Doskonalenie auditów wewnętrznych systemów zarządzania środowiskowego

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Doskonalenie auditów wewnętrznych systemów zarządzania środowiskowego"

Transkrypt

1 Polskie Forum ISO Doskonalenie auditów wewnętrznych systemów zarządzania środowiskowego Seminarium internetowe 24 lutego 2011 r.

2 ROLA AUDYTÓW WEWNĘTRZNYCH

3 AUDIT systematyczny, niezależny i udokumentowany proces uzyskiwania dowodu zaudituoraz jego obiektywnej oceny w celu określenia stopnia spełnienia kryteriów auditu. Dowód z auditu zapisy, stwierdzenia faktu lub inne informacje, które sąistotnie ze względu na kryteria auditu i możliwe do zweryfikowania; może być jakościowy lub ilościowy Kryteria auditu zestaw polityk, procedur lub wymagaństosowanych jako odniesienie, z którym porównuje siędowody zauditu; stanowiąodniesienie, z którym porównuje się dowody z auditu 3

4 CEL AUDITU potwierdzenie zgodności z wymaganiami wskazanie obszarów do doskonalenia ocena efektów działalności środowiskowej organizacji ustalenie skuteczności i efektywności systemu zarządzania podstawa do celów certyfikacji/ weryfikacji 4

5 KORZYŚCI WYNIKAJĄCE Z AUDITU identyfikacja niezgodności i potencjalnych nieprawidłowości zapewnienie samokontroli na stanowiskach pracy wzrost zaufania kierownictwa wzrost zaufania klienta i innych zainteresowanych stron rozwój dostawców monitorowanie problemów wewnątrzorganizacyjnych możliwość do doskonalenia działań oraz SZŚ informacje zwrotne dla działańkorygujących i zapobiegawczych informacje zwrotne nt skuteczności i efektywności działań 5

6 AUDIT SYSTEMU ZARZĄDZANIA Pozwala zmniejszyć, wyeliminować, a przede wszystkim zapobiegaćpowstawaniu nieprawidłowości Wnioski poauditowe mogą pomóc kierownictwu usprawnić funkcjonowanie organizacji Potwierdza zgodnośćz wymaganiami wynikającymi z norm lub wymaganiami, do których organizacja się zobowiązała Weryfikuje skuteczność systemu zarządzania Upewnia partnera lub klienta o solidności dostawcy Upewnia organa władzy o przestrzeganiu norm oraz wymagań prawnych 6

7 AUDITY WEWNĘTRZNE -INTERPRETACJA WYMAGAŃ

8 AUDITY WEWNĘTRZNE -INTERPRETACJA WYMAGAŃ Wymagania w zakresie auditów wewnętrznych określone zostały w: Normie PN-EN ISO 14001:2005/AC, wersjaz listopada 2009 punkty oraz A.5.5 Rozporządzeniu EMAS III załącznik III Normie PN-EN ISO 19011:2003 oraz w dokumencie EA-7/04 -Zgodnośćzprawem jako część akredytowanej certyfikacji w odniesieniu do ISO 14001:2004, wydanie z kwietnia 2010r. wyd. 02 punkt 3.9.

9 NORMA PN-EN ISO 14001:2005/AC, LISTOPAD 2009-PUNKTY ORAZ A Audit wewnętrzny Auditywewnętrzne powinnybyćwykonywane w zaplanowanych odstępach czasu. Ma byćzaplanowany, ustanowiony, wdrożony i utrzymywany program (-y) auditów. Należy ustanowić, wdrożyć i utrzymywać procedurę(-y) auditowania. Wybór auditorów i prowadzenie auditów powinno zapewniać obiektywność i bezstronność procesu auditu.

10 NORMA PN-EN ISO 14001:2005/AC, LISTOPAD 2009-PUNKTY ORAZ A.5.5 A.5.5 Audit wewnętrzny Audity wewnętrzne SZŚ mogą być przeprowadzane przez personel danej organizacji lub osoby z zewnątrz, wybrane przez organizacjępracujące w jej imieniu. UWAGA 1 Jeżeli organizacja chce połączyć audity SZŚ z auditem zgodności środowiskowej, zaleca się określenie celu i zakresu każdego z tych auditów. Audity zgodności środowiskowej nie zostały uwzględnione w normie PN-EN ISO UWAGA 2 Wytyczne dotyczące auditowania SZŚ podano w ISO

11 ROZPORZĄDZENIE EMAS III ZAŁĄCZNIK IIIWEWNĘTRZNY AUDYT 2. Cele programu audytu ŚRODOWISKOWY Cele obejmują w szczególności: ocenę istniejących systemów zarządzania oraz ocenęzgodności z politykąi programem organizacji, z uwzględnieniem zgodności ze stosownymi wymaganiami regulacyjnymi z zakresu ochrony środowiska.

12 EA-7/04 ZGODNOŚĆZ PRAWEM JAKO CZĘŚĆAKREDYTOWANEJ CERTYFIKACJI W ODNIESIENIU DO ISO 14001:2004, WYDANIE Z KWIETNIA 2010R. WYD. 02 PUNKT 3.9. audity wewnętrzne organizacji powinny obejmować auditowaniezobowiązania organizacji do spełnienia wymagańprawnychodnoszących siędo aspektów środowiskowych organizacji, auditywewnętrzne powinny oceniaćzakres, w jakim organizacja oceniła swój status zgodności z prawem, oraz sprawdzenie czy procedura dla identyfikacji tych wymagań jest skuteczna.

13 ROZPORZĄDZENIE EMAS III ZAŁĄCZNIK IIIWEWNĘTRZNY AUDYT 3. Zakres programu audytu ( )określa sięogólny zakres poszczególnychaudytów, lub, w stosownych przypadkach, każdego etapu cyklu audytu,( ) oraz wyraźnie wskazuje: a) obszary tematyczne objęte audytem; b) działania, które mają zostać objęte audytem; c) kryteria środowiskowe, które mają być uwzględnione; d) okres objęty audytem. ŚRODOWISKOWY Audytśrodowiskowy obejmuje ocenędanych faktograficznychniezbędnych do oceny efektów działalności środowiskowej.

14 ROZPORZĄDZENIE EMAS III ZAŁĄCZNIK IIIWEWNĘTRZNY AUDYT ŚRODOWISKOWY 4. Częstotliwość audytu Audytlub cykl audytu, obejmujący wszystkie działania organizacji, zostajązakończone, stosownie do okoliczności, w odstępach czasu nie dłuższych niżtrzylata lub czterylata, jeżeli ma zastosowanie odstępstwo określone w art. 7. Organizacja przeprowadza audyty co najmniej raz w roku, gdyŝ pomoże to w wykazaniu jej kierownictwu i weryfikatorowi środowiskowemu, że organizacja kontroluje swoje znaczące ce aspekty środowiskowe.

15 NORMA PN-EN ISO 19011: Działania auditowe Określenie kryteriów auditu Kryteriami auditu mogą być: Normy, np.: PN-ENISO14001, Wymagania prawne, np.: pozwolenie zintegrowane, ustawa, rozporządzenie. Umowy cywilno prawne.

16 NORMA PN-EN ISO 19011: Działania auditowe Opracowanie ustaleń z auditu Ustalenia z auditu mogą wskazywać na: zgodnośćlub niezgodność z kryteriami audity. Jeżeli to określono w celachauditu, ustalenia z auditumogąidentyfikowaćmożliwośćdo doskonalenia.

17 NORMA PN-EN ISO 19011:2003 Co to są: możliwości do doskonalenia? Czy są to prawie niezgodności?? Czy sąto obszary, słabsze, które mogąstaćsię niezgodnościami w przyszłości? Czy są to obszary nieefektywnego działania?

