Emilia Wójtowicz. Markery molekularne i ich wykorzystanie w hodowli roślin

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Emilia Wójtowicz. Markery molekularne i ich wykorzystanie w hodowli roślin"

Transkrypt

1 Emilia Wójtowicz Markery molekularne i ich wykorzystanie w hodowli roślin W pracach genetyczno hodowlanych wykorzystuje się różne typy markerów (wyznaczników), pozwalających na szybką identyfikacje genotypów, co znacznie skraca cykl hodowlany i obniża koszty. Należą do nich markery morfologiczne, cytologiczne, oraz stosowane w ostatnich latach coraz częściej markery molekularne. Markery molekularne mają przewagę nad pozostałymi, gdyż umożliwiają identyfikację różnic i podobieństw niezależnie od wieku badanych obiektów. Do analiz wystarczają bardzo małe próbki materiału, zatem nie ma potrzeby niszczenia całego organizmu. Poza tym markery molekularne dziedziczą się zgodnie z genetyką mendlowską i nie podlegają wpływom środowiska. Pierwszymi wykorzystywanymi markerami molekularnym były różne formy białek strukturalnych i funkcjonalnych (izoenzymy) (Bednarek i Chwedorzewska, 2001). Umożliwiają one badanie struktury genetycznej populacji, oszacowanie stopnia heterozygotyczności i polimorfizmu, analizę stopnia podobieństwa genetycznego, jak również potwierdzenie czystości genetycznej lub mieszańcowości (Masojć, 2007). Jednak niewielka liczba loci izoenzymatycznych jest utrudnieniem w ich szerszym zastosowaniu (Broda, 2000). W ciągu ostatnich lat największego znaczenia nabrały markery DNA (Bednarek i Chwedorzewska, 2001). Są to fragmenty kwasu deoksyrybonukleinowego uzyskane w formie prążków na żelach lub membranach, będące efektem końcowym reakcji enzymatycznych lub hybrydyzacji (Wolko i in., 1999). Markery DNA odgrywają obecnie zasadniczą rolę we wszystkich aspektach hodowli roślin, od identyfikacji genów odpowiedzialnych za określone cechy do kierowania programami krzyżowań (Schulman, 2007). Przegląd technik RFLP (Restriction Fragment Length Polymorphism) Jedną z pierwszych metod, która umożliwiła identyfikację markerów DNA była technika analizy polimorfizmu fragmentów restrykcyjnych - RFLP (Masojć, 2007). Metoda ta opiera się na zróżnicowanym rozmieszczeniu w genomie specyficznych sekwencji DNA o długości 4-6 nukleotydów, rozpoznawanych i przecinanych przez specyficzne enzymy restrykcyjne. Powstałe po cięciu fragmenty hybrydyzują z wyznakowaną radioaktywnie sondą molekularną (Bostein i in., 1980). Polimorfizm markerów RFLP może wynikać ze zmian sekwencji nukleotydów w miejscach restrykcyjnych oraz z modyfikacji we fragmentach ulegających hybrydyzacji z sondą (Wolko i Kruszka, 1997). Metoda ta była używana do mapowania genomów (Malyshev i in. 2003), lokalizacji QTL (Jordan i in., 2004) oraz analizy pokrewieństwa genetycznego (Bautsta i in. 2001).

2 Markery VNTR (Variable Number of Tandem Repeats) Markery VNTR oparte są na analizie sekwencji minisatelitarnych powtarzających się motywów sekwencyjnych o długości pz, występujących w genomach (Nybom i Kraft, 1995). Motywy te wykazują duże zróżnicowanie pod względem długości, która zależy od liczby powtórzeń podstawowego motywu (Masojć, 2007). Polimorfizm minisatelitarnych loci wykrywany jest poprzez trawienie DNA enzymami restrykcyjnymi, które rozpoznają sekwencje otaczające te regiony. Dalsze etapy analizy przebiegają z zastosowaniem sond, komplementarnych do minisatelitarnego DNA, a w końcowym wyniku uzyskuje się profile molekularne, unikalne dla analizowanego osobnika (Sztuba Solińska, 2005). Opracowanie łańcuchowej reakcji polimerazy PCR (Polymerase Chain Reaction) stworzyło możliwość powstania kolejnych metod analizy molekularnej. RAPD (Random Amplified Polymorphic DNA) Markery RAPD bazują na reakcji PCR z wykorzystaniem krótkiego (9-11 nukleotydów) startera o przypadkowej sekwencji (Williams i in., 1990). Startery przyłączają się w wielu miejscach badanego DNA prowadząc do amplifikacji kilku lub kilkunastu różnych fragmentów (Wolko i in., 2001). Polimorfizm markerów RAPD wynika z mutacji miejsc przyłączania starterów oraz z inercji/delecji w obrębie powielanych podczas PCR fragmentów. Ze względu na dużą liczbę różnych sekwencji starterów metoda ta stała się szczególnie przydatna do poszukiwania markerów ważnych cech użytkowych (Masojć, 2007). Jej wadą jest wysoka wrażliwość na zmiany warunków reakcji (Devos i Gale, 1992), jak również dominujący charakter dziedziczenia uzyskanych markerów - nie umożliwiają rozróżnienia osobników hetero- i homozygotycznych (Wolko i in.,1997). SCAR (Sequence Characterized Amplified Region) Sposobem odróżnienia homo- i heterozygot jest przekształcenie markerów RAPD sprzężonych z konkretną cechą na markery SCAR (Paran i Michelmore, 1993). Jest to zadanie pracochłonne i wymaga dużego nakładu kosztów, jednak umożliwia otrzymanie specyficznych dla danej cechy markerów. Ich uzyskanie polega na wycięciu produktu RAPD z żelu i jego zsekwencjonowaniu, a następnie zaprojektowaniu na podstawie otrzymanej sekwencji specyficznych starterów o długości nukleotydów. Startery te uczestniczą w amplifikacji jednego fragmentu o długości odpowiadającej wyjściowemu odcinkowi DNA (Masojć, 2007). Powielanie DNA przy użyciu tych markerów jest bardziej specyficzne i prowadzi do poprawy powtarzalności reakcji PCR (Nair i in. 1996). Technika ta była wykorzystywana m.in. do identyfikacji genów determinujących płeć papai (Deputy i in., 2002). SSR (Simple Sequence Repeat) Markery SSR zwane również markerami mikrosatelitarnymi, bazują na obecności w genomie sekwencji mikrosateliatrnych, w których motyw powtarzalny ma długość 1-4

3 nukleotydów. Każdy odcinek mikrosatelitarny sąsiaduje z unikatowymi sekwencjami, które wykorzystuje się do projektowania specyficznych starterów, wiążących się po obu stronach mikrosatelity (Masojć, 2007). Zaletą markerów SSR jest ujawnianie wysokiego polimorfizmu oraz kodominujący sposób dziedziczenia (Koreth i in., 1996). W związku z tym markery te znalazły szerokie zastosowanie w mapowaniu genomów, identyfikacji odmian, określaniu stopnia heterozygotyczności oraz jako markery cech o znaczeniu rolniczym (Powell i in., 1996). ISSR (Inter Simple Sequence Repeat) W metodzie ISSR amplifikacji ulega fragment DNA obecny pomiędzy dwoma identycznymi sekwencjami mikrosatelitarnmi, skierowanymi w przeciwnych kierunkach. W technice tej używany jest jeden starter o długości nukleotydów. Startery mogą być zakotwiczone na końcu 3 albo 5. Oznacza to obecność kilku dowolnych nukleotydów (Zietkiewicz i in., 1994), co gwarantuje ich przyłączanie do końców sekwencji mikrosatelitarnej na matrycowym DNA. Gdy używany jest starter niezakotwiczony ma on tendencję do poślizgów na matrycy DNA, co prowadzi do powstawania smug między prążkami na żelu (Pradeep - Reedy i in., 2002). ISSR jest prostą, szybką, wydajną techniką i charakteryzuje się wysoką powtarzalnością (Zietkiewicz i in., 1994). Markery ISSR mają charakter dominujący (Gupta i in., 1994), jednak w niektórych przypadkach mogą segregować w sposób kodominujący, a zatem umożliwiać rozróżnienie homozygot i heterozygot (Wu i in., 1994). Były one z powodzeniem wykorzystywane do oceny polimorfizmu (Bornet i Branchard, 2004), jak również do mapowania (Kojima i in., 1999). SNP (Single Nucleotide Polymorphism) Technika SNP polega na amplifikacji fragmentu genomu za pomocą reakcji PCR a następnie sekwencjonowaniu powstałego produktu. Po zsekwencjonowaniu fragmentów należących do różnych osobników porównuje się je ze sobą w celu identyfikacji różnic w sekwencji (miejsc SNP). Markery te pozwalają na wykrycie polimorfizmu pojedynczego nukleotydu w obrębie całej sekwencji analizowanego fragmentu DNA (Brookes, 1999). Wadą tej metody jest wysoki koszt analiz, natomiast ogromną zaletą możliwość obserwacji bardzo dużego polimorfizmu analizowanej sekwencji na poziomie pojedynczych nukleotydów (Alberts i in., 2002). Metoda SNP jest wykorzystywana m.in. do identyfikacji mutacji punktowych (Tyrka i in., 2004). AFLP (Amplified Fragmeny Leght Polymorphism) Techniki generujące tzw. markery mieszane wykorzystują właściwości zarówno enzymów restrykcyjnych, jak i reakcji PCR (Bednarek i Chwedorzewska, 2001). Do tej grupy należą markery AFLP (Vos i in., 1995).W metodzie tej wyizolowany i oczyszczony DNA trawi się dwoma enzymami restrykcyjnymi. Jeden z nich rozpoznaje sekwencje dłuższe i dlatego przecina DNA rzadziej, drugi rozpoznaje krótsze fragmenty - cięcia restrykcyjne wprowadzane są częściej (Morgante i Vogel, 1994). Otrzymane produkty liguje się z tzw.

