SEWAGE SLUDGE DRYING BASED ON A HEAT PUMP WITH CARBON DIOXIDE AS REFRIGERANT

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "SEWAGE SLUDGE DRYING BASED ON A HEAT PUMP WITH CARBON DIOXIDE AS REFRIGERANT"

Transkrypt

1 SUSZENIE OSADÓW ŚCIEKOWYCH W UKŁADZIE Z POMPĄ CIEPŁA PRACUJĄCĄ Z DWUTLENKIEM WĘGLA JAKO CZYNNIKIEM ZIĘBNICZYM SEWAGE SLUDGE DRYING BASED ON A HEAT PUMP WITH CARBON DIOIDE AS REFRIGERANT Agnieszka Flaga-Mayańczyk, Jacek Schnotale Instytut Inżynieii Cieplnej i Ochony Powietza, Politechnika Kakowska ul. Waszawska 24, Kaków, ABSTRACT Themal dying of sludge enhances the numbe of possibilities of its futhe usage. The taditional methods of sludge dying ae based on the pocess of evapoation of wate in a tempeatue of minimum 100 o C. Consequently a significant amount of enegy is equied and the pocess has a high envionmental impact. Thee is also a big poblem with speading odous and othe pollutants to the envionment, especially duing sludge dying. The low tempeatue cabon dioxide heat pump dying system fo sewage sludge, consideed in the pape, is an altenative fo the taditional method of sludge dying. It is enegy efficient and avoids emissions fom the dying installation. Sludge is died by closed loop ciculating ai teated in the heat pump which enables efficient enegy ecupeation. A novelty is applying cabon dioxide (CO 2 ) as a efigeant. It povides the possibility of additional hygienization of the died poduct which becomes sanitay safe. The aticle pesents data fom expeimental laboatoy measuements of low tempeatue sludge dying in contolled tempeatue and humidity envionment and esults of compute modeling of enegy ecupeation in cabon dioxide heat pump sludge dying system. Key wods: sewage sludge dying, low tempeatue dying, closed loop dying, heat pump dying, enegy ecupeation, chaacteistics of dying, cabon dioxide as a efigeant. 1. Wpowadzenie Ze względu na wysokie uwodnienie osadów ściekowych, istotnym elementem ich dalszego wykozystania, zwłaszcza w celach enegetycznych, są pocesy usuwania wody, w tym poces suszenia osadów. Osady bowiem, pomimo znacznej zawatości substancji oganicznych, dają się spalać bez paliwa wspomagającego tylko wtedy, gdy są odpowiednio wysuszone. Podobnie jest w pzypadku pochodzących z odpadów paliw o niskiej kaloyczności i wysokiej zawatości wilgoci (Mash i in., 2008). Zawatość wilgoci w osadzie, czy jakimkolwiek innym paliwie, jest ściśle związana z jego watością opałową. Zależność tę pokazuje ys. 1. Watości opałowe obliczono w opaciu o watość kaloyczną osadu podaną pzez Bienia (2002), któa w pzypadku osadów suowych (mieszanych: wstępny plus wtóny) wynosi 20 MJ/kg s.m., a w pzypadku osadów stabilizowanych beztlenowo (mieszanych: wstępny plus wtóny) 11 MJ/kg s.m. oaz pzyjmując watość kaloyczną wody ówną 0 i ciepło paowania wody dla tempeatuy 25 o C.

2 74 Watość opałowa osadu W d [MJ/kg] Zawatość wilgoci w osadzie [%] Osad mieszany suowy Osad mieszany stabilizowany beztlenowo Rys. 1 Zależność pomiędzy zawatością wilgoci w osadzie i watością opałową dla osadów suowych i stabilizowanych Analizując ys.1 można zauważyć, że watość opałowa osadu suowego pzy zawatości wilgoci na poziomie 45% spada o połowę. W pzypadku osadów stabilizowanych beztlenowo, dla któych watość kaloyczna suchej masy jest pawie dwukotnie niższa niż dla osadów suowych, wilgotność większa niż 80% spowoduje, że cały efekt cieplny spalania pzeznaczony będzie na odpaowanie wilgoci. Jak wynika z powyższego ozważania, osady nie mogą być spalane bez wcześniejszego osuszenia do okeślonego poziomu zawatości wilgoci. Suszenie jest więc istotnym etapem obóbki osadów ściekowych. Zastosowanie pocesu suszenia zwiększa możliwości dalszego wykozystania osadów - głównie jako paliwa, ale także nawozu. Istotnym poblemem takiego ozwiązania jest jednak fakt, że suszenie jest najbadziej enegochłonnym pocesem spośód wszystkich pocesów odwadniania osadu. W konsekwencji pzyczynia się ównież do znacznego obciążenia śodowiska, co dodatkowo skłania do szukania optymalnego sposobu pzepowadzenia tego pocesu. Poblem enegochłonności pocesu suszenia podejmowany jest w wielu pozycjach liteatuowych (Bień, 2002; Pająk i Wielgosiński, 2003). Podkeśla się w nich, że enegochłonność zależy pzede wszystkim od zawatości wody w osadzie podawanym do suszenia, ale także w znacznej mieze od ozwiązań technicznych suszani, tj. typu suszaki, sposobu odzysku ciepła, szczegółowych ozwiązań technicznych odpowadzenia gazów, pay bądź innych mediów gzewczych (Heidich, 2005). Tadycyjne metody suszenia, opate na zjawisku paowania wody w tempeatuze minimum 100 o C, są pocesami enegochłonnymi i pzyczyniają się do znacznego obciążenia śodowiska. Istotnym poblemem tych ozwiązań jest ównież emisja zanieczyszczeń i uciążliwych zapachów do otoczenia. W pzypadku ozwiązań takich jak suszania powietzna, w któej osad jest w sposób ciągły pzedmuchiwany stumieniem powietza atmosfeycznego, czy w suszaniach słonecznych, osad suszony jest w niższych tempeatuach, ale poces suszenia uzależniony jest wtedy od panujących waunków atmosfeycznych. W okesie letnim, pzy wysokich tempeatuach powietza zewnętznego ale i wysokich wilgotnościach względnych powietza zewnętznego, poces suszenia pomimo dużych ilości pzedmuchiwanego powietza jest mało spawny. Podobnie dzieje się pzy zbyt niskich tempeatuach powietza zewnętznego. Rozwiązaniem tego poblemu, mogącym zapewnić efektywną ealizację pocesu suszenia, może być suszenie z wykozystaniem ekupeacji enegii w układzie pompy ciepła uzdatniającej powietze suszące, któe cykuluje w zamkniętym obiegu. 2. Temodynamika pocesu suszenia Omawiając podstawy teoetyczne suszanictwa Kneule (1970) definiuje suszenie jako poces usuwania wilgoci pzez odpaowanie, któy z eguły uwaunkowany jest dopowadzeniem enegiioocieplnej.

3 75 Podkeśla pzy tym, że chaakteystyczną cechą suszenia jest jednoczesność wymiany ciepła i masy. W pocesie suszenia konwekcyjnego płynący nad wilgotnym mateiałem stumień powietza oddaje enegię cieplną cieczy, któa jednocześnie paując pzenika do stumienia powietza. Zdolność (potencjał) powietza suszącego do absobowania wilgoci z mateiału suszonego, czyli jak podają Voonjec i Antonijević (1996) tzw. potencjał suszenia, zależy od stanu temicznego powietza. Więcej na ten temat piszą Flaga-Mayańczyk i Schnotale (2008). Ponieważ siłą napędową wymiany ciepła jest gadient tempeatuy, natomiast siłą napędową dyfuzji pay (wymiany masy) jest óżnica pężności pay wodnej pomiędzy mateiałem suszonym a otoczeniem czyli gadient stężenia (Stumiłło, 1975), mateiał suszony będzie oddawał wilgoć dotąd, aż ciśnienie cząstkowe pay w otoczeniu nie zówna się z ciśnieniem cząstkowym pay we wnętzu jego poów. W paktyce oznacza to, iż poces suszenia zależy od tempeatuy, jak ównież od wilgotności względnej powietza pocesowego. Efekt suszenia mateiału można więc uzyskać odpowiednio podnosząc tempeatuę powietza suszącego albo wystaczająco obniżając zawatość wilgoci w powietzu wchodzącym do komoy suszenia. W konwencjonalnych suszakach potencjał suszenia powietza suszącego jest zwiększany popzez podnoszenie jego tempeatuy na wejściu do suszaki, co w efekcie deteminuje wilgotność względną. Altenatywą, w opaciu o powyższe ozważania, jest obniżanie zawatości wilgoci w powietzu (odwilżanie) pzed podaniem do komoy suszenia, co umożliwi ealizację pocesu pzy stosunkowo niskiej tempeatuze powietza suszącego. Jest to możliwe w suszakach pacujących w opaciu o pompę ciepła. Zaletą takich ozwiązań, co podkeśla Hawlade i inni (1996), jest fakt, że wilgotność względna, od któej zależy potencjał suszenia, może być kontolowana niezależnie od tempeatuy. 3. Koncepcja niskotempeatuowego systemu suszenia osadów ściekowych z wykozystaniem pompy ciepła Poponowane niskotempeatuowe suszenie osadów ściekowych w układzie z pompą ciepła jest altenatywą dla tadycyjnego, wysokotempeatuowego i enegochłonnego pocesu suszenia konwekcyjnego. Zastosowanie pompy ciepła do pocesu suszenia osadów ściekowych pozwala na oszczędności enegetyczne oaz hemetyzację pocesu, zapewniając oganiczenie emisji szkodliwych substancji do atmosfey i paktycznie likwidując wydzielanie odoów z układu suszenia. W instalacji do suszenia współpacującej z pompą ciepła osady suszone są powietzem, któe uzdatniane jest w układzie pompy ciepła (Flaga i Schnotale, 2007). Oszczędności enegetyczne w instalacji do suszenia współpacującej z pompą ciepła wynikają z możliwości wysokospawnej ekupeacji ciepła w układzie pompy ciepła i ealizacji suszenia w zamkniętym obiegu powietza o kontolowanej tempeatuze i wilgotności. W systemie tym zdolność ziębienia układu pompy ciepła wykozystywana jest do odwilżenia powietza pocesowego, wychodzącego z komoy suszenia osadu, natomiast zdolność gzania ma zastosowanie pzy ponownym podnoszeniu tempeatuy odwilżonego i ochłodzonego powietza, któe waca do komoy suszenia. Powietze pocesowe cykuluje w zamkniętym obiegu, co umożliwia uniezależnienie ealizacji pocesu od waunków atmosfeycznych, ekupeację enegii i hemetyzację pocesu. Schemat działania takiego układu do suszenia i higienizacji osadów ściekowych pzedstawiony został na ys. 2. Ze względu na szczególny chaakte zastosowanego jako czynnik ziębniczy dwutlenku węgla, część ciepła o wyższej tempeatuze może być wykozystana w komoze higienizacji osadu osuszonego. Dwutlenek węgla (CO 2 ) jako ziębnik kążący w zamkniętym obiegu pompy ciepła powoduje, że temodynamiczne pocesy ealizacji obiegu lewobieżnego będą ealizowane według obiegu tanskytycznego. Oznacza to, że paamety CO 2 będą pzechodzić pzez punkt kytyczny, któy dla CO 2 występuje pzy tempeatuze T c = 304,13 K i ciśnieniu p c = 7,38 MPa (Span i Wagne, 1996). W części obiegu związanej z odpaowaniem ziębnika (w paowaczu) paamety będą więc znajdowały się poniżej punktu kytycznego, a w części związanej z chłodzeniem nadkytycznej pay ziębnika (w chłodnicy) paamety będą leżały powyżej punktu kytycznego. Istotną zaletą układu z pompą ciepła funkcjonującą według obiegu tanskytycznego jest możliwość higienizacji osadu wynikająca z wysokiej tempeatuy gazu spężonego na wlocie do chłodnicy.

