UPROSZCZONY SPOSÓB WYZNACZANIA SWOBODNEJ ENERGII POWIERZCHNIOWEJ POWŁOK OSADZANYCH TECHNIKĄ Arc-PVD

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "UPROSZCZONY SPOSÓB WYZNACZANIA SWOBODNEJ ENERGII POWIERZCHNIOWEJ POWŁOK OSADZANYCH TECHNIKĄ Arc-PVD"

Transkrypt

1 PROBEMY EKPOATACJI 85 Renata ROGOWKA Intytut Technoogii Ekpoatacji PIB, Radom UPROZCZONY POÓB WYZNACZANIA WOBODNEJ ENERGII POWIERZCHNIOWEJ POWŁOK OADZANYCH TECHNIKĄ Arc-PVD łowa kuczowe wobodna energia powierzchniowa (urface free energy FE), ciecze modeowe, kąt zwiżania, metoda płytkowa Wihemiego, metoda oadzanej kropi, powłoki Arc-PVD. trezczenie Wyznaczanie wobodnej energii powierzchniowej ciał tałych z wykorzytaniem modeami Wu, Van Oa, Owena-Wendta-Rabea-Kaebe a ub Fowkea jet bardzo pracochłonną procedurą badawczą ze wzgędu na konieczność wykonania pomiarów kątów zwiżania da kiku cieczy modeowych (od 3 do 5). Kąt zwiżania może być wyznaczany metodą płytkową Wihemiego ub metodą oadzanej kropi. Aby uprościć i przypiezyć zacowanie FE nowo uzykiwanych powłok PVD, zatoowano metody: Roberon, Neumanna oraz Neumanna- -Kwoka wyznaczania wobodnej energii powierzchniowej ciał tałych. Metody te wymagają użycia tyko jednej cieczy modeowej do pomiaru kąta zwiżania. Przeprowadzono badania w ceu doboru metody pomiaru kąta zwiżania oraz wyboru najepzej cieczy modeowej, da której wartości FE powłok będą zbiżone do wartości otrzymanych da modeu wymagającego użycia kiku cieczy. Pomimo że metoda płytkowa Wihemiego jet bardziej precyzyjną metodą pomiaru kąta zwiżania, to wyniki FE powłok uzykiwane da kątów zmierzonych metodą oadzanej kropi epiej reaizują założenia pracy. Datego wybrano tę

2 86 PROBEMY EKPOATACJI metodę pomiaru kąta zwiżania. Natomiat ciecze poarne, takie jak woda, formadehyd czy aniina najepiej pełniały założenie, że wartość FE powłoki wyznaczona da jednej cieczy jet zbiżona do wartości FE wyznaczanej z użyciem kiku cieczy modeowych. Wprowadzenie Ceem pracy była próba wybrania jednej cieczy modeowej oraz uprozczonego modeu obiczania FE umożiwiającego zybkie zacowanie FE materiałów powłok nowo wytworzonych w proceach PVD. wobodna energia powierzchniowa jet różnicą pomiędzy całkowitą energią wzytkich atomów ub czątek powierzchni a energią, którą miałyby one, gdyby znajdowały ię wewnątrz ciała. Miarą energii powierzchniowej jet praca, jaką trzeba wykonać, aby przenieść atomy ub czątki z wnętrza ciała na powierzchnię [1, 2, 3]. W artykue przyjęto natępujące oznaczenia: δ FE cieczy, δ FE d ciała tałego, δ część FE wnozona przez oddziaływania dyperyjne, p kładowa dyperyjna, δ część FE wnozona przez oddziaływania poarne, kładowa poarna, δ FE międzyfazowa. Pozczegóne indeky oznaczają: ciecz, ciało tałe, p oddziaływania poarne, d oddziaływania dyperyjne. Itnieje wiee poobów obiczania wobodnej energii powierzchniowej ciał tałych. Różnią ię one poobem zdefiniowania oddziaływań na granicy faz ciało tałe ciecz. W warunkach równowagi, na granicy faz ciało tałe ciecz, pełniona jet zaeżność Younga [3]: δ co θ + δ = δ (1) Równanie to ma dwie mierzane wiekości napięcie powierzchniowe cieczy i kąt zwiżania. Ma także dwie niemierzane wiekości *, * (wobodna energia międzyfazowa, wobodna energia powierzchniowa ciała tałego). W kategoriach termodynamicznych energia adhezji W a równa ię pracy niezbędnej do rozdzieenia powierzchni ciało tałe ciecz [3]. Wa = δ + δ δ (2) Po podtawieniu do równania 2 równania Younga otrzymuje ię zaeżność Younga-Dupre [3]: W δ ( 1+ coθ ) (3) a =

3 PROBEMY EKPOATACJI 87 Fowke jako pierwzy założył, że wobodna energia powierzchniowa ciał tałych i cieczy jet umą z oddziaływań dyperyjnych i poarnych. Wyznaczanie wobodnej energii powierzchniowej ciał tałych metodą Fowkea poega na oobnym wyznaczaniu udziałów dyperyjnych i poarnych. Do pomiarów kątów zwiżania naeży użyć co najmniej dwóch cieczy niepoarnych i dwóch ub więcej cieczy poarnych. Z wyników uzykanych da cieczy niepoarnych wyznaczana jet część niepoarna FE badanego ciała tałego, a z wyników uzykanych da cieczy poarnych część poarna [1, 2]. Owen-Wendt-Rabe i Kaebe zatoowai do obiczeń wobodnej energii międzyfazowej mode średniej geometrycznej z oddziaływań dyperyjnych i poarnych wobodnej energii powierzchniowej cieczy, jak i ciał tałych będących w kontakcie. wobodną energię powierzchniową ciał tałych i cieczy zdefiniowano jako umę wynikającą z oddziaływań dyperyjnych i poarnych d p δ = δ + δ. wobodna energia międzyfazowa δ jet umą średnich geometrycznych z oddziaływań poarnych i dyperyjnych pomnożoną przez 2. tąd: d p δ = δ + δ (4) d d δ = δ + δ (5) δ d d ( ) 1/ 2 2 p p δ δ ( δ δ ) 1/ 2 = δ + δ 2 (6) Wykorzytując zaeżności (1), (3), (4), (5) i (6), otrzymai wzór na pracę adhezji: Wa 1 1 d d ( + ) = ( ) 2 p p 1 coθ 2 δ δ + ( δ δ ) = 2 δ (7) Natomiat coinu kąta zwiżania jet funkcją wobodnych energii powierzchniowych kontaktujących ię faz (tałej i ciekłej) oraz ich udziałów dyperyjnych. d d ( δ, δ, δ δ ) co θ = f, (8) Metoda ta może być wykorzytywana do wyznaczania FE ciał nikoenergetycznych, takich jak poimery, a także jet najczęściej toowana do wyznaczania FE metai, topów metai i wzekiego typu powłok, w tym powłok PVD, chociaż w przypadku metai, topów i powłok nie można mówić, że ą to ciała nikoenergetyczne [1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10].

4 88 PROBEMY EKPOATACJI Wu, przy założeniu, że wobodna energia powierzchniowa jet umą z oddziaływań dyperyjnych i poarnych, zdefiniował wobodną energię międzyfazową jako umę wobodnej energii powierzchniowej ciała tałego i cieczy pomniejzoną o średnią harmoniczną z oddziaływań poarnych i dyperyjnych pomnożonych przez cztery [10, 11]: d d p p = δ δ δ δ δ + δ δ 4 d d 4 p (9) δ + + p δ δ δ Zgodnie z założeniami Wu pracę adhezji zdefiniował natępująco: W a d d δ δ δ δ = δ ( 1 + coθ ) = (10) d d p p δ + δ δ + δ p p Van O przyjął, że wobodna energia powierzchniowa ciał tałych i cieczy jet umą z oddziaływań daekiego zaięgu ifchitza-van der Waaa oraz oddziaływań kwaowo-zaadowych wynikających z teorii ewia. wobodna energia międzyfazowa δ układu ciało tałe ciecz w równaniu Younga jet funkcją średniej geometrycznej kładowych ifhitza-van der Waaa (δ W ) i średniej geometrycznej eektronowo-akceptorowych (δ + ) oraz eektronowo- -donorowych (δ ) parametrów kładowych kwaowo-zaadowych (δ AB ). Zgodnie z teorią Van Oa powtają równania (11) i (12) [1, 10, 17]: W AB = δ δ (11) δ + + ( δ ) 1/ 2 δ AB = 2 δ (12) W przytoczonych równaniach pozczegóne indeky oznaczają: W oddziaływania ifchitza-van der Waaa, AB oddziaływania kwaowo-zaadowe. Wtawiając (11) i (12) do równań (1), (2), (3), otrzymano zaeżność (13): W a W W 2 + 1/ 2 + 1/ 2 ( coθ + 1) = 2( δ δ ) 1/ + 2( δ δ ) + 2( δ δ ) Πe = δ (13) gdy Πe = 0 równowagowe ciśnienie fimu rozpływającego jet równe zeru. Używane w badaniach ciecze modeowe charakteryzują ię tym, że w ich W przypadku wartości δ, δ +, δ oraz δ ą dobrze znane. Ponieważ równanie Younga toowane do obiczeń ma trzy niewiadome, datego mierząc kąt zwiżania da trzech modeowych cieczy, można z uzykanego układu równań wyi-

5 PROBEMY EKPOATACJI 89 czyć wartości: W + δ, δ, δ, tj. kładową wobodnej energii powierzchniowej ciała tałego wynikającą z ił ifhitza-van der Waaa oraz parametry eektronowo-donorowy i eektronowo-akceptorowy kładowej kwaowo-zaadowej, a natępnie, korzytając ze znanych zaeżności, wyiczyć wobodną energię powierzchniową badanego ciała tałego [1, 2, 12, 13]. onya V. Roberton jako pierwza zaproponowała poób wyznaczania wobodnej energii powierzchniowej ciał tałych wg równania wyprowadzonego na podtawie danych ekperymentanych da jednej cieczy modeowej. W równaniu tym kąt zwiżania zotał zmierzony da wody: gdzie: x oznacza kąt zwiżania da wody [14]. 2 δ = 74,5 0,372x x (14) Neuman zdefiniował wobodną energię międzyfazową pomiędzy ciałem tałym i cieczą zgodnie z równaniem (15): δ 2 ( ) 2 e β δ δ δ δ = δ + δ (15) Wtawiając poniżzą zaeżność do równania Younga, otrzymano równanie: δ 2 ( ) ( 1 co ) 2 e β δ δ θ = δ δ + (16) i przyjmując (na podtawie badań), że wpółczynnik β = 0, (m/mn) 2 wyznaczył wobodną energię powierzchniową ciał tałych z pomiaru kąta zwiżania tyko da jednej cieczy. Kika at później Neuman z Kwokiem zdefiniowai wobodną energię międzyfazową zgodnie z równaniem (17): δ 2 = δ + δ 2 δ δ [1 β ( δ δ ) ] (17) 1 Wtawiając równanie (14) do równania Younga, uzykano natępującą zaeżność: gdzie: β 1 = 0, (m/mn) 2. 2 δ (1 + coθ ) = 2 δ δ [1 β ( δ δ ) ] (18) 1