4 adaptorami, czyli fragmentami dwuniciowego DNA o określonej sekwencji, które posiadają lepkie końce komplementarne do miejsc restrykcyjnych. Następnie przeprowadza się wstępną reakcję PCR (Paglia i Morgante, 1998), z użyciem starterów komplementarnych do sekwencji adaptorów i miejsc restrykcyjnych oraz zawierającymi jeden selektywny nukleotyd na końcu 3. W celu ograniczenia liczby generowanych produktów w kolejnym etapie amplifikacji selektywnej stosuje się startery o takiej samej sekwencji jak w poprzednim, ale posiadają one 2-4 nukleotydy selektywne na końcu 3 (Masojć, 2007). System ten był on wykorzystywany zarówno w mapowaniu (Singrun i in., 2004) jak określaniu stopnia zróżnicowania genetycznego genomów roślin(vos i in.,1995). SAMPL (Selectively Amplified Microsatelite Polimorphic Loci) SAMPL to system markerów molekularnych, który łączy elementy metody SSR i AFLP. Początkowe etapy przebiegają tak samo jak w technice AFLP. Otrzymane po wstępnej amplifikacji fragmenty DNA stanowią matrycę dla właściwej reakcji PCR. Używane są w niej dwa startery: jeden wiążący się z końcem fragmentu zawierającego sekwencję rozpoznawaną przez rzadziej tnący enzym, drugi komplementarny do sekwencji DNA mikrosatelitarnego. Dzięki zastosowaniu takiej kombinacji powielane są odcinki DNA pochodzące od fragmentów zawierających sekwencję pomiędzy dwoma enzymami, enzymem a mikrosatelitą oraz dwoma mikrosatelitami. Markery SAMPL mogą dziedziczyć się w sposób dominujący lub kodominujący (Tosti i Negri, 2002) i są wykorzystywane m.in. do identyfikacji polimorfizmu sekwencji mikrosatelitarnych (Morgante i Vogel, 1994). CAPS (Clevaed Amplified Polymorphic Sequence) Technika CAPS (Konieczny i Ausubei, 1993) jest oparta na reakcji PCR połączonej z trawieniem restrykcyjnym. Pierwszy etap to klasyczna reakcja PCR, do której startery konstruowane są na podstawie znanych sekwencji. Amplifikowany produkt jest następnie trawiony jednym lub kilkoma enzymami restrykcyjnymi i rozdzielany na żelu agarozowym. System CAPS jest alternatywnie określony jako PCR-RFLP i służy do identyfikacji zmienności w sekwencji DNA, gdy amplifikowane fragmenty DNA nie dają się rozróżnić pod względem długości. Pozwala na rozróżnienie alleli hetero- i homozygotycznych (Sztuba- Solińska, 2005). Wykorzystywane były często do identyfikacji genów warunkujących określone cechy (Chełkowski i in., 2003; Varshney i in., 2004) oraz do oceny zróżnicowania genetycznego (Barth i in., 2002). Markery molekularne są wykorzystywane w hodowli roślin głównie do: - określania stopnia podobieństwa materiałów wyjściowych - rejestracji nowych odmian wzór prążków służy do identyfikacji odmiany co ułatwia ochronę praw autorskich - ustalania genetycznej czystości nasion i jednorodności klonów - eliminowania z kolekcji (banków genów) powtarzających się genotypów zarejestrowanych pod różnymi nazwami.

5 - prowadzenia selekcji w oparciu o markery sprzężone z cechami ważnymi pod względem gospodarczym Dobre markery molekularne powinny być jednocześnie wysoce informatywne i wiarygodne, a koszty ich otrzymania powinny być możliwie jak najmniejsze. Powinny zatem cechować się silnym polimorfizmem, kodominującym charakterem dziedziczenia, wysoką frekwencją i równomiernym rozłożeniem w genomie, dużą powtarzalnością oraz prostą i szybką metodą wykrywania. Dodatkowo powinny wykazywać neutralność selekcyjną (czyli brak sprzężenia z niekorzystnymi genami) (Masojć, 2007). Markery molekularne stały się niezbędnym narzędziem w nowoczesnej hodowli roślin. Stosowane są w kolejnych etapach tworzenia nowych odmian roślin uprawnych, których prawidłowy przebieg umożliwia powodzenie prowadzonych prac hodowlanych (Sztuba Solińska, 2005). Piśmiennictwo: 1. Alberts, B., Johnson, A., Lewis, J., Raff, R., Roberts, K., and Walker, P. (2002). Molecular Biology of the Cell, 4th ed. Garland Publishing, New York. 2. Barth S., Melchinger A. R., Lubberstedt T., Genetic diversity in Arabidopsis thaliana L. Heynh. Investigated by cleaved amplification polymorphic sequence (CAPS) and inter-simple sequence repeat (ISSR) markers. Mol. Ecol. 11, Bautista N. S., Solis R., Kamijima O., Ishii T., RAPD, RFLP and SSLP analyses of phylogenetic relationships between cultivated and wild species of rice. Genes Genet. Syst. 76, Bednarek P.T., Chwedorzewska K Markery molekularne, ich charakterystyka genetyczna oraz wybrane zastosowania w analizie genetycznej roślin. Biotechnologia 1(52): Bornet B., Branchard M Use of ISSR fingerprints to detect microsatellites and genetic diversity in several related Brassica taxa and Arabidopsis thaliana. Hereditas 140: Bostein D., White R.L., Skolnick M., Davis R.W Constructions of genetic linkage map in man using restriction fragment length polymorphisms. Am. J. Hum. Genet. 32: Broda Z Diagnostyka molekularna w badaniach zmienności genetycznej roślin. Hodowla roślin i nasiennictwo 4: Brookes A. J., The essence of SNPs. Gene 234,

6 9. Chełkowski J., Golka L., Stępień Ł., Application of STS markers for leaf rust resistance genes in near-isogenic lines of spring wheat cv. Thatcher. J. Appl. Genet. 44, Deputy J. C., Ming R., Ma H., Liu Z., Fitch M. M.,Wang M., Manshardt R., Stiles J. I , Molecular markers for sex determination in papaya (Carica papaya L.). Theor. Appl. Genet. 106, Devos K.M., Gale M.D The use of random amplified polymorfic DNA markers in wheat. Theor. Appl. Genet. 84: Gupta M., Chyi Y.S., Romero - Severson J., Owen J.L Amplification of DNA markers from evolutionarily diverse genomes using single primers of simple - sequence repeats. Theor. Appl. Genet. 89: Jordan D. R., Casu R. E., Besse P., CarrollB. C., Berding N., Mcintyre C. L., Markers associated with stalk number and suckering in sugarcane, colocate with tillering and rhizomatousness QTLs in sorgium. Genome 47, Kojima T., Nagaoka T., Noda K., OgiharaY., 1998.Genetic linkage map of ISSR and RAPD markers in Einkorn wheat in relation to that of markers. Theor. Appl. Genet., 96, Konieczny, A., and Ausubei, F.M A procedure for mapping Arabidopsis mutations using co-dominant ecotype-specific PCR based markers. Plant J. 4: Koreth J., O Leary J. J., McGee J. O., Microsatellites and PCR genomic analysis. J. Path.178: Malyshev S. V., Korzun V. N., Zaben kova K. I., Voilokov, A. V., Berner A., Kartel N. A., Comparitive molecular-genetic mapping of genomes of ryse (Secale cereale L.) and other cereals. Tsitol. Genet. 37, Masojć P Ustalanie tożsamości genetycznej. Biotechnologia roślin, Red. 19. Morgante M., Vogel J., Compound microsatellite primers for the detection of genetic polymorphisms U.S. Patent Appl 08/ Nair S., Kumar A., Srivastava M. N., Mohan M., PCR- based DNA marjers linced to a gall midge resistance gene Gm4t has potential for marker-aided selection in rice. Theor. Appl. Genet. 92: Nybom, H. & Kraft, T Application of DNA fingerprinting to the taxonomy of European blackberry species. Electrophoresis 16:

7 22. Paglia G., Morgante M., (1998), Molecular Breeding, 4, Paran I, Michelmore RW Development of reliable PCR-based markers linked to downy resistance genes in lettuce. Theor Appl Genet 85: Powell W., Machray G., Provan J Polymorphism revealed by simple sequence repeats. Trends Pl. Science. 1: Pradeep Redy M., Sarla N., Siddiq E.A Inter simple sequence repeat (ISSR) polymorphism and its applications in plant breeding. Euphytica 128: 26. Schulman A.H Molecular markers to assess genetic diversity. Euphytica 158: Sinrun CH., Hsam S. L., Zeller F. J., Wenzel G., MohlerV., Localization of a novel recessive powdery mildew resistance gene from commo wheat line RD30 in the terminal region of chromosome 7AL. Theor. Appl. Genet. 109, Sztuba Solińska J Systemy markerów molekularnych i ich zastosowanie w hodowli roślin. Kosmos 54: Tosti N., Negri V., (2002), Genome, 45, Tyrka M., Błaszczyk L., ChełkowskiI J., Lind V., Kramer I., Weilepp M., Wiśniewska H., Ordon F., Development of the single nucleotide polymorphism marker of the wheat Lr1 leaf rust resistance gene. Cell. Mol. Biol. Lett. 9, Varshney A., Mohapatra T., Sharma R. P., Development and validation of CAPS and AFLP markers for white rust resistance gene in Brassica juncea. Theor. Appl. Genet. 109, Vos P., Hogers R., Bleeker M., Reijans M., van de Lee T., Hornes M., Frijters A., Plot J., Peleman J., Kupier M., Zebau M AFLP a new technique for DNA fingerprinting. Nucl. Acids Res.23: Williams J.G.K., Kubelik A.R., Livak K. J., Rafalski J. A, Tingey S.V DNA polymorphisms amplified by arbitrary primers are useful as genetic markcrs. Nucl. Acid. Res. 18: Wolko B., Irzykowska L., Święcicki W. K AFLP i SSR systemy markerowe przydatne w hodowli roślin. Postępy Nauk Rolniczych 2: Wolko B., Kruszka K Markery molekularne w badaniach zmienności genetycznej roślin. Postępy Nauk Rolniczych 3.

8 36. Wolko Ł., Witułka-Wall H., Siemieniako B.,Wolko B., Słomki R Poszukiwanie markerów cech użytkowych metodą RAPD-PCR. Przykłady analiz DNA. Red.R. Słomski. Poznań Zietkiewicz E., Rafalski A., Labuda D Genome fingerprinting by simple sequence repeat (SSR) - anchored polymerase chain reaction amplification. Genomics 20:

Transformacja pośrednia składa się z trzech etapów:

Transformacja pośrednia składa się z trzech etapów: Transformacja pośrednia składa się z trzech etapów: 1. Otrzymanie pożądanego odcinka DNA z materiału genetycznego dawcy 2. Wprowadzenie obcego DNA do wektora 3. Wprowadzenie wektora, niosącego w sobie

Bardziej szczegółowo

GENOMIKA. MAPOWANIE GENOMÓW MAPY GENOMICZNE

GENOMIKA. MAPOWANIE GENOMÓW MAPY GENOMICZNE GENOMIKA. MAPOWANIE GENOMÓW MAPY GENOMICZNE Bioinformatyka, wykład 3 (21.X.2008) krzysztof_pawlowski@sggw.waw.pl tydzień temu Gen??? Biologiczne bazy danych historia Biologiczne bazy danych najważniejsze

Bardziej szczegółowo

Metody badania polimorfizmu/mutacji DNA. Aleksandra Sałagacka Pracownia Diagnostyki Molekularnej i Farmakogenomiki Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Metody badania polimorfizmu/mutacji DNA. Aleksandra Sałagacka Pracownia Diagnostyki Molekularnej i Farmakogenomiki Uniwersytet Medyczny w Łodzi Metody badania polimorfizmu/mutacji DNA Aleksandra Sałagacka Pracownia Diagnostyki Molekularnej i Farmakogenomiki Uniwersytet Medyczny w Łodzi Mutacja Mutacja (łac. mutatio zmiana) - zmiana materialnego

Bardziej szczegółowo

JOANNA SZTUBA-SOLIŃSKA

JOANNA SZTUBA-SOLIŃSKA Tom 54 2005 Numer 2 3 (267 268) Strony 227 239 JOANNA SZTUBA-SOLIŃSKA Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin Oddział Bydgoszcz Al. Powstańców Wielkopolskich 10, 85-090 Bydgoszcz e-mail: j.sztuba@ihar.bydgoszcz.pl

Bardziej szczegółowo

Markery molekularne Autor tekstu: Michał Łuczak. Przegląd najbardziej popularnych technik

Markery molekularne Autor tekstu: Michał Łuczak. Przegląd najbardziej popularnych technik Markery molekularne Autor tekstu: Michał Łuczak Przegląd najbardziej popularnych technik W ciągu ostatniego ćwierćwiecza nastąpił olbrzymi postęp w zrozumieniu wielu procesów zachodzących we wszystkich

Bardziej szczegółowo

Mikrosatelitarne sekwencje DNA

Mikrosatelitarne sekwencje DNA Mikrosatelitarne sekwencje DNA Małgorzata Pałucka Wykorzystanie sekwencji mikrosatelitarnych w jądrowym DNA drzew leśnych do udowodnienia pochodzenia materiału dowodowego w postępowaniu sądowym 27.09.2012

Bardziej szczegółowo

Glimmer umożliwia znalezienie regionów kodujących

Glimmer umożliwia znalezienie regionów kodujących Narzędzia ułatwiające identyfikację właściwych genów GLIMMER TaxPlot Narzędzia ułatwiające amplifikację tych genów techniki PCR Primer3, Primer3plus PrimerBLAST Reverse Complement Narzędzia ułatwiające

Bardziej szczegółowo

Polimorfizm markerów STS i SSR w obrębie linii wsobnych żyta*

Polimorfizm markerów STS i SSR w obrębie linii wsobnych żyta* NR 244 BIULETYN INSTYTUTU HODOWLI I AKLIMATYZACJI ROŚLIN 2007 STEFAN STOJAŁOWSKI Katedra Genetyki i Hodowli Roślin Akademia Rolnicza w Szczecinie Polimorfizm markerów STS i SSR w obrębie linii wsobnych

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka markerów SAMPL i ich wykorzystanie w badaniach genomów roœlinnych

Charakterystyka markerów SAMPL i ich wykorzystanie w badaniach genomów roœlinnych PRACE PRZEGL DOWE Charakterystyka markerów SAMPL i ich wykorzystanie w badaniach genomów roœlinnych Aneta Hromada, Monika Rakoczy-Trojanowska Katedra Genetyki, Hodowli i Biotechnologii Roœlin, Szko³a G³ówna

Bardziej szczegółowo

Ocena zróżnicowania genetycznego materiałów kolekcyjnych pszenżyta ozimego. stabilny pod względem cech plonotwórczych,

Ocena zróżnicowania genetycznego materiałów kolekcyjnych pszenżyta ozimego. stabilny pod względem cech plonotwórczych, 13 Polish Journal of Agronomy 2014, 16, 13 18 Ocena zróżnicowania genetycznego materiałów kolekcyjnych pszenżyta ozimego stabilnych pod względem cech plonotwórczych Aneta Kramek, Sylwia Okoń Instytut Genetyki,

Bardziej szczegółowo

Klonowanie molekularne Kurs doskonalący. Zakład Geriatrii i Gerontologii CMKP

Klonowanie molekularne Kurs doskonalący. Zakład Geriatrii i Gerontologii CMKP Klonowanie molekularne Kurs doskonalący Zakład Geriatrii i Gerontologii CMKP Etapy klonowania molekularnego 1. Wybór wektora i organizmu gospodarza Po co klonuję (do namnożenia DNA [czy ma być metylowane

Bardziej szczegółowo

Analiza podobieństwa genetycznego odmian orkiszu (Triticum aestivum ssp. spelta L.) za pomocą markerów RAPD

Analiza podobieństwa genetycznego odmian orkiszu (Triticum aestivum ssp. spelta L.) za pomocą markerów RAPD NR 252 BIULETYN INSTYTUTU HODOWLI I AKLIMATYZACJI ROŚLIN 2009 SYLWIA OKOŃ 1 EDYTA PACZOS-GRZĘDA 1 PIOTR KRASKA 2 EWA KWIECIŃSKA-POPPE 2 EDWARD PAŁYS 2 1 Instytut Genetyki, Hodowli I Biotechnologii Roślin,

Bardziej szczegółowo

Markery DNA oparte na retrotranspozonach

Markery DNA oparte na retrotranspozonach Wiadomości Botaniczne 50(3/4): 15 24, 2006 Markery DNA oparte na retrotranspozonach Wojciech BIENIEK BIENIEK W. 2006. Retrotransposon-based DNA markers. Wiadomości Botaniczne 50(3/4): 15 24. Retrotransposons

Bardziej szczegółowo

MARKERY MIKROSATELITARNE

MARKERY MIKROSATELITARNE MARKERY MIKROSATELITARNE Badania laboratoryjne prowadzone w Katedrze Genetyki i Ogólnej Hodowli Zwierząt SGGW w ramach monitoringu genetycznego wykorzystują analizę genetyczną markerów mikrosatelitarnych.