4 76 P2 chłodnica gazu Q Z2 Qg Z3 komoa higienizacji komoa suszenia mw P3 spężaka WCKH Z1 SGH Z4 Qo paowacz zawó ozpężny P1 wentylato Rys. 2 Koncepcja suszaki współpacującej z pompą ciepła (SGH doziębiacz (Suction Gas Heat Exchange); WCKH wymiennik ciepła komoy higienizacji) mw Zastosowanie w pompie ciepła natualnego ziębnika jakim jest dwutlenek węgla nie tylko umożliwia higienizację, ale pozwala ównież na likwidację bezpośedniego wpływu instalacji na powstawanie efektu cieplanianego, któy byłby związany z zastosowaniem w tym systemie tadycyjnego ziębnika np. z gupy HFC (Hydofluoocabons), jak to jest obecnie pzyjęte. Współczynnik potencjalnego wpływu na globalne ocieplenie GWP (Global Waming Potential) dla dwutlenku węgla wynosi bowiem 1, a właściwie zeo, jeśli wziąć pod uwagę watość netto dwutlenku węgla używanego jako gaz techniczny, powstający pzy okazji innych pocesów pzemysłowych (Neksa i in., 1998). Możliwość zastosowania dwutlenku węgla w tej instalacji jako altenatywy dla węglowodoów (HFC) jest niezwykle istotna w świetle nowej dyektywy 2006/40/EC Diective zakazującej w pzyszłości używania czynników ziębniczych o współczynniku GWP wyższym niż 150 w wybanych zastosowaniach. Gaz ten jest postzegany jako altenatywa dla ziębników chaakteyzujących się wysokim GWP. Dla poównania, stosowany obecnie w pompach ciepła w suszanictwie R404a ma wskaźnik GWP 25 azy większy od okeślonego jako dopuszczalny w Dyektywie 2006/40/EC. 4. Badania laboatoyjne niskotempeatuowego pocesu suszenia osadów w waunkach kontolowanej tempeatuy i wilgotności względnej W dostępnej liteatuze, dotyczącej gospodaki osadami, niewiele jest infomacji i badań dotyczących samego pocesu suszenia osadów, chaakteystyk suszenia. Aby zoptymalizować technologię suszenia oaz opisać osad jako mateiał suszony pzepowadzone zostały testy laboatoyjne dotyczące niskotempeatuowego suszenia osadów ściekowych. Póbki osadu suszone były na odpowiednio pzygotowanym stanowisku laboatoyjnym (ys. 3, 4 i 5) w waunkach kontolowanej tempeatuy i wilgotności względnej.

5 77 Rys. 3 Schemat stanowiska laboatoyjnego Rys. 4 Stanowisko laboatoyjne Rys. 5 Suszaka 25l typ ATM Otzymane podczas badań kzywe suszenia osadów (ys. 6 i 7) mają chaakte zgodny z typowymi chaakteystykami suszenia pzedstawianymi w liteatuze (Kowalski, 2003; Stumiłło, 1975). Można na ich pzykładzie wyóżnić początkowe stadium podgzewania mateiału, potem piewszy okes suszenia, z liniowym chaakteem ubytku wilgoci, a następnie dugi okes suszenia o stale zmniejszającej się szybkości suszenia.

6 78 Wilgotność osadu [%] 90,0 80,0 70,0 60,0 50,0 40,0 30,0 20,0 10,0 0, Czas [min] 60 [C] 45 [C] 75 [C] Rys. 6 Pzebieg pocesu suszenia osadów w tempeatuze: 45 o C, 60 o C lub 75 o C i stałej wilgotności względnej 20% Wilgotność osadu [%] 90,0 80,0 70,0 60,0 50,0 40,0 30,0 20,0 10,0 0, Czas [min] 45 [C] - 20% 45 [C] - 40% Rys. 7 Pzebieg pocesu suszenia osadów w tempeatuze 45 o C i wilgotności względnej: 20% i 40% W celu analitycznego opisu zależności szybkości uchu wilgoci (czasu suszenia) od waunków suszenia posłużono się teoią suszenia cienkowastwowego, w któej maksymalny stopień tansfeu wilgoci ( d dθ ) z mateiału higoskopijnego do otoczenia (lub w odwotnym kieunku) wyażony jest następująco (ASHRAE, 2005): d = C( p ) m pa dθ (1) gdzie: C stała chaakteystyczna dla mateiału; p m ciśnienie cząstkowe pay dla mateiału suszonego; p a ciśnienie cząstkowe pay dla otaczającego powietza. Jako wyjściowy model pzyjęto model pzedstawiony pzez Misę i Bookea (1980) dla kukuydzy: o N = exp( Kθ ) (2) gdzie: zawatość wilgoci w mateiale w czasie θ, odniesiona do jednostki masy suchej (tzw.: dy basis) [%]; ównowagowa zawatość wilgoci, odniesiona do jednostki masy suchej (tzw.: dy basis) [%]; o zawatość wilgoci w mateiale w czasie θ = 0 czyli na początku suszenia, odniesiona do jednostki masy suchej (tzw.: dy basis) [%]; θ czas suszenia [h]. K i N są współczynnikami zależnymi od tempeatuy, wilgotności względnej i pędkości powietza oaz od początkowej zawatości wilgoci w mateiale. Fomuły do ich obliczania mają postać (Misa i Booke, 1980): K = exp( P + R ln(1,8 t + 32) + 0,1378 w) (3) N = S ln(ϕ ) + E (4) o gdzie: P, R, S i E stałe zależne od odzaju suszonego mateiału; φ wilgotność względna powietza [%]; w pędkość powietza [m/s]. Pzekształcając zależność (2) względem θ, można obliczyć czas suszenia osadów od zadanej zawatości wilgoci do momentu uzyskania wilgotności ównowagowej lub innej pośedniej, dla óżnych waunków suszenia: 1 1 N θ = [ ln( )] (5) K o

7 79 Wyażenie: o = MR (6) pzedstawia stosunek wilgoci, któa została do oddania w danej chwili czasowej do całkowitej wilgoci, któa może być oddana pzez suszony mateiał. Oznaczono je jako MR (z ang. Moistue Ratio). Stosunek wilgoci MR 1,2 1,0 0,8 0,6 0,4 Wilgotność i tempeatua suszenia: 60% i 30 [oc] 40% i 45 [oc] 80% i 45 [oc] 20% i 45 [oc] 20% i 60 [oc] 20% i 75 [oc] 0,2 0, Czas suszenia [h] Rys. 8 Chaakteystyki suszenia osadów dla óżnych waunków suszenia Zależność stosunku wilgoci MR od waunków suszenia pzedstawia ys. 8. Wykes spoządzony został w opaciu o pzepowadzone badania laboatoyjne suszenia osadów ściekowych w waunkach kontolowanej tempeatuy i wilgotności względnej powietza. Widać wyaźny wpływ wilgotności względnej powietza suszącego na czas suszenia w niskich tempeatuach. Na podstawie wykonanych badań opacowano własne współczynniki: P, R, S i E do ównania (2) i (5), tak by opisywało ono poces suszenia osadów ściekowych. Ponieważ chaakte pzebiegu kzywych wyaźnie óżni się dla waunków suszenia w wysokich i niskich wilgotności względnych powietza suszącego zdecydowano się na dwie koelacje. Osobno wykonano optymalizację dla wysokich (60% i 80%) i niskich (20% i 40%) wilgotności względnych powietza suszącego. Watości stałych pzedstawia Tabela 1. Tabela 1. Watości współczynników do ównania (2) i (5) opisującego poces suszenia osadów ściekowych P R S E Wysokie wilgotności (60% i 80%) -4,457 0,303 0,0000 0,0033 Niskie wilgotności (20% i 40%) -14,291 2,718 0,0000 0,0038 Watości współczynników są w pzedziałach watości zbliżonych do pezentowanych w liteatuze watości dla kukuydzy (Misa i Booke, 1980).

8 80 5. Równowagowa zawatość wilgoci w osadzie Aby możliwe było obliczenie czasu suszenia osadów z zależności (5), muszą być znane waunki temiczne suszenia (tempeatua i wilgotność względna powietza suszącego) oaz watość ównowagowej zawatości wilgoci osadów ( ) czyli zawatość wilgoci w higoskopijnym mateiale pozostającym w ównowadze z otaczającym powietzem o okeślonej wilgotności względnej (ASHRAE, 2005). Ponieważ w dostępnej liteatuze dotyczącej pzedmiotu nie ma wystaczających infomacji na temat ównowagowej zawatości wilgoci w osadach, bak też jest ównań któymi można by wyliczyć tę watość dla osadów, postanowiono ozwinąć to zagadnienie. Celem dalszych testów laboatoyjnych było okeślenie zależności pomiędzy ównowagową zawatością wilgoci w osadzie, a waunkami suszenia (tempeatuą i wilgotnością względną powietza suszącego). Jako bazowe ównanie do wypowadzenia ównania okeślającego ównowagową zawatości wilgoci w osadzie suszonym w óżnych waunkach tempeatuy i wilgotności względnej pzyjęto zmodyfikowane ównanie Hendesona (ASHRAE, 2005): = ln(1.0 ϕ) K( t C) + 1 N (7) gdzie: ównowagowa zawatość wilgoci, odniesiona do jednostki masy suchego mateiału (dy basis), wyażona jako udział [0 1]; t tempeatua, o C; φ wilgotność względna, jako udział [0 1]; K, N, C stałe empiyczne wyznaczane dla poszczególnych mateiałów suszonych. Wyniki badań laboatoyjnych, pzepowadzonych dla zakesu tempeatu powietza suszącego: od 30 o C do 70 o C i wilgotności względnej od 20% do 80%, wykozystano do opacowania współczynników empiycznych do autoskiej wesji zmodyfikowanego ównania Hendesona pozwalającej na obliczanie ównowagowej zawatości wilgoci w osadzie ściekowym: 1 ln( ) 1 ϕ ' ( osadu) = ' exp( A exp[ ((1 ϕ) D) ]) [%] (8) B 1 gdzie: (osadu) ównowagowa zawatość wilgoci w osadzie ściekowym, odniesiona do masy całkowitej osadu (wet basis) [%], ównowagowa zawatość wilgoci obliczona zmodyfikowanym ównaniem Hendesona odniesiona do masy całkowitej mateiału (wet basis) [%], t tempeatua powietza [ o C], φ wilgotność względna, jako udział [0 1], K, N, C, A, B, D współczynniki (Tabela 2). Tabela 2. Współczynniki do ównania (8) pozwalającego na obliczanie ównowagowej zawatości wilgoci w osadzie ściekowym (osadu) K N C A B D 0, ,151 4,1 3,52 1,288 10,97 Rysunek 9 pezentuje zależność ównowagowej zawatość wilgoci w osadzie odniesioną do masy całkowitej osadu (wet basis) od tempeatuy i wilgotności względnej powietza. suszącego. Pzedstawione watości zostały obliczone za pomocą autoskiego ównania opacowanego na podstawie zmodyfikowanego wzouoohendesona.

