ISO 14001:2004, Rozporządzenie EMAS kroki w kierunku zmian wzorców produkcji i usług ewolucja strategii ochrony środowiska Lucyna Kandora

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ISO 14001:2004, Rozporządzenie EMAS kroki w kierunku zmian wzorców produkcji i usług ewolucja strategii ochrony środowiska Lucyna Kandora"

Transkrypt

1 ISO 14001:2004, Rozporządzenie EMAS kroki w kierunku zmian wzorców produkcji i usług ewolucja strategii ochrony środowiska Lucyna Kandora Politechnika Śląska w Gliwicach; Wydział Organizacji i Zarządzania Stowarzyszenie Polski Ruch Czystszej Produkcji

2 PN-EN ISO 14001:2004 System zarządzania środowiskowego. Wymagania i wytyczne stosowania. Norma europejska posiadająca status normy polskiej ISO 14001:2004 dotyczy systemu zarządzania środowiskowego Rozporządzenie (WE) Nr 761/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 marca 2001r. dopuszczające dobrowolny udział organizacji w systemie eko-zarządzania i audytu we Wspólnocie (EMAS) Rozporządzenie obowiązujące wyłącznie w Unii Europejskiej Jest to usankcjonowany prawnie system propagujący dobrowolną ideę podejmowania przez różnego rodzaju przedsiębiorstwa zobowiązań w zakresie ochrony środowiska. Podstawą dla wdrożenia systemu EMAS jest ustanowienie, udokumentowanie, wdrożenie, utrzymywanie i ciągłe doskonalenie systemu zarządzania środowiskowego (SZS) zgodnego z ISO 14001:2004

3 ISO 14001:2004 opublikowanie i okres przejściowy 15 listopada 2004r. opublikowana została norma ISO 14001:2004. Przez pierwsze 6 miesięcy (tj. maja 2005r.) istniała możliwość wyboru, która z norm (ISO 14001:1996 / ISO 14001:2004) będzie stanowiła kryterium auditu. Po 6 miesiącach kryterium auditu powinna stanowić już norma ISO 14001:2004. Po 12 miesiącach, dla organizacji certyfikowanych na zgodność z normą ISO 14001:1996, wykazywane były tylko niezgodności od normy ISO 14001: nie miały one wpływu na wynik certyfikacji. Okres przejściowy kończy się po 18 miesiącach od daty opublikowania normy ISO 14001:2004 tj. 15 maja 2006r.

4 Podstawy prawne funkcjonowania EMAS w Polsce (1) Rozporządzenie (WE) Nr 761/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 marca 2001r. dopuszczające dobrowolny udział organizacji w systemie eko-zarządzania i audytu we Wspólnocie (EMAS) Ustawa z dnia 12 marca 2004r. o krajowym systemie ekozarządzania i audytu (EMAS) (Dz.U )

5 Podstawy prawne funkcjonowania EMAS w Polsce (2) Rozporządzenie MS z dnia 23 kwietnia 2004r. w sprawie wzoru wniosku o wpis podmiotu do rejestru weryfikatorów środowiskowych oraz wzorów dokumentów, formy, częstotliwości i terminów przekazywania informacji z rejestru wojewódzkiego do rejestru krajowego (Dz.U ) Rozporządzenie MS z dnia 23 kwietnia 2004r. w sprawie zakresu danych, które zawiera rejestr wojewódzki, oraz wzoru wniosku o rejestrację organizacji w rejestrze wojewódzkim (Dz.U ) Rozporządzenie MS z dnia 23 kwietnia 2004r. w sprawie współczynników różnicujących wysokość opłaty rejestracyjnej w krajowym systemie ekozarządzania i audytu (Dz.U )

6 Instytucje powołane do wykonywania zadań związanych z systemem EMAS (1) Krajowy system ekozarządzania i audytu tworzą: Minister Środowiska; wojewodowie; Polskie Centrum Akredytacji (PCA); Krajowa Rada Ekozarządzania.

7 Instytucje powołane do wykonywania zadań związanych z systemem EMAS (2) Kompetencje leżące w gestii Ministra Środowiska: prowadzenie krajowego rejestru organizacji zarejestrowanych w systemie EMAS; rejestru weryfikatorów środowiskowych; ogłaszania w Dzienniku Urzędowym RP Monitor Polski danych zawartych w rejestrze krajowym i rejestrze weryfikatorów.

8 Instytucje powołane do wykonywania zadań związanych z systemememas (3) Kompetencje leżące w gestii wojewodów: prowadzenie rejestrów wojewódzkich. Kompetencje leżące w gestii PCA: prowadzenie akredytacji weryfikatorów środowiskowych; kontrola jakości prac wykonywanych przez akredytowanych weryfikatorów.

9 Instytucje powołane do wykonywania zadań związanych z systemem EMAS (4) Kompetencje leżące w gestii Krajowej Rady Ekozarządzania: inicjowanie działań służących promowaniu systemu EMAS; analizowanie funkcjonowania systemu oraz przedstawianie ocen, opinii i wniosków w tym zakresie; opiniowanie projektów aktów prawnych związanych z systemem EMAS; przyznawanie honorowych wyróżnień organizacjom uczestniczącym w systemie EMAS.

10 Rejestr systemu EMAS (1) Rejestr krajowy Rejestr wojewódzki (16)

11 Rejestr systemu EMAS (2) Rejestr wojewódzki - Prowadzony jest przez wojewodę. Do jego szczegółowych kompetencji należy gromadzenie danych: wykazu organizacji aktualnie zarejestrowanych w systemie (wraz z podaniem nazwy, siedziby i adresu, daty rejestracji, daty ostatniej weryfikacji, numeru w rejestrze wojewódzkim, informacji o miejscu/miejscach udostępnienia deklaracji środowiskowej); wykazu organizacji, które po raz pierwszy złożyły wniosek o rejestrację i oczekują na wpis; wykazu organizacji, których rejestracja została zawieszona (wraz z podaniem jego uzasadnienia); wykazu organizacji, które zostały wykreślone z rejestru (wraz z podaniem uzasadnienia).

12 Rejestr systemu EMAS (3) Rejestr krajowy Rejestr wojewódzki (16) Wniosek o rejestrację + opłata rejestracyjna Weryfikacja SZS przez weryfikatora środowiskowego Wdrożenie SZS Organizacja x Organizacja y Organizacja z

13 Model SZS Działaj Planuj Sprawdzaj Wykonuj

14 Przegląd środowiskowy (1) ISO 14001:2004 zaleca przeprowadzenie przeglądu środowiskowego, w celu określenia swojej obecnej pozycji wobec środowiska, dla organizacji które nie posiadają SZS. EMAS wymaga przeprowadzenia przeglądu środowiskowego. Rozporządzenie definiuje go jako: ( ) wstępną, kompleksową analizę zagadnień związanych ze środowiskiem, wpływów na środowisko oraz efektów działalności środowiskowej związanych z działalnością organizacji.

15 Przegląd środowiskowy (2) Przegląd środowiskowy powinien obejmować: analizę wymagań ustawowych, wykonawczych i innych, do których spełnienia zobowiązała się organizacja; / analizę wymagań ustawowych, wykonawczych i innych, do których spełnienia zobowiązała się organizacja; identyfikację wszystkich aspektów środowiskowych, łącznie z tymi które są związane z normalnymi warunkami działania, anormalnymi warunkami obejmującymi uruchomienie, zatrzymanie oraz zdarzenia awaryjne i awarie; / identyfikację wszystkich aspektów środowiskowych mających znaczący wpływ na środowisko (określonych w ujęciu jakościowymi i ilościowym tam gdzie jest to możliwe) oraz opracowanie rejestru aspektów znaczących;

16 Przegląd środowiskowy (3) opis kryteriów stosowanych do oceny znaczenia wpływu na środowisko; sprawdzenie istniejących praktyk i procedur zarządzania środowiskowego, łącznie z działaniami związanymi z zaopatrzeniem i zawieraniem umów; / analizę wszystkich istniejących praktyk i procedur zarządzania środowiskiem; ocenę poprzednich zdarzeń awaryjnych i awarii; / ocenę informacji zwrotnej z badania wcześniejszych przypadków.

17 Wymagania ogólne Norma ISO 14001:2004 wymaga, aby organizacja ustanowiła, udokumentowała, wdrożyła, utrzymywała i ciągle doskonaliła SZS oraz określiła w jaki sposób będzie spełniać te wymagania. ISO 14001:2004 wymaga także, aby organizacja określiła i udokumentowała zakres SZS.

18 Polityka środowiskowa (1) Ustalana przez najwyższe kierownictwo w odniesieniu do określonego zakresu SZS, w taki sposób aby: była odpowiednia do charakteru, skali oraz wpływów działań, wyrobów lub usług danej organizacji na środowisko; zawierała zobowiązanie do ciągłego doskonalenia oraz zapobiegania powstawaniu zanieczyszczeń; zawierała zobowiązanie do spełnienia mających zastosowanie wymagań prawnych i innych, do których spełnienia organizacja się zobowiązała i które dotyczą jej aspektów środowiskowych; stanowiła ramy do ustalenia i przeglądu celów oraz zadań środowiskowych;

19 Polityka środowiskowa (2) była udokumentowana, wdrożona i utrzymywana; była zakomunikowana wszystkim osobom pracującym dla lub w imieniu organizacji; była publicznie dostępna.

20 Planowanie Aspekty środowiskowe (1) Organizacja powinna ustanowić, wdrożyć i utrzymywać procedurę (-y): identyfikowania aspektów środowiskowych związanych z jej działaniami, wyrobami i usługami w ramach zidentyfikowanego zakresu SZS, które może nadzorować i na które może wpływać, uwzględniając planowane/nowe opracowania albo nowe/modyfikowane działania, wyroby i usługi; określenia tych aspektów środowiskowych, które mogą mieć znaczący wpływ na środowisko. Organizacja powinna dokumentować i stale aktualizować te informacje. Znaczące aspekty środowiskowe powinny być uwzględnione przy ustanawianiu, wdrażaniu i utrzymywaniu SZS.

