem nadkytycznej pay ziębnika (w chłodnicy) paamety będą leżały powyżej punktu kytycznego. Istotną zaletą układu z pompą ciepła funkcjonującą według obiegu tanskytycznego jest możliwość higienizacji osadu wynikająca z wysokiej tempeatuy gazu spężonego na wlocie do chłodnicy.

4 76 P2 chłodnica gazu Q Z2 Qg Z3 komoa higienizacji komoa suszenia mw P3 spężaka WCKH Z1 SGH Z4 Qo paowacz zawó ozpężny P1 wentylato Rys. 2 Koncepcja suszaki współpacującej z pompą ciepła (SGH doziębiacz (Suction Gas Heat Exchange); WCKH wymiennik ciepła komoy higienizacji) mw Zastosowanie w pompie ciepła natualnego ziębnika jakim jest dwutlenek węgla nie tylko umożliwia higienizację, ale pozwala ównież na likwidację bezpośedniego wpływu instalacji na powstawanie efektu cieplanianego, któy byłby związany z zastosowaniem w tym systemie tadycyjnego ziębnika np. z gupy HFC (Hydofluoocabons), jak to jest obecnie pzyjęte. Współczynnik potencjalnego wpływu na globalne ocieplenie GWP (Global Waming Potential) dla dwutlenku węgla wynosi bowiem 1, a właściwie zeo, jeśli wziąć pod uwagę watość netto dwutlenku węgla używanego jako gaz techniczny, powstający pzy okazji innych pocesów pzemysłowych (Neksa i in., 1998). Możliwość zastosowania dwutlenku węgla w tej instalacji jako altenatywy dla węglowodoów (HFC) jest niezwykle istotna w świetle nowej dyektywy 2006/40/EC Diective zakazującej w pzyszłości używania czynników ziębniczych o współczynniku GWP wyższym niż 150 w wybanych zastosowaniach. Gaz ten jest postzegany jako altenatywa dla ziębników chaakteyzujących się wysokim GWP. Dla poównania, stosowany obecnie w pompach ciepła w suszanictwie R404a ma wskaźnik GWP 25 azy większy od okeślonego jako dopuszczalny w Dyektywie 2006/40/EC. 4. Badania laboatoyjne niskotempeatuowego pocesu suszenia osadów w waunkach kontolowanej tempeatuy i wilgotności względnej W dostępnej liteatuze, dotyczącej gospodaki osadami, niewiele jest infomacji i badań dotyczących samego pocesu suszenia osadów, chaakteystyk suszenia. Aby zoptymalizować technologię suszenia oaz opisać osad jako mateiał suszony pzepowadzone zostały testy laboatoyjne dotyczące niskotempeatuowego suszenia osadów ściekowych. Póbki osadu suszone były na odpowiednio pzygotowanym stanowisku laboatoyjnym (ys. 3, 4 i 5) w waunkach kontolowanej tempeatuy i wilgotności względnej.

5 77 Rys. 3 Schemat stanowiska laboatoyjnego Rys. 4 Stanowisko laboatoyjne Rys. 5 Suszaka 25l typ ATM Otzymane podczas badań kzywe suszenia osadów (ys. 6 i 7) mają chaakte zgodny z typowymi chaakteystykami suszenia pzedstawianymi w liteatuze (Kowalski, 2003; Stumiłło, 1975). Można na ich pzykładzie wyóżnić początkowe stadium podgzewania mateiału, potem piewszy okes suszenia, z liniowym chaakteem ubytku wilgoci, a następnie dugi okes suszenia o stale zmniejszającej się szybkości suszenia.

6 78 Wilgotność osadu [%] 90,0 80,0 70,0 60,0 50,0 40,0 30,0 20,0 10,0 0, Czas [min] 60 [C] 45 [C] 75 [C] Rys. 6 Pzebieg pocesu suszenia osadów w tempeatuze: 45 o C, 60 o C lub 75 o C i stałej wilgotności względnej 20% Wilgotność osadu [%] 90,0 80,0 70,0 60,0 50,0 40,0 30,0 20,0 10,0 0, Czas [min] 45 [C] - 20% 45 [C] - 40% Rys. 7 Pzebieg pocesu suszenia osadów w tempeatuze 45 o C i wilgotności względnej: 20% i 40% W celu analitycznego opisu zależności szybkości uchu wilgoci (czasu suszenia) od waunków suszenia posłużono się teoią suszenia cienkowastwowego, w któej maksymalny stopień tansfeu wilgoci ( d dθ ) z mateiału higoskopijnego do otoczenia (lub w odwotnym kieunku) wyażony jest następująco (ASHRAE, 2005): d = C( p ) m pa dθ (1) gdzie: C stała chaakteystyczna dla mateiału; p m ciśnienie cząstkowe pay dla mateiału suszonego; p a ciśnienie cząstkowe pay dla otaczającego powietza. Jako wyjściowy model pzyjęto model pzedstawiony pzez Misę i Bookea (1980) dla kukuydzy: o N = exp( Kθ ) (2) gdzie: zawatość wilgoci w mateiale w czasie θ, odniesiona do jednostki masy suchej (tzw.: dy basis) [%]; ównowagowa zawatość wilgoci, odniesiona do jednostki masy suchej (tzw.: dy basis) [%]; o zawatość wilgoci w mateiale w czasie θ = 0 czyli na początku suszenia, odniesiona do jednostki masy suchej (tzw.: dy basis) [%]; θ czas suszenia [h]. K i N są współczynnikami zależnymi od tempeatuy, wilgotności względnej i pędkości powietza oaz od początkowej zawatości wilgoci w mateiale. Fomuły do ich obliczania mają postać (Misa i Booke, 1980): K = exp( P + R ln(1,8 t + 32) + 0,1378 w) (3) N = S ln(ϕ ) + E (4) o gdzie: P, R, S i E stałe zależne od odzaju suszonego mateiału; φ wilgotność względna powietza [%]; w pędkość powietza [m/s]. Pzekształcając zależność (2) względem θ, można obliczyć czas suszenia osadów od zadanej zawatości wilgoci do momentu uzyskania wilgotności ównowagowej lub innej pośedniej, dla óżnych waunków suszenia: 1 1 N θ = [ ln( )] (5) K o

7 79 Wyażenie: o = MR (6) pzedstawia stosunek wilgoci, któa została do oddania w danej chwili czasowej do całkowitej wilgoci, któa może być oddana pzez suszony mateiał. Oznaczono je jako MR (z ang. Moistue Ratio). Stosunek wilgoci MR 1,2 1,0 0,8 0,6 0,4 Wilgotność i tempeatua suszenia: 60% i 30 [oc] 40% i 45 [oc] 80% i 45 [oc] 20% i 45 [oc] 20% i 60 [oc] 20% i 75 [oc] 0,2 0, Czas suszenia [h] Rys. 8 Chaakteystyki suszenia osadów dla óżnych waunków suszenia Zależność stosunku wilgoci MR od waunków suszenia pzedstawia ys. 8. Wykes spoządzony został w opaciu o pzepowadzone badania laboatoyjne suszenia osadów ściekowych w waunkach kontolowanej tempeatuy i wilgotności względnej powietza. Widać wyaźny wpływ wilgotności względnej powietza suszącego na czas suszenia w niskich tempeatuach. Na podstawie wykonanych badań opacowano własne współczynniki: P, R, S i E do ównania (2) i (5), tak by opisywało ono poces suszenia osadów ściekowych. Ponieważ chaakte pzebiegu kzywych wyaźnie óżni się dla waunków suszenia w wysokich i niskich wilgotności względnych powietza suszącego zdecydowano się na dwie koelacje. Osobno wykonano optymalizację dla wysokich (60% i 80%) i niskich (20% i 40%) wilgotności względnych powietza suszącego. Watości stałych pzedstawia Tabela 1. Tabela 1. Watości współczynników do ównania (2) i (5) opisującego poces suszenia osadów ściekowych P R S E Wysokie wilgotności (60% i 80%) -4,457 0,303 0,0000 0,0033 Niskie wilgotności (20% i 40%) -14,291 2,718 0,0000 0,0038 Watości współczynników są w pzedziałach watości zbliżonych do pezentowanych w liteatuze watości dla kukuydzy (Misa i Booke, 1980).

8 80 5. Równowagowa zawatość wilgoci w osadzie Aby możliwe było obliczenie czasu suszenia osadów z zależności (5), muszą być znane waunki temiczne suszenia (tempeatua i wilgotność względna powietza suszącego) oaz watość ównowagowej zawatości wilgoci osadów ( ) czyli zawatość wilgoci w higoskopijnym mateiale pozostającym w ównowadze z otaczającym powietzem o okeślonej wilgotności względnej (ASHRAE, 2005). Ponieważ w dostępnej liteatuze dotyczącej pzedmiotu nie ma wystaczających infomacji na temat ównowagowej zawatości wilgoci w osadach, bak też jest ównań któymi można by wyliczyć tę watość dla osadów, postanowiono ozwinąć to zagadnienie. Celem dalszych testów laboatoyjnych było okeślenie zależności pomiędzy ównowagową zawatością wilgoci w osadzie, a waunkami suszenia (tempeatuą i wilgotnością względną powietza suszącego). Jako bazowe ównanie do wypowadzenia ównania okeślającego ównowagową zawatości wilgoci w osadzie suszonym w óżnych waunkach tempeatuy i wilgotności względnej pzyjęto zmodyfikowane ównanie Hendesona (ASHRAE, 2005): = ln(1.0 ϕ) K( t C) + 1 N (7) gdzie: ównowagowa zawatość wilgoci, odniesiona do jednostki masy suchego mateiału (dy basis), wyażona jako udział [0 1]; t tempeatua, o C; φ wilgotność względna, jako udział [0 1]; K, N, C stałe empiyczne wyznaczane dla poszczególnych mateiałów suszonych. Wyniki badań laboatoyjnych, pzepowadzonych dla zakesu tempeatu powietza suszącego: od 30 o C do 70 o C i wilgotności względnej od 20% do 80%, wykozystano do opacowania współczynników empiycznych do autoskiej wesji zmodyfikowanego ównania Hendesona pozwalającej na obliczanie ównowagowej zawatości wilgoci w osadzie ściekowym: 1 ln( ) 1 ϕ ' ( osadu) = ' exp( A exp[ ((1 ϕ) D) ]) [%] (8) B 1 gdzie: (osadu) ównowagowa zawatość wilgoci w osadzie ściekowym, odniesiona do masy całkowitej osadu (wet basis) [%], ównowagowa zawatość wilgoci obliczona zmodyfikowanym ównaniem Hendesona odniesiona do masy całkowitej mateiału (wet basis) [%], t tempeatua powietza [ o C], φ wilgotność względna, jako udział [0 1], K, N, C, A, B, D współczynniki (Tabela 2). Tabela 2. Współczynniki do ównania (8) pozwalającego na obliczanie ównowagowej zawatości wilgoci w osadzie ściekowym (osadu) K N C A B D 0, ,151 4,1 3,52 1,288 10,97 Rysunek 9 pezentuje zależność ównowagowej zawatość wilgoci w osadzie odniesioną do masy całkowitej osadu (wet basis) od tempeatuy i wilgotności względnej powietza. suszącego. Pzedstawione watości zostały obliczone za pomocą autoskiego ównania opacowanego na podstawie zmodyfikowanego wzouoohendesona.