18 AUDYTY WEWNĘTRZNE ZORIENTOWANE NA CELE I RYZYKO BIZNESOWE

19 ROLA I ZAKRES NOWOCZESNYCH SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA CEL: Wsparcie Organizacyjne, Proceduralne, Procesowe w planowaniu i osiąganiu Celów Biznesowych Zakres wsparcia w realizacji Celów: Nadzór nad Organizacją(regulaminy, zarządzenia) Nadzór nad Systemami (procedury, procesy, integracja systemów) Nowe Obszary: Zarządzanie Ryzykiem (Enterprise Risk Management) Zarządzanie Procesami Kaskadowanie Celów (na procesy, na obszary funkcjonalne: MBO, KPI) Zarządzanie Projektami (Project Management Office)

20 WYZWANIA DLA BIZNESU Zapewnienie oczekiwanej zyskowności i zwrotu na zaangażowanym kapitale - dla właścicieli i inwestorów Utrzymanie Klientów Ograniczenie kosztów w łańcuchu wartości Zmniejszenie niepewności w realizacji projektów strategicznych Utrzymanie dobrych relacji z otoczeniem Pewność realizacji celów

21 RYZYKO DLA CELÓW RYZYKO DLA OBECNEJ LUB PRZYSZŁEJ WARTOŚCI

22 JAKIE SĄ OCZEKIWANIA KLIENTÓW AUDYTU WEWNĘTRZNEGO?

23 DLACZEGO AUDYTY WEWNĘTRZNE NIE SĄ SKUTECZNE? Nie dają wartości dodanej w percepcji klientów audytu Nie wystarczające kompetencje audytorów Audytowanie oparte na Check-liście (procedurze, instrukcji itp.) Planowanie audytów nie związane z ważnością obszarów Audyty systemowe a nie celowe Działania korygujące nie są skuteczne Nieodpowiednie przygotowanie do audytu Audytorzy badają obszary w których czują się komfortowo Raporty zaudytównie są istotne dla właścicieli procesów / Kierownictwa Słaba komunikacja audytorów prowadzenie audytu / spotkanie zamykające Wysoka rotacja audytorów

24 AUDYTY WEWNĘTRZNE PRIORYTETY DLA BIZNESU PRZYSZŁOŚĆ... ZARZĄDZANIE SZANSAMI SZANSE Prawdopodobie ństwo Wysokie ZAGROśENIA Średnie Małe Wysokie Średnie Małe Małe Średnie Wysokie Pozytywne Konsekwencje dla wszystkich Interesariuszy Negatywne Konsekwencje dla wszystkich Interesariuszy

25 CELE CO JEST NAJWAŻNIEJSZE DLA NASZEGO BIZNESU? SPÓŁKI/PROCESY/PROJEKTY SPÓŁKI PIONY DZIAŁY Cel Biznesowy PROCESY PROJEKTY ROACE % WYNIK [(Handel X% + Produkcja X%) + Transakcje Zabezpieczające X%] WYNIK + DŁUG/INWESTYCJE (Handel X% + Produkcja X% + Inne X%) + Kapitały Własne ROACE = zysk z działalności operacyjnej * (1-0,19) / (kapitał własny + kredyty i poŝyczki długoterminowe + kredyty i poŝyczki krótkoterminowe - środki pienięŝne i inne aktywa pienięŝne) * 100 Wskaźnik EBITDA% WYNIK [(Handel X% + Produkcja X%) + Transakcje Zabezpieczające X%] + Amortyzacja PRZYCHODY (Handel 100%) MarŜa EBITDA = (zysk z działalności operacyjnej + amortyzacja) / przychody netto ze sprzedaŝy towarów, materiałów i produktów * 100

26 DEFINICJE RYZYKA Ryzyko: możliwośćurazu lub straty zdefiniowana jako miara prawdopodobieństwa i dotkliwości negatywnych skutków dla zdrowia, mienia, środowiska lub innych wartości(can/csa-q850-97) Ryzyko: możliwość, że zdarzy sięcoś, co wpłynie na cele.mierzone pod względem konsekwencji i prawdopodobieństwa. (AS/NZS 4360:2004) Ryzyko: niepewność wpisana w plany oraz możliwość, że zdarzy się coś (np. nieprzewidziana sytuacja) co może wpłynąćna perspektywy realizacji celów przedsiębiorstwa lub projektu (BS :2000) Ryzyko: kombinacja prawdopodobieństwa zdarzenia i jego konsekwencji (ISO GUIDE 73:2001) Ryzyko: Niepożądana sytuacja lub okolicznośćktórącechuje zarówno prawdopodobieństwo wystąpienia, jak i potencjalne negatywne konsekwencje dla projektu(en ISO 17666:2003) Ryzyko: wpływ / skutek niepewności na cele Risk:effectofuncertaintyon objcetives (ISO 31000:2009 E / ISO GUIDE 73:2009)

27 OCENA POZIOMU ZARZĄDZANIA PROCESAMI ADEKWATNOŚĆ, SKUTECZNOŚĆ, EFEKTYWNOŚĆ JAKOŚĆ...PEWNOŚĆ WYKONANIA =1/RYZYKO OPERACYJNE Identyfikacja przyczyny /usuwanie problemu (KPI / KRI) Podniesienie Jakości Procesu (Nowy poziom wykonania) Y=f(x) Z uwagi na zaangaŝowanie Kierownictwa i Załogi udało nam się zrealizować załoŝone cele... Z uwagi na działania konkurencji oraz otoczenie makroekonomiczne nie udało nam się... ups CZAS

28 ANALIZA CZY DZIAŁANIA KORYGUJĄCE ADRESUJĄ NAJWAŻNIEJSZE PRZYCZYNY NIEZGODNOŚCI Przyczyna 4 Konsekwencja 3 Przyczyna 5 Przyczyna 6 Przyczyna 1 Przyczyna 2 Przyczyna 3 Nieporządane zdarzenie powodujące negatywne skutki dla realizacji zadań/celów procesu (RYZYKO) Konsekwencja 1 Konsekwencja 2 Konsekwencja 4

29 ŚWIADOMOŚĆ SYSTEMOWA WŚRÓD KIEROWNICTWA Wszystkie niezgodności 80% przyczyn to człowiek 20% przyczyn to technika 80% przyczyn to błąd w nadzorze 20% przyczyn to operator 64 % 16 % 20 % Reguła Pareto

30 GROMADZENIE INFORMACJII OCENAADEKWATNOŚCI BIZNESOWEJ, A NIE TYLKO ZGODNOŚCI Z PROCEDURĄ OBIEKTYWNE DOWODY SKUTECZNOŚCI PROCESÓW I SYSTEMU BADANIE DOKUMENTÓW PRZYGOTOWANIE i WYWIADY OBSERWOWANIE DZIAŁAŃ I WARUNKÓW

31 RAPORTOWANIE WYNIKÓW AUDYTU Formułowanie Spostrzeżeń zrozumiałe Raport z audytu odnosi się do kwestii istotnych Rekomendacje i wnioski akceptowalne przez Właścicieli Procesów / Kierownictwo i możliwe do wdrożenia ( wartość dodana )

32 RAPORTOWANIE WYNIKÓW AUDYTU OPIS SYTUACJI AUDYTOWEJ (Wymagane jest, zaobserwowano, uzyskano informację, w odniesieniu do przeglądu dokumentacji i zapisów w badanym itd.) WSKAZANIE ZAGROŻENIA/ BŁĘDY/ DOWODY (stwierdzono brak, brak dowodów na, niedostateczne, niepełne, nieadekwatne do ryzyka, nieprawidłowe działania, nieefektywne wdrożenie, należy zwrócić uwagę na konieczność..., zasadnym wydaje się, itd.) OCENA POZIOMU RYZYKA / UZASADNIENIE BIZNESOWE (istnieje realne zagrożenie, wysokie ryzyko..., wysokie prawdopodobieństwo..., sytuacja grozi, sytuacja spowodowała.., sytuacja powoduje, skutkiem czego...) RAPORTUJEMY NAJWAŻNIEJSZE WYNIKI AUDYTU!

33 SPOTKANIE ZAMYKAJĄCE -PROPOZYCJA Silne strony i dobre praktyki Niezgodności (działania zagrażające realizacji celów / procesów) Obserwacje (działania mogące zagrażać realizacji celów / procesów) Możliwości doskonalenia (eliminacja działań nie przynoszących wartości) Ocena czy audytowanyelement systemu działa w pętli Deminga/ Samodoskonalenia Ocena skuteczności / efektywności procesów (ocena rezultatów w odniesieniu do celów / trendów) Dyskusja i akceptacja wniosków z audytu przez Właścicieli Procesów i Kierownictwo

34 OBSZARY DO DOSKONALENIA - WYZWANIA Kompetencje audytorów Przygotowanie do audytu Świadomość zarządzania systemowego wśród Kierownictwa Koncentracja audytu i audytorów na sprawach najistotniejszych dla procesu / biznesu Wartość dodana w raportach z audytu Skuteczność wdroŝenia działań wynikających z audytów

35 DOSKONALENIE AUDITÓW WEWNĘTRZNYCH

36 NORMA PN-EN ISO 19011: Zarządzanie programem auditów Program auditów jest to, zestaw auditów (3.1) jednego lub więcej, zaplanowanych w określonych ramach czasowych i mających określony cel. Programauditówmoże obejmowaćjeden lub więcejauditóww zależności od wielkości, charakteru oraz złożoności organizacji. Organizacja może ustanowić więcej niż jeden program auditów.