21 Planowanie Aspekty środowiskowe (2) Do bezpośrednich aspektów środowiskowych zaliczyć można: emisje do powietrza; uwalnianie do wód; zapobieganie powstawaniu, recykling, transport i usuwanie odpadów stałych i innych, w szczególności niebezpiecznych; korzystanie z gruntów i ich zanieczyszczanie; korzystanie z zasobów naturalnych i surowców (w tym energii); problemy lokalne tj. hałas, wibracje, odory, pyły itp.; ryzyko wypadków środowiskowych (awarii) i wpływów wynikających lub mogących wyniknąć ze skutków ww. wydarzeń;

22 Planowanie Aspekty środowiskowe (3) Do pośrednich aspektów środowiskowych zaliczyć można: zagadnienia dotyczące wyrobów (projekt, rozwój, opakowanie, transport, wykorzystanie oraz odzysk lub usuwanie odpadów); inwestycje kapitałowe, udzielanie pożyczek itp.; nowe rynki; wybór i strukturę usług np. transport; decyzje administracyjne i planistyczne; efekty działalności środowiskowej oraz praktyki środowiskowe wykonawców, podwykonawców i dostawców;

23 Planowanie Wymagania prawne i inne Organizacja powinna ustanowić, wdrożyć i utrzymywać procedurę (-y): identyfikowania i posiadania dostępu do mających zastosowanie wymagań prawnych i innych, do których spełnienia organizacja się zobowiązała i które są związane z jej aspektami środowiskowymi; określenia, jak te wymagania stosują się do jej aspektów środowiskowych; W ISO 14001:2004 uszczegółowiono wymaganie, aby organizacja zapewniła, że mające zastosowanie wymagania prawne i inne, do których spełnienia się zobowiązała, zostały uwzględnione przy ustanawianiu, wdrażaniu i utrzymywaniu SZS.

24 Planowanie Cele, zadania i program (-y) (1) Organizacja powinna ustanowić, wdrożyć i utrzymywać cele i zadania środowiskowe dla każdej odpowiedniej służby oraz na odpowiednim szczeblu wewnątrz organizacji. Cele i zadania powinny być mierzalne (jeżeli jest to możliwe), oraz spójne z polityką środowiskową, łącznie z zobowiązaniami do zapobiegania zanieczyszczeniom, zgodności z mającymi zastosowanie wymaganiami prawnymi i innymi, do których spełnienia organizacja się zobowiązała oraz ciągłego doskonalenia. Ustanawiając i dokonując przeglądu swoich celów i zadań, organizacja powinna uwzględnić wymagania prawne oraz aspekty środowiskowe. Powinna uwzględnić opcje technologiczne, wymagania finansowe, operacyjne i biznesowe oraz punkt widzenia stron zainteresowanych.

25 Planowanie Cele, zadania i program (-y) (2) Organizacja powinna ustanowić, wdrożyć i utrzymywać programy osiągania swoich celów i zadań. Program (-y) powinny obejmować: przydzielenie odpowiedniej służbie oraz szczeblowi organizacji odpowiedzialności za osiąganie celów i zadań; środki oraz terminy, w których mają być one osiągnięte.

26 Planowanie Cele, zadania i program(-y) (3) Definicja ciągłego doskonalenia efektów działalności środowiskowej brzmi: ( ) proces poprawy, z roku na rok, wymiernych efektów działania SZS związanych z prowadzonym przez organizację zarządzaniem jej znaczącymi aspektami środowiskowymi, opartymi na polityce, celach i zadaniach.

27 Wdrażanie i funkcjonowanie Zasoby, role, odpowiedzialność i uprawnienia (1) Kierownictwo powinno zapewnić dostępność zasobów tj.: zasoby ludzkie i specjalistyczne umiejętności; infrastrukturę organizacyjną; technologię; zasoby finansowe; niezbędnych do ustanowienia, wdrożenia, utrzymywania i doskonalenia SZS.

28 Wdrażanie i funkcjonowanie Zasoby, role, odpowiedzialność i uprawnienia (2) Skuteczne zarządzanie środowiskowe wymaga aby role, odpowiedzialność i uprawnienia były określone, udokumentowane i zakomunikowane. Najwyższe kierownictwo powinno wyznaczyć przedstawiciela, który posiadałby określone zadania, zakres odpowiedzialności oraz uprawnienia w celu: zapewnienia, że SZS jest ustanowiony, wdrożony i utrzymywany zgodnie z wymaganiami normy ISO14001:2004; przedstawienia najwyższemu kierownictwu sprawozdań o wynikach funkcjonowania SZS w celu dokonania przeglądu, łącznie z zaleceniami dotyczącymi doskonalenia.

29 Wdrażanie i funkcjonowanie Kompetencje, szkolenie i świadomość (1) Organizacja powinna zapewnić, aby osoba (-y) wykonująca (-e) zadania dla organizacji lub w jej imieniu, które mogą powodować znaczący (-e) wpływ (-y) na środowisko, zidentyfikowany (-ch) przez organizację była, kompetentna poprzez odpowiednie wykształcenie, szkolenie lub doświadczenie; oraz powinna zachowywać związane z tym zapisy. Organizacja powinna identyfikować potrzeby szkoleniowe związane z jej aspektami środowiskowymi i SZS. Powinna ona zapewnić szkolenia lub podjąć inne działania, aby spełnić te potrzeby oraz powinna zachować związane z tym zapisy.

30 Wdrażanie i funkcjonowanie Kompetencje, szkolenie i świadomość (2) Organizacja powinna ustanowić, wdrożyć i utrzymywać procedurę (-y) w celu uświadomienia osobom pracującym dla organizacji lub w jej imieniu: znaczenia zgodności działania z polityką środowiskową i procedurami oraz wymaganiami SZS; znaczących aspektów środowiskowych i związanych z nimi rzeczywistych lub potencjalnych wpływów ich pracy na środowisko oraz korzyści dla środowiska wynikające z poprawy ich indywidualnego działania; ich zadań i odpowiedzialności w osiąganiu zgodności działania z wymaganiami SZS; potencjalnych konsekwencji odstępstwa od ustalonych procedur.

31 Wdrażanie i funkcjonowanie Komunikacja (1) Uwzględniając aspekty środowiskowe i SZS, organizacja powinna ustanowić, wdrożyć i utrzymywać procedury dotyczące: komunikacji wewnętrznej tj. pomiędzy różnymi szczeblami i służbami organizacji; komunikacji zewnętrznej tj. pomiędzy zainteresowanymi stronami zewnętrznymi współpracującymi z organizacją; Organizacja powinna podjąć decyzję, czy komunikować na zewnątrz informacje o znaczących aspektach środowiskowych, decyzja ta powinna zostać udokumentowana. W przypadku podjęcia decyzji twierdzącej, organizacja powinna ustanowić i wdrożyć metodę (-y) dotyczącą (-e) komunikacji zewnętrznej.

32 Wdrażanie i funkcjonowanie Komunikacja (2) Dokumentem dostarczającym, opinii publicznej i innym zainteresowanym stronom, informacji nt. wpływu organizacji na środowisko, jej efektów działalności środowiskowej i ciągłego doskonalenia tychże efektów jest - Deklaracja środowiskowa. Organizacja jest zobowiązana do publikowania deklaracji środowiskowej w zwartej, drukowanej formie, która została opracowana w jasny i zrozumiały dla wszystkich zainteresowanych stron sposób. Pierwszą deklaracją środowiskową organizacja opracowuje przed poddaniem się procedurze weryfikacji informacja środowiskowa.

33 Wdrażanie i funkcjonowanie Komunikacja (3) Deklaracja powinna zawierać: opis działalności organizacji (przedmiot działalności); politykę środowiskową oraz opis SZS organizacji; opis bezpośrednich i pośrednich aspektów środowiskowych; opis celów i zadań organizacji związanych z jej aspektami środowiskowymi; prezentację osiągniętych wyników w zakresie ochrony środowiska umożliwiającą ich porównanie z wcześniejszymi okresami i ocenę rozwoju efektów działalności środowiskowej organizacji (dane o emisji zanieczyszczeń, odpadów, zużyciu surowców materiałów, energii, wody, wytwarzanych odpadach, hałasie i in.);

34 Wdrażanie i funkcjonowanie Komunikacja (4) inne informacje związane z działalnością środowiskową np. efekty działania ujmujące regulacje prawne z uwzględnieniem istotnych wpływów na środowisko, nazwisko (nazwa) i numer akredytacyjny weryfikatora wraz z datą potwierdzenia. Opracowana informacja środowiskowa staje się deklaracją środowiskową w momencie potwierdzenia jej przez akredytowanego weryfikatora. Deklaracja środowiskowa wraz z potwierdzeniem weryfikatora, zostaje skierowana do uprawnionego organu rejestracyjnego (rejestr wojewódzki/krajowy) celem zarejestrowania w systemie EMAS, a następnie zostaje przekazana opinii publicznej.

35 Wdrażanie i funkcjonowanie Komunikacja (5) Deklaracja powinna być uaktualniana i udostępniana w zwartej, drukowanej formie nie rzadziej niż co trzy lata. Zaleca się, aby rok rocznie organizacja rewidowała zawartość informacji zawartych w deklaracji środowiskowej. Każda zmiana wymaga ponownego zatwierdzenia przez weryfikatora, a następnie przekazania uprawionemu organowi i obligatoryjnego udostępnienia opinii publicznej. Dostęp powinien być łatwy dla wszystkich zainteresowanych. Dlatego najczęściej preferuje się: dystrybucję na konferencja prasowych, targach, wysyłkę pocztą do klientów, dostawców oraz elektronicznie.

