WPŁYW OSZCZĘDNOŚCI W STRATACH ENERGII NA DOBÓR TRANSFORMATORÓW ROZDZIELCZYCH SN/nn

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "WPŁYW OSZCZĘDNOŚCI W STRATACH ENERGII NA DOBÓR TRANSFORMATORÓW ROZDZIELCZYCH SN/nn"

Transkrypt

1 Elżbieta Niewiedział, Ryzard Niewiedział Wyżza Szkoła Kadr Menedżerkich w Koninie WPŁYW OSZCZĘDNOŚCI W STRATACH ENERGII NA DOBÓR TRANSFORMATORÓW ROZDZIELCZYCH SN/nn Strezczenie: W referacie przedtawiono wpółzależności między ozczędnościami w tratach energii elektrycznej podcza tranformacji przy założonym charakterze obciążenia jednotki, a przyrotem nakładów inwetycyjnych na tranformator rozdzielczy SN/nn o określonej wydajności energetycznej. 1. Wprowadzenie We wcześniejzych pracach dotyczących kapitalizowanych koztów trat energii elektrycznej w tranformatorach rozdzielczych SN/nn [1, 2] autorzy zaprezentowali metodykę obliczania wkaźników koztowych trat energii elektrycznej wynikające ze trat jałowych i obciążeniowych tranformatora. Sformułowane na podtawie przeprowadzonej analizy rezultatów obliczeń ymulacyjnych wnioki nie odpowiadały na zaadnicze pytanie tawiane przy doborze jednotki tranformatorowej tranformator tańzy inwetycyjnie czy energoozczędny? W niniejzym referacie, uzupełniając tę lukę, przedtawiono wpółzależności między ozczędnościami energii elektrycznej podcza jej tranformacji przy założonym charakterze obciążenia jednotki a przyrotem nakładów inwetycyjnych na tranformator rozdzielczy SN/nn o określonej wydajności energetycznej (poziomie znamionowych trat jałowych i obciążeniowych). 2. Efektywność energetyczna Jednym z głównych celów polityki energetycznej Unii Europejkiej w otatnim czaie jet oiągnięcie wzrotu efektywności energetycznej, inaczej efektywności wykorzytania energii lub wydajności energetycznej. Realizacja planu powodującego zmniejzenie zużycia energii, wymaga niemal zawze ponieienia dodatkowych nakładów finanowych. Unia Europejka proponuje więc wprowadzenie mechanizmów wparcia finanowego poprzez funkcjonowanie ytemu tzw. białych certyfikatów. Ogólna koncepcja wdrożenia białych certyfikatów polega na inwetowaniu w przedięwzięcia mające doprowadzić do zmniejzania zapotrzebowania na energię i moc poprzez obniżenie zużycia energii przez odbiorców (bez pogorzenia komfortu wynikającego z możliwości korzytania z energii elektrycznej), zwiękzenie prawności wytwarzania energii oraz ograniczenia trat przeyłowych i dytrybucyjnych. Takie działanie pozwoli na uzykanie rezerw mocy tzw. negawatów ujemnych watów [3]. Ponadto doprowadzi do ograniczenia zużycia paliwa i ujemnego wpływu energetyki na środowiko. Białe certyfikaty mają poświadczać poczynione ozczędności energetyczne, czyli gwarantować wyżzą efektywność energetyczną. Dyrektywa 2006/32/WE Parlamentu Europejkiego i Rady UE w prawie efektywności końcowego zużycia energii i uług energetycznych zawiera zapiy dotyczące białych certyfikatów i nakłada obowiązek ich wprowadzenia na kraje członkowkie. 56

2 W dyrektywie określono, że białe certyfikaty wydawane przez niezależne organy certyfikujące potwierdzają rozczenia finanowe podmiotów gopodarczych podejmujących działania prowadzące do ozczędności energetycznych, będących konekwencją zwiękzenia wydajności energetycznej. Do obowiązków pańtw członkowkich będzie należało zapewnienie dotępności odpowiednich ytemów kwalifikacji, akredytacji lub certyfikacji dla dotawców uług energetycznych, audytów energetycznych i innych poobów dokumentowania zwiękzania wydajności energetycznej. W dyrektywie zakłada ię, że pańtwa członkowkie wyznaczą jeden lub kilka nowych albo itniejących organów lub agencji, którym powierzona zotanie ogólna kontrola i odpowiedzialność za nadzorowanie ram utanowionych dla zwiękzenia efektywności energetycznej na poziomie unijnym. Zadaniem tych jednotek będzie weryfikacja ozczędności uzykanych dzięki uługom energetycznym i innym środkom poprawy efektywności energetycznej, a także informacja o uzykanych wynikach. Sytem białych certyfikatów jet nowym intrumentem zwiękzania efektywności energetycznej [4]. Zotał wprowadzony już w kilku krajach europejkich, przy czym funkcjonują one według różnych zaad. W ramach tych ytemów dotawcy lub dytrybutorzy energii zobowiązani ą do zatoowania środków zapewniających efektywność energetyczną wobec użytkowników końcowych. Certyfikaty potwierdzają zaozczędzoną ilość energii w określonym czaie. Mogą być wymieniane oraz podlegać obrotowi. Jeśli trony zobowiązane do wykazania ię określoną poprawą efektywności energetycznej nie ą w tanie dotarczyć przyporządkowanego im udziału certyfikatów, mogą być zobowiązane do zapłacenia kar przekraczających zacowaną wartość rynkową zakupu certyfikatu na rynku. W chwili obecnej Komija Europejka przygotowuje ię do utworzenia unijnego programu białych certyfikatów dla tworzenia możliwości faktycznego handlu efektywnością energetyczną pomiędzy pańtwami członkowkimi. Przewiduje ię, że dzięki wprowadzeniu tego ytemu będzie można uzykać kilkunatoprocentowe ozczędności energii. Dyrektywa Unijna, dotycząca końcowego użytkowania energii, przewiduje toowanie białych certyfikatów głównie w odnieieniu do końcowego użytkownika energii. 15 kwietnia 2011 r. w nazym kraju wprowadzono Utawę o efektywności energetycznej. Utawa tranponuje do polkiego prawa dyrektywę Unii Europejkiej 2006/32/WE i ma zagwarantować zwiękzenie efektywności energetycznej. Utala poziom ozczędności energii niemniejzy od 9% średniego krajowego zużycia energii w ciągu roku, przy czym uśrednienie obejmuje lata Utawa przewiduje również objęcie certyfikatami ektora wytwórczego i przeyłowego. Nowością w polkiej utawie jet przyznanie prawa do dyponowania certyfikatami i pobierania korzyści z ich przedaży podmiotom (w tym zobligowanym) dokonującym ozczędności oraz ukierunkowanie obligacji w zakreie zakupu certyfikatów na podektor dytrybucji energii do odbiorców końcowych (operatorów ieciowych). Wcześniej taką możliwość przewidziano w dokumencie POLITYKA ENERGETYCZNA POLSKI DO 2030 ROKU [5], w którym wprowadzono, między innymi, zapi dotyczący wprowadzania działań, które mają powodować zmniejzenie trat ieciowych w przeyle i dytrybucji między innymi poprzez: modernizację obecnych i budowę nowych ieci elektroenergetycznych, wymianę tranformatorów o nikiej prawności, Nr

