Przegląd zarządzania. Zeszyty Naukowe nr 717 Akademii Ekonomicznej w Krakowie. Urszula Balon. Piotr Kafel

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Przegląd zarządzania. Zeszyty Naukowe nr 717 Akademii Ekonomicznej w Krakowie. Urszula Balon. Piotr Kafel"

Transkrypt

1 Zeszyty Naukowe nr 717 Akademii Ekonomicznej w Krakowie 2006 Urszula Balon Katedra Zarządzania Jakością Piotr Kafel Katedra Zarządzania Jakością Przegląd zarządzania 1. Wstęp Seria norm ISO 9000 po raz pierwszy została opublikowana w roku 1987 r. Została ona stworzona na podstawie istniejących norm krajowych takich krajów, jak: Wielka Brytania, Francja, Niemcy, Holandia, Kanada i Stany Zjednoczone [13]. Od tego czasu przedsiębiorstwa, które wdrażają system zarządzania jakością według takich norm, przeprowadzają okresowe przeglądy zarządzania. Przegląd zarządzania można zdefiniować jako działanie podejmowane w celu określenia przydatności, adekwatności i skuteczności zarządzania jakością do osiągnięcia ustalonych celów. Zarządzanie jakością można rozumieć jako skoordynowane działanie dotyczące kierowania organizacją i jej nadzorowania w odniesieniu do jakości. W artykule tym omówione zostały podstawowe zasady przeprowadzania przeglądu systemu zarządzania jakością, określono dane wejściowe do przeglądu, cele jakiemu służą przeglądy oraz dane wyjściowe przeglądu zarządzania. 2. Rola najwyższego kierownictwa w przeglądach zarządzania W normach ISO serii 9000 określono osiem zasad zarządzania jakością, które mogą być wykorzystane przez kierownictwo do doskonalenia funkcjonowania przedsiębiorstwa. Ich znormalizowany zapis podano w normach PN-EN ISO 9000:2001 i PN-EN ISO 9004:2001 [9, 11]. Przegląd zarządzania wiąże się bezpośrednio z realizacją czterech z ośmiu zasad zarządzania, są to: zasada II Przywództwo, zasada V Podejście syste-

2 6 Urszula Balon, Piotr Kafel mowe do zarządzania, zasada VI Ciągłe doskonalenie, zasada VII Podejmowanie decyzji na podstawie faktów. Powiązania przeglądu zarządzania z zasadami zarządzania jakością przedstawiono na rys. 1. Zasada 2. Przywództwo Zasada 5. Podejście systemowe do zarządzania Przegląd systemu zarządzania jakością Zasada 6. Ciągłe doskonalenie Zasada 7. Podejmowanie decyzji na podstawie faktów Rys. 1. Powiązania przeglądu zarządzania z zasadami zarządzania jakością Źródło: opracowanie własne. Szczegółowe omówienie powiązań przeglądu zarządzania z zasadami zarządzania jakością opisano poniżej. Zasada druga Przywództwo [9]: Przywódcy ustalają jedność celu i kierunku działania organizacji. Zaleca się, aby tworzyli oni i utrzymywali środowisko wewnętrzne, w którym ludzie mogą w pełni zaangażować się w osiąganie celów organizacji. Poprzez przywództwo i działania najwyższe kierownictwo może kreować środowisko, w którym ludzie są w pełni zaangażowani, i w którym system zarządzania jakością może funkcjonować skutecznie. Okresowe przeglądy zarządzania są jednym ze sposobów realizacji zasady przywództwa w organizacji. Zastosowanie zasady przywództwa podczas przeglądów zarządzania zwykle prowadzi do [3]: analizy i rozpatrzenia potrzeb wszystkich stron zainteresowanych, w tym klientów, właścicieli, pracowników, dostawców czy społeczności lokalnej, ustanowienia i sprecyzowania wyraźnej wizji odnośnie do przyszłości organizacji, określenie celów i zadań do zrealizowania, zapewnienia ludziom wymaganych zasobów i szkolenia w ramach ich odpowiedzialności i uprawnień,

3 Przegląd zarządzania 7 inspirowania, zachęcania i uznawania wkładu ludzi, stworzenie możliwości do wymiany nowych idei, otwartych dyskusji i oceny danych wejściowych przeglądu zarządzania. Zasada piąta Podejście systemowe do zarządzania [9]: Zidentyfikowanie, zrozumienie i zarządzanie wzajemnie powiązanymi procesami jako systemem przyczynia się do zwiększenia skuteczności i efektywności organizacji w osiąganiu celów. Podczas przeglądu zarządzania zasadę tę można realizować poprzez skoncentrowanie wysiłków na kluczowych procesach. Spotkanie najwyższego kierownictwa organizacji i omawianie problemów związanych z funkcjonowaniem poszczególnych procesów pozwala na lepsze zrozumienie powiązań między nimi, poznanie możliwości organizacyjnych i w konsekwencji prowadzi do budowy struktury systemu pozwalającej na osiągnięcie celów organizacji w sposób skuteczny i efektywny. Przegląd zarządzania powinien umożliwiać spojrzenie z dystansu na organizację jako jedną całość, a nie zbiór oderwanych od siebie wydziałów czy jednostek organizacyjnych. Zasada szósta Ciągłe doskonalenie [9]: Zaleca się, aby ciągłe doskonalenie funkcjonowania całej organizacji stanowiło stały cel organizacji. Rezultaty podjętych działań są danymi wejściowymi do kolejnego przeglądu zarządzania Ustalenie polityki jakości i celów dotyczących jakości Ustalenie działań dotyczących doskonalenia systemu zarządzania Działaj Planuj Sprawdź Wykonaj Monitorowanie i pomiar procesów w odniesieniu do polityki jakości i celów dotyczących jakości Realizacja ustaleń z przeglądu zarządzania Rys. 2. Model PDCA, a przegląd zarządzania jakością Źródło: opracowanie własne na podstawie [3].

4 8 Urszula Balon, Piotr Kafel System zarządzania jakością jest zbudowany na koncepcji ciągłego doskonalenia, która jest rozumiana jako proces powtarzających się działań mających na celu zwiększenie zdolności do spełnienia wymagań. Można to osiągnąć poprzez zastosowanie koncepcji PDCA (Planuj Wykonaj Sprawdź Działaj) (rys. 2). W normie PN-EN ISO 9001:2001 jest napisane [9]: Przeglądem tym należy objąć ocenianie możliwości doskonalenia i potrzebę zmian w systemie zarządzania jakością. Przegląd systemu zarządzania pozwala na formalną realizację cyklu PDCA w skali całego przedsiębiorstwa. Zasada siódma Podejmowanie decyzji na podstawie faktów [9]: Skuteczne decyzje opierają się na analizie danych i informacji. Podczas przeglądu zarządzania najwyższe kierownictwo powinno korzystać z wiarygodnych informacji. Przygotowanie takich danych wejściowych do przeglądu zarządzania wymaga dużego nakładu pracy i czasu. Jednocześnie sam proces zbierania danych do przeglądu umożliwia wychwycenie niezgodności w funkcjonowaniu systemu. Dane, jakie powinny być analizowane podczas przeglądu zarządzania, omówiono w pkt. 5 artykułu. 3. Cele przeglądu zarządzania Warunkiem sprawnego funkcjonowania każdego systemu jest odpowiednie zarządzanie. Układ zarządzający, aby mógł skutecznie pełnić swoje funkcje, musi mieć dostarczone informacje dotyczące funkcjonowania systemu. Takie sprzężenie umożliwia weryfikację trafności podjętych wcześniej działań oraz daje podstawy do podejmowania kolejnych decyzji [5]. Z praktyki wiadomo, że można wdrożyć system zarządzania jakością, który będzie zgodny z normami, ale równocześnie będzie systemem o niskiej skuteczności i efektywności. System taki nie prowadzi do doskonalenia organizacji, a niejednokrotnie prowadzi do utrudnień w funkcjonowaniu poprzez narzucenie biurokracji, z której nikt nie korzysta [5]. Przegląd zarządzania jakością powinien dać odpowiedź na pytanie: Czy system zarządzania jakością działa prawidłowo? Zaleca się regularne dokonywanie przeglądów, nie ma jednak jednoznacznie określonych wymagań jak często takie przeglądy powinny być wykonywane. Zakłada się jednak, że w przedsiębiorstwach, w których system jest już wdrożony i działa efektywnie, można zaakceptować przeglądy w cyklu rocznym 1. Częstsze przeglądy mogą być uzasadnione wtedy, gdy w przedsiębiorstwie zostały zaplanowane istotne zmiany dotyczące np.: zmiany charakteru działalności przedsiębiorstwa, przebudowy głównych 1 Jedyny zapis na temat częstości przeglądów zarządzania w normie PN-EN ISO 9004:2001 brzmi: Częstość przeglądów zaleca się określić zgodnie z potrzebami organizacji [11].

5 Przegląd zarządzania 9 procesów, wdrożenia innych systemów zarządzania czy też integracji już funkcjonujących systemów [7]. Zbyt rzadkie przeprowadzanie przeglądów może spowodować niewłaściwy nadzór nad systemem czy zbyt późne reagowanie na sytuacje niepożądane, jednakże przeprowadzanie przeglądów zarządzania zbyt często nie jest również pożądane, gdyż: w przeglądzie najczęściej biorą udział kierownicy komórek objętych systemem. Sam przegląd trwa kilka godzin, a przygotowanie danych wejściowych znacznie dłużej. Taki wysiłek organizacyjny nie powinien być podejmowany zbyt często; przegląd zarządzania powinien stanowić pewnego rodzaju ważne wydarzenie, do którego podchodzi się z odpowiednią starannością, nie powinno to być codzienną praktyką; dane wejściowe powinny zawierać przedstawienie pewnych trendów czy zmian, do czego potrzebny jest przynajmniej kilkumiesięczny okres. W punkcie normy PN-EN ISO 9004:2001 poza podstawowym celem, jakim jest ocena skuteczności i efektywności systemu zarządzania jakością, znajduje się odwołanie do zasady przywództwa, poprzez którą najwyższe kierownictwo zachęca do wymiany nowych idei, otwartych dyskusji i oceny danych wejściowych przeglądu [11]. 4. Dane wejściowe do przeglądu zarządzania 4.1. Uwagi wstępne Przegląd zarządzania jest najistotniejszą częścią procesu ciągłego doskonalenia i powinien obejmować wszystkie wymagania systemu zarządzania jakością oraz jego tendencje w realizacji [7]. W tabeli 1 przedstawiono zalecane przez normy PN EN ISO 9001:2001 i PN-EN ISO 9004:2001 dane wejściowe, które mogą być omówione w trakcie przeglądu zarządzania. Tabela 1. Dane wejściowe do przeglądu zarządzania PN-EN ISO 9001:2001 PN-EN ISO 9004:2001 wyniki auditów status i wyniki działań związanych z realizacją celów dotyczących jakości i działań informacje zwrotne od klientów funkcjonowanie procesów i zgodności doskonalących wyrobu status działań objętych przeglądem zarządzania status działań zapobiegawczych i korygujących wyniki auditów i samooceny organizacji