9 81 Równowagowa zawatość wilgoci w osadzie ' (osadu) [%] Tempeatua suszenia: 75 [oc] 60 [oc] 45 [oc] 30 [oc] 0 0,1 0,2 0,3 0,4 0,5 0,6 0,7 0,8 0,9 Wilgotność względna powietza Rys. 9 Równowagowa zawatość wilgoci w osadzie (osadu) suszonym w óżnych waunkach tempeatuy i wilgotności względnej obliczona autoskim ównaniem opacowanym na podstawie zmodyfikowanego wzou Hendesona Otzymane kzywe wykazują podobieństwo do pzedstawionych w liteatuze kzywych dla innych mateiałów na pzykład zbóż (ASHRAE, 2005) czy ziemniaków (Kneule, 1970). Otzymane z optymalizacji watości współczynników do autoskiego wzou opacowanego na podstawie zmodyfikowanego ównania Hendesona są co do watości w pzedziałach poównywalne z watościami otzymanymi pzez innych autoów dla mateiałów o podobnym chaakteze (ASHRAE, 2005). Zmodyfikowane pzez autoów ównanie Hendesona pozwala na obliczenie ównowagowej zawatości wilgoci osadów ściekowych (osadu) w odniesieniu do masy całkowitej osadu (wet basis). Zawatość wilgoci w mateiale suszonym () można wyazić zaówno w odniesieniu do masy wilgotnego mateiału suszonego (tzw.: wet basis) - czyli na jednostkę masy wilgotnego mateiału: [kg/kg wilg. mat.], jak i w odniesieniu do masy suchej mateiału suszonego (tzw.: dy basis) - czyli na jednostkę masy suchego mateiału: [kg/kg s.m.]. W niektóych pzypadkach wygodniej jest opeować zawatością wilgoci wyażoną w pocentach [%]. Fomuły pozwalające obliczać zawatość wilgoci w odniesieniu do jednostki suchego bądź wilgotnego mateiału pezentują ównania (8) i (9) (ASHRAE, 2005; Stumiłło, 1975): ' w = [kg/kg wilg. mat.], m w m + m s. m. 100mw ' = [%] (8) m + m w s. m. m m w = [kg/kg s.m.], s.m. 100mw = [%] (9) m s. m. gdzie:, zawatość wilgoci odpowiednio: w odniesieniu do jednostki masy wilgotnego mateiału [kg/kg wilg. mat.] lub [%], w odniesieniu do jednostki masy suchego mateiału [kg/kg s.m.] lub [%]; m w ilość wody (np. w osadzie) [kg]; m s.m. ilość suchej masy (np. w osadzie) [kg].

10 82 Zawatość wilgoci obliczona w odniesieniu do jednostki masy suchej [%] może być pzeliczona na zawatość wilgoci w odniesieniu do jednostki masy wilgotnego mateiału [%] za pomocą następującej fomuły (ASHRAE, 2005; Stumiłło, 1975): 100 ' = [%] (10) W niektóych sytuacjach wygodniej jest używać pojęcia zawatości wilgoci wyażonej w odniesieniu do jednostki masy wilgotnego mateiału, a czasem, jak np. w pzypadku opisywania szybkości suszenia, zawatości wilgoci wyażonej w odniesieniu do jednostki masy suchej mateiału suszonego. Rys. 10 pokazuje ozzut pomiędzy watością ównowagowej zawatości wilgoci w osadzie zmiezoną podczas badań laboatoyjnych oaz watością wyliczoną zmodyfikowanym pzez autoów wzoem Hendesona. Jak wynika z poównania, 63% watości obliczonych opacowanym wzoem mieści się w ganicach ± 10% wyników otzymanych podczas badań. Kolejne analizy pokazały, że w ganicach błędu ± 15% pozostaje ponad 75% watości obliczonych wzoem, a 30% watości obliczonych opacowanym wzoem mieści się w ganicach błędu ± 5%. Bioąc pod uwagę, że mamy do czynienia z niejednoodnym mateiałem biologicznym można uznać uzyskaną dokładność za zadowalającą i wystaczającą dla celów paktycznego zastosowania Watośćć wyliczona wzoem [%] % -10% Watość zmiezona [%] Rys. 10 Różnice pomiędzy watością ównowagowej zawatości wilgoci w osadzie zmiezoną podczas badań oaz watością wyliczoną opacowanym wzoem Pzepowadzone badania laboatoyjne wskazują na znaczenie wilgotności względnej powietza suszącego w pocesie suszenia. Bazując na wynikach badań szacuje się, że pzewidywane paamety pacy suszaki działającej w opaciu o pompę ciepła z CO 2 jako czynnikiem ziębniczym to tempeatua: o C i wilgotność względna: 20-40%. 6. Modelowanie ekupeacji ciepła w instalacji suszenia z pompą ciepła działającą z dwutlenkiem węgla jako czynnikiem ziębniczym Odzwieciedleniem spawności cieplnej pocesu suszenia jaką epezentuje dany odzaj konstukcji suszaki jest wskaźnik zużycia enegii cieplnej niezbędnej dla odpaowania 1 kg wody z suszonych osadów. Pająk i Wielgosiński (2003) podają, że dla dostępnych na ynku suszaek osadów ściekowych

11 83 wskaźnik ten wynosi: 0,78-0,9 kwh/kg wody (czyli: 1,11-1,28 kg w /kwh). W pzypadku obiegu tanskytycznego niezwykle istotnym zagadnieniem jest optymalizacja ciśnienia końca spężania (ciśnienia w chłodnicy gazu p g ). Na konieczność optymalizacji ciśnienia w chłodnicy gazu wskazują m.in. Białko i in. (2004), a także Chen i Gu (2005). Od tej watości zależy bowiem większość paametów pompy ciepła, a także watość współczynnika efektywności enegetycznej. Do obliczenia wskaźnika SMER (Specific Moistue Extaction Rate), okeślającego ilość kg usuniętej z osadów wody pzypadającą na 1 kwh dostaczonej w tym celu enegii dla pompy ciepła z dwutlenkiem węgla jako czynnikiem ziębniczym, wykozystano pogam CoolPack wesja 1.46, opogamowanie stwozone pzez Wydział Inżynieii Mechanicznej Uniwesytetu Technicznego w Danii (http://www.et.web.mek.dtu.dk/coolpack/uk/d ownload.html) oaz CYCLE-11UA-CO 2 opacowany pzez Stevena Bown a i Piota Domańskiego (2000). Temofizyczne własności dwutlenku węgla zostały obliczone pogamem REFPROP wesja 6.01 (Mc Linden i in., 1998), na podstawie ównania stanu dla dwutlenku węgla opacowanego pzez Spana i Wagnea (1996). Celem obliczeń komputeowych była optymalizacja paametów pacy pompy ciepła ealizującej tanskytyczny obieg lewobieżny z wykozystaniem dwutlenku węgla (CO 2 ) jako ekologicznego ziębnika. Analizie poddano wpływ doziębienia i ciśnienia w chłodnicy gazu spężonego na wskaźniki enegetyczne funkcjonowania pompy ciepła oaz całej instalacji suszenia osadów ściekowych. Obliczenia komputeowe pacy pompy ciepła działającej według obiegu tanskytycznego z CO 2 pzepowadzono zmieniając kolejno watości ciśnienia w chłodnicy gazu oaz spawność temiczną doziębiacza. Do obliczeń pzyjęto następujące watości ciśnienia w chłodnicy gazu: 8 [MPa], 9 [MPa], 10 [MPa], 11,6 [MPa], 12,5 [MPa], 13,5 [MPa], 15 [MPa]. Dla tych ciśnień pzyjmowano spawność temiczną doziębiacza η Tdz w zakesie od 0 (odpowiada to obiegowi bez doziębiacza) do 0,95. Watość obliczonego wskaźnika SMER dla koncepcji suszenia osadów ściekowych w układzie z pompą ciepła z dwutlenkiem węgla jako czynnikiem ziębniczym wynosi od 3,26-2,62 [kg w /kwh] w zależności od konfiguacji pompy ciepła (ys. 11). Wskaźnik ten można okeślić jako atakcyjny w poównaniu z innymi technologiami obecnymi na ynku. 85 o C tg [ o C] SMER hp sp. izentopowe; SMER hp sp. zeczywiste [kg w /kwh] 3,5 3,0 2,5 2,0 1,5 1,0 0,5 0,0 tempeatua gazu na tłoczeniu spężaki 85 o C tempeatua zapewniająca higienizację osadu SMER hp sp. izentopowe SMER hp sp. zeczywiste 8,5 9,0 9,5 10,0 10,5 11,6 12,5 13,5 15,0 17,0 20,0 Ciśnienie w chłodnicy gazu spężonego p g [MPa] Rys. 11 Ilość wilgoci usuwana na jednostkę enegii dostaczanej do pocesu suszenia z pompą ciepła z tanskytycznym obiegiem lewobieżnym w funkcji ciśnienia w chłodnicy gazu spężonego p g dla spężania izentopowego i zeczywistego.