3 czyli poprawa efektywności energetycznej winna być realizowana również w ieciowych przediębiortwach elektroenergetycznych. W polkich ieciach elektroenergetycznych traty przeyłu, czyli zużycie energii na potrzeby włane ieci, zmniejzają ię znacząco z roku na rok (zczególnie w ieciach nikiego i średniego napięcia), lecz nadal ą wyżze od trat energii w wielu krajach unijnych. Podtawowe zaady toowania białych certyfikatów Autorzy referatu przedtawili w rozdziale 1.6. Białe certyfikaty energii a problem trat energii poradnika [6]. 3. Tranformatory rozdzielcze SN/nn Reprezentatywnym przykładem pokazujący efektywne możliwości obniżenia zużycia energii na potrzeby włane ieci elektroenergetycznych jet tranformator rozdzielczy. Tranformatory rozdzielcze SN/nn tanowią najliczniejzą grupę jednotek tranformatorowych. W otatnich latach ( ) utrzymuje ię tała tendencja wzrotowa tak w liczbie jak i mocy intalowanych tranformatorów [7]. Ogólna liczba zaintalowanych tranformatorów wzroła do ztuk (średni roczny przyrot o 0,83%), a tranformatorów rozdzielczych SN/nn do ztuk (średni roczny przyrot o 0,82%). Sumaryczna moc pracujących tranformatorów wzroła do MVA (średni roczny przyrot o 1,45%), a tranformatorów rozdzielczych SN/nn do MVA (średni roczny przyrot o 1,75%). Nieznacznie także wzroła wartość średnia mocy znamionowych tranformatorów rozdzielczych SN/nn do poziomu 178 kva. Producenci oferują dużą gamę tranformatorów energoozczędnych, które charakteryzują ię znacznie niżzymi znamionowymi tratami mocy i energii w porównaniu z tranformatorami klaycznymi. Zatoowanie tranformatora energoozczędnego dla konkretnych warunków obciążenia powoduje uzykanie wyżzej wydajności energetycznej w porównaniu z tranformatorem klaycznym, przy zachowaniu jednakowego poziomu wykorzytania zdolności znamionowych obu tranformatorów. Intalowanie tranformatorów energoozczędnych w ramach modernizacji bądź budowy nowej tacji tranformatorowej, może przynieść wymierne ozczędności energii tounkowo łatwe do wykazania, co jet zgodne z zaadą wymierności toowania białych certyfikatów. Realizacja takiego działania pociąga za obą dodatkowe kozty dla inwetora, wynikające z wyżzej ceny tranformatorów energoozczędnych. Umożliwienie korzytania z wparcia finanowego w potaci białych certyfikatów pozwoli na intalowanie tranformatorów o mniejzym zużyciu energii na potrzeby tranformacji. Pojedynczy tranformator energoozczędny może przynieść ozczędności energii tak małe, że nie będzie pełniać wymogów minimalnego poziomu wparcia. W polkich ieciach dytrybucyjnych zaintalowanych jet jak wyżej podano bliko 250 tyięcy tranformatorów rozdzielczych SN/nn, a średni przyrot liczby tranformatorów w otatnich latach jet na poziomie 3 ty. rocznie. Wymiana chociaż częściowa więkzej liczby tranformatorów erii podtawowej o tandardowym poziomie trat na energoozczędne (zczególnie w przypadku tranformatorów niedociążonych) lub wprowadzanie nowych tranformatorów energoozczędnych dałyby wymierne ozczędności, kwalifikujące do uzykania białych certyfikatów. Wyniki audytu dla takiego działania winny określać warunki, dla jakich ekonomicznie efektywne będzie uzykanie ozczędności energii w proceie tranformacji energii elektrycznej z poziomu średniego na nikie napięcie i wkazywać na potrzeby wparcia finanowego. 58

4 Nr 153 Aktualne problemy elektryfikacji wi i rolnictwa W pracach [1, 2] Autorzy przedtawili charakterytykę techniczną tranformatorów energoozczędnych oraz metodykę obliczeń zdykontowanego koztu tranformacji. Aktualna norma PN-EN :2007 [8] wyróżnia dla tranformatorów o górnym napięciu znamionowym U ng 24 kv natępujące poziomy trat: cztery poziomy znamionowych trat obciążeniowych oznaczonych odpowiednio D k, C k, B k i A k; pięć poziomów znamionowych trat jałowych oznaczonych odpowiednio E 0, D 0, C 0, B 0 i A 0. W tabeli 1 podano przykładowo klayfikację poziomu znamionowych trat jałowych i obciążeniowych dla tranformatorów o mocach znamionowych kva. Jako wartości bazowe przyjęto umownie wartości trat dla tzw. tranformatora erii podtawowej, poiadającego znamionowe traty obciążeniowe na poziomie C k i znamionowe traty jałowe na poziomie D 0. Tabela 1. Poziomy znamionowych trat obciążeniowych i jałowych tranformatorów rozdzielczych o górnym napięciu znamionowym U ng 24 kv i mocach znamionowych S nt = ( ) kva Straty obciążeniowe Straty jałowe Symbol Poziom Symbol Poziom E 0 +(23 26)% D k +(23 32)% D 0 BAZA C k BAZA C 0 -(17 20)% B k -(15 17)% B 0 -(29 32)% A k -(28 29)% A 0 -(42 44)% 4. Wybór tranformatorów energoozczędnych Dla zbadania wpółzależności między ozczędnościami w tratach energii a wzrotem nakładów inwetycyjnych tranformatorów energoozczędnych różnych kla wybrano tranformatory o mocy znamionowej S = 400 kva. Wartości znamiono- N wych trat mocy czynnej przyjęto zgodnie z wartościami podanymi w normie PN-EN :2007 [8]. Analizę przeprowadzono przy natępujących danych: względne zczytowe obciążenie tranformatora równe wariantowo β = 0,4 lub 0,7, czyli mniejze lub więkze wykorzytanie mocy znamionowej; dwie wartości czau użytkowania mocy zczytowej w werji a T = 2500 h/a i w werji b T = 3500 h/a, czyli różne topnie wykorzytania zdolności tranformacji energii. Na ry. l. i ry. 2. przedtawiono procentowy przyrot nakładów inwetycyjnych i procentowe ozczędności w tratach energii tranformatorów różnych kla w tounku do tranformatora o najniżzym nakładzie inwetycyjnym i najwyżzych znamionowych tratach mocy. Wykrey porządzono: dla topnia obciążenia β = 0,4 i czau T = 2500 h/a ry. 1.; dla topnia obciążenia β = 0,7 i czau T = 3500 h/a ry

5 Analizując przebiegi na ry. l. i ry. 2. widać wyraźnie, że: względne przyroty ozczędności energii ą mniejze od przyrotów nakładów inwetycyjnych jet to niezależne od topnia wykorzytania zdolności znamionowych tranformatora β i czau T, najwyżze ozczędności energii gwarantują tranformatory A k A 0, ale uzykanie ich wymuza wydatkowanie ok. dwukrotnie wyżzych koztów na zakup tranformatora, tranformatory o najwyżzych tratach jałowych (E 0) a zmniejzonych tratach obciążeniowych przynozą minimalne ozczędności w tratach energii, zczególnie przy niżzym wykorzytaniu zdolności znamionowych tranformatora, tranformatory o najwyżzych znamionowych tratach obciążeniowych (D k) i zmniejzonych tratach jałowych mogą zapewnić najwyżze ozczędności, nawet przy niżzym wykorzytaniu zdolności znamionowej jednotki. Ry. 1. Procentowy przyrot nakładów inwetycyjnych i procentowych ozczędności w tratach energii dla β = 0,4 i T = 2500 h/a Ry. 2. Procentowy przyrot nakładów inwetycyjnych i procentowych ozczędności w tratach energii dla β = 0,7 i T = 3500 h/a 60

6 W kolejnych etapach badań: wyznaczono zmiany zdykontowanych ozczędności w tratach energii, przeanalizowano różnice między przyrotem łącznych koztów tranformacji przy zatoowaniu tranformatorów różnych kla, czyli różnice między zdykontowanymi koztami tranformacji, odnieiono tę różnicę do trumienia całkowitych ozczędności w tratach energii. Obliczenia przeprowadzono dla topnia obciążenia tranformatora β = 0,4 i czau T = 2500 h/a wprowadzając dodatkowe dane: bazowy okre analizy N = 30 lat; topa dykontowa wariantowo: p = 0,04 0,06 0,08; kozt energii elektrycznej, jednoznaczny z koztem zakupu energii na pokrycie trat tranformacji, tały w całym okreie N lat wynoi k = 0,20 PLN/kWh. A Na ry. 3. przedtawiono wzrot trumienia ozczędności w tratach energii dla wzytkich możliwych kla tranformatorów. Z widocznego przebiegu można zaoberwować zbliżone wartości ozczędności dla tranformatorów o tych amych tratach jałowych. Ponadto zauważa ię wielokrotnie wyżze ozczędności przy pracy tranformatorów o tratach jałowych na poziomie A w porównaniu z ozczędnościa- 0 mi odpowiednich tranformatorów z wyżzymi tratami jałowymi. Ry. 3. Strumień ozczędności w tratach energii (w MWh) dla tranformatorów różnych kla Na ry. 4. zilutrowano kozty niezbędne do uzykania ozczędności energii w proceie tranformacji odnieione do 1 kwh przez zatoowanie różnych kla tranformatorów energoozczędnych przy topie dykonta p = 0,06. Z przedtawionego na tym ryunku przebiegu widać wyraźnie jak duże różnice wytępują między koztami uzykania ozczędności w tranformatorach o najwyżzych tratach jałowych (E 0) w tounku do tranformatorów pozotałych kla. Spowodowane to jet znacznie wyżzymi koztami zmniejzania trat obciążeniowych niż jałowych w tranformatorach. Dla każdej z grup tranformatorów o jednakowym poziomie trat jałowych różnice w koztach 1 kwh ą niewielkie, ale zawze najwiękze przy zatoowaniu tranformatorów z najniżzymi tratami obciążeniowymi (A ). Nr 153 k 61