37 NORMA PN-EN ISO 19011: Zarządzanie programem auditów Przykładowy program auditów: Ocena skuteczności funkcjonowania gospodarki wodno-ściekowej; Sprawdzenie skuteczności sterowania operacyjnego w zakresie postępowania z odpadami niebezpiecznymi; Ocena funkcjonowania okresowej oceny zgodności z przepisami prawa.

38 NORMA PN-EN ISO 19011: Monitorowanie i przeglądy programu auditów Monitorowaniu podlegać powinien: harmonogramu auditów, program (-y) auditów, dokumentacja auditowa, auditorzy. Wynikimonitoringupowinny byćprzekazywane najwyższemu kierownictwu.

39 NORMA PN-EN ISO 19011: Monitorowanie i przeglądy programu auditów Do monitorowania programu auditów zaleca się stosować wskaźniki, takie jak na przykład: możliwośćrealizacji planówaudituprzez zespoły auditujące, zgodnośćz programamiauditówi harmonogramami, oraz informacje zwrotne uzyskiwane od klientów auditów, auditowanych i auditorów.

40 NORMA PN-EN ISO 19011:2003 Zbieranie dowodów z auditów: próbka auditowa powinna być reprezentatywna, zebrane dowody muszą być weryfikowalne, dowody zauditupowinny byćzapisywane (dokumentowane).

41 NORMA PN-EN ISO 19011: kompetencje są to wykazane cechy osobowości oraz wykazana zdolność stosowana wiedzy i umiejętności Auditorzy wewnętrzni SZŚ powinni posiadać wiedzę w zakresie przepisów prawnych dotyczącychich organizacji, tj. np.: w zakresie obowiązujących pozwoleń i decyzji, obowiązujących umów, wymagańobowiązujących w zakresie sprawozdawczości.

42 OCENA SKUTECZNOŚCI AUDYTÓW WEWNĘTRZNYCH

43 W CELU ZAPEWNIENIA SKUTECZNOŚCI PROCESU AUDYTOWANIA NALEŻY: odpowiednio zaplanowaćprogram audytu z przypisaniem celu programu audytu, jego zakresu, odpowiedzialności i niezbędnych zasobów, zapewnić zaangażowanie najwyższego kierownictwa w proces audytowania, uświadomićpracowników, żeaudytnie jest kontrolą, lecz stanowi on okazjędo udoskonalenia działań, do poprawy warunków pracy i środowiska, wdrożyćprogramaudytówpoprzez przygotowanie kompletnego i przemyślanego harmonogramuaudytówprzy zapewnieniu odpowiedniego kierowania tymiaudytamioraz doborze odpowiednich audytorów i członków zespołu audytującego,.

44 W CELU ZAPEWNIENIA SKUTECZNOŚCI.. PROCESU AUDYTOWANIA NALEŻY: dodatkowo szkolićaudytorów, poprzez częste warsztaty w zakresie doskonalenia procesuaudytowania, oceniaćaudytorów i odpowiednio motywowaćich do zapewnienia skuteczności audytów, ukierunkowaćaudytyna obszary związane przede wszystkim ze znaczącymi aspektami środowiskowymi i działaniami, gdzie istnieje ryzyko wystąpienia nieprawidłowości, identyfikować możliwości doskonalenia programu audytów, przeglądaćzarówno planaudytówjak i wynikiaudytówpod kątem ich skuteczności, wyciągać wnioski i doskonalić program audytów.

45 DOSKONALENIE PROCESU AUDYTÓW POPRZEZ: skuteczną obiektywną ocenę wyników audytów wewnętrznych w danym okresie czasu, skuteczne zarządzanie programemaudytówz wykorzystaniem czterofazowego podejścia, podnoszenie kwalifikacji audytorów wewnętrznych poprzez zapewnienie szkoleńpodstawowych, warsztatów doskonalących oraz uczestniczenie waudytachdrugiej i trzeciej strony, usprawnienie procesuaudytowaniaw organizacji, poprzez proste procedury realizacji audytu, ukierunkowanie na wybór odpowiedniej metody próbkowania, sprawnego procesu audytowania, uświadomienie wszystkim zatrudnionym, że celem audytu jest ocena zgodności i stanowi on okazję do doskonalenia działań w zakresie zarządzania środowiskowego.

46 SKUTECZNOŚĆAUDYTÓW WEWNĘTRZNYCH stanowi podstawę przestrzegania zasad audytowania zależy od kompetencji audytorów zależy od sformułowanych wniosków z audytu stanowi warunek utrzymania i doskonalenia systemów zarządzania realnym dowodem na skutecznośćaudytówjest wdrożenie działań korygujących i zapobiegawczych

47 ZAPRASZAMY NA 15MINUT PRZERWY PO PRZERWIE: ODPOWIEDZI NA PYTANIA UCZESTNIKÓW

48 Dziękujemy za uwagę. KONTAKT: 1. DNV Business Assurance Poland Tomasz Gasiński - Prezes Zarządu Telefon: Stowarzyszenie Polskie Forum ISO Telefon:

Procedura Audity wewnętrzne Starostwa Powiatowego w Lublinie

Procedura Audity wewnętrzne Starostwa Powiatowego w Lublinie Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Starosty Lubelskiego Nr 123/2014 z dnia 18 grudnia 2014 r. Zintegrowane działania na rzecz poprawy jakości zarządzania w Starostwie Procedura Audity wewnętrzne Starostwa Powiatowego

Bardziej szczegółowo

NS-01 Procedura auditów wewnętrznych systemu zarządzania jakością

NS-01 Procedura auditów wewnętrznych systemu zarządzania jakością Załącznik nr 1 do zarządzenia Burmistrza Miasta Środa Wielkopolska Nr 19/2010 z dnia 22 lutego 2010 r. NS-01 Procedura auditów wewnętrznych systemu zarządzania jakością 1. Cel procedury Celem procedury

Bardziej szczegółowo

010 - P3/01/10 AUDITY WEWNĘTRZNE SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

010 - P3/01/10 AUDITY WEWNĘTRZNE SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Starostwo Powiatowe we Włocławku 010-F2/01/10 PROCEDURA SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ 010 - P3/01/10 AUDITY WEWNĘTRZNE SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Właściciel procedury: Pełnomocnik ds. Systemu Zarządzania

Bardziej szczegółowo

Budowanie skutecznych systemów zarządzania opartych na normach ISO

Budowanie skutecznych systemów zarządzania opartych na normach ISO UKatalog Szkoleń: Budowanie skutecznych systemów zarządzania opartych na normach ISO UBlok I Podejście procesowe: Zarządzanie procesowe (2 dni) Definicje procesu, zarządzanie procesami, podział i identyfikowanie

Bardziej szczegółowo

Zmiany w standardzie ISO dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka

Zmiany w standardzie ISO dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka Zmiany w standardzie ISO 9001 dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka 1 W prezentacji przedstawiono zmiany w normie ISO 9001 w oparciu o projekt komitetu. 2 3 4 5 6 Zmiany w zakresie terminów używanych

Bardziej szczegółowo

Komunikat nr 115 z dnia 12.11.2012 r.

Komunikat nr 115 z dnia 12.11.2012 r. Komunikat nr 115 z dnia 12.11.2012 r. w sprawie wprowadzenia zmian w wymaganiach akredytacyjnych dla jednostek certyfikujących systemy zarządzania bezpieczeństwem informacji wynikających z opublikowania

Bardziej szczegółowo

Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001. Mariola Witek

Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001. Mariola Witek Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001 Mariola Witek Przedmiot wykładu 1.Rozwój systemów zarządzania jakością (SZJ) 2.Potrzeba posiadania formalnych SZJ 3.Korzyści

Bardziej szczegółowo

Zmiany w normie ISO 19011

Zmiany w normie ISO 19011 Zmiany w normie ISO 19011 Tomasz Kloze Polskie Centrum Badań i Certyfikacji S. A. Jak powstawała nowa ISO 19011 Styczeń 2007 początek formalnego procesu przeglądu normy ISO 19011 Sformułowanie podstawowych

Bardziej szczegółowo

Audity wewnętrzne. Dokument dostępny w sieci kopia nadzorowana, wydruk kopia informacyjna.