12 84 Ważnym aspektem pzeóbki osadów, zmiezającej do dopowadzenia ich do stanu, któy nie stwaza zagożenia dla życia, zdowia ludzi lub dla śodowiska jest zniszczenie choobotwóczych oganizmów obecnych w osadzie. Dotyczy to także technologii suszenia. Jednym z czynników, któy powoduje unieszkodliwienie patogennych mikooganizmów jest odpowiednio wysoka tempeatua zapewniająca higienizację osadu. Pzy zastosowaniu pompy ciepła działającej według obiegu podkytycznego tempeatua czynnika ziębniczego byłaby zbyt niska - nie umożliwiałaby pzepowadzenia pocesu higienizacji. W obiegu tanskytycznym pzy optymalnych waunkach ciśnienia tempeatua gazu spężonego na wlocie do chłodnicy jest wystaczająco wysoka, żeby pozwolić na higienizację osadu. Na ys. 2, pzedstawiającym koncepcję suszaki współpacującej z pompą ciepła działającą z CO 2 jako czynnikiem ziębniczym, zaznaczono dodatkowy wymiennik ciepła (WCKH wymiennik ciepła komoy higienizacji), któy pokazuje możliwość pzepowadzenia higienizacji. Założono, że higienizacji podlegałyby osady upzednio wysuszone, w stopniu zależnym od potzeby wynikającej z dalszego ich zagospodaowania. Na ys. 11 pzedstawiono ganiczną watość ciśnienia gazu w chłodnicy dającą możliwość higienizacji osadu. Widać, że pzy optymalnym ciśnieniu w chłodnicy gazu tempeatua czynnika obiegowego jest na tyle wysoka, że umożliwia poces higienizacji upzednio wysuszonego osadu ściekowego, zgodnie z waunkami higienizacji podawanymi pzez Bienia (2002) czy Rosik-Dulewską (2005). 7. Wnioski Zastosowanie pompy ciepła, z CO 2 jako czynnikiem ziębniczym, do niskotempeatuowego pocesu suszenia osadów ściekowych jest altenatywą dla tadycyjnych wysokotempeatuowych i enegochłonnych metod suszenia. Istotną zaletą układu z pompą ciepła funkcjonującą według obiegu tanskytycznego jest możliwość higienizacji osadu wynikająca z wysokiej tempeatuy gazu spężonego na wlocie do chłodnicy oaz możliwość pełnej hemetyzacji pocesu suszenia eliminująca emisję związków szkodliwych i odoów do atmosfey. Pzepowadzone badania laboatoyjne wskazują na istotność wilgotności względnej powietza suszącego w pocesie suszenia. Bazując na wynikach badań można wnioskować, że pzewidywane paamety pacy suszaki działającej w opaciu o pompę ciepła z CO 2 jako czynnikiem ziębniczym to tempeatua: o C i wilgotność względna: 30-40%. LITERATURA ASHRAE Handbook, Physiological factos in dying and stoing fam cops, Fundamentals 2005, SI Edition, Ameican Society of Heating, Refigeating and Ai-Conditioning Enginees, Chapte 11, 11:1-10. BIAŁKO B., i inni, 2004; Modelowanie współczynnika efektywności (COP) pompy ciepła ealizującej tanskytyczny obieg dwutlenku węgla, Inżynieia chemiczna i pocesowa, 25, 2004, s BIEŃ J.B., Osady ściekowe. Teoia i paktyka, Wydawnictwo Politechniki Częstochowskiej, Częstochowa BROWN J.S., DOMAŃSKI P.A., 2000; Semitheoetical simulation model fo a tanscitical cabon dioxide mobile a/c system, SAE Intenational Congess and Exposition, Detoit, Michigan 2000, Pape no CHEN Y., GU J., 2005; The optimum pessue fo CO 2 tanscitical efigeation systems with intenal heat exchanges, Intenational Jounal of Refigeation 28 (2005), s FLAGA A., SCHNOTALE J., 2007; Cabon dioxide as a efigeant in a sludge dying heat pump, Mateiały 22. Miedzynaodowego Kongesu Chłodnictwa, Pekin 2007, Intenational Institute of Refigeation (IIR), ICR07-E2-210, ISBN FLAGA-MARYAŃCZYK A., SCHNOTALE J., 2008; Badania i modelowanie chaakteystyk cieplnych niskotempeatuowego suszenia osadów ściekowych, Inżynieia i Ochona Śodowiska, 2008, t. 11, n 2, s HAWLADER M.N.A., CHOU S.K., CHUA K.J., 1996; A heat pump assisted closed-loop tunnel dying, Mateiały Międzyna. Sympozjum Suszanictwa 1996 (IDS 96), Tom A, s HEIDRICH Z., 2005; Suszenie osadów, Pzegląd komunalny, 12(171)/2005, s

13 85 KNEULE F., Suszenie, Akady, Waszawa KOWALSKI S.J., Temomechanics of Dying Pocesses, Vol. 8, Spinge, Londyn MARSH R. i inni, 2008; Assesing the feasibility of waste deived fuels with high moistue content, Mateiały 23. Międzynaodowej Konfeencji nt. Solid Waste Technology and Management, USA, Philadelphia, 2008, ISSN Mc LINDEN M., i inni, 1998; NIST themodynamic and tanspot popeties of efigeants and efigeant mixtues REFPROP, Vesion 6.0. NIST Standad Refeence Database 23. MISRA M.K., BROOKER D.B., 1980; Thinlaye dying and ewetting equations fo shelled yellow con, Tansactions of ASAE (Ameican Society of Agicultual Enginees), s NEKSA P., i inni, 1998; CO 2 -heat pump wate heate: chaacteistics; system design and expeimental esults, Intenational Jounal of Refigeation, 1998, Vol. 21, No.3, s PAJĄK T., WIELGOSIŃSKI G., 2003; Współczesne technologie suszenia i spalania osadów ściekowych kyteia i uwaunkowania wybou technologii. Mateiały II Międzynaodowej i III Kajowej Konfeencji Naukowo Technicznej nt. Nowe spojzenie na osady ściekowe - odnawialne źódła enegii, pod edakcją Gzegoza Maliny, Wydawnictwo Politechniki Częstochowskiej, Częstochowa, s ROSIK -DULEWSKA Cz., Podstawy gospodaki odpadami, Wydawnictwo Naukowe PWN, Waszawa 2005, s SPAN R., WAGNER W., 1996; A new equation of state fo cabon dioxide coveing the fluid egion fom the tiple-point tempeatue to 1100K at pessues up to 800 MPa, Jounal of Physical and Chemical Refeence Data, 1996, 25(6), s STRUMIŁŁO Cz., Podstawy teoii i techniki suszenia, WNT, Waszawa VORONJEC D., ANTONIJEVIĆ D., 2005; Moist ai dying potential in convective dying pocesses, Mateiały Międzyna. Sympozjum Suszanictwa 1996 (IDS 96), Tom A, s

MIERNICTWO WIELKOŚCI ELEKTRYCZNYCH I NIEELEKTRYCZNYCH

MIERNICTWO WIELKOŚCI ELEKTRYCZNYCH I NIEELEKTRYCZNYCH Politechnika Białostocka Wydział Elektyczny Kateda Elektotechniki Teoetycznej i Metologii nstukcja do zajęć laboatoyjnych z pzedmiotu MENCTWO WEKOŚC EEKTYCZNYCH NEEEKTYCZNYCH Kod pzedmiotu: ENSC554 Ćwiczenie

Bardziej szczegółowo

Model klasyczny gospodarki otwartej

Model klasyczny gospodarki otwartej Model klasyczny gospodaki otwatej Do tej poy ozpatywaliśmy model sztucznie zakładający, iż gospodaka danego kaju jest gospodaką zamkniętą. A zatem bak było międzynaodowych pzepływów dób i kapitału. Jeżeli

Bardziej szczegółowo

STANDARDY EMISJI ZANIECZYSZCZEŃ DO POWIETRZA Z PROCESÓW ENERGETYCZNEGO SPALANIA PALIW ANALIZA ZMIAN

STANDARDY EMISJI ZANIECZYSZCZEŃ DO POWIETRZA Z PROCESÓW ENERGETYCZNEGO SPALANIA PALIW ANALIZA ZMIAN STANISŁAW KIRSEK, JOANNA STUDENCKA STANDARDY EMISJI ZANIECZYSZCZEŃ DO POWIETRZA Z PROCESÓW ENERGETYCZNEGO SPALANIA PALIW ANALIZA ZMIAN THE STANDARDS OF AIR POLLUTION EMISSION FROM THE FUELS COMBUSTION

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA INWESTORA INDYWIDUALNEGO CZĘŚĆ II. AKCJE.

AKADEMIA INWESTORA INDYWIDUALNEGO CZĘŚĆ II. AKCJE. uma Pzedsiębiocy /6 Lipiec 205. AKAEMIA INWESTORA INYWIUALNEGO CZĘŚĆ II. AKCJE. WYCENA AKCJI Wycena akcji jest elementem analizy fundamentalnej akcji. Następuje po analizie egionu, gospodaki i banży, w

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Budownictwa, Mechaniki i Petrochemii Instytut Inżynierii Mechanicznej

POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Budownictwa, Mechaniki i Petrochemii Instytut Inżynierii Mechanicznej PITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Budownictwa, Mechaniki i Petochemii Instytut Inżynieii Mechanicznej w Płocku Zakład Apaatuy Pzemysłowej ABRATRIUM TERMDYNAMIKI Instukcja stanowiskowa Temat: Analiza spalin

Bardziej szczegółowo

Ocena siły oddziaływania procesów objaśniających dla modeli przestrzennych

Ocena siły oddziaływania procesów objaśniających dla modeli przestrzennych Michał Benad Pietzak * Ocena siły oddziaływania pocesów objaśniających dla modeli pzestzennych Wstęp Ekonomiczne analizy pzestzenne są ważnym kieunkiem ozwoju ekonometii pzestzennej Wynika to z faktu,

Bardziej szczegółowo

II.6. Wahadło proste.