Bardziej szczegółowo

POSZUKIWANIE POLIMORFICZNYCH MARKERÓW ZDEFINIOWANYCH SEKWENCYJNIE W POPULACJI GROCHU CARNEVAL X MP1401

POSZUKIWANIE POLIMORFICZNYCH MARKERÓW ZDEFINIOWANYCH SEKWENCYJNIE W POPULACJI GROCHU CARNEVAL X MP1401 Fragm. Agron. 29(4) 2012, 87 94 POSZUKIWANIE POLIMORFICZNYCH MARKERÓW ZDEFINIOWANYCH SEKWENCYJNIE W POPULACJI GROCHU CARNEVAL X Michał Knopkiewicz, Magdalena Gawłowska, Wojciech Święcicki Instytut Genetyki

Bardziej szczegółowo

Farmakogenetyka Biotechnologia Medyczna I o

Farmakogenetyka Biotechnologia Medyczna I o ĆWICZENIE 2 Oznaczanie polimorfizmu cytochromu CYP2D6 za pomocą tradycyjnych metod biologii molekularnej: PCR-RFLP I. Łańcuchowa reakcja polimerazy PCR (polymerase chain reaction) Technika PCR rozwinęła

Bardziej szczegółowo

Markery klasy II -Polimorfizm fragmentów DNA (na ogół niekodujących): - RFLP - VNTR - RAPD

Markery klasy II -Polimorfizm fragmentów DNA (na ogół niekodujących): - RFLP - VNTR - RAPD Marker genetyczny- polimorficzna cecha jakościowa organizmu, którą charakteryzuje proste dziedziczenie (mendlowskie) oraz którą można dokładnie identyfikować metodami analitycznymi. Markery klasy I - Antygeny

Bardziej szczegółowo

Tematyka zajęć z biologii

Tematyka zajęć z biologii Tematyka zajęć z biologii klasy: I Lp. Temat zajęć Zakres treści 1 Zapoznanie z przedmiotowym systemem oceniania, wymaganiami edukacyjnymi i podstawą programową Podstawowe zagadnienia materiału nauczania

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do genetyki sądowej. Materiały biologiczne. Materiały biologiczne: prawidłowe zabezpieczanie śladów

Wprowadzenie do genetyki sądowej. Materiały biologiczne. Materiały biologiczne: prawidłowe zabezpieczanie śladów Wprowadzenie do genetyki sądowej 2013 Pracownia Genetyki Sądowej Katedra i Zakład Medycyny Sądowej Materiały biologiczne Inne: włosy z cebulkami, paznokcie możliwa degradacja - tkanki utrwalone w formalinie/parafinie,

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 3. Amplifikacja genu ccr5 Homo sapiens wykrywanie delecji Δ32pz warunkującej oporność na wirusa HIV

Ćwiczenie 3. Amplifikacja genu ccr5 Homo sapiens wykrywanie delecji Δ32pz warunkującej oporność na wirusa HIV Ćwiczenie 3. Amplifikacja genu ccr5 Homo sapiens wykrywanie delecji Δ32pz warunkującej oporność na wirusa HIV Cel ćwiczenia Określenie podatności na zakażenie wirusem HIV poprzez detekcję homo lub heterozygotyczności

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2.4. Cel badań:

Zadanie 2.4. Cel badań: Zadanie 2.4 Poszerzanie puli genetycznej buraka cukrowego przez doskonalenie procesu gynogenezy oraz podnoszenie odporności na wirus nekrotycznego żółknięcia nerwów i tolerancji na suszę Cel badań: Celem

Bardziej szczegółowo

Mapowanie i markery molekularne

Mapowanie i markery molekularne Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Mapowanie i markery molekularne mgr inż. Waldemar Skowron waldemar_skowron@sggw.pl MAPOWANIE polega na opracowaniu szczegółowych map chromosomów, które

Bardziej szczegółowo

PL B1. UNIWERSYTET PRZYRODNICZY W LUBLINIE, Lublin, PL BUP 04/14. SYLWIA OKOŃ, Dąbrowica, PL KRZYSZTOF KOWALCZYK, Motycz, PL

PL B1. UNIWERSYTET PRZYRODNICZY W LUBLINIE, Lublin, PL BUP 04/14. SYLWIA OKOŃ, Dąbrowica, PL KRZYSZTOF KOWALCZYK, Motycz, PL PL 220315 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 220315 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 400252 (22) Data zgłoszenia: 06.08.2012 (51) Int.Cl.

Bardziej szczegółowo

PCR. Aleksandra Sałagacka

PCR. Aleksandra Sałagacka PCR Aleksandra Sałagacka Reakcja PCR naśladuje proces replikacji DNA in vitro pozwala na amplifikację określonego krótkiego (kilkadziesiąt kilka tys.pz) fragmentu DNA obecnie najważniejsze narzędzie biologii

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie markerów DNA do badań odmian składników mieszańcowych rzepaku

Zastosowanie markerów DNA do badań odmian składników mieszańcowych rzepaku Tom XIX Rośliny Oleiste 1998 Katarzyna Mikołajczyk, Marcin Matuszczak, Teresa Piętka Iwona Bartkowiak-Broda, Jan Krzymański Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin, Zakład Roślin Oleistych w Poznaniu Zastosowanie

Bardziej szczegółowo

BUDOWA I FUNKCJA GENOMU LUDZKIEGO

BUDOWA I FUNKCJA GENOMU LUDZKIEGO BUDOWA I FUNKCJA GENOMU LUDZKIEGO Magdalena Mayer Katedra i Zakład Genetyki Medycznej UM w Poznaniu 1. Projekt poznania genomu człowieka: Cele programu: - skonstruowanie szczegółowych map fizycznych i

Bardziej szczegółowo

WYSTĘPOWANIE WYBRANYCH GENÓW ODPORNOŚCI NA PARCH JABŁONI U ODMIAN I GATUNKÓW DZIKICH UŻYWANYCH W PROGRAMACH HODOWLANYCH JABŁONI.

WYSTĘPOWANIE WYBRANYCH GENÓW ODPORNOŚCI NA PARCH JABŁONI U ODMIAN I GATUNKÓW DZIKICH UŻYWANYCH W PROGRAMACH HODOWLANYCH JABŁONI. Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu CCCLXXXIII (2007) MAŁGORZATA KORBIN, SYLWIA KELLER-PRZYBYŁKOWICZ, EDWARD ŻURAWICZ WYSTĘPOWANIE WYBRANYCH GENÓW ODPORNOŚCI NA PARCH JABŁONI U ODMIAN I GATUNKÓW DZIKICH

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do genetyki medycznej i sądowej

Wprowadzenie do genetyki medycznej i sądowej Genetyka medyczno-sądowa Wprowadzenie do genetyki medycznej i sądowej Kierownik Pracowni Genetyki Medycznej i Sądowej Ustalanie tożsamości zwłok Identyfikacja sprawców przestępstw Identyfikacja śladów

Bardziej szczegółowo

Dr hab.n.med. Renata Jacewicz

Dr hab.n.med. Renata Jacewicz GENOM CZŁOWIEKA >99 % 0,05%(100MtDNA) 65% Dr hab.n.med. Renata Jacewicz Kierownik Pracowni Genetyki Medycznej i Sądowej 3% 32% 2013 Pracownia Genetyki Medycznej i Sądowej ZMS Dojrzałe erytrocyty, trzony