Audity wewnętrzne. Dokument dostępny w sieci kopia nadzorowana, wydruk kopia informacyjna. Strona: 2 z 6 1. Cel działania. Nadrzędnym celem Urzędu Marszałkowskiego zgodnie z przyjętą polityką jakości jest zapewnienie sprawnej i profesjonalnej obsługi administracyjnej klientów. W związku z powyższym

Bardziej szczegółowo

Szkolenie Stowarzyszenia Polskie Forum ISO 14000 Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 16.04.2015

Szkolenie Stowarzyszenia Polskie Forum ISO 14000 Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 16.04.2015 Wykorzystanie elementów systemu EMAS w SZŚ według ISO 14001:2015 dr hab. inż. Alina Matuszak-Flejszman, prof. nadzw. UEP Agenda Elementy SZŚ według EMAS (Rozporządzenie UE 1221/2009) i odpowiadające im

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKI.* * NARODOWA STRATEGIA SPÓJNOŚCI FUNDUSZ SPOŁECZNY * **

EUROPEJSKI.* * NARODOWA STRATEGIA SPÓJNOŚCI FUNDUSZ SPOŁECZNY * ** 1 * 1 UNZA EUROPEJSKA KAPITAŁ LUDZKI.* * FUNDUSZ SPOŁECZNY * ** administracji samorządowej", Poddziałanie 5.2.1 Modernizacja zarządzania w administracji samorządowej" W PIHZ l.dane Klienta: RAPORT Z AUDITU

Bardziej szczegółowo

Normalizacja dla bezpieczeństwa informacyjnego

Normalizacja dla bezpieczeństwa informacyjnego Normalizacja dla bezpieczeństwa informacyjnego J. Krawiec, G. Ożarek Kwiecień, 2010 Plan wystąpienia Ogólny model bezpieczeństwa Jak należy przygotować organizację do wdrożenia systemu zarządzania bezpieczeństwem

Bardziej szczegółowo

V Ogólnopolska Konferencja nt. Systemów Zarządzania w Energetyce. Forum ISO 14000 INEM Polska. Polskie Forum ISO 14000 INEM Polska

V Ogólnopolska Konferencja nt. Systemów Zarządzania w Energetyce. Forum ISO 14000 INEM Polska. Polskie Forum ISO 14000 INEM Polska Forum ISO 14000 INEM Polska Polskie Forum ISO 14000 INEM Polska Wymagania norm: ISO 9001, ISO 14001 oraz PN-N-18001 dotyczące dostawców i podwykonawców. Szczyrk, 24 27. 09. 2006r. Maciej Kostrzanowski

Bardziej szczegółowo

14. Sprawdzanie funkcjonowania systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

14. Sprawdzanie funkcjonowania systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 14. Sprawdzanie funkcjonowania systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 14.1. Co to jest monitorowanie bezpieczeństwa i higieny pracy? Funkcjonowanie systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną

Bardziej szczegółowo

Normy ISO serii 9000. www.greber.com.pl. Normy ISO serii 9000. Tomasz Greber (www.greber.com.pl) dr inż. Tomasz Greber. www.greber.com.

Normy ISO serii 9000. www.greber.com.pl. Normy ISO serii 9000. Tomasz Greber (www.greber.com.pl) dr inż. Tomasz Greber. www.greber.com. Normy ISO serii 9000 dr inż. Tomasz Greber www.greber.com.pl www.greber.com.pl 1 Droga do jakości ISO 9001 Organizacja tradycyjna TQM/PNJ KAIZEN Organizacja jakościowa SIX SIGMA Ewolucja systemów jakości

Bardziej szczegółowo

Procedura auditów wewnętrznych i działań korygujących

Procedura auditów wewnętrznych i działań korygujących 1/14 TYTUŁ PROCEURY Opracował: Zatwierdził: Pełnomocnik ds. SZJ Mariusz Oliwa 18 marca 2010r.... podpis Starosta Bolesławiecki Cezary Przybylski... podpis PROCEURA OBOWIĄZUJE O NIA: 25 czerwca 2010r. 18

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA DOKUMENT NADZOROWANY W WERSJI ELEKTRONICZNEJ Wydanie 07 Urząd Miasta Płocka. Księga środowiskowa

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA DOKUMENT NADZOROWANY W WERSJI ELEKTRONICZNEJ Wydanie 07 Urząd Miasta Płocka. Księga środowiskowa Strona 1 1. Księga Środowiskowa Księga Środowiskowa to podstawowy dokument opisujący strukturę i funkcjonowanie wdrożonego w Urzędzie Systemu Zarządzania Środowiskowego zgodnego z wymaganiami normy PN-EN

Bardziej szczegółowo

KLIENCI KIENCI. Wprowadzenie normy ZADOWOLE NIE WYRÓB. Pomiary analiza i doskonalenie. Odpowiedzialnoś ć kierownictwa. Zarządzanie zasobami

KLIENCI KIENCI. Wprowadzenie normy ZADOWOLE NIE WYRÓB. Pomiary analiza i doskonalenie. Odpowiedzialnoś ć kierownictwa. Zarządzanie zasobami SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ ISO Jakość samą w sobie trudno jest zdefiniować, tak naprawdę pod tym pojęciem kryje się wszystko to co ma związek z pewnymi cechami - wyrobu lub usługi - mającymi wpływ na

Bardziej szczegółowo

Wymagania wobec dostawców: jakościowe, środowiskowe, bhp i etyczne

Wymagania wobec dostawców: jakościowe, środowiskowe, bhp i etyczne VI Konferencja nt. systemów zarządzania w energetyce Nowe Czarnowo Świnoujście, 21-23 X 2008 Wymagania wobec dostawców: jakościowe, środowiskowe, bhp i etyczne Grzegorz Ścibisz Łańcuch dostaw DOSTAWCA

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie zmianą - rozwój zarządzania procesowego wg ISO 9001:2015

Zarządzanie zmianą - rozwój zarządzania procesowego wg ISO 9001:2015 Zarządzanie zmianą - rozwój zarządzania procesowego wg ISO 9001:2015 ZAPEWNIAMY BEZPIECZEŃSTWO Piotr Błoński, Warszawa, 17.03.2016 r. Program 1. Zarządzanie zmianą - zmiany w normie ISO 9001:2015 2. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Egzamin za szkolenia Audytor wewnętrzny ISO nowy zawód, nowe perspektywy z zakresu normy ISO 9001, ISO 14001, ISO 27001

Egzamin za szkolenia Audytor wewnętrzny ISO nowy zawód, nowe perspektywy z zakresu normy ISO 9001, ISO 14001, ISO 27001 Egzamin za szkolenia Audytor wewnętrzny ISO nowy zawód, nowe perspektywy z zakresu normy ISO 9001, ISO 14001, ISO 27001 Imię i nazwisko:.. 1. Podczas AUDYTU WEWNETRZNEGO, działu albo procesu w organizacji,

Bardziej szczegółowo

WZ PW Norma ISO/IEC 27001:2013 najnowsze zmiany w systemach zarzadzania bezpieczeństwem informacji IT security trends

WZ PW Norma ISO/IEC 27001:2013 najnowsze zmiany w systemach zarzadzania bezpieczeństwem informacji IT security trends Norma ISO/IEC 27001:2013 najnowsze zmiany w systemach zarzadzania bezpieczeństwem informacji dr inż. Bolesław Szomański Wydział Zarządzania Politechnika Warszawska b.szomański@wz.pw.edu.pl Plan Prezentacji

Bardziej szczegółowo

WEWNĘTRZNY AUDIT JAKOŚCI

WEWNĘTRZNY AUDIT JAKOŚCI Strona 1 z 8 SPIS TREŚCI: 1. Cel procedury...1 2. Zakres stosowania...2 3. Terminologia...2 4. Opis postępowania...3 4.1 Powoływanie auditorów...3 4.2 Planowanie auditów...3 4.3 Przygotowanie auditów...4

Bardziej szczegółowo

Jak skutecznie wdrożyć System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji. Katowice 25 czerwiec 2013

Jak skutecznie wdrożyć System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji. Katowice 25 czerwiec 2013 Jak skutecznie wdrożyć System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji Katowice 25 czerwiec 2013 Agenda Na czym oprzeć System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji (SZBI) Jak przeprowadzić projekt wdrożenia

Bardziej szczegółowo

Audyt systemów informatycznych w świetle standardów ISACA

Audyt systemów informatycznych w świetle standardów ISACA Audyt systemów informatycznych w świetle standardów ISACA Radosław Kaczorek, CISSP, CISA, CIA Warszawa, 7 września 2010 r. 1 Zawartość prezentacji Wstęp Ryzyko i strategia postępowania z ryzykiem Mechanizmy

Bardziej szczegółowo

Numer dokumentu: PRC/DSJ/AW. Sprawdził / Zatwierdził : Tomasz Piekoszewski

Numer dokumentu: PRC/DSJ/AW. Sprawdził / Zatwierdził : Tomasz Piekoszewski Opracował: Radosław Zawiliński Sprawdził / Zatwierdził : Tomasz Piekoszewski Data obowiązywania: 2014-04-01 Wydanie: A 1. CEL Celem procedury jest określenie zasad przeprowadzania audytów wewnętrznych