II.6. Wahadło proste. II.6. Wahadło poste. Pzez wahadło poste ozumiemy uch oscylacyjny punktu mateialnego o masie m po dolnym łuku okęgu o pomieniu, w stałym polu gawitacyjnym g = constant. Fig. II.6.1. ozkład wektoa g pzyśpieszenia

Bardziej szczegółowo

PRZEMIANA ENERGII ELEKTRYCZNEJ W CIELE STAŁYM

PRZEMIANA ENERGII ELEKTRYCZNEJ W CIELE STAŁYM PRZEMIANA ENERGII ELEKTRYCZNE W CIELE STAŁYM Anaizowane są skutki pzepływu pądu pzemiennego o natężeniu I pzez pzewodnik okągły o pomieniu. Pzyęto wstępne założenia upaszcząace: - kształt pądu est sinusoidany,

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ FIZYKI, MATEMATYKI I INFORMATYKI POLITECHNIKI KRAKOWSKIEJ Instytut Fizyki LABORATORIUM PODSTAW ELEKTROTECHNIKI, ELEKTRONIKI I MIERNICTWA

WYDZIAŁ FIZYKI, MATEMATYKI I INFORMATYKI POLITECHNIKI KRAKOWSKIEJ Instytut Fizyki LABORATORIUM PODSTAW ELEKTROTECHNIKI, ELEKTRONIKI I MIERNICTWA WYDZIAŁ FIZYKI, MATEMATYKI I INFORMATYKI POITEHNIKI KRAKOWSKIEJ Instytut Fizyki ABORATORIUM PODSTAW EEKTROTEHNIKI, EEKTRONIKI I MIERNITWA ĆWIZENIE 7 Pojemność złącza p-n POJĘIA I MODEE potzebne do zozumienia

Bardziej szczegółowo

MONITORING STACJI FOTOWOLTAICZNYCH W ŚWIETLE NORM EUROPEJSKICH

MONITORING STACJI FOTOWOLTAICZNYCH W ŚWIETLE NORM EUROPEJSKICH 51 Aleksande Zaemba *, Tadeusz Rodziewicz **, Bogdan Gaca ** i Maia Wacławek ** * Kateda Elektotechniki Politechnika Częstochowska al. Amii Kajowej 17, 42-200 Częstochowa e-mail: zaemba@el.pcz.czest.pl

Bardziej szczegółowo

Zależność natężenia oświetlenia od odległości

Zależność natężenia oświetlenia od odległości Zależność natężenia oświetlenia CELE Badanie zależności natężenia oświetlenia powiezchni wytwazanego pzez żaówkę od niej. Uzyskane dane są analizowane w kategoiach paw fotometii (tzw. pawa odwotnych kwadatów

Bardziej szczegółowo

BADANIE SILNIKA WYKONAWCZEGO PRĄDU STAŁEGO

BADANIE SILNIKA WYKONAWCZEGO PRĄDU STAŁEGO LABORATORIUM ELEKTRONIKI I ELEKTROTECHNIKI BADANIE SILNIKA WYKONAWCZEGO PRĄDU STAŁEGO Opacował: d inŝ. Aleksande Patyk 1.Cel i zakes ćwiczenia. Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z budową, właściwościami

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie profilu prędkości płynu w rurociągu o przekroju kołowym

Wyznaczanie profilu prędkości płynu w rurociągu o przekroju kołowym 1.Wpowadzenie Wyznaczanie pofilu pędkości płynu w uociągu o pzekoju kołowym Dla ustalonego, jednokieunkowego i uwastwionego pzepływu pzez uę o pzekoju kołowym ównanie Naviea-Stokesa upaszcza się do postaci

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA OPOLSKA Wydział Elektrotechniki i Automatyki

POLITECHNIKA OPOLSKA Wydział Elektrotechniki i Automatyki POLITECHNIKA OPOLSKA Wydział Elektotechniki i Automatyki Mg inż. Michał Tomaszewski MODEL PRZEDSIĘBIORSTWA DYSTRYBUCYJNEGO DZIAŁAJĄCEGO NA OTWARTYM RYNKU ENERGII ELEKTRYCZNEJ Autoefeat pacy doktoskiej

Bardziej szczegółowo

BADANIE ZALEśNOŚCI POMIĘDZY WARTOŚCIĄ WYKŁADNIKA HURSTA A SKUTECZNOŚCIĄ STRATEGII INWESTYCYJNYCH OPARTYCH NA ANALIZIE TECHNICZNEJ WPROWADZENIE

BADANIE ZALEśNOŚCI POMIĘDZY WARTOŚCIĄ WYKŁADNIKA HURSTA A SKUTECZNOŚCIĄ STRATEGII INWESTYCYJNYCH OPARTYCH NA ANALIZIE TECHNICZNEJ WPROWADZENIE Edyta Macinkiewicz Kateda Zaządzania, Wydział Oganizacji i Zaządzania Politechniki Łódzkiej e-mail: emac@p.lodz.pl BADANIE ZALEśNOŚCI POMIĘDZY WARTOŚCIĄ WYKŁADNIKA HURSTA A SKUTECZNOŚCIĄ STRATEGII INWESTYCYJNYCH

Bardziej szczegółowo

Wartości wybranych przedsiębiorstw górniczych przy zastosowaniu EVA *

Wartości wybranych przedsiębiorstw górniczych przy zastosowaniu EVA * ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO n 786 Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia n 64/1 (2013) s. 269 278 Watości wybanych pzedsiębiostw góniczych pzy zastosowaniu EVA * Adam Sojda ** Steszczenie:

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE PRĄDÓW WIROWYCH W ŚRODOWISKACH SŁABOPRZEWODZĄCYCH PRZY WYKORZYSTANIU SKALARNEGO POTENCJAŁU ELEKTRYCZNEGO

MODELOWANIE PRĄDÓW WIROWYCH W ŚRODOWISKACH SŁABOPRZEWODZĄCYCH PRZY WYKORZYSTANIU SKALARNEGO POTENCJAŁU ELEKTRYCZNEGO Pzemysław PŁONECKI Batosz SAWICKI Stanisław WINCENCIAK MODELOWANIE PRĄDÓW WIROWYCH W ŚRODOWISKACH SŁABOPRZEWODZĄCYCH PRZY WYKORZYSTANIU SKALARNEGO POTENCJAŁU ELEKTRYCZNEGO STRESZCZENIE W atykule pzedstawiono

Bardziej szczegółowo

Rodzajowy rachunek kosztów Wycena zuŝycia materiałów

Rodzajowy rachunek kosztów Wycena zuŝycia materiałów Rodzajowy achunek kosztów (wycena zuŝycia mateiałów) Wycena zuŝycia mateiałów ZuŜycie mateiałów moŝe być miezone, wyceniane, dokumentowane i ewidencjonowane w óŝny sposób. Stosowane metody wywieają jednak

Bardziej szczegółowo

Energia kinetyczna i praca. Energia potencjalna

Energia kinetyczna i praca. Energia potencjalna negia kinetyczna i paca. negia potencjalna Wykład 4 Wocław Univesity of Technology 1 NRGIA KINTYCZNA I PRACA 5.XI.011 Paca Kto wykonał większą pacę? Hossein Rezazadeh Olimpiada w Atenach 004 WR Podzut

Bardziej szczegółowo

DYNAMICZNE DZIAŁANIE PÓL: ELEKTRYCZNEGO I MAGNETYCZNEGO W ELEKTROTECHNOLOGIACH (NA PRZYKŁADZIE SEPARACJI) *)

DYNAMICZNE DZIAŁANIE PÓL: ELEKTRYCZNEGO I MAGNETYCZNEGO W ELEKTROTECHNOLOGIACH (NA PRZYKŁADZIE SEPARACJI) *) Antoni CIEŚLA DYNAMICZNE DZIAŁANIE PÓL: ELEKTRYCZNEGO I MAGNETYCZNEGO W ELEKTROTECHNOLOGIACH (NA PRZYKŁADZIE SEPARACJI) *) STRESZCZENIE Statyczne pola elektyczne i magnetyczne są wykozystywane m. in. w

Bardziej szczegółowo

Metody optymalizacji. dr inż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczecinie

Metody optymalizacji. dr inż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczecinie Metody optymalizacji d inż. Paweł Zalewski kademia Moska w Szczecinie Optymalizacja - definicje: Zadaniem optymalizacji jest wyznaczenie spośód dopuszczalnych ozwiązań danego polemu ozwiązania najlepszego

Bardziej szczegółowo

ROZPRAWY NAUKOWE Akademii Wychowania Fizycznego we Wrocławiu

ROZPRAWY NAUKOWE Akademii Wychowania Fizycznego we Wrocławiu Akademii Wychowania Fizycznego we Wocławiu 2013, 40, 86 93 Maek Popowczak, Andzej Rokita, Ieneusz Cichy, Paweł Chmua akademia wychowania fizycznego we wocławiu Poziom wybanych koodynacyjnych zdolności

Bardziej szczegółowo

Pracownia komputerowa

Pracownia komputerowa Stanisław Lampeski Ćwiczenia z chemii fizycznej Pacownia komputeowa Opis wykonania ćwiczeń WYDZIAŁ CHEMII UAM Poznań 009 Mateiały umieszczone na stonie: http://www.staff.amu.edu.pl/~slampe Spis teści Wstęp...

Bardziej szczegółowo

KOLOKACJA SYSTEMÓW BEZPRZEWODOWYCH NA OBIEKTACH MOBILNYCH

KOLOKACJA SYSTEMÓW BEZPRZEWODOWYCH NA OBIEKTACH MOBILNYCH KOLOKACJA SYSTEMÓW BEZPRZEWODOWYCH NA OBIEKTACH MOBILNYCH Janusz ROMANIK, Kzysztof KOSMOWSKI, Edwad GOLAN, Adam KRAŚNIEWSKI Zakład Radiokomunikacji i Walki Elektonicznej Wojskowy Instytut Łączności 05-30

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Warszawski Teoria gier dr Olga Kiuila LEKCJA 2

Uniwersytet Warszawski Teoria gier dr Olga Kiuila LEKCJA 2 LEKCJA 2 Pzykład: Dylemat Cykoa (albo Poke Dogowy) Dwie osoby wsiadają w samochody, ozpędzają się i z dużą pędkością jadą na siebie - ten kto piewszy zahamuje lub zjedzie z tasy jest "cykoem" i pzegywa.