36 Wdrażanie i funkcjonowanie Dokumentacja (1) Dokumentacja SZS powinna zawierać: politykę, cele i zadania środowiskowe; opis zakresu SZS; opis głównych elementów SZS i ich wzajemnego oddziaływania a także odniesienia do dokumentów związanych; dokumenty, w tym zapisy wymagane postanowieniami niniejszej normy, czyli procedury ; dokumenty, w tym zapisy określone przez organizację jako niezbędne do zapewnienia skutecznego planowania, przebiegu i nadzorowania procesów, które są związane z jej znaczącymi aspektami środowiskowymi.

37 Wdrażanie i funkcjonowanie Dokumentacja (2) Dokument informacja i wspomagający ją nośnik np. papier, twardy dysk, dysk flash, fotografia, próbka wzorcowa lub kombinacja ww. Zapis dokument, w którym przedstawiono uzyskane wyniki lub dowody przeprowadzonych działań. Procedura ustalony sposób przeprowadzania działania lub procesu. Może być udokumentowana lub nie.

38 Wdrażanie i funkcjonowanie Nadzór nad dokumentami (1) Organizacja powinna ustanowić, wdrożyć i utrzymywać procedurę (-y): zatwierdzania dokumentów pod katem ich adekwatności, zanim zostaną wydane; przeglądu dokumentów i ich aktualizowania w razie potrzeby oraz ponownego zatwierdzenia; zapewnienia, że zmiany i status aktualnych wydań dokumentów są zidentyfikowane; zapewnienia, że odpowiednie wersje mających zastosowanie dokumentów są dostępne w miejscach ich użytkowania; zapewnienia, że dokumenty są zawsze czytelne i łatwe do zidentyfikowania;

39 Wdrażanie i funkcjonowanie Nadzór nad dokumentami (2) zapewnienia, że dokumenty pochodzące z zewnątrz, określone przez organizację jako niezbędne do planowania i działania SZS, są zidentyfikowane a ich rozpowszechnienie jest nadzorowane ; zapobiegania niezamierzonemu stosowaniu nieaktualnych dokumentów i odpowiedniego ich oznaczania, jeżeli są zachowane z jakichkolwiek powodów.

40 Wdrażanie i funkcjonowanie Sterowanie operacyjne Organizacja powinna zidentyfikować i planować te operację, które są związane ze zidentyfikowanymi aspektami środowiskowymi zgodnie z jej polityką, celami i zadaniami środowiskowymi w celu zapewnienia, że są one prowadzone w ustalonych warunkach przez: ustanowienie, wdrożenie i utrzymywanie udokumentowanych (-ej) procedur (-y) w celu nadzorowania sytuacji, gdy ich (jej) brak mógłby doprowadzić do odchyleń od polityki, celów i zadań środowiskowych; określenie w procedurach (-ze) kryteriów operacyjnych; ustanowienie, wdrożenie i utrzymywanie procedur dotyczących zidentyfikowanych znaczących aspektów związanych z wyrobami i usługami, wykorzystywanymi przez organizację, a także informowaniem dostawców i wykonawców, włączając w to kontrahentów, o procedurach i wymaganiach, które mają zastosowanie.

41 Wdrażanie i funkcjonowanie Gotowość i reagowanie na awarie Organizacja powinna ustanowić, wdrożyć i utrzymywać procedurę (-y) identyfikowania potencjalnych zdarzeń awaryjnych i awarii, które mogą mieć wpływ (-y) na środowisko oraz reagowania na nie. Organizacja powinna reagować na występujące zdarzenia awaryjne i awarie oraz zapobiegać lub ograniczać związane z nim niekorzystne wpływy na środowisko. Organizacja powinna okresowo przeglądać, i jeżeli to niezbędne, aktualizować swoje procedury gotowości i reagowania na awarie, w szczególności po zaistnieniu zdarzeń awaryjnych lub awarii. Jeżeli jest to wykonalne, to organizacja powinna okresowo sprawdzać tego typu procedurę (-y).

42 Sprawdzanie Monitorowanie i pomiary Organizacja powinna ustanowić, wdrożyć i utrzymywać procedurę (-y) w celu regularnego monitorowania i dokonywania pomiarów kluczowych charakterystyk swoich operacji, które mogą mieć znaczący wpływ na środowisko. Procedura (-y) ta (te) powinny obejmować dokumentowanie informacji celem monitorowania efektów, stosowanych środków nadzoru operacyjnego oraz zgodności z celami i zadaniami środowiskowymi. Organizacja powinna zapewnić, że stosowane i utrzymywane wyposażenie do monitorowania i pomiarów jest wzorcowane lub sprawdzane oraz, że są zachowane zapisy z tym związane.

43 Sprawdzanie Ocena zgodności Zgodnie z zobowiązaniem do zgodności organizacja powinna ustanowić, wdrożyć i utrzymywać procedurę (-y) okresowej oceny zgodności z mającymi zastosowaniem wymaganiami prawnymi. Organizacja powinna utrzymywać zapisy wyników okresowych ocen. Organizacja powinna oceniać zgodność z innymi wymaganiami, do których spełnia się zobowiązała. Działania te można wykonywać łącznie lub oddzielnie. Można dla nich opracować jedną łączną lub dwie odrębne procedury.

44 Sprawdzanie Niezgodności, działania korygujące i zapobiegawcze (1) Podjęte działania powinny być odpowiednie do skali problemu oraz wywołanego przez niego wpływu na środowisko. Organizacja powinna zapewnić, aby wszelkie konieczne zmiany zostały wprowadzone w dokumentacji SZS. Organizacja powinna ustanowić, wdrożyć i utrzymywać procedurę (-y) postępowania z występującymi i potencjalnymi niezgodnościami oraz podejmowania działań korygujących i zapobiegawczych.

45 Sprawdzanie Niezgodności, działania korygujące i zapobiegawcze (2) Procedura powinna określać wymagania dotyczące: identyfikowania i korygowania niezgodności oraz podejmowania działania (działań) mających na celu ograniczenie jej (ich) wpływu na środowisko; badania niezgodności (określanie przyczyn (-y), podejmowanie działań w celu uniknięcia ich ponownego wystąpienia); oceny potrzeby działania (działań) mającego (-ych) na celu zapobiegania niezgodnościom i wdrażania odpowiednich działań zaprojektowanych w celu uniknięcia ich wystąpienia; zapisywania wyników podjętego (-ych) działania (działań) korygujących i zapobiegawczego (-ych); przeglądu skuteczności podjętego (-ych) działania (działań) korygującego (-ych) i zapobiegawczego (-ych).

46 Sprawdzanie Nadzór nad zapisami Organizacja powinna ustanowić, utrzymywać zapisy niezbędne do wykazania zgodności z wymaganiami SZS, i niniejszej normy oraz zapisy osiągniętych wyników. Organizacja powinna ustanowić, wdrożyć i utrzymywać procedurę (-y) identyfikowania, przechowywania, zabezpieczania, wyszukiwania i zachowywania zapisów przez określony czas i ich likwidacji. Zapisy powinny być i pozostawać czytelne, możliwe do zidentyfikowania i prześledzenia.

47 Sprawdzanie Audit wewnętrzny / Audyt (1) Organizacja powinna zapewnić, że prowadzone są audity wewnętrzne SZS w zaplanowanych odstępach czasu celem: określenia, czy SZS jest zgodny z zaplanowanymi ustaleniami związanymi z zarządzaniem środowiskowym, łącznie z wymaganiami niniejszej normy oraz wdrożony i utrzymywany; dostarczenia kierownictwo informacji o wynikach auditu. Organizacja powinna zaplanować, ustanowić, wdrożyć i utrzymywać program (-y) auditów uwzględniając środowiskowe znaczenie rozważanych działań oraz wyniki wcześniejszych auditów.

48 Sprawdzanie Audit wewnętrzny / Audyt (2) Organizacja powinna ustanowić, wdrożyć i utrzymywać procedurę (-y) auditowania, które (-e) ustalają: odpowiedzialność i wymagania dotyczące planowania i przeprowadzania auditów, przedstawiania wyników i zachowywania związanych zapisów; określenie kryteriów auditów, zakresu, częstotliwości i metod. Wybór auditorów i prowadzenie auditów powinny zapewnić obiektywność i bezstronność procesu auditu.

49 Sprawdzanie Przegląd zarządzania (1) Najwyższe kierownictwo powinno przeprowadzić przegląd SZS organizacji w zaplanowanych odstępach czasu w celu zapewnienia jego stałej przydatności, adekwatności i skuteczności. Przegląd powinien objąć ocenę: możliwości doskonalenia; potrzebę zmian w systemie obejmujących np. politykę środowiskową oraz cele i zadania.

50 Sprawdzanie Przegląd zarządzania (2) Dane wejściowe do przeglądu powinny zawierać:: wyniki auditów wewnętrznych i oceny zgodności z wymaganiami prawnymi i innymi wymaganiami, do których spełnienia organizacja się zobowiązała; komunikację z zewnętrznymi stronami zainteresowanymi (z uwzględnieniem skarg); efekty działalności środowiskowej organizacji; stopień osiągnięcia celów i zadań; status działań korygujących i zapobiegawczych; działania podjęte w następstwie wcześniejszych przeglądów zarządzania;

51 Sprawdzanie Przegląd zarządzania (3) zmieniające się okoliczności (wymagania prawne, aspekty środowiskowe); zalecenia dotyczące doskonalenia. Dane wyjściowe z przeglądu zarządzania powinny obejmować wszystkie decyzje i działania związane z możliwymi zmianami polityki środowiskowej, celów i zadań oraz innych elementów SZS, zgodnie ze zobowiązaniami do ciągłego doskonalenia. EMAS wymaga, aby w trakcie przeprowadzania pierwszej weryfikacji organizacja przedstawiała dowody na przeprowadzenie przynajmniej jednego przeglądu zarządzania.