6 90 PROBEMY EKPOATACJI Równania (16) i (18) pozwaają wyznaczyć wobodną energię powierzchniową ciała tałego δ z pomiarów kąta zwiżania da jednej cieczy o znanej wobodnej energii powierzchniowej δ. Z równań tych nie jet możiwe wyznaczenie oobno części poarnej i części dyperyjnej wobodnej energii powierzchniowej [13, 14, 15]. 1. Metody pomiaru kąta zwiżania Kąt zwiżania mierzono dwoma metodami metodą oadzanej kropi oraz metodą płytkową Wihemiego. Przygotowane, odtłuzczone próbki kładziono na toiku urządzenia (metoda oadzanej kropi), na powierzchni próbki adzano kropę o objętości 2 : i możiwie zybko wykonywano pomiar kąta zwiżania po obu tronach kropi [16, 17] Pomiary wykonywano na urządzeniu UDPZ produkcji Intytutu Technoogii Ekpoatacji [10]. W metodzie Wihemiego płytkę o wymiarach 20 mm x 20 mm x 0,5 mm odłuzczoną wiezano na pecjanym uchwycie, w pojemniku umiezczano jedną z wybranych cieczy modeowych i wykonywano pomiar. Pomiary wykonywano na tenjometrze K12 firmy Krü GmbH [16, 18]. Wykaz użytych w badaniach cieczy modeowych wraz z właściwościami fizykochemicznymi podają tabee 2, 3 i 4. Do badań użyto próbek pokrytych powłokami: CrN, CrN/CrAN, CrAN, TiCrAN, CrN+(TiAN/CrN)x4. Powłoki nałożono metodą Arc-PVD na zahartowane i odtłuzczone próbki ze tai gatunku 1H18N9. Itnieje zaeżność pomiędzy mierzonym kątem zwiżania a chropowatością powierzchni [19, 20, 21, 22], datego zmierzono chropowatość powierzchni badanych próbek. Wyniki pomiarów chropowatości zamiezczono w tabei 1. Tabea 1. Parametry chropowatości badanych powłok ymbo powłoki R a R t R z [:m] [:m] [:m] CrN 0,1036 1,6996 0,9591 CrN/CrAN 0,2118 3,3064 1,9161 CrAN 0,2988 6,7546 2,7548 TiCrAN 0,1844 2,2548 1,5091 CrN+(TiAN/CrN)x4 0,1085 3,5697 1,0234 Tabea 2. Dane fizykochemiczne cieczy używanych do wyznaczania kątów zwiżania w temp. 20 C oraz wobodnej energii powierzchniowej badanych powłok [18] Nazwa cieczy Napięcie powierzchniowe Gętość cieczy epkość Wartość Część Część [g/cm 3 ] [mpa ] całkowita dyperyjna poarna Woda 72,3 18,7 53,6 0,998 1,002 Fornamid 58,2 39,4 19,6 1,133 3,607 Dijodometan 50,0 47,4 2,6 3,325 2,762 Giko etyenowy 47,5 29,3 18,2 1,109 20,01 α-bromonaftaen 44,4 44,4 0 1,483 5,107

7 PROBEMY EKPOATACJI 91 Tabea 3. Wartości całkowitej wobodnej energii powierzchniowej oraz jej kładowych wynikających z oddziaływań W oraz AB używanych do wyznaczania kątów zwiżania w temp. 20 C [mj/m 2 ] [18] Nazwa cieczy * * W * AB * + * Poarne: Woda Formamid Giko etyenowy Niepoarne: Dijodometan α-bromonaftaen 72,8 58,0 48,0 50,8 44,4 21,8 39,0 29,0 50,8 44,4 51,0 19,0 19, ,5 2,28 1, ,5 39,6 47,0 0 0 Tabea 4. Dane fizykochemiczne 13 tetowanych cieczy używanych do wyznaczania kątów zwiżania w temp. 20 C [18] Nazwa cieczy Napięcie powierzchniowe Wartość całkowita Część dyperyjna Część poarna Gętość cieczy [g/cm 3 ] epkość 10% giko etyenowy 69,4 21,2 48, % giko etyenowy 64,3 20,9 43, % giko etyenowy 61,6 20,5 41, % giko etyenowy 60,3 20,3 40, % giko etyenowy 57,9 20,0 37, % giko etyenowy 55,9 19,8 36, % giko etyenowy 53,4 19,6 33, % giko etyenowy 52,2 19,3 32, % giko etyenowy 50,5 19,1 31,3 1 0 [mpa ] Akoho benzyowy 39,0 30,3 8,7 1,042 7,052 Aniina 43,4 33,1 10,3 1,022 4,572 Dimetyoufotenek 44,0 36,0 8,0 1,5 pentadio 43,3 27,6 15,7 0, ,7 Giceryna 62,7 21,2 41,5 1, ,7 2. Wyniki badań i dykuja Kąty zwiżania da pięciu wytypowanych cieczy modeowych wyznaczono dwoma metodami metodą odadzanej kropi oraz metodą płytki Wihemiego. Uzykane wyniki zamiezczono w tabeach 5 i 6. Poiczono wartości średnie oraz odchyenia tandardowe. Metodą oadzanej kropi wyznaczono również kąty zwiżania da 14 tetowanych cieczy. Wyniki zamiezczono w tabei 7.

8 92 PROBEMY EKPOATACJI Tabea 5. Kąty zwiżania badanych powłok wyznaczone metodą oadzanej kropi da pięciu cieczy modeowych ymbo próbki Woda Kąty zwiżania Formamid Giko etyenowy Dijodometan α-bromonaftaen CrN 86,85 64,29 62,17 48,35 34,84 tandard deviation 7,31 9,09 4,35 2,68 2,33 CrN/CrAN 91,87 57,81 50,35 48,82 32,47 tandard deviation 4,64 12,51 6,47 5,14 5,60 CrAN 69,31 46,13 38,37 46,65 21,71 tandard deviation 3,17 4,65 3,16 3,05 2,70 TiCrAN 54,37 44,67 37,66 43,19 27,50 tandard deviation 2,48 3,87 3,69 2,14 2,49 CrN+(TiAN/CrN)x4 80,03 62,13 61,32 47,94 33,88 tandard deviation 8,39 9,59 4,72 4,18 3,16 Tabea 6. Kąty zwiżania badanych powłok wyznaczone metodą Wihemiego da pięciu cieczy modeowych ymbo próbki CrN tandard deviation CrN/CrAN tandard deviation CrAN tandard deviation TiCrAN tandard deviation CrN+(TiAN/CrN)x4 tandard deviation Woda 81,56 2,43 78,87 4,88 72,19 4,31 70,23 2,88 81,02 1,78 Formamid 62,07 2,96 55,83 5,36 51,96 2,76 50,52 2,59 58,83 1,57 Giko etyenowy 56,33 1,86 50,47 4,19 47,05 3,58 46,52 1,36 56,95 1,71 Dijodometan 47,11 2,04 46,42 3,77 44,61 3,91 45,29 3,13 47,43 3,11 α- bromonaftaen 28,87 3,57 25,39 3,44 22,88 3,08 23,55 2,26 26,70 3,43 Wartości kątów zwiżania uzykane metodą oadzanej kropi da tych amych cieczy ą wyżze da powłok CrN i CrN/CrAN od wartości uzykanych metodą Wihemiego, natomiat w przypadku powłok CrAN, TiCrAN i CrN+(TiAN/CrN)x4 zaeżność jet odwrotna. Wynika to prawdopodobnie z wartości chropowatości powierzchni (tabea 1). Odchyenie tandardowe będące miarą precyzji metody jet na ogół znacznie mniejze w przypadku pomiaru kątów zwiżania metodą Wihemiego niż przy pomiarze kątów metodą oadzanej kropi. Porównując metody pomiaru kątów zwiżania wykorzytane w badaniach, twierdzono, że metodę Wihemiego cechuje wyżza precyzja. Korzytając z uzykanych wyników badań, obiczono wobodną energię powierzchniową pięciu badanych powłok oadzonych techniką Arc-PVD. Wyniki

9 PROBEMY EKPOATACJI 93 obiczeń zamiezczono w tabeach 8 i 9. Na ryunkach 1 i 2 przedtawiono wizuanie otrzymane wyniki. Widać duże różnice w wartości FE da pozczegónych powłok otrzymane da różnych modei oddziaływań międzyfazowych (najwiękze da powłoki TiCrAN dochodzące do 25% wartości makymanej). Więkze różnice wartości FE otrzymano, wykorzytując w obiczeniach średnie wartości kątów zwiżania wyznaczone metodą Wihemiego. W tabeach 8 i 9 wyróżniono wartości FE otrzymane da modeu Owena-Wendta-Rabea- -Kaebe a, który jet modeem najczęściej toowanym przy wyznaczaniu FE da powłok ceramicznych otrzymywanych technikami PVD [4, 5, 6, 7, 8, 23]. Tabea 7. Kąty zwiżania badanych powłok wyznaczane metodą oadzanej kropi da 14 tetowanych cieczy modeowych Nazwa cieczy CrN CrN/CrAN CrAN TiCrAN CrN+(TiAN/CrN)x4 10% giko etyenowy 85,41 75,07 76,64 71,69 82,87 tandard deviation 2,15 6,84 4,85 3,65 3,36 20% giko etyenowy 79,34 70,31 65,97 59,66 63,11 tandard deviation 4,10 6,62 2,23 4,08 3,79 30% giko etyenowy 74,06 75,22 66,49 59,92 73,83 tandard deviation 2,48 3,68 4,45 3,45 3,50 40% giko etyenowy 74,17 69,96 61,74 59,67 72,43 tandard deviation 1,76 3,30 3,92 3,03 2,13 50% giko etyenowy 72,72 65,37 58,52 56,42 71,05 tandard deviation 3,55 3,81 2,86 2,59 2,74 60% giko etyenowy 71,03 67,29 63,77 58,52 68,24 tandard deviation 2,04 3,71 3,51 2,66 2,00 70% giko etyenowy 71,68 67,56 56,81 50,43 62,30 tandard deviation 3,33 3,04 2,29 2,68 2,29 80% giko etyenowy 67,24 60,86 55,64 51,68 61,29 tandard deviation 3,43 2,57 2,31 2,73 1,79 90% giko etyenowy 66,07 60,05 57,98 55,45 61,98 tandard deviation 3,34 3,61 1,73 3,10 2,81 Giceryna 78,88 72,00 70,23 63,49 74,93 tandard deviation 5,28 6,89 3,41 2,73 2,97 Akoho benzyowy 33,13 24,26 17,06 20,96 30,63 tandard deviation 4,61 2,98 4,09 1,94 2,71 Aniina 38,79 34,49 28,57 30,50 35,90 tandard deviation 2,88 2,81 2,96 3,50 1,96 Dimetyoufotenek 42,61 36,79 35,69 34,10 44,62 tandard deviation 3,31 4,42 3,48 3,20 3,90 1,5 pentadio 47,91 43,69 40,32 40,94 47,59 tandard deviation 1,18 2,52 2,66 3,14 2,36