Bardziej szczegółowo

Wykład 5: Czynniki chłodnicze - klasyfikacja, wskaźniki oceny ekologicznej GWP, TEWI; wykrywanie nieszczelności

Wykład 5: Czynniki chłodnicze - klasyfikacja, wskaźniki oceny ekologicznej GWP, TEWI; wykrywanie nieszczelności Katedra Klimatyzacji i Transportu Chłodniczego prof.. dr hab. inż. Bogusław Zakrzewski Przedmiot: Substancje kontrolowane Wykład 5: 1.04.2014 Czynniki chłodnicze - klasyfikacja, wskaźniki oceny ekologicznej

Bardziej szczegółowo

Wykład 17. 13 Półprzewodniki

Wykład 17. 13 Półprzewodniki Wykład 17 13 Półpzewodniki 13.1 Rodzaje półpzewodników 13.2 Złącze typu n-p 14 Pole magnetyczne 14.1 Podstawowe infomacje doświadczalne 14.2 Pąd elektyczny jako źódło pola magnetycznego Reinhad Kulessa

Bardziej szczegółowo

PRACA MOC ENERGIA. Z uwagi na to, że praca jest iloczynem skalarnym jej wartość zależy również od kąta pomiędzy siłą F a przemieszczeniem r

PRACA MOC ENERGIA. Z uwagi na to, że praca jest iloczynem skalarnym jej wartość zależy również od kąta pomiędzy siłą F a przemieszczeniem r PRACA MOC ENERGIA Paca Pojęcie pacy używane jest zaówno w fizyce (w sposób ścisły) jak i w życiu codziennym (w sposób potoczny), jednak obie te definicje nie pokywają się Paca w sensie potocznym to każda

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie EKSPERTYZA SYSTEMU WG: DIN EN ISO 9001:2000 DIN EN ISO 14001:2005 OHSAS 18001:2007. Valeo Service Sp. z o.o. Warszawa.

Sprawozdanie EKSPERTYZA SYSTEMU WG: DIN EN ISO 9001:2000 DIN EN ISO 14001:2005 OHSAS 18001:2007. Valeo Service Sp. z o.o. Warszawa. Spawozdanie EKSPERTYZA SYSTEMU WG: DIN EN ISO 9001:2000 DIN EN ISO 14001:2005 OHSAS 18001:2007 Valeo Sevice Sp. z o.o. Waszawa DQS GmbH Deutsche Gesellschaft zu Zetifizieung von Managementsystemen mazec

Bardziej szczegółowo

HPS TM Łożyska baryłkowe

HPS TM Łożyska baryłkowe HPS TM Łożyska bayłkowe Jako jeden z wiodących światowych poducentów łożysk tocznych, komponentów technologii liniowej i układów kieowniczych, jesteśmy obecni pawie na każdym kontynencie w zakładach podukcyjnych,

Bardziej szczegółowo

Konsekwencje termodynamiczne podsuszania paliwa w siłowni cieplnej.

Konsekwencje termodynamiczne podsuszania paliwa w siłowni cieplnej. Marcin Panowski Politechnika Częstochowska Konsekwencje termodynamiczne podsuszania paliwa w siłowni cieplnej. Wstęp W pracy przedstawiono analizę termodynamicznych konsekwencji wpływu wstępnego podsuszania

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE USŁUG TRANSPORTOWYCH W OBSZARZE DZIAŁANIA CENTRUM LOGISTYCZNO-DYSTRYBUCYJNEGO

MODELOWANIE USŁUG TRANSPORTOWYCH W OBSZARZE DZIAŁANIA CENTRUM LOGISTYCZNO-DYSTRYBUCYJNEGO PACE NAUKOWE POLIECHNIKI WASZAWSKIEJ z. 64 anspot 2008 Jolanta ŻAK Wydział anspotu Politechniki Waszawskie Zakład Logistyki i Systemów anspotowych ul. Koszykowa 75, 00-662 Waszawa logika@it.pw.edu.pl MODELOWANIE

Bardziej szczegółowo

THE INFLUENCE OF GROUT USED IN BOREHOLE VERTICAL GROUND HEAT EXCHANGERS ON HEAT FLUX FROM THE GROUND

THE INFLUENCE OF GROUT USED IN BOREHOLE VERTICAL GROUND HEAT EXCHANGERS ON HEAT FLUX FROM THE GROUND ANNA JUREK Kielce Univesity of Technology e-mail: anna.juek85@o.pl THE INFLUENCE OF GROUT USED IN BOREHOLE VERTICAL GROUND HEAT EXCHANGERS ON HEAT FLUX FROM THE GROUND A b s t a c t This pape descibes

Bardziej szczegółowo

Zrobotyzowany system docierania powierzchni płaskich z zastosowaniem plików CL Data

Zrobotyzowany system docierania powierzchni płaskich z zastosowaniem plików CL Data MECHANIK NR 8-9/2015 25 Zobotyzowany system docieania powiezcni płaskic z zastosowaniem plików CL Data Robotic system fo flat sufaces lapping using CLData ADAM BARYLSKI NORBERT PIOTROWSKI * DOI: 10.17814/mecanik.2015.8-9.335

Bardziej szczegółowo

Przestrzenne zróŝnicowanie strat w produkcji roślinnej i zwierzęcej spowodowanych zanieczyszczeniem atmosfery w byłym województwie krakowskim

Przestrzenne zróŝnicowanie strat w produkcji roślinnej i zwierzęcej spowodowanych zanieczyszczeniem atmosfery w byłym województwie krakowskim 9 Pzestzenne zóŝnicowanie stat w podukcji oślinnej i zwiezęcej spowodowanych zanieczyszczeniem atmosfey w byłym województwie kakowskim GaŜyna Gawońska Instytut Gospodaki Suowcami Minealnymi i Enegią PAN

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE SIŁ MIĘŚNIOWYCH I REAKCJI W STAWACH KOŃCZYNY DOLNEJ PODCZAS NASKOKU I ODBICIA

WYZNACZANIE SIŁ MIĘŚNIOWYCH I REAKCJI W STAWACH KOŃCZYNY DOLNEJ PODCZAS NASKOKU I ODBICIA MODELOWANIE INŻYNIERSKIE ISSN 896-77X 44, s. 49-56, Gliwice 0 WYZNACZANIE SIŁ MIĘŚNIOWYCH I REAKCJI W SAWACH KOŃCZYNY DOLNEJ PODCZAS NASKOKU I ODBICIA KRZYSZO DRAPAŁA, KRZYSZO DZIEWIECKI, ZENON MAZUR,

Bardziej szczegółowo

OPTYMALIZACJA KSZTAŁTU WIELOKĄTNYCH OBSZARÓW

OPTYMALIZACJA KSZTAŁTU WIELOKĄTNYCH OBSZARÓW MODELOWANIE INśYNIERSKIE ISSN 896-77X 35, s. 63-68, Gliwice 008 OPTYMALIZACJA KSZTAŁTU WIELOKĄTNYCH OBSZARÓW MODELOWANYCH RÓWNANIAMI NAVIERA-LAMEGO NA PODSTAWIE PURC I ALGORYTMÓW GENETYCZNYCH EUGENIUSZ

Bardziej szczegółowo

KALIBRACJA WIZYJNEGO SYSTEMU POZYCJONOWANIA PRZEDMIOTU OBRABIANEGO NA OBRABIARCE CNC

KALIBRACJA WIZYJNEGO SYSTEMU POZYCJONOWANIA PRZEDMIOTU OBRABIANEGO NA OBRABIARCE CNC MODELOWANIE INŻYNIERSKIE n 46, ISSN 1896-771X KALIBRACJA WIZYJNEGO SYSTEMU POZYCJONOWANIA PRZEDMIOTU OBRABIANEGO NA OBRABIARCE CNC 1a Stefan Domek, 2b Miosław Pajo, 2c Maek Gudziński, 3d Kzysztof Okama,

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA

INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA NSTRKJA DO ĆWZENA Temat: Rezonans w obwodach elektycznych el ćwiczenia elem ćwiczenia jest doświadczalne spawdzenie podstawowych właściwości szeegowych i ównoległych ezonansowych obwodów elektycznych.

Bardziej szczegółowo

osadów ściekowych w Polsce Marek Jerzy Gromiec Wyższa Szkoła Ekologii i Zarządzania

osadów ściekowych w Polsce Marek Jerzy Gromiec Wyższa Szkoła Ekologii i Zarządzania Problematyka zagospodarowania osadów ściekowych w Polsce Marek Jerzy Gromiec Wyższa Szkoła Ekologii i Zarządzania wwarszawie Uwagi wstępne Problem zagospodarowania ciągle wzrastających ilości osadów ściekowych

Bardziej szczegółowo

ROZWIĄZUJEMY PROBLEM RÓWNOWAŻNOŚCI MASY BEZWŁADNEJ I MASY GRAWITACYJNEJ.