9 81 Równowagowa zawatość wilgoci w osadzie ' (osadu) [%] Tempeatua suszenia: 75 [oc] 60 [oc] 45 [oc] 30 [oc] 0 0,1 0,2 0,3 0,4 0,5 0,6 0,7 0,8 0,9 Wilgotność względna powietza Rys. 9 Równowagowa zawatość wilgoci w osadzie (osadu) suszonym w óżnych waunkach tempeatuy i wilgotności względnej obliczona autoskim ównaniem opacowanym na podstawie zmodyfikowanego wzou Hendesona Otzymane kzywe wykazują podobieństwo do pzedstawionych w liteatuze kzywych dla innych mateiałów na pzykład zbóż (ASHRAE, 2005) czy ziemniaków (Kneule, 1970). Otzymane z optymalizacji watości współczynników do autoskiego wzou opacowanego na podstawie zmodyfikowanego ównania Hendesona są co do watości w pzedziałach poównywalne z watościami otzymanymi pzez innych autoów dla mateiałów o podobnym chaakteze (ASHRAE, 2005). Zmodyfikowane pzez autoów ównanie Hendesona pozwala na obliczenie ównowagowej zawatości wilgoci osadów ściekowych (osadu) w odniesieniu do masy całkowitej osadu (wet basis). Zawatość wilgoci w mateiale suszonym () można wyazić zaówno w odniesieniu do masy wilgotnego mateiału suszonego (tzw.: wet basis) - czyli na jednostkę masy wilgotnego mateiału: [kg/kg wilg. mat.], jak i w odniesieniu do masy suchej mateiału suszonego (tzw.: dy basis) - czyli na jednostkę masy suchego mateiału: [kg/kg s.m.]. W niektóych pzypadkach wygodniej jest opeować zawatością wilgoci wyażoną w pocentach [%]. Fomuły pozwalające obliczać zawatość wilgoci w odniesieniu do jednostki suchego bądź wilgotnego mateiału pezentują ównania (8) i (9) (ASHRAE, 2005; Stumiłło, 1975): ' w = [kg/kg wilg. mat.], m w m + m s. m. 100mw ' = [%] (8) m + m w s. m. m m w = [kg/kg s.m.], s.m. 100mw = [%] (9) m s. m. gdzie:, zawatość wilgoci odpowiednio: w odniesieniu do jednostki masy wilgotnego mateiału [kg/kg wilg. mat.] lub [%], w odniesieniu do jednostki masy suchego mateiału [kg/kg s.m.] lub [%]; m w ilość wody (np. w osadzie) [kg]; m s.m. ilość suchej masy (np. w osadzie) [kg].

10 82 Zawatość wilgoci obliczona w odniesieniu do jednostki masy suchej [%] może być pzeliczona na zawatość wilgoci w odniesieniu do jednostki masy wilgotnego mateiału [%] za pomocą następującej fomuły (ASHRAE, 2005; Stumiłło, 1975): 100 ' = [%] (10) W niektóych sytuacjach wygodniej jest używać pojęcia zawatości wilgoci wyażonej w odniesieniu do jednostki masy wilgotnego mateiału, a czasem, jak np. w pzypadku opisywania szybkości suszenia, zawatości wilgoci wyażonej w odniesieniu do jednostki masy suchej mateiału suszonego. Rys. 10 pokazuje ozzut pomiędzy watością ównowagowej zawatości wilgoci w osadzie zmiezoną podczas badań laboatoyjnych oaz watością wyliczoną zmodyfikowanym pzez autoów wzoem Hendesona. Jak wynika z poównania, 63% watości obliczonych opacowanym wzoem mieści się w ganicach ± 10% wyników otzymanych podczas badań. Kolejne analizy pokazały, że w ganicach błędu ± 15% pozostaje ponad 75% watości obliczonych wzoem, a 30% watości obliczonych opacowanym wzoem mieści się w ganicach błędu ± 5%. Bioąc pod uwagę, że mamy do czynienia z niejednoodnym mateiałem biologicznym można uznać uzyskaną dokładność za zadowalającą i wystaczającą dla celów paktycznego zastosowania Watośćć wyliczona wzoem [%] % -10% Watość zmiezona [%] Rys. 10 Różnice pomiędzy watością ównowagowej zawatości wilgoci w osadzie zmiezoną podczas badań oaz watością wyliczoną opacowanym wzoem Pzepowadzone badania laboatoyjne wskazują na znaczenie wilgotności względnej powietza suszącego w pocesie suszenia. Bazując na wynikach badań szacuje się, że pzewidywane paamety pacy suszaki działającej w opaciu o pompę ciepła z CO 2 jako czynnikiem ziębniczym to tempeatua: o C i wilgotność względna: 20-40%. 6. Modelowanie ekupeacji ciepła w instalacji suszenia z pompą ciepła działającą z dwutlenkiem węgla jako czynnikiem ziębniczym Odzwieciedleniem spawności cieplnej pocesu suszenia jaką epezentuje dany odzaj konstukcji suszaki jest wskaźnik zużycia enegii cieplnej niezbędnej dla odpaowania 1 kg wody z suszonych osadów. Pająk i Wielgosiński (2003) podają, że dla dostępnych na ynku suszaek osadów ściekowych

11 83 wskaźnik ten wynosi: 0,78-0,9 kwh/kg wody (czyli: 1,11-1,28 kg w /kwh). W pzypadku obiegu tanskytycznego niezwykle istotnym zagadnieniem jest optymalizacja ciśnienia końca spężania (ciśnienia w chłodnicy gazu p g ). Na konieczność optymalizacji ciśnienia w chłodnicy gazu wskazują m.in. Białko i in. (2004), a także Chen i Gu (2005). Od tej watości zależy bowiem większość paametów pompy ciepła, a także watość współczynnika efektywności enegetycznej. Do obliczenia wskaźnika SMER (Specific Moistue Extaction Rate), okeślającego ilość kg usuniętej z osadów wody pzypadającą na 1 kwh dostaczonej w tym celu enegii dla pompy ciepła z dwutlenkiem węgla jako czynnikiem ziębniczym, wykozystano pogam CoolPack wesja 1.46, opogamowanie stwozone pzez Wydział Inżynieii Mechanicznej Uniwesytetu Technicznego w Danii (http://www.et.web.mek.dtu.dk/coolpack/uk/d ownload.html) oaz CYCLE-11UA-CO 2 opacowany pzez Stevena Bown a i Piota Domańskiego (2000). Temofizyczne własności dwutlenku węgla zostały obliczone pogamem REFPROP wesja 6.01 (Mc Linden i in., 1998), na podstawie ównania stanu dla dwutlenku węgla opacowanego pzez Spana i Wagnea (1996). Celem obliczeń komputeowych była optymalizacja paametów pacy pompy ciepła ealizującej tanskytyczny obieg lewobieżny z wykozystaniem dwutlenku węgla (CO 2 ) jako ekologicznego ziębnika. Analizie poddano wpływ doziębienia i ciśnienia w chłodnicy gazu spężonego na wskaźniki enegetyczne funkcjonowania pompy ciepła oaz całej instalacji suszenia osadów ściekowych. Obliczenia komputeowe pacy pompy ciepła działającej według obiegu tanskytycznego z CO 2 pzepowadzono zmieniając kolejno watości ciśnienia w chłodnicy gazu oaz spawność temiczną doziębiacza. Do obliczeń pzyjęto następujące watości ciśnienia w chłodnicy gazu: 8 [MPa], 9 [MPa], 10 [MPa], 11,6 [MPa], 12,5 [MPa], 13,5 [MPa], 15 [MPa]. Dla tych ciśnień pzyjmowano spawność temiczną doziębiacza η Tdz w zakesie od 0 (odpowiada to obiegowi bez doziębiacza) do 0,95. Watość obliczonego wskaźnika SMER dla koncepcji suszenia osadów ściekowych w układzie z pompą ciepła z dwutlenkiem węgla jako czynnikiem ziębniczym wynosi od 3,26-2,62 [kg w /kwh] w zależności od konfiguacji pompy ciepła (ys. 11). Wskaźnik ten można okeślić jako atakcyjny w poównaniu z innymi technologiami obecnymi na ynku. 85 o C tg [ o C] SMER hp sp. izentopowe; SMER hp sp. zeczywiste [kg w /kwh] 3,5 3,0 2,5 2,0 1,5 1,0 0,5 0,0 tempeatua gazu na tłoczeniu spężaki 85 o C tempeatua zapewniająca higienizację osadu SMER hp sp. izentopowe SMER hp sp. zeczywiste 8,5 9,0 9,5 10,0 10,5 11,6 12,5 13,5 15,0 17,0 20,0 Ciśnienie w chłodnicy gazu spężonego p g [MPa] Rys. 11 Ilość wilgoci usuwana na jednostkę enegii dostaczanej do pocesu suszenia z pompą ciepła z tanskytycznym obiegiem lewobieżnym w funkcji ciśnienia w chłodnicy gazu spężonego p g dla spężania izentopowego i zeczywistego.