10 94 PROBEMY EKPOATACJI Tabea 8. Wartości FE badanych powłok otrzymane wybranymi metodami. Przy obiczaniu FE wykorzytano wartości kątów zwiżania wyznaczone metodą płytki Wihemiego Metoda wyznaczania FE CrN CrN/CrAN CrAN TiCrAN CrN+(TiAN/CrN)x4 Wu (formamidwoda) 32,53 37,88 43,56 49,56 34,41 Wu (dijodometan-woda) 39,75 37,83 47,99 56,80 42,62 O-W-R-K 34,86 38,18 43,23 47,47 35,54 Van O 36,22 35,83 42,91 43,43 36,50 (d-f-w) Van O 36,97 38,51 44,81 42,24 38,54 (b-g-w) Fowke 37,70 38,18 45,96 50,18 39,14 Roberton 28,54 25,05 40,02 48,92 33,14 (woda) Neumann 31,06 27,93 41,99 51,04 35,32 (woda) Neumann- Kwok (woda) 30,53 27,51 41,32 50,52 34, Wu (formamid-woda) O-W-R-K Van O (b-g-w) Roberton Neumann-Kwok CrN TiCrAN CrN CrN/CrAN CrAN TiCrAN CrN+(TiAN/CrN)x4 Ry. 1. Wizuane przedtawienie zaeżności FE badanych powłok od przyjętego modeu oddziaływań zachodzących poprzez granicę faz ciało tałe ciecz. W obiczeniach wykorzytano wartości kątów zwiżania wyznaczone metoda płytki Wihemiego

11 PROBEMY EKPOATACJI 95 Tabea 9. Wartości FE badanych powłok otrzymane wybranymi metodami. Przy obiczaniu FE wykorzytano wartości kątów zwiżania wyznaczone metodą oadzanej kropi Metoda wyznaczania FE Wu (formamid-woda) Wu (dijodometan-woda) CrN CrN/CrAN CrAN TiCrAN CrN+(TiAN/CrN)x4 34,14 37,48 40,45 41,53 35,75 42,28 43,66 47,30 47,98 42,39 O-W-R-K 36, ,16 41,58 37,44 Van O (d-f-w) 36,98 39,34 41,24 41,62 38,05 Van O (b-g-w) 39,24 41,43 42,23 42,01 40,12 Fowke 40,07 41,93 44,40 44,82 40,58 Roberton 32,12 33,90 38,21 39,42 32,48 Neumann 34,37 36,05 40,21 41,40 34,71 Neumann- Kwok 33,75 35,41 39,54 40,73 34,08 Wu (formamid-woda) (d-f-w) Roberton CrN CrAN CrN+(TiAN/CrN)x CrN CrN/CrAN CrAN TiCrAN CrN+(TiAN/CrN)x4 Ry. 2. Wizuane przedtawienie zaeżności FE badanych powłok od przyjętego modeu oddziaływań zachodzących poprzez granicę faz ciało tałe ciecz. W obiczeniach wykorzytano wartości kątów zwiżania wyznaczone metodą oadzanej kropi Anaizując zaeżność wartości FE od kładu pierwiatkowego powłok, widać (tabee 8 i 9), że najniżze wartości FE uzykano (we wzytkich meto-

12 96 PROBEMY EKPOATACJI dach) da powłoki CrN oraz powłoki CrN+(TiAN/CrN)x4. Wyżze da powłoki CrN/CrAN oraz CrAN. Najwyżze da powłoki o ymbou TiCrAN. Powłoki CrN oraz CrN+(TiAN/CrN)x4 w wartwie przypowierzchniowej mają azotek chromu. Wartości FE da tych powłok wynozą trzydzieści kika mn/m. Powłoki te uważane ą za powłoki hydrofobowe. Jet to zgodne zarówno z donieieniami iteraturowymi, jak i wcześniejzymi wynikami badań włanych. Druga para powłok CrAN i CrN/CrAN też charakteryzuje ię zbiżonymi wartościami FE (chociaż w przypadku tej pary powłok różnice w wartości FE ą więkze), co jet zgodne z ich budową. Powłoki te w wartwie przypowierzchniowej mają wartwę CrAN. Najwyżze wartości FE uzykano da powłoki TiCrAN. Wyżza wartość FE wynika z obecności w powłoce atomów Ti. Tabea 10. wobodna energia powierzchniowa wg Neumanna da 14 tetowanych cieczy modeowych Ciecz modeowa 10% giko etyenowy 20% giko etyenowy 30% giko etyenowy 40% giko etyenowy 50% giko etyenowy 60% giko etyenowy 70% giko etyenowy 80% giko etyenowy 90% giko etyenowy Powłoka CrN Powłoka CrN/CrAN Powłoka CrAN Powłoka TiCrAN Powłoka CrN+(TiAN/CrN)x4 29,81 36,08 35,13 38,13 31,35 30,18 35,39 37,88 41,47 39,52 31,41 30,76 35,65 39,29 31,54 30,48 32,81 37,33 38,46 31,45 29,70 33,65 37,29 38,39 30,59 29,28 31,24 33,09 35,81 30,75 27,32 29,42 34,84 37,97 32,08 28,78 31,96 34,53 36,44 31,75 28,23 31,15 32,15 33,36 30,22 Giceryna 30,25 34,21 34,08 39,08 32,52 Akoho benzyowy 33,20 35,73 37,33 36,52 33,96 Aniina 34,72 36,28 38,24 37,50 35,78 Dimetyoufotenek 33,99 36,22 36,62 37,19 33,19 1,5 pentadio 31,30 33,00 34,31 34,07 31,43

13 PROBEMY EKPOATACJI 97 Podumowanie Średnie wartości FE uzykane da badanych powłok metodami Wu (wodaformamid), Owena-Wendta-Rabea-Keabe a oraz Van Oa (dijodometan, formamid, woda) ą porównywane z wynikami uzykanymi metodami Neumanna da wody oraz formamidu, a także wynikami uzykanymi metodą Neumanna-Kwoka da wody i formamidu. Anaogiczne wyniki uzykano da kiku z 14 tetowanych cieczy. Najepzą zgodność wyników da wzytkich powłok uzykano da aniiny, trochę gorzą da akohou benzyowego oraz da dimetyoufoenku. W przypadku niektórych powłok (w tabei 9 oznaczonych koorem) uzykano dobrą zgodność da 10%, 20% i 30% wodnego roztworu gikou etyenowego. Uzykane wyniki pokazały, że pomimo gorzej precyzji pomiarów kąta zwiżania metodą oadzanej kropi od metody płytkowej Wihemiego, metodą tą uzykuje ię wyniki kątów zwiżania, które zatoowane do obiczenia FE zgodnie z różnymi modeami oddziaływania poprzez granicę faz dają bardziej zbiżone wartości. W przypadku wyznaczanie FE powłok oadzanych technikami PVD najepze wyniki przybiżone uzykuje ię, obiczając FE metodą Neumana, a najepze ciecze modeowe to: woda, aniina, dimetyoufotenek, formamid i akoho benzyowy. Wzytkie wymienione ciecze ą cieczami poarnymi. Bibiografia 1. Jańczuk B., Zdziennicka A., Wójcik W.: wobodna energia międzyfazowa, I Wiadomości Chemiczne 1995, 49, 5 6 ( ). 2. Jańczuk B., Zdziennicka A., Wójcik W.: Wyznaczanie wobodna energii powierzchniowej ciał tałych z kąta zwiżania, II Wiadomości Chemiczne 1995, 49, 7 8, ( ). 3. Adamon A.W.: Phyica chemitry of urface, 5 TH Edition, John Wiey &on, Inc., New York/Chicheter/Britone/Toronto/ingapore ugcheider E., Bobzin K., Bärwuf t., Horning Th.: Oxidation characteritic and urface energy of chromium baed hardcoating for ue in emioid forming too, urface & Coating Technoogy, (2000), ugcheider E., Bobzin K.: Wettabiity of PVD compound materia by ubricant urface & Coating Technoogy 165 (2003), ugcheider E., Bobzin K., Möer M.: The effect of ayer contitution on urface free energy, Thin oid Fim, (1999), ugcheider E., Bobzin K.: The infuence on urface free energy of PVD coating, urface & Coating Technoogy, (2001),

14 98 PROBEMY EKPOATACJI Bobzin K., Bagcivan N., Goebbe N., Yimaz K., Hoehn B.-R., Michaei K., Hochmann M.: ubricated PVD CrAN and WC/C coating for automotive appicatio, urface and Coating Technoogy, 204 (2009), Chaudhuri R.G., Paria.: Dynamic contact ange on PTFE urface by aqueou urfactant oution in the abence and preence of eectroyte, Journa of Cooid and Interface cience 337 (2009), Rogowka R.: urface free energy of thin-ayer coating depoited by mean of the arc vacuum method, Probemy Ekpoatacji, Maintenance Probem 2/2006 p Krü, DA Drop hape Anayi, Manua, Krü GmbH, Hamburg Zhao Q., iu Y., Abe E.W.: Effect of temperature on the urface free energy amorphou carbon fim, Journa of Cooid and Interface cience 280 (2004), Zhao Q., iu Y., Abe E.W.: urface free energie of eectroe Ni P baed compoite coating, Appied urface cience 240 (2005), Roberon.V., Fahey A.J., ehga A., Karim A.: Mutifunctiona ToF IM: combinatoria mapping of gradient energy ubtrate, Appied urface cience 200 (2002), Kwok D.Y., eung A., am C.N.C., i A., Wu R., Neumann A.: ow Rate Dynamic Contact Ange on Poy(methy methacryate), and the Determination of oid urface Tenion, Journa of Cooid and Interface cience 206, (1998). 16. hang J., Fury M., Harh J.B., Zoar R..: Comparion of different method to meaure contact ange of oi cooid, Journa of Cooid and Interface cience 328 (2008), Phan H.T., Caney N., Marty P., Caaon., Gaviet J.: How doe urface wettabiity infuence nuceate boiing? cience Direct, C. R. Mecanique 337, (2009), K121 Contact Ange and Adorption Meauring ytem, Verion 2.1, Uer Manua, Krü GmbH, Hamburg Marmur A.: Wetting on hydrophobic rough urface: to be heterogeneou or not to be? angmuir 19 (2003), Marmur A.: Contact ange equiibrium: the intrinic contact ange, Journa Adheion cience Technoogy, Vo. 6, No 6, (1992), Marmur A.: Thermodynamic apect of contact ange, Advance in Cooid and Interface cience, 50 (1994), Vaduta C., Andronic., Via M., Duta A.: Ceramic interface propertie evauation baed on contact ange meaurement, urface and Coating Technoogy, cience Direct, 202 (2008), un C.-C., ee.-c., Dai.-B., Tien.-., Chang C.-C., Fu Y.-.: urface free energy of non tick coating depoited uing coed fied unbaanced magnetron putter ion pating, Appied urface cience 253 (2007),

