Emilia Wójtowicz. Markery molekularne i ich wykorzystanie w hodowli roślin

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Emilia Wójtowicz. Markery molekularne i ich wykorzystanie w hodowli roślin"

Transkrypt

1 Emilia Wójtowicz Markery molekularne i ich wykorzystanie w hodowli roślin W pracach genetyczno hodowlanych wykorzystuje się różne typy markerów (wyznaczników), pozwalających na szybką identyfikacje genotypów, co znacznie skraca cykl hodowlany i obniża koszty. Należą do nich markery morfologiczne, cytologiczne, oraz stosowane w ostatnich latach coraz częściej markery molekularne. Markery molekularne mają przewagę nad pozostałymi, gdyż umożliwiają identyfikację różnic i podobieństw niezależnie od wieku badanych obiektów. Do analiz wystarczają bardzo małe próbki materiału, zatem nie ma potrzeby niszczenia całego organizmu. Poza tym markery molekularne dziedziczą się zgodnie z genetyką mendlowską i nie podlegają wpływom środowiska. Pierwszymi wykorzystywanymi markerami molekularnym były różne formy białek strukturalnych i funkcjonalnych (izoenzymy) (Bednarek i Chwedorzewska, 2001). Umożliwiają one badanie struktury genetycznej populacji, oszacowanie stopnia heterozygotyczności i polimorfizmu, analizę stopnia podobieństwa genetycznego, jak również potwierdzenie czystości genetycznej lub mieszańcowości (Masojć, 2007). Jednak niewielka liczba loci izoenzymatycznych jest utrudnieniem w ich szerszym zastosowaniu (Broda, 2000). W ciągu ostatnich lat największego znaczenia nabrały markery DNA (Bednarek i Chwedorzewska, 2001). Są to fragmenty kwasu deoksyrybonukleinowego uzyskane w formie prążków na żelach lub membranach, będące efektem końcowym reakcji enzymatycznych lub hybrydyzacji (Wolko i in., 1999). Markery DNA odgrywają obecnie zasadniczą rolę we wszystkich aspektach hodowli roślin, od identyfikacji genów odpowiedzialnych za określone cechy do kierowania programami krzyżowań (Schulman, 2007). Przegląd technik RFLP (Restriction Fragment Length Polymorphism) Jedną z pierwszych metod, która umożliwiła identyfikację markerów DNA była technika analizy polimorfizmu fragmentów restrykcyjnych - RFLP (Masojć, 2007). Metoda ta opiera się na zróżnicowanym rozmieszczeniu w genomie specyficznych sekwencji DNA o długości 4-6 nukleotydów, rozpoznawanych i przecinanych przez specyficzne enzymy restrykcyjne. Powstałe po cięciu fragmenty hybrydyzują z wyznakowaną radioaktywnie sondą molekularną (Bostein i in., 1980). Polimorfizm markerów RFLP może wynikać ze zmian sekwencji nukleotydów w miejscach restrykcyjnych oraz z modyfikacji we fragmentach ulegających hybrydyzacji z sondą (Wolko i Kruszka, 1997). Metoda ta była używana do mapowania genomów (Malyshev i in. 2003), lokalizacji QTL (Jordan i in., 2004) oraz analizy pokrewieństwa genetycznego (Bautsta i in. 2001).