12 84 Ważnym aspektem pzeóbki osadów, zmiezającej do dopowadzenia ich do stanu, któy nie stwaza zagożenia dla życia, zdowia ludzi lub dla śodowiska jest zniszczenie choobotwóczych oganizmów obecnych w osadzie. Dotyczy to także technologii suszenia. Jednym z czynników, któy powoduje unieszkodliwienie patogennych mikooganizmów jest odpowiednio wysoka tempeatua zapewniająca higienizację osadu. Pzy zastosowaniu pompy ciepła działającej według obiegu podkytycznego tempeatua czynnika ziębniczego byłaby zbyt niska - nie umożliwiałaby pzepowadzenia pocesu higienizacji. W obiegu tanskytycznym pzy optymalnych waunkach ciśnienia tempeatua gazu spężonego na wlocie do chłodnicy jest wystaczająco wysoka, żeby pozwolić na higienizację osadu. Na ys. 2, pzedstawiającym koncepcję suszaki współpacującej z pompą ciepła działającą z CO 2 jako czynnikiem ziębniczym, zaznaczono dodatkowy wymiennik ciepła (WCKH wymiennik ciepła komoy higienizacji), któy pokazuje możliwość pzepowadzenia higienizacji. Założono, że higienizacji podlegałyby osady upzednio wysuszone, w stopniu zależnym od potzeby wynikającej z dalszego ich zagospodaowania. Na ys. 11 pzedstawiono ganiczną watość ciśnienia gazu w chłodnicy dającą możliwość higienizacji osadu. Widać, że pzy optymalnym ciśnieniu w chłodnicy gazu tempeatua czynnika obiegowego jest na tyle wysoka, że umożliwia poces higienizacji upzednio wysuszonego osadu ściekowego, zgodnie z waunkami higienizacji podawanymi pzez Bienia (2002) czy Rosik-Dulewską (2005). 7. Wnioski Zastosowanie pompy ciepła, z CO 2 jako czynnikiem ziębniczym, do niskotempeatuowego pocesu suszenia osadów ściekowych jest altenatywą dla tadycyjnych wysokotempeatuowych i enegochłonnych metod suszenia. Istotną zaletą układu z pompą ciepła funkcjonującą według obiegu tanskytycznego jest możliwość higienizacji osadu wynikająca z wysokiej tempeatuy gazu spężonego na wlocie do chłodnicy oaz możliwość pełnej hemetyzacji pocesu suszenia eliminująca emisję związków szkodliwych i odoów do atmosfey. Pzepowadzone badania laboatoyjne wskazują na istotność wilgotności względnej powietza suszącego w pocesie suszenia. Bazując na wynikach badań można wnioskować, że pzewidywane paamety pacy suszaki działającej w opaciu o pompę ciepła z CO 2 jako czynnikiem ziębniczym to tempeatua: o C i wilgotność względna: 30-40%. LITERATURA ASHRAE Handbook, Physiological factos in dying and stoing fam cops, Fundamentals 2005, SI Edition, Ameican Society of Heating, Refigeating and Ai-Conditioning Enginees, Chapte 11, 11:1-10. BIAŁKO B., i inni, 2004; Modelowanie współczynnika efektywności (COP) pompy ciepła ealizującej tanskytyczny obieg dwutlenku węgla, Inżynieia chemiczna i pocesowa, 25, 2004, s BIEŃ J.B., Osady ściekowe. Teoia i paktyka, Wydawnictwo Politechniki Częstochowskiej, Częstochowa BROWN J.S., DOMAŃSKI P.A., 2000; Semitheoetical simulation model fo a tanscitical cabon dioxide mobile a/c system, SAE Intenational Congess and Exposition, Detoit, Michigan 2000, Pape no CHEN Y., GU J., 2005; The optimum pessue fo CO 2 tanscitical efigeation systems with intenal heat exchanges, Intenational Jounal of Refigeation 28 (2005), s FLAGA A., SCHNOTALE J., 2007; Cabon dioxide as a efigeant in a sludge dying heat pump, Mateiały 22. Miedzynaodowego Kongesu Chłodnictwa, Pekin 2007, Intenational Institute of Refigeation (IIR), ICR07-E2-210, ISBN FLAGA-MARYAŃCZYK A., SCHNOTALE J., 2008; Badania i modelowanie chaakteystyk cieplnych niskotempeatuowego suszenia osadów ściekowych, Inżynieia i Ochona Śodowiska, 2008, t. 11, n 2, s HAWLADER M.N.A., CHOU S.K., CHUA K.J., 1996; A heat pump assisted closed-loop tunnel dying, Mateiały Międzyna. Sympozjum Suszanictwa 1996 (IDS 96), Tom A, s HEIDRICH Z., 2005; Suszenie osadów, Pzegląd komunalny, 12(171)/2005, s

13 85 KNEULE F., Suszenie, Akady, Waszawa KOWALSKI S.J., Temomechanics of Dying Pocesses, Vol. 8, Spinge, Londyn MARSH R. i inni, 2008; Assesing the feasibility of waste deived fuels with high moistue content, Mateiały 23. Międzynaodowej Konfeencji nt. Solid Waste Technology and Management, USA, Philadelphia, 2008, ISSN Mc LINDEN M., i inni, 1998; NIST themodynamic and tanspot popeties of efigeants and efigeant mixtues REFPROP, Vesion 6.0. NIST Standad Refeence Database 23. MISRA M.K., BROOKER D.B., 1980; Thinlaye dying and ewetting equations fo shelled yellow con, Tansactions of ASAE (Ameican Society of Agicultual Enginees), s NEKSA P., i inni, 1998; CO 2 -heat pump wate heate: chaacteistics; system design and expeimental esults, Intenational Jounal of Refigeation, 1998, Vol. 21, No.3, s PAJĄK T., WIELGOSIŃSKI G., 2003; Współczesne technologie suszenia i spalania osadów ściekowych kyteia i uwaunkowania wybou technologii. Mateiały II Międzynaodowej i III Kajowej Konfeencji Naukowo Technicznej nt. Nowe spojzenie na osady ściekowe - odnawialne źódła enegii, pod edakcją Gzegoza Maliny, Wydawnictwo Politechniki Częstochowskiej, Częstochowa, s ROSIK -DULEWSKA Cz., Podstawy gospodaki odpadami, Wydawnictwo Naukowe PWN, Waszawa 2005, s SPAN R., WAGNER W., 1996; A new equation of state fo cabon dioxide coveing the fluid egion fom the tiple-point tempeatue to 1100K at pessues up to 800 MPa, Jounal of Physical and Chemical Refeence Data, 1996, 25(6), s STRUMIŁŁO Cz., Podstawy teoii i techniki suszenia, WNT, Waszawa VORONJEC D., ANTONIJEVIĆ D., 2005; Moist ai dying potential in convective dying pocesses, Mateiały Międzyna. Sympozjum Suszanictwa 1996 (IDS 96), Tom A, s

MIERNICTWO WIELKOŚCI ELEKTRYCZNYCH I NIEELEKTRYCZNYCH

MIERNICTWO WIELKOŚCI ELEKTRYCZNYCH I NIEELEKTRYCZNYCH Politechnika Białostocka Wydział Elektyczny Kateda Elektotechniki Teoetycznej i Metologii nstukcja do zajęć laboatoyjnych z pzedmiotu MENCTWO WEKOŚC EEKTYCZNYCH NEEEKTYCZNYCH Kod pzedmiotu: ENSC554 Ćwiczenie

Bardziej szczegółowo

Model klasyczny gospodarki otwartej

Model klasyczny gospodarki otwartej Model klasyczny gospodaki otwatej Do tej poy ozpatywaliśmy model sztucznie zakładający, iż gospodaka danego kaju jest gospodaką zamkniętą. A zatem bak było międzynaodowych pzepływów dób i kapitału. Jeżeli

Bardziej szczegółowo

Ocena siły oddziaływania procesów objaśniających dla modeli przestrzennych

Ocena siły oddziaływania procesów objaśniających dla modeli przestrzennych Michał Benad Pietzak * Ocena siły oddziaływania pocesów objaśniających dla modeli pzestzennych Wstęp Ekonomiczne analizy pzestzenne są ważnym kieunkiem ozwoju ekonometii pzestzennej Wynika to z faktu,

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA INWESTORA INDYWIDUALNEGO CZĘŚĆ II. AKCJE.

AKADEMIA INWESTORA INDYWIDUALNEGO CZĘŚĆ II. AKCJE. uma Pzedsiębiocy /6 Lipiec 205. AKAEMIA INWESTORA INYWIUALNEGO CZĘŚĆ II. AKCJE. WYCENA AKCJI Wycena akcji jest elementem analizy fundamentalnej akcji. Następuje po analizie egionu, gospodaki i banży, w

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Budownictwa, Mechaniki i Petrochemii Instytut Inżynierii Mechanicznej

POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Budownictwa, Mechaniki i Petrochemii Instytut Inżynierii Mechanicznej PITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Budownictwa, Mechaniki i Petochemii Instytut Inżynieii Mechanicznej w Płocku Zakład Apaatuy Pzemysłowej ABRATRIUM TERMDYNAMIKI Instukcja stanowiskowa Temat: Analiza spalin

Bardziej szczegółowo

PRZEMIANA ENERGII ELEKTRYCZNEJ W CIELE STAŁYM

PRZEMIANA ENERGII ELEKTRYCZNEJ W CIELE STAŁYM PRZEMIANA ENERGII ELEKTRYCZNE W CIELE STAŁYM Anaizowane są skutki pzepływu pądu pzemiennego o natężeniu I pzez pzewodnik okągły o pomieniu. Pzyęto wstępne założenia upaszcząace: - kształt pądu est sinusoidany,

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ FIZYKI, MATEMATYKI I INFORMATYKI POLITECHNIKI KRAKOWSKIEJ Instytut Fizyki LABORATORIUM PODSTAW ELEKTROTECHNIKI, ELEKTRONIKI I MIERNICTWA

WYDZIAŁ FIZYKI, MATEMATYKI I INFORMATYKI POLITECHNIKI KRAKOWSKIEJ Instytut Fizyki LABORATORIUM PODSTAW ELEKTROTECHNIKI, ELEKTRONIKI I MIERNICTWA WYDZIAŁ FIZYKI, MATEMATYKI I INFORMATYKI POITEHNIKI KRAKOWSKIEJ Instytut Fizyki ABORATORIUM PODSTAW EEKTROTEHNIKI, EEKTRONIKI I MIERNITWA ĆWIZENIE 7 Pojemność złącza p-n POJĘIA I MODEE potzebne do zozumienia

Bardziej szczegółowo

MONITORING STACJI FOTOWOLTAICZNYCH W ŚWIETLE NORM EUROPEJSKICH

MONITORING STACJI FOTOWOLTAICZNYCH W ŚWIETLE NORM EUROPEJSKICH 51 Aleksande Zaemba *, Tadeusz Rodziewicz **, Bogdan Gaca ** i Maia Wacławek ** * Kateda Elektotechniki Politechnika Częstochowska al. Amii Kajowej 17, 42-200 Częstochowa e-mail: zaemba@el.pcz.czest.pl

Bardziej szczegółowo

Zależność natężenia oświetlenia od odległości

Zależność natężenia oświetlenia od odległości Zależność natężenia oświetlenia CELE Badanie zależności natężenia oświetlenia powiezchni wytwazanego pzez żaówkę od niej. Uzyskane dane są analizowane w kategoiach paw fotometii (tzw. pawa odwotnych kwadatów

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA OPOLSKA Wydział Elektrotechniki i Automatyki

POLITECHNIKA OPOLSKA Wydział Elektrotechniki i Automatyki POLITECHNIKA OPOLSKA Wydział Elektotechniki i Automatyki Mg inż. Michał Tomaszewski MODEL PRZEDSIĘBIORSTWA DYSTRYBUCYJNEGO DZIAŁAJĄCEGO NA OTWARTYM RYNKU ENERGII ELEKTRYCZNEJ Autoefeat pacy doktoskiej

Bardziej szczegółowo

BADANIE SILNIKA WYKONAWCZEGO PRĄDU STAŁEGO

BADANIE SILNIKA WYKONAWCZEGO PRĄDU STAŁEGO LABORATORIUM ELEKTRONIKI I ELEKTROTECHNIKI BADANIE SILNIKA WYKONAWCZEGO PRĄDU STAŁEGO Opacował: d inŝ. Aleksande Patyk 1.Cel i zakes ćwiczenia. Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z budową, właściwościami

Bardziej szczegółowo

Wartości wybranych przedsiębiorstw górniczych przy zastosowaniu EVA *

Wartości wybranych przedsiębiorstw górniczych przy zastosowaniu EVA * ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO n 786 Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia n 64/1 (2013) s. 269 278 Watości wybanych pzedsiębiostw góniczych pzy zastosowaniu EVA * Adam Sojda ** Steszczenie:

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE PRĄDÓW WIROWYCH W ŚRODOWISKACH SŁABOPRZEWODZĄCYCH PRZY WYKORZYSTANIU SKALARNEGO POTENCJAŁU ELEKTRYCZNEGO

MODELOWANIE PRĄDÓW WIROWYCH W ŚRODOWISKACH SŁABOPRZEWODZĄCYCH PRZY WYKORZYSTANIU SKALARNEGO POTENCJAŁU ELEKTRYCZNEGO Pzemysław PŁONECKI Batosz SAWICKI Stanisław WINCENCIAK MODELOWANIE PRĄDÓW WIROWYCH W ŚRODOWISKACH SŁABOPRZEWODZĄCYCH PRZY WYKORZYSTANIU SKALARNEGO POTENCJAŁU ELEKTRYCZNEGO STRESZCZENIE W atykule pzedstawiono

Bardziej szczegółowo

BADANIE ZALEśNOŚCI POMIĘDZY WARTOŚCIĄ WYKŁADNIKA HURSTA A SKUTECZNOŚCIĄ STRATEGII INWESTYCYJNYCH OPARTYCH NA ANALIZIE TECHNICZNEJ WPROWADZENIE

BADANIE ZALEśNOŚCI POMIĘDZY WARTOŚCIĄ WYKŁADNIKA HURSTA A SKUTECZNOŚCIĄ STRATEGII INWESTYCYJNYCH OPARTYCH NA ANALIZIE TECHNICZNEJ WPROWADZENIE Edyta Macinkiewicz Kateda Zaządzania, Wydział Oganizacji i Zaządzania Politechniki Łódzkiej e-mail: emac@p.lodz.pl BADANIE ZALEśNOŚCI POMIĘDZY WARTOŚCIĄ WYKŁADNIKA HURSTA A SKUTECZNOŚCIĄ STRATEGII INWESTYCYJNYCH

Bardziej szczegółowo

Pracownia komputerowa

Pracownia komputerowa Stanisław Lampeski Ćwiczenia z chemii fizycznej Pacownia komputeowa Opis wykonania ćwiczeń WYDZIAŁ CHEMII UAM Poznań 009 Mateiały umieszczone na stonie: http://www.staff.amu.edu.pl/~slampe Spis teści Wstęp...