15 PROBEMY EKPOATACJI Aronov D., Roenman G.: urface energy modification by eectron beam, urface cience 601 (2007), Harju M., evänen E., Mäntyä T.: Wetting behaviour of pama prayed oxide coating, Appied urface cience, 252 (2006), hao W., Zhao Q.: Infuence of reducer on nanotructure and urface energy of iver coating and bacteria adheion, urface and Coating Technoogy 204 (2010), Kennedy.B., Wahburn N.R., imon C.G. Jr., Ami E.J.: Combinatoria creen of the effect of urface energy on fibronectin mediated oteobat adheion, preading and proiferation, Biomateria 27 (2006), awrence J., Hao., Chew H.R.: On the correation between Nd:YAG aer-induced wettabiity characteritic modification and oteobat ce bioactivity, urface and Coating Technoogy 200 (2006), Pegueroe M., Gi F.J., Pane J.A., Aparicio C.: The infuence of bating and teriization on tatic and time reated wettabiity and urface energy propertie of titanium urface, urface and Coating Technoogy 202 (2008), Prabhu K.N., Fernade P., Kumar G.: Effect of ubtrate urface roughne on wetting behaviour of vegetabe oi, Materia and Deign 30 (2009), A impified method for cacuating the urface free energy of coating depoited by Arc-PVD technique Key word urface free energy, contact ange, Wihemy pate method, eie drop method, iquid mode, Arc-PVD coating. ummary Determination of urface free energy of oid uing Wu, Van O, Owen- Wendt- Rabe- Kaebe'a or Fowke mode i a aboriou reearch procedure, due to the need of carrying out meaurement of contact ange for different mode iquid (3 to 5). A contact ange can be determined by the Wihemy pate method or eie drop method. The Roberon, Neumann and Neumann-Kwok method of determining the urface free energy of oid were appied to impify and to acceerate the proce of the etimation of FE for newy obtained PVD coating. Thee method require the ue of ony one mode iquid to meaure the contact ange. The reearch wa conducted in order to eect the

16 100 PROBEMY EKPOATACJI method of meauring the contact ange and to chooe the bet iquid for which the FE of coating wi be imiar to the vaue obtained for the mode that require the ue of evera iquid. Athough the Wihemy pate method i a more precie method of meauring the contact ange, the eie drop method fufied better formed aumption, which were cacuated from the reut of the FE of coating that were obtained for contact ange by the ue of the uggeted method. Therefore, the eie drop wa the choen method for meauring the contact ange. On the other hand, poar iquid uch a water, formadehyde, and aniine bet met the formed aumption that the vaue of the FE of coating determined for one iquid i coe to the FE obtained by the mean of evera mode iquid.

BADANIE ZALEŻNOŚCI PRĘDKOŚCI DŹWIĘKU OD TEMPERATURY

BADANIE ZALEŻNOŚCI PRĘDKOŚCI DŹWIĘKU OD TEMPERATURY Ć w i c z e n i e 30 BADANIE ZALEŻNOŚCI PRĘDKOŚCI DŹWIĘKU OD EMPERAURY 30.1 Wtęp teoretyczny 30.1.1. Prędkość dźwięku. Do bardzo rozpowzechnionych proceów makrokopowych należą ruchy określone wpólną nazwą

Bardziej szczegółowo

Maksymalny błąd oszacowania prędkości pojazdów uczestniczących w wypadkach drogowych wyznaczonej różnymi metodami

Maksymalny błąd oszacowania prędkości pojazdów uczestniczących w wypadkach drogowych wyznaczonej różnymi metodami BIULETYN WAT VOL LV, NR 3, 2006 Makymalny błąd ozacowania prędkości pojazdów uczetniczących w wypadkach drogowych wyznaczonej różnymi metodami BOLESŁAW PANKIEWICZ, STANISŁAW WAŚKO* Wojkowa Akademia Techniczna,

Bardziej szczegółowo

STRENGTHENING OF THE STEEL AFTER HEAT TREATING WITH THE MATRIX OF DIFFERENT STRUCTURE

STRENGTHENING OF THE STEEL AFTER HEAT TREATING WITH THE MATRIX OF DIFFERENT STRUCTURE Leopold BERKOWSKI, Jacek BOROWSKI, Zbigniew RYBAK Politechnika Poznańka, Intytut Mazyn Roboczych i Pojazdów Samochodowych ul. Piotrowo 3, 6-965 Poznań (Poland) e-mail: office_wmmv@put.poznan.pl STRENGTHENING

Bardziej szczegółowo

Zad. 4 Oblicz czas obiegu satelity poruszającego się na wysokości h=500 km nad powierzchnią Ziemi.

Zad. 4 Oblicz czas obiegu satelity poruszającego się na wysokości h=500 km nad powierzchnią Ziemi. Grawitacja Zad. 1 Ile muiałby wynoić okre obrotu kuli ziemkiej wokół włanej oi, aby iła odśrodkowa bezwładności zrównoważyła na równiku iłę grawitacyjną? Dane ą promień Ziemi i przypiezenie grawitacyjne.

Bardziej szczegółowo

Statystyczna analiza danych

Statystyczna analiza danych Statytyka. v.0.9 egz mgr inf nietacj Statytyczna analiza danych Statytyka opiowa Szereg zczegółowy proty monotoniczny ciąg danych i ) n uzykanych np. w trakcie pomiaru lub za pomocą ankiety. Przykłady

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 1 CHARAKTERYSTYKI STATYCZNE DIOD P-N

ĆWICZENIE 1 CHARAKTERYSTYKI STATYCZNE DIOD P-N LBORTORM PRZYRZĄDÓW PÓŁPRZEWODNKOWYCH ĆWCZENE 1 CHRKTERYSTYK STTYCZNE DOD P-N K T E D R S Y S T E M Ó W M K R O E L E K T R O N C Z N Y C H 1 CEL ĆWCZEN Celem ćwiczenia jet zapoznanie ię z: przebiegami

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE MODUŁU SPRĘŻYSTOŚCI POSTACIOWEJ G ORAZ NAPRĘŻEŃ SKRĘCAJĄCYCH METODĄ TENSOMETRYCZNĄ

WYZNACZANIE MODUŁU SPRĘŻYSTOŚCI POSTACIOWEJ G ORAZ NAPRĘŻEŃ SKRĘCAJĄCYCH METODĄ TENSOMETRYCZNĄ Ćwiczenie 7 WYZNACZANIE ODUŁU SPRĘŻYSTOŚCI POSTACIOWEJ G ORAZ NAPRĘŻEŃ SKRĘCAJĄCYCH ETODĄ TENSOETRYCZNĄ A. PRĘT O PRZEKROJU KOŁOWY 7. WPROWADZENIE W pręcie o przekroju kołowym, poddanym obciążeniu momentem

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA. Ćwiczenie A2. Wyznaczanie współczynnika sprężystości sprężyny metodą dynamiczną.

INSTRUKCJA. Ćwiczenie A2. Wyznaczanie współczynnika sprężystości sprężyny metodą dynamiczną. INSRUKCJA Ćwiczenie A Wyznaczanie wpółczynnia prężytości prężyny metodą dynamiczną. Przed zapoznaniem ię z intrucją i przytąpieniem do wyonania ćwiczenia należy zapoznać ię z natępującymi zagadnieniami:

Bardziej szczegółowo

Współczesne metody badań i przetwórstwa materiałów polimerowych

Współczesne metody badań i przetwórstwa materiałów polimerowych Wpółczene metody badań i przetwórtwa materiałów polimerowych Określanie parametrów wytłaczania ze tatytycznym opracowaniem wyników Nr ćwiczenia: 1 Zapoznać ię z kontrolą podtawowych parametrów fizycznych

Bardziej szczegółowo

9. DZIAŁANIE SIŁY NORMALNEJ

9. DZIAŁANIE SIŁY NORMALNEJ Część 2 9. DZIŁIE SIŁY ORMLEJ 1 9. DZIŁIE SIŁY ORMLEJ 9.1. ZLEŻOŚCI PODSTWOWE Przyjmiemy, że materiał pręta jet jednorodny i izotropowy. Jeśli ponadto założymy, że pręt jet pryzmatyczny, to łuzne ą wzory

Bardziej szczegółowo

Doświadczenie Atwood a

Doświadczenie Atwood a Doświadczenie Atwood a Dwa kocki o maach m 1 i m 2 = m 1 wiza na inie przewiezonej przez boczek. Oś boczka podwiezona jet do ufitu. Trzeci kocek o maie m 3 zota po ożony na pierwzym kocku tak że oba poruzaja

Bardziej szczegółowo

WPŁYW OSZCZĘDNOŚCI W STRATACH ENERGII NA DOBÓR TRANSFORMATORÓW ROZDZIELCZYCH SN/nn

WPŁYW OSZCZĘDNOŚCI W STRATACH ENERGII NA DOBÓR TRANSFORMATORÓW ROZDZIELCZYCH SN/nn Elżbieta Niewiedział, Ryzard Niewiedział Wyżza Szkoła Kadr Menedżerkich w Koninie WPŁYW OSZCZĘDNOŚCI W STRATACH ENERGII NA DOBÓR TRANSFORMATORÓW ROZDZIELCZYCH SN/nn Strezczenie: W referacie przedtawiono

Bardziej szczegółowo

Zeszyty Problemowe Maszyny Elektryczne Nr 75/2006 47

Zeszyty Problemowe Maszyny Elektryczne Nr 75/2006 47 ezyty Problemowe Mazyny Elektryczne Nr 75006 47 Maria J. ielińka Wojciech G. ielińki Politechnika Lubelka Lublin POŚLIGOWA HARAKTERYSTYKA ADMITANJI STOJANA SILNIKA INDUKYJNEGO UYSKANA PRY ASTOSOWANIU SYMULAJI

Bardziej szczegółowo

Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji

Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji Dr Joanna Banaś Zakład Badań Systemowych Instytut Sztucznej Inteligencji i Metod Matematycznych Wydział Informatyki Politechniki

Bardziej szczegółowo

Wstęp. Numeryczne Modelowanie Układów Ciągłych Podstawy Metody Elementów Skończonych. Warunki brzegowe. Elementy

Wstęp. Numeryczne Modelowanie Układów Ciągłych Podstawy Metody Elementów Skończonych. Warunki brzegowe. Elementy Wstęp Numeryczne Modeowanie Układów Ciągłych Podstawy Metody Eementów Skończonych Metoda Eementów Skończonych służy do rozwiązywania probemów początkowo-brzegowych, opisywanych równaniami różniczkowymi

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE METODY ANALIZY ELEKTRYCZNO-DERIWACYJNEJ (AED) DO BADANIA KRYSTALIZACJI SILUMINÓW MAKSYMILIAN DUDYK, KLAUDIUSZ MINKUS