6 10 Urszula Balon, Piotr Kafel cd. tabeli 1 PN-EN ISO 9001:2001 PN-EN ISO 9004:2001 działania podjęte w następstwie poprzednich przeglądów zarządzania zmiany, które mogą wpływać na system zarządzania jakością zalecenia dotyczące doskonalenia Źródło: opracowanie własne na podstawie [9, 11]. sprzężenie zwrotne dotyczące zadowolenia stron zainteresowanych, zakładając nawet ich współuczestnictwo czynniki związane z rynkiem, takie jak technologia, badania i rozwój oraz czynniki charakteryzujące konkurencję wyniki benchmarkingu charakterystyki dostawców nowe możliwości doskonalenia nadzorowanie niezgodności procesów i wyrobów ocena rynku i strategie status działań związanych z partnerstwem strategicznym wyniki finansowe działań związanych z jakością inne czynniki, które mogą mieć wpływ na organizację, takie jak: warunki finansowe, społeczne lub środowiskowe oraz odpowiednie zmiany ustawowe i przepisów 4.2. Status i wyniki działań związanych z realizacją polityki jakości, celów dotyczących jakości i działań doskonalących Podstawowymi dokumentami systemu zarządzania jakością jest udokumentowana deklaracja polityki jakości i celów dotyczących jakości. Polityka jakości powinna być spójna z ogólnymi celami organizacji i zawierać zobowiązanie do spełnienia wymagań oraz do ciągłego doskonalenia skuteczności systemu zarządzania jakością. Jest ona ustanawiana jako wytyczna do kierowania organizacją. W związku z tym, najwyższe kierownictwo powinno wykorzystać politykę jakości do dążenia w kierunku doskonalenia funkcjonowania organizacji. Przy ustalaniu polityki jakości najwyższe kierownictwo powinno wziąć pod uwagę [11]: poziom, a także rodzaj przyszłego doskonalenia potrzebnego do odniesienia sukcesu, oczekiwany lub pożądany stopień zadowolenia klienta, rozwój ludzi w organizacji, potrzeby i oczekiwania innych zainteresowanych stron, zasoby potrzebne do uzyskania wyższych wymagań niż zawarte w normie PN-EN ISO 9001:2001, potencjalny udział dostawców i partnerów.

7 Przegląd zarządzania 11 Realizacja polityki jakości wymaga zapewnienia przez kierownictwo wystarczających i odpowiednich środków niezbędnych do wdrożenia i osiągnięcia celów jakości. Środki te obejmują [17]: zasoby ludzkie i umiejętności specjalistyczne, sprzęt do projektowania i konstruowania, wyposażenie produkcyjne, wyposażenie do kontroli i badań, oprogramowanie komputerowe i oprzyrządowanie. Polityka jakości może służyć doskonaleniu, pod warunkiem, że [11]: jest spójna z wizją i strategią najwyższego kierownictwa w odniesieniu do przyszłości, pozwala zrozumieć cele dotyczące jakości, a także pozwala je osiągnąć, przedstawia zobowiązanie najwyższego kierownictwa dotyczące jakości i zapewnienia odpowiednich zasobów do osiągnięcia celów, pomaga w promowaniu zaangażowania w jakość pod wyraźnym przywództwem najwyższego kierownictwa, obejmuje ciągłe doskonalenie w odniesieniu do zaspokojenia potrzeb i oczekiwań klientów i innych zainteresowanych, jest skutecznie sformułowana i efektywnie zakomunikowana. Polityka jakości powinna mieć formę udokumentowanej deklaracji i być podpisana przez najwyższe kierownictwo firmy. Dokument ten powinien mieć charakter dynamiczny, gdyż informuje o ciągłym doskonaleniu w organizacji. Zaleca się także, aby dokonywać okresowych przeglądów polityki jakości. Udokumentowane cele powinny w sposób wyraźny wynikać z polityki jakości, być z nią spójne i przedstawione w sposób umożliwiający weryfikację ich osiągania lub stopnia realizacji. Weryfikacja taka oraz określanie nowych celów dotyczących jakości może mieć miejsce podczas okresowych przeglądów zarządzania Dokumentowanie systemu jakości Zgodnie z normą PN-EN ISO 9001:2001 Systemy zarządzania jakością. Wymagania. dokumentacja systemu zarządzania jakością powinna zawierać [10]: udokumentowaną deklarację polityki jakości i celów dotyczących jakości, księgę jakości, udokumentowane procedury, dokumenty potrzebne do zapewnienia skuteczności planowania, przebiegu i nadzorowania procesów, zapisy. Zapisy normy pozwalają organizacji wybrać sposób, w jaki będzie dokumentować swój system zarządzania jakością. Możliwe jest opracowanie minimalnej

8 12 Urszula Balon, Piotr Kafel ilości dokumentacji potrzebnej do wykazania skuteczności planowania, działania i nadzorowania swoich procesów oraz wdrożenia ciągłego doskonalenia skuteczności systemu zarządzania jakością. Zakres dokumentacji systemu zarządzania jakością zależeć może od wielkości organizacji, rodzaju działalności, złożoności procesów i ich wzajemnych powiązaniach, a także od kompetencji personelu. Struktura dokumentacji systemu zarządzania jakością może być opisana w postaci hierarchicznej (rys. 3). Struktura taka ułatwia dystrybucje, utrzymanie i zrozumienie dokumentacji. Głównymi celami opracowania dokumentacji systemu zarządzania jakością jest: komunikacja jako narzędzie do przekazywania informacji i komunikowania się w organizacji, dowód zgodności dostarczenie dowodu, że to co zostało zaplanowane, zostało wykonane, dzielenie się wiedzą w celu upowszechnienia i zachowania doświadczeń organizacji, np. specyfikacje techniczne podstawą do projektowania i rozwoju nowego wyrobu. Księga jakości (poziom A) A: Opis systemu zarządzania jakością zgodnie z określoną polityką jakości i celami dotyczącymi jakości Procedury systemu zarządzania jakością (poziom B) B: Opis wzajemnie powiązanych procesów i działań, wymaganych do wdrożenia systemu zarządzania jakością Instrukcje pracy i inne dokumenty systemu zarządzania jakością (poziom C) C: Szczegółowe dokumenty robocze Rys. 3. Typowa hierarchia dokumentacji systemu jakości Źródło: [14]. Organizacja, opracowując dokumentację systemu zarządzania jakością, może zaobserwować następujące korzyści: opisanie systemu zarządzania jakością w organizacji, dostarczenie informacji pracownikom pozwalających zrozumieć wzajemne powiązania i zależności w organizacji,

9 Przegląd zarządzania 13 komunikowanie pracownikom zobowiązania kierownictwa w odniesieniu do jakości, pomaganie pracownikom z zrozumieniu ich roli w organizacji, zapewnienie wzajemnego zrozumienia między pracownikami i kierownictwem, określenie jak należy postępować w celu osiągnięcia wyspecyfikowanych wymagań, a także dostarczenie obiektywnych dowodów osiągnięcia tych wymagań, zapewnienie wyraźnej i efektywnej struktury do działania, zapewnienie podstawy do ciągłego doskonalenia Funkcjonowanie procesów Jedną z zasad, jaką powinni się kierować właściciele przedsiębiorstw, jest podejście procesowe, które zaleca podział systemu zarządzania jakością na wiele procesów, a także na wskazanie powiązań pomiędzy tymi procesami. Podejście procesowe ma na celu tworzenie map procesów występujących w organizacji i takie ich kształtowanie, aby ich efektywność i skuteczność były jak największe [5]. W systemie zarządzania jakością, aby zdefiniować proces należy określić: cel, wejście, wyjście, wskaźnik (miernik), właściciela. Najczęściej wyjście jednego procesu jest jednocześnie wejściem innego procesu, co przedstawiono na rys. 4. Wejścia procesu A Wyjścia Wyjścia Proces A procesu A Proces B procesu B Proces C Wejścia Wejścia procesu B procesu C Wyjścia procesu C Rys. 4. Łańcuch wzajemnie powiązanych procesów Źródło: [3]. Przedstawiony na rys. 4 przykład to powiązania pomiędzy klientami wewnętrznymi, jednak wejścia i wyjścia części procesów organizacji są także związane z klientami zewnętrznymi. Wejścia i wyjścia mogą być materialne i niematerialne. Do najczęściej występujących powiązań pomiędzy procesami (wejść i wyjść) można zaliczyć: surowce, półprodukty, wyroby końcowe, energię, informacje, środki finansowe. Poszczególne procesy rzadko występują jako procesy pojedyncze, przeważnie są ze sobą powiązane. Utworzenie mapy procesów pozwala dokładnie określić

10 14 Urszula Balon, Piotr Kafel sposób powiązania pomiędzy poszczególnymi procesami. Wiele procesów krzyżuje się, a inne przebiegają równolegle. Mając mapę procesów, można łatwo synchronizować procesy, tak aby odpowiednie zasoby znajdowały się we właściwym czasie i we właściwym miejscu. W rzeczywistości organizacje, tworząc mapę swoich procesów, dzielą procesy w różnoraki sposób, różnie też je nazywają. Najczęściej procesy występujące w organizacji dzieli się na [5]: podstawowe (zwane też krytycznymi) prowadzą do powstania wartości rynkowej produktów i są źródłem dochodów i zysków organizacji. Przykładowe procesy podstawowe to: produkcja, montaż, instalowanie, sprzedaż, transport itp.; pomocnicze (uboczne, wspomagające) towarzyszą procesom podstawowym i dostarczają dane, informacje lub regulują przebieg działań. Same w sobie nie prowadzą do powstania wartości dodanej. Dotyczą działań w zakresie księgowości, zarządzania dostawcami, nadzorowania maszyn i urządzeń, transportu wewnętrznego itp.; zarządzające mają charakter regulacyjny i decyzyjny. Należą do nich procesy zarządzania personelem, planowania, audity wewnętrzne i in. decydują o nich wymagania systemowe normy ISO Procesy te stanowią część zarządzania organizacją. Z punktu widzenia zarządzania systemem jakości są one najważniejsze. Podczas definiowania procesów należy mieć na względzie to, że proces powinien być mierzalny, czyli powinien mieć swój miernik i wskaźnik, za pomocą którego określana będzie skuteczność procesu i cel. Dotyczy to zwłaszcza procesów głównych. Konieczność właściwego mierzenia procesów utrudnia w niektórych przypadkach ich definiowanie, zmusza m.in. w przypadkach stosowania kilku mierników do uszczegóławiania procesów, aż do zdefiniowania procesu (operacji), którego miernik dotyczy. Przy dużym stopniu uszczegółowienia procesów trudno jest ustalić powiązania pomiędzy procesami i sporządzić mapę ich powiązań, które, zgodnie z normą PN-EN ISO 9001:2001, ma zawierać księga jakości. Organizacja, definiując procesy, może ustalić zakres dokumentacji systemowej. Mapa procesów pozwala wykazać zależności pomiędzy procesami, a także przedstawia obraz organizacji i jej systemu zarządzania jakością poprzez pryzmat procesów Skargi i reklamacje klienta Skuteczność funkcjonowania systemu zarządzania jakością można określić za pomocą analizy liczby występujących reklamacji, które zgłoszono w przedsiębiorstwie, dlatego raport nt. zgłoszonych skarg i reklamacji jest jednym z obowiązkowych elementów przygotowywanych do każdego przeglądu zarządzania. Trzeba sobie jednak zdawać sprawę, że korzystne wyniki analizy reklamacji nie