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA. Audit wewnętrzny

PROCEDURA. Audit wewnętrzny I. Cel działania Celem niniejszej procedury jest zapewnienie, że: 1) SZJ jest skutecznie nadzorowany oraz weryfikowany; 2) proces auditu wewnętrznego jest zaplanowany i wykonywany zgodnie z przyjętymi

Bardziej szczegółowo

CEL SZKOLENIA: DO KOGO SKIEROWANE JEST SZKOLENIE:

CEL SZKOLENIA: DO KOGO SKIEROWANE JEST SZKOLENIE: Audytor Wewnętrzny systemu HACCP oraz standardów IFS w wersji 6 (International Food Standard version 6) i BRC w nowej wersji 7 (Global Standard for Food Safety issue 7) - AWIFSBRC CEL SZKOLENIA: zrozumienie

Bardziej szczegółowo

PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ UNIĘ EUROPEJSKĄ W RAMACH EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU SPOŁECZNEGO

PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ UNIĘ EUROPEJSKĄ W RAMACH EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU SPOŁECZNEGO PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ UNIĘ EUROPEJSKĄ W RAMACH EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU SPOŁECZNEGO Priorytet VII Regionalne kadry gospodarki. Działanie 8.1 Rozwój pracowników i przedsiębiorstw w regionie. Poddziałanie

Bardziej szczegółowo

Etapy wdraŝania Systemu Zarządzania Jakością zgodnego z ISO 9001:2008

Etapy wdraŝania Systemu Zarządzania Jakością zgodnego z ISO 9001:2008 1 2 Etapy wdraŝania Systemu Zarządzania Jakością zgodnego z ISO 9001:2008 Etapy wdraŝania Systemu Zarządzania Jakością zgodnego z ISO 9001:2008 3 Agenda 4 Jaki powinien być System Zarządzania wg norm serii

Bardziej szczegółowo

WPROWADZENIE ZMIAN - UAKTUALNIENIA

WPROWADZENIE ZMIAN - UAKTUALNIENIA Strona 1 z 8 WPROWADZENIE ZMIAN - UAKTUALNIENIA Lp. Data Zmienione strony Krótki opis zmian Opracował Zatwierdził Strona 2 z 8 1. CEL PROCEDURY Celem procedury jest zapewnienie zgodności funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

Zaawansowane procedury auditów nadzoru i recertyfikacji (ASRP) (Advanced Surveillance and Recertification Procedures)

Zaawansowane procedury auditów nadzoru i recertyfikacji (ASRP) (Advanced Surveillance and Recertification Procedures) Zaawansowane procedury auditów nadzoru i recertyfikacji (ASRP) (Advanced Surveillance and Recertification Procedures) Jubileuszowa Konferencja Polskiego Forum ISO 14000 Warszawa 18.04.2012 Prowadzący:

Bardziej szczegółowo

Audyt techniczny w laboratorium widziane okiem audytora. Piotr Pasławski 2008

Audyt techniczny w laboratorium widziane okiem audytora. Piotr Pasławski 2008 Audyt techniczny w laboratorium widziane okiem audytora Piotr Pasławski 2008 Odniesienie do wymagań normy PN-EN ISO/IEC 17025:2005 Pkt. 4.4 normy Przegląd zapytań, ofert i umów - procedura przeglądu zleceń

Bardziej szczegółowo

Zmiany wymagań normy ISO 14001

Zmiany wymagań normy ISO 14001 Zmiany wymagań normy ISO 14001 Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (ISO) opublikowała 15 listopada br. zweryfikowane i poprawione wersje norm ISO 14001 i ISO 14004. Od tego dnia są one wersjami obowiązującymi.

Bardziej szczegółowo

Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą. dr Adam Jabłoński

Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą. dr Adam Jabłoński 2012 Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą dr Adam Jabłoński GENEZA POWSTANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO Konferencja w Rio de Janeiro 1992 r. 27 Zasad Zrównoważonego Rozwoju Karta Biznesu Zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Korzyści wynikające z wdrożenia systemu zarządzania jakością w usługach medycznych.

Korzyści wynikające z wdrożenia systemu zarządzania jakością w usługach medycznych. Norma PN-EN ISO 9001:2009 System Zarządzania Jakością w usługach medycznych Korzyści wynikające z wdrożenia systemu zarządzania jakością w usługach medycznych. www.isomed.pl Grzegorz Dobrakowski Uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ENERGIĄ

ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ENERGIĄ ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ENERGIĄ Standardowe etapy wdrażania systemu zarzadzania energią ETAP I: Przeprowadzenie przeglądu wstępnego zarządzania energią ETAP II: Opracowanie zakresu działań

Bardziej szczegółowo

Szkolenia DQS Polska 2006

Szkolenia DQS Polska 2006 AW Auditor wewnętrzny DQS I edycja szkolenia 20-22.02.2006 II edycja szkolenia 02-04.10.2006 Szkolenie skierowane jest do kandydatów na auditorów wewnętrznych oraz dla auditorów wewnętrznych systemu zarządzania

Bardziej szczegółowo

Akredytacja laboratoriów wg PN-EN ISO/IEC 17025:2005

Akredytacja laboratoriów wg PN-EN ISO/IEC 17025:2005 Akredytacja laboratoriów wg PN-EN ISO/IEC 17025:2005 Marek Misztal ENERGOPOMIAR Sp. z o.o. Biuro Systemów Zarządzania i Ocen Nowe Brzesko, 26 września 2006 r. Czy systemy zarządzania są nadal dobrowolne?

Bardziej szczegółowo

ISO 14000 w przedsiębiorstwie

ISO 14000 w przedsiębiorstwie ISO 14000 w przedsiębiorstwie Rodzina norm ISO 14000 TC 207 ZARZADZANIE ŚRODOWISKOWE SC1 System zarządzania środowiskowego SC2 Audity środowiskowe SC3 Ekoetykietowanie SC4 Ocena wyników ekologicznych SC5

Bardziej szczegółowo

Program certyfikacji systemów zarządzania

Program certyfikacji systemów zarządzania Program certyfikacji InterCert prowadzi certyfikację systemów w oparciu o procedurę certyfikacji Systemów Zarządzania. Certyfikacja w przedsiębiorstwach obejmuje następujące etapy: Kontakt z klientem (przygotowanie

Bardziej szczegółowo

Weryfikacja i walidacja w systemie EMAS. Biuro Certyfikacji Systemów Zarządzania PRS S.A. Grzegorz Marchewka

Weryfikacja i walidacja w systemie EMAS. Biuro Certyfikacji Systemów Zarządzania PRS S.A. Grzegorz Marchewka Weryfikacja i walidacja w systemie EMAS Biuro Certyfikacji Systemów Zarządzania PRS S.A. Grzegorz Marchewka EMAS (Eco Management and Audit Scheme) Wspólnotowy System Ekozarządzania i Audytu Rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

DCT/ISO/SC/1.01 Księga Jakości DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2014-04-29

DCT/ISO/SC/1.01 Księga Jakości DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2014-04-29 DCT/ISO/SC/1.01 Księga Jakości DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2014-04-29 2 ELEMENTY KSIĘGI JAKOŚCI 1. Terminologia 2. Informacja o Firmie 3. Podejście procesowe 4. Zakres Systemu Zarządzania Jakością

Bardziej szczegółowo

Audyty wewnętrzne Nr:

Audyty wewnętrzne Nr: Strona: 1 z 5 PROCEDURA SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ AUDYTY WEWNĘTRZNE Właściciel procedury: Pełnomocnik ds. Systemu Zarządzania Jakością Data Imię i nazwisko Podpis Stanowisko Opracował: 21.02.2011 Zespół

Bardziej szczegółowo

Podejście procesowe do audytów PKJPA. Szkolenia do audytu PKJPA 2009

Podejście procesowe do audytów PKJPA. Szkolenia do audytu PKJPA 2009 Podejście procesowe do audytów PKJPA Szkolenia do audytu PKJPA 2009 Agenda 1. Wprowadzenie do nowej formuły audytu 2. Struktura i sposób tworzenia dokumentacji Struktura dokumentacji, poziomy dokumentacji

Bardziej szczegółowo

System zarządzania laboratorium

System zarządzania laboratorium Biuro Zarządzania Jakością, Środowiskiem i BHP Sp. z o.o. przy wsparciu merytorycznym Politechniki Warszawskiej zaprasza wszystkich chętnych do udziału w cyklu szkoleń System zarządzania laboratorium Oferowany