OPRACOWANIE METODY ANALIZY ELEKTRYCZNO-DERIWACYJNEJ (AED) DO BADANIA KRYSTALIZACJI SILUMINÓW MAKSYMILIAN DUDYK, KLAUDIUSZ MINKUS 19. 1994 Soidiłication of Metais and Aoys Krzepnięcie Metai i Stopów PL ISSN 0208-9386 OPRACOWANIE METODY ANALIZY ELEKTRYCZNO-DERIWACYJNEJ (AED) DO BADANIA KRYSTALIZACJI SILUMINÓW MAKSYMILIAN DUDYK, KLAUDIUSZ

Bardziej szczegółowo

Zwilżalność powierzchni

Zwilżalność powierzchni Zwilżalność powierzchni 1. Wprowadzenie Atomy znajdujące się w obszarze międzyfazowym lub na granicy faz podlegają działaniu innego układu sił niż atomy znajdujące się w głębi fazy. Z jednej strony są

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH Politechnika Śląska w Gliwicach INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH WYZNACZANIE WYKRESU RÓWNOWAGI FAZOWEJ (dla stopów dwuskładnikowych) Instrukcja przeznaczona

Bardziej szczegółowo

Metodyka szacowania niepewności w programie EMISJA

Metodyka szacowania niepewności w programie EMISJA mgr inż. Ryzard Samoć rzeczoznawca Minitra Ochrony Środowika Zaobów Naturalnych i Leśnictwa nr. 556 6-800 Kaliz, ul. Biernackiego 8 tel. (0-6) 7573-987, 766-39 Metodyka zacowania niepewności w programie

Bardziej szczegółowo

SPRĘŻYNA DO RUCHU HARMONICZNEGO V 6 74

SPRĘŻYNA DO RUCHU HARMONICZNEGO V 6 74 Pracownia Dydaktyki Fizyki i Atronoii, Uniwerytet Szczecińki SPRĘŻYNA DO RUCHU HARMONICZNEGO V 6 74 Sprężyna jet przeznaczona do badania ruchu drgającego protego (haronicznego) na lekcji fizyki w liceu

Bardziej szczegółowo

176 Wstȩp do statystyki matematycznej = 0, 346. uczelni zdaje wszystkie egzaminy w pierwszym terminie.

176 Wstȩp do statystyki matematycznej = 0, 346. uczelni zdaje wszystkie egzaminy w pierwszym terminie. 176 Wtȩp do tatytyki matematycznej trści wynika że H o : p 1 przeciwko hipotezie H 3 1: p< 1. Aby zweryfikować tȩ 3 hipotezȩ zatujemy tet dla frekwencji. Wtedy z ob 45 1 150 3 1 3 2 3 150 0 346. Tymczaem

Bardziej szczegółowo

Z czego i czym budować?

Z czego i czym budować? Zezyt 2. Z czego i czym budować? czyi Kataog Wyrobów i Narzędzi Opracowanie: mgr inż. arc. Zbigniew Babińki, dr inż. Janina Siejko na podtawie materiałów Stowarzyzenia Producentów Betonów STOWARZYSZENIE

Bardziej szczegółowo

Predykcyjny algorytm sterowania przekształtnikiem zasilającym silnik synchroniczny z magnesami trwałymi

Predykcyjny algorytm sterowania przekształtnikiem zasilającym silnik synchroniczny z magnesami trwałymi Rafał GRODZKI Politechnika Białotocka, Katedra Energoelektroniki i Napędów Elektrycznych Predykcyjny algorytm terowania przekztałtnikiem zailającym ilnik ynchroniczny z magneami trwałymi Strezczenie. W

Bardziej szczegółowo

Problem Odwrotny rozchodzenia się fali Love'a w falowodach sprężystych obciążonych cieczą lepką

Problem Odwrotny rozchodzenia się fali Love'a w falowodach sprężystych obciążonych cieczą lepką Problem Odwrotny rozchodzenia się fali Love'a w falowodach sprężystych obciążonych cieczą lepką Dr hab. Piotr Kiełczyński, prof. w IPPT PAN, Instytut Podstawowych Problemów Techniki PAN Zakład Teorii Ośrodków

Bardziej szczegółowo

27/10 PROFIL TWARDOŚCI W FUNKCJI ZMIAN STEREOLOGICZNYCH STRUKTURY NA PRZEKROJU WALCÓW ŻELIWNYCH 2. WYNIKI BADAŃ

27/10 PROFIL TWARDOŚCI W FUNKCJI ZMIAN STEREOLOGICZNYCH STRUKTURY NA PRZEKROJU WALCÓW ŻELIWNYCH 2. WYNIKI BADAŃ 27/10 Soidification ofmetas and Aoys, No.27, 1996 Knepnięcie Metai i Stopów, Nr 27, 1996 PAN- Oddział Katowice PL ISSN 0208-9386 PROFIL TWARDOŚCI W FUNKCJI ZMIAN STEREOLOGICZNYCH STRUKTURY NA PRZEKROJU

Bardziej szczegółowo

Modelowanie matematyczne procesów transportu w mikroskali

Modelowanie matematyczne procesów transportu w mikroskali METRO MEtaurgicn TRening On-ine Modeoanie matematcne proceó tranportu mikrokai Piotr Furmańki IT PW Edukaca i Kutura Modeoanie arodkoania Tempo arodkoania dn dt f T N N cr gdie: N -gętość obętościoa aktnc

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 3 TERMOCHEMIA

WYKŁAD 3 TERMOCHEMIA WYKŁAD 3 TERMOCHEMIA Termochemia jest działem termodynamiki zajmującym się zastosowaniem pierwszej zasady termodynamiki do obliczania efektów cieplnych procesów fizykochemicznych, a w szczególności przemian

Bardziej szczegółowo

9/42 ZASTOSOWANIE WĘGLIKA KRZEMU DO WYTOPU ŻELIW A SZAREGO W ŻELIWIAKU WPROW ADZENIE.

9/42 ZASTOSOWANIE WĘGLIKA KRZEMU DO WYTOPU ŻELIW A SZAREGO W ŻELIWIAKU WPROW ADZENIE. 9/42 Soidification of Metais and Aoys, Year 2000, Voume 2, Book No 42 Krzepnięcie Metai i Stopów, Rok 2000, Rocznik 2, Nr 42 PAN-Katowice, PL ISSN 0208-9386 ZASTOSOWANIE WĘGLIKA KRZEMU DO WYTOPU ŻELIW

Bardziej szczegółowo

Metody systemowe i decyzyjne w informatyce

Metody systemowe i decyzyjne w informatyce Metody ytemowe i decyzyjne w informatyce Ćwiczenia lita zadań nr 1 Prote zatoowania równań różniczkowych Zad. 1 Liczba potencjalnych użytkowników portalu połecznościowego wynoi 4 miliony oób. Tempo, w

Bardziej szczegółowo

SKUTECZNOŚĆ ROZDZIELANIA MIESZANINY ZIARNIAKÓW ZBÓŻ I ORZESZKÓW GRYKI W TRYJERZE Z WGŁĘBIENIAMI KIESZONKOWYMI

SKUTECZNOŚĆ ROZDZIELANIA MIESZANINY ZIARNIAKÓW ZBÓŻ I ORZESZKÓW GRYKI W TRYJERZE Z WGŁĘBIENIAMI KIESZONKOWYMI Inżynieria Rolnicza 6(115)/009 SKUTECZNOŚĆ ROZDZIELANIA MIESZANINY ZIARNIAKÓW ZBÓŻ I ORZESZKÓW GRYKI W TRYJERZE Z WGŁĘBIENIAMI KIESZONKOWYMI Zdziław Kaliniewicz Katedra Mazyn Roboczych i Proceów Separacji,

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyńskie Centrum Sportu jednostka budżetowa Rozdział 2. Informacja o trybie i stosowaniu przepisów

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyńskie Centrum Sportu jednostka budżetowa Rozdział 2. Informacja o trybie i stosowaniu przepisów Z n a k s p r a w y G C S D Z P I 2 7 1 07 2 0 1 5 S P E C Y F I K A C J A I S T O T N Y C H W A R U N K Ó W Z A M Ó W I E N I A f U s ł u g i s p r z» t a n i a o b i e k t Gó w d y s k i e g o C e n

Bardziej szczegółowo

2 0 0 M P a o r a z = 0, 4.

2 0 0 M P a o r a z = 0, 4. M O D E L O W A N I E I N Y N I E R S K I E n r 4 7, I S S N 1 8 9 6-7 7 1 X A N A L I Z A W Y T R Z Y M A O C I O W A S Y S T E M U U N I L O C K 2, 4 S T O S O W A N E G O W C H I R U R G I I S Z C Z

Bardziej szczegółowo

Studenckie Koło Geoinformatyków. Instytut Geodezji Wydział Nauk Technicznych Dolnośląska Szkoła Wyższa we Wrocławiu. Sprawozdanie

Studenckie Koło Geoinformatyków. Instytut Geodezji Wydział Nauk Technicznych Dolnośląska Szkoła Wyższa we Wrocławiu. Sprawozdanie tudenckie Koło Geoinformatyków Intytut Geodezji Wydział Nauk Technicznych Dolnośląka zkoła Wyżza we Wrocławiu prawozdanie z obozu naukoweo w Międzyórzu w dniach -6 kwietnia 3 r Międzyórze 3 Plan obozu

Bardziej szczegółowo

Warunki izochoryczno-izotermiczne

Warunki izochoryczno-izotermiczne WYKŁAD 5 Pojęcie potencjału chemicznego. Układy jednoskładnikowe W zależności od warunków termodynamicznych potencjał chemiczny substancji czystej definiujemy następująco: Warunki izobaryczno-izotermiczne

Bardziej szczegółowo

KONKURS FIZYCZNY. FASCYNUJĄCA FIZYKA Poziom gimnazjalny

KONKURS FIZYCZNY. FASCYNUJĄCA FIZYKA Poziom gimnazjalny II KONKURS FIZYCZNY FASCYNUJĄCA FIZYKA Pozio ginazjalny Organizator: STOWARZYSZENIE NAUCZYCIELI FIZYKI ZIEMI ŁÓDZKIEJ http://nf-lodz.cba.pl/ I. Cele konkuru Cele konkuru jet inpirowanie łodzieży zkół ginazjalnych

Bardziej szczegółowo

Sterowanie przepływem towarów w magazynie z wykorzystaniem predyktora Smitha

Sterowanie przepływem towarów w magazynie z wykorzystaniem predyktora Smitha Pomiary Automatyka Robotyka, R. 19, Nr 3/2015, 55 60, DOI: 10.14313/PAR_217/55 Sterowanie przepływem towarów w magazynie z wykorzytaniem predyktora Smitha Ewelina Chołodowicz, Przemyław Orłowki Zachodniopomorki

Bardziej szczegółowo

Koncepcja zastosowania metody CBR oraz algorytmów genetycznych w systemie obsługującym windykację ubezpieczeniową

Koncepcja zastosowania metody CBR oraz algorytmów genetycznych w systemie obsługującym windykację ubezpieczeniową Rozdział monografii: 'Bazy Danych: truktury, Algorytmy, Metody', Kozielki., Małyiak B., Kaprowki P., Mrozek D. (red.), WKŁ 2006 Rozdział 40 Koncepca zatoowania metody CBR oraz algorytmów genetycznych w

Bardziej szczegółowo

Algorytmy ewolucyjne (2)

Algorytmy ewolucyjne (2) Algorytmy ewolucyjne (2) zajecia.jakubw.pl/nai/ ALGORYTM GEETYCZY Cel: znaleźć makimum unkcji. Założenie: unkcja ta jet dodatnia. 1. Tworzymy oobników loowych. 2. Stoujemy operacje mutacji i krzyżowania

Bardziej szczegółowo

KONKURS FIZYCZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM

KONKURS FIZYCZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM Konkury w województwie podkarpacki w roku zkolny 2005/2006... pieczątka nagłówkowa zkoły... kod pracy ucznia KONKURS FIZYCZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM ETAP SZKOLNY Drogi Uczniu, Witaj na I etapie konkuru

Bardziej szczegółowo

motocykl poruszał się ruchem

motocykl poruszał się ruchem Tet powtórzeniowy nr 1 W zadaniach 1 19 wtaw krzyżyk w kwadracik obok wybranej odpowiedzi Inforacja do zadań 1 5 Wykre przedtawia zależność prędkości otocykla od czau Grupa B 1 Dokończ zdanie, określając,

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie ogniskowych soczewek cienkich. Badanie wad soczewek grubych.