Bardziej szczegółowo

Rodzajowy rachunek kosztów Wycena zuŝycia materiałów

Rodzajowy rachunek kosztów Wycena zuŝycia materiałów Rodzajowy achunek kosztów (wycena zuŝycia mateiałów) Wycena zuŝycia mateiałów ZuŜycie mateiałów moŝe być miezone, wyceniane, dokumentowane i ewidencjonowane w óŝny sposób. Stosowane metody wywieają jednak

Bardziej szczegółowo

Metody optymalizacji. dr inż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczecinie

Metody optymalizacji. dr inż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczecinie Metody optymalizacji d inż. Paweł Zalewski kademia Moska w Szczecinie Optymalizacja - definicje: Zadaniem optymalizacji jest wyznaczenie spośód dopuszczalnych ozwiązań danego polemu ozwiązania najlepszego

Bardziej szczegółowo

DYNAMICZNE DZIAŁANIE PÓL: ELEKTRYCZNEGO I MAGNETYCZNEGO W ELEKTROTECHNOLOGIACH (NA PRZYKŁADZIE SEPARACJI) *)

DYNAMICZNE DZIAŁANIE PÓL: ELEKTRYCZNEGO I MAGNETYCZNEGO W ELEKTROTECHNOLOGIACH (NA PRZYKŁADZIE SEPARACJI) *) Antoni CIEŚLA DYNAMICZNE DZIAŁANIE PÓL: ELEKTRYCZNEGO I MAGNETYCZNEGO W ELEKTROTECHNOLOGIACH (NA PRZYKŁADZIE SEPARACJI) *) STRESZCZENIE Statyczne pola elektyczne i magnetyczne są wykozystywane m. in. w

Bardziej szczegółowo

KOLOKACJA SYSTEMÓW BEZPRZEWODOWYCH NA OBIEKTACH MOBILNYCH

KOLOKACJA SYSTEMÓW BEZPRZEWODOWYCH NA OBIEKTACH MOBILNYCH KOLOKACJA SYSTEMÓW BEZPRZEWODOWYCH NA OBIEKTACH MOBILNYCH Janusz ROMANIK, Kzysztof KOSMOWSKI, Edwad GOLAN, Adam KRAŚNIEWSKI Zakład Radiokomunikacji i Walki Elektonicznej Wojskowy Instytut Łączności 05-30

Bardziej szczegółowo

ROZPRAWY NAUKOWE Akademii Wychowania Fizycznego we Wrocławiu

ROZPRAWY NAUKOWE Akademii Wychowania Fizycznego we Wrocławiu Akademii Wychowania Fizycznego we Wocławiu 2013, 40, 86 93 Maek Popowczak, Andzej Rokita, Ieneusz Cichy, Paweł Chmua akademia wychowania fizycznego we wocławiu Poziom wybanych koodynacyjnych zdolności

Bardziej szczegółowo

Wykład 17. 13 Półprzewodniki

Wykład 17. 13 Półprzewodniki Wykład 17 13 Półpzewodniki 13.1 Rodzaje półpzewodników 13.2 Złącze typu n-p 14 Pole magnetyczne 14.1 Podstawowe infomacje doświadczalne 14.2 Pąd elektyczny jako źódło pola magnetycznego Reinhad Kulessa

Bardziej szczegółowo

Energia kinetyczna i praca. Energia potencjalna

Energia kinetyczna i praca. Energia potencjalna negia kinetyczna i paca. negia potencjalna Wykład 4 Wocław Univesity of Technology 1 NRGIA KINTYCZNA I PRACA 5.XI.011 Paca Kto wykonał większą pacę? Hossein Rezazadeh Olimpiada w Atenach 004 WR Podzut

Bardziej szczegółowo

THE INFLUENCE OF GROUT USED IN BOREHOLE VERTICAL GROUND HEAT EXCHANGERS ON HEAT FLUX FROM THE GROUND

THE INFLUENCE OF GROUT USED IN BOREHOLE VERTICAL GROUND HEAT EXCHANGERS ON HEAT FLUX FROM THE GROUND ANNA JUREK Kielce Univesity of Technology e-mail: anna.juek85@o.pl THE INFLUENCE OF GROUT USED IN BOREHOLE VERTICAL GROUND HEAT EXCHANGERS ON HEAT FLUX FROM THE GROUND A b s t a c t This pape descibes

Bardziej szczegółowo

PRACA MOC ENERGIA. Z uwagi na to, że praca jest iloczynem skalarnym jej wartość zależy również od kąta pomiędzy siłą F a przemieszczeniem r

PRACA MOC ENERGIA. Z uwagi na to, że praca jest iloczynem skalarnym jej wartość zależy również od kąta pomiędzy siłą F a przemieszczeniem r PRACA MOC ENERGIA Paca Pojęcie pacy używane jest zaówno w fizyce (w sposób ścisły) jak i w życiu codziennym (w sposób potoczny), jednak obie te definicje nie pokywają się Paca w sensie potocznym to każda

Bardziej szczegółowo

HPS TM Łożyska baryłkowe

HPS TM Łożyska baryłkowe HPS TM Łożyska bayłkowe Jako jeden z wiodących światowych poducentów łożysk tocznych, komponentów technologii liniowej i układów kieowniczych, jesteśmy obecni pawie na każdym kontynencie w zakładach podukcyjnych,

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie EKSPERTYZA SYSTEMU WG: DIN EN ISO 9001:2000 DIN EN ISO 14001:2005 OHSAS 18001:2007. Valeo Service Sp. z o.o. Warszawa.

Sprawozdanie EKSPERTYZA SYSTEMU WG: DIN EN ISO 9001:2000 DIN EN ISO 14001:2005 OHSAS 18001:2007. Valeo Service Sp. z o.o. Warszawa. Spawozdanie EKSPERTYZA SYSTEMU WG: DIN EN ISO 9001:2000 DIN EN ISO 14001:2005 OHSAS 18001:2007 Valeo Sevice Sp. z o.o. Waszawa DQS GmbH Deutsche Gesellschaft zu Zetifizieung von Managementsystemen mazec

Bardziej szczegółowo

Konsekwencje termodynamiczne podsuszania paliwa w siłowni cieplnej.

Konsekwencje termodynamiczne podsuszania paliwa w siłowni cieplnej. Marcin Panowski Politechnika Częstochowska Konsekwencje termodynamiczne podsuszania paliwa w siłowni cieplnej. Wstęp W pracy przedstawiono analizę termodynamicznych konsekwencji wpływu wstępnego podsuszania

Bardziej szczegółowo

Zrobotyzowany system docierania powierzchni płaskich z zastosowaniem plików CL Data

Zrobotyzowany system docierania powierzchni płaskich z zastosowaniem plików CL Data MECHANIK NR 8-9/2015 25 Zobotyzowany system docieania powiezcni płaskic z zastosowaniem plików CL Data Robotic system fo flat sufaces lapping using CLData ADAM BARYLSKI NORBERT PIOTROWSKI * DOI: 10.17814/mecanik.2015.8-9.335

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE USŁUG TRANSPORTOWYCH W OBSZARZE DZIAŁANIA CENTRUM LOGISTYCZNO-DYSTRYBUCYJNEGO

MODELOWANIE USŁUG TRANSPORTOWYCH W OBSZARZE DZIAŁANIA CENTRUM LOGISTYCZNO-DYSTRYBUCYJNEGO PACE NAUKOWE POLIECHNIKI WASZAWSKIEJ z. 64 anspot 2008 Jolanta ŻAK Wydział anspotu Politechniki Waszawskie Zakład Logistyki i Systemów anspotowych ul. Koszykowa 75, 00-662 Waszawa logika@it.pw.edu.pl MODELOWANIE

Bardziej szczegółowo

OPTYMALIZACJA KSZTAŁTU WIELOKĄTNYCH OBSZARÓW

OPTYMALIZACJA KSZTAŁTU WIELOKĄTNYCH OBSZARÓW MODELOWANIE INśYNIERSKIE ISSN 896-77X 35, s. 63-68, Gliwice 008 OPTYMALIZACJA KSZTAŁTU WIELOKĄTNYCH OBSZARÓW MODELOWANYCH RÓWNANIAMI NAVIERA-LAMEGO NA PODSTAWIE PURC I ALGORYTMÓW GENETYCZNYCH EUGENIUSZ

Bardziej szczegółowo

KALIBRACJA WIZYJNEGO SYSTEMU POZYCJONOWANIA PRZEDMIOTU OBRABIANEGO NA OBRABIARCE CNC

KALIBRACJA WIZYJNEGO SYSTEMU POZYCJONOWANIA PRZEDMIOTU OBRABIANEGO NA OBRABIARCE CNC MODELOWANIE INŻYNIERSKIE n 46, ISSN 1896-771X KALIBRACJA WIZYJNEGO SYSTEMU POZYCJONOWANIA PRZEDMIOTU OBRABIANEGO NA OBRABIARCE CNC 1a Stefan Domek, 2b Miosław Pajo, 2c Maek Gudziński, 3d Kzysztof Okama,

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE SIŁ MIĘŚNIOWYCH I REAKCJI W STAWACH KOŃCZYNY DOLNEJ PODCZAS NASKOKU I ODBICIA

WYZNACZANIE SIŁ MIĘŚNIOWYCH I REAKCJI W STAWACH KOŃCZYNY DOLNEJ PODCZAS NASKOKU I ODBICIA MODELOWANIE INŻYNIERSKIE ISSN 896-77X 44, s. 49-56, Gliwice 0 WYZNACZANIE SIŁ MIĘŚNIOWYCH I REAKCJI W SAWACH KOŃCZYNY DOLNEJ PODCZAS NASKOKU I ODBICIA KRZYSZO DRAPAŁA, KRZYSZO DZIEWIECKI, ZENON MAZUR,

Bardziej szczegółowo

Przestrzenne zróŝnicowanie strat w produkcji roślinnej i zwierzęcej spowodowanych zanieczyszczeniem atmosfery w byłym województwie krakowskim