Bardziej szczegółowo

Strona: 1 z 5 PROCEDURA ZINTEGROWANEGO SYSTEMU ZARZĄDZANIA. OiSO.0142.2.1.2011 AUDYTY WEWNĘTRZNE

Strona: 1 z 5 PROCEDURA ZINTEGROWANEGO SYSTEMU ZARZĄDZANIA. OiSO.0142.2.1.2011 AUDYTY WEWNĘTRZNE Strona: 1 z 5 ROCEDURA ZINTEGROWANEGO SYSTEMU ZARZĄDZANIA AUDYTY WEWNĘTRZNE Właściciel procedury: ełnomocnik ds. Zintegrowanego Systemu Zarządzania Data Imię i nazwisko odpis Stanowisko Opracował: 1.1.011

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ AUDITY WEWNETRZNE AUDITY WEWNĘTRZNE. Obowiązuje od: 1 grudnia 2007r

PROCEDURA SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ AUDITY WEWNETRZNE AUDITY WEWNĘTRZNE. Obowiązuje od: 1 grudnia 2007r /8 AUDITY WEWNĘTRZNE Opracował: (imię i nazwisko, podpis) Ewa Szopińska Data: 3 sierpnia 2007r Obowiązuje od: grudnia 2007r Zatwierdził: (imię i nazwisko, podpis) Marek Fryźlewicz Data: 3 sierpnia 2007r

Bardziej szczegółowo

Kiedy audyt jest audytem a kiedy nie? PURECONFERENCES, WARSZAWA 9/10/2014

Kiedy audyt jest audytem a kiedy nie? PURECONFERENCES, WARSZAWA 9/10/2014 Kiedy audyt jest audytem a kiedy nie? PURECONFERENCES, WARSZAWA 9/10/2014 Audyt, ocena ryzyka, kontrola Kilka zdań o Instytucie Bezpieczeństwa i Informacji; Kilka zdań o prelegencie; Kilka zdań o wystąpieniu;

Bardziej szczegółowo

Kliknij, aby edytować styl

Kliknij, aby edytować styl Biuro Usług Doskonalenia Zarządzania i Organizacji SYSTEM Sp.j. Kliknij, aby edytować styl ul. Faradaya 53 lok. 44 42-200 Częstochowa, tel.: 34-321 43 80 e-mail: sekretariat@biuro-system.com www.biuro-system.com

Bardziej szczegółowo

ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Standardowe etapy wdrażania systemu zarzadzania jakością ETAP I: Audit wstępny zapoznanie się z organizacją ETAP II: Szkolenie dla Kierownictwa i grupy wdrożeniowej

Bardziej szczegółowo

Czy certyfikacja systemów zarządzania może być. odpowiedzialności przedsiębiorstw? 2012-06-15. Certyfikacja systemów zarządzania a CSR

Czy certyfikacja systemów zarządzania może być. odpowiedzialności przedsiębiorstw? 2012-06-15. Certyfikacja systemów zarządzania a CSR Czy certyfikacja systemów zarządzania może być Tytuł poświadczeniem prezentacji społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw? 1 2012-06-15 Certyfikacja systemów zarządzania a CSR Systemy zarządzania Systemy

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI PROGRAM AKREDYTACJI JEDNOSTEK CERTYFIKUJĄCYCH GOSPODARKĘ LEŚNĄ I ŁAŃCUCH DOSTAW W SYSTEMIE PEFC Wydanie 2 Warszawa, 10.02.2012 r. Spis treści 1 Wprowadzenie 3 2 Definicje 3

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z AUDITU NADZORU

RAPORT Z AUDITU NADZORU Klient - Nazwa Organizacji INFORMACJE PODSTAWOWE PZM WIMET ZBIGNIEW WIŚNIEWSKI SP. J. Adres 05-420 Józefów, ul. Krucza 2 Oddziały objęte zakresem certyfikacji 05-420 Józefów, ul. Krucza 2 Telefon 48 (22)

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z AUDITU Nr 1076 / C-1

RAPORT Z AUDITU Nr 1076 / C-1 M i t T I KAPITAŁ UNZA EUROPEJSKA * * * * * * LUDZKI EUROPEJSKI Program Operacyjny Kapitał Ludzki 2007-2013, Priorytet V Dobre rządzenie, Działanie 5.2 Wzmocnienie potencjału administracji samorządowej,

Bardziej szczegółowo

Wdrożenie systemu zarządzania energią wg norm PN-EN 16001 i ISO 50001 na przykładzie Koksowni Przyjaźń Sp. z o.o.

Wdrożenie systemu zarządzania energią wg norm PN-EN 16001 i ISO 50001 na przykładzie Koksowni Przyjaźń Sp. z o.o. Wdrożenie systemu zarządzania energią wg norm PN-EN 16001 i ISO 50001 na przykładzie Koksowni Przyjaźń Sp. z o.o. Konferencja Klubu Polskie Forum ISO 14000 Warszawa, 17-18 kwietnia 2012 Krzysztof Lebdowicz

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA DOBRYCH PRAKTYK

SZKOŁA DOBRYCH PRAKTYK FORMULARZ ZGŁOSZENIOWY SZKOŁA DOBRYCH PRAKTYK TYTUŁ/NAZWA Dobrej praktyki Nowoczesny System Zarządzania Jakością w I Liceum Ogólnokształcącym im. Ks. A. J. Czartoryskiego w Puławach - Permanentne doskonalenie

Bardziej szczegółowo

Przegląd systemu zarządzania jakością

Przegląd systemu zarządzania jakością LOGO Nazwa i adres FIRMY PROCEDURA Systemowa P01.01 wyd. [data wydania] str. 1 / stron 5 ilość załączników: 4 Tytuł: Przegląd systemu zarządzania jakością egz. nr:... Spis treści 1. Cel... 2 2. Przedmiot

Bardziej szczegółowo

Informacja dla Klienta Przebieg auditu ISO 9001

Informacja dla Klienta Przebieg auditu ISO 9001 Informacja dla Klienta Przebieg auditu ISO 9001 W skrócie Ta Informacja dla Klienta zawiera wyjaśnienia dotyczące głównych etapów auditowania i certyfikacji Systemu Zarządzania Jakością ISO 9001. Przed

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 119/2008 Burmistrza Miasta Czeladź. z dnia 29 maja 2008r

Zarządzenie Nr 119/2008 Burmistrza Miasta Czeladź. z dnia 29 maja 2008r Zarządzenie Nr 119/2008 w sprawie : wprowadzenia procedury Działań Korygujących i Zapobiegawczych w Urzędzie Miasta Czeladź Na podstawie art. 31 oraz art. 33 ust.1, 3 i 5 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o

Bardziej szczegółowo

Opis procedury certyfikacyjnej Program certyfikacji systemów zarządzania

Opis procedury certyfikacyjnej Program certyfikacji systemów zarządzania to inaczej mówiąc skrócony opis procedury systemów realizowanej przez Jednostkę Certyfikującą Systemy Zarządzania TÜV NORD Polska Sp. z o.o. (dalej zwaną Jednostką Certyfikującą) w oparciu o wymagania

Bardziej szczegółowo

Załącznik 1 do Zarządzenia Nr 12 Prezesa PKN z dnia 29 marca 2010 r. Strona 1/13

Załącznik 1 do Zarządzenia Nr 12 Prezesa PKN z dnia 29 marca 2010 r. Strona 1/13 POLSKI KOMITET NORMALIZACYJNY Wydział Certyfikacji ul. Świętokrzyska 14, 00-050 Warszawa tel. 0 22 556 74 50; fax. 0 22 556 74 20 e-mail wcrsekr@pkn.pl; www.pkn.pl Załącznik 1 do z dnia 29 marca 2010 r.

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE 2. Projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju.

SZKOLENIE 2. Projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju. SZKOLENIE 2 Projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju. FAMED Żywiec S.A. Dokumentacja Systemu Zarządzania zgodnego z PN-EN ISO

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia w wdrażaniu systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji zgodnego z normą ISO 27001

Doświadczenia w wdrażaniu systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji zgodnego z normą ISO 27001 Doświadczenia w wdrażaniu systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji zgodnego z normą ISO 27001 na przykładzie Urzędu Miejskiego w Bielsku-Białej Gliwice, dn. 13.03.2014r. System Zarządzania Bezpieczeństwem

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE SZCZEGÓŁOWE NA TEMAT SZKOLENIA OTWARTEGO: PEŁNOMOCNIK I AUDYTOR WEWNĘTRZNY SYSTEMU ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO wg PN-EN ISO 14001:2015

INFORMACJE SZCZEGÓŁOWE NA TEMAT SZKOLENIA OTWARTEGO: PEŁNOMOCNIK I AUDYTOR WEWNĘTRZNY SYSTEMU ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO wg PN-EN ISO 14001:2015 INFORMACJE SZCZEGÓŁOWE NA TEMAT SZKOLENIA OTWARTEGO: PEŁNOMOCNIK I AUDYTOR WEWNĘTRZNY SYSTEMU ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO wg PN-EN ISO 14001:2015 S t r o n a 2 z 5 Serdecznie zapraszamy Państwa na szkolenie

Bardziej szczegółowo

POCEDURA SYSTEMU ORGANIZACJI I ZARZĄDZANIA WEWNĘTRZNY AUDYT JAKOŚCI. P 03/01 Obowiązuje od: 01 lutego 2015 r.