Wyznaczanie ogniskowych soczewek cienkich. Badanie wad soczewek grubych. O Wyznaczanie ogniskowych soczewek cienkich. Badanie wad soczewek grubych. Ceem ćwiczenia jest wyznaczenie ogniskowych cienkich soczewek: skupiającej (w oparciu o równanie soczewki i metodą Bessea) i rozpraszającej

Bardziej szczegółowo

PORADNIK PROJEKTANTA KSZTAŁTOWNIKI GIĘTE

PORADNIK PROJEKTANTA KSZTAŁTOWNIKI GIĘTE PORADNIK PROJEKTANTA KSZTAŁTOWNIKI GIĘTE Bochnia, październik 2004 1. Spi treści 1. Spi treści...3 2. Program produkcji Stalprodukt S.A...4 2.1. Certyfikaty, uprawnienia i akceptacje techniczne...4 2.2.

Bardziej szczegółowo

ESTYMACJA CIEPŁA WŁAŚCIWEGO I PRZEWODNOŚCI CIEPLNEJ PMMA ORAZ PTFE PRZY UŻYCIU WYBRANYCH TECHNIK ODWROTNYCH

ESTYMACJA CIEPŁA WŁAŚCIWEGO I PRZEWODNOŚCI CIEPLNEJ PMMA ORAZ PTFE PRZY UŻYCIU WYBRANYCH TECHNIK ODWROTNYCH Marcin Gapski, Piotr Koniorczy Monika Wiegosz, Janusz Zmywaczyk ) ESTYMACJA CIEPŁA WŁAŚCIWEGO I PRZEWODNOŚCI CIEPLNEJ PMMA ORAZ PTFE PRZY UŻYCIU WYBRANYCH TECHNIK ODWROTNYCH Streszczenie: W pracy wykorzystano

Bardziej szczegółowo

Zestaw 8 Podsumowanie

Zestaw 8 Podsumowanie Zetaw 8 Podumowanie Zadanie 1. Sprinter przebiegł dytan 100 m z prędkością średnią równą 10 ~ a rowerzyta przejechał odległość 2 km z prędkością średnią 18 k;;. W każ poprawną odpowiedź. Który z nich poruzał

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia...2006 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia...2006 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia...2006 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać instalacje pomiarowe do ciągłego i dynamicznego pomiaru ilości cieczy innych niż woda oraz szczegółowego

Bardziej szczegółowo

Milena Oziemczuk. Temperatura

Milena Oziemczuk. Temperatura Milena Oziemczuk Temperatura Informacje ogólne Temperatura jest jedną z podstawowych wielkości fizycznych w termodynamice i określa miarą stopnia nagrzania ciał. Temperaturę można ściśle zdefiniować tylko

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁOZNAWSTWO Wydział Mechaniczny, Mechatronika, sem. I. dr inż. Hanna Smoleńska

MATERIAŁOZNAWSTWO Wydział Mechaniczny, Mechatronika, sem. I. dr inż. Hanna Smoleńska MATERIAŁOZNAWSTWO Wydział Mechaniczny, Mechatronika, sem. I dr inż. Hanna Smoleńska UKŁADY RÓWNOWAGI FAZOWEJ Równowaga termodynamiczna pojęcie stosowane w termodynamice. Oznacza stan, w którym makroskopowe

Bardziej szczegółowo

SKURCZ WTRYSKOWY WYPRASEK NAPEŁNIONYCH

SKURCZ WTRYSKOWY WYPRASEK NAPEŁNIONYCH Tranfer inovácií 22/2012 2012 SKURCZ WTRYSKOWY WYPRASEK NAPEŁNIONYCH Dr inż. Tomaz Jachowicz litechnika Lubelka, Wydział Mechaniczny, Katedra Proceów limerowych. lka, 20-618 Lublin, Nadbytrzycka 36. e-mail:

Bardziej szczegółowo

m Jeżeli do końca naciągniętej (ściśniętej) sprężyny przymocujemy ciało o masie m., to będzie na nie działała siła (III zasada dynamiki):

m Jeżeli do końca naciągniętej (ściśniętej) sprężyny przymocujemy ciało o masie m., to będzie na nie działała siła (III zasada dynamiki): Ruch drgający -. Ruch drgający Ciało jest sprężyste, jeżei odzyskuje pierwotny kształt po ustaniu działania siły, która ten kształt zmieniła. Właściwość sprężystości jest ograniczona, to znaczy, że przy

Bardziej szczegółowo

NIEPEWNOŚĆ POMIARÓW POZIOMU MOCY AKUSTYCZNEJ WEDŁUG ZNOWELIZOWANEJ SERII NORM PN-EN ISO 3740

NIEPEWNOŚĆ POMIARÓW POZIOMU MOCY AKUSTYCZNEJ WEDŁUG ZNOWELIZOWANEJ SERII NORM PN-EN ISO 3740 PRACE INSTYTUTU TECHNIKI BUDOWLANEJ - KWARTALNIK BUILDING RESEARCH INSTITUTE - QUARTERLY 2 (162) 2012 ARTYKUŁY - REPORTS Anna Iżewska* NIEPEWNOŚĆ POMIARÓW POZIOMU MOCY AKUSTYCZNEJ WEDŁUG ZNOWELIZOWANEJ

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyńskie Centrum Sportu jednostka budżetowa w Gdyni Rozdział 2. Informacja o trybie i stosowaniu przepisów

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyńskie Centrum Sportu jednostka budżetowa w Gdyni Rozdział 2. Informacja o trybie i stosowaniu przepisów Z n a k s p r a w y G C S D Z P I 2 7 1 0 2 8 2 0 1 5 S P E C Y F I K A C J A I S T O T N Y C H W A R U N K Ó W Z A M Ó W I E N I A f W y k o n a n i e ro b ó t b u d o w l a n y c h w b u d y n k u H

Bardziej szczegółowo

3. Numeryczne modelowanie procesów krzepnięcia

3. Numeryczne modelowanie procesów krzepnięcia 3. Numeryczne modeowanie roceów krzenięcia Modeowanie numeryczne rzeływów, którym towarzyzą rzemiany fazowe ub rzeływy ze wobodną owierzchnią, wciąż tanowi wyzwanie da naukowców zajmujących ię mechaniką

Bardziej szczegółowo

KOOF Szczecin: www.of.szc.pl

KOOF Szczecin: www.of.szc.pl 3OF_III_D KOOF Szczecin: www.of.szc.pl XXXII OLIMPIADA FIZYCZNA (198/1983). Stopień III, zadanie doświadczalne D Źródło: Nazwa zadania: Działy: Słowa kluczowe: Komitet Główny Olimpiady Fizycznej; Waldemar

Bardziej szczegółowo

Analiza częstościowa sprzęgła o regulowanej podatności skrętnej

Analiza częstościowa sprzęgła o regulowanej podatności skrętnej Dr inż. Paweł Kołodziej Dr inż. Marek Boryga Katedra Inżynierii Mechanicznej i Autoatyki, Wydział Inżynierii Produkcji, Uniwerytet Przyrodniczy w Lublinie, ul. Doświadczalna 5A, -8 Lublin, Polka e-ail:

Bardziej szczegółowo

BADANIE CIEPLNE LAMINATÓW EPOKSYDOWO-SZKLANYCH STARZONYCH W WODZIE THERMAL RESERACH OF GLASS/EPOXY LAMINATED AGING IN WATER

BADANIE CIEPLNE LAMINATÓW EPOKSYDOWO-SZKLANYCH STARZONYCH W WODZIE THERMAL RESERACH OF GLASS/EPOXY LAMINATED AGING IN WATER Andrzej PUSZ, Łukasz WIERZBICKI, Krzysztof PAWLIK Politechnika Śląska Instytut Materiałów InŜynierskich i Biomedycznych E-mail: lukasz.wierzbicki@polsl.pl BADANIE CIEPLNE LAMINATÓW EPOKSYDOWO-SZKLANYCH

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY ZABEZPIECZEŃ OGNIOCHRONNYCH SYSTEM CONLIT 150 DO ZABEZPIECZEŃ KONSTRUKCJI STALOWYCH R 30-240

SYSTEMY ZABEZPIECZEŃ OGNIOCHRONNYCH SYSTEM CONLIT 150 DO ZABEZPIECZEŃ KONSTRUKCJI STALOWYCH R 30-240 SYSTEMY ZABEZPIECZEŃ OGNIOCHRONNYCH SYSTEM CONLIT 0 DO ZABEZPIECZEŃ KONSTRUKCJI STALOWYCH R 0-0 Zabezpieczenia oniocronne kontrukcji talowyc ytemem CONLIT 0 ELEMENTY SYSTEMU: a) płyty z wełny mineralnej

Bardziej szczegółowo

1 W ruchu jednostajnym prostoliniowym droga:

1 W ruchu jednostajnym prostoliniowym droga: TEST z działu: Kineatyka iię i nazwiko W zadaniac 8 każde twierdzenie lub pytanie a tylko jedną prawidłową odpowiedź Należy ją zaznaczyć data W rucu jednotajny protoliniowy droga: 2 jet wprot proporcjonalna

Bardziej szczegółowo

Materiał informacyjny. dotyczący usługi powierzchniowej twardości betonu urządzeniem Silver Schmidt typ N wykonywanych przez firmę TECHMEKO Sp.z o.o.

Materiał informacyjny. dotyczący usługi powierzchniowej twardości betonu urządzeniem Silver Schmidt typ N wykonywanych przez firmę TECHMEKO Sp.z o.o. Materiał informacyjny dotyczący usługi powierzchniowej twardości betonu urządzeniem Silver Schmidt typ N wykonywanych przez firmę TECHMEKO Sp.z o.o. 1. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA POMIARÓW TWARDOŚCI BETONU

Bardziej szczegółowo

Efekty wprowadzenia technologii New Bonę China w Zakładach Porcelany Stołowej KAROLINA" Sp. z o.o.