52 Weryfikacja SZS Weryfikację przeprowadza tzw. zewnętrzna jednostka certyfikująca tj. TUV (Nord, Polska, Rheiland), PCBC, BVQI, DAS Polska itp.. Weryfikację przeprowadza akredytowany weryfikator środowiskowy. Pierwsza weryfikacja obejmuje sprawdzenie: zgodności funkcjonowania SZS zgodnie z wymaganiami zawartymi w ISO 14001:2004, wstępnego przeglądu środowiskowego, programu audytów środowiskowych i jego wyników, ukończenia przeglądu na poziomie najwyższego kierownictwa organizacji, przygotowania deklaracji środowiskowej. Kolejną weryfikacją SZS obejmuje sprawdzenie: zgodności funkcjonowania SZS zgodnie z wymaganiami zawartymi w ISO 14001:2004 (poprawność budowy i funkcjonowania SZS), prawidłowość przeprowadzania audytów, dokumentacja oraz deklaracja środowiskowa. Sprawozdanie

53 Opłaty Zależna jest od ilości wykonywanych prac tj. wdrożenie SZS, liczby auditorów, czasu trwania auditu, szkoleń itp. Organizacja Podstawowa opłata PLN] Współczynnik różnicujący Opłata skorygowana o współczynnik różnicujący [PLN] Organizacje pożytku publicznego; Placówki oświatowo-wychowawcze, Jednostki sektora finansów publicznych ,005 5 Podmioty gospodarcze zatrudniające: do 5 osób , od 6 do 20 osób , od 21 do 50 osób , od 51 do 250 osób , od 251 do 500 osób ,5 500 Pozostałe organizacje ,0 1000

54 LOGO SZS ISO14001:2004 nie posiada Organizacje mogą posługiwać się logiem EMAS w dwóch wersjach graficznych: Potwierdzone Zarządzanie Środowiskowe - umieszcza się na materiałach mówiących o uczestnictwie organizacji w EMAS, nagłówkach pism organizacji lub reklamach; Potwierdzona Informacja - umieszcza się na deklaracji środowiskowej. POTWIERDZONA INFORMACJA NR REJ. PL

55 Kontynuacja uczestnictwa w SZS ISO14001:2004 recertyfikacja co trzy lata. EMAS coroczna aktualizacja deklaracji środowiskowej zatwierdzonej przez akredytowanego weryfikatora oraz przekazanej właściwemu organowi i opinii publiczne, a także recertyfikacja co trzy lata. VALIDATED INFORMATION REG. NO.

56 Dziękuję za uwagę Lucyna Kandora Politechnika Śląska w Gliwicach; Wydział Organizacji i Zarządzania Stowarzyszenie Polski Ruch Czystszej Produkcji

ZARZĄDZANIE ŚRODOWISKIEM

ZARZĄDZANIE ŚRODOWISKIEM ZARZĄDZANIE ŚRODOWISKIEM Co jest istotą systemu zarządzania środowiskowego wg normy ISO 14001? System zarządzania środowiskowego stanowi część systemu zarządzania organizacji. Istota SZŚ wg normy ISO 14001

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA DOKUMENT NADZOROWANY W WERSJI ELEKTRONICZNEJ Wydanie 07 Urząd Miasta Płocka. Księga środowiskowa

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA DOKUMENT NADZOROWANY W WERSJI ELEKTRONICZNEJ Wydanie 07 Urząd Miasta Płocka. Księga środowiskowa Strona 1 1. Księga Środowiskowa Księga Środowiskowa to podstawowy dokument opisujący strukturę i funkcjonowanie wdrożonego w Urzędzie Systemu Zarządzania Środowiskowego zgodnego z wymaganiami normy PN-EN

Bardziej szczegółowo

ISO 14000 w przedsiębiorstwie

ISO 14000 w przedsiębiorstwie ISO 14000 w przedsiębiorstwie Rodzina norm ISO 14000 TC 207 ZARZADZANIE ŚRODOWISKOWE SC1 System zarządzania środowiskowego SC2 Audity środowiskowe SC3 Ekoetykietowanie SC4 Ocena wyników ekologicznych SC5

Bardziej szczegółowo

NORMA ŚRODOWISKOWA DIN EN ISO 14001. PORÓWNANIE WYDAŃ Z 1996r. I Z 2005r.

NORMA ŚRODOWISKOWA DIN EN ISO 14001. PORÓWNANIE WYDAŃ Z 1996r. I Z 2005r. PL0800189 NORMA ŚRODOWISKOWA DIN EN ISO 14001. PORÓWNANIE WYDAŃ Z 1996r. I Z 2005r. MAREK MUCHA TUV Rheinland Polska Sp. z o. o., Warszawa W referacie omówiono europejską normą środowiskową i porównano

Bardziej szczegółowo

Zmiany wymagań normy ISO 14001

Zmiany wymagań normy ISO 14001 Zmiany wymagań normy ISO 14001 Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (ISO) opublikowała 15 listopada br. zweryfikowane i poprawione wersje norm ISO 14001 i ISO 14004. Od tego dnia są one wersjami obowiązującymi.

Bardziej szczegółowo

Szkolenie Stowarzyszenia Polskie Forum ISO 14000 Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 16.04.2015

Szkolenie Stowarzyszenia Polskie Forum ISO 14000 Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 16.04.2015 Wykorzystanie elementów systemu EMAS w SZŚ według ISO 14001:2015 dr hab. inż. Alina Matuszak-Flejszman, prof. nadzw. UEP Agenda Elementy SZŚ według EMAS (Rozporządzenie UE 1221/2009) i odpowiadające im

Bardziej szczegółowo

V Ogólnopolska Konferencja nt. Systemów Zarządzania w Energetyce. Forum ISO 14000 INEM Polska. Polskie Forum ISO 14000 INEM Polska

V Ogólnopolska Konferencja nt. Systemów Zarządzania w Energetyce. Forum ISO 14000 INEM Polska. Polskie Forum ISO 14000 INEM Polska Forum ISO 14000 INEM Polska Polskie Forum ISO 14000 INEM Polska Wymagania norm: ISO 9001, ISO 14001 oraz PN-N-18001 dotyczące dostawców i podwykonawców. Szczyrk, 24 27. 09. 2006r. Maciej Kostrzanowski

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE 2. Projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju.

SZKOLENIE 2. Projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju. SZKOLENIE 2 Projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju. FAMED Żywiec S.A. Dokumentacja Systemu Zarządzania zgodnego z PN-EN ISO

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie jakością wg norm serii ISO 9000:2000 cz.1 system, kierownictwo i zasoby

Zarządzanie jakością wg norm serii ISO 9000:2000 cz.1 system, kierownictwo i zasoby Jakub Wierciak Zagadnienia jakości i niezawodności w projektowaniu Zarządzanie jakością wg norm serii ISO 9000:2000 cz.1 system, kierownictwo i zasoby System zarządzania jakością (ISO 9000:2000) System

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do Zarządzania Środowiskowego

Wprowadzenie do Zarządzania Środowiskowego Wprowadzenie do Zarządzania Środowiskowego co to jest: certyfikat na ISO 14001? certyfikat zgodności z ISO 14001 2 = wydane przez neutralną i wiarygodną organizację zaświadczenie, że w naszej organizacji

Bardziej szczegółowo

14. Sprawdzanie funkcjonowania systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

14. Sprawdzanie funkcjonowania systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 14. Sprawdzanie funkcjonowania systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 14.1. Co to jest monitorowanie bezpieczeństwa i higieny pracy? Funkcjonowanie systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną

Bardziej szczegółowo

Wymagania wobec dostawców: jakościowe, środowiskowe, bhp i etyczne

Wymagania wobec dostawców: jakościowe, środowiskowe, bhp i etyczne VI Konferencja nt. systemów zarządzania w energetyce Nowe Czarnowo Świnoujście, 21-23 X 2008 Wymagania wobec dostawców: jakościowe, środowiskowe, bhp i etyczne Grzegorz Ścibisz Łańcuch dostaw DOSTAWCA

Bardziej szczegółowo

Normy ISO serii 9000. www.greber.com.pl. Normy ISO serii 9000. Tomasz Greber (www.greber.com.pl) dr inż. Tomasz Greber. www.greber.com.

Normy ISO serii 9000. www.greber.com.pl. Normy ISO serii 9000. Tomasz Greber (www.greber.com.pl) dr inż. Tomasz Greber. www.greber.com. Normy ISO serii 9000 dr inż. Tomasz Greber www.greber.com.pl www.greber.com.pl 1 Droga do jakości ISO 9001 Organizacja tradycyjna TQM/PNJ KAIZEN Organizacja jakościowa SIX SIGMA Ewolucja systemów jakości

Bardziej szczegółowo

Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą. dr Adam Jabłoński

Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą. dr Adam Jabłoński 2012 Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą dr Adam Jabłoński GENEZA POWSTANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO Konferencja w Rio de Janeiro 1992 r. 27 Zasad Zrównoważonego Rozwoju Karta Biznesu Zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Zmiany i nowe wymagania w normie ISO 9001:2008

Zmiany i nowe wymagania w normie ISO 9001:2008 FORUM WYMIANY DOŚWIADCZEŃ DLA KONSULTANTÓW 19-20 listopada 2007r. Zmiany i nowe wymagania w normie ISO 9001:2008 Grzegorz Grabka Dyrektor Działu Certyfikacji Systemów, Auditor Senior TÜV CERT 1 Zmiany

Bardziej szczegółowo

Akredytacja laboratoriów wg PN-EN ISO/IEC 17025:2005

Akredytacja laboratoriów wg PN-EN ISO/IEC 17025:2005 Akredytacja laboratoriów wg PN-EN ISO/IEC 17025:2005 Marek Misztal ENERGOPOMIAR Sp. z o.o. Biuro Systemów Zarządzania i Ocen Nowe Brzesko, 26 września 2006 r. Czy systemy zarządzania są nadal dobrowolne?