7 Wyznaczane kozty ozczędności w założonym okreie czau zależą od topy dykonta. Aby pokazać jak wpływa zmiana wartości tej topy na poziom niezbędnych koztów do uzykania odpowiednich ozczędności na ry. 5. przedtawiono zmiany tych koztów (analogicznie jak na ry. 4.) dla trzech wartości tóp dykontowych. Dla zwiękzenia przejrzytości wykreów pominięto tranformatory z najwyżzymi tratami jałowymi (E 0). Wnioek jet oczywity im wyżza wartość topy tym drożze rozwiązania i tym więkze kozty uzykania ozczędności. Ry. 4. Kozty w PLN/kWh niezbędne do uzykania ozczędności energii poprzez wybór tranformatora energoozczędnego zamiat jednotki o najwyżzych tratach Dk-E 0 dla topy dy- kontowej p = 0,06 Ry. 5. Kozty w PLN/kWh niezbędne do uzykania ozczędności energii poprzez wybór tranformatora energoozczędnego zamiat jednotki o najwyżzych tratach Dk-E 0 dla różnych wartości tóp dykontowych p = 0,04 0,06 0,08 62

8 5. Podumowanie Przedtawiony przykład pokazuje poób potępowania przy wykazaniu ozczędności energii w proceie tranformacji i koztów ich pozykania. Jet ilutracją protego audytu, który ma uzaadnić potrzebę wparcia finanowego przy wyborze tranformatora energoozczędnego. Konekwencją takiego wyboru będzie zwiękzenie efektywności energetycznej w ieciowych układach elektroenergetycznych. 6. Literatura [1] Niewiedział E., Niewiedział R., Tranformatory rozdzielcze SN/nn Problematyka ozczędności w tratach energii, w: Mat. XI Sympozjum OP SEP, Poznań 2008, [2] Niewiedział E., Niewiedział R., Skapitalizowane kozty trat energii elektrycznej w tranformatorach rozdzielczych SN/nn, elektro.info, 2009, nr 3, [3] Kochanowki K., Białe megawaty energii; Fakty nr 6, litopad/grudzień [4] Żmijewki K., Kaenberg A., Kob D., Onichimowki G., Węglarz A., Wieczorek T., Białe certyfikaty. Propedeutyka. Seminarium Ecofy w MG, wrzeień [5] Minitertwo Gopodarki, Polityka energetyczna Polki do 2030 roku, Dokument przyjęty przez Radę Minitrów RP, Warzawa 10 litopada 2009 r. [6] Straty energii elektrycznej w ieciach dytrybucyjnych (Praca zbiorowa pod redakcją J. Kulczyckiego), Wyd. PTPiREE, Poznań [7] Agencja Rynku Energii S.A., Statytyka elektroenergetyki polkiej 2010, Warzawa [8] Norma PN-EN :2007 Trójfazowe olejowe tranformatory rozdzielcze 50 Hz od 50 kva do 2500 kva o najwyżzym napięciu urządzenia nie przekraczającym 36 kv Część 1: Wymagania ogólne. Artykuł jet przedrukiem referatu wygłozonego przez Autora na X Konferencji Naukowo-Technicznej Oddziału Poznańkiego SEP z cyklu Intalacje elektryczne nikiego, średniego i wyokiego napięcia nt. Wybrane zagadnienia tacji elektroenergetycznych w dniu 9 maja 2012 r. w Poznaniu. Nr

Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego na lata 2014-2020 (projekt)

Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego na lata 2014-2020 (projekt) Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolkiego na lata 2014-2020 (projekt) - poprawa jakości powietrza 4 kwietnia, 2014 r. Prace nad RPO WM 2014-2020 6 lutego 2014 - przyjęcie projektu RPO WM 2014-2020

Bardziej szczegółowo

STRATY ENERGII ELEKTRYCZNEJ W KRAJOWYM SYSTEMIE ELEKTROENERGETYCZNYM

STRATY ENERGII ELEKTRYCZNEJ W KRAJOWYM SYSTEMIE ELEKTROENERGETYCZNYM Elżbieta NIEWIEDZIAŁ, Ryszard NIEWIEDZIAŁ Wyższa Szkoła Kadr Menedżerskich w Koninie STRATY ENERGII ELEKTRYCZNEJ W KRAJOWYM SYSTEMIE ELEKTROENERGETYCZNYM Streszczenie: W artykule przedstawiono charakterystykę

Bardziej szczegółowo

Klaster sposób na lepszą współpracę przedsiębiorstw

Klaster sposób na lepszą współpracę przedsiębiorstw Klater poób na lepzą wpółpracę przediębiortw Tworzenie klatrów w Polce od niedawna tało ię tematem modnym. Jako innowacyjne przedięwzięcie idea taka daje możliwość dofinanowania ze środków Unii Europejkiej.

Bardziej szczegółowo

OPTYMALNE WYPOSAŻENIE GOSPODARSTW ROLNYCH W CIĄGNIKI ROLNICZE. Stanisław Zając*, Dariusz Kusz"

OPTYMALNE WYPOSAŻENIE GOSPODARSTW ROLNYCH W CIĄGNIKI ROLNICZE. Stanisław Zając*, Dariusz Kusz ROCZNIKI NAUK ROLNICZYCH, SERIA G, T. 97, z. 3, 010 OPTYMALNE WYPOSAŻENIE GOSPODARSTW ROLNYCH W CIĄGNIKI ROLNICZE Staniław Zając*, Dariuz Kuz" 'Zakład Rolnictwa i Rozwoju Obzarów Wiejkich Pańtwowej Wyżzej

Bardziej szczegółowo

1 mln. Poradnik Projektanta Regulacja wodnych systemów klimatyzacji i ogrzewania. www.strefaprojektanta.pl MAKING MODERN LIVING POSSIBLE

1 mln. Poradnik Projektanta Regulacja wodnych systemów klimatyzacji i ogrzewania. www.strefaprojektanta.pl MAKING MODERN LIVING POSSIBLE MAKING MODERN LIVING POSSIBLE Poradnik Projektanta Regulacja wodnych ytemów klimatyzacji i ogrzewania 1 mln zaintalowanych zaworów równoważących. Dzięki temu rocznie generowana jet ozczędność 73 500 MWh

Bardziej szczegółowo

Polski system wspierania efektywności energetycznej i białe certyfikaty

Polski system wspierania efektywności energetycznej i białe certyfikaty Polski system wspierania efektywności energetycznej i białe certyfikaty Magdalena Rogulska Szwedzko-Polska Platforma Zrównoważonej Energetyki POLEKO, 8 października 2013 r. Cele polityki energetycznej

Bardziej szczegółowo

Regulacja wodnych systemów klimatyzacji i ogrzewania Poradnik Projektanta www.strefaprojektanta.pl

Regulacja wodnych systemów klimatyzacji i ogrzewania Poradnik Projektanta www.strefaprojektanta.pl MAKING MODERN LIVING POSSIBLE Regulacja wodnych ytemów klimatyzacji i ogrzewania Poradnik Projektanta www.trefaprojektanta.pl Spi treści 1.1 Zalecane aplikacje dla intalacji grzewczych 4 1.2 Zalecane aplikacje

Bardziej szczegółowo

ANALIZA RYZYKA STARZENIA DEMOGRAFICZNEGO WYBRANYCH MIAST W POLSCE

ANALIZA RYZYKA STARZENIA DEMOGRAFICZNEGO WYBRANYCH MIAST W POLSCE Grażyna Trzpiot Anna Ojrzyńka Uniwerytet Ekonomiczny w Katowicach ANALIZA RYZYKA STARZENIA DEMOGRAFICZNEGO WYBRANYCH MIAST W POLSCE Wtęp Starzenie ię populacji to pochodna przede wzytkim dwóch czynników:

Bardziej szczegółowo

NARODOWY FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ

NARODOWY FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ Załącznik do Regulaminu Konkursu nr 1/PO IiŚ/9.2/2009 Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2007-2013 Priorytet IX. Infrastruktura energetyczna przyjazna środowisku i efektywność energetyczna

Bardziej szczegółowo

Przekształcenia własnościowe

Przekształcenia własnościowe Fundacja Młodzieżowej Przediębiorczości Minitertwo Skarbu Pańtwa wiedza o połeczeńtwie podtawy przediębiorczości lekcje do dypozycji wychowawcy przedmioty ekonomiczne 30 minut Cel ćwiczenia Rozróżnianie

Bardziej szczegółowo

Projekt 2 studium wykonalności. 1. Wyznaczenie obciążenia powierzchni i obciążenia ciągu (mocy)

Projekt 2 studium wykonalności. 1. Wyznaczenie obciążenia powierzchni i obciążenia ciągu (mocy) Niniejzy projekt kłada ię z dwóch części: Projekt 2 tudium wykonalności ) yznaczenia obciążenia powierzchni i obciążenia ciągu (mocy) przyzłego amolotu 2) Ozacowania koztów realizacji projektu. yznaczenie

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXIX/187/2012 Rady Gminy Jeleśnia z dnia 28 grudnia 2012r.