Bardziej szczegółowo

OCENA RÓŻNORODNOŚCI GENETYCZNEJ PRZY POMOCY MARKERÓW MOLEKULARNYCH ZASTOSOWANIE W EKOTOKSYKOLOGII

OCENA RÓŻNORODNOŚCI GENETYCZNEJ PRZY POMOCY MARKERÓW MOLEKULARNYCH ZASTOSOWANIE W EKOTOKSYKOLOGII PISMO POLSKIEGO TOWARZYSTWA PRZYRODNIKÓW IM. KOPERNIKA WYDAWANE PRZY WSPÓŁUDZIALE: AKADEMII GÓRNICZO-HUTNICZEJ, MINISTERSTWA NAUKI I SZKOLNICTWA WYŻSZEGO, POLSKIEJ AKADEMII UMIEJĘTNOŚCI TOM 113 ZESZYT

Bardziej szczegółowo

Analiza podobieństwa genetycznego wybranych gatunków w rodzaju Secale

Analiza podobieństwa genetycznego wybranych gatunków w rodzaju Secale NR 247 BIULETYN INSTYTUTU HODOWLI I AKLIMATYZACJI ROŚLIN 2008 ZBIGNIEW BRODA DANUTA KURASIAK-POPOWSKA ALEKSANDRA KOWALSKA ANNA ĆWIKLIŃSKA Katedra Genetyki i Hodowli Roślin Akademii Rolniczej w Poznaniu

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia 1 Wirtualne Klonowanie Prowadzący: mgr inż. Joanna Tymeck-Mulik i mgr Lidia Gaffke. Część teoretyczna:

Ćwiczenia 1 Wirtualne Klonowanie Prowadzący: mgr inż. Joanna Tymeck-Mulik i mgr Lidia Gaffke. Część teoretyczna: Uniwersytet Gdański, Wydział Biologii Katedra Biologii Molekularnej Przedmiot: Biologia Molekularna z Biotechnologią Biologia II rok ===============================================================================================

Bardziej szczegółowo

Dr hab.n.med. Renata Jacewicz

Dr hab.n.med. Renata Jacewicz GENOM CZŁOWIEKA >99,999% 0,0005% 65% Dr hab.n.med. Renata Jacewicz Kierownik Pracowni Genetyki Medycznej i Sądowej 3% 32% 2013 Pracownia Genetyki Medycznej i Sądowej ZMS Dojrzałe erytrocyty, trzony włosów

Bardziej szczegółowo

Techniki molekularne w mikrobiologii SYLABUS A. Informacje ogólne

Techniki molekularne w mikrobiologii SYLABUS A. Informacje ogólne Techniki molekularne w mikrobiologii A. Informacje ogólne Elementy sylabusu Nazwa jednostki prowadzącej kierunek Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Profil studiów Forma studiów Rodzaj Rok studiów

Bardziej szczegółowo

TECHNIKI WYKORZYSTYWANE W DIAGNOSTYCE MOLEKULARNEJ CHORÓB JEDNOGENOWYCH TECHNIQUES USED IN MOLECULAR DIAGNOSTICS OF MONOGENIC DISORDERS

TECHNIKI WYKORZYSTYWANE W DIAGNOSTYCE MOLEKULARNEJ CHORÓB JEDNOGENOWYCH TECHNIQUES USED IN MOLECULAR DIAGNOSTICS OF MONOGENIC DISORDERS Nowiny Lekarskie 2006, 75, 5, 486 490 ALINA LICZBAŃSKA, ANNA WOŹNIAK, ANNA WAWROCKA, MACIEJ R. KRAWCZYŃSKI TECHNIKI WYKORZYSTYWANE W DIAGNOSTYCE MOLEKULARNEJ CHORÓB JEDNOGENOWYCH TECHNIQUES USED IN MOLECULAR

Bardziej szczegółowo

Spis treści Część I. Genetyczne podstawy hodowli roślin 1. Molekularne podstawy dziedziczenia cech Dariusz Crzebelus, Adeta Adamus, Maria Klein

Spis treści Część I. Genetyczne podstawy hodowli roślin 1. Molekularne podstawy dziedziczenia cech Dariusz Crzebelus, Adeta Adamus, Maria Klein Spis treści Część I. Genetyczne podstawy hodowli roślin 1. Molekularne podstawy dziedziczenia cech... 15 Dariusz Crzebelus, Adeta Adamus, Maria Klein 1.1. Budowa DNA i przepływ informacji genetycznej...

Bardziej szczegółowo

Dr hab. Beata Krawczyk Katedra Mikrobiologii, Politechnika Gdańska

Dr hab. Beata Krawczyk Katedra Mikrobiologii, Politechnika Gdańska Narzędzia diagnostyki molekularnej w typowaniu genetycznym (genotypowaniu) Dr hab. Beata Krawczyk Katedra Mikrobiologii, Politechnika Gdańska Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w

Bardziej szczegółowo

Genetyczne modyfikowanie organizmów Kierunek OCHRONA ŚRODOWISKA, II rok semestr letni 2015/16

Genetyczne modyfikowanie organizmów Kierunek OCHRONA ŚRODOWISKA, II rok semestr letni 2015/16 Genetyczne modyfikowanie organizmów Kierunek OCHRONA ŚRODOWISKA, II rok semestr letni 2015/16 Ćwiczenie 3 Identyfikacja genetycznie modyfikowanych roślin w produktach spożywczych - jakościowe badanie obecności

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2.4 Poszerzanie puli genetycznej buraka cukrowego przez doskonalenie procesu gynogenezy oraz podnoszenie odporno

Zadanie 2.4 Poszerzanie puli genetycznej buraka cukrowego przez doskonalenie procesu gynogenezy oraz podnoszenie odporno Zadanie 2.4 Poszerzanie puli genetycznej buraka cukrowego przez doskonalenie procesu gynogenezy oraz podnoszenie odporności na wirus nekrotycznego żółknięcia nerwów i tolerancji na suszę Wykonawcy: Dr

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU (realizowanego w module specjalności) Biologia eksperymentalna i środowiskowa

KARTA KURSU (realizowanego w module specjalności) Biologia eksperymentalna i środowiskowa KARTA KURSU (realizowanego w module specjalności) Biologia eksperymentalna i środowiskowa Nazwa Nazwa w j. ang. Wybrane problemy biologii molekularnej kwasy nukleinowe Selected problems of molecular biology

Bardziej szczegółowo

Markery molekularne sprzężone z locus genu przywracającego płodność u mieszańców żyta z cytoplazmą CMS-C *

Markery molekularne sprzężone z locus genu przywracającego płodność u mieszańców żyta z cytoplazmą CMS-C * NR 235 BIULETYN INSTYTUTU HODOWLI I AKLIMATYZACJI ROŚLIN 2005 STEFAN STOJAŁOWSKI PAWEŁ MILCZARSKI Katedra Genetyki i Hodowli Roślin Akademia Rolnicza w Szczecinie Markery molekularne sprzężone z locus

Bardziej szczegółowo

Chromosomowa lokalizacja markerów tolerancyjności na glin u żyta

Chromosomowa lokalizacja markerów tolerancyjności na glin u żyta NR 230 BIULETYN INSTYTUTU HODOWLI I AKLIMATYZACJI ROŚLIN 2003 IWONA WIŚNIEWSKA ANDRZEJ RAFALSKI Zakład Biochemii i Fizjologii Roślin Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin, Radzików Chromosomowa lokalizacja

Bardziej szczegółowo

Mapa molekularna pszenicy (Triticum aestivum L.)*

Mapa molekularna pszenicy (Triticum aestivum L.)* NR 243 BIULETYN INSTYTUTU HODOWLI I AKLIMATYZACJI ROŚLIN 27 PAWEŁ CZ. CZEMBOR MAGDALENA RADECKA EDWARD ARSENIUK Zakład Fitopatologii, Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin w Radzikowie Mapa molekularna

Bardziej szczegółowo

GENETYKA. Genetyka. Dziedziczność przekazywanie cech rodziców potomstwu Zmienność występowanie różnic pomiędzy różnymi osobnikami tego samego gatunku

GENETYKA. Genetyka. Dziedziczność przekazywanie cech rodziców potomstwu Zmienność występowanie różnic pomiędzy różnymi osobnikami tego samego gatunku GENETYKA Genetyka Nauka o dziedziczności i zmienności organizmów, wyjaśniająca prawa rządzące podobieństwami i różnicami pomiędzy osobnikami spokrewnionymi przez wspólnego przodka Dziedziczność przekazywanie

Bardziej szczegółowo

TECHNIKI ANALIZY RNA TECHNIKI ANALIZY RNA TECHNIKI ANALIZY RNA

TECHNIKI ANALIZY RNA TECHNIKI ANALIZY RNA TECHNIKI ANALIZY RNA DNA 28SRNA 18/16S RNA 5SRNA mrna Ilościowa analiza mrna aktywność genów w zależności od wybranych czynników: o rodzaju tkanki o rodzaju czynnika zewnętrznego o rodzaju upośledzenia szlaku metabolicznego