Bardziej szczegółowo

Księga Zintegrowanego Systemu Zarządzania ODPOWIEDZIALNOŚĆ KIEROWNICTWA

Księga Zintegrowanego Systemu Zarządzania ODPOWIEDZIALNOŚĆ KIEROWNICTWA Strona: 1 z 6 1. Zaangażowanie kierownictwa Najwyższe kierownictwo SZPZLO Warszawa Ochota przejęło pełną odpowiedzialność za rozwój i ciągłe doskonalenie ustanowionego i wdrożonego zintegrowanego systemu

Bardziej szczegółowo

Zmiany w standardzie ISO dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka

Zmiany w standardzie ISO dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka Zmiany w standardzie ISO 9001 dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka 1 W prezentacji przedstawiono zmiany w normie ISO 9001 w oparciu o projekt komitetu. 2 3 4 5 6 Zmiany w zakresie terminów używanych

Bardziej szczegółowo

Postępowanie na opracowanie i wdrożenie systemu zarządzania środowiskowego według wymagań normy ISO 14001 i Rozporządzenia EMAS w Oddziałach IMGW-PIB

Postępowanie na opracowanie i wdrożenie systemu zarządzania środowiskowego według wymagań normy ISO 14001 i Rozporządzenia EMAS w Oddziałach IMGW-PIB Postępowanie na opracowanie i wdrożenie systemu zarządzania środowiskowego według wymagań normy ISO 14001 i Rozporządzenia EMAS w Oddziałach IMGW-PIB Joanna Kozłowska p.o. Kierownik Biura Organizacyjno-Prawnego

Bardziej szczegółowo

EMAS w Polsce. Robert Pochyluk

EMAS w Polsce. Robert Pochyluk Robert Pochyluk EMAS w Polsce Po kilku latach oczekiwania, polskie organizacje, które wdrożyły system zarządzania środowiskowego uzyskały formalną możliwość rejestracji w systemie EMAS. System ten, który

Bardziej szczegółowo

Skrót wymagań normy ISO 9001/2:1994, PN-ISO 9001/2:1996

Skrót wymagań normy ISO 9001/2:1994, PN-ISO 9001/2:1996 Skrót wymagań normy ISO 9001/2:1994, PN-ISO 9001/2:1996 (pojęcie wyrób dotyczy też usług, w tym, o charakterze badań) 4.1. Odpowiedzialność kierownictwa. 4.1.1. Polityka Jakości (krótki dokument sygnowany

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania jakością w ochronie radiologicznej

Systemy zarządzania jakością w ochronie radiologicznej DOZYMETRIA Systemy zarządzania jakością w ochronie radiologicznej Jakub Ośko System zarządzania jakością zespół systematycznie planowanych i wykonywanych działań, koniecznych dla wystarczającego zapewnienia,

Bardziej szczegółowo

System Zarządzania Jakością ISO 9001:2008

System Zarządzania Jakością ISO 9001:2008 System Zarządzania Jakością ISO 9001:2008 Każda firma ma w sobie wielką zdolność działania. Kierownictwo musi tylko znaleźć sposób, by ten potencjał wykorzystać w dojściu do postawionego przed firmą celu

Bardziej szczegółowo

Program akredytacji weryfikatorów środowiskowych EMAS. Krzysztof Woźniak, Barbara Zengel Warszawa, 19.12.2013

Program akredytacji weryfikatorów środowiskowych EMAS. Krzysztof Woźniak, Barbara Zengel Warszawa, 19.12.2013 Program akredytacji weryfikatorów środowiskowych EMAS Krzysztof Woźniak, Barbara Zengel Warszawa, 19.12.2013 Definicje Akredytacja poświadczenie przez krajową jednostkę akredytującą, że jednostka oceniająca

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 14/2009 Burmistrza Miasta Czeladź. z dnia 28 stycznia 2009. w sprawie: wprowadzenia procedury nadzoru nad dokumentami i zapisami.

Zarządzenie Nr 14/2009 Burmistrza Miasta Czeladź. z dnia 28 stycznia 2009. w sprawie: wprowadzenia procedury nadzoru nad dokumentami i zapisami. Zarządzenie Nr 14/2009 Burmistrza Miasta Czeladź z dnia 28 stycznia 2009 w sprawie: wprowadzenia procedury nadzoru nad dokumentami i zapisami. Na podstawie art. 31 oraz art. 33 ust.1, 3 i 5 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Jakością. System jakości jako narzędzie zarządzania przedsiębiorstwem. Dr Mariusz Maciejczak

Zarządzanie Jakością. System jakości jako narzędzie zarządzania przedsiębiorstwem. Dr Mariusz Maciejczak Zarządzanie Jakością System jakości jako narzędzie zarządzania przedsiębiorstwem Dr Mariusz Maciejczak SYSTEM System to zespół powiązanych ze sobą elementów, które stanowią pewną całość. Istotną cechą

Bardziej szczegółowo

TÜVRheinland Polska. Niezgodności w dokumentowaniu systemów zarządzania bezpieczeństwem

TÜVRheinland Polska. Niezgodności w dokumentowaniu systemów zarządzania bezpieczeństwem TÜVRheinland Polska Niezgodności w dokumentowaniu systemów zarządzania bezpieczeństwem żywności HACCP, BRC, IFS, ISO 22000 podsumowanie doświadczeń wdrożeniowych i auditorskich mgr inż. Zbigniew Oczadły

Bardziej szczegółowo

SYSTEM ZARZĄDZANIA ENERGIĄ (SZE) W DZIERŻONIOWIE

SYSTEM ZARZĄDZANIA ENERGIĄ (SZE) W DZIERŻONIOWIE SYSTEM ZARZĄDZANIA ENERGIĄ (SZE) W DZIERŻONIOWIE Na podstawie Normy PN-EN ISO 50001 Dzierżoniów kwiecień 2013 r. 4.1 Wymagania ogólne System Zarządzania Energią (SZE) wprowadza się na terenie Gminy Miejskiej

Bardziej szczegółowo

Komunikat nr 115 z dnia 12.11.2012 r.

Komunikat nr 115 z dnia 12.11.2012 r. Komunikat nr 115 z dnia 12.11.2012 r. w sprawie wprowadzenia zmian w wymaganiach akredytacyjnych dla jednostek certyfikujących systemy zarządzania bezpieczeństwem informacji wynikających z opublikowania

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA ISO 14001:2005

WYMAGANIA ISO 14001:2005 Auditor wewnętrzny Systemu Zarządzania Środowiskowego 26 27.11.2012 Szczecin WYMAGANIA ISO 14001:2005 1 DLACZEGO CHCEMY WPROWADZAĆ ISO 14001? 2 Dlaczego chcemy...? Gdyż pragniemy: Wdrożyć, utrzymywać i

Bardziej szczegółowo

Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem

Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem Do najbardziej znanych systemów zarządzania środowiskiem należą: europejski EMAS światowy ISO 14000 Normy ISO serii 14000 1991 rok -Mędzynarodowa

Bardziej szczegółowo

Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001. Mariola Witek

Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001. Mariola Witek Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001 Mariola Witek Przedmiot wykładu 1.Rozwój systemów zarządzania jakością (SZJ) 2.Potrzeba posiadania formalnych SZJ 3.Korzyści

Bardziej szczegółowo

DQS Polska sp. z o.o. Członek grupy DQS UL. Spis treści

DQS Polska sp. z o.o. Członek grupy DQS UL. Spis treści DQS Polska sp. z o.o. Członek grupy DQS UL Program weryfikacji EMAS według wymagań Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1221/2009 wydanie 25 listopada 2009 w sprawie dobrowolnego udziału

Bardziej szczegółowo

OHSAS 18001:2007 OHSAS 18001:2007 1

OHSAS 18001:2007 OHSAS 18001:2007 1 Doskonalenie SZBiHP w oparciu o wymagania nowej normy OHSAS 18001:2007 Systemy Zarządzania Bezpieczeństwem i Higieną Pracy Wymagania OHSAS 18001:2007 1 Biuro Usług Doskonalenia Zarządzania i Organizacji

Bardziej szczegółowo

KSIĘGA JAKOŚCI SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ. 4.1 Wymagania ogólne i zakres obowiązywania systemu zarządzania jakością.

KSIĘGA JAKOŚCI SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ. 4.1 Wymagania ogólne i zakres obowiązywania systemu zarządzania jakością. Wydanie: 4 z dnia 09.06.2009r zmiana: 0 Strona 1 z 6 4.1 Wymagania ogólne i zakres obowiązywania systemu zarządzania jakością. W Szpitalu Miejskim w Elblągu został ustanowiony, udokumentowany, wdroŝony

Bardziej szczegółowo

Część A załącznika I do rozporządzenia (WE) nr 761/2001 zastępuje się tekstem Załącznika do niniejszego rozporządzenia.