ROZWIĄZUJEMY PROBLEM RÓWNOWAŻNOŚCI MASY BEZWŁADNEJ I MASY GRAWITACYJNEJ. ROZWIĄZUJEMY PROBLEM RÓWNOWAŻNOŚCI MASY BEZWŁADNEJ I MASY GRAWITACYJNEJ. STRESZCZENIE Na bazie fizyki klasycznej znaleziono nośnik ładunku gawitacyjnego, uzyskano jedność wszystkich odzajów pól ( elektycznych,

Bardziej szczegółowo

DARIUSZ SOBCZYŃSKI 1, JACEK BARTMAN 2

DARIUSZ SOBCZYŃSKI 1, JACEK BARTMAN 2 Wydawnictwo UR 2016 ISSN 2080-9069 ISSN 2450-9221 online Edukacja Technika Infomatyka n 4/18/2016 www.eti.zeszow.pl DOI: 10.15584/eti.2016.4.53 DARIUSZ SOBCZYŃSKI 1, JACEK BARTMAN 2 Model symulacyjny pzeciwsobnego

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 9 ZASTOSOWANIE ŻYROSKOPÓW W NAWIGACJI

Ćwiczenie 9 ZASTOSOWANIE ŻYROSKOPÓW W NAWIGACJI 9.1. Cel ćwiczenia Ćwiczenie 9 ZASTSWANIE ŻYRSKPÓW W NAWIGACJI Celem ćwiczenia jest pezentacja paktycznego wykozystania efektu żyoskopowego w lotniczych pzyządach nawigacyjnych. 9.2. Wpowadzenie Żyoskopy

Bardziej szczegółowo

Badania nad kształtowaniem się wartości współczynnika podatności podłoża dla celów obliczeń statycznych obudowy tuneli

Badania nad kształtowaniem się wartości współczynnika podatności podłoża dla celów obliczeń statycznych obudowy tuneli AKADEMIA GÓRNICZO HUTNICZA im. Stanisława Staszica WYDZIAŁ GÓRNICTWA I GEOINŻYNIERII KATEDRA GEOMECHANIKI, BUDOWNICTWA I GEOTECHNIKI Rozpawa doktoska Badania nad kształtowaniem się watości współczynnika

Bardziej szczegółowo

PRĄD ELEKTRYCZNY I SIŁA MAGNETYCZNA

PRĄD ELEKTRYCZNY I SIŁA MAGNETYCZNA PĄD LKTYCZNY SŁA MAGNTYCZNA Na ładunek, opócz siły elektostatycznej, działa ównież siła magnetyczna popocjonalna do pędkości ładunku v. Pzekonamy się, że siła działająca na magnes to siła działająca na

Bardziej szczegółowo

Wykład: praca siły, pojęcie energii potencjalnej. Zasada zachowania energii.

Wykład: praca siły, pojęcie energii potencjalnej. Zasada zachowania energii. Wykład: paca siły, pojęcie enegii potencjalnej. Zasada zachowania enegii. Uwaga: Obazki w tym steszczeniu znajdują się stonie www: http://www.whfeeman.com/tiple/content /instucto/inde.htm Pytanie: Co to

Bardziej szczegółowo

Modele powszechnych przesiewowych noworodków. wad słuchu'

Modele powszechnych przesiewowych noworodków. wad słuchu' Audiofonologia Tom X 1997 Henyk Skażyński Małgozata Muelle-Malesińska Kzysztof Kochanek Andzej Sendeski Joanna Ratyńska nstytut Fizjologii i Patologii Słuchu Waszawa Modele powszechnych pzesiewowych nowoodków

Bardziej szczegółowo

Kształtowania się cen węgla brunatnego w warunkach ich regulacji i zatwierdzeń

Kształtowania się cen węgla brunatnego w warunkach ich regulacji i zatwierdzeń d inż. Leszek JURDZIAK, * - Instytut Gónictwa Politechniki Wocławskiej Wpowadzenie Atykuł został opublikowany w Gónictwie Odkywkowym N 4-5/2005 Kształtowania się cen węgla bunatnego w waunkach ich egulacji

Bardziej szczegółowo

PRÓBA OCENY KIERUNKÓW I TEMPA ZMIAN INFRASTRUKTURY TRANSPORTOWEJ W KRAJACH NOWO PRZYJĘTYCH I ASPIRUJĄCYCH DO UNII EUROPEJSKIEJ

PRÓBA OCENY KIERUNKÓW I TEMPA ZMIAN INFRASTRUKTURY TRANSPORTOWEJ W KRAJACH NOWO PRZYJĘTYCH I ASPIRUJĄCYCH DO UNII EUROPEJSKIEJ B A D A N I A O P E A C Y J N E I D E C Y Z J E N 006 Kaol KUKUŁA*, Jacek STOJNY* PÓBA OCENY KIEUNKÓW I TEMPA ZMIAN INFASTUKTUY TANSPOTOWEJ W KAJACH NOWO PZYJĘTYCH I ASPIUJĄCYCH DO UNII EUOPEJSKIEJ Pzedstawiono

Bardziej szczegółowo

METODY STATYCZNE Metody pomiaru twardości.

METODY STATYCZNE Metody pomiaru twardości. METODY STATYCZNE Metody pomiau twadości. Opacował: XXXXXXXX studia inŝynieskie zaoczne wydział mechaniczny semest V Gdańsk 00. Cel ćwiczenia. Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z metodami pomiaów twadości,

Bardziej szczegółowo

Analiza obecnej sytuacji Miasta Lublin według kluczowych elementów

Analiza obecnej sytuacji Miasta Lublin według kluczowych elementów Analiza obecnej sytuacji Miasta Lublin według kluczowych elementów Pzedmiot zamówienia ealizowany w amach Regionalnego Pogamu Opeacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2007-2013 Spis teści Diagnoza sytuacji

Bardziej szczegółowo

Symulacja ruchu układu korbowo-tłokowego

Symulacja ruchu układu korbowo-tłokowego Symulacja uchu układu kobowo-tłokowego Zbigniew Budniak Steszczenie W atykule zapezentowano wykozystanie możliwości współczesnych systemów CAD/CAE do modelowania i analizy kinematycznej układu kobowo-tłokowego

Bardziej szczegółowo

Elektroenergetyczne sieci rozdzielcze SIECI 2004 V Konferencja Naukowo-Techniczna

Elektroenergetyczne sieci rozdzielcze SIECI 2004 V Konferencja Naukowo-Techniczna Elektoenegetyczne sieci ozdzielcze SIECI 2004 V Konfeencja Naukowo-Techniczna Politechnika Wocławska Instytut Enegoelektyki Andzej SOWA Jaosław WIATER Politechnika Białostocka, 15-353 Białystok, ul. Wiejska

Bardziej szczegółowo

Energetyczne wykorzystanie odpadów z biogazowni

Energetyczne wykorzystanie odpadów z biogazowni Energetyczne wykorzystanie odpadów z biogazowni Odpady z biogazowni - poferment Poferment obecnie nie spełnia kryterium nawozu organicznego. Spełnia natomiast definicję środka polepszającego właściwości

Bardziej szczegółowo

G-09.2. Sprawozdanie o mechanicznej przeróbce węgla

G-09.2. Sprawozdanie o mechanicznej przeróbce węgla MINISTERSTWO GOSPODARKI, Plac Tzech Kzyży 3/5, 00-507 Waszawa Nazwa i ades jednostki spawozdawczej G-0. Spawozdanie o mechanicznej pzeóbce węgla Agencja Rozwoju Pzemysłu SA Oddział w Katowicach ul. Mikołowska

Bardziej szczegółowo

Modelowanie zmienności i dokładność oszacowania jakości węgla brunatnego w złożu Bełchatów (pole Bełchatów)

Modelowanie zmienności i dokładność oszacowania jakości węgla brunatnego w złożu Bełchatów (pole Bełchatów) Akademia Góniczo-Hutnicza, Kopalnia Węgla Bunatnego, Wydział Geologii, Geofizyki i Ochony śodowiska Bełchatów Wasztaty Gónicze 24 Jacek Mucha, Tadeusz Słomka, Wojciech Mastej, Tomasz Batuś Akademia Góniczo-Hutnicza,

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKI UŻYTKOWE I WZORCOWANIE SZEROKOPASMOWYCH MIERNIKÓW NADFIOLETU

CHARAKTERYSTYKI UŻYTKOWE I WZORCOWANIE SZEROKOPASMOWYCH MIERNIKÓW NADFIOLETU Jezy PIETRZYKOWSKI CHARAKTERYSTYKI UŻYTKOWE I WZORCOWANIE SZEROKOPASMOWYCH MIERNIKÓW NADFIOLETU STRESZCZENIE Okeślono haakteystyki użytkowe szeokopasmowyh mieników nadfioletu oaz ih klasyfikaję. Podano

Bardziej szczegółowo

REZONATORY DIELEKTRYCZNE

REZONATORY DIELEKTRYCZNE REZONATORY DIELEKTRYCZNE Rezonato dielektyczny twozy małostatny, niemetalizowany dielektyk o dużej pzenikalności elektycznej ( > 0) i dobej stabilności tempeatuowej, zwykle w kształcie cylindycznych dysków

Bardziej szczegółowo

15. STANOWISKOWE BADANIE MECHANIZMÓW HAMULCOWYCH Cel ćwiczenia Wprowadzenie

15. STANOWISKOWE BADANIE MECHANIZMÓW HAMULCOWYCH Cel ćwiczenia Wprowadzenie 15. STANOWISKOWE BADANIE MECHANIZMÓW HAMULCOWYCH 15.1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest wyznaczenie na stanowisku podstawowyc zależności caakteyzującyc funkcjonowanie mecanizmu amulcowego w szczególności

Bardziej szczegółowo

OBLICZENIA SILNIKA TURBINOWEGO ODRZUTOWEGO (rzeczywistego) PRACA W WARUNKACH STATYCZNYCH. Opracował. Dr inż. Robert Jakubowski

OBLICZENIA SILNIKA TURBINOWEGO ODRZUTOWEGO (rzeczywistego) PRACA W WARUNKACH STATYCZNYCH. Opracował. Dr inż. Robert Jakubowski OBLICZENIA SILNIKA TURBINOWEGO ODRZUTOWEGO (rzeczywistego) PRACA W WARUNKACH STATYCZNYCH DANE WEJŚCIOWE : Opracował Dr inż. Robert Jakubowski Parametry otoczenia p H, T H Spręż sprężarki, Temperatura gazów

Bardziej szczegółowo

OCHRONA POWIETRZA. Opracował: Damian Wolański

OCHRONA POWIETRZA. Opracował: Damian Wolański OCHRONA POWIETRZA Policzenie aktualnej emisji pyłu, dwutlenku siarki SO2, tlenku węgla CO i tlenku azotu NO przeliczanego na dwutlenku azotu NO2 Opracował: Damian Wolański Wzory wykorzystywane w projekcie