Uchwała Nr XXIX/187/2012 Rady Gminy Jeleśnia z dnia 28 grudnia 2012r. Uchwała Nr XXIX/187/2012 Rady Gminy Jeleśnia z dnia 28 grudnia 2012r. w prawie: uchwalenie Gminnego Programu Profilaktyki L Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii w Gminie

Bardziej szczegółowo

O giełdzie inaczej. Cel ćwiczenia

O giełdzie inaczej. Cel ćwiczenia Fundacja Młodzieżowej Przediębiorczości Minitertwo Skarbu Pańtwa wiedza o połeczeńtwie podtawy przediębiorczości lekcje do dypozycji wychowawcy przedmioty ekonomiczne 35 minut Cel ćwiczenia Wyjaśnienie

Bardziej szczegółowo

Media o prywatyzacji. Cel ćwiczenia

Media o prywatyzacji. Cel ćwiczenia Fundacja Młodzieżowej Przediębiorczości Minitertwo Skarbu Pańtwa wiedza o połeczeńtwie podtawy przediębiorczości lekcje do dypozycji wychowawcy przedmioty ekonomiczne 30 minut Cel ćwiczenia Dokonalenie

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANE ROZWI ZANIA DLA GRUP ROBOCZYCH. www.brother.pl

ZINTEGROWANE ROZWI ZANIA DLA GRUP ROBOCZYCH. www.brother.pl ZINTEGROWANE ROZWI ZANIA DLA GRUP ROBOCZYCH www.brother.pl NOWA SERIA PROFESJONALNYCH KOLOROWYCH DRUKAREK LASEROWYCH FIRMY BROTHER ZINTEGROWANE ROZWIĄZANIA DO DRUKU DLA TWOJEJ FIRMY U podtaw działalności

Bardziej szczegółowo

HiPath Wireless. Zapewniamy mobilność w przedsiębiorstwie

HiPath Wireless. Zapewniamy mobilność w przedsiębiorstwie HiPath Wirele Zapewniamy mobilność w przediębiortwie Nowa generacja mobilności przediębiortwa Siemen wprowadza bezprzewodowe lokalne ieci komputerowe (WLAN) nowej generacji na podtawowy rynek produktów

Bardziej szczegółowo

Sieci energetyczne pięciu największych operatorów

Sieci energetyczne pięciu największych operatorów Sieci energetyczne pięciu największych operatorów Autor: Jarosław Tomczykowski - Biuro PTPiREE ("Energia Elektryczna" - nr 5/2015) W Polsce mamy prawie 200 operatorów systemu dystrybucyjnego (OSD), przy

Bardziej szczegółowo

Modernizacja instalacji grzewczych i klimatyzacyjnych Praktyczne rozwiązania energooszczędne

Modernizacja instalacji grzewczych i klimatyzacyjnych Praktyczne rozwiązania energooszczędne MAKING MODERN LIVING POSSIBLE Modernizacja intalacji grzewczych i klimatyzacyjnych Praktyczne rozwiązania energoozczędne 18 przykładów i referencji wraz z czaem zwrotu nakładów inwetycyjnych www.ogrzewanie.danfo.pl

Bardziej szczegółowo

XII Targi Energii Jachranka 2015 Nowelizacja Ustawy o efektywności energetycznej i jej wpływ na odbiorców przemysłowych

XII Targi Energii Jachranka 2015 Nowelizacja Ustawy o efektywności energetycznej i jej wpływ na odbiorców przemysłowych XII Targi Energii Jachranka 2015 Nowelizacja Ustawy o efektywności energetycznej i jej wpływ na odbiorców przemysłowych Jachranka, 24 września 2015 roku mgr inż. Katarzyna Zaparty Makówka Menadżer ds.

Bardziej szczegółowo

Prywatyzacja formą lokaty kapitału

Prywatyzacja formą lokaty kapitału Fundacja Młodzieżowej Przediębiorczości Minitertwo Skarbu Pańtwa Cel ćwiczenia wiedza o połeczeńtwie podtawy przediębiorczości lekcje do dypozycji wychowawcy przedmioty ekonomiczne 20 minut Zapoznanie

Bardziej szczegółowo

Maksymalny błąd oszacowania prędkości pojazdów uczestniczących w wypadkach drogowych wyznaczonej różnymi metodami

Maksymalny błąd oszacowania prędkości pojazdów uczestniczących w wypadkach drogowych wyznaczonej różnymi metodami BIULETYN WAT VOL LV, NR 3, 2006 Makymalny błąd ozacowania prędkości pojazdów uczetniczących w wypadkach drogowych wyznaczonej różnymi metodami BOLESŁAW PANKIEWICZ, STANISŁAW WAŚKO* Wojkowa Akademia Techniczna,

Bardziej szczegółowo

WYNIKI FINANSOWE GK PEM ZA 1Q 16

WYNIKI FINANSOWE GK PEM ZA 1Q 16 Venture DebtFund July205 WYNIKI FINANSOWE GK PEM ZA Q 6 WARSZAWA, 23 MAJA 206 Agenda TSR naza oferta dla inwetorów Wyniki finanowe Q 6 Nowe inwetycje 2 D Y W I D E N D A 206 PLN 4,4 na jedną akcję 2,8%

Bardziej szczegółowo

Czas zwrotu inwestycji Przykłady i referencje

Czas zwrotu inwestycji Przykłady i referencje MAKING MODERN LIVING POSSIBLE Cza zwrotu inwetycji Przykłady i referencje Modernizacja intalacji grzewczych i klimatyzacyjnych praktyczne rozwiązania energoozczędne www.trefaprojektanta.pl Spi treści Szanowny

Bardziej szczegółowo

Programy CAD w praktyce inŝynierskiej

Programy CAD w praktyce inŝynierskiej Katedra Mikroelektroniki i Technik Informatycznych Politechniki Łódzkiej Programy CAD w praktyce inŝynierkiej Wykład IV Filtry aktywne dr inż. Piotr Pietrzak pietrzak@dmc dmc.p..p.lodz.pl pok. 54, tel.

Bardziej szczegółowo

Pomiar rezystancji. Rys.1. Schemat układu do pomiaru rezystancji metodą techniczną: a) poprawnie mierzonego napięcia; b) poprawnie mierzonego prądu.

Pomiar rezystancji. Rys.1. Schemat układu do pomiaru rezystancji metodą techniczną: a) poprawnie mierzonego napięcia; b) poprawnie mierzonego prądu. Pomiar rezytancji. 1. Cel ćwiczenia: Celem ćwiczenia jet zapoznanie ię z najważniejzymi metodami pomiaru rezytancji, ich wadami i zaletami, wynikającymi z nich błędami pomiarowymi, oraz umiejętnością ich

Bardziej szczegółowo

Statystyczna analiza danych

Statystyczna analiza danych Statytyka. v.0.9 egz mgr inf nietacj Statytyczna analiza danych Statytyka opiowa Szereg zczegółowy proty monotoniczny ciąg danych i ) n uzykanych np. w trakcie pomiaru lub za pomocą ankiety. Przykłady

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PARAMETRÓW TRANSFORMATORA NA WYZNACZANIE IMPEDANCJI PĘTLI ZWARCIOWEJ

WPŁYW PARAMETRÓW TRANSFORMATORA NA WYZNACZANIE IMPEDANCJI PĘTLI ZWARCIOWEJ Mazyny Elektryczne ezyty Problemowe Nr 4/5 (8) 9 Krzyztof Ludwinek, Jan Stazak Politechnika Świętokrzyka WPŁYW PARAMETRÓW TRANSFORMATORA NA WYNACANIE IMPEDANCJI PĘTLI WARCIOWEJ INFLUENCE OF THE POWER TRANSFORMER

Bardziej szczegółowo

Efektywność energetyczna w praktyce Nowelizacja ustawy o efektywności energetycznej w aspekcie zadań dla przedsiębiorstw

Efektywność energetyczna w praktyce Nowelizacja ustawy o efektywności energetycznej w aspekcie zadań dla przedsiębiorstw Efektywność energetyczna w praktyce Nowelizacja ustawy o efektywności energetycznej w aspekcie zadań dla przedsiębiorstw 5 maj 2015 roku mgr inż. Artur Łazicki Menadżer ds. Kluczowych Klientów, Efektywność

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych. Sterowanie dławieniowe-szeregowe prędkością ruchu odbiornika hydraulicznego

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych. Sterowanie dławieniowe-szeregowe prędkością ruchu odbiornika hydraulicznego Intrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Sterowanie dławieniowe-zeregowe prędkością ruchu odbiornika hydraulicznego Wtęp teoretyczny Prędkość ilnika hydrotatycznego lub iłownika zależy od kierowanego do niego

Bardziej szczegółowo

Zeszyty Problemowe Maszyny Elektryczne Nr 75/2006 47

Zeszyty Problemowe Maszyny Elektryczne Nr 75/2006 47 ezyty Problemowe Mazyny Elektryczne Nr 75006 47 Maria J. ielińka Wojciech G. ielińki Politechnika Lubelka Lublin POŚLIGOWA HARAKTERYSTYKA ADMITANJI STOJANA SILNIKA INDUKYJNEGO UYSKANA PRY ASTOSOWANIU SYMULAJI