Bardziej szczegółowo

Konspekt do zajęć z przedmiotu Genetyka dla kierunku Położnictwo dr Anna Skorczyk-Werner Katedra i Zakład Genetyki Medycznej

Konspekt do zajęć z przedmiotu Genetyka dla kierunku Położnictwo dr Anna Skorczyk-Werner Katedra i Zakład Genetyki Medycznej Seminarium 1 część 1 Konspekt do zajęć z przedmiotu Genetyka dla kierunku Położnictwo dr Anna Skorczyk-Werner Katedra i Zakład Genetyki Medycznej Genom człowieka Genomem nazywamy całkowitą ilość DNA jaka

Bardziej szczegółowo

Wybrane techniki badania białek -proteomika funkcjonalna

Wybrane techniki badania białek -proteomika funkcjonalna Wybrane techniki badania białek -proteomika funkcjonalna Proteomika: umożliwia badanie zestawu wszystkich (lub prawie wszystkich) białek komórkowych Zalety analizy proteomu w porównaniu z analizą trankryptomu:

Bardziej szczegółowo

MARKERY MOLEKULARNE dr Janusz Piechota dr Magdalena Wołoszyńska Plan wykładów:

MARKERY MOLEKULARNE dr Janusz Piechota dr Magdalena Wołoszyńska Plan wykładów: MARKERY MOLEKULARNE dr Janusz Piechota dr Magdalena Wołoszyńska Plan wykładów: Definicja słowa marker Markery związane z kwasami nukleinowymi rodzaje wykrywanie zastosowanie w diagnostyce medycznej, medycynie

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁ ODOWSKA LUBLIN POLONIA

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁ ODOWSKA LUBLIN POLONIA ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁ ODOWSKA LUBLIN POLONIA VOL. LXIV (3) SECTIO E 2009 Instytut Genetyki, Hodowli i Biotechnologii Roślin, Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie, ul. Akademicka 15, 20-934,

Bardziej szczegółowo

Zmienność genomu. Przyczyny, skutki i sposoby kontroli

Zmienność genomu. Przyczyny, skutki i sposoby kontroli Zmienność genomu Przyczyny, skutki i sposoby kontroli Zmienność genomu Przez zmienność genomu (polimorfizm) rozumiemy różnice w sekwencji DNA genomowego pomiędzy osobnikami jednego gatunku. Wyróżniamy:

Bardziej szczegółowo

Techniki molekularne w biologii SYLABUS A. Informacje ogólne

Techniki molekularne w biologii SYLABUS A. Informacje ogólne Techniki molekularne w biologii SYLABUS A. Informacje ogólne Elementy sylabusu Nazwa jednostki prowadzącej kierunek Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Profil studiów Forma studiów Kod przedmiotu

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie markerów RAPD do oceny zróżnicowania genotypowego polskich odmian pszenżyta ozimego

Wykorzystanie markerów RAPD do oceny zróżnicowania genotypowego polskich odmian pszenżyta ozimego NR 248 BIULETYN INSTYTUTU HODOWLI I AKLIMATYZACJI ROŚLIN 2008 ANETA KRAMEK Instytut Genetyki, Hodowli i Biotechnologii Roślin, Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie Wykorzystanie markerów RAPD do oceny zróżnicowania

Bardziej szczegółowo

Rok akademicki: 2014/2015 Kod: EIB-2-206-BN-s Punkty ECTS: 3. Kierunek: Inżynieria Biomedyczna Specjalność: Bionanotechnologie

Rok akademicki: 2014/2015 Kod: EIB-2-206-BN-s Punkty ECTS: 3. Kierunek: Inżynieria Biomedyczna Specjalność: Bionanotechnologie Nazwa modułu: Genetyka molekularna Rok akademicki: 2014/2015 Kod: EIB-2-206-BN-s Punkty ECTS: 3 Wydział: Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Inżynierii Biomedycznej Kierunek: Inżynieria Biomedyczna

Bardziej szczegółowo

A N N A L E S U N I V E R S I T A T I S M A R I A E C U R I E - S K Ł O D O W S K A L U B L I N P O L O N I A

A N N A L E S U N I V E R S I T A T I S M A R I A E C U R I E - S K Ł O D O W S K A L U B L I N P O L O N I A A N N A L E S U N I V E R S I T A T I S M A R I A E C U R I E - S K Ł O D O W S K A L U B L I N P O L O N I A VOL. LXVII (3) SECTIO E 2012 1 Instytut Genetyki, Hodowli i Biotechnologii Roślin, Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Zmienność genu UDP-glukuronozylotransferazy 1A1 a hiperbilirubinemia noworodków.

Zmienność genu UDP-glukuronozylotransferazy 1A1 a hiperbilirubinemia noworodków. Zmienność genu UDP-glukuronozylotransferazy 1A1 a hiperbilirubinemia noworodków. Katarzyna Mazur-Kominek Współautorzy Tomasz Romanowski, Krzysztof P. Bielawski, Bogumiła Kiełbratowska, Magdalena Słomińska-

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE O STANIE REALIZACJI ZADANIA z wykonania badań podstawowych na rzecz postępu biologicznego w produkcji roślinnej w 2011 roku

SPRAWOZDANIE O STANIE REALIZACJI ZADANIA z wykonania badań podstawowych na rzecz postępu biologicznego w produkcji roślinnej w 2011 roku SPRAWOZDANIE O STANIE REALIZACJI ZADANIA z wykonania badań podstawowych na rzecz postępu biologicznego w produkcji roślinnej w 2011 roku 1. Nr decyzji MRiRW: HOR hn 078--37/11 zadanie nr 22 2. Nazwa tematu:

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Podstawowe techniki inżynierii genetycznej. Streszczenie

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Podstawowe techniki inżynierii genetycznej. Streszczenie SCENARIUSZ LEKCJI OPRACOWANY W RAMACH PROJEKTU: INFORMATYKA MÓJ SPOSÓB NA POZNANIE I OPISANIE ŚWIATA. PROGRAM NAUCZANIA INFORMATYKI Z ELEMENTAMI PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH Autorzy scenariusza:

Bardziej szczegółowo

dr hab. Beata Krawczyk Katedra Mikrobiologii PG Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

dr hab. Beata Krawczyk Katedra Mikrobiologii PG Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Wk Wykrywanie polimorfizmów i mutacji Badania przesiewowe mutacji Wykrywanie znanych mutacji punktowych dr hab. Beata Krawczyk Katedra Mikrobiologii PG Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Techniki biologii molekularnej Kod przedmiotu

Techniki biologii molekularnej Kod przedmiotu Techniki biologii molekularnej - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Techniki biologii molekularnej Kod przedmiotu 13.9-WB-BMD-TBM-W-S14_pNadGenI2Q8V Wydział Kierunek Wydział Nauk Biologicznych

Bardziej szczegółowo

PL 217144 B1. Sposób amplifikacji DNA w łańcuchowej reakcji polimerazy za pomocą starterów specyficznych dla genu receptora 2-adrenergicznego

PL 217144 B1. Sposób amplifikacji DNA w łańcuchowej reakcji polimerazy za pomocą starterów specyficznych dla genu receptora 2-adrenergicznego PL 217144 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 217144 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 391926 (22) Data zgłoszenia: 23.07.2010 (51) Int.Cl.

Bardziej szczegółowo

Analizy wielkoskalowe w badaniach chromatyny

Analizy wielkoskalowe w badaniach chromatyny Analizy wielkoskalowe w badaniach chromatyny Analizy wielkoskalowe wykorzystujące mikromacierze DNA Genotypowanie: zróżnicowane wewnątrz genów RNA Komórka eukariotyczna Ekspresja genów: Które geny? Poziom

Bardziej szczegółowo

Imię i nazwisko...kl...