POCEDURA SYSTEMU ORGANIZACJI I ZARZĄDZANIA WEWNĘTRZNY AUDYT JAKOŚCI. P 03/01 Obowiązuje od: 01 lutego 2015 r. Strona: 1 z 5 Spis treści: 1. Przeznaczenie, cel 2. Zakres obowiązywania 3. Terminologia 4. Uprawnienia i obowiązki 5. Opis 5.1. Planowanie audytów 5.2. Przygotowanie audytów 5.3. Wykonanie audytów 5.3.1.

Bardziej szczegółowo

KSIĘGA JAKOŚCI POMIARY, ANALIZA I DOSKONALENIE

KSIĘGA JAKOŚCI POMIARY, ANALIZA I DOSKONALENIE Wydanie: 4 z dnia 09.06.2009r zmiana: 0 Strona 1 z 13 8.1 Postanowienia ogólne W Szpitalu Miejskim w Elblągu zostały zaplanowane i wdroŝone procesy monitorowania i pomiarów oraz analizy danych i doskonalenia

Bardziej szczegółowo

HARMONOGRAM SZKOLEŃ KIG BLCA II PÓŁROCZE 2011 r.

HARMONOGRAM SZKOLEŃ KIG BLCA II PÓŁROCZE 2011 r. HARMONOGRAM SZKOLEŃ KIG BLCA II PÓŁROCZE 2011 r. Termin Temat Zakres merytoryczny Prowadzący Szkolenie obejmuje zagadnienia związane z przygotowaniem się i przeprowadzeniem auditu wewnętrznego systemu

Bardziej szczegółowo

EA-7/05 Wytyczne EA dotyczące zastosowania normy ISO/IEC 17021:2006 w auditach połączonych

EA-7/05 Wytyczne EA dotyczące zastosowania normy ISO/IEC 17021:2006 w auditach połączonych Numer publikacji EA-7/05 Wytyczne EA dotyczące zastosowania normy ISO/IEC 17021:2006 w auditach połączonych CEL Niniejszy dokument został przygotowany przez grupę zadaniową pod kierunkiem Komitetu EA ds.

Bardziej szczegółowo

OFERTA SZKOLENIOWA nr 01/09/2014

OFERTA SZKOLENIOWA nr 01/09/2014 Strona 1 z 5 OFERTA SZKOLENIOWA nr 01/09/2014 SYSTEM ZARZĄDZANIA BEZPIECZEŃSTWEM ŻYWNOŚCI WG ISO 22000. KURS DLA AUDITORÓW WEWNĘTRZNYCH, PEŁNOMOCNIKÓW ORAZ WARSZTATY PRAKTYCZNE Strona 2 z 5 Biuro Handlowe

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Wawrzyniak Quo vadis BS? Ożarów Mazowiecki, styczeń 2014

Krzysztof Wawrzyniak Quo vadis BS? Ożarów Mazowiecki, styczeń 2014 1 QUO VADIS.. BS? Rekomendacja D dlaczego? Mocne fundamenty to dynamiczny rozwój. Rzeczywistość wdrożeniowa. 2 Determinanty sukcesu w biznesie. strategia, zasoby (ludzie, kompetencje, procedury, technologia)

Bardziej szczegółowo

TÜV SUMMER TIME. Sierpniowe szkolenia TÜV Akademia Polska. TÜV Akademia Polska Sp. z o.o.

TÜV SUMMER TIME. Sierpniowe szkolenia TÜV Akademia Polska. TÜV Akademia Polska Sp. z o.o. Firma szkoleniowa TÜV Akademia Polska Sp. z o.o. należąca do międzynarodowego koncernu TÜV Rheinland światowego lidera w dziedzinie usług dla przedsiębiorstw, zaprasza Państwa na cykl szkoleń: TÜV SUMMER

Bardziej szczegółowo

DCT/ISO/SC/1.01 Księga Jakości DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2015-04-27

DCT/ISO/SC/1.01 Księga Jakości DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2015-04-27 DCT/ISO/SC/1.01 Księga Jakości DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2015-04-27 2 ELEMENTY KSIĘGI JAKOŚCI 1. Terminologia 2. Informacja o Firmie 3. Podejście procesowe 4. Zakres Systemu Zarządzania Jakością

Bardziej szczegółowo

DCT/ISO/SC/1.02 Podręcznika Zintegrowanego Systemu Zarządzania w DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2016-04-08

DCT/ISO/SC/1.02 Podręcznika Zintegrowanego Systemu Zarządzania w DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2016-04-08 DCT/ISO/SC/1.02 Podręcznika Zintegrowanego Systemu Zarządzania w DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2016-04-08 2 ELEMENTY KSIĘGI JAKOŚCI 1. Terminologia 2. Informacja o Firmie 3. Podejście procesowe

Bardziej szczegółowo

KARTA PROCESU VII.00.00/02 SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ. LIDERZY PROCESU SEKRETARZ WOJEWÓDZTWA PEŁNOMOCNIK ds. SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

KARTA PROCESU VII.00.00/02 SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ. LIDERZY PROCESU SEKRETARZ WOJEWÓDZTWA PEŁNOMOCNIK ds. SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ URZĄD MARSZAŁKOWSKI WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO PN-EN ISO 9001:2009 Załącznik 7 do Zarządzenia Nr 46/2010 Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego z dnia 19 listopada 2010 roku KARTA PROCESU SYSTEM

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ WEDŁUG

SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ WEDŁUG Wykład 10. SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ WEDŁUG NORM ISO 9000 1 1. Rodzina norm ISO 9000: Normy ISO 9000 są od 1987r., a trzecia rodzina norm ISO 9000 z 2000 r. (doskonalona w kolejnych latach) składa się

Bardziej szczegółowo

Zintegrowany System Zarządzania w Śląskim Centrum Społeczeństwa Informacyjnego

Zintegrowany System Zarządzania w Śląskim Centrum Społeczeństwa Informacyjnego Zintegrowany System Zarządzania w Śląskim Centrum Społeczeństwa Informacyjnego Beata Wanic Śląskie Centrum Społeczeństwa Informacyjnego II Śląski Konwent Informatyków i Administracji Samorządowej Szczyrk,

Bardziej szczegółowo

Akredytacja dla jednostek certyfikujących wyroby na potrzeby bezpieczeństwa państwa

Akredytacja dla jednostek certyfikujących wyroby na potrzeby bezpieczeństwa państwa Akredytacja dla jednostek certyfikujących wyroby na potrzeby bezpieczeństwa państwa (jak uzyskać akredytacje obronności i bezpieczeństwa) Podmiotami uczestniczącymi w procesie oceny zgodności wyrobów przeznaczonych

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 do Zarządzenia Dyrektora nr 15/2010 z dnia 8 marca 2010 r.

Załącznik nr 4 do Zarządzenia Dyrektora nr 15/2010 z dnia 8 marca 2010 r. Załącznik nr 4 do Zarządzenia Dyrektora nr 15/2010 z dnia 8 marca 2010 r. Instrukcja dokonywania samooceny oraz sporządzania oświadczenia o stanie kontroli zarządczej w Szkole Podstawowej nr 4 im. Kawalerów

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA JEDNOSTEK CERTYFIKUJĄCYCH GOSPODARKĘ LEŚNĄ I ŁAŃCUCH DOSTAW W SYSTEMIE PEFC Wydanie 3 Warszawa, 15.10.2015 r. Spis treści 1 Wprowadzenie... 4 2 Definicje... 4 3

Bardziej szczegółowo

Odpłatność pozostali. 24-25.11.2012 320 zł 640 zł. 08-09.12.2012 320 zł 640 zł 12-13.01.2013 26-27.01.2013

Odpłatność pozostali. 24-25.11.2012 320 zł 640 zł. 08-09.12.2012 320 zł 640 zł 12-13.01.2013 26-27.01.2013 Warszawska Szkoła Zarządzania Szkoła Wyższa mając na uwadze potrzeby i oczekiwania rynkowe uruchomiła w roku akademickim 2012/2013 studia podyplomowe nt. Zarządzanie Jakością o dwóch specjalnościach: -

Bardziej szczegółowo

Wdrożony i certyfikowany Zintegrowany System Zarządzania zgodny z normami: ISO 9001, ISO 14001, PN-N-18001.