Przestrzenne zróŝnicowanie strat w produkcji roślinnej i zwierzęcej spowodowanych zanieczyszczeniem atmosfery w byłym województwie krakowskim 9 Pzestzenne zóŝnicowanie stat w podukcji oślinnej i zwiezęcej spowodowanych zanieczyszczeniem atmosfey w byłym województwie kakowskim GaŜyna Gawońska Instytut Gospodaki Suowcami Minealnymi i Enegią PAN

Bardziej szczegółowo

Modele powszechnych przesiewowych noworodków. wad słuchu'

Modele powszechnych przesiewowych noworodków. wad słuchu' Audiofonologia Tom X 1997 Henyk Skażyński Małgozata Muelle-Malesińska Kzysztof Kochanek Andzej Sendeski Joanna Ratyńska nstytut Fizjologii i Patologii Słuchu Waszawa Modele powszechnych pzesiewowych nowoodków

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 9 ZASTOSOWANIE ŻYROSKOPÓW W NAWIGACJI

Ćwiczenie 9 ZASTOSOWANIE ŻYROSKOPÓW W NAWIGACJI 9.1. Cel ćwiczenia Ćwiczenie 9 ZASTSWANIE ŻYRSKPÓW W NAWIGACJI Celem ćwiczenia jest pezentacja paktycznego wykozystania efektu żyoskopowego w lotniczych pzyządach nawigacyjnych. 9.2. Wpowadzenie Żyoskopy

Bardziej szczegółowo

Kształtowania się cen węgla brunatnego w warunkach ich regulacji i zatwierdzeń

Kształtowania się cen węgla brunatnego w warunkach ich regulacji i zatwierdzeń d inż. Leszek JURDZIAK, * - Instytut Gónictwa Politechniki Wocławskiej Wpowadzenie Atykuł został opublikowany w Gónictwie Odkywkowym N 4-5/2005 Kształtowania się cen węgla bunatnego w waunkach ich egulacji

Bardziej szczegółowo

Badania nad kształtowaniem się wartości współczynnika podatności podłoża dla celów obliczeń statycznych obudowy tuneli

Badania nad kształtowaniem się wartości współczynnika podatności podłoża dla celów obliczeń statycznych obudowy tuneli AKADEMIA GÓRNICZO HUTNICZA im. Stanisława Staszica WYDZIAŁ GÓRNICTWA I GEOINŻYNIERII KATEDRA GEOMECHANIKI, BUDOWNICTWA I GEOTECHNIKI Rozpawa doktoska Badania nad kształtowaniem się watości współczynnika

Bardziej szczegółowo

Analiza obecnej sytuacji Miasta Lublin według kluczowych elementów

Analiza obecnej sytuacji Miasta Lublin według kluczowych elementów Analiza obecnej sytuacji Miasta Lublin według kluczowych elementów Pzedmiot zamówienia ealizowany w amach Regionalnego Pogamu Opeacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2007-2013 Spis teści Diagnoza sytuacji

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKI UŻYTKOWE I WZORCOWANIE SZEROKOPASMOWYCH MIERNIKÓW NADFIOLETU

CHARAKTERYSTYKI UŻYTKOWE I WZORCOWANIE SZEROKOPASMOWYCH MIERNIKÓW NADFIOLETU Jezy PIETRZYKOWSKI CHARAKTERYSTYKI UŻYTKOWE I WZORCOWANIE SZEROKOPASMOWYCH MIERNIKÓW NADFIOLETU STRESZCZENIE Okeślono haakteystyki użytkowe szeokopasmowyh mieników nadfioletu oaz ih klasyfikaję. Podano

Bardziej szczegółowo

PRÓBA OCENY KIERUNKÓW I TEMPA ZMIAN INFRASTRUKTURY TRANSPORTOWEJ W KRAJACH NOWO PRZYJĘTYCH I ASPIRUJĄCYCH DO UNII EUROPEJSKIEJ

PRÓBA OCENY KIERUNKÓW I TEMPA ZMIAN INFRASTRUKTURY TRANSPORTOWEJ W KRAJACH NOWO PRZYJĘTYCH I ASPIRUJĄCYCH DO UNII EUROPEJSKIEJ B A D A N I A O P E A C Y J N E I D E C Y Z J E N 006 Kaol KUKUŁA*, Jacek STOJNY* PÓBA OCENY KIEUNKÓW I TEMPA ZMIAN INFASTUKTUY TANSPOTOWEJ W KAJACH NOWO PZYJĘTYCH I ASPIUJĄCYCH DO UNII EUOPEJSKIEJ Pzedstawiono

Bardziej szczegółowo

osadów ściekowych w Polsce Marek Jerzy Gromiec Wyższa Szkoła Ekologii i Zarządzania

osadów ściekowych w Polsce Marek Jerzy Gromiec Wyższa Szkoła Ekologii i Zarządzania Problematyka zagospodarowania osadów ściekowych w Polsce Marek Jerzy Gromiec Wyższa Szkoła Ekologii i Zarządzania wwarszawie Uwagi wstępne Problem zagospodarowania ciągle wzrastających ilości osadów ściekowych

Bardziej szczegółowo

Energetyczne wykorzystanie odpadów z biogazowni

Energetyczne wykorzystanie odpadów z biogazowni Energetyczne wykorzystanie odpadów z biogazowni Odpady z biogazowni - poferment Poferment obecnie nie spełnia kryterium nawozu organicznego. Spełnia natomiast definicję środka polepszającego właściwości

Bardziej szczegółowo

METODY STATYCZNE Metody pomiaru twardości.

METODY STATYCZNE Metody pomiaru twardości. METODY STATYCZNE Metody pomiau twadości. Opacował: XXXXXXXX studia inŝynieskie zaoczne wydział mechaniczny semest V Gdańsk 00. Cel ćwiczenia. Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z metodami pomiaów twadości,

Bardziej szczegółowo

G-09.2. Sprawozdanie o mechanicznej przeróbce węgla

G-09.2. Sprawozdanie o mechanicznej przeróbce węgla MINISTERSTWO GOSPODARKI, Plac Tzech Kzyży 3/5, 00-507 Waszawa Nazwa i ades jednostki spawozdawczej G-0. Spawozdanie o mechanicznej pzeóbce węgla Agencja Rozwoju Pzemysłu SA Oddział w Katowicach ul. Mikołowska

Bardziej szczegółowo

DIAGNOSTYKA STOPNIA DEGRADACJI ZMĘCZENIOWEJ STALI METODĄ SPEKTROSKOPII IMPEDANCJI I REZONANSU

DIAGNOSTYKA STOPNIA DEGRADACJI ZMĘCZENIOWEJ STALI METODĄ SPEKTROSKOPII IMPEDANCJI I REZONANSU Maszyny Elektyczne - Zeszyty Poblemowe N 2/215 (16) 153 Zbigniew Hilay Żuek, Politechnika Śląska, Katowice Daiusz Baon, EthosEnegy Poland S.A., Lubliniec DIAGNOSTYKA STOPNIA DEGRADACJI ZMĘCZENIOWEJ STALI

Bardziej szczegółowo

OPTYMALIZACJA PRZETWARZANIA ENERGII DLA MAŁYCH ELEKTROWNI WODNYCH Z GENERATORAMI PRACUJĄCYMI ZE ZMIENNĄ PRĘDKOŚCIĄ OBROTOWĄ

OPTYMALIZACJA PRZETWARZANIA ENERGII DLA MAŁYCH ELEKTROWNI WODNYCH Z GENERATORAMI PRACUJĄCYMI ZE ZMIENNĄ PRĘDKOŚCIĄ OBROTOWĄ Zezyty oblemowe Mazyny Elektyczne N 9/ Daiuz Bokowki, Tomaz Węgiel olitechnika Kakowka OTYMALZACJA RZETWARZANA ENERG DLA MAŁYC ELEKTROWN WODNYC Z GENERATORAM RACUJĄCYM ZE ZMENNĄ RĘDKOŚCĄ OBROTOWĄ ENERGY

Bardziej szczegółowo

REZONATORY DIELEKTRYCZNE

REZONATORY DIELEKTRYCZNE REZONATORY DIELEKTRYCZNE Rezonato dielektyczny twozy małostatny, niemetalizowany dielektyk o dużej pzenikalności elektycznej ( > 0) i dobej stabilności tempeatuowej, zwykle w kształcie cylindycznych dysków

Bardziej szczegółowo

OKREŚLANIE WARTOŚCI MOMENTU STATYCZNEGO DLA STANU NIERUCHOMEGO WAŁU SILNIKA INDUKCYJNEGO W PRZEKSZTAŁTNIKOWYM UKŁADZIE NAPĘDOWYM DŹWIGU

OKREŚLANIE WARTOŚCI MOMENTU STATYCZNEGO DLA STANU NIERUCHOMEGO WAŁU SILNIKA INDUKCYJNEGO W PRZEKSZTAŁTNIKOWYM UKŁADZIE NAPĘDOWYM DŹWIGU Zeszyty Poblemowe Maszyny Elektyczne N 75/6 15 Jan Anuszczyk, Maiusz Jabłoński Politechnika Łódzka, Łódź OKREŚLANE WARTOŚC MOMENTU STATYCZNEGO DLA STANU NERUCHOMEGO WAŁU SLNKA NDUKCYJNEGO W PRZEKSZTAŁTNKOWYM

Bardziej szczegółowo

PROJEKT Umowa sprzedaży węgla energetycznego dla ciepłowni w Sokółce. 1 Przedmiot Umowy

PROJEKT Umowa sprzedaży węgla energetycznego dla ciepłowni w Sokółce. 1 Przedmiot Umowy PROJEKT Umowa spzedaży węgla enegetycznego dla ciepłowni w Sokółce zawata w dniu. w Skażysku-Kamiennej pomiędzy: 1. Pomec Spółka z o.o. z siedzibą w Skażysku-Kamiennej, pod adesem: ul. 11 Listopada 7,

Bardziej szczegółowo

Poligeneracja wykorzystanie ciepła odpadowego

Poligeneracja wykorzystanie ciepła odpadowego P A N Instytut Maszyn Przepływowych Polskiej Akademii Nauk GDAŃSK Poligeneracja wykorzystanie ciepła odpadowego Dariusz Butrymowicz, Kamil Śmierciew 1 I. Wstęp II. III. IV. Produkcja chłodu: układy sorpcyjne

Bardziej szczegółowo

Notatki z II semestru ćwiczeń z elektroniki, prowadzonych do wykładu dr. Pawła Grybosia.