Imię i nazwisko...kl... Gimnazjum nr 4 im. Ojca Świętego Jana Pawła II we Wrocławiu SPRAWDZIAN GENETYKA GR. A Imię i nazwisko...kl.... 1. Nauka o regułach i mechanizmach dziedziczenia to: (0-1pkt) a) cytologia b) biochemia c)

Bardziej szczegółowo

prof. Joanna Chorostowska-Wynimko Zakład Genetyki i Immunologii Klinicznej Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie

prof. Joanna Chorostowska-Wynimko Zakład Genetyki i Immunologii Klinicznej Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie prof. Joanna Chorostowska-Wynimko Zakład Genetyki i Immunologii Klinicznej Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie Sekwencyjność występowania zaburzeń molekularnych w niedrobnokomórkowym raku płuca

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY BIOINFORMATYKI

PODSTAWY BIOINFORMATYKI PODSTAWY BIOINFORMATYKI Prowadzący: JOANNA SZYDA ADRIAN DROśDś WSTĘP 1. Katedra Genetyki badania bioinformatyczne 2. Tematyka przedmiotu 3. Charakterystyka wykładów 4. Charakterystyka ćwiczeń 5. Informacje

Bardziej szczegółowo

Powodzenie reakcji PCR wymaga właściwego doboru szeregu parametrów:

Powodzenie reakcji PCR wymaga właściwego doboru szeregu parametrów: Powodzenie reakcji PCR wymaga właściwego doboru szeregu parametrów: dobór warunków samej reakcji PCR (temperatury, czas trwania cykli, ilości cykli itp.) dobór odpowiednich starterów do reakcji amplifikacji

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Biotechnologia roślin, redakcja naukowa: Stefan Malepszy SPIS TREŚCI

Księgarnia PWN: Biotechnologia roślin, redakcja naukowa: Stefan Malepszy SPIS TREŚCI Księgarnia PWN: Biotechnologia roślin, redakcja naukowa: Stefan Malepszy SPIS TREŚCI 1 Wprowadzenie 15 2 Metoda kultury in vitro 19 2.1. Kultura komórek i tkanek............................... 19 2.1.1.

Bardziej szczegółowo

Podstawy genetyki populacji SYLABUS A. Informacje ogólne

Podstawy genetyki populacji SYLABUS A. Informacje ogólne Podstawy genetyki populacji A. Informacje ogólne Elementy sylabusu Nazwa jednostki prowadzącej kierunek Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Profil studiów Forma studiów Kod Rodzaj Rok studiów /semestr

Bardziej szczegółowo

2016-01-14. Sekwencje mikrosatelitarne. SNP Single Nucleotide Polymorphism (mutacje punktowe, polimorfizm jednonukleotydowy)

2016-01-14. Sekwencje mikrosatelitarne. SNP Single Nucleotide Polymorphism (mutacje punktowe, polimorfizm jednonukleotydowy) Sekwencje mikrosatelitarne Próba nr 1 GGGGGGGGGGGG 4x GG Próba nr 2 GGGGGGGGGGGGGGGG 6x GG Próba nr 1 GGGGGGGGG Próba nr 2 GGG GGGG SNP Single Nucleotide Polymorphism (mutacje punktowe, polimorfizm jednonukleotydowy)

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. Genetyka, hodowla roślin i nasiennictwo R.C4

KARTA PRZEDMIOTU. Genetyka, hodowla roślin i nasiennictwo R.C4 KARTA PRZEDMIOTU 1. Informacje ogólne Nazwa przedmiotu i kod (wg planu studiów): Kierunek studiów: Poziom kształcenia: Profil kształcenia: Forma studiów: Obszar kształcenia: Koordynator przedmiotu: Prowadzący

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII Z WYKORZYSTANIEM FILMU PCR sposób na DNA.

SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII Z WYKORZYSTANIEM FILMU PCR sposób na DNA. SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII Z WYKORZYSTANIEM FILMU PCR sposób na DNA. SPIS TREŚCI: 1. Wprowadzenie. 2. Części lekcji. 1. Część wstępna. 2. Część realizacji. 3. Część podsumowująca. 3. Karty pracy. 1. Karta

Bardziej szczegółowo

INTERPRETACJA WYNIKÓW BADAŃ MOLEKULARNYCH W CHOROBIE HUNTINGTONA

INTERPRETACJA WYNIKÓW BADAŃ MOLEKULARNYCH W CHOROBIE HUNTINGTONA XX Międzynarodowa konferencja Polskie Stowarzyszenie Choroby Huntingtona Warszawa, 17-18- 19 kwietnia 2015 r. Metody badań i leczenie choroby Huntingtona - aktualności INTERPRETACJA WYNIKÓW BADAŃ MOLEKULARNYCH

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z BIOLOGII dla klas I Technikum ZAKRES WYMAGAŃ NA POSZCZEGÓLNE STOPNIE UCZEŃ

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z BIOLOGII dla klas I Technikum ZAKRES WYMAGAŃ NA POSZCZEGÓLNE STOPNIE UCZEŃ WYMAGANIA EDUKACYJNE Z BIOLOGII dla klas I Technikum ZAKRES WYMAGAŃ NA POSZCZEGÓLNE STOPNIE Rozdział w podręczniku Sposób zapisywania i odczytywania informacji genetycznej. Wymagania podstawowe (stopień:

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY BIOINFORMATYKI 12 MIKROMACIERZE

PODSTAWY BIOINFORMATYKI 12 MIKROMACIERZE PODSTAWY BIOINFORMATYKI 12 MIKROMACIERZE WSTĘP 1. Mikromacierze ekspresyjne tworzenie macierzy przykłady zastosowań 2. Mikromacierze SNP tworzenie macierzy przykłady zastosowań MIKROMACIERZE EKSPRESYJNE

Bardziej szczegółowo

21. Poszukiwanie markerów molekularnych genów przywracania płodności pyłku u żyta ( Secale cereale

21. Poszukiwanie markerów molekularnych genów przywracania płodności pyłku u żyta ( Secale cereale Lp. w zał. do Rozporządzenia MRiRW: 21. Tytuł zadania: Poszukiwanie markerów molekularnych genów przywracania płodności pyłku u żyta (Secale cereale L.) z CMS-Pampa. Kierownik zadania: dr hab. P. Bednarek

Bardziej szczegółowo

Fizjologiczne i molekularne markery tolerancji buraka cukrowego na suszę. Dr Danuta Chołuj

Fizjologiczne i molekularne markery tolerancji buraka cukrowego na suszę. Dr Danuta Chołuj Fizjologiczne i molekularne markery tolerancji buraka cukrowego na suszę Dr Danuta Chołuj Szacunkowe straty plonu buraków cukrowych w Europie na skutek suszy kształtują się pomiędzy 5 a 30 % W jakiej fazie

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do biologii molekularnej.

Wprowadzenie do biologii molekularnej. Wprowadzenie do biologii molekularnej. Materiały dydaktyczne współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Biologia molekularna zajmuje się badaniem biologicznych

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Joanna R. Freeland - Ekologia molekularna

Księgarnia PWN: Joanna R. Freeland - Ekologia molekularna Księgarnia PWN: Joanna R. Freeland - Ekologia molekularna Spis treści Przedmowa................................. Podziękowania............................... XIII XIV 1 Metody genetyki molekularnej w badaniach

Bardziej szczegółowo

I. Genetyka. Dział programu Lp. Temat konieczny podstawowy rozszerzający

I. Genetyka. Dział programu Lp. Temat konieczny podstawowy rozszerzający I. Genetyka 1. Czym jest genetyka? wymienia cechy gatunkowe i indywidualne podanych organizmów wyjaśnia, że jego podobieństwo do rodziców jest wynikiem dziedziczenia cech definiuje pojęcia genetyka oraz

Bardziej szczegółowo

Znaczenie genetyki. Opracował A. Podgórski

Znaczenie genetyki. Opracował A. Podgórski Znaczenie genetyki Opracował A. Podgórski InŜynieria genetyczna InŜynieria genetyczna ingerencja w materiał genetyczny organizmów, w celu zmiany ich właściwości dziedzicznych. Istota inŝynierii genetycznej

Bardziej szczegółowo

Genetyka w nowej podstawie programowej

Genetyka w nowej podstawie programowej Genetyka w nowej podstawie programowej Dział Genetyka - III etap edukacyjny Rzetelna realizacja tego działu w gimnazjum jest kluczowa ze względu na to, że biotechnologia i inżynieria genetyczna jest omawiana

Bardziej szczegółowo

Analiza genetyczna w niepowodzeniach ciąży i badaniach prenatalnych

Analiza genetyczna w niepowodzeniach ciąży i badaniach prenatalnych Analiza genetyczna w niepowodzeniach ciąży i badaniach prenatalnych Dr n. med. Joanna Walczak- Sztulpa Katedra i Zakład Genetyki Medycznej Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Diagnostyka

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁ ODOWSKA LUBLIN POLONIA

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁ ODOWSKA LUBLIN POLONIA ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁ ODOWSKA LUBLIN POLONIA VOL. LXIII (3) SECTIO DD 2008 Katedra Hodowli Amatorskich i Zwierząt Dzikich Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie 20-950 Lublin, ul. Akademicka

Bardziej szczegółowo

PCR - ang. polymerase chain reaction

PCR - ang. polymerase chain reaction PCR - ang. polymerase chain reaction łańcuchowa (cykliczna) reakcja polimerazy Technika PCR umożliwia otrzymywanie dużej liczby kopii specyficznych fragmentów DNA (czyli amplifikację zwielokrotnienie fragmentu