11 Przegląd zarządzania 15 są wystarczające do stwierdzenia, że klient jest usatysfakcjonowany produktem przedsiębiorstwa. Często zdarza się tak, że klienci nie zgłaszają reklamacji, nawet jeżeli mają do tego podstawy. Ważne jest zatem rozszerzenie działań związanych z analizą skarg i reklamacji o systematyczne badania satysfakcji klientów. W nowelizacji norm ISO serii 9000 z 2000 r. po raz pierwszy pojawiły się zapisy wymuszające przeprowadzanie takich badań przez przedsiębiorstwa. Jak wynika z praktyki, badania mogą mieć bardzo różną formę w zależności od przyjętych założeń. Samo zdefiniowanie klienta może spowodować znaczne zróżnicowanie badań. Klienta można zdefiniować nie tylko jako bezpośredniego nabywcę/ użytkownika produktu, ale również jako klienta wewnętrznego w organizacji, np. pracowników innego działu czy procesu. Analizując skargi i reklamacje klientów, podczas przeglądu zarządzania należy zwrócić uwagę na podejmowane działania korygujące i zapobiegawcze, które zostały przeprowadzone w celu wyeliminowania skutków omawianych reklamacji. Jeżeli działania takie nie zostały podjęte lub ich efekt był niezadowalający, należy podjąć decyzję o przeprowadzeniu kolejnych działań korygujących zgodnie z istniejącymi w przedsiębiorstwie procedurami Infrastruktura W normach ISO serii 9000:2000 zawarto wymagania, aby w organizacji została określona, zapewniona i utrzymana infrastruktura potrzebna do uzyskania wyrobu zgodnego z wymaganiami. W skład infrastruktury wchodzą: zabudowania, przestrzeń do pracy i związane z nią instalacje, wyposażenie, usługi pomocnicze (np. transport lub łączność). Zgodnie z normą organizacja powinna zapewnić stosować i utrzymać wymaganie dotyczące stanowisk roboczych, a także wyposażenia procesu. Aby utrzymać sprawność wyposażenia, należy posiadać np. odpowiednią liczbę części zamiennych lub zapasów. Najwyższe kierownictwo powinno określić i zapewnić wymagania dotyczące infrastruktury oraz zaplanować potrzeby na przyszłość [6]. Istotne jest również określenie i zarządzanie środowiskiem pracy, aby osiągnąć wymagany poziom jakości wyrobu. W praktyce odnosi się to głównie do zapewnienia odpowiednich warunków pod względem bezpieczeństwa i higieny pracy [15]. Stanowiskiem pracy może być środowisko biurowe, gdzie ważne jest oświetlenie, hałas, jakość powietrza itp., lub fabryka, gdzie należy wziąć pod uwagę warunki bezpieczeństwa i inne specyficzne czynniki.

12 16 Urszula Balon, Piotr Kafel 4.7. Audit jakości Do danych wejściowych przeprowadzenia przeglądu zarządzania należą m.in. wyniki przeprowadzonych auditów zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych. Audit jest istotnym narzędziem służącym do oceny funkcjonowania systemu zarządzania jakością, a także do oceny działalności finansowej, czy nawet różnego rodzaju procesów przebiegających w firmie. Jest to najważniejsze narzędzie weryfikujące zgodność systemu z wymaganiami normy ISO 9001:2000, która definiuje audit jakości jako systematyczny, niezależny i udokumentowany proces uzyskiwania dowodu z auditu oraz jego obiektywnej oceny w celu określenia stopnia spełnienia kryteriów auditu. Audit polega więc na systematycznym, niezależnym i udokumentowanym przeprowadzeniu badania, mającym na celu określenie słabych ogniw systemu jakości, a także ustaleniu działań zapobiegawczych i korygujących. Celem auditów jest potwierdzenie skuteczności i wystarczalności poszczególnych elementów danego systemu jakości w osiąganiu celów jakościowych. Audit powinien służyć [1], [2], [3], [4], [16]: systematycznemu sprawdzaniu poprawności i efektywności systemu, lokalizacji słabych punktów systemu, reagowaniu w wypadku wystąpienia przejawów świadczących o nieskuteczności systemu, wskazaniu koniecznych działań korygujących, tworzeniu podstaw do oceny skuteczności podjętych wcześniej działań, prawidłowemu doborowi kooperantów. Audit można podzielić zgodnie z różnymi kryteriami: 1) przedmiot auditu: audit procesu, audit wyrobu, audit systemu zarządzania jakością; 2) ze względu na stronę przeprowadzającą audit: audit pierwszej strony (audit wewnętrzny), audit drugiej strony (audit zewnętrzny klientowski), audit trzeciej strony (audit certyfikacyjny); 3) ze względu na planowanie auditu: audit planowany (rutynowy) prowadzony w ramach przyjętego harmonogramu, audit doraźny przeprowadzony np. w celu znalezienia przyczyn występowania określonych niezgodności. Zasadnicze działania auditowe obejmują [5]: 1) analizę dokumentacji dotyczącej obszaru poddanego auditowi pod kątem jej zgodności z przyjętym modelem systemu zarządzania jakością,

13 Przegląd zarządzania 17 2) badanie na stanowiskach pracy, polegające na poznaniu stanu faktycznego w organizacji poprzez przeprowadzenie odpowiedniego wywiadu. Wywiad ten polega na zadawaniu pytań z tzw. listy kontrolnej. Częścią auditu systemu może być audit dokumentów: księgi jakości, planu jakości, procedury, instrukcji. Po przeprowadzeniu auditu systemu jakości, auditor opracowuje raport z auditu, który powinien zawierać kompletne, dokładne, zwięzłe i jasne zapisy z auditu oraz obejmować lub powoływać się na [10]: cel auditu, zakres auditu, w szczególności identyfikację auditowanych jednostek organizacyjnych i funkcjonalnych lub auditowanych procesów, a także czas trwania auditu, identyfikację klienta auditu, identyfikację auditora wiodącego i członków zespołu auditującego, datę i lokalizację prowadzenia działań auditowych na miejscu, kryteria z auditu, ustalenia z auditu, wnioski z auditu. Za przygotowanie i treść raportu z auditu odpowiedzialny jest auditor wiodący. Raport z auditu powinien zostać wydany w uzgodnionym terminie, powinien być datowany oraz poddawany przeglądowi i zatwierdzony zgodnie z procedurami dotyczącymi programu auditów. Wnioski z auditów mogą wskazywać na potrzebę podjęcia działań korygujących, zapobiegawczych lub doskonalących. Po zakończeniu tych działań powinna być dokonana weryfikacja zakończenia i skuteczności działań korygujących. Weryfikacja ta może być częścią następnego auditu [10]. 5. Dane wyjściowe W wyniku przeprowadzenia przeglądu systemu zarządzania jakością najwyższe kierownictwo powinno ustalić konkretne zamierzenia na przyszłość. Ustalenia z przeglądu zarządzania powinny zostać zapisane w raporcie z przeglądu. Dane wyjściowe z przeglądu zarządzania powinny obejmować wszelkie decyzje i działania związane z [8]: doskonaleniem skuteczności systemu zarządzania jakością i jego procesów, doskonaleniem wyrobu i usługi w powiązaniu z wymaganiami klienta, i potrzebnymi zasobami. Dane te mogą zawierać także elementy zwiększające efektywność systemu zarządzania jakością: cele dotyczące parametrów wyrobów i funkcjonowania procesów, cele dotyczące doskonalenia funkcjonowania organizacji,

14 18 Urszula Balon, Piotr Kafel ocenę przydatności struktury i zasobów organizacji, strategie i inicjatywy dotyczące marketingu, wyrobów oraz zadowolenia klientów i innych zainteresowanych stron, plany zapobiegania stratom i zmniejszania zidentyfikowanego ryzyka, informacje dotyczące planowania strategicznego przyszłych potrzeb organizacji. Efektem przeprowadzonego przeglądu są dane wyjściowe, które mogą spowodować zmianę zasad działania związanch z systemem zarządzania jakością (określeniem ewentualnych potrzeb udoskonalenia), polityką i celami jakości, potrzebą przeprowadzenia działań korygujących i zapobiegawczych, przydziałem zasobów finansowych, materiałowych i kadrowych do usprawnienia wdrożonego systemu zarządzania jakością. Każdy wykonany przegląd kończy się protokołem (zapisem), który jest rejestrowany przez pełnomocnika ds. jakości i w sposób nadzorowany rozprowadzany zgodnie z rozdzielnikiem do zainteresowanych osób, które w ustalonym terminie przedstawiają pełnomocnikowi pisemne uwagi, wnioski i propozycje związane z tematyką przeglądu. Oryginał protokołu z przeglądu przechowywany jest u pełnomocnika zgodnie z zasadami dotyczącymi nadzoru nad zapisami. Norma PN-EN ISO 9004:2001 Systemy zarządzania jakością. Wytyczne doskonalenia funkcjonowania w punkcie zostało zawarte zalecenie, aby najwyższe kierownictwo rozwijało działania związane z przeglądem zarządzania, wykraczające poza weryfikację skuteczności i efektywności systemu zarządzania jakością, w kierunku procesu, który obejmuje całą organizację i w którym dokonuje się także oceny efektywności systemu. Przeglądy zarządzania powinny być stymulowane przez przywództwo najwyższego kierownictwa do wymiany nowych idei, otwartych dyskusji i oceny danych wejściowych. Zostało zawarte również zalecenie, aby najwyższe kierownictwo nadzorowało procesy realizacji i wspomagające poprzez systematyczne przeglądy oparte na zasadach zarządzania jakością. Częstość przeglądu powinna zostać określona zgodnie z potrzebami organizacji. Dane wejściowe do procesu przeglądu powinny prowadzić do danych wyjściowych, wychodzących poza skuteczność i efektywność systemu zarządzania. Zawarto również zalecenie, aby dane wyjściowe z przeglądów dostarczały danych do wykorzystania w planowaniu doskonalenia funkcjonowania organizacji. Dane wejściowe do przeglądu do oceny efektywności, jak i skuteczności systemu zarządzania jakością uwzględniają klienta i inne strony zainteresowane. Obejmują one: status i wyniki działań związanych z realizacją celów dotyczących jakości i działań doskonalących, status działań objętych przeglądem zarządzania, wyniki auditów i samooceny organizacji,