Efekty wprowadzenia technologii New Bonę China w Zakładach Porcelany Stołowej KAROLINA Sp. z o.o. KRYSTYNA HOFFMANN*, BOŻENA MECHLA**, BEATA BILINIEWICZ", ANDRZEJ PIĄTKOWSKI**, JÓZEF HOFFMANN* * Wydział Chemiczny, Intytut Technologii Nieorganicznej i Nawozów Mineralnych Politechniki Wrocławkiej, **

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie IX KATALITYCZNY ROZKŁAD WODY UTLENIONEJ

Ćwiczenie IX KATALITYCZNY ROZKŁAD WODY UTLENIONEJ Wprowadzenie Ćwiczenie IX KATALITYCZNY ROZKŁAD WODY UTLENIONEJ opracowanie: Barbara Stypuła Celem ćwiczenia jest poznanie roli katalizatora w procesach chemicznych oraz prostego sposobu wyznaczenia wpływu

Bardziej szczegółowo

WYBÓR PUNKTÓW POMIAROWYCH

WYBÓR PUNKTÓW POMIAROWYCH Scientific Bulletin of Che lm Section of Technical Sciences No. 1/2008 WYBÓR PUNKTÓW POMIAROWYCH WE WSPÓŁRZĘDNOŚCIOWEJ TECHNICE POMIAROWEJ MAREK MAGDZIAK Katedra Technik Wytwarzania i Automatyzacji, Politechnika

Bardziej szczegółowo

powstałego w roztworach o ph 4-13, przeprowadzonego przed analizą w anion wodorowęglanowy HCO 3

powstałego w roztworach o ph 4-13, przeprowadzonego przed analizą w anion wodorowęglanowy HCO 3 46 4.1.3. Stacjonarna γ-radioiza z detekcją chromatograficzną Wyznaczenie wydajności chemoradiacyjnych dekarboksyacji i fragmentacji, wykonałem oznaczając iość dwutenku węga i odpowiedniego adehydu (octowego

Bardziej szczegółowo

Promotor: prof. nadzw. dr hab. Jerzy Ratajski. Jarosław Rochowicz. Wydział Mechaniczny Politechnika Koszalińska

Promotor: prof. nadzw. dr hab. Jerzy Ratajski. Jarosław Rochowicz. Wydział Mechaniczny Politechnika Koszalińska Promotor: prof. nadzw. dr hab. Jerzy Ratajski Jarosław Rochowicz Wydział Mechaniczny Politechnika Koszalińska Praca magisterska Wpływ napięcia podłoża na właściwości mechaniczne powłok CrCN nanoszonych

Bardziej szczegółowo

Czym się różni ciecz od ciała stałego?

Czym się różni ciecz od ciała stałego? Szkła Czym się różni ciecz od ciała stałego? gęstość Czy szkło to ciecz czy ciało stałe? Szkło powstaje w procesie chłodzenia cieczy. Czy szkło to ciecz przechłodzona? kryształ szkło ciecz przechłodzona

Bardziej szczegółowo

Gazy wilgotne i suszenie

Gazy wilgotne i suszenie Gazy wilgotne i uzenie Teoria gazów wilgotnych dotyczy gazów, które w ąiedztwie cieczy wchłaniają ary cieczy i tają ię wilgotne. Zmiana warunków owoduje, że część ary ulega kroleniu. Najbardziej tyowym

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWA TERMINOLOGIA METROLOGICZNA W PRAKTYCE LABORATORYJNEJ

PODSTAWOWA TERMINOLOGIA METROLOGICZNA W PRAKTYCE LABORATORYJNEJ Klub Polskich Laboratoriów Badawczych POLLAB PODSTAWOWA TERMINOLOGIA METROLOGICZNA W PRAKTYCE LABORATORYJNEJ Andrzej Hantz Centrum Metrologii im. Zdzisława Rauszera RADWAG Wagi Elektroniczne Metrologia

Bardziej szczegółowo

Półautomatyczny system tworzenia bazy zdjęć satelitarnych NOAA/AVHRR dla potrzeb monitoringu wzrostu roślin uprawnych w Polsce. Jędrzej Bojanowski

Półautomatyczny system tworzenia bazy zdjęć satelitarnych NOAA/AVHRR dla potrzeb monitoringu wzrostu roślin uprawnych w Polsce. Jędrzej Bojanowski Półautomatyczny ytem tworzenia bazy zdjęć atelitarnych NOAA/AVHRR dla potrzeb monitoringu wzrotu roślin uprawnych w Polce Jędrzej Bojanowki Werja 3 marca 2010 Obliczanie wkaźników roślinnych na podtawie

Bardziej szczegółowo

Projekt Inżynier mechanik zawód z przyszłością współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt Inżynier mechanik zawód z przyszłością współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Zajęcia wyrównawcze z fizyki -Zestaw 4 -eoria ermodynamika Równanie stanu gazu doskonałego Izoprzemiany gazowe Energia wewnętrzna gazu doskonałego Praca i ciepło w przemianach gazowych Silniki cieplne

Bardziej szczegółowo

2. Metody wyznaczania współczynnika k oparte na próbach pompowania.

2. Metody wyznaczania współczynnika k oparte na próbach pompowania. 260 czynnik, mogący być określony pecjalnym przyrządem Zunker'a przyczem jet on zależny od średnicy ziarn, mianowicie: gdzie O jet umą powierzchni w gramie gruntu wyrażoną w cm 2.. Wartość u dla pewnych

Bardziej szczegółowo

STALMA X PRODUCENT WYROBÓW SPECJALNYCH I POWŁOK

STALMA X PRODUCENT WYROBÓW SPECJALNYCH I POWŁOK O firmie Historia Stamax jest producentem wyrobów specjanych i powłok. Stamax jest firmą rodzinną założoną przez Jeż Stanisława i Jeż Roberta w 1998 roku, zokaizowanej w miejscowości Piątkowiec. Stamax

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z POMIARÓW PORÓWNAWCZYCH STĘŻENIA RADONU Rn-222 W PRÓBKACH GAZOWYCH METODĄ DETEKTORÓW PASYWNYCH

RAPORT Z POMIARÓW PORÓWNAWCZYCH STĘŻENIA RADONU Rn-222 W PRÓBKACH GAZOWYCH METODĄ DETEKTORÓW PASYWNYCH Instytut Fizyki Jądrowej im. Henryka Niewodniczańskiego Polskiej Akademii Nauk LABORATORIUM EKSPERTYZ RADIOMETRYCZNYCH Radzikowskiego 152, 31-342 KRAKÓW tel.: 12 66 28 332 mob.:517 904 204 fax: 12 66 28

Bardziej szczegółowo

BADANIA WŁAŚCIWOŚCI ADHEZYJNYCH STALI ORAZ TWORZYW SZTUCZNYCH W KONTEKŚCIE ZASTOSOWANIA ICH NA WĘZŁY TARCIA

BADANIA WŁAŚCIWOŚCI ADHEZYJNYCH STALI ORAZ TWORZYW SZTUCZNYCH W KONTEKŚCIE ZASTOSOWANIA ICH NA WĘZŁY TARCIA 5-2010 T R I B O L O G I A 95 Maciej PASZKOWSKI, Wojciech WIELEBA *, Roman WRÓBLEWSKI BADANIA WŁAŚCIWOŚCI ADHEZYJNYCH STALI ORAZ TWORZYW SZTUCZNYCH W KONTEKŚCIE ZASTOSOWANIA ICH NA WĘZŁY TARCIA RESEARCH

Bardziej szczegółowo

Klimakonwektory LASER i LOW BODY System 2- i 4-rurowy Kompletny zakres od 0.7 kw do 9.9 kw

Klimakonwektory LASER i LOW BODY System 2- i 4-rurowy Kompletny zakres od 0.7 kw do 9.9 kw urządzenia kimatyzacyjne york Kimakonwektory LASER i LOW BODY System 2- i 4-rurowy Kompetny zakres od 0.7 kw do 9.9 kw CSL00 (Wbudowany) CSR00 (Naścienny) Zadajnik prędkości wentyatora CML00 (Wbudowany)

Bardziej szczegółowo

OPTYMALNE WYPOSAŻENIE GOSPODARSTW ROLNYCH W CIĄGNIKI ROLNICZE. Stanisław Zając*, Dariusz Kusz"

OPTYMALNE WYPOSAŻENIE GOSPODARSTW ROLNYCH W CIĄGNIKI ROLNICZE. Stanisław Zając*, Dariusz Kusz ROCZNIKI NAUK ROLNICZYCH, SERIA G, T. 97, z. 3, 010 OPTYMALNE WYPOSAŻENIE GOSPODARSTW ROLNYCH W CIĄGNIKI ROLNICZE Staniław Zając*, Dariuz Kuz" 'Zakład Rolnictwa i Rozwoju Obzarów Wiejkich Pańtwowej Wyżzej

Bardziej szczegółowo

Lekcja 40. Obraz graficzny pola elektrycznego.

Lekcja 40. Obraz graficzny pola elektrycznego. Lekcja 40. Obraz graficzny pola elektrycznego. Polem elektrycznym nazywamy obszar, w którym na wprowadzony doń ładunek próbny q działa siła. Pole elektryczne występuje wokół ładunków elektrycznych i ciał

Bardziej szczegółowo

R o z w i ą z a n i e Przy zastosowaniu sposobu analitycznego należy wyznaczyć składowe wypadkowej P x i P y

R o z w i ą z a n i e Przy zastosowaniu sposobu analitycznego należy wyznaczyć składowe wypadkowej P x i P y Przykład 1 Dane są trzy siły: P 1 = 3i + 4j, P 2 = 2i 5j, P 3 = 7i + 3j (składowe sił wyrażone są w niutonach), przecinające się w punkcie A (1, 2). Wyznaczyć wektor wypadkowej i jej wartość oraz kąt α

Bardziej szczegółowo

WPŁYW CZYNNIKÓW PRZYŻYCIOWYCH NA UBYTKI MASY TUSZ WIEPRZOWYCH W CZASIE POUBOJOWEGO WYCHŁADZANIA

WPŁYW CZYNNIKÓW PRZYŻYCIOWYCH NA UBYTKI MASY TUSZ WIEPRZOWYCH W CZASIE POUBOJOWEGO WYCHŁADZANIA ŻYWNOŚĆ. Nauka. Technologia. Jakość, 2011, 3 (76), 109 119 TOMASZ DASZKIEWICZ, STANISŁAW WAJDA, RAFAŁ WINARSKI, MILENA KOBA-KOWALCZYK, DOROTA KUBIAK WPŁYW CZYNNIKÓW PRZYŻYCIOWYCH NA UBYTKI MASY TUSZ WIEPRZOWYCH