Bardziej szczegółowo

Elektrotechnika i elektronika

Elektrotechnika i elektronika Elektrotechnika i elektronika Metalurgia, Inżynieria Materiałowa II rok Silnik indukcyjny (aynchroniczny) Materiały do wykładów Katedra Automatyki Napędu i Urządzeń Przemyłowych AGH Kraków 2004 1. Wtęp

Bardziej szczegółowo

Projekt wymiany instalacji elektrycznych dla budynku wielorodzinnego w Ożarowie Mazowieckim ul. Obrońców Warszawy 13. Tomasz Weremczuk upr Wa 296/01

Projekt wymiany instalacji elektrycznych dla budynku wielorodzinnego w Ożarowie Mazowieckim ul. Obrońców Warszawy 13. Tomasz Weremczuk upr Wa 296/01 TW- Projekt Tomaz Weremczuk ul. Symfonii 3 m 29 02-787 Warzawa tel. 531 452 432 e-mail : elempol.boczkowki@wp.pl PROJEKT BUDOWLANY Projekt wymiany intalacji elektrycznych dla budynku wielorodzinnego w

Bardziej szczegółowo

MODEL WYRZUTNI ELEKTROMAGNETYCZNEJ

MODEL WYRZUTNI ELEKTROMAGNETYCZNEJ Szybkobieżne Pojazdy Gąienicowe (22) nr 1, 2007 Zbigniew RACZYŃSKI MODEL WYRZUTNI ELEKTROMAGNETYCZNEJ Strezczenie: W artykule przedtawiono zaadę działania wyrzutni cewkowej i zynowej. Przedtawiono wyniki

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANE ROZWI ZANIA DLA TWOJEGO ZESPO U: DRUKOWANIE W FIRMIE. www.brother.pl

ZINTEGROWANE ROZWI ZANIA DLA TWOJEGO ZESPO U: DRUKOWANIE W FIRMIE. www.brother.pl ZINTEGROWANE ROZWI ZANIA DLA TWOJEGO ZESPO U: DRUKOWANIE W FIRMIE www.brother.pl Uprawnij woją firmę Naza nowa eria urządzeń wielofunkcyjnych pomaga tawiać czoła codziennym wyzwaniom. Zaprojektowaliśmy

Bardziej szczegółowo

SKUTECZNOŚĆ ROZDZIELANIA MIESZANINY ZIARNIAKÓW ZBÓŻ I ORZESZKÓW GRYKI W TRYJERZE Z WGŁĘBIENIAMI KIESZONKOWYMI

SKUTECZNOŚĆ ROZDZIELANIA MIESZANINY ZIARNIAKÓW ZBÓŻ I ORZESZKÓW GRYKI W TRYJERZE Z WGŁĘBIENIAMI KIESZONKOWYMI Inżynieria Rolnicza 6(115)/009 SKUTECZNOŚĆ ROZDZIELANIA MIESZANINY ZIARNIAKÓW ZBÓŻ I ORZESZKÓW GRYKI W TRYJERZE Z WGŁĘBIENIAMI KIESZONKOWYMI Zdziław Kaliniewicz Katedra Mazyn Roboczych i Proceów Separacji,

Bardziej szczegółowo

POLITYKA DYWIDENDY. Podstawowy dylemat: ile zysku przeznaczyć na dywidendy, a ile zatrzymać w firmie i przeznaczyć na potrzeby jej dalszego rozwoju?

POLITYKA DYWIDENDY. Podstawowy dylemat: ile zysku przeznaczyć na dywidendy, a ile zatrzymać w firmie i przeznaczyć na potrzeby jej dalszego rozwoju? POLITYKA DYWIDENDY Treść wyładu politya dywidendy jao element trategii formy wypłaty dywidendy teorie polityi politya dywidendowa polich półe Polityę dywidendą oreśla ię jao decyzje roztrzygające o tym,

Bardziej szczegółowo

Efekty wprowadzenia technologii New Bonę China w Zakładach Porcelany Stołowej KAROLINA" Sp. z o.o.

Efekty wprowadzenia technologii New Bonę China w Zakładach Porcelany Stołowej KAROLINA Sp. z o.o. KRYSTYNA HOFFMANN*, BOŻENA MECHLA**, BEATA BILINIEWICZ", ANDRZEJ PIĄTKOWSKI**, JÓZEF HOFFMANN* * Wydział Chemiczny, Intytut Technologii Nieorganicznej i Nawozów Mineralnych Politechniki Wrocławkiej, **

Bardziej szczegółowo

Koszty niedostarczonej energii elektrycznej jako element oceny opłacalności wytypowanych rozwiązań linii elektroenergetycznych

Koszty niedostarczonej energii elektrycznej jako element oceny opłacalności wytypowanych rozwiązań linii elektroenergetycznych Koszty niedostarczonej energii elektrycznej jako element oceny opłacalności wytypowanych rozwiązań linii elektroenergetycznych Autorzy: Elżbieta Niewiedział, Ryszard Niewiedział - Wyższa Szkoła Kadr Menedżerskich

Bardziej szczegółowo

ANALIZA STATYSTYCZNA STRAT ENERGII ELEKTRYCZNEJ W KRAJOWYM SYSTEMIE ELEKTROENERGETYCZNYM W OSTATNIM PIĘTNASTOLECIU

ANALIZA STATYSTYCZNA STRAT ENERGII ELEKTRYCZNEJ W KRAJOWYM SYSTEMIE ELEKTROENERGETYCZNYM W OSTATNIM PIĘTNASTOLECIU Elżbieta Niewiedział Ryszard Niewiedział Wyższa Szkoła Kadr Menedżerskich w Koninie ANALIZA STATYSTYCZNA STRAT ENERGII ELEKTRYCZNEJ W KRAJOWYM SYSTEMIE ELEKTROENERGETYCZNYM W OSTATNIM PIĘTNASTOLECIU Protokół

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE MODUŁU SPRĘŻYSTOŚCI POSTACIOWEJ G ORAZ NAPRĘŻEŃ SKRĘCAJĄCYCH METODĄ TENSOMETRYCZNĄ

WYZNACZANIE MODUŁU SPRĘŻYSTOŚCI POSTACIOWEJ G ORAZ NAPRĘŻEŃ SKRĘCAJĄCYCH METODĄ TENSOMETRYCZNĄ Ćwiczenie 7 WYZNACZANIE ODUŁU SPRĘŻYSTOŚCI POSTACIOWEJ G ORAZ NAPRĘŻEŃ SKRĘCAJĄCYCH ETODĄ TENSOETRYCZNĄ A. PRĘT O PRZEKROJU KOŁOWY 7. WPROWADZENIE W pręcie o przekroju kołowym, poddanym obciążeniu momentem

Bardziej szczegółowo

Szlachcic na zagrodzie

Szlachcic na zagrodzie Szlachcic na zagrodzie wiedza o połeczeńtwie podtawy przediębiorczości 25 lekcje do dypozycji wychowawcy minut Cel ćwiczenia Zapoznanie uczniów z obowiązkami przediębiorcy wobec pracowników, a także z

Bardziej szczegółowo

Modernizacja instalacji grzewczych i klimatyzacyjnych. Praktyczne rozwiązania energooszczędne.

Modernizacja instalacji grzewczych i klimatyzacyjnych. Praktyczne rozwiązania energooszczędne. Modernizacja intalacji grzewczych i klimatyzacyjnych. Praktyczne rozwiązania energoozczędne. 18 przykładów i referencji wraz z czaem zwrotu nakładów inwetycyjnych www.ogrzewanie.danfo.pl Spi treści.1 Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

KO OF Szczecin:

KO OF Szczecin: 55OF D KO OF Szczecin: www.of.zc.pl L OLMPADA FZYZNA (005/006). Stopień, zadanie doświadczalne D Źródło: Komitet Główny Olimpiady Fizycznej A. Wymołek; Fizyka w Szkole nr 3, 006. Autor: Nazwa zadania:

Bardziej szczegółowo

Estymacja punktowa - Estymacja przedziałowa

Estymacja punktowa - Estymacja przedziałowa Etymacja punktowa - Etymacja przedziałowa 1. Wyjaśnij pojęcia: parametr, tatytyka z próby, etymator i ocena (zacunek). Jakie związki zachodzą między nimi? O d p o w i e d ź. Parametrem (populacji) nazywa

Bardziej szczegółowo

Analiza stateczności zbocza

Analiza stateczności zbocza Przewodnik Inżyniera Nr 8 Aktualizacja: 02/2016 Analiza tateczności zbocza Program powiązany: Stateczność zbocza Plik powiązany: Demo_manual_08.gt Niniejzy rozdział przedtawia problematykę prawdzania tateczności

Bardziej szczegółowo

Podstawowe układy pracy tranzystora bipolarnego

Podstawowe układy pracy tranzystora bipolarnego L A B O A T O I U M U K Ł A D Ó W L I N I O W Y C H Podtawowe układy pracy tranzytora bipolarnego Ćwiczenie opracował Jacek Jakuz 4. Wtęp Ćwiczenie umożliwia pomiar i porównanie parametrów podtawowych