Wdrożony i certyfikowany Zintegrowany System Zarządzania zgodny z normami: ISO 9001, ISO 14001, PN-N-18001. Systemy zarządzania Dobrze zaprojektowane i spójne procesy zarządcze i operacyjne Grupy Kapitałowej ukierunkowane są na zagwarantowanie oczekiwanej jakości oferowanych przez nas produktów i usług, ochronę

Bardziej szczegółowo

Forma Cel zajęć i zakres informacyjny / zakres umiejętności Uwagi CZĘŚĆ WYKŁADOWA

Forma Cel zajęć i zakres informacyjny / zakres umiejętności Uwagi CZĘŚĆ WYKŁADOWA ZARZĄDZANIE JAKOŚCIĄ I PRODUKCJĄ CHEMICZNĄ - PROGRAM WYKŁADU i SEMINARIUM Prowadzący przedmiot: prof. dr hab. inż. Marian Kamiński, Technologia Chemiczna, semestr 4 (letni), rok akad. 2015-16 Nr wykł./sem.

Bardziej szczegółowo

Harmonogram szkoleń. Lipiec grudzień 2015 r. 2015 r.

Harmonogram szkoleń. Lipiec grudzień 2015 r. 2015 r. Harmonogram szkoleń Lipiec grudzień 2015 r. 2015 r. firmieds O Incert INCERT jest niezależną firmą doradczo-szkoleniową wyspecjalizowaną we wdrażaniu systemów zarządzania wg norm ISO, szkoleniach oraz

Bardziej szczegółowo

CERTIOS Centrum Edukacji Przedsiębiorcy

CERTIOS Centrum Edukacji Przedsiębiorcy S t r o n a 1 S t r o n a 2 Serdecznie zapraszamy Państwa na szkolenie Pełnomocnik i Audytor Wewnętrzny Zintegrowanego Systemu Zarządzania Jakością i Środowiskowego! Celem szkolenia jest: przygotowanie

Bardziej szczegółowo

ISO/IEC ISO/IEC 27001:2005. opublikowana 15.10.2005 ISO/IEC 27001:2005. Plan prezentacji

ISO/IEC ISO/IEC 27001:2005. opublikowana 15.10.2005 ISO/IEC 27001:2005. Plan prezentacji Projektowanie i wdrażanie systemów zarządzania bezpieczeństwem informacji zgodnie z ISO/IEC 27001 Plan prezentacji Norma ISO/IEC 27001 Budowa polityki bezpieczeństwa - ćwiczenie Przykładowy plan wdrożenia

Bardziej szczegółowo

OHSAS 18001:2007 OHSAS 18001:2007 1

OHSAS 18001:2007 OHSAS 18001:2007 1 Doskonalenie SZBiHP w oparciu o wymagania nowej normy OHSAS 18001:2007 Systemy Zarządzania Bezpieczeństwem i Higieną Pracy Wymagania OHSAS 18001:2007 1 Biuro Usług Doskonalenia Zarządzania i Organizacji

Bardziej szczegółowo

Wartość audytu wewnętrznego dla organizacji. Warszawa, 11.03.2013

Wartość audytu wewnętrznego dla organizacji. Warszawa, 11.03.2013 Wartość audytu wewnętrznego dla organizacji Warszawa, 11.03.2013 Informacje o Grupie MDDP Kim jesteśmy Jedna z największych polskich firm świadczących kompleksowe usługi doradcze 6 wyspecjalizowanych linii

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania bezpieczeństwem informacji: co to jest, po co je budować i dlaczego w urzędach administracji publicznej

Systemy zarządzania bezpieczeństwem informacji: co to jest, po co je budować i dlaczego w urzędach administracji publicznej Systemy zarządzania bezpieczeństwem informacji: co to jest, po co je budować i dlaczego w urzędach administracji publicznej Wiesław Paluszyński Prezes zarządu TI Consulting Plan prezentacji Zdefiniujmy

Bardziej szczegółowo

ISO 14001:2004, Rozporządzenie EMAS kroki w kierunku zmian wzorców produkcji i usług ewolucja strategii ochrony środowiska Lucyna Kandora

ISO 14001:2004, Rozporządzenie EMAS kroki w kierunku zmian wzorców produkcji i usług ewolucja strategii ochrony środowiska Lucyna Kandora ISO 14001:2004, Rozporządzenie EMAS kroki w kierunku zmian wzorców produkcji i usług ewolucja strategii ochrony środowiska Lucyna Kandora Politechnika Śląska w Gliwicach; Wydział Organizacji i Zarządzania

Bardziej szczegółowo

Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem

Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem Do najbardziej znanych systemów zarządzania środowiskiem należą: europejski EMAS światowy ISO 14000 Normy ISO serii 14000 1991 rok -Mędzynarodowa

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie jakością wg norm serii ISO 9000:2000 cz.1 system, kierownictwo i zasoby

Zarządzanie jakością wg norm serii ISO 9000:2000 cz.1 system, kierownictwo i zasoby Jakub Wierciak Zagadnienia jakości i niezawodności w projektowaniu Zarządzanie jakością wg norm serii ISO 9000:2000 cz.1 system, kierownictwo i zasoby System zarządzania jakością (ISO 9000:2000) System

Bardziej szczegółowo

SYSTEM ZARZĄDZANIA RYZYKIEM W DZIAŁALNOŚCI POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ FILII w PŁOCKU

SYSTEM ZARZĄDZANIA RYZYKIEM W DZIAŁALNOŚCI POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ FILII w PŁOCKU P OLITECHNIK A W AR S Z AWSKA FILIA W PŁOCKU ul. Łukasiewicza 17, 09-400 Płock SYSTEM ZARZĄDZANIA RYZYKIEM W DZIAŁALNOŚCI POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ FILII w PŁOCKU Opracowano na podstawie załącznika do

Bardziej szczegółowo

Ekoinnowacje w zarządzaniu przedsiębiorstwem

Ekoinnowacje w zarządzaniu przedsiębiorstwem Ekoinnowacje w zarządzaniu przedsiębiorstwem dr hab. inż. Alina Matuszak-Flejszman, prof. nadzw. UEP Poznań, 17 listopada 2014 r. AGENDA Innowacyjne podejście do zarządzania przedsiębiorstwem Warunki i

Bardziej szczegółowo

Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 2015-04-16

Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 2015-04-16 Zmiany w istniejących systemach zarządzania środowiskowego zbudowanych wg normy ISO 14001:2004, wynikające z nowego wydania ISO 14001 (wybrane przykłady) Grzegorz Ścibisz Warszawa, 16. kwietnia 2015 Niniejsza

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 32 /2007 Burmistrza Miasta Czeladź. z dnia 15 marzec 2007

Zarządzenie Nr 32 /2007 Burmistrza Miasta Czeladź. z dnia 15 marzec 2007 Zarządzenie Nr 32 /2007 z dnia 15 marzec 2007 w sprawie : wprowadzenia procedury auditów wewnętrznych w Urzędzie Miasta Czeladź Na podstawie art. 31 oraz art. 33 ust.1, 3 i 5 ustawy z dnia 8 marca 1990

Bardziej szczegółowo

REWIZJA I PROCEDURY CERTYFIKACJI I AKREDYTACJI (ZASADY OGÓLNE)

REWIZJA I PROCEDURY CERTYFIKACJI I AKREDYTACJI (ZASADY OGÓLNE) Rewizja i Procedury Certyfikacji i Akredytacji poprawiony styczeń 2008 Polski System Certyfikacji Leśnictwa PEFC dokument nr 1 luty 2005 REWIZJA I PROCEDURY CERTYFIKACJI I AKREDYTACJI (ZASADY OGÓLNE) Rada

Bardziej szczegółowo

Procedura Systemu Zarządzania Jakością wg PN-EN ISO 9001:2001. Opracował Sprawdził Zatwierdził SPIS TREŚCI

Procedura Systemu Zarządzania Jakością wg PN-EN ISO 9001:2001. Opracował Sprawdził Zatwierdził SPIS TREŚCI Opracował Sprawdził Zatwierdził Pełnomocnik ds. SZJ Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Zielonej Górze Romuald Kierkiewicz ElŜbieta Bujakowska Barbara Jabłońska ElŜbieta Wytrykus-Zalewska Zbigniew

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Janusz Bronisław Berdowski EUROPEJSKA UCZELNIA INFORMATYCZNO-EKONOMICZNA W WARSZAWIE ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Od jakości nie ma odwrotu, gdyż na rynku globalnym nie walczy się tylko ceną

Bardziej szczegółowo