15 Przegląd zarządzania 19 sprzężenie zwrotne dotyczące zadowolenia stron zainteresowanych, zakładając nawet ich współuczestnictwo, czynniki związane z rynkiem, takie jak: technologia, badania i rozwój oraz czynniki charakteryzujące konkurencję, wyniki benchmarkingu, charakterystykę dostawców, nowe możliwości doskonalenia, nadzorowanie niezgodności procesu i wyrobu, ocenę rynku i strategie, status działań związanych z partnerstwem strategicznym, wyniki finansowe działań związanych z jakością, inne czynniki, które mogą mieć wpływ na organizację, takie jak warunki finansowe, społeczne lub środowiskowe i odpowiednie zmiany ustawowe i przepisów. Przez rozszerzenie przeglądu zarządzania poza weryfikację systemu zarządzania jakością, dane wyjściowe z przeglądu zarządzania mogą zostać wykorzystane przez najwyższe kierownictwo jako dane wejściowe do procesu doskonalenia. Najwyższe kierownictwo może wykorzystać proces przeglądu jako znaczące narzędzie do identyfikacji możliwości doskonalenia funkcjonowania organizacji. Harmonogram przeglądów powinien ułatwiać dostarczanie na czas danych w kontekście strategicznego planowania organizacją. W normach ISO serii 9000 zostało zawarte zalecenie, aby komunikować ludziom w organizacji, w jaki sposób proces przeglądu zarządzania prowadzi do nowych celów, które przyniosą organizacji korzyść. Zawarto również zalecenie, aby zapisy były wystarczające do zapewnienia identyfikowalności i ułatwiały ocenę samego procesu przeglądu zarządzania, w celu zapewnienia ciągłej skuteczności i tworzenia wartości dodanej w organizacji. Analizując przeglądy zarządzania, można stwierdzić, że są one elementem zarządzania pozwalającym na trafne rozdysponowanie środków na zadania, ustalenie ważności poszczególnych zadań na podstawie informacji zwrotnej od klienta tak zewnętrznego, jak i wewnętrznego. Przeglądy dostarczają informacji niezbędnych do projektu budżetu, strategii rozwoju oraz wszelkich planów (np. szkoleń). Bardzo ważny jest termin przeprowadzenia takiego przeglądu umożliwiający wykorzystanie danych w planowaniu. 6. Podsumowanie Przeprowadzanie przeglądów systemu zarządzania jakością jest warunkiem koniecznym skutecznego funkcjonowania tego systemu zarządzania jakością. Przegląd taki pozwala najwyższemu kierownictwu z dystansu spojrzeć na funkcjo-

16 20 Urszula Balon, Piotr Kafel nowanie systemu, dzięki czemu możliwa jest prawidłowa ocena jego funkcjonowania oraz podjęcie strategicznych decyzji co do kierunków dalszego doskonalenia. Literatura [1] Bryczkowska M., Audit komunikacja niewerbalna, Problemy Jakości 1999, nr 8. [2] Chabiera J., Doroszewicz S., Zbierzchowska A., Zarządzanie jakością, poradnik menedżera, Centrum Informacji Menedżera CIM, Warszawa [3] Gruszka A., Niegowska E., Komentarz do norm ISO 9000:2000, Polski Komitet Normalizacyjny, Warszawa [4] Hamrol A., Mantura M., Zarządzanie jakością. Teoria i praktyka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa [5] Hamrol A., Musiał M., Nowa metoda oceny systemu zarządzania jakością i jej walidacja [w:] Narzędzia jakości w doskonaleniu i zarządzaniu jakością, red. T. Sikora, Kraków [6] ISO 9001 dla małych firm. Metody postępowania Poradnik Komitetu ISO/TC 176, Polski Komitet Normalizacyjny, Warszawa [7] ISO/TS Systemy zarządzania jakością Szczegółowe wymagania stosowania ISO 9001:2000 w przemyśle motoryzacyjnym w produkcji seryjnej oraz w produkcji części zamiennych [8] Marków K., zarzadzania.doc [9] PN-EN 9000:2001: System zarządzania jakością. Podstawy i terminologia. [10] PN-EN 9001:2001: System zarządzania jakością. Wymagania. [11] PN-EN 9004:2001: System zarządzania jakością. Wytyczne doskonalenia funkcjonowania. [12] PN-EN ISO 19011:2003: Wytyczne dotyczące auditowania systemów zarządzania jakością i/lub zarządzania środowiskowego. [13] Randall R. C., Randall's Practical Guide to ISO 9000, wyd. 1, Addson-Wesley Publ. Co., [14] Raport Techniczny ISO/TR Wytyczne dotyczące dokumentacji systemu zarządzania jakością [15] Sokołowicz W., Srzednicki A., ISO system zarządzania jakością, Vadenecum Menedżera, Wyd. C.H. Beck, Warszawa [16] Wawak T., Zarządzanie jakością. Teoria i praktyka, Wydawnictwo Helion, Kraków [17] Wawak T., System jakości ISO 9000, cz. II, Wydawnictwo Informacji Ekonomicznej, Kraków [18] Wojciechowski H., ISO 9000 w praktyce. Dokumentowanie, wdrażanie, przykłady, Ośrodek Doradztwa i Doskonalenia Kadr Sp. z o.o., Gdańsk 2000.

17 Przegląd zarządzania 21 Management Survey The survey of management is the most important part of the continuous improvement process and it should cover all the requirements of the quality management system according to ISO In the paper the basic principles of carrying out the survey of the quality management system are discussed and their links with the management survey are pointed out. The survey input data as well as the purposes the surveys serve, and the management survey output data are determined and specified.

Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez

Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez KONCEPCJA SYSTEMU JAKOŚCI zgodnie z wymaganiami norm ISO serii 9000 dr Lesław Lisak Co to jest norma? Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez upoważnioną

Bardziej szczegółowo

Budowanie skutecznych systemów zarządzania opartych na normach ISO

Budowanie skutecznych systemów zarządzania opartych na normach ISO UKatalog Szkoleń: Budowanie skutecznych systemów zarządzania opartych na normach ISO UBlok I Podejście procesowe: Zarządzanie procesowe (2 dni) Definicje procesu, zarządzanie procesami, podział i identyfikowanie

Bardziej szczegółowo

Normy ISO serii 9000. www.greber.com.pl. Normy ISO serii 9000. Tomasz Greber (www.greber.com.pl) dr inż. Tomasz Greber. www.greber.com.

Normy ISO serii 9000. www.greber.com.pl. Normy ISO serii 9000. Tomasz Greber (www.greber.com.pl) dr inż. Tomasz Greber. www.greber.com. Normy ISO serii 9000 dr inż. Tomasz Greber www.greber.com.pl www.greber.com.pl 1 Droga do jakości ISO 9001 Organizacja tradycyjna TQM/PNJ KAIZEN Organizacja jakościowa SIX SIGMA Ewolucja systemów jakości

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie jakością wg norm serii ISO 9000:2000 cz.1 system, kierownictwo i zasoby

Zarządzanie jakością wg norm serii ISO 9000:2000 cz.1 system, kierownictwo i zasoby Jakub Wierciak Zagadnienia jakości i niezawodności w projektowaniu Zarządzanie jakością wg norm serii ISO 9000:2000 cz.1 system, kierownictwo i zasoby System zarządzania jakością (ISO 9000:2000) System

Bardziej szczegółowo

Procedura auditów wewnętrznych i działań korygujących

Procedura auditów wewnętrznych i działań korygujących 1/14 TYTUŁ PROCEURY Opracował: Zatwierdził: Pełnomocnik ds. SZJ Mariusz Oliwa 18 marca 2010r.... podpis Starosta Bolesławiecki Cezary Przybylski... podpis PROCEURA OBOWIĄZUJE O NIA: 25 czerwca 2010r. 18

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Jakością. System jakości jako narzędzie zarządzania przedsiębiorstwem. Dr Mariusz Maciejczak

Zarządzanie Jakością. System jakości jako narzędzie zarządzania przedsiębiorstwem. Dr Mariusz Maciejczak Zarządzanie Jakością System jakości jako narzędzie zarządzania przedsiębiorstwem Dr Mariusz Maciejczak SYSTEM System to zespół powiązanych ze sobą elementów, które stanowią pewną całość. Istotną cechą

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA DOKUMENT NADZOROWANY W WERSJI ELEKTRONICZNEJ Wydanie 07 Urząd Miasta Płocka. Księga środowiskowa

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA DOKUMENT NADZOROWANY W WERSJI ELEKTRONICZNEJ Wydanie 07 Urząd Miasta Płocka. Księga środowiskowa Strona 1 1. Księga Środowiskowa Księga Środowiskowa to podstawowy dokument opisujący strukturę i funkcjonowanie wdrożonego w Urzędzie Systemu Zarządzania Środowiskowego zgodnego z wymaganiami normy PN-EN

Bardziej szczegółowo

Program certyfikacji systemów zarządzania

Program certyfikacji systemów zarządzania Program certyfikacji InterCert prowadzi certyfikację systemów w oparciu o procedurę certyfikacji Systemów Zarządzania. Certyfikacja w przedsiębiorstwach obejmuje następujące etapy: Kontakt z klientem (przygotowanie

Bardziej szczegółowo

NS-01 Procedura auditów wewnętrznych systemu zarządzania jakością

NS-01 Procedura auditów wewnętrznych systemu zarządzania jakością Załącznik nr 1 do zarządzenia Burmistrza Miasta Środa Wielkopolska Nr 19/2010 z dnia 22 lutego 2010 r. NS-01 Procedura auditów wewnętrznych systemu zarządzania jakością 1. Cel procedury Celem procedury