Bardziej szczegółowo

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009 PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz Jan Pyka Grudzień 2009 Zakres prac Analiza uwarunkowań i czynników w ekonomicznych związanych zanych z rozwojem zeroemisyjnej gospodarki energii

Bardziej szczegółowo

EKONOMIA DLA PRZYSZŁOŚCI Odkrywać naturę i przyczyny zjawisk gospodarczych

EKONOMIA DLA PRZYSZŁOŚCI Odkrywać naturę i przyczyny zjawisk gospodarczych IX Kongre Ekonomitów Polkich Patronat Honorowy Prezydenta Rzeczypopolitej Polkiej Broniława Komorowkiego Polkie Towarzytwo Ekonomiczne EKONOMIA DLA PRZYSZŁOŚCI Odkrywać naturę i przyczyny zjawik gopodarczych

Bardziej szczegółowo

Koncepcja zastosowania metody CBR oraz algorytmów genetycznych w systemie obsługującym windykację ubezpieczeniową

Koncepcja zastosowania metody CBR oraz algorytmów genetycznych w systemie obsługującym windykację ubezpieczeniową Rozdział monografii: 'Bazy Danych: truktury, Algorytmy, Metody', Kozielki., Małyiak B., Kaprowki P., Mrozek D. (red.), WKŁ 2006 Rozdział 40 Koncepca zatoowania metody CBR oraz algorytmów genetycznych w

Bardziej szczegółowo

Analiza efektywności funduszy obligacji w czasie bessy 2

Analiza efektywności funduszy obligacji w czasie bessy 2 Wioletta Skrodzka 1 Politechnika Czętochowka Analiza efektywności funduzy obligacji w czaie bey 2 Wrowadzenie Pogłębiający ię kryzy w roku 2011 uwidocznił wiele, negatywnych zjawik wynikających z obecnego

Bardziej szczegółowo

Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność

Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność dr inż. Janusz Ryk Polskie Towarzystwo Elektrociepłowni Zawodowych II Ogólnopolska Konferencja Polska

Bardziej szczegółowo

Prognozowanie naprężeń w przewodach linii elektroenergetycznych napowietrznych na terenach objętych szkodami górniczymi

Prognozowanie naprężeń w przewodach linii elektroenergetycznych napowietrznych na terenach objętych szkodami górniczymi dr hab. inż. PIOTR GAWOR, prof. Pol. Śl. dr inż. SERGIUSZ BORON Katedra Elektryfikacji i Automatyzacji Górnictwa Wydział Górnictwa i Geologii Politechniki Śląkiej Prognozowanie naprężeń w przewodach linii

Bardziej szczegółowo

176 Wstȩp do statystyki matematycznej = 0, 346. uczelni zdaje wszystkie egzaminy w pierwszym terminie.

176 Wstȩp do statystyki matematycznej = 0, 346. uczelni zdaje wszystkie egzaminy w pierwszym terminie. 176 Wtȩp do tatytyki matematycznej trści wynika że H o : p 1 przeciwko hipotezie H 3 1: p< 1. Aby zweryfikować tȩ 3 hipotezȩ zatujemy tet dla frekwencji. Wtedy z ob 45 1 150 3 1 3 2 3 150 0 346. Tymczaem

Bardziej szczegółowo

Współczesne metody badań i przetwórstwa materiałów polimerowych

Współczesne metody badań i przetwórstwa materiałów polimerowych Wpółczene metody badań i przetwórtwa materiałów polimerowych Określanie parametrów wytłaczania ze tatytycznym opracowaniem wyników Nr ćwiczenia: 1 Zapoznać ię z kontrolą podtawowych parametrów fizycznych

Bardziej szczegółowo

motocykl poruszał się ruchem

motocykl poruszał się ruchem Tet powtórzeniowy nr 1 W zadaniach 1 19 wtaw krzyżyk w kwadracik obok wybranej odpowiedzi Inforacja do zadań 1 5 Wykre przedtawia zależność prędkości otocykla od czau Grupa B 1 Dokończ zdanie, określając,

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych. Sterowanie dławieniowe-równoległe prędkością ruchu odbiornika hydraulicznego

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych. Sterowanie dławieniowe-równoległe prędkością ruchu odbiornika hydraulicznego Intrukcja o ćwiczeń laboratoryjnych Sterowanie ławieniowe-równoległe rękością ruchu obiornika hyraulicznego Wtę teoretyczny Niniejza intrukcja oświęcona jet terowaniu ławieniowemu równoległemu jenemu ze

Bardziej szczegółowo

Wypieranie CO 2 z obszaru energetyki WEK za pomocą technologii OZE/URE. Paweł Kucharczyk Pawel.Kucharczyk@polsl.pl. Gliwice, 28 czerwca 2011 r.

Wypieranie CO 2 z obszaru energetyki WEK za pomocą technologii OZE/URE. Paweł Kucharczyk Pawel.Kucharczyk@polsl.pl. Gliwice, 28 czerwca 2011 r. Politechnika Śląska Instytut Elektroenergetyki i Sterowania Układów Wypieranie CO 2 z obszaru energetyki WEK za pomocą technologii OZE/URE Paweł Kucharczyk Pawel.Kucharczyk@polsl.pl Gliwice, 28 czerwca

Bardziej szczegółowo

SKURCZ WTRYSKOWY WYPRASEK NAPEŁNIONYCH

SKURCZ WTRYSKOWY WYPRASEK NAPEŁNIONYCH Tranfer inovácií 22/2012 2012 SKURCZ WTRYSKOWY WYPRASEK NAPEŁNIONYCH Dr inż. Tomaz Jachowicz litechnika Lubelka, Wydział Mechaniczny, Katedra Proceów limerowych. lka, 20-618 Lublin, Nadbytrzycka 36. e-mail:

Bardziej szczegółowo

Efektywność energetyczna kluczowym narzędziem wzrostu gospodarczego i ochrony środowiska

Efektywność energetyczna kluczowym narzędziem wzrostu gospodarczego i ochrony środowiska Efektywność energetyczna kluczowym narzędziem wzrostu gospodarczego i ochrony środowiska Instrumenty poprawy efektywności energetycznej polskiej gospodarki MINISTERSTWO GOSPODARKI Andrzej Guzowski, Departament

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 1 CHARAKTERYSTYKI STATYCZNE DIOD P-N

ĆWICZENIE 1 CHARAKTERYSTYKI STATYCZNE DIOD P-N LBORTORM PRZYRZĄDÓW PÓŁPRZEWODNKOWYCH ĆWCZENE 1 CHRKTERYSTYK STTYCZNE DOD P-N K T E D R S Y S T E M Ó W M K R O E L E K T R O N C Z N Y C H 1 CEL ĆWCZEN Celem ćwiczenia jet zapoznanie ię z: przebiegami

Bardziej szczegółowo

X FORUM OPERATORÓW SYSTEMÓW I ODBIORCÓW ENERGII I PALIW

X FORUM OPERATORÓW SYSTEMÓW I ODBIORCÓW ENERGII I PALIW X FORUM OPERATORÓW SYSTEMÓW I ODBIORCÓW Gdzie byliśmy gdzie jesteśmy dokąd zmierzamy Leszek Drogosz, Dyrektor Biura Infrastruktury Urzędu m.st. Warszawy, 28 X 2013 r. 11 kwietnia 2005 r. I Forum Operatorów

Bardziej szczegółowo

Algorytmy ewolucyjne (2)

Algorytmy ewolucyjne (2) Algorytmy ewolucyjne (2) zajecia.jakubw.pl/nai/ ALGORYTM GEETYCZY Cel: znaleźć makimum unkcji. Założenie: unkcja ta jet dodatnia. 1. Tworzymy oobników loowych. 2. Stoujemy operacje mutacji i krzyżowania

Bardziej szczegółowo

METODYCZNE ASPEKTY DOBORU DOLNEGO ŹRÓDŁA POMPY CIEPŁA DO OGRZEWANIA TUNELU FOLIOWEGO

METODYCZNE ASPEKTY DOBORU DOLNEGO ŹRÓDŁA POMPY CIEPŁA DO OGRZEWANIA TUNELU FOLIOWEGO InŜynieria Rolnicza 11/2006 Kazimierz Rutkowki, Sławomir Kurpaka, Hubert Latała Katedra InŜynierii Rolniczej i Informatyki Akademia Rolnicza w Krakowie METODYCZNE ASPEKTY DOBORU DOLNEGO ŹRÓDŁA POMPY CIEPŁA

Bardziej szczegółowo

WYNIKI FINANSOWE GK PEM ZA 9M 16

WYNIKI FINANSOWE GK PEM ZA 9M 16 Venture DebtFund July2015 WYNIKI FINANSOWE GK PEM ZA 9M 16 WARSZAWA, 3 LISTOPADA 2016 Agenda TSR naza oferta dla inwetorów Perpektywy funduzy i nowe inicjatywy (up-date) Wyniki finanowe 9M 16 Nowe inwetycje

Bardziej szczegółowo

Sterowanie jednorodnym ruchem pociągów na odcinku linii

Sterowanie jednorodnym ruchem pociągów na odcinku linii Sterowanie jednorodnym ruchem pociągów na odcinku linii Miroław Wnuk 1. Wprowadzenie Na odcinku linii kolejowej pomiędzy kolejnymi pociągami itnieją odtępy blokowe, które zapewniają bezpieczne prowadzenie

Bardziej szczegółowo

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r.