Notatki z II semestru ćwiczeń z elektroniki, prowadzonych do wykładu dr. Pawła Grybosia. Notatki z II semestu ćwiczeń z elektoniki, powadzonych do wykładu d. Pawła Gybosia. Wojciech Antosiewicz Wydział Fizyki i Techniki Jądowej AGH al.mickiewicza 30 30-059 Kaków email: wojanton@wp.pl 2 listopada

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA CZĘSTOCHOWSKA Wydział Inżynierii Mechanicznej i Informatyki Instytut Informatyki Teoretycznej i Stosowanej

POLITECHNIKA CZĘSTOCHOWSKA Wydział Inżynierii Mechanicznej i Informatyki Instytut Informatyki Teoretycznej i Stosowanej POLITECHNIKA CZĘSTOCHOWSKA Wydział Inżynieii Mechanicznej i Infomatyki Instytut Infomatyki Teoetycznej i Stosowanej Mg inż. Maiusz KUBANEK METODA ROZPOZNAWANIA AUDIO-WIDEO MOWY POLSKIEJ W OPARCIU O UKRYTE

Bardziej szczegółowo

ANALIZA DANYCH W STATA 8.0

ANALIZA DANYCH W STATA 8.0 ANALIZA DANYCH W STATA 8.0 ZAJĘCIA 3 1. Rozpoczęcie 1. Stwozyć w katalogu C:/temp katalog stata_3 2. Ściągnąć z intenetu ze stony http://akson.sgh.waw.pl/~mpoch plik zajecia3.zip (kyje się on pod tekstem

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Chemia Poziom rozszerzony

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Chemia Poziom rozszerzony KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Póbna Matua z OPERONEM Chemia Poziom ozszezony Listopad W niniejszym schemacie oceniania zadań otwatych są pezentowane pzykładowe popawne odpowiedzi. W tego typu ch należy

Bardziej szczegółowo

BADANIE PARAMETRÓW PROCESU SUSZENIA

BADANIE PARAMETRÓW PROCESU SUSZENIA BADANIE PARAMETRÓW PROCESU SUSZENIA 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie budowy i zasady działania suszarki konwekcyjnej z mikrofalowym wspomaganiem oraz wyznaczenie krzywej suszenia dla suszenia

Bardziej szczegółowo

PodwyŜszenie właściwości eksploatacyjnych systemów tribologicznych

PodwyŜszenie właściwości eksploatacyjnych systemów tribologicznych KOSMYNINA Miosława BUKALSKA Eugenia 1 MICHALAK Paweł RYBA Tomasz PodwyŜszenie właściwości eksploatacyjnych systemów tibologicznych WSTĘP W uządzeniach mechanicznych funkcje eksploatacyjne spełniają zespoły

Bardziej szczegółowo

Nauka Przyroda Technologie

Nauka Przyroda Technologie Nauka Pzyoda Technologie ISSN 1897-7820 http://www.npt.up-poznan.net Dział: Melioacje i Inżynieia Śodowiska Copyight Wydawnictwo Uniwesytetu Pzyodniczego w Poznaniu 2011 Tom 5 Zeszyt 6 DARIUSZ KAYZER 1,

Bardziej szczegółowo

Siła. Zasady dynamiki

Siła. Zasady dynamiki Siła. Zasady dynaiki Siła jest wielkością wektoową. Posiada okeśloną watość, kieunek i zwot. Jednostką siły jest niuton (N). 1N=1 k s 2 Pzedstawienie aficzne A Siła pzyłożona jest do ciała w punkcie A,

Bardziej szczegółowo

PRĘDKOŚCI KOSMICZNE OPRACOWANIE

PRĘDKOŚCI KOSMICZNE OPRACOWANIE PRĘDKOŚCI KOSMICZNE OPRACOWANIE I, II, III pędkość komiczna www.iwiedza.net Obecnie, żyjąc w XXI wieku, wydaje ię nomalne, że człowiek potafi polecieć w komo, opuścić Ziemię oaz wylądować na Kiężycu. Poza

Bardziej szczegółowo

Czynniki alternatywne - przyszłość chłodnictwa? Dr hab. inż. Artur Rusowicz Instytut Techniki Cieplnej Politechnika Warszawska

Czynniki alternatywne - przyszłość chłodnictwa? Dr hab. inż. Artur Rusowicz Instytut Techniki Cieplnej Politechnika Warszawska Czynniki alternatywne - przyszłość chłodnictwa? Dr hab. inż. Artur Rusowicz Instytut Techniki Cieplnej Politechnika Warszawska Wpływ na środowisko: ODP (ang. Ozone Depletion Potential) - potencjał niszczenia

Bardziej szczegółowo

Raport dotyczący wskazania branż podstawowych i wspierających rozwój miasta Lublin

Raport dotyczący wskazania branż podstawowych i wspierających rozwój miasta Lublin Rapot dotyczący wskazania banż podstawowych i wspieających ozwój miasta Lublin Pzedmiot zamówienia ealizowany w amach Regionalnego Pogamu Opeacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2007-2013 Spis teści

Bardziej szczegółowo

Dobór urządzenie chłodniczego

Dobór urządzenie chłodniczego ZUT W SZCZECINIE WYDZIAŁ TECHNIKI MORSKIEJ I TRANSPORTU Katedra Klimatyzacji i Transportu Chłodniczego Dobór urządzenie chłodniczego Bogusław Zakrzewski 1 Założenia 1. Przeznaczenie instalacji chłodniczej

Bardziej szczegółowo

Opłacalność odzysku ciepła w centralach wentylacyjnych

Opłacalność odzysku ciepła w centralach wentylacyjnych Opłacalność odzysku ciepła w centralach wentylacyjnych W oparciu o stworzony w formacie MS Excel kod obliczeniowy przeprowadzono analizę opłacalności stosowania wymienników krzyżowych, regeneratorów obrotowych,

Bardziej szczegółowo

dziecko jest świadkiem

dziecko jest świadkiem Gdy dziecko jest świadkiem w sądzie Infomacje i ady dla odziców, opiekunów oaz innych osób towazyszących dzieciom, któe składają w sądzie zeznania w chaakteze świadków. O czym jest ta boszua? Świadkowie

Bardziej szczegółowo

CO2 jako ekologiczny czynnik ziębniczy dla układów klimatyzacji w samochodach

CO2 jako ekologiczny czynnik ziębniczy dla układów klimatyzacji w samochodach CO2 jako ekologiczny czynnik ziębniczy dla układów klimatyzacji w samochodach Urządzenia klimatyzacyjne, które w początkowym okresie rozwoju były instalowane wyłącznie w budynkach, w ostatnich dziesięcioleciach

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 Wykład 8: Wprowadzenie do modelu ISLM: krzywa LM oraz krzywa IS

Makroekonomia 1 Wykład 8: Wprowadzenie do modelu ISLM: krzywa LM oraz krzywa IS Makoekonomia 1 Wykład 8: Wpowadzenie do modelu ISLM: kzywa LM oaz kzywa IS Gabiela Gotkowska Kateda Makoekonomii i Teoii Handlu Zaganicznego Plan wykładu Deteminanty popytu na pieniądz Równowaga na ynku

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia z radiochemii 2

Ćwiczenia z radiochemii 2 Ćwiczenia z adiochemii 2 Geneato 99 Mo/ 99m Tc. Okeślenie znaku i wielkości ładunku jonów technetu-99m wykozystywanych do otzymywania adiofamaceutyków 1. Wstęp Technet-99m jest adionuklidem najpowszechniej

Bardziej szczegółowo

MAGAZYN PRACOWNIKÓW PGE GÓRNICTWO i ENERGETYKA KONWENCJONALNA CZERWIEC 2014 NR 6 (47) WSPÓLNA KAWKA W GORZOWIE

MAGAZYN PRACOWNIKÓW PGE GÓRNICTWO i ENERGETYKA KONWENCJONALNA CZERWIEC 2014 NR 6 (47) WSPÓLNA KAWKA W GORZOWIE MAGAZYN PRACOWNIKÓW PGE GÓRNICTWO i ENERGETYKA KONWENCJONALNA EKspess CZERWIEC 2014 NR 6 (47) WSPÓLNA KAWKA W GORZOWIE SPIS TREŚCI Społeczne inicjatywy wolontaiuszy wspate pzez fundację PGE 13 Goące lata

Bardziej szczegółowo

aplikacji dla Zawiera Forum Dyskusyjne Katalog polskich Katalog

aplikacji dla Zawiera Forum Dyskusyjne Katalog polskich Katalog Zawiea pe³n¹ wesjê Oganize 6 W Wstęp F Foum Dyskusyjne www.lotuspolska.pl Katalog polskich dla K Katalog Polska, ul. 1-go Siepnia 8, 02-134 Waszawa, tel. (022) 878 67 60, fax (022) 878 67 64 Wstęp Szanowni

Bardziej szczegółowo

Cezar Matkowski. Tożsamość i osobowość w relacjach gracz-postać w grach fabularnych

Cezar Matkowski. Tożsamość i osobowość w relacjach gracz-postać w grach fabularnych Ceza Matkowski Tożsamość i osobowość w elacjach gacz-postać w gach fabulanych Wstęp Gy fabulane często taktowane są pzede wszystkim jako sposoby na wyażanie stanów psychicznych, często też podkeśla się

Bardziej szczegółowo

Rozwój pomp ciepła sprawność energetyczna i ekologia

Rozwój pomp ciepła sprawność energetyczna i ekologia Seminarium CERED, Płock, 10.03.2009 Rozwój pomp ciepła sprawność energetyczna i ekologia mgr inż. Marek Skupiński Hibernatus Sp. z o.o. Wadowice Firma Hibernatus Firma Hibernatus powstała w 1991 roku,

Bardziej szczegółowo

Źródła pola magnetycznego

Źródła pola magnetycznego Pole magnetyczne Źódła pola magnetycznego Cząstki elementane takie jak np. elektony posiadają własne pole magnetyczne, któe jest podstawową cechą tych cząstek tak jak q czy m. Pouszający się ładunek elektyczny

Bardziej szczegółowo

Zał.3B. Wytyczne w zakresie określenia ilości ograniczenia lub uniknięcia emisji zanieczyszczeń do powietrza

Zał.3B. Wytyczne w zakresie określenia ilości ograniczenia lub uniknięcia emisji zanieczyszczeń do powietrza Zał.3B Wytyczne w zakresie określenia ilości ograniczenia lub uniknięcia emisji zanieczyszczeń do powietrza Wrocław, styczeń 2014 SPIS TREŚCI 1. Wytyczne w zakresie określenia ilości ograniczenia lub uniknięcia

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie ciepła odpadowego dla redukcji zużycia energii i emisji 6.07.09 1

Wykorzystanie ciepła odpadowego dla redukcji zużycia energii i emisji 6.07.09 1 Wykorzystanie ciepła odpadowego dla redukcji zużycia energii i emisji 6.07.09 1 Teza ciepło niskotemperaturowe można skutecznie przetwarzać na energię elektryczną; można w tym celu wykorzystywać ciepło

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXVI/152/2012 RADY MIEJSKIEJ W POLANICY-ZDROJU. z dnia 23 października 2012 r.

UCHWAŁA NR XXVI/152/2012 RADY MIEJSKIEJ W POLANICY-ZDROJU. z dnia 23 października 2012 r. UCHWAŁA NR XXVI/152/2012 RADY MIEJSKIEJ W POLANICY-ZDROJU z dnia 23 paździenika 2012. w spawie uchwalenia miejscowego planu zagospodaowania pzestzennego MPZP NOWY WIELISŁAW II Na podstawie at. 18 ust.

Bardziej szczegółowo

Cisco Networking Academy.