Bardziej szczegółowo

KLIENCI KIENCI. Wprowadzenie normy ZADOWOLE NIE WYRÓB. Pomiary analiza i doskonalenie. Odpowiedzialnoś ć kierownictwa. Zarządzanie zasobami

KLIENCI KIENCI. Wprowadzenie normy ZADOWOLE NIE WYRÓB. Pomiary analiza i doskonalenie. Odpowiedzialnoś ć kierownictwa. Zarządzanie zasobami SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ ISO Jakość samą w sobie trudno jest zdefiniować, tak naprawdę pod tym pojęciem kryje się wszystko to co ma związek z pewnymi cechami - wyrobu lub usługi - mającymi wpływ na

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKI.* * NARODOWA STRATEGIA SPÓJNOŚCI FUNDUSZ SPOŁECZNY * **

EUROPEJSKI.* * NARODOWA STRATEGIA SPÓJNOŚCI FUNDUSZ SPOŁECZNY * ** 1 * 1 UNZA EUROPEJSKA KAPITAŁ LUDZKI.* * FUNDUSZ SPOŁECZNY * ** administracji samorządowej", Poddziałanie 5.2.1 Modernizacja zarządzania w administracji samorządowej" W PIHZ l.dane Klienta: RAPORT Z AUDITU

Bardziej szczegółowo

DCT/ISO/SC/1.01 Księga Jakości DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2014-04-29

DCT/ISO/SC/1.01 Księga Jakości DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2014-04-29 DCT/ISO/SC/1.01 Księga Jakości DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2014-04-29 2 ELEMENTY KSIĘGI JAKOŚCI 1. Terminologia 2. Informacja o Firmie 3. Podejście procesowe 4. Zakres Systemu Zarządzania Jakością

Bardziej szczegółowo

ISO 14000 w przedsiębiorstwie

ISO 14000 w przedsiębiorstwie ISO 14000 w przedsiębiorstwie Rodzina norm ISO 14000 TC 207 ZARZADZANIE ŚRODOWISKOWE SC1 System zarządzania środowiskowego SC2 Audity środowiskowe SC3 Ekoetykietowanie SC4 Ocena wyników ekologicznych SC5

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA. Audit wewnętrzny

PROCEDURA. Audit wewnętrzny I. Cel działania Celem niniejszej procedury jest zapewnienie, że: 1) SZJ jest skutecznie nadzorowany oraz weryfikowany; 2) proces auditu wewnętrznego jest zaplanowany i wykonywany zgodnie z przyjętymi

Bardziej szczegółowo

Procedura Audity wewnętrzne Starostwa Powiatowego w Lublinie

Procedura Audity wewnętrzne Starostwa Powiatowego w Lublinie Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Starosty Lubelskiego Nr 123/2014 z dnia 18 grudnia 2014 r. Zintegrowane działania na rzecz poprawy jakości zarządzania w Starostwie Procedura Audity wewnętrzne Starostwa Powiatowego

Bardziej szczegółowo

Zmiany w standardzie ISO dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka

Zmiany w standardzie ISO dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka Zmiany w standardzie ISO 9001 dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka 1 W prezentacji przedstawiono zmiany w normie ISO 9001 w oparciu o projekt komitetu. 2 3 4 5 6 Zmiany w zakresie terminów używanych

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z AUDITU NADZORU

RAPORT Z AUDITU NADZORU Klient - Nazwa Organizacji INFORMACJE PODSTAWOWE PZM WIMET ZBIGNIEW WIŚNIEWSKI SP. J. Adres 05-420 Józefów, ul. Krucza 2 Oddziały objęte zakresem certyfikacji 05-420 Józefów, ul. Krucza 2 Telefon 48 (22)

Bardziej szczegółowo

Zmiany wymagań normy ISO 14001

Zmiany wymagań normy ISO 14001 Zmiany wymagań normy ISO 14001 Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (ISO) opublikowała 15 listopada br. zweryfikowane i poprawione wersje norm ISO 14001 i ISO 14004. Od tego dnia są one wersjami obowiązującymi.

Bardziej szczegółowo

DCT/ISO/SC/1.01 Księga Jakości DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2015-04-27

DCT/ISO/SC/1.01 Księga Jakości DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2015-04-27 DCT/ISO/SC/1.01 Księga Jakości DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2015-04-27 2 ELEMENTY KSIĘGI JAKOŚCI 1. Terminologia 2. Informacja o Firmie 3. Podejście procesowe 4. Zakres Systemu Zarządzania Jakością

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 119/2008 Burmistrza Miasta Czeladź. z dnia 29 maja 2008r

Zarządzenie Nr 119/2008 Burmistrza Miasta Czeladź. z dnia 29 maja 2008r Zarządzenie Nr 119/2008 w sprawie : wprowadzenia procedury Działań Korygujących i Zapobiegawczych w Urzędzie Miasta Czeladź Na podstawie art. 31 oraz art. 33 ust.1, 3 i 5 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o

Bardziej szczegółowo

Etapy wdraŝania Systemu Zarządzania Jakością zgodnego z ISO 9001:2008

Etapy wdraŝania Systemu Zarządzania Jakością zgodnego z ISO 9001:2008 1 2 Etapy wdraŝania Systemu Zarządzania Jakością zgodnego z ISO 9001:2008 Etapy wdraŝania Systemu Zarządzania Jakością zgodnego z ISO 9001:2008 3 Agenda 4 Jaki powinien być System Zarządzania wg norm serii

Bardziej szczegółowo

KSIĘGA JAKOŚCI POMIARY, ANALIZA I DOSKONALENIE

KSIĘGA JAKOŚCI POMIARY, ANALIZA I DOSKONALENIE Wydanie: 4 z dnia 09.06.2009r zmiana: 0 Strona 1 z 13 8.1 Postanowienia ogólne W Szpitalu Miejskim w Elblągu zostały zaplanowane i wdroŝone procesy monitorowania i pomiarów oraz analizy danych i doskonalenia

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO

SYSTEMY ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO Auditor wewnętrzny Systemu Zarządzania Środowiskowego 26 27.11.2012 Szczecin SYSTEMY ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO 1 Co to jest System Zarządzania Środowiskowego (SZŚ)? 2 Zarządzanie: - sposób realizacji

Bardziej szczegółowo

Audity wewnętrzne. Dokument dostępny w sieci kopia nadzorowana, wydruk kopia informacyjna.

Audity wewnętrzne. Dokument dostępny w sieci kopia nadzorowana, wydruk kopia informacyjna. Strona: 2 z 6 1. Cel działania. Nadrzędnym celem Urzędu Marszałkowskiego zgodnie z przyjętą polityką jakości jest zapewnienie sprawnej i profesjonalnej obsługi administracyjnej klientów. W związku z powyższym

Bardziej szczegółowo

Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001. Mariola Witek

Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001. Mariola Witek Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001 Mariola Witek Przedmiot wykładu 1.Rozwój systemów zarządzania jakością (SZJ) 2.Potrzeba posiadania formalnych SZJ 3.Korzyści

Bardziej szczegółowo

Księga Zintegrowanego Systemu Zarządzania ODPOWIEDZIALNOŚĆ KIEROWNICTWA

Księga Zintegrowanego Systemu Zarządzania ODPOWIEDZIALNOŚĆ KIEROWNICTWA Strona: 1 z 6 1. Zaangażowanie kierownictwa Najwyższe kierownictwo SZPZLO Warszawa Ochota przejęło pełną odpowiedzialność za rozwój i ciągłe doskonalenie ustanowionego i wdrożonego zintegrowanego systemu

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Normy ISO serii 9000 Zostały uznane za podstawę wyznaczania standardów zarządzania jakością Opublikowane po raz

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ WEDŁUG

SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ WEDŁUG Wykład 10. SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ WEDŁUG NORM ISO 9000 1 1. Rodzina norm ISO 9000: Normy ISO 9000 są od 1987r., a trzecia rodzina norm ISO 9000 z 2000 r. (doskonalona w kolejnych latach) składa się

Bardziej szczegółowo

URZĄD MIEJSKI W GOSTYNIU PREZENTACJA SYSTEMU PN EN ISO 9001:2001 KSIĘGA JAKOŚCI ELEMENTY SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCI DOKUMENTACJA SYSTEMU

URZĄD MIEJSKI W GOSTYNIU PREZENTACJA SYSTEMU PN EN ISO 9001:2001 KSIĘGA JAKOŚCI ELEMENTY SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCI DOKUMENTACJA SYSTEMU 1 URZĄD MIEJSKI W GOSTYNIU PREZENTACJA SYSTEMU PN EN ISO 9001:2001 ELEMENTY SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ STRUKTURA ORGANIZACYJNA PODZIAŁ ODPOWIEDZIALNOŚCI I UPRAWNIEŃ PROCESY ZASOBY UMOŻLIWIAJĄCE WDROŻENIA

Bardziej szczegółowo

DCT/ISO/SC/1.02 Podręcznika Zintegrowanego Systemu Zarządzania w DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2016-04-08

DCT/ISO/SC/1.02 Podręcznika Zintegrowanego Systemu Zarządzania w DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2016-04-08 DCT/ISO/SC/1.02 Podręcznika Zintegrowanego Systemu Zarządzania w DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2016-04-08 2 ELEMENTY KSIĘGI JAKOŚCI 1. Terminologia 2. Informacja o Firmie 3. Podejście procesowe

Bardziej szczegółowo

Etapy wdrażania systemu zarządzania bezpieczeństwem żywności (SZBŻ) wg ISO 22000

Etapy wdrażania systemu zarządzania bezpieczeństwem żywności (SZBŻ) wg ISO 22000 BIURO USŁUG DOSKONALENIA ZARZĄDZANIA I ORGANIZACJI SYSTEM SP.J. ul. Faradaya 53 lok. 44, 42-200 Częstochowa tel.: 34-321 43 80 e-mail: sekretariat@biuro-system.com www.biuro-system.com Etapy wdrażania

Bardziej szczegółowo

Przegląd systemu zarządzania jakością

Przegląd systemu zarządzania jakością LOGO Nazwa i adres FIRMY PROCEDURA Systemowa P01.01 wyd. [data wydania] str. 1 / stron 5 ilość załączników: 4 Tytuł: Przegląd systemu zarządzania jakością egz. nr:... Spis treści 1. Cel... 2 2. Przedmiot

Bardziej szczegółowo

Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku

Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku ZARZĄDZENIE Nr 84/2011 Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku zmieniające zasady organizacji studiów podyplomowych Zarządzanie jakością Na podstawie 7 Regulaminu