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r. Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie Warszawa 8 maja 2013 r. Efektywne zarządzanie energią jest jednym z warunków krytycznych do osiągnięcia

Bardziej szczegółowo

NOWOCZESNY SYSTEM ZARZĄDZANIA RUCHEM KOLEJOWYM (ERTMS)

NOWOCZESNY SYSTEM ZARZĄDZANIA RUCHEM KOLEJOWYM (ERTMS) Problemy Kolejnictwa Zezyt 148 137 Dr inż. Andrzej Białoń Centrum Naukowo-Techniczne Kolejnictwa, Politechnika Śląka Mgr inż. Paweł Gradowki Centrum Naukowo-Techniczne Kolejnictwa Mgr inż. Andrzej Toruń

Bardziej szczegółowo

Audyt energetyczny klucz do optymalnej termomodernizacji budynków. Źródła finansowania przedsięwzięć termomodernizacyjnych i ekoenergetycznych

Audyt energetyczny klucz do optymalnej termomodernizacji budynków. Źródła finansowania przedsięwzięć termomodernizacyjnych i ekoenergetycznych Audyt energetyczny klucz do optymalnej termomodernizacji budynków Źródła finansowania przedsięwzięć termomodernizacyjnych i ekoenergetycznych Krzysztof Szczotka PRZEDSIĘWZIĘCIA DLA POPRAWY EFEKTYWNOŚCI

Bardziej szczegółowo

9. DZIAŁANIE SIŁY NORMALNEJ

9. DZIAŁANIE SIŁY NORMALNEJ Część 2 9. DZIŁIE SIŁY ORMLEJ 1 9. DZIŁIE SIŁY ORMLEJ 9.1. ZLEŻOŚCI PODSTWOWE Przyjmiemy, że materiał pręta jet jednorodny i izotropowy. Jeśli ponadto założymy, że pręt jet pryzmatyczny, to łuzne ą wzory

Bardziej szczegółowo

NOWOCZESNE ZACISKI OGRANICZJĄCE STRATY PRZESYŁU W LINIACH NLK NN (NISKO STRATNE)

NOWOCZESNE ZACISKI OGRANICZJĄCE STRATY PRZESYŁU W LINIACH NLK NN (NISKO STRATNE) NOWOCZESNE ZACISKI OGRANICZJĄCE STRATY PRZESYŁU W LINIACH NLK NN (NISKO STRATNE) 1Wstęp straty w sieciach energetycznych 2Cechy zacisków nisko stratnych 3Czynniki definiujące efektywność energetyczną 4Oszczędności

Bardziej szczegółowo

Predykcyjny algorytm sterowania przekształtnikiem zasilającym silnik synchroniczny z magnesami trwałymi

Predykcyjny algorytm sterowania przekształtnikiem zasilającym silnik synchroniczny z magnesami trwałymi Rafał GRODZKI Politechnika Białotocka, Katedra Energoelektroniki i Napędów Elektrycznych Predykcyjny algorytm terowania przekztałtnikiem zailającym ilnik ynchroniczny z magneami trwałymi Strezczenie. W

Bardziej szczegółowo

Sterowanie przepływem towarów w magazynie z wykorzystaniem predyktora Smitha

Sterowanie przepływem towarów w magazynie z wykorzystaniem predyktora Smitha Pomiary Automatyka Robotyka, R. 19, Nr 3/2015, 55 60, DOI: 10.14313/PAR_217/55 Sterowanie przepływem towarów w magazynie z wykorzytaniem predyktora Smitha Ewelina Chołodowicz, Przemyław Orłowki Zachodniopomorki

Bardziej szczegółowo

Metody systemowe i decyzyjne w informatyce

Metody systemowe i decyzyjne w informatyce Metody ytemowe i decyzyjne w informatyce Ćwiczenia lita zadań nr 1 Prote zatoowania równań różniczkowych Zad. 1 Liczba potencjalnych użytkowników portalu połecznościowego wynoi 4 miliony oób. Tempo, w

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI KONKURS FIZYCZNY [ETAP SZKOLNY] ROK SZKOLNY

WOJEWÓDZKI KONKURS FIZYCZNY [ETAP SZKOLNY] ROK SZKOLNY MIEJSCE NA KOD UCZESTNIKA KONKURSU WOJEWÓDZKI KONKURS FIZYCZNY [ETAP SZKOLNY] ROK SZKOLNY 2010/2011 Cza trwania: 90 inut Tet kłada ię z dwóch części. W części pierwzej az do rozwiązania 15 zadań zakniętych,

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Gospodarki Departament Energetyki. Perspektywy rozwoju systemu inteligentnego opomiarowania w Polsce

Ministerstwo Gospodarki Departament Energetyki. Perspektywy rozwoju systemu inteligentnego opomiarowania w Polsce Departament Energetyki Perspektywy rozwoju systemu inteligentnego opomiarowania w Polsce Zakres tematów Uregulowania unijne Regulacje krajowe Cele i Perspektywy Podsumowanie Uregulowania unijne Dyrektywa

Bardziej szczegółowo

AUDYT NAPĘDU ELEKTRYCZNEGO

AUDYT NAPĘDU ELEKTRYCZNEGO Wytyczne do audytu wykonano w ramach projektu Doskonalenie poziomu edukacji w samorządach terytorialnych w zakresie zrównoważonego gospodarowania energią i ochrony klimatu Ziemi dzięki wsparciu udzielonemu

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr 32/V/2010 Senatu Uniwersytetu Jagiellońskiego z 26 maja 2010 roku

Uchwała nr 32/V/2010 Senatu Uniwersytetu Jagiellońskiego z 26 maja 2010 roku Uchwała nr 32/V/2010 Senatu Uniwerytetu Jagiellońkiego z 26 maja 2010 roku w prawie: utalenia zczegółowych warunków i trybu naboru na pierwzy rok jednolitych tudiów magiterkich oraz tudiów pierwzego i

Bardziej szczegółowo

Wzmacniacz rezonansowy

Wzmacniacz rezonansowy A B O R A T O R I U M P O D S T A W E E K T R O N I K I I M E T R O O G I I Wzmacniacz rezonanowy 3. Wtęp Ćwiczenie opracował Marek Wójcikowki na podtawie pracy dyplomowej Sławomira ichoza Ćwiczenie umoŝliwia

Bardziej szczegółowo

KONSTRUKCJE STALOWE W EUROPIE. Wielokondygnacyjne konstrukcje stalowe Część 3: Oddziaływania

KONSTRUKCJE STALOWE W EUROPIE. Wielokondygnacyjne konstrukcje stalowe Część 3: Oddziaływania KONSTRUKCJE STALOWE W EUROPIE Wielokondygnacyjne kontrukcje talowe Część 3: Oddziaływania Wielokondygnacyjne kontrukcje talowe Część 3: Oddziaływania 3 - ii PRZEDMOWA Niniejza publikacja tanowi trzecią

Bardziej szczegółowo

MIKROSTRUKTURA MIĘŚNIA NAJDŁUŻSZEGO GRZBIETU ŚWIŃ KILKU RAS Z UWZGLĘDNIENIEM GENOTYPU ODPORNOŚCI NA STRES (RYR1)

MIKROSTRUKTURA MIĘŚNIA NAJDŁUŻSZEGO GRZBIETU ŚWIŃ KILKU RAS Z UWZGLĘDNIENIEM GENOTYPU ODPORNOŚCI NA STRES (RYR1) MIKROSTRUKTURA MIĘŚNIA NAJDŁUŻSZEGO GRZBIETU ŚWIŃ KILKU RAS Z UWZGLĘDNIENIEM GENOTYPU ODPORNOŚCI NA STRES (RYR1) Joanna Bogucka Zakład Hitologii Zwierząt, Katedra Biotechnologii Zwierząt, Akademia Techniczno-Rolnicza,

Bardziej szczegółowo

Drugi Krajowy Plan Działań dot. efektywności energetycznej dla Polski. Andrzej Guzowski, Departament Energetyki

Drugi Krajowy Plan Działań dot. efektywności energetycznej dla Polski. Andrzej Guzowski, Departament Energetyki Drugi Krajowy Plan Działań dot. efektywności energetycznej dla Polski Andrzej Guzowski, Departament Energetyki Polityka energetyczna Polski do 2030 r. Główne cele to: konsekwentne zmniejszanie energochłonności

Bardziej szczegółowo

Kolejny kolor - białe certyfikaty. Od energii odnawialnej do zrównoważonego rozwoju energetycznego.