Część A załącznika I do rozporządzenia (WE) nr 761/2001 zastępuje się tekstem Załącznika do niniejszego rozporządzenia. L 32/4 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 4.2.2006 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 196/2006 z dnia 3 lutego 2006 r. zmieniające załącznik I do rozporządzenia (WE) nr 761/2001 Parlamentu Europejskiego i

Bardziej szczegółowo

Kliknij, aby edytować styl

Kliknij, aby edytować styl Biuro Usług Doskonalenia Zarządzania i Organizacji SYSTEM Sp.j. Kliknij, aby edytować styl ul. Faradaya 53 lok. 44 42-200 Częstochowa, tel.: 34-321 43 80 e-mail: sekretariat@biuro-system.com www.biuro-system.com

Bardziej szczegółowo

Przegląd systemu zarządzania jakością

Przegląd systemu zarządzania jakością LOGO Nazwa i adres FIRMY PROCEDURA Systemowa P01.01 wyd. [data wydania] str. 1 / stron 5 ilość załączników: 4 Tytuł: Przegląd systemu zarządzania jakością egz. nr:... Spis treści 1. Cel... 2 2. Przedmiot

Bardziej szczegółowo

Weryfikacja i walidacja w systemie EMAS. Biuro Certyfikacji Systemów Zarządzania PRS S.A. Grzegorz Marchewka

Weryfikacja i walidacja w systemie EMAS. Biuro Certyfikacji Systemów Zarządzania PRS S.A. Grzegorz Marchewka Weryfikacja i walidacja w systemie EMAS Biuro Certyfikacji Systemów Zarządzania PRS S.A. Grzegorz Marchewka EMAS (Eco Management and Audit Scheme) Wspólnotowy System Ekozarządzania i Audytu Rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Certyfikacja systemu zarządzania jakością w laboratorium

Certyfikacja systemu zarządzania jakością w laboratorium INSTYTUT MATERIAŁÓW BUDOWLANYCH I TECHNOLOGII BETONU STANDARD CERTYFIKACJI SQ-2010/LB-001 Certyfikacja systemu zarządzania jakością w laboratorium Copyright by IMBiTB Wszelkie prawa autorskie zastrzeżone

Bardziej szczegółowo

Szkolenia DQS Polska 2006

Szkolenia DQS Polska 2006 AW Auditor wewnętrzny DQS I edycja szkolenia 20-22.02.2006 II edycja szkolenia 02-04.10.2006 Szkolenie skierowane jest do kandydatów na auditorów wewnętrznych oraz dla auditorów wewnętrznych systemu zarządzania

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY ERGONOMII i BHP. - System zarządzania. bezpieczeństwem i higieną pracy

PODSTAWY ERGONOMII i BHP. - System zarządzania. bezpieczeństwem i higieną pracy PODSTAWY ERGONOMII i BHP - System zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy Ciągłe doskonalenie Przegląd zarządzania ZaangaŜowanie kierownictwa oraz polityka BHP Planowanie Sprawdzanie oraz działania

Bardziej szczegółowo

Audyt techniczny w laboratorium widziane okiem audytora. Piotr Pasławski 2008

Audyt techniczny w laboratorium widziane okiem audytora. Piotr Pasławski 2008 Audyt techniczny w laboratorium widziane okiem audytora Piotr Pasławski 2008 Odniesienie do wymagań normy PN-EN ISO/IEC 17025:2005 Pkt. 4.4 normy Przegląd zapytań, ofert i umów - procedura przeglądu zleceń

Bardziej szczegółowo

ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ENERGIĄ

ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ENERGIĄ ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ENERGIĄ Standardowe etapy wdrażania systemu zarzadzania energią ETAP I: Przeprowadzenie przeglądu wstępnego zarządzania energią ETAP II: Opracowanie zakresu działań

Bardziej szczegółowo

NS-01 Procedura auditów wewnętrznych systemu zarządzania jakością

NS-01 Procedura auditów wewnętrznych systemu zarządzania jakością Załącznik nr 1 do zarządzenia Burmistrza Miasta Środa Wielkopolska Nr 19/2010 z dnia 22 lutego 2010 r. NS-01 Procedura auditów wewnętrznych systemu zarządzania jakością 1. Cel procedury Celem procedury

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA. Audit wewnętrzny

PROCEDURA. Audit wewnętrzny I. Cel działania Celem niniejszej procedury jest zapewnienie, że: 1) SZJ jest skutecznie nadzorowany oraz weryfikowany; 2) proces auditu wewnętrznego jest zaplanowany i wykonywany zgodnie z przyjętymi

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ WEDŁUG

SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ WEDŁUG Wykład 10. SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ WEDŁUG NORM ISO 9000 1 1. Rodzina norm ISO 9000: Normy ISO 9000 są od 1987r., a trzecia rodzina norm ISO 9000 z 2000 r. (doskonalona w kolejnych latach) składa się

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie bezpieczeństwem i higieną pracy

Zarządzanie bezpieczeństwem i higieną pracy Ewa Górska Zarządzanie bezpieczeństwem i higieną pracy EWOLUCJA POGLĄDÓW NA ZAGADNIENIA BEZPIECZEŃSTWA PRACY Hand from root of finger to fingertip Hand frim wist to fingertip Arm from elbow to fingertip

Bardziej szczegółowo

Procedura PSZ 4.15 PRZEGLĄDY ZARZĄDZANIA

Procedura PSZ 4.15 PRZEGLĄDY ZARZĄDZANIA ZACHODNIOPOMORSKI UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNY w SZCZECINIE SYSTEM ZARZĄDZANIA ZESPOŁEM LABORATORIÓW BADAWCZYCH (SZZLB) Zgodny z wymaganiami PN-EN ISO/IEC 17025:2005 Procedura PSZ 4.15 PRZEGLĄDY ZARZĄDZANIA

Bardziej szczegółowo

Środki zarządzania środowiskowego w świetle EMAS na wybranych przykładach wykorzystanie systemu zamówień publicznych

Środki zarządzania środowiskowego w świetle EMAS na wybranych przykładach wykorzystanie systemu zamówień publicznych Środki zarządzania środowiskowego w świetle EMAS na wybranych przykładach wykorzystanie systemu zamówień publicznych Maciej Krzyczkowski Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska Generalna Dyrekcja Ochrony

Bardziej szczegółowo

Ekoinnowacje w zarządzaniu przedsiębiorstwem

Ekoinnowacje w zarządzaniu przedsiębiorstwem Ekoinnowacje w zarządzaniu przedsiębiorstwem dr hab. inż. Alina Matuszak-Flejszman, prof. nadzw. UEP Poznań, 17 listopada 2014 r. AGENDA Innowacyjne podejście do zarządzania przedsiębiorstwem Warunki i

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO

SYSTEMY ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO Auditor wewnętrzny Systemu Zarządzania Środowiskowego 26 27.11.2012 Szczecin SYSTEMY ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO 1 Co to jest System Zarządzania Środowiskowego (SZŚ)? 2 Zarządzanie: - sposób realizacji

Bardziej szczegółowo

Procedura auditów wewnętrznych i działań korygujących

Procedura auditów wewnętrznych i działań korygujących 1/14 TYTUŁ PROCEURY Opracował: Zatwierdził: Pełnomocnik ds. SZJ Mariusz Oliwa 18 marca 2010r.... podpis Starosta Bolesławiecki Cezary Przybylski... podpis PROCEURA OBOWIĄZUJE O NIA: 25 czerwca 2010r. 18

Bardziej szczegółowo

Program certyfikacji systemów zarządzania

Program certyfikacji systemów zarządzania Program certyfikacji InterCert prowadzi certyfikację systemów w oparciu o procedurę certyfikacji Systemów Zarządzania. Certyfikacja w przedsiębiorstwach obejmuje następujące etapy: Kontakt z klientem (przygotowanie

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta i Gminy w Łasinie KSIĘGA ŚRODOWISKOWA

Urząd Miasta i Gminy w Łasinie KSIĘGA ŚRODOWISKOWA Urząd Miasta i Gminy w Łasinie KSIĘGA ŚRODOWISKOWA Wydanie 1 w roku 2010 [1/2010] Data Imię i nazwisko Podpis Symbol stan. Paweł Żuchowski Opracował: 10.01.2010 Or. Franciszek Kawski Sprawdził: 10.01.2010

Bardziej szczegółowo

Wdrożenie systemu zarządzania energią wg norm PN-EN 16001 i ISO 50001 na przykładzie Koksowni Przyjaźń Sp. z o.o.

Wdrożenie systemu zarządzania energią wg norm PN-EN 16001 i ISO 50001 na przykładzie Koksowni Przyjaźń Sp. z o.o. Wdrożenie systemu zarządzania energią wg norm PN-EN 16001 i ISO 50001 na przykładzie Koksowni Przyjaźń Sp. z o.o. Konferencja Klubu Polskie Forum ISO 14000 Warszawa, 17-18 kwietnia 2012 Krzysztof Lebdowicz

Bardziej szczegółowo

Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001)

Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001) Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001) ROMAN KOŁODZIEJ IV Konferencja Naukowo-Techniczna,,Utrzymanie ruchu w przemyśle spożywczym Szczyrk, 26 kwietnia 2012 r. 1 PLAN

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA JEDNOSTEK CERTYFIKUJĄCYCH GOSPODARKĘ LEŚNĄ I ŁAŃCUCH DOSTAW W SYSTEMIE PEFC Wydanie 3 Warszawa, 15.10.2015 r. Spis treści 1 Wprowadzenie... 4 2 Definicje... 4 3

Bardziej szczegółowo

KLIENCI KIENCI. Wprowadzenie normy ZADOWOLE NIE WYRÓB. Pomiary analiza i doskonalenie. Odpowiedzialnoś ć kierownictwa. Zarządzanie zasobami

KLIENCI KIENCI. Wprowadzenie normy ZADOWOLE NIE WYRÓB. Pomiary analiza i doskonalenie. Odpowiedzialnoś ć kierownictwa. Zarządzanie zasobami SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ ISO Jakość samą w sobie trudno jest zdefiniować, tak naprawdę pod tym pojęciem kryje się wszystko to co ma związek z pewnymi cechami - wyrobu lub usługi - mającymi wpływ na

Bardziej szczegółowo

WZ PW Norma ISO/IEC 27001:2013 najnowsze zmiany w systemach zarzadzania bezpieczeństwem informacji IT security trends

WZ PW Norma ISO/IEC 27001:2013 najnowsze zmiany w systemach zarzadzania bezpieczeństwem informacji IT security trends Norma ISO/IEC 27001:2013 najnowsze zmiany w systemach zarzadzania bezpieczeństwem informacji dr inż. Bolesław Szomański Wydział Zarządzania Politechnika Warszawska b.szomański@wz.pw.edu.pl Plan Prezentacji

Bardziej szczegółowo

Krajowy system ekozarządzania i audytu. EMAS potrzeba czy konieczność?