Bardziej szczegółowo

WEWNĘTRZNY AUDIT JAKOŚCI

WEWNĘTRZNY AUDIT JAKOŚCI Strona 1 z 8 SPIS TREŚCI: 1. Cel procedury...1 2. Zakres stosowania...2 3. Terminologia...2 4. Opis postępowania...3 4.1 Powoływanie auditorów...3 4.2 Planowanie auditów...3 4.3 Przygotowanie auditów...4

Bardziej szczegółowo

SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ PN-EN ISO 9001:2009 Procedura auditów wewnętrznych i działań korygujących PN EN ISO 9001:2009

SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ PN-EN ISO 9001:2009 Procedura auditów wewnętrznych i działań korygujących PN EN ISO 9001:2009 Procedura auditów wewnętrznych i działań Ps-02 0 PROEURA AUITÓW WEWNĘTRZNYH I ZIAŁAŃ KORYGUJĄYH PN EN ISO 9001:2009 - Procedura auditów wewnętrznych i działań Ps-02 1 Egzemplarz Nr 1/ Zmiany: Nr Zmiany

Bardziej szczegółowo

Jakub Wierciak Zagadnienia jakości i niezawodności w projektowaniu. Zarządzanie procesami

Jakub Wierciak Zagadnienia jakości i niezawodności w projektowaniu. Zarządzanie procesami Jakub Wierciak Zagadnienia jakości i niezawodności w projektowaniu Zarządzanie procesami Polityka jakości (ISO 9000:2000) Polityka jakości - ogół zamierzeń i ukierunkowanie organizacji, dotyczące jakości

Bardziej szczegółowo

Historia norm ISO serii 9000

Historia norm ISO serii 9000 Historia norm ISO serii 9000 15.XII.2000 Nowelizacja norm ISO serii 9000 1996 Normy PN-ISO serii 9000 1994 Aktualizacja norm ISO serii 9000 1993 Normy PN-EN serii 29000 1987 Normy ISO serii 9000 1979 Brytyjska

Bardziej szczegółowo

010 - P3/01/10 AUDITY WEWNĘTRZNE SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

010 - P3/01/10 AUDITY WEWNĘTRZNE SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Starostwo Powiatowe we Włocławku 010-F2/01/10 PROCEDURA SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ 010 - P3/01/10 AUDITY WEWNĘTRZNE SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Właściciel procedury: Pełnomocnik ds. Systemu Zarządzania

Bardziej szczegółowo

14. Sprawdzanie funkcjonowania systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

14. Sprawdzanie funkcjonowania systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 14. Sprawdzanie funkcjonowania systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 14.1. Co to jest monitorowanie bezpieczeństwa i higieny pracy? Funkcjonowanie systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie bezpieczeństwem i higieną pracy

Zarządzanie bezpieczeństwem i higieną pracy Ewa Górska Zarządzanie bezpieczeństwem i higieną pracy EWOLUCJA POGLĄDÓW NA ZAGADNIENIA BEZPIECZEŃSTWA PRACY Hand from root of finger to fingertip Hand frim wist to fingertip Arm from elbow to fingertip

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr 12/2011 Rady Wydziału Społeczno-Technicznego Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 18 października 2011 r.

UCHWAŁA Nr 12/2011 Rady Wydziału Społeczno-Technicznego Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 18 października 2011 r. UCHWAŁA Nr 12/2011 Rady Wydziału Społeczno-Technicznego Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 18 października 2011 r. zmieniająca uchwałę w sprawie uchwalenia planów studiów podyplomowych

Bardziej szczegółowo

Zmiany i nowe wymagania w normie ISO 9001:2008

Zmiany i nowe wymagania w normie ISO 9001:2008 FORUM WYMIANY DOŚWIADCZEŃ DLA KONSULTANTÓW 19-20 listopada 2007r. Zmiany i nowe wymagania w normie ISO 9001:2008 Grzegorz Grabka Dyrektor Działu Certyfikacji Systemów, Auditor Senior TÜV CERT 1 Zmiany

Bardziej szczegółowo

ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ENERGIĄ

ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ENERGIĄ ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ENERGIĄ Standardowe etapy wdrażania systemu zarzadzania energią ETAP I: Przeprowadzenie przeglądu wstępnego zarządzania energią ETAP II: Opracowanie zakresu działań

Bardziej szczegółowo

SH-INFO SYSTEM SP. Z O.O.

SH-INFO SYSTEM SP. Z O.O. OFERTA FIRMY SH-INFO SYSTEM SP. Z O.O. UL. ARMII KRAJOWEJ 9A 41-506 CHORZÓW NA WDROśENIE NORMY JAKOŚCI ISO 9001:2000 CHORZÓW, 2008-06-20 1 :2000 SPIS TREŚCI: 1. KILKA SŁÓW O ISO... 3 2. DANE KONTAKTOWE

Bardziej szczegółowo

System Zarządzania Jakością ISO 9001:2008

System Zarządzania Jakością ISO 9001:2008 System Zarządzania Jakością ISO 9001:2008 Każda firma ma w sobie wielką zdolność działania. Kierownictwo musi tylko znaleźć sposób, by ten potencjał wykorzystać w dojściu do postawionego przed firmą celu

Bardziej szczegółowo

System Zarządzania Jakością wg PN EN ISO 9001:2009. Procedura Pr/8/1 WEWNĘTRZNY AUDIT JAKOŚCI, DZIAŁANIA KORYGUJĄCE I ZAPOBIEGAWCZE

System Zarządzania Jakością wg PN EN ISO 9001:2009. Procedura Pr/8/1 WEWNĘTRZNY AUDIT JAKOŚCI, DZIAŁANIA KORYGUJĄCE I ZAPOBIEGAWCZE Wydanie Nr I Strona: 1/4 Obowiązuje od: 01.02.2011r. System wg PN EN ISO 9001:2009 Procedura Pr/8/1 URZĄD GMINY W JASIENICY ROSIELNEJ WEWNĘTRZNY AUDIT JAKOŚCI, DZIAŁANIA KORYGUJĄCE I ZAPOBIEGAWCZE Wydanie

Bardziej szczegółowo

WPROWADZENIE ZMIAN - UAKTUALNIENIA

WPROWADZENIE ZMIAN - UAKTUALNIENIA Strona 1 z 8 WPROWADZENIE ZMIAN - UAKTUALNIENIA Lp. Data Zmienione strony Krótki opis zmian Opracował Zatwierdził Strona 2 z 8 1. CEL PROCEDURY Celem procedury jest zapewnienie zgodności funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

Szkolenia DQS Polska 2006

Szkolenia DQS Polska 2006 AW Auditor wewnętrzny DQS I edycja szkolenia 20-22.02.2006 II edycja szkolenia 02-04.10.2006 Szkolenie skierowane jest do kandydatów na auditorów wewnętrznych oraz dla auditorów wewnętrznych systemu zarządzania

Bardziej szczegółowo

Konferencja podsumowująca

Konferencja podsumowująca Konferencja podsumowująca Elżbieta Stefaniak Dyrektor Marketingu Polskie Centrum Badań i Certyfikacji S.A. 25.06.2015 r. Tematyka prezentacji Stan realizacji zamówienia dla umowy 591 (1)/DSC/14) - usługi

Bardziej szczegółowo

FUNKCJA I ROLA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ W ORGANIZACJACH

FUNKCJA I ROLA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ W ORGANIZACJACH УДК 316 0 FUNKCJA I ROLA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ W ORGANIZACJACH JÓZEF OBER Niniejszy artykuł ma za zadanie przybliżyć czytelnikowi zagadnienia związane z zarządzeniem jakością oraz ukazać jakie

Bardziej szczegółowo

Wymagania wobec dostawców: jakościowe, środowiskowe, bhp i etyczne

Wymagania wobec dostawców: jakościowe, środowiskowe, bhp i etyczne VI Konferencja nt. systemów zarządzania w energetyce Nowe Czarnowo Świnoujście, 21-23 X 2008 Wymagania wobec dostawców: jakościowe, środowiskowe, bhp i etyczne Grzegorz Ścibisz Łańcuch dostaw DOSTAWCA

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE 2. Projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju.

SZKOLENIE 2. Projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju. SZKOLENIE 2 Projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju. FAMED Żywiec S.A. Dokumentacja Systemu Zarządzania zgodnego z PN-EN ISO

Bardziej szczegółowo

System Zarządzania Jakością wg PN EN ISO 9001:2009. Procedura Pr/8/1 WEWNĘTRZNY AUDIT JAKOŚCI, DZIAŁANIA KORYGUJĄCE I ZAPOBIEGAWCZE

System Zarządzania Jakością wg PN EN ISO 9001:2009. Procedura Pr/8/1 WEWNĘTRZNY AUDIT JAKOŚCI, DZIAŁANIA KORYGUJĄCE I ZAPOBIEGAWCZE Oryginał Strona: 1/3 Obowiązuje od: 01.04.2011 System wg PN EN ISO 9001:2009 Procedura Pr/8/1 URZĄD GMINY W RYMANOWIE WEWNĘTRZNY AUDIT JAKOŚCI, DZIAŁANIA KORYGUJĄCE I ZAPOBIEGAWCZE Oryginał Obowiązuje

Bardziej szczegółowo

WEWNĘTRZNY AUDIT JAKOŚCI, DZIAŁANIA KORYGUJĄCE I ZAPOBIEGAWCZE

WEWNĘTRZNY AUDIT JAKOŚCI, DZIAŁANIA KORYGUJĄCE I ZAPOBIEGAWCZE URZĄD MIASTA I GMINY LESKO PROCEDURA WEWNĘTRZNY AUDIT JAKOŚCI, DZIAŁANIA KORYGUJĄCE I ZAPOBIEGAWCZE Nr dokumentu: Wydanie: P/8/ Strona: WEWNĘTRZNY AUDIT JAKOŚCI, DZIAŁANIA KORYGUJĄCE I ZAPOBIEGAWCZE Opracował

Bardziej szczegółowo

Dobre praktyki integracji systemów zarządzania w administracji rządowej, na przykładzie Ministerstwa Gospodarki. Warszawa, 25 lutego 2015 r.