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia 1 Wirtualne Klonowanie. Prowadzący: mgr Anna Pawlik i mgr Maciej Dylewski. Część teoretyczna:

Ćwiczenia 1 Wirtualne Klonowanie. Prowadzący: mgr Anna Pawlik i mgr Maciej Dylewski. Część teoretyczna: Uniwersytet Gdański, Wydział Biologii Biologia i Biologia Medyczna II rok Katedra Biologii Molekularnej Przedmiot: Biologia Molekularna z Biotechnologią ===============================================================================================

Bardziej szczegółowo

Rocz. Nauk. Zoot., T. 37, z. 2 (2010) 145 149. Identyfikacja sekwencji genu kodującego dehydrogenazę NADH 1 u sarny

Rocz. Nauk. Zoot., T. 37, z. 2 (2010) 145 149. Identyfikacja sekwencji genu kodującego dehydrogenazę NADH 1 u sarny Rocz. Nauk. Zoot., T. 37, z. 2 (2010) 145 149 Identyfikacja sekwencji genu kodującego dehydrogenazę NADH 1 u sarny M a ł g o r z a t a N a t o n e k - W i ś n i e w s k a, E w a S ł o t a Instytut Zootechniki

Bardziej szczegółowo

Podstawy genetyki. Genetyka klasyczna, narzędzia badawcze genetyki

Podstawy genetyki. Genetyka klasyczna, narzędzia badawcze genetyki Podstawy genetyki Genetyka klasyczna, narzędzia badawcze genetyki Podręczniki } Podstawy biologii molekularnej L.A. Allison } Genomy TA Brown, wyd. 3 } Genetyka molekularna P Węgleński (red.), wyd. 2 2

Bardziej szczegółowo

Ewolucjonizm NEODARWINIZM. Dr Jacek Francikowski Uniwersyteckie Towarzystwo Naukowe Uniwersytet Śląski w Katowicach

Ewolucjonizm NEODARWINIZM. Dr Jacek Francikowski Uniwersyteckie Towarzystwo Naukowe Uniwersytet Śląski w Katowicach Ewolucjonizm NEODARWINIZM Dr Jacek Francikowski Uniwersyteckie Towarzystwo Naukowe Uniwersytet Śląski w Katowicach Główne paradygmaty biologii Wspólne początki życia Komórka jako podstawowo jednostka funkcjonalna

Bardziej szczegółowo

Biotechnologia i inżynieria genetyczna

Biotechnologia i inżynieria genetyczna Wersja A Test podsumowujący rozdział II i inżynieria genetyczna..................................... Imię i nazwisko.............................. Data Klasa oniższy test składa się z 16 zadań. rzy każdym

Bardziej szczegółowo

Acta Agrophysica, 2009,14(3), 591-602

Acta Agrophysica, 2009,14(3), 591-602 Acta Agrophysica, 2009,14(3), 591-602 OCENA PODOBIEŃSTWA GENETYCZNEGO MIESZAŃCÓW PSZENśYTA Z AEGILOPS JUVENALIS (THELL.) EIG Agnieszka Grądzielewska, Daniela Gruszecka, Justyna Leśniowska-Nowak Instytut

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie markerów mikrosatelitarnych DNA w identyfikacji osobniczej oraz kontroli rodowodów psów

Zastosowanie markerów mikrosatelitarnych DNA w identyfikacji osobniczej oraz kontroli rodowodów psów Markery mikrosatelitarne DNA w identyfikacji osobniczej i kontroli rodowodów psów Wiadomości Zootechniczne, R. LIII (2015), 4: 121 126 Zastosowanie markerów mikrosatelitarnych DNA w identyfikacji osobniczej

Bardziej szczegółowo

Ampli-LAMP Babesia canis

Ampli-LAMP Babesia canis Novazym Products Zestaw do identyfikacji materiału genetycznego pierwotniaka Babesia canis canis techniką Loop-mediated Isothermal AMPlification (LAMP) Numery katalogowe produktu: AML-Bc-200 AML-Bc-400

Bardziej szczegółowo

DR ŻANETA PACUD Zdolność patentowa roślin

DR ŻANETA PACUD Zdolność patentowa roślin DR ŻANETA PACUD Zdolność patentowa roślin czyli rzecz o brokułach i pomidorach Sposoby ochrony prawnej roślin wprowadzenie Ochrona prawna odmian roślin - Międzynarodowa konwencja o ochronie nowych odmian

Bardziej szczegółowo

Agata Kodroń, Edyta Rychlicka, Iwona Milewska, Marcin Woźniak, Tomasz Grzybowski WSTĘP

Agata Kodroń, Edyta Rychlicka, Iwona Milewska, Marcin Woźniak, Tomasz Grzybowski WSTĘP ARCH. MED. SĄD. KRYMINOL., 2010, LX, 243-247 PRACE ORYGINALNE / ORIGINALS Agata Kodroń, Edyta Rychlicka, Iwona Milewska, Marcin Woźniak, Tomasz Grzybowski Analiza danych populacyjnych loci ministr: D10S1248,

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE POPULACJAMI ZWIERZĄT 1. RÓWNOWAGA GENETYCZNA POPULACJI. Prowadzący: dr Wioleta Drobik Katedra Genetyki i Ogólnej Hodowli Zwierząt

ZARZĄDZANIE POPULACJAMI ZWIERZĄT 1. RÓWNOWAGA GENETYCZNA POPULACJI. Prowadzący: dr Wioleta Drobik Katedra Genetyki i Ogólnej Hodowli Zwierząt ZARZĄDZANIE POPULACJAMI ZWIERZĄT 1. RÓWNOWAGA GENETYCZNA POPULACJI Fot. W. Wołkow Prowadzący: dr Wioleta Drobik Katedra Genetyki i Ogólnej Hodowli Zwierząt POPULACJA Zbiór organizmów żywych, które łączy

Bardziej szczegółowo

Rozprawa doktorska. mgr inż. Karolina Stojowska

Rozprawa doktorska. mgr inż. Karolina Stojowska Politechnika Gdańska Wydział Chemiczny Katedra Mikrobiologii Rozprawa doktorska Opracowanie nowych metod typowania genetycznego bakterii opartych o ligację adaptorów oligonukleotydowych do fragmentów restrykcyjnych

Bardziej szczegółowo

Techniki i markery molekularne w badaniach zmienności genetycznej ptaków

Techniki i markery molekularne w badaniach zmienności genetycznej ptaków Przeglądy Overviews Notatki Ornitologiczne 2007, 48: 193 206 Techniki i markery molekularne w badaniach zmienności genetycznej ptaków Magdalena Zagalska-Neubauer, Anna Dubiec Sekwencja DNA, czyli ułożenie

Bardziej szczegółowo

Program ćwiczeń z przedmiotu BIOLOGIA MOLEKULARNA I GENETYKA, część I dla kierunku Lekarskiego, rok I 2015/2016. Ćwiczenie nr 1 (06-07.10.

Program ćwiczeń z przedmiotu BIOLOGIA MOLEKULARNA I GENETYKA, część I dla kierunku Lekarskiego, rok I 2015/2016. Ćwiczenie nr 1 (06-07.10. Program ćwiczeń z przedmiotu BIOLOGIA MOLEKULARNA I GENETYKA, część I dla kierunku Lekarskiego, rok I 2015/2016 Ćwiczenie nr 1 (06-07.10.2015) Temat: Wprowadzenie 1. Omówienie regulaminu zajęć Temat: Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

DNA musi współdziałać z białkami!

DNA musi współdziałać z białkami! DNA musi współdziałać z białkami! Specyficzność oddziaływań między DNA a białkami wiążącymi DNA zależy od: zmian konformacyjnych wzdłuż cząsteczki DNA zróżnicowania struktury DNA wynikającego z sekwencji

Bardziej szczegółowo

Proteomika: umożliwia badanie zestawu wszystkich lub prawie wszystkich białek komórkowych

Proteomika: umożliwia badanie zestawu wszystkich lub prawie wszystkich białek komórkowych Proteomika: umożliwia badanie zestawu wszystkich lub prawie wszystkich białek komórkowych Zalety w porównaniu z analizą trankryptomu: analiza transkryptomu komórki identyfikacja mrna nie musi jeszcze oznaczać

Bardziej szczegółowo

Pokrewieństwo, rodowód, chów wsobny

Pokrewieństwo, rodowód, chów wsobny Pokrewieństwo, rodowód, chów wsobny Pokrewieństwo Pokrewieństwo, z punktu widzenia genetyki, jest podobieństwem genetycznym. Im osobniki są bliżej spokrewnione, tym bardziej są podobne pod względem genetycznym.

Bardziej szczegółowo