Bardziej szczegółowo

PROJEKT Umowa sprzedaży węgla energetycznego dla ciepłowni w Sokółce. 1 Przedmiot Umowy

PROJEKT Umowa sprzedaży węgla energetycznego dla ciepłowni w Sokółce. 1 Przedmiot Umowy PROJEKT Umowa spzedaży węgla enegetycznego dla ciepłowni w Sokółce zawata w dniu. w Skażysku-Kamiennej pomiędzy: 1. Pomec Spółka z o.o. z siedzibą w Skażysku-Kamiennej, pod adesem: ul. 11 Listopada 7,

Bardziej szczegółowo

OKREŚLANIE WARTOŚCI MOMENTU STATYCZNEGO DLA STANU NIERUCHOMEGO WAŁU SILNIKA INDUKCYJNEGO W PRZEKSZTAŁTNIKOWYM UKŁADZIE NAPĘDOWYM DŹWIGU

OKREŚLANIE WARTOŚCI MOMENTU STATYCZNEGO DLA STANU NIERUCHOMEGO WAŁU SILNIKA INDUKCYJNEGO W PRZEKSZTAŁTNIKOWYM UKŁADZIE NAPĘDOWYM DŹWIGU Zeszyty Poblemowe Maszyny Elektyczne N 75/6 15 Jan Anuszczyk, Maiusz Jabłoński Politechnika Łódzka, Łódź OKREŚLANE WARTOŚC MOMENTU STATYCZNEGO DLA STANU NERUCHOMEGO WAŁU SLNKA NDUKCYJNEGO W PRZEKSZTAŁTNKOWYM

Bardziej szczegółowo

ANALIZA DANYCH W STATA 8.0

ANALIZA DANYCH W STATA 8.0 ANALIZA DANYCH W STATA 8.0 ZAJĘCIA 3 1. Rozpoczęcie 1. Stwozyć w katalogu C:/temp katalog stata_3 2. Ściągnąć z intenetu ze stony http://akson.sgh.waw.pl/~mpoch plik zajecia3.zip (kyje się on pod tekstem

Bardziej szczegółowo

Opis ćwiczeń na laboratorium obiektów ruchomych

Opis ćwiczeń na laboratorium obiektów ruchomych Gdańsk 3.0.007 Opis ćwiczeń na laboatoium obiektów uchomych Implementacja algoytmu steowania obotem w śodowisku symulacyjnym gy obotów w piłkę nożną stwozonym w Katedze Systemów Automatyki Politechniki

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA CZĘSTOCHOWSKA Wydział Inżynierii Mechanicznej i Informatyki Instytut Informatyki Teoretycznej i Stosowanej

POLITECHNIKA CZĘSTOCHOWSKA Wydział Inżynierii Mechanicznej i Informatyki Instytut Informatyki Teoretycznej i Stosowanej POLITECHNIKA CZĘSTOCHOWSKA Wydział Inżynieii Mechanicznej i Infomatyki Instytut Infomatyki Teoetycznej i Stosowanej Mg inż. Maiusz KUBANEK METODA ROZPOZNAWANIA AUDIO-WIDEO MOWY POLSKIEJ W OPARCIU O UKRYTE

Bardziej szczegółowo

BADANIE PARAMETRÓW PROCESU SUSZENIA

BADANIE PARAMETRÓW PROCESU SUSZENIA BADANIE PARAMETRÓW PROCESU SUSZENIA 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie budowy i zasady działania suszarki konwekcyjnej z mikrofalowym wspomaganiem oraz wyznaczenie krzywej suszenia dla suszenia

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Chemia Poziom rozszerzony

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Chemia Poziom rozszerzony KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Póbna Matua z OPERONEM Chemia Poziom ozszezony Listopad W niniejszym schemacie oceniania zadań otwatych są pezentowane pzykładowe popawne odpowiedzi. W tego typu ch należy

Bardziej szczegółowo

OPTYMALIZACJA PRZETWARZANIA ENERGII DLA MAŁYCH ELEKTROWNI WODNYCH Z GENERATORAMI PRACUJĄCYMI ZE ZMIENNĄ PRĘDKOŚCIĄ OBROTOWĄ

OPTYMALIZACJA PRZETWARZANIA ENERGII DLA MAŁYCH ELEKTROWNI WODNYCH Z GENERATORAMI PRACUJĄCYMI ZE ZMIENNĄ PRĘDKOŚCIĄ OBROTOWĄ Zezyty oblemowe Mazyny Elektyczne N 9/ Daiuz Bokowki, Tomaz Węgiel olitechnika Kakowka OTYMALZACJA RZETWARZANA ENERG DLA MAŁYC ELEKTROWN WODNYC Z GENERATORAM RACUJĄCYM ZE ZMENNĄ RĘDKOŚCĄ OBROTOWĄ ENERGY

Bardziej szczegółowo

Czynniki alternatywne - przyszłość chłodnictwa? Dr hab. inż. Artur Rusowicz Instytut Techniki Cieplnej Politechnika Warszawska

Czynniki alternatywne - przyszłość chłodnictwa? Dr hab. inż. Artur Rusowicz Instytut Techniki Cieplnej Politechnika Warszawska Czynniki alternatywne - przyszłość chłodnictwa? Dr hab. inż. Artur Rusowicz Instytut Techniki Cieplnej Politechnika Warszawska Wpływ na środowisko: ODP (ang. Ozone Depletion Potential) - potencjał niszczenia

Bardziej szczegółowo

CO2 jako ekologiczny czynnik ziębniczy dla układów klimatyzacji w samochodach

CO2 jako ekologiczny czynnik ziębniczy dla układów klimatyzacji w samochodach CO2 jako ekologiczny czynnik ziębniczy dla układów klimatyzacji w samochodach Urządzenia klimatyzacyjne, które w początkowym okresie rozwoju były instalowane wyłącznie w budynkach, w ostatnich dziesięcioleciach

Bardziej szczegółowo

Siła. Zasady dynamiki

Siła. Zasady dynamiki Siła. Zasady dynaiki Siła jest wielkością wektoową. Posiada okeśloną watość, kieunek i zwot. Jednostką siły jest niuton (N). 1N=1 k s 2 Pzedstawienie aficzne A Siła pzyłożona jest do ciała w punkcie A,

Bardziej szczegółowo

29 Rozpraszanie na potencjale sferycznie symetrycznym - fale kuliste

29 Rozpraszanie na potencjale sferycznie symetrycznym - fale kuliste 9 Rozpaszanie na potencjae sfeycznie symetycznym - fae kuiste W ozdziae tym zajmiemy się ozpaszaniem na potencjae sfeycznie symettycznym V ). Da uchu o dodatniej enegii E = k /m adiane ównanie Schödingea

Bardziej szczegółowo

Poligeneracja wykorzystanie ciepła odpadowego

Poligeneracja wykorzystanie ciepła odpadowego P A N Instytut Maszyn Przepływowych Polskiej Akademii Nauk GDAŃSK Poligeneracja wykorzystanie ciepła odpadowego Dariusz Butrymowicz, Kamil Śmierciew 1 I. Wstęp II. III. IV. Produkcja chłodu: układy sorpcyjne

Bardziej szczegółowo

PRĘDKOŚCI KOSMICZNE OPRACOWANIE

PRĘDKOŚCI KOSMICZNE OPRACOWANIE PRĘDKOŚCI KOSMICZNE OPRACOWANIE I, II, III pędkość komiczna www.iwiedza.net Obecnie, żyjąc w XXI wieku, wydaje ię nomalne, że człowiek potafi polecieć w komo, opuścić Ziemię oaz wylądować na Kiężycu. Poza

Bardziej szczegółowo

PodwyŜszenie właściwości eksploatacyjnych systemów tribologicznych

PodwyŜszenie właściwości eksploatacyjnych systemów tribologicznych KOSMYNINA Miosława BUKALSKA Eugenia 1 MICHALAK Paweł RYBA Tomasz PodwyŜszenie właściwości eksploatacyjnych systemów tibologicznych WSTĘP W uządzeniach mechanicznych funkcje eksploatacyjne spełniają zespoły

Bardziej szczegółowo

WYBRANE PROCESY SUSZENIA TECHNOLOGICZNEGO Z ZASTOSOWANIEM POMP CIEPŁA HEAT PUMP DRYING FOR SELECTED TECHNOLOGIES

WYBRANE PROCESY SUSZENIA TECHNOLOGICZNEGO Z ZASTOSOWANIEM POMP CIEPŁA HEAT PUMP DRYING FOR SELECTED TECHNOLOGIES AGNIESZKA FLAGA-MARYAŃCZYK* WYBRANE PROCESY SUSZENIA TECHNOLOGICZNEGO Z ZASTOSOWANIEM POMP CIEPŁA HEAT PUMP DRYING FOR SELECTED TECHNOLOGIES Streszczenie Abstract System suszenia pracujący w oparciu o

Bardziej szczegółowo

Opłacalność odzysku ciepła w centralach wentylacyjnych

Opłacalność odzysku ciepła w centralach wentylacyjnych Opłacalność odzysku ciepła w centralach wentylacyjnych W oparciu o stworzony w formacie MS Excel kod obliczeniowy przeprowadzono analizę opłacalności stosowania wymienników krzyżowych, regeneratorów obrotowych,

Bardziej szczegółowo

Notatki z II semestru ćwiczeń z elektroniki, prowadzonych do wykładu dr. Pawła Grybosia.