Dobre praktyki integracji systemów zarządzania w administracji rządowej, na przykładzie Ministerstwa Gospodarki. Warszawa, 25 lutego 2015 r. Dobre praktyki integracji systemów zarządzania w administracji rządowej, na przykładzie Ministerstwa Gospodarki Warszawa, 25 lutego 2015 r. 2 W celu zapewnienia, jak również ciągłego doskonalenia jakości,

Bardziej szczegółowo

KSIĘGA JAKOŚCI 8. POMIARY, ANALIZA, DOSKONALENIE

KSIĘGA JAKOŚCI 8. POMIARY, ANALIZA, DOSKONALENIE 1/5. 2/5..1. Postanowienia ogólne. Urząd Miejski planuje i wdraża działania dotyczące pomiarów i monitorowania kierując się potrzebami Klientów oraz zapewnieniem poprawnego działania Systemu Zarządzania

Bardziej szczegółowo

ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Standardowe etapy wdrażania systemu zarzadzania jakością ETAP I: Audit wstępny zapoznanie się z organizacją ETAP II: Szkolenie dla Kierownictwa i grupy wdrożeniowej

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ AUDITY WEWNETRZNE AUDITY WEWNĘTRZNE. Obowiązuje od: 1 grudnia 2007r

PROCEDURA SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ AUDITY WEWNETRZNE AUDITY WEWNĘTRZNE. Obowiązuje od: 1 grudnia 2007r /8 AUDITY WEWNĘTRZNE Opracował: (imię i nazwisko, podpis) Ewa Szopińska Data: 3 sierpnia 2007r Obowiązuje od: grudnia 2007r Zatwierdził: (imię i nazwisko, podpis) Marek Fryźlewicz Data: 3 sierpnia 2007r

Bardziej szczegółowo

CEL SZKOLENIA: DO KOGO SKIEROWANE JEST SZKOLENIE:

CEL SZKOLENIA: DO KOGO SKIEROWANE JEST SZKOLENIE: Audytor Wewnętrzny systemu HACCP oraz standardów IFS w wersji 6 (International Food Standard version 6) i BRC w nowej wersji 7 (Global Standard for Food Safety issue 7) - AWIFSBRC CEL SZKOLENIA: zrozumienie

Bardziej szczegółowo

TÜVRheinland Polska. Niezgodności w dokumentowaniu systemów zarządzania bezpieczeństwem

TÜVRheinland Polska. Niezgodności w dokumentowaniu systemów zarządzania bezpieczeństwem TÜVRheinland Polska Niezgodności w dokumentowaniu systemów zarządzania bezpieczeństwem żywności HACCP, BRC, IFS, ISO 22000 podsumowanie doświadczeń wdrożeniowych i auditorskich mgr inż. Zbigniew Oczadły

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie zmianą - rozwój zarządzania procesowego wg ISO 9001:2015

Zarządzanie zmianą - rozwój zarządzania procesowego wg ISO 9001:2015 Zarządzanie zmianą - rozwój zarządzania procesowego wg ISO 9001:2015 ZAPEWNIAMY BEZPIECZEŃSTWO Piotr Błoński, Warszawa, 17.03.2016 r. Program 1. Zarządzanie zmianą - zmiany w normie ISO 9001:2015 2. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Procedura PSZ 4.15 PRZEGLĄDY ZARZĄDZANIA

Procedura PSZ 4.15 PRZEGLĄDY ZARZĄDZANIA ZACHODNIOPOMORSKI UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNY w SZCZECINIE SYSTEM ZARZĄDZANIA ZESPOŁEM LABORATORIÓW BADAWCZYCH (SZZLB) Zgodny z wymaganiami PN-EN ISO/IEC 17025:2005 Procedura PSZ 4.15 PRZEGLĄDY ZARZĄDZANIA

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania jakością

Systemy zarządzania jakością Systemy zarządzania jakością cechy, funkcje, etapy wdrażania systemu Prezentacja na spotkanie 3 System zarządzania jakością - czym jest a czym nie jest? System zarządzania jakością jest: zbiorem reguł,

Bardziej szczegółowo

Księga Zintegrowanego Systemu Zarządzania ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA

Księga Zintegrowanego Systemu Zarządzania ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA Strona: 1 z 5 1. Opis systemu zintegrowanego systemu zarządzania 1.1. Postanowienia ogólne i zakres obowiązywania W Samodzielnym Zespole Publicznych Zakładów Lecznictwa Otwartego Warszawa Ochota jest ustanowiony,

Bardziej szczegółowo

Zasady auditowania procesów zarządzania infrastrukturą przez jednostki certyfikujące systemy zarządzania

Zasady auditowania procesów zarządzania infrastrukturą przez jednostki certyfikujące systemy zarządzania Monika Stoma 1 Agnieszka Dudziak 2 Paweł Krzaczek 3 Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie Zasady auditowania procesów zarządzania infrastrukturą przez jednostki certyfikujące systemy zarządzania Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

9001:2009. Nr procedury P VI-01. Planowanie i przeprowadzanie auditów wewnętrznych SZJ. Urząd Miasta SZCZECIN. Wydanie 6

9001:2009. Nr procedury P VI-01. Planowanie i przeprowadzanie auditów wewnętrznych SZJ. Urząd Miasta SZCZECIN. Wydanie 6 Urząd Miasta SZCZECIN P R O C E D U R A Planowanie i przeprowadzanie auditów wewnętrznych SZJ PN-EN ISO 9001:2009 Nr procedury P VI-01 Wydanie 6 1.0. CEL Celem niniejszej procedury jest określenie zasad

Bardziej szczegółowo

Dokument dostępny w sieci kopia nadzorowana, wydruk kopia informacyjna

Dokument dostępny w sieci kopia nadzorowana, wydruk kopia informacyjna Nr*: 01/2014 Termin przeglądu: 17.02.2014 1. Program przeglądu; spotkanie otwierające ocena realizacji Polityki Jakości sprawozdania z realizacji celów dotyczących jakości raporty z realizacji celów wyznaczonych

Bardziej szczegółowo

Procedura PSZ 4.11_4.12 DZIAŁANIA KORYGUJĄCE I ZAPOBIEGAWCZE

Procedura PSZ 4.11_4.12 DZIAŁANIA KORYGUJĄCE I ZAPOBIEGAWCZE ZACHODNIOPOMORSKI UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNY w SZCZECINIE SYSTEM ZARZĄDZANIA ZESPOŁEM LABORATORIÓW BADAWCZYCH (SZZLB) Zgodny z wymaganiami PN-EN ISO/IEC 17025:2005 Procedura PSZ 4.11_4.12 DZIAŁANIA KORYGUJĄCE

Bardziej szczegółowo

Skrót wymagań normy ISO 9001/2:1994, PN-ISO 9001/2:1996

Skrót wymagań normy ISO 9001/2:1994, PN-ISO 9001/2:1996 Skrót wymagań normy ISO 9001/2:1994, PN-ISO 9001/2:1996 (pojęcie wyrób dotyczy też usług, w tym, o charakterze badań) 4.1. Odpowiedzialność kierownictwa. 4.1.1. Polityka Jakości (krótki dokument sygnowany

Bardziej szczegółowo

Egzamin za szkolenia Audytor wewnętrzny ISO nowy zawód, nowe perspektywy z zakresu normy ISO 9001, ISO 14001, ISO 27001

Egzamin za szkolenia Audytor wewnętrzny ISO nowy zawód, nowe perspektywy z zakresu normy ISO 9001, ISO 14001, ISO 27001 Egzamin za szkolenia Audytor wewnętrzny ISO nowy zawód, nowe perspektywy z zakresu normy ISO 9001, ISO 14001, ISO 27001 Imię i nazwisko:.. 1. Podczas AUDYTU WEWNETRZNEGO, działu albo procesu w organizacji,

Bardziej szczegółowo

Szkolenie Stowarzyszenia Polskie Forum ISO 14000 Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 16.04.2015

Szkolenie Stowarzyszenia Polskie Forum ISO 14000 Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 16.04.2015 Wykorzystanie elementów systemu EMAS w SZŚ według ISO 14001:2015 dr hab. inż. Alina Matuszak-Flejszman, prof. nadzw. UEP Agenda Elementy SZŚ według EMAS (Rozporządzenie UE 1221/2009) i odpowiadające im

Bardziej szczegółowo

Certyfikacja systemu zarządzania jakością w laboratorium

Certyfikacja systemu zarządzania jakością w laboratorium INSTYTUT MATERIAŁÓW BUDOWLANYCH I TECHNOLOGII BETONU STANDARD CERTYFIKACJI SQ-2010/LB-001 Certyfikacja systemu zarządzania jakością w laboratorium Copyright by IMBiTB Wszelkie prawa autorskie zastrzeżone

Bardziej szczegółowo

HACCP- zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego żywności Strona 1

HACCP- zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego żywności Strona 1 CO TO JEST HACCP? HACCP ANALIZA ZAGROŻEŃ I KRYTYCZNE PUNKTY KONTROLI HAZARD ryzyko, niebezpieczeństwo, potencjalne zagrożenie przez wyroby dla zdrowia konsumenta ANALYSIS ocena, analiza, kontrola zagrożenia

Bardziej szczegółowo

Opis procedury certyfikacyjnej Program certyfikacji systemów zarządzania

Opis procedury certyfikacyjnej Program certyfikacji systemów zarządzania to inaczej mówiąc skrócony opis procedury systemów realizowanej przez Jednostkę Certyfikującą Systemy Zarządzania TÜV NORD Polska Sp. z o.o. (dalej zwaną Jednostką Certyfikującą) w oparciu o wymagania

Bardziej szczegółowo

5. Planowanie działań w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

5. Planowanie działań w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 5. Planowanie działań w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 5.1. Jakie znaczenie ma planowanie działań w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy? Planowanie jest ważnym elementem

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Janusz Bronisław Berdowski EUROPEJSKA UCZELNIA INFORMATYCZNO-EKONOMICZNA W WARSZAWIE ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Od jakości nie ma odwrotu, gdyż na rynku globalnym nie walczy się tylko ceną

Bardziej szczegółowo

Zmiany w normie ISO 19011

Zmiany w normie ISO 19011 Zmiany w normie ISO 19011 Tomasz Kloze Polskie Centrum Badań i Certyfikacji S. A. Jak powstawała nowa ISO 19011 Styczeń 2007 początek formalnego procesu przeglądu normy ISO 19011 Sformułowanie podstawowych

Bardziej szczegółowo

OFERTA SZKOLENIOWA nr 01/09/2014

OFERTA SZKOLENIOWA nr 01/09/2014 Strona 1 z 5 OFERTA SZKOLENIOWA nr 01/09/2014 SYSTEM ZARZĄDZANIA BEZPIECZEŃSTWEM ŻYWNOŚCI WG ISO 22000. KURS DLA AUDITORÓW WEWNĘTRZNYCH, PEŁNOMOCNIKÓW ORAZ WARSZTATY PRAKTYCZNE Strona 2 z 5 Biuro Handlowe

Bardziej szczegółowo

KSIĘGA JAKOŚCI SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ. 4.1 Wymagania ogólne i zakres obowiązywania systemu zarządzania jakością.