Cisco Networking Academy. <nazwa akademii regionalnej> Cisco Netwoking Academy. Data Akademia Lokalna Cisco: Akademia Regionalna Cisco: Umowa

Bardziej szczegółowo

Streszczenie. Abstract. Numerical analysis of formed the fuels from waste. Analiza numeryczna formowania paliw z odpadów

Streszczenie. Abstract. Numerical analysis of formed the fuels from waste. Analiza numeryczna formowania paliw z odpadów Achives of aste Manaement and Envionmental Potection Achiwum Gospodaki Odpadami http://ao.helion.pl ISSN 733-438 Vol. n 4 (009) p- 3-36 Analiza numeyczna fomowania paliw z odpadów Łach J. Sadowski K. Poskobko

Bardziej szczegółowo

Matematyczne modele psychrometrycznych własności powietrza. Markowski Marek

Matematyczne modele psychrometrycznych własności powietrza. Markowski Marek Matematyczne modele psychrometrycznych własności powietrza. Markowski Marek ABSTRACT: Zaprezentowano modele psychrometrycznych parametrów powietrza, wybrane z literatury ze względu na łatwość wykorzystania

Bardziej szczegółowo

WYBRANE ASPEKTY MODELOWANIA OBSŁUGI TRANSPORTOWEJ W PODSYSTEMACH DYSTRYBUCJI

WYBRANE ASPEKTY MODELOWANIA OBSŁUGI TRANSPORTOWEJ W PODSYSTEMACH DYSTRYBUCJI P R A C E N A U K O W E P O L I T E C H N I K I W A R S Z A W S K I E J z 70 Tanspot 2009 Daiusz PYZA Wydział Tanspotu Politechniki Waszawskie Zakład Logistyki i Systemów Tanspotowych ul Koszykowa 75,

Bardziej szczegółowo

Tradycyjne mierniki ryzyka

Tradycyjne mierniki ryzyka Tadycyjne mieniki yzyka Pzykład 1. Ryzyko w pzypadku potfela inwestycyjnego Dwie inwestycje mają następujące stopy zwotu, zależne od sytuacji gospodaczej: Sytuacja Pawdopodobieństwo R R Recesja 0, 9,0%

Bardziej szczegółowo

BUDOWA I ZASADA DZIAŁANIA ABSORPCYJNEJ POMPY CIEPŁA

BUDOWA I ZASADA DZIAŁANIA ABSORPCYJNEJ POMPY CIEPŁA Anna Janik AGH Akademia Górniczo-Hutnicza Wydział Energetyki i Paliw BUDOWA I ZASADA DZIAŁANIA ABSORPCYJNEJ POMPY CIEPŁA 1. WSTĘP W ostatnich latach obserwuje się wzrost zainteresowania tematem pomp ciepła.

Bardziej szczegółowo

00507 Praca i energia D

00507 Praca i energia D 00507 Paca i enegia D Dane oobowe właściciela akuza 00507 Paca i enegia D Paca i moc mechaniczna. Enegia mechaniczna i jej kładniki. Zaada zachowania enegii mechanicznej. Zdezenia dokonale pęŝyte. ktualizacja

Bardziej szczegółowo

Ocena techniczna systemu FREE COOLING stosowanego w agregatach wody lodowej dla systemów klimatyzacji.

Ocena techniczna systemu FREE COOLING stosowanego w agregatach wody lodowej dla systemów klimatyzacji. POLITECHNIKA GDAŃSKA Wydział Mechaniczny Katedra Techniki Cieplnej Seminarium z Chłodnictwa Ocena techniczna systemu FREE COOLING stosowanego w agregatach wody lodowej dla systemów klimatyzacji. Jarosław

Bardziej szczegółowo

BILANS. Janusz Zaleski Prezes Zarz¹du

BILANS. Janusz Zaleski Prezes Zarz¹du BILANS Analityczny bilans spoządzony na dzień 31.12.1998. Wocławskiej Agencji Rozwoju Regionalnego S.A. (w zł) 31.12.1997 31.12.1998 AKTYWA A MAJĄTEK TRWAŁY 16 498 590,00 16 340 867,85 I WARTOŚCI NIEMATERIALNE

Bardziej szczegółowo

Opracowanie: Zespół Zarządzania Krajową Bazą KOBiZE

Opracowanie: Zespół Zarządzania Krajową Bazą KOBiZE Wskaźnikii emisji zanieczyszczeń ze spalania paliw kotły o nominalnej mocy cieplnej do 5 MW Warszawa, styczeń 2015 Opracowanie: Zespół Zarządzania Krajową Bazą KOBiZE kontakt: Krajowy Ośrodek Bilansowania

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Półprzewodniki, Dielektryki i Magnetyki Ćwiczenie nr 10 Pomiary czasu życia nośników w półprzewodnikach

Laboratorium Półprzewodniki, Dielektryki i Magnetyki Ćwiczenie nr 10 Pomiary czasu życia nośników w półprzewodnikach Laboaoium Półpzewodniki, Dielekyki i Magneyki Ćwiczenie n 10 Pomiay czasu życia nośników w półpzewodnikach I. Zagadnienia do pzygoowania: 1. Pojęcia: nośniki mniejszościowe i większościowe, ównowagowe

Bardziej szczegółowo

Klimatyzacja 2. dr inż. Maciej Mijakowski

Klimatyzacja 2. dr inż. Maciej Mijakowski dr inż. Maciej Mijakowski Politechnika Warszawska Wydział Inżynierii Środowiska Zakład Klimatyzacji i Ogrzewnictwa http://www.is.pw.edu.pl Termodynamika powietrza wilgotnego Schemat procesu projektowania

Bardziej szczegółowo

Mechanika i Budowa Maszyn

Mechanika i Budowa Maszyn Wydział Mechaniczny Nazwa programu kształcenia (kierunku) Mechanika i Budowa Maszyn Poziom i forma studiów studia II stopnia stacjonarne Specjalność: Technika cieplna, chłodnictwo i klimatyzacja Ścieżka

Bardziej szczegółowo

K18 IDEALNE OGRZEWANIE DLA TWOJEGO DOMU GAZOWA ABSORPCYJNA POMPA CIEPŁA K18.GAZUNO.PL. Technologię gazowych absorpcyjnych pomp ciepła rekomendują:

K18 IDEALNE OGRZEWANIE DLA TWOJEGO DOMU GAZOWA ABSORPCYJNA POMPA CIEPŁA K18.GAZUNO.PL. Technologię gazowych absorpcyjnych pomp ciepła rekomendują: IDEALNE OGRZEWANIE DLA TWOJEGO DOMU K18 GAZOWA ABSORPCYJNA POMPA CIEPŁA K18.GAZUNO.PL Technologię gazowych absorpcyjnych pomp ciepła rekomendują: Polska Organizacja Rozwoju Technologii Pomp Ciepła Polskie

Bardziej szczegółowo

Pole magnetyczne. 5.1 Oddziaływanie pola magnetycznego na ładunki. przewodniki z prądem. 5.1.1 Podstawowe zjawiska magnetyczne

Pole magnetyczne. 5.1 Oddziaływanie pola magnetycznego na ładunki. przewodniki z prądem. 5.1.1 Podstawowe zjawiska magnetyczne Rozdział 5 Pole magnetyczne 5.1 Oddziaływanie pola magnetycznego na ładunki i pzewodniki z pądem 5.1.1 Podstawowe zjawiska magnetyczne W obecnym ozdziale ozpatzymy niektóe zagadnienia magnetostatyki. Magnetostatyką

Bardziej szczegółowo

Maszyny Bezszczotkowe z Magnesami Trwałymi. Systemy Elektromaszynowe dr inż. Michał MICHNA

Maszyny Bezszczotkowe z Magnesami Trwałymi. Systemy Elektromaszynowe dr inż. Michał MICHNA Maszyny Bezszczotkowe z Magnesami Twałymi Systemy Elektomaszynowe d inż. Michał MICHNA Plan pezentacji Rozwój maszyn elektycznych z MT Zastosowanie maszyn bezszczotkowych z MT Mateiały magnetycznie twałe

Bardziej szczegółowo

FOLIA POMERANAE UNIVERSITATIS TECHNOLOGIAE STETINENSIS

FOLIA POMERANAE UNIVERSITATIS TECHNOLOGIAE STETINENSIS FOLIA POMERAAE UIVERSITATIS TECHOLOGIAE STETIESIS Folia Pome. Univ. Technol. Stetin. 013, Oeconomica 301 (71), 17 6 Iwona Bąk, Beata Szczecińska ZASTOSOWAIE ZMIEEJ SYTETYCZEJ Z MEDIAĄ DO OCEY KODYCJI FIASOWEJ

Bardziej szczegółowo

Obiegi gazowe w maszynach cieplnych

Obiegi gazowe w maszynach cieplnych OBIEGI GAZOWE Obieg cykl przemian, po przejściu których stan końcowy czynnika jest identyczny ze stanem początkowym. Obrazem geometrycznym obiegu jest linia zamknięta. Dla obiegu termodynamicznego: przyrost

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Załącznik nr 1 do procedury nr W_PR_12 Nazwa przedmiotu: Urządzenia do Sewage treatment devices Kierunek: Inżynieria środowiska Kod przedmiotu: 5.1.13 Rodzaj przedmiotu: obieralny, moduł 5.1 Poziom przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

Program priorytetowy NFOŚiGW Zagospodarowanie osadów ściekowych

Program priorytetowy NFOŚiGW Zagospodarowanie osadów ściekowych Program priorytetowy NFOŚiGW Zagospodarowanie osadów ściekowych Katarzyna Paprocka Doradca Departament Ochrony Wód Warszawa, 29.09.2011 r. Cel programu Celem Programu jest przetworzenie osadów ściekowych

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 5. Badanie przekaźnikowych układów sterowania

ĆWICZENIE 5. Badanie przekaźnikowych układów sterowania ĆWICZENIE 5 Badanie zekaźnikowych układów steowania 5. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest badanie zekaźnikowych układów steowania obiektem całkującoinecyjnym. Ćwiczenie dotyczy zekaźników dwu- i tójołożeniowych

Bardziej szczegółowo

METODA ZDYSKONTOWANYCH SALD WOLNYCH PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH

METODA ZDYSKONTOWANYCH SALD WOLNYCH PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH METODA ZDYSONTOWANYCH SALD WOLNYCH PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH W meodach dochodowych podsawową wielkością, kóa okeśla waość pzedsiębioswa są dochody jakie mogą być geneowane z powadzenia działalności gospodaczej

Bardziej szczegółowo

MORSKI ASPEKT POLSKIEJ POLITYKI TRANSPORTOWEJ I TRANZYTOWEJ

MORSKI ASPEKT POLSKIEJ POLITYKI TRANSPORTOWEJ I TRANZYTOWEJ JAN WENDT Uniwesytet Gdański MORSKI ASPEKT POLSKIEJ POLITYKI TRANSPORTOWEJ I TRANZYTOWEJ Położenie geopolityczne Polski w Euopie Śodkowej wyznacza jej olę pomostu pomiędzy państwami Euopy Zachodniej i

Bardziej szczegółowo

Rtęć w przemyśle. Technologia usuwania rtęci z węgla przed procesem zgazowania/spalania jako efektywny sposób obniżenia emisji rtęci do atmosfery

Rtęć w przemyśle. Technologia usuwania rtęci z węgla przed procesem zgazowania/spalania jako efektywny sposób obniżenia emisji rtęci do atmosfery Rtęć w przemyśle Konwencja, ograniczanie emisji, technologia 26 listopada 2014, Warszawa Technologia usuwania rtęci z węgla przed procesem zgazowania/spalania jako efektywny sposób obniżenia emisji rtęci

Bardziej szczegółowo

Zestawienie wzorów i wskaźników emisji substancji zanieczyszczających wprowadzanych do powietrza.

Zestawienie wzorów i wskaźników emisji substancji zanieczyszczających wprowadzanych do powietrza. Zestawienie wzorów i wsźników emisji substancji zanieczyszczających wprowadzanych do. Zestawienie wzorów i wsźników emisji substancji zanieczyszczających wprowadzanych do Spis treści: Ograniczenie lub

Bardziej szczegółowo