2 Markery VNTR (Variable Number of Tandem Repeats) Markery VNTR oparte są na analizie sekwencji minisatelitarnych powtarzających się motywów sekwencyjnych o długości pz, występujących w genomach (Nybom i Kraft, 1995). Motywy te wykazują duże zróżnicowanie pod względem długości, która zależy od liczby powtórzeń podstawowego motywu (Masojć, 2007). Polimorfizm minisatelitarnych loci wykrywany jest poprzez trawienie DNA enzymami restrykcyjnymi, które rozpoznają sekwencje otaczające te regiony. Dalsze etapy analizy przebiegają z zastosowaniem sond, komplementarnych do minisatelitarnego DNA, a w końcowym wyniku uzyskuje się profile molekularne, unikalne dla analizowanego osobnika (Sztuba Solińska, 2005). Opracowanie łańcuchowej reakcji polimerazy PCR (Polymerase Chain Reaction) stworzyło możliwość powstania kolejnych metod analizy molekularnej. RAPD (Random Amplified Polymorphic DNA) Markery RAPD bazują na reakcji PCR z wykorzystaniem krótkiego (9-11 nukleotydów) startera o przypadkowej sekwencji (Williams i in., 1990). Startery przyłączają się w wielu miejscach badanego DNA prowadząc do amplifikacji kilku lub kilkunastu różnych fragmentów (Wolko i in., 2001). Polimorfizm markerów RAPD wynika z mutacji miejsc przyłączania starterów oraz z inercji/delecji w obrębie powielanych podczas PCR fragmentów. Ze względu na dużą liczbę różnych sekwencji starterów metoda ta stała się szczególnie przydatna do poszukiwania markerów ważnych cech użytkowych (Masojć, 2007). Jej wadą jest wysoka wrażliwość na zmiany warunków reakcji (Devos i Gale, 1992), jak również dominujący charakter dziedziczenia uzyskanych markerów - nie umożliwiają rozróżnienia osobników hetero- i homozygotycznych (Wolko i in.,1997). SCAR (Sequence Characterized Amplified Region) Sposobem odróżnienia homo- i heterozygot jest przekształcenie markerów RAPD sprzężonych z konkretną cechą na markery SCAR (Paran i Michelmore, 1993). Jest to zadanie pracochłonne i wymaga dużego nakładu kosztów, jednak umożliwia otrzymanie specyficznych dla danej cechy markerów. Ich uzyskanie polega na wycięciu produktu RAPD z żelu i jego zsekwencjonowaniu, a następnie zaprojektowaniu na podstawie otrzymanej sekwencji specyficznych starterów o długości nukleotydów. Startery te uczestniczą w amplifikacji jednego fragmentu o długości odpowiadającej wyjściowemu odcinkowi DNA (Masojć, 2007). Powielanie DNA przy użyciu tych markerów jest bardziej specyficzne i prowadzi do poprawy powtarzalności reakcji PCR (Nair i in. 1996). Technika ta była wykorzystywana m.in. do identyfikacji genów determinujących płeć papai (Deputy i in., 2002). SSR (Simple Sequence Repeat) Markery SSR zwane również markerami mikrosatelitarnymi, bazują na obecności w genomie sekwencji mikrosateliatrnych, w których motyw powtarzalny ma długość 1-4

3 nukleotydów. Każdy odcinek mikrosatelitarny sąsiaduje z unikatowymi sekwencjami, które wykorzystuje się do projektowania specyficznych starterów, wiążących się po obu stronach mikrosatelity (Masojć, 2007). Zaletą markerów SSR jest ujawnianie wysokiego polimorfizmu oraz kodominujący sposób dziedziczenia (Koreth i in., 1996). W związku z tym markery te znalazły szerokie zastosowanie w mapowaniu genomów, identyfikacji odmian, określaniu stopnia heterozygotyczności oraz jako markery cech o znaczeniu rolniczym (Powell i in., 1996). ISSR (Inter Simple Sequence Repeat) W metodzie ISSR amplifikacji ulega fragment DNA obecny pomiędzy dwoma identycznymi sekwencjami mikrosatelitarnmi, skierowanymi w przeciwnych kierunkach. W technice tej używany jest jeden starter o długości nukleotydów. Startery mogą być zakotwiczone na końcu 3 albo 5. Oznacza to obecność kilku dowolnych nukleotydów (Zietkiewicz i in., 1994), co gwarantuje ich przyłączanie do końców sekwencji mikrosatelitarnej na matrycowym DNA. Gdy używany jest starter niezakotwiczony ma on tendencję do poślizgów na matrycy DNA, co prowadzi do powstawania smug między prążkami na żelu (Pradeep - Reedy i in., 2002). ISSR jest prostą, szybką, wydajną techniką i charakteryzuje się wysoką powtarzalnością (Zietkiewicz i in., 1994). Markery ISSR mają charakter dominujący (Gupta i in., 1994), jednak w niektórych przypadkach mogą segregować w sposób kodominujący, a zatem umożliwiać rozróżnienie homozygot i heterozygot (Wu i in., 1994). Były one z powodzeniem wykorzystywane do oceny polimorfizmu (Bornet i Branchard, 2004), jak również do mapowania (Kojima i in., 1999). SNP (Single Nucleotide Polymorphism) Technika SNP polega na amplifikacji fragmentu genomu za pomocą reakcji PCR a następnie sekwencjonowaniu powstałego produktu. Po zsekwencjonowaniu fragmentów należących do różnych osobników porównuje się je ze sobą w celu identyfikacji różnic w sekwencji (miejsc SNP). Markery te pozwalają na wykrycie polimorfizmu pojedynczego nukleotydu w obrębie całej sekwencji analizowanego fragmentu DNA (Brookes, 1999). Wadą tej metody jest wysoki koszt analiz, natomiast ogromną zaletą możliwość obserwacji bardzo dużego polimorfizmu analizowanej sekwencji na poziomie pojedynczych nukleotydów (Alberts i in., 2002). Metoda SNP jest wykorzystywana m.in. do identyfikacji mutacji punktowych (Tyrka i in., 2004). AFLP (Amplified Fragmeny Leght Polymorphism) Techniki generujące tzw. markery mieszane wykorzystują właściwości zarówno enzymów restrykcyjnych, jak i reakcji PCR (Bednarek i Chwedorzewska, 2001). Do tej grupy należą markery AFLP (Vos i in., 1995).W metodzie tej wyizolowany i oczyszczony DNA trawi się dwoma enzymami restrykcyjnymi. Jeden z nich rozpoznaje sekwencje dłuższe i dlatego przecina DNA rzadziej, drugi rozpoznaje krótsze fragmenty - cięcia restrykcyjne wprowadzane są częściej (Morgante i Vogel, 1994). Otrzymane produkty liguje się z tzw.