KSIĘGA JAKOŚCI SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ. 4.1 Wymagania ogólne i zakres obowiązywania systemu zarządzania jakością. Wydanie: 4 z dnia 09.06.2009r zmiana: 0 Strona 1 z 6 4.1 Wymagania ogólne i zakres obowiązywania systemu zarządzania jakością. W Szpitalu Miejskim w Elblągu został ustanowiony, udokumentowany, wdroŝony

Bardziej szczegółowo

Procedura Systemu Zarządzania Jakością wg PN-EN ISO 9001:2001. Opracował Sprawdził Zatwierdził SPIS TREŚCI

Procedura Systemu Zarządzania Jakością wg PN-EN ISO 9001:2001. Opracował Sprawdził Zatwierdził SPIS TREŚCI Opracował Sprawdził Zatwierdził Pełnomocnik ds. SZJ Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Zielonej Górze Romuald Kierkiewicz ElŜbieta Bujakowska Barbara Jabłońska ElŜbieta Wytrykus-Zalewska Zbigniew

Bardziej szczegółowo

KSIĘGA JAKOŚCI 8 POMIARY, ANALIZA I DOSKONALENIE. Państwowa WyŜsza Szkoła Zawodowa w Elblągu. 8.1 Zadowolenie klienta

KSIĘGA JAKOŚCI 8 POMIARY, ANALIZA I DOSKONALENIE. Państwowa WyŜsza Szkoła Zawodowa w Elblągu. 8.1 Zadowolenie klienta /6 Obowiązuje od grudnia 2006 r. POMIARY, ANALIZA I DOSKONALENIE. Zadowolenie klienta Jednym z istotnych sposobów oceny funkcjonowania systemu zarządzania jakością i realizacji celów dotyczących jakości

Bardziej szczegółowo

Metodologia weryfikacji wymagań IRIS w obszarze Projektowania i Rozwoju w teorii i praktyce. Szymon Wapienik TUV NORD Polska

Metodologia weryfikacji wymagań IRIS w obszarze Projektowania i Rozwoju w teorii i praktyce. Szymon Wapienik TUV NORD Polska Metodologia weryfikacji wymagań IRIS w obszarze Projektowania i Rozwoju w teorii i praktyce Szymon Wapienik TUV NORD Polska WARSZTATY SIRTS Metodologia weryfikacji wymagań IRIS Warszawa 25 listopada 2009r.

Bardziej szczegółowo

Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem

Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem Do najbardziej znanych systemów zarządzania środowiskiem należą: europejski EMAS światowy ISO 14000 Normy ISO serii 14000 1991 rok -Mędzynarodowa

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta i Gminy w Skokach KSIĘGA JAKOŚCI DLA SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ ZGODNEGO Z NORMĄ PN-EN ISO 9001:2009. Skoki, 12 kwietnia 2010 r.

Urząd Miasta i Gminy w Skokach KSIĘGA JAKOŚCI DLA SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ ZGODNEGO Z NORMĄ PN-EN ISO 9001:2009. Skoki, 12 kwietnia 2010 r. Urząd Miasta i Gminy w Skokach KSIĘGA JAKOŚCI DLA SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ ZGODNEGO Z NORMĄ PN-EN ISO 9001:2009 Skoki, 12 kwietnia 2010 r. Spis treści: 1. DANE ADRESOWE URZĘDU...3 2. CHARAKTERYSTYKA

Bardziej szczegółowo

Korzyści wynikające z wdrożenia systemu zarządzania jakością w usługach medycznych.

Korzyści wynikające z wdrożenia systemu zarządzania jakością w usługach medycznych. Norma PN-EN ISO 9001:2009 System Zarządzania Jakością w usługach medycznych Korzyści wynikające z wdrożenia systemu zarządzania jakością w usługach medycznych. www.isomed.pl Grzegorz Dobrakowski Uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

TÜV Rheinland Polska Sp. z o.o. Nasza wiedza, Twoje bezpieczeństwo

TÜV Rheinland Polska Sp. z o.o. Nasza wiedza, Twoje bezpieczeństwo TÜV Rheinland Polska Sp. z o.o. Nasza wiedza, Twoje bezpieczeństwo Stosowanie wymagań norm serii ISO 3834 w procesie zapewnienia jakości wyrobów spawanych Mariusz Piękniewski Kierownik Sekcji Spawalnictwa

Bardziej szczegółowo

KSIĘGA JAKOŚCI. Zakład Usług Komputerowych i Biurowych PROBIT Wojciech Zawadzki 50-412 Wrocław, ul. Mazowiecka 15. System Zarządzania Jakością

KSIĘGA JAKOŚCI. Zakład Usług Komputerowych i Biurowych PROBIT Wojciech Zawadzki 50-412 Wrocław, ul. Mazowiecka 15. System Zarządzania Jakością Zakład Usług Komputerowych i Biurowych PROBIT Wojciech Zawadzki 50-412 Wrocław, ul. Mazowiecka 15 System Zarządzania Jakością Wydanie piąte kwiecień 2006 KSIĘGA JAKOŚCI Żadna część niniejszej Księgi nie

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 14/2009 Burmistrza Miasta Czeladź. z dnia 28 stycznia 2009. w sprawie: wprowadzenia procedury nadzoru nad dokumentami i zapisami.

Zarządzenie Nr 14/2009 Burmistrza Miasta Czeladź. z dnia 28 stycznia 2009. w sprawie: wprowadzenia procedury nadzoru nad dokumentami i zapisami. Zarządzenie Nr 14/2009 Burmistrza Miasta Czeladź z dnia 28 stycznia 2009 w sprawie: wprowadzenia procedury nadzoru nad dokumentami i zapisami. Na podstawie art. 31 oraz art. 33 ust.1, 3 i 5 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą. dr Adam Jabłoński

Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą. dr Adam Jabłoński 2012 Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą dr Adam Jabłoński GENEZA POWSTANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO Konferencja w Rio de Janeiro 1992 r. 27 Zasad Zrównoważonego Rozwoju Karta Biznesu Zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie jakością. Wprowadzenie Definicje pojęć Normy ISO serii 9000 Zmiany w normach ISO serii 9000 w 2000 r. Grupa ANTARES

Zarządzanie jakością. Wprowadzenie Definicje pojęć Normy ISO serii 9000 Zmiany w normach ISO serii 9000 w 2000 r. Grupa ANTARES Zarządzanie jakością Wprowadzenie Definicje pojęć Normy ISO serii 9000 Zmiany w normach ISO serii 9000 w 2000 r. CEL: Zarządzania jakością w prowadzeniu projektów informatycznych, w oparciu o wymagania

Bardziej szczegółowo

Kliknij, aby edytować styl

Kliknij, aby edytować styl Biuro Usług Doskonalenia Zarządzania i Organizacji SYSTEM Sp.j. Kliknij, aby edytować styl ul. Faradaya 53 lok. 44 42-200 Częstochowa, tel.: 34-321 43 80 e-mail: sekretariat@biuro-system.com www.biuro-system.com

Bardziej szczegółowo

Zaawansowane procedury auditów nadzoru i recertyfikacji (ASRP) (Advanced Surveillance and Recertification Procedures)

Zaawansowane procedury auditów nadzoru i recertyfikacji (ASRP) (Advanced Surveillance and Recertification Procedures) Zaawansowane procedury auditów nadzoru i recertyfikacji (ASRP) (Advanced Surveillance and Recertification Procedures) Jubileuszowa Konferencja Polskiego Forum ISO 14000 Warszawa 18.04.2012 Prowadzący:

Bardziej szczegółowo

Załącznik 1 do Zarządzenia Nr 12 Prezesa PKN z dnia 29 marca 2010 r. Strona 1/13

Załącznik 1 do Zarządzenia Nr 12 Prezesa PKN z dnia 29 marca 2010 r. Strona 1/13 POLSKI KOMITET NORMALIZACYJNY Wydział Certyfikacji ul. Świętokrzyska 14, 00-050 Warszawa tel. 0 22 556 74 50; fax. 0 22 556 74 20 e-mail wcrsekr@pkn.pl; www.pkn.pl Załącznik 1 do z dnia 29 marca 2010 r.

Bardziej szczegółowo

Instytut Spawalnictwa w Gliwicach Ośrodek Certyfikacji

Instytut Spawalnictwa w Gliwicach Ośrodek Certyfikacji 1 Wymagania ogólne Wytwórca powinien ustanowić, dokumentować i utrzymywać system ZKP, aby zapewnić, że wyroby wprowadzone na rynek są zgodne z określoną i przedstawioną charakterystyką. System ZKP powinien

Bardziej szczegółowo

System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001

System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001 System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001 Informacje ogólne ISO 50001 to standard umożliwiający ustanowienie systemu i procesów niezbędnych do osiągnięcia poprawy efektywności energetycznej.

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z AUDITU Nr 1076 / C-1

RAPORT Z AUDITU Nr 1076 / C-1 M i t T I KAPITAŁ UNZA EUROPEJSKA * * * * * * LUDZKI EUROPEJSKI Program Operacyjny Kapitał Ludzki 2007-2013, Priorytet V Dobre rządzenie, Działanie 5.2 Wzmocnienie potencjału administracji samorządowej,

Bardziej szczegółowo

2.0. ZAKRES PROCEDURY Procedura swym zakresem obejmuje wszystkie wydziały i biura Urzędu Miasta Szczecin.

2.0. ZAKRES PROCEDURY Procedura swym zakresem obejmuje wszystkie wydziały i biura Urzędu Miasta Szczecin. P R O C E D U R A Urząd Miasta SZCZECIN Przegląd Systemu Zarządzania Jakością wykonywany przez Prezydenta Miasta Nr procedury P I-05 Wydanie 5 1.0. CEL Celem niniejszej procedury jest określenie zasad

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania jakością w ochronie radiologicznej

Systemy zarządzania jakością w ochronie radiologicznej DOZYMETRIA Systemy zarządzania jakością w ochronie radiologicznej Jakub Ośko System zarządzania jakością zespół systematycznie planowanych i wykonywanych działań, koniecznych dla wystarczającego zapewnienia,

Bardziej szczegółowo

System zarządzania laboratorium

System zarządzania laboratorium Biuro Zarządzania Jakością, Środowiskiem i BHP Sp. z o.o. przy wsparciu merytorycznym Politechniki Warszawskiej zaprasza wszystkich chętnych do udziału w cyklu szkoleń System zarządzania laboratorium Oferowany

Bardziej szczegółowo