Krajowy system ekozarządzania i audytu. EMAS potrzeba czy konieczność? Krajowy system ekozarządzania i audytu EMAS potrzeba czy konieczność? Agnieszka Zdanowska Departament Informacji o Środowisku Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska 25 listopada 2010 r., Poznań Międzynarodowe

Bardziej szczegółowo

Budowanie skutecznych systemów zarządzania opartych na normach ISO

Budowanie skutecznych systemów zarządzania opartych na normach ISO UKatalog Szkoleń: Budowanie skutecznych systemów zarządzania opartych na normach ISO UBlok I Podejście procesowe: Zarządzanie procesowe (2 dni) Definicje procesu, zarządzanie procesami, podział i identyfikowanie

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Certyfikacji i Normalizacji KA - 07. INSTYTU CERAMIKI i MATERIAŁÓW BUDOWLANYCH. ODDZIAŁ SZKŁA i MATERIAŁÓW BUDOWLANYCH W KRAKOWIE KA - 07

Ośrodek Certyfikacji i Normalizacji KA - 07. INSTYTU CERAMIKI i MATERIAŁÓW BUDOWLANYCH. ODDZIAŁ SZKŁA i MATERIAŁÓW BUDOWLANYCH W KRAKOWIE KA - 07 INSTYTU CERAMIKI i MATERIAŁÓW BUDOWLANYCH ODDZIAŁ SZKŁA i MATERIAŁÓW BUDOWLANYCH W KRAKOWIE KA - 07 ZAKŁADOWA KONTROLA PRODUKCJI (ZKP) Wymagania dla producentów stosowane w procesach oceny i certyfikacji

Bardziej szczegółowo

Procedura PSZ 4.11_4.12 DZIAŁANIA KORYGUJĄCE I ZAPOBIEGAWCZE

Procedura PSZ 4.11_4.12 DZIAŁANIA KORYGUJĄCE I ZAPOBIEGAWCZE ZACHODNIOPOMORSKI UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNY w SZCZECINIE SYSTEM ZARZĄDZANIA ZESPOŁEM LABORATORIÓW BADAWCZYCH (SZZLB) Zgodny z wymaganiami PN-EN ISO/IEC 17025:2005 Procedura PSZ 4.11_4.12 DZIAŁANIA KORYGUJĄCE

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI PROGRAM AKREDYTACJI JEDNOSTEK CERTYFIKUJĄCYCH GOSPODARKĘ LEŚNĄ I ŁAŃCUCH DOSTAW W SYSTEMIE PEFC Wydanie 2 Warszawa, 10.02.2012 r. Spis treści 1 Wprowadzenie 3 2 Definicje 3

Bardziej szczegółowo

HACCP- zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego żywności Strona 1

HACCP- zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego żywności Strona 1 CO TO JEST HACCP? HACCP ANALIZA ZAGROŻEŃ I KRYTYCZNE PUNKTY KONTROLI HAZARD ryzyko, niebezpieczeństwo, potencjalne zagrożenie przez wyroby dla zdrowia konsumenta ANALYSIS ocena, analiza, kontrola zagrożenia

Bardziej szczegółowo

Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 2015-04-16

Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 2015-04-16 Zmiany w istniejących systemach zarządzania środowiskowego zbudowanych wg normy ISO 14001:2004, wynikające z nowego wydania ISO 14001 (wybrane przykłady) Grzegorz Ścibisz Warszawa, 16. kwietnia 2015 Niniejsza

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie jakością. Wprowadzenie Definicje pojęć Normy ISO serii 9000 Zmiany w normach ISO serii 9000 w 2000 r. Grupa ANTARES

Zarządzanie jakością. Wprowadzenie Definicje pojęć Normy ISO serii 9000 Zmiany w normach ISO serii 9000 w 2000 r. Grupa ANTARES Zarządzanie jakością Wprowadzenie Definicje pojęć Normy ISO serii 9000 Zmiany w normach ISO serii 9000 w 2000 r. CEL: Zarządzania jakością w prowadzeniu projektów informatycznych, w oparciu o wymagania

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Jakoscią. dr inż. Olga Iwasińska-Kowalska. (na podstawie materiałów dr inż. Jerzego Arendarskiego)

Zarządzanie Jakoscią. dr inż. Olga Iwasińska-Kowalska. (na podstawie materiałów dr inż. Jerzego Arendarskiego) Zarządzanie Jakoscią dr inż. Olga Iwasińska-Kowalska (na podstawie materiałów dr inż. Jerzego Arendarskiego) SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ WEDŁUG NORM SERII ISO 9000 Normy serii ISO 9000 W ISO 9000 opisano

Bardziej szczegółowo

Efekty wdrożenia systemu EMAS w Ministerstwie Środowiska

Efekty wdrożenia systemu EMAS w Ministerstwie Środowiska Efekty wdrożenia systemu EMAS w Ministerstwie Środowiska Monika Dziadkowiec Dyrektor Generalna Warszawa, 5.07.2012 r. Ministerstwo Środowiska, poprzez współtworzenie polityki państwa, troszczy się o środowisko

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z AUDITU NADZORU

RAPORT Z AUDITU NADZORU Klient - Nazwa Organizacji INFORMACJE PODSTAWOWE PZM WIMET ZBIGNIEW WIŚNIEWSKI SP. J. Adres 05-420 Józefów, ul. Krucza 2 Oddziały objęte zakresem certyfikacji 05-420 Józefów, ul. Krucza 2 Telefon 48 (22)

Bardziej szczegółowo

KSIĘGA JAKOŚCI POMIARY, ANALIZA I DOSKONALENIE

KSIĘGA JAKOŚCI POMIARY, ANALIZA I DOSKONALENIE Wydanie: 4 z dnia 09.06.2009r zmiana: 0 Strona 1 z 13 8.1 Postanowienia ogólne W Szpitalu Miejskim w Elblągu zostały zaplanowane i wdroŝone procesy monitorowania i pomiarów oraz analizy danych i doskonalenia

Bardziej szczegółowo

Księga Zintegrowanego Systemu Zarządzania ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA

Księga Zintegrowanego Systemu Zarządzania ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA Strona: 1 z 5 1. Opis systemu zintegrowanego systemu zarządzania 1.1. Postanowienia ogólne i zakres obowiązywania W Samodzielnym Zespole Publicznych Zakładów Lecznictwa Otwartego Warszawa Ochota jest ustanowiony,

Bardziej szczegółowo

ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Standardowe etapy wdrażania systemu zarzadzania jakością ETAP I: Audit wstępny zapoznanie się z organizacją ETAP II: Szkolenie dla Kierownictwa i grupy wdrożeniowej

Bardziej szczegółowo

OFERTA SZKOLENIOWA nr 01/09/2014

OFERTA SZKOLENIOWA nr 01/09/2014 Strona 1 z 5 OFERTA SZKOLENIOWA nr 01/09/2014 SYSTEM ZARZĄDZANIA BEZPIECZEŃSTWEM ŻYWNOŚCI WG ISO 22000. KURS DLA AUDITORÓW WEWNĘTRZNYCH, PEŁNOMOCNIKÓW ORAZ WARSZTATY PRAKTYCZNE Strona 2 z 5 Biuro Handlowe

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA CERTYFIKACJI

KRYTERIA CERTYFIKACJI KRYTERIA CERTYFIKACJI ZGODNIE Z WYMAGANIAMI AQAP 2110, AQAP 2120, AQAP 2130, AQAP 2105, AQAP 2210 SPIS TREŚCI Rozdział 1 Polityka dotycząca stosowania AQAP w organizacji Str. 3 Rozdział 2 Wymagania dotyczące

Bardziej szczegółowo

Metodologia weryfikacji wymagań IRIS w obszarze Projektowania i Rozwoju w teorii i praktyce. Szymon Wapienik TUV NORD Polska

Metodologia weryfikacji wymagań IRIS w obszarze Projektowania i Rozwoju w teorii i praktyce. Szymon Wapienik TUV NORD Polska Metodologia weryfikacji wymagań IRIS w obszarze Projektowania i Rozwoju w teorii i praktyce Szymon Wapienik TUV NORD Polska WARSZTATY SIRTS Metodologia weryfikacji wymagań IRIS Warszawa 25 listopada 2009r.