Bardziej szczegółowo

WPŁYW GRADIENTU TEMPERATURY NA WSPÓŁCZYNNIK PRZEWODZENIA CIEPŁA

WPŁYW GRADIENTU TEMPERATURY NA WSPÓŁCZYNNIK PRZEWODZENIA CIEPŁA ROCZNIKI INŻYNIERII BUDOWLANEJ ZESZYT 10/2010 Komisja Inżynierii Budowlanej Oddział Polskiej Akademii Nauk w Katowicach WPŁYW GRADIENTU TEMPERATURY NA WSPÓŁCZYNNIK PRZEWODZENIA CIEPŁA Andrzej MARYNOWICZ

Bardziej szczegółowo

Kierownik Zakładu: Z-ca Kierownika Zakładu: Mgr Marek Petryka (tel. wewn. 232)

Kierownik Zakładu: Z-ca Kierownika Zakładu: Mgr Marek Petryka (tel. wewn. 232) Zakład Bezpieczeństwa Chemicznego i Elektryczności Statycznej Kierownik Zakładu: Dr Tadeusz Piotrowski ( tel. wewn. 298) Z-ca Kierownika Zakładu: Mgr Marek Petryka (tel. wewn. 232) Zakład Bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ

MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ Jarosław MAŃKOWSKI * Andrzej ŻABICKI * Piotr ŻACH * MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ 1. WSTĘP W analizach MES dużych konstrukcji wykonywanych na skalę

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych. Sterowanie dławieniowe-równoległe prędkością ruchu odbiornika hydraulicznego

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych. Sterowanie dławieniowe-równoległe prędkością ruchu odbiornika hydraulicznego Intrukcja o ćwiczeń laboratoryjnych Sterowanie ławieniowe-równoległe rękością ruchu obiornika hyraulicznego Wtę teoretyczny Niniejza intrukcja oświęcona jet terowaniu ławieniowemu równoległemu jenemu ze

Bardziej szczegółowo

I Pracownia Fizyczna Dr Urszula Majewska dla Biologii

I Pracownia Fizyczna Dr Urszula Majewska dla Biologii Ćw. 6/7 Wyznaczanie gęstości cieczy za pomocą wagi Mohra. Wyznaczanie gęstości ciał stałych metodą hydrostatyczną. 1. Gęstość ciała. 2. Ciśnienie hydrostatyczne. Prawo Pascala. 3. Prawo Archimedesa. 4.

Bardziej szczegółowo

TEST SPRAWDZAJĄCY WIADOMOŚCI I UMIEJĘTNOŚCI UCZNIA PO I KLASIE GIMNAZJUM Z PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH

TEST SPRAWDZAJĄCY WIADOMOŚCI I UMIEJĘTNOŚCI UCZNIA PO I KLASIE GIMNAZJUM Z PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH KOD UCZNIA Cza pracy: 45 minut TEST SPRAWDZAJĄCY WIADOMOŚCI I UMIEJĘTNOŚCI UCZNIA PO I KLASIE GIMNAZJUM Z PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH Intrukcja dla ucznia 1. Sprawdź, czy zetaw tetowy zawiera

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi. Zestaw do pomiaru gęstości Ciała stałe i ciecze

Instrukcja obsługi. Zestaw do pomiaru gęstości Ciała stałe i ciecze Instrukcja obsługi Zestaw do pomiaru gęstości Ciała stałe i ciecze Spis treści 1 2 3 4 5 6 7 Wprowadzenie Standardowe wyposażenie Przygotowanie wagi do pomiaru gęstości Zasada pomiaru gęstości Pomiar

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM METROLOGII

LABORATORIUM METROLOGII LABORATORIUM METROLOGII POMIARY TEMPERATURY NAGRZEWANEGO WSADU Cel ćwiczenia: zapoznanie z metodyką pomiarów temperatury nagrzewanego wsadu stalowego 1 POJĘCIE TEMPERATURY Z definicji, która jest oparta

Bardziej szczegółowo

Przykładowe zadania z działu: Pomiary, masa, ciężar, gęstość, ciśnienie, siła sprężystości

Przykładowe zadania z działu: Pomiary, masa, ciężar, gęstość, ciśnienie, siła sprężystości Przykładowe zadania z działu: Pomiary, masa, ciężar, gęstość, ciśnienie, siła sprężystości Zad.1 Za pomocą mierników elektronicznych, mierzących czas z dokładnością do 0,01(s), trójka uczniów mierzyła

Bardziej szczegółowo

Rozdział III IZOTERMICZNE OSUSZANIE ZAWILGOCONYCH ZABYTKÓW. 1. Wstęp

Rozdział III IZOTERMICZNE OSUSZANIE ZAWILGOCONYCH ZABYTKÓW. 1. Wstęp 3 Rozdział III IZOTERMICZNE OSUSZANIE ZAWILGOCONYCH ZABYTKÓW 1. Wtęp Ouzanie mono zawilgoonyh zabytków nizym ię w itoie nie różni od ouzania budynków po powodzi. Metody potępowania ą podobne, a różnia

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Dynamiki Maszyn

Laboratorium Dynamiki Maszyn Laboratorium Dynamiki Maszyn Laboratorium nr 5 Temat: Badania eksperymentane drgań wzdłużnych i giętnych układów mechanicznych Ce ćwiczenia:. Zbudować mode o jednym stopniu swobody da zadanego układu mechanicznego.

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia: równanie soczewki, ogniskowa soczewki, powiększenie, geometryczna konstrukcja obrazu, działanie prostych przyrządów optycznych.

Zagadnienia: równanie soczewki, ogniskowa soczewki, powiększenie, geometryczna konstrukcja obrazu, działanie prostych przyrządów optycznych. msg O 7 - - Temat: Badanie soczewek, wyznaczanie odległości ogniskowej. Zagadnienia: równanie soczewki, ogniskowa soczewki, powiększenie, geometryczna konstrukcja obrazu, działanie prostych przyrządów

Bardziej szczegółowo

Badania właściwości zmęczeniowych bimetalu stal S355J2- tytan Grade 1

Badania właściwości zmęczeniowych bimetalu stal S355J2- tytan Grade 1 Badania właściwości zmęczeniowych bimetalu stal S355J2- tytan Grade 1 ALEKSANDER KAROLCZUK a) MATEUSZ KOWALSKI a) a) Wydział Mechaniczny Politechniki Opolskiej, Opole 1 I. Wprowadzenie 1. Technologia zgrzewania

Bardziej szczegółowo

POLITYKA DYWIDENDY. Podstawowy dylemat: ile zysku przeznaczyć na dywidendy, a ile zatrzymać w firmie i przeznaczyć na potrzeby jej dalszego rozwoju?

POLITYKA DYWIDENDY. Podstawowy dylemat: ile zysku przeznaczyć na dywidendy, a ile zatrzymać w firmie i przeznaczyć na potrzeby jej dalszego rozwoju? POLITYKA DYWIDENDY Treść wyładu politya dywidendy jao element trategii formy wypłaty dywidendy teorie polityi politya dywidendowa polich półe Polityę dywidendą oreśla ię jao decyzje roztrzygające o tym,

Bardziej szczegółowo

3. RUCHY CIAŁ (KINEMATYKA) Pojęcie ruchu, układ odniesienia, tor, droga, przemieszczenie

3. RUCHY CIAŁ (KINEMATYKA) Pojęcie ruchu, układ odniesienia, tor, droga, przemieszczenie 3. RUCHY CIAŁ (KINEMATYKA) Zakre wiadomości Pojęcie ruchu, układ odnieienia, tor, droga, przemiezczenie Względność ruchu Klayfikacja ruchów Prędkość średnia i chwilowa Ruch jednotajny protoliniowy (równanie

Bardziej szczegółowo

BADANIE PARAMETRÓW PROCESU SUSZENIA

BADANIE PARAMETRÓW PROCESU SUSZENIA BADANIE PARAMETRÓW PROCESU SUSZENIA 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie budowy i zasady działania suszarki konwekcyjnej z mikrofalowym wspomaganiem oraz wyznaczenie krzywej suszenia dla suszenia

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 342

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 342 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 342 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 13, Data wydania: 22 kwietnia 2015 r. Nazwa i adres INSTYTUT

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANE ROZWI ZANIA DLA GRUP ROBOCZYCH. www.brother.pl

ZINTEGROWANE ROZWI ZANIA DLA GRUP ROBOCZYCH. www.brother.pl ZINTEGROWANE ROZWI ZANIA DLA GRUP ROBOCZYCH www.brother.pl NOWA SERIA PROFESJONALNYCH KOLOROWYCH DRUKAREK LASEROWYCH FIRMY BROTHER ZINTEGROWANE ROZWIĄZANIA DO DRUKU DLA TWOJEJ FIRMY U podtaw działalności

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 768 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 63 2013

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 768 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 63 2013 ZSZYTY AUKOW UIWRSYTTU SZCZCIŃSKIGO R 768 FIAS, RYKI FIASOW, UBZPICZIA R 63 03 JA PURCZYŃSKI Uniwerytet Szczecińki OCA JAKOŚCI STYMATORÓW PARAMTRÓW ROZKŁADU GD DLA WYBRAYCH MTOD STYMACJI Strezczenie W

Bardziej szczegółowo

KONSTRUKCJE STALOWE W EUROPIE. Wielokondygnacyjne konstrukcje stalowe Część 3: Oddziaływania

KONSTRUKCJE STALOWE W EUROPIE. Wielokondygnacyjne konstrukcje stalowe Część 3: Oddziaływania KONSTRUKCJE STALOWE W EUROPIE Wielokondygnacyjne kontrukcje talowe Część 3: Oddziaływania Wielokondygnacyjne kontrukcje talowe Część 3: Oddziaływania 3 - ii PRZEDMOWA Niniejza publikacja tanowi trzecią

Bardziej szczegółowo

PROGRAM BADAŃ BIEGŁOŚCI W ZAKRESIE POBIERANIA PRÓBEK ENVIROMENTAL SC-8-15 NA ROK 2015

PROGRAM BADAŃ BIEGŁOŚCI W ZAKRESIE POBIERANIA PRÓBEK ENVIROMENTAL SC-8-15 NA ROK 2015 PROGRAM BADAŃ BIEGŁOŚCI W ZAKRESIE POBIERANIA PRÓBEK ENVIROMENTAL SC-8-15 NA ROK 2015 1. Ogólne informacje Program badań biegłości w zakresie pobierania próbek ENVIROMENTAL SC-8-15 jest organizowany i

Bardziej szczegółowo

Tematy prac dyplomowych inżynierskich kierunek MiBM

Tematy prac dyplomowych inżynierskich kierunek MiBM Tematy prac dyplomowych inżynierskich kierunek MiBM Nr pracy Temat Cel Zakres Prowadzący 001/I8/Inż/2013 002/I8/Inż/2013 003/I8/ Inż /2013 Wykonywanie otworów gwintowanych na obrabiarkach CNC. Projekt

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie gęstości i lepkości cieczy

Wyznaczanie gęstości i lepkości cieczy Wyznaczanie gęstości i lepkości cieczy A. Wyznaczanie gęstości cieczy Obowiązkowa znajomość zagadnień Definicje gęstości bezwzględnej (od czego zależy), względnej, objętości właściwej, ciężaru objętościowego.

Bardziej szczegółowo