Kolejny kolor - białe certyfikaty. Od energii odnawialnej do zrównoważonego rozwoju energetycznego. Kolejny kolor - białe certyfikaty. Od energii odnawialnej do zrównoważonego rozwoju energetycznego. Białe certyfikaty Debata - Procesy Inwestycyjne Warszawa, 26 września 2007 r. www.ptce.pl Tomasz Wieczorek

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania prawne transformacji ciepłownictwa na kogenerację

Uwarunkowania prawne transformacji ciepłownictwa na kogenerację Uwarunkowania prawne transformacji ciepłownictwa na kogenerację Wojciech Bujalski, Janusz Lewandowski Sulechów, 10 października 2013 r. Ze wstępu: Wybrane zapisy DYREKTYWY PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

Bardziej szczegółowo

ENERGOOSZCZĘDNY NAPĘD Z SILNIKIEM SYNCHRONICZNYM O MAGNESACH TRWAŁYCH Z ŁAGODNYM STARTEM

ENERGOOSZCZĘDNY NAPĘD Z SILNIKIEM SYNCHRONICZNYM O MAGNESACH TRWAŁYCH Z ŁAGODNYM STARTEM POZNAN UNIVE RSITY OF TE CHNOLOGY ACADE MIC JOURNALS No 75 Electrical Engineering 213 Tomaz PAJCHROWSKI* ENERGOOSZCZĘDNY NAPĘD Z SILNIKIEM SYNCHRONICZNYM O MAGNESACH TRWAŁYCH Z ŁAGODNYM STARTEM W artykule

Bardziej szczegółowo

Streszczenie wykonawcze

Streszczenie wykonawcze KONCECJA FUNKCJONOANIA REGIONALNEGO ZINTEGROANEGO SYSTEMU RATONICTA OJEÓDZTA OMORSKIEGO Strezczenie wykonawcze Zleceniodawca: Samorząd ojewództwa omorkiego ul. Okopowa 2/27 80-80 Gdańk tel.: 058 32 68

Bardziej szczegółowo

Polityka efektywności energetycznej w Polsce

Polityka efektywności energetycznej w Polsce Nowa dyrektywa w sprawie efektywności energetycznej. Obowiązki czy korzyści - dla administracji publicznej, przedsiębiorców i każdego z nas? Konferencja Instytutu na rzecz Ekorozwoju 10 grudnia 2012, Warszawa

Bardziej szczegółowo

Mechanizmy wsparcia inwestycji energooszczędnych w Polsce. Andrzej Guzowski, Ministerstwo Gospodarki Warszawa, 27 października 2011 r.

Mechanizmy wsparcia inwestycji energooszczędnych w Polsce. Andrzej Guzowski, Ministerstwo Gospodarki Warszawa, 27 października 2011 r. Mechanizmy wsparcia inwestycji energooszczędnych w Polsce Andrzej Guzowski, Ministerstwo Gospodarki Warszawa, 27 października 2011 r. 2 Mechanizmy wsparcia efektywności energetycznej- kontekst Dyrektywa

Bardziej szczegółowo

SIGMA KWADRAT CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY

SIGMA KWADRAT CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY SIGMA KWADRAT CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY Statytyka w analizie portfelowej Harrego Markowitza dr Mieczyław Kowerki PROJEKT DOFINANSOWANY ZE ŚRODKÓW NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO URZĄD

Bardziej szczegółowo

KOGENERACJA Rozwiązanie podnoszące efektywność energetyczną. 1 2013-01-29 Prezentacja TÜV Rheinland

KOGENERACJA Rozwiązanie podnoszące efektywność energetyczną. 1 2013-01-29 Prezentacja TÜV Rheinland Rozwiązanie podnoszące efektywność energetyczną 1 2013-01-29 Prezentacja TÜV Rheinland Rozwiązanie podnoszące efektywność energetyczną Usługi dla energetyki Opinie i ekspertyzy dotyczące spełniania wymagań

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do formularza G-10.7

Objaśnienia do formularza G-10.7 Objaśnienia do formularza G-10.7 Objaśnienia dotyczą wzoru formularza za 2014 r. Celem sprawozdania G-10.7 jest badanie przepływów energii elektrycznej oraz obliczenie strat i współczynnika strat sieciowych

Bardziej szczegółowo

WYNIKI FINANSOWE GK PEM ZA 2015 ROK

WYNIKI FINANSOWE GK PEM ZA 2015 ROK Venture Debt Fund July 2015 WYNIKI FINANSOWE GK PEM ZA 2015 ROK WARSZAWA, 10 MARCA 2016 Agenda Główne wydarzenia 2015 TSR naza oferta dla inwetorów Wyniki finanowe 2015 Otatnie 4 lata w liczbach Nowe inwetycje

Bardziej szczegółowo

Efektywność energetyczna trwałym elementem polityki energetycznej Polski

Efektywność energetyczna trwałym elementem polityki energetycznej Polski Efektywność energetyczna trwałym elementem polityki energetycznej Polski Edward Słoma, Zastępca Dyrektora Departamentu Energetyki MINISTERSTWO GOSPODARKI Polityka energetyczna Polski do 2030 r. Priorytet

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie potencjału źródeł kogeneracyjnych w bilansie energetycznym i w podniesieniu bezpieczeństwa energetycznego Polski

Wykorzystanie potencjału źródeł kogeneracyjnych w bilansie energetycznym i w podniesieniu bezpieczeństwa energetycznego Polski Wykorzystanie potencjału źródeł kogeneracyjnych w bilansie energetycznym i w podniesieniu bezpieczeństwa energetycznego Polski dr inż. Janusz Ryk Podkomisja stała do spraw energetyki Sejm RP Warszawa,

Bardziej szczegółowo

STRENGTHENING OF THE STEEL AFTER HEAT TREATING WITH THE MATRIX OF DIFFERENT STRUCTURE

STRENGTHENING OF THE STEEL AFTER HEAT TREATING WITH THE MATRIX OF DIFFERENT STRUCTURE Leopold BERKOWSKI, Jacek BOROWSKI, Zbigniew RYBAK Politechnika Poznańka, Intytut Mazyn Roboczych i Pojazdów Samochodowych ul. Piotrowo 3, 6-965 Poznań (Poland) e-mail: office_wmmv@put.poznan.pl STRENGTHENING

Bardziej szczegółowo

Maszyny Elektryczne i Transformatory st. st. sem. III (zima) 2012/2013

Maszyny Elektryczne i Transformatory st. st. sem. III (zima) 2012/2013 Kolokwium poprawkowe Wariant C azyny Elektryczne i Tranormatory t. t. em. III (zima) 01/013 azyna Aynchroniczna Trójazowy ilnik indukcyjny pierścieniowy ma natępujące dane znamionowe: P 13 kw n 147 or/min

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Produkcji. Notatka Informacyjna. Efektywność wykorzystania energii w latach 2002-2012

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Produkcji. Notatka Informacyjna. Efektywność wykorzystania energii w latach 2002-2012 Materiał na konferencję prasową w dniu 23 lipca 2014 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Produkcji Notatka Informacyjna Efektywność wykorzystania energii w latach 2002-2012 Efektywność energetyczna

Bardziej szczegółowo

Konferencja Inteligentny Zakład Rozlewniczy 25-27.11.2015

Konferencja Inteligentny Zakład Rozlewniczy 25-27.11.2015 . Konferencja Inteligentny Zakład Rozlewniczy 25-27.11.2015 OBSZARY EFEKTYWNOŚCI I BEZPIECZEŃSTWA KOMÓRKA DS. GOSPODARKI ENERGETYCZNEJ/MEDIAMI EFEKTYWNOŚĆ STRATEGIA EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ KONTROLING

Bardziej szczegółowo

KOMPENSATORY PODRĘCZNIK

KOMPENSATORY PODRĘCZNIK KOPENSATORY PODRĘCZNIK KOPENSATORY PODRĘCZNIK Witzenmann Polka Spółka z o.o. Olewin 5A -3 Olkuz Telefon +- ()-73- do Fax +- ()-7-9 wi-pl@witzenmann.com.pl www.witzenmann.pl 5pl/5///5 PODRĘCZNIK DOTYCZĄCY

Bardziej szczegółowo

PORADNIK PROJEKTANTA KSZTAŁTOWNIKI GIĘTE

PORADNIK PROJEKTANTA KSZTAŁTOWNIKI GIĘTE PORADNIK PROJEKTANTA KSZTAŁTOWNIKI GIĘTE Bochnia, październik 2004 1. Spi treści 1. Spi treści...3 2. Program produkcji Stalprodukt S.A...4 2.1. Certyfikaty, uprawnienia i akceptacje techniczne...4 2.2.

Bardziej szczegółowo