Bardziej szczegółowo

Akredytacja do celów rozporządzenia nr 402/2013. Krzysztof Woźniak

Akredytacja do celów rozporządzenia nr 402/2013. Krzysztof Woźniak Akredytacja do celów rozporządzenia nr 402/2013 Krzysztof Woźniak Rozporządzenie Komisji (UE) nr 402/2013 Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 402/2013 z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie wspólnej

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klub Polskie Forum ISO 14000 INEM Polska

Stowarzyszenie Klub Polskie Forum ISO 14000 INEM Polska Stowarzyszenie Klub Polskie Forum ISO 14000 INEM Polska Podstawowe informacje Data utworzenia Stowarzyszenia: 1996 r. Polski oddział International Network for Environmental Management (INEM). Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

Zaawansowane procedury auditów nadzoru i recertyfikacji (ASRP) (Advanced Surveillance and Recertification Procedures)

Zaawansowane procedury auditów nadzoru i recertyfikacji (ASRP) (Advanced Surveillance and Recertification Procedures) Zaawansowane procedury auditów nadzoru i recertyfikacji (ASRP) (Advanced Surveillance and Recertification Procedures) Jubileuszowa Konferencja Polskiego Forum ISO 14000 Warszawa 18.04.2012 Prowadzący:

Bardziej szczegółowo

Opis procedury certyfikacyjnej Program certyfikacji systemów zarządzania

Opis procedury certyfikacyjnej Program certyfikacji systemów zarządzania to inaczej mówiąc skrócony opis procedury systemów realizowanej przez Jednostkę Certyfikującą Systemy Zarządzania TÜV NORD Polska Sp. z o.o. (dalej zwaną Jednostką Certyfikującą) w oparciu o wymagania

Bardziej szczegółowo

KSIĘGA JAKOŚCI 8 POMIARY, ANALIZA I DOSKONALENIE. Państwowa WyŜsza Szkoła Zawodowa w Elblągu. 8.1 Zadowolenie klienta

KSIĘGA JAKOŚCI 8 POMIARY, ANALIZA I DOSKONALENIE. Państwowa WyŜsza Szkoła Zawodowa w Elblągu. 8.1 Zadowolenie klienta /6 Obowiązuje od grudnia 2006 r. POMIARY, ANALIZA I DOSKONALENIE. Zadowolenie klienta Jednym z istotnych sposobów oceny funkcjonowania systemu zarządzania jakością i realizacji celów dotyczących jakości

Bardziej szczegółowo

ZAKŁADOWA ADOWA KONTROLA PRODUKCJI W ŚWIETLE WYMAGAŃ CPR

ZAKŁADOWA ADOWA KONTROLA PRODUKCJI W ŚWIETLE WYMAGAŃ CPR ZAKŁADOWA ADOWA KONTROLA PRODUKCJI W ŚWIETLE WYMAGAŃ CPR Alicja Papier Warszawa, kwiecień 2014 Wprowadzanie wyrobów w budowlanych wg CPR Wszystkie podmioty gospodarcze w łańcuchu dostaw i dystrybucji powinny

Bardziej szczegółowo

OFERTA Zespółu ds. Zapewnienia Jakości ZPBE ENERGOPOMIAR-ELEKTRYKA SP. Z O.O. GLIWICE

OFERTA Zespółu ds. Zapewnienia Jakości ZPBE ENERGOPOMIAR-ELEKTRYKA SP. Z O.O. GLIWICE OFERTA Zespółu ds. Zapewnienia Jakości ZPBE ENERGOPOMIAR-ELEKTRYKA SP. Z O.O. GLIWICE NASZA OFERTA Usługi w zakresie systemu zarządzania zgodnego z wymaganiami normy PN-EN ISO/IEC 17025:2005: - wdrażanie

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKI.* * NARODOWA STRATEGIA SPÓJNOŚCI FUNDUSZ SPOŁECZNY * **

EUROPEJSKI.* * NARODOWA STRATEGIA SPÓJNOŚCI FUNDUSZ SPOŁECZNY * ** 1 * 1 UNZA EUROPEJSKA KAPITAŁ LUDZKI.* * FUNDUSZ SPOŁECZNY * ** administracji samorządowej", Poddziałanie 5.2.1 Modernizacja zarządzania w administracji samorządowej" W PIHZ l.dane Klienta: RAPORT Z AUDITU

Bardziej szczegółowo

Co się zmieni w nowej wersji normy ISO 9001

Co się zmieni w nowej wersji normy ISO 9001 TÜV Rheinland Polska Co się zmieni w nowej wersji normy ISO 9001 Podsumowanie zmian www.tuv.pl Aktualizacja normy ISO 9001:2015 Publikacja nowej wersji normy ISO 9001:2015 jest oczekiwana we wrześniu 2015

Bardziej szczegółowo

ROZWÓJ KONCEPCJI OCHRONY ŚRODOWISKA

ROZWÓJ KONCEPCJI OCHRONY ŚRODOWISKA ROZWÓJ KONCEPCJI OCHRONY ŚRODOWISKA Rozwój koncepcji ochrony środowiska 1985 1995 Raporty środowiskowe 1990 Normy SZŚ Zarządzanie Środowiskowe 1980 Podejście procesowe 1970 1960 Rozwiązania końca rury

Bardziej szczegółowo

INŻYNIERIA OPROGRAMOWANIA Jakość w projekcie informatycznym - normy

INŻYNIERIA OPROGRAMOWANIA Jakość w projekcie informatycznym - normy Wykład 5 (1) Jakość w projekcie informatycznym - normy ISO: Ogólne dot. jakości: ISO 8402 - terminologia ISO 9000 - wytyczne dotyczące wyboru modelu ISO 9001/3 - modele systemu jakości Dot. oprogramowania:

Bardziej szczegółowo

EMAS w nowych przepisach o gospodarce odpadami. Maciej Krzyczkowski Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska

EMAS w nowych przepisach o gospodarce odpadami. Maciej Krzyczkowski Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska EMAS w nowych przepisach o gospodarce odpadami Maciej Krzyczkowski Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska Ochrona środowiska w Polsce Ochrona środowiska w Polsce 500 aktów prawnych Eco-Management and Audit

Bardziej szczegółowo

Egzamin za szkolenia Audytor wewnętrzny ISO nowy zawód, nowe perspektywy z zakresu normy ISO 9001, ISO 14001, ISO 27001

Egzamin za szkolenia Audytor wewnętrzny ISO nowy zawód, nowe perspektywy z zakresu normy ISO 9001, ISO 14001, ISO 27001 Egzamin za szkolenia Audytor wewnętrzny ISO nowy zawód, nowe perspektywy z zakresu normy ISO 9001, ISO 14001, ISO 27001 Imię i nazwisko:.. 1. Podczas AUDYTU WEWNETRZNEGO, działu albo procesu w organizacji,

Bardziej szczegółowo

Przewodnik ISO 14000

Przewodnik ISO 14000 Przewodnik ISO 14000 Materiały informacyjne nt. wdrażania systemu zarządzania środowiskowego wg norm ISO serii 14000 Opracowano w ramach zamówienia Ministerstwa Gospodarki i Pracy Wydanie II uzupełnione,

Bardziej szczegółowo

ZASADY STOSOWANIA ZNAKÓW CERTYFIKACJI SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA

ZASADY STOSOWANIA ZNAKÓW CERTYFIKACJI SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ZASADY STOSOWANIA ZNAKÓW CERTYFIKACJI SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA Zasady stosowania znaków certyfikacji - sierpień 2014 zostały zatwierdzone przez Kierownika Biura Certyfikacji Systemów Zarządzania Polskiego

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia w wdrażaniu systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji zgodnego z normą ISO 27001

Doświadczenia w wdrażaniu systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji zgodnego z normą ISO 27001 Doświadczenia w wdrażaniu systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji zgodnego z normą ISO 27001 na przykładzie Urzędu Miejskiego w Bielsku-Białej Gliwice, dn. 13.03.2014r. System Zarządzania Bezpieczeństwem

Bardziej szczegółowo

DCT/ISO/SC/1.01 Księga Jakości DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2014-04-29

DCT/ISO/SC/1.01 Księga Jakości DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2014-04-29 DCT/ISO/SC/1.01 Księga Jakości DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2014-04-29 2 ELEMENTY KSIĘGI JAKOŚCI 1. Terminologia 2. Informacja o Firmie 3. Podejście procesowe 4. Zakres Systemu Zarządzania Jakością

Bardziej szczegółowo

Przewodnik ISO 14000

Przewodnik ISO 14000 Przewodnik ISO 14000 Materiały informacyjne nt. wdrażania systemu zarządzania środowiskowego wg norm ISO serii 14000 Opracowano w ramach zamówienia Ministerstwa Gospodarki w Warszawie GŁÓWNY INSTYTUT GÓRNICTWA

Bardziej szczegółowo

Instytut Spawalnictwa w Gliwicach Ośrodek Certyfikacji

Instytut Spawalnictwa w Gliwicach Ośrodek Certyfikacji 1 Wymagania ogólne Wytwórca powinien ustanowić, dokumentować i utrzymywać system ZKP, aby zapewnić, że wyroby wprowadzone na rynek są zgodne z określoną i przedstawioną charakterystyką. System ZKP powinien

Bardziej szczegółowo

Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez

Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez KONCEPCJA SYSTEMU JAKOŚCI zgodnie z wymaganiami norm ISO serii 9000 dr Lesław Lisak Co to jest norma? Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez upoważnioną

Bardziej szczegółowo

VS DATA S.C. z siedzibą w Gdyni 81-391, ul. Świętojańska 55/15 tel. (+48 58) 661 45 28 KSIĘGA Egzemplarz nr: 1 Wydanie: 1.0 Opracował Zatwierdził Imię i nazwisko Łukasz Chołyst Witold Sobolewski Data 2008.02.20

Bardziej szczegółowo

System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001

System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001 System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001 Informacje ogólne ISO 50001 to standard umożliwiający ustanowienie systemu i procesów niezbędnych do osiągnięcia poprawy efektywności energetycznej.

Bardziej szczegółowo

Akredytacja dla jednostek certyfikujących wyroby na potrzeby bezpieczeństwa państwa

Akredytacja dla jednostek certyfikujących wyroby na potrzeby bezpieczeństwa państwa Akredytacja dla jednostek certyfikujących wyroby na potrzeby bezpieczeństwa państwa (jak uzyskać akredytacje obronności i bezpieczeństwa) Podmiotami uczestniczącymi w procesie oceny zgodności wyrobów przeznaczonych

Bardziej szczegółowo