Notatki z II semestru ćwiczeń z elektroniki, prowadzonych do wykładu dr. Pawła Grybosia. Notatki z II semestu ćwiczeń z elektoniki, powadzonych do wykładu d. Pawła Gybosia. Wojciech Antosiewicz Wydział Fizyki i Techniki Jądowej AGH al.mickiewicza 30 30-059 Kaków email: wojanton@wp.pl 2 listopada

Bardziej szczegółowo

DIAGNOSTYKA STOPNIA DEGRADACJI ZMĘCZENIOWEJ STALI METODĄ SPEKTROSKOPII IMPEDANCJI I REZONANSU

DIAGNOSTYKA STOPNIA DEGRADACJI ZMĘCZENIOWEJ STALI METODĄ SPEKTROSKOPII IMPEDANCJI I REZONANSU Maszyny Elektyczne - Zeszyty Poblemowe N 2/215 (16) 153 Zbigniew Hilay Żuek, Politechnika Śląska, Katowice Daiusz Baon, EthosEnegy Poland S.A., Lubliniec DIAGNOSTYKA STOPNIA DEGRADACJI ZMĘCZENIOWEJ STALI

Bardziej szczegółowo

Dobór urządzenie chłodniczego

Dobór urządzenie chłodniczego ZUT W SZCZECINIE WYDZIAŁ TECHNIKI MORSKIEJ I TRANSPORTU Katedra Klimatyzacji i Transportu Chłodniczego Dobór urządzenie chłodniczego Bogusław Zakrzewski 1 Założenia 1. Przeznaczenie instalacji chłodniczej

Bardziej szczegółowo

Raport dotyczący wskazania branż podstawowych i wspierających rozwój miasta Lublin

Raport dotyczący wskazania branż podstawowych i wspierających rozwój miasta Lublin Rapot dotyczący wskazania banż podstawowych i wspieających ozwój miasta Lublin Pzedmiot zamówienia ealizowany w amach Regionalnego Pogamu Opeacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2007-2013 Spis teści

Bardziej szczegółowo

Spis treści JĘZYK C - FUNKCJE. Informatyka 1. Instrukcja do pracowni specjalistycznej z przedmiotu. Numer ćwiczenia INF07Z

Spis treści JĘZYK C - FUNKCJE. Informatyka 1. Instrukcja do pracowni specjalistycznej z przedmiotu. Numer ćwiczenia INF07Z Politechnika Białostocka Wydział Elektyczny Kateda Elektotechniki Teoetycznej i Metologii Instukcja do pacowni specjalistycznej z pzedmiotu Inomatyka Kod pzedmiotu: EZC00 00 (studia niestacjonane) Spis

Bardziej szczegółowo

dziecko jest świadkiem

dziecko jest świadkiem Gdy dziecko jest świadkiem w sądzie Infomacje i ady dla odziców, opiekunów oaz innych osób towazyszących dzieciom, któe składają w sądzie zeznania w chaakteze świadków. O czym jest ta boszua? Świadkowie

Bardziej szczegółowo

Zał.3B. Wytyczne w zakresie określenia ilości ograniczenia lub uniknięcia emisji zanieczyszczeń do powietrza

Zał.3B. Wytyczne w zakresie określenia ilości ograniczenia lub uniknięcia emisji zanieczyszczeń do powietrza Zał.3B Wytyczne w zakresie określenia ilości ograniczenia lub uniknięcia emisji zanieczyszczeń do powietrza Wrocław, styczeń 2014 SPIS TREŚCI 1. Wytyczne w zakresie określenia ilości ograniczenia lub uniknięcia

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 Wykład 8: Wprowadzenie do modelu ISLM: krzywa LM oraz krzywa IS

Makroekonomia 1 Wykład 8: Wprowadzenie do modelu ISLM: krzywa LM oraz krzywa IS Makoekonomia 1 Wykład 8: Wpowadzenie do modelu ISLM: kzywa LM oaz kzywa IS Gabiela Gotkowska Kateda Makoekonomii i Teoii Handlu Zaganicznego Plan wykładu Deteminanty popytu na pieniądz Równowaga na ynku

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie ciepła odpadowego dla redukcji zużycia energii i emisji 6.07.09 1

Wykorzystanie ciepła odpadowego dla redukcji zużycia energii i emisji 6.07.09 1 Wykorzystanie ciepła odpadowego dla redukcji zużycia energii i emisji 6.07.09 1 Teza ciepło niskotemperaturowe można skutecznie przetwarzać na energię elektryczną; można w tym celu wykorzystywać ciepło

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Matematyka Poziom rozszerzony

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Matematyka Poziom rozszerzony KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Póbna Matua z OPERONEM Matematyka Poziom ozszezony Listopad 0 W ni niej szym sche ma cie oce nia nia za dań otwa tych są pe zen to wa ne pzy kła do we po paw ne od po wie

Bardziej szczegółowo

Rozwój pomp ciepła sprawność energetyczna i ekologia

Rozwój pomp ciepła sprawność energetyczna i ekologia Seminarium CERED, Płock, 10.03.2009 Rozwój pomp ciepła sprawność energetyczna i ekologia mgr inż. Marek Skupiński Hibernatus Sp. z o.o. Wadowice Firma Hibernatus Firma Hibernatus powstała w 1991 roku,

Bardziej szczegółowo

Źródła pola magnetycznego

Źródła pola magnetycznego Pole magnetyczne Źódła pola magnetycznego Cząstki elementane takie jak np. elektony posiadają własne pole magnetyczne, któe jest podstawową cechą tych cząstek tak jak q czy m. Pouszający się ładunek elektyczny

Bardziej szczegółowo

FIZYKA BUDOWLI. wilgoć w przegrodach budowlanych. przyczyny zawilgocenia przegród budowlanych

FIZYKA BUDOWLI. wilgoć w przegrodach budowlanych. przyczyny zawilgocenia przegród budowlanych FIZYKA BUDOWLI zagadnienia cieplno-wilgotnościowe pzegód budowlanych 1 wilgoć w pzegodach budowlanych pzyczyny zawilgocenia pzegód budowlanych wilgoć technologiczna związana z pocesem wytwazania i podukcji

Bardziej szczegółowo

Poradnik instalatora VITODENS 100-W

Poradnik instalatora VITODENS 100-W Poadnik instalatoa Vitodens 100-W, typ B1HA,, 6,5 do 35,0 kw Gazowy kocioł kondensacyjny, wiszący Wesja na gaz ziemny i płynny B1HA jednofunkcyjny 6,5 19,0 kw, 6,5 26,0 kw, 8,8 35 kw dwufunkcyjny 6,5 26,0

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXVI/152/2012 RADY MIEJSKIEJ W POLANICY-ZDROJU. z dnia 23 października 2012 r.

UCHWAŁA NR XXVI/152/2012 RADY MIEJSKIEJ W POLANICY-ZDROJU. z dnia 23 października 2012 r. UCHWAŁA NR XXVI/152/2012 RADY MIEJSKIEJ W POLANICY-ZDROJU z dnia 23 paździenika 2012. w spawie uchwalenia miejscowego planu zagospodaowania pzestzennego MPZP NOWY WIELISŁAW II Na podstawie at. 18 ust.

Bardziej szczegółowo

MAGAZYN PRACOWNIKÓW PGE GÓRNICTWO i ENERGETYKA KONWENCJONALNA CZERWIEC 2014 NR 6 (47) WSPÓLNA KAWKA W GORZOWIE

MAGAZYN PRACOWNIKÓW PGE GÓRNICTWO i ENERGETYKA KONWENCJONALNA CZERWIEC 2014 NR 6 (47) WSPÓLNA KAWKA W GORZOWIE MAGAZYN PRACOWNIKÓW PGE GÓRNICTWO i ENERGETYKA KONWENCJONALNA EKspess CZERWIEC 2014 NR 6 (47) WSPÓLNA KAWKA W GORZOWIE SPIS TREŚCI Społeczne inicjatywy wolontaiuszy wspate pzez fundację PGE 13 Goące lata

Bardziej szczegółowo

aplikacji dla Zawiera Forum Dyskusyjne Katalog polskich Katalog

aplikacji dla Zawiera Forum Dyskusyjne Katalog polskich Katalog Zawiea pe³n¹ wesjê Oganize 6 W Wstęp F Foum Dyskusyjne www.lotuspolska.pl Katalog polskich dla K Katalog Polska, ul. 1-go Siepnia 8, 02-134 Waszawa, tel. (022) 878 67 60, fax (022) 878 67 64 Wstęp Szanowni

Bardziej szczegółowo

OBLICZENIA SILNIKA TURBINOWEGO ODRZUTOWEGO (SILNIK IDEALNY) PRACA W WARUNKACH STATYCZNYCH

OBLICZENIA SILNIKA TURBINOWEGO ODRZUTOWEGO (SILNIK IDEALNY) PRACA W WARUNKACH STATYCZNYCH OBLICZENIA SILNIKA TURBINOWEGO ODRZUTOWEGO (SILNIK IDEALNY) PRACA W WARUNKACH STATYCZNYCH DANE WEJŚCIOWE : Parametry otoczenia p H, T H Spręż sprężarki π S, Temperatura gazów przed turbiną T 3 Model obliczeń

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia z radiochemii 2

Ćwiczenia z radiochemii 2 Ćwiczenia z adiochemii 2 Geneato 99 Mo/ 99m Tc. Okeślenie znaku i wielkości ładunku jonów technetu-99m wykozystywanych do otzymywania adiofamaceutyków 1. Wstęp Technet-99m jest adionuklidem najpowszechniej

Bardziej szczegółowo

Działanie i ocena techniczna systemu FREE COOLING stosowanego do wytwarzania wody lodowej w systemach klimatyzacyjnych.

Działanie i ocena techniczna systemu FREE COOLING stosowanego do wytwarzania wody lodowej w systemach klimatyzacyjnych. Działanie i ocena techniczna systemu FREE COOLING stosowanego do wytwarzania wody lodowej w systemach klimatyzacyjnych. Wykonał Kolasa Adam SiUChiK Sem VIII Co kryje się pod pojęciem FREE - COOLING? Free

Bardziej szczegółowo

Zawiadomienie o wyborze najkorzystniejszej oferty

Zawiadomienie o wyborze najkorzystniejszej oferty Kaków, dnia 28 wześnia 2015. Nasz znak: KZ.II.272.10.2015 Dotyczy: postępowania o udzielenie publicznego w tybie pzetagu nieoganiczonego pn.: Pzygotowanie i pzepowadzenie kampanii infomacyjno edukacyjnej,

Bardziej szczegółowo

Cisco Networking Academy.

Cisco Networking Academy. <nazwa akademii regionalnej> Cisco Netwoking Academy. Data Akademia Lokalna Cisco: Akademia Regionalna Cisco: Umowa

Bardziej szczegółowo