4 adaptorami, czyli fragmentami dwuniciowego DNA o określonej sekwencji, które posiadają lepkie końce komplementarne do miejsc restrykcyjnych. Następnie przeprowadza się wstępną reakcję PCR (Paglia i Morgante, 1998), z użyciem starterów komplementarnych do sekwencji adaptorów i miejsc restrykcyjnych oraz zawierającymi jeden selektywny nukleotyd na końcu 3. W celu ograniczenia liczby generowanych produktów w kolejnym etapie amplifikacji selektywnej stosuje się startery o takiej samej sekwencji jak w poprzednim, ale posiadają one 2-4 nukleotydy selektywne na końcu 3 (Masojć, 2007). System ten był on wykorzystywany zarówno w mapowaniu (Singrun i in., 2004) jak określaniu stopnia zróżnicowania genetycznego genomów roślin(vos i in.,1995). SAMPL (Selectively Amplified Microsatelite Polimorphic Loci) SAMPL to system markerów molekularnych, który łączy elementy metody SSR i AFLP. Początkowe etapy przebiegają tak samo jak w technice AFLP. Otrzymane po wstępnej amplifikacji fragmenty DNA stanowią matrycę dla właściwej reakcji PCR. Używane są w niej dwa startery: jeden wiążący się z końcem fragmentu zawierającego sekwencję rozpoznawaną przez rzadziej tnący enzym, drugi komplementarny do sekwencji DNA mikrosatelitarnego. Dzięki zastosowaniu takiej kombinacji powielane są odcinki DNA pochodzące od fragmentów zawierających sekwencję pomiędzy dwoma enzymami, enzymem a mikrosatelitą oraz dwoma mikrosatelitami. Markery SAMPL mogą dziedziczyć się w sposób dominujący lub kodominujący (Tosti i Negri, 2002) i są wykorzystywane m.in. do identyfikacji polimorfizmu sekwencji mikrosatelitarnych (Morgante i Vogel, 1994). CAPS (Clevaed Amplified Polymorphic Sequence) Technika CAPS (Konieczny i Ausubei, 1993) jest oparta na reakcji PCR połączonej z trawieniem restrykcyjnym. Pierwszy etap to klasyczna reakcja PCR, do której startery konstruowane są na podstawie znanych sekwencji. Amplifikowany produkt jest następnie trawiony jednym lub kilkoma enzymami restrykcyjnymi i rozdzielany na żelu agarozowym. System CAPS jest alternatywnie określony jako PCR-RFLP i służy do identyfikacji zmienności w sekwencji DNA, gdy amplifikowane fragmenty DNA nie dają się rozróżnić pod względem długości. Pozwala na rozróżnienie alleli hetero- i homozygotycznych (Sztuba- Solińska, 2005). Wykorzystywane były często do identyfikacji genów warunkujących określone cechy (Chełkowski i in., 2003; Varshney i in., 2004) oraz do oceny zróżnicowania genetycznego (Barth i in., 2002). Markery molekularne są wykorzystywane w hodowli roślin głównie do: - określania stopnia podobieństwa materiałów wyjściowych - rejestracji nowych odmian wzór prążków służy do identyfikacji odmiany co ułatwia ochronę praw autorskich - ustalania genetycznej czystości nasion i jednorodności klonów - eliminowania z kolekcji (banków genów) powtarzających się genotypów zarejestrowanych pod różnymi nazwami.

5 - prowadzenia selekcji w oparciu o markery sprzężone z cechami ważnymi pod względem gospodarczym Dobre markery molekularne powinny być jednocześnie wysoce informatywne i wiarygodne, a koszty ich otrzymania powinny być możliwie jak najmniejsze. Powinny zatem cechować się silnym polimorfizmem, kodominującym charakterem dziedziczenia, wysoką frekwencją i równomiernym rozłożeniem w genomie, dużą powtarzalnością oraz prostą i szybką metodą wykrywania. Dodatkowo powinny wykazywać neutralność selekcyjną (czyli brak sprzężenia z niekorzystnymi genami) (Masojć, 2007). Markery molekularne stały się niezbędnym narzędziem w nowoczesnej hodowli roślin. Stosowane są w kolejnych etapach tworzenia nowych odmian roślin uprawnych, których prawidłowy przebieg umożliwia powodzenie prowadzonych prac hodowlanych (Sztuba Solińska, 2005). Piśmiennictwo: 1. Alberts, B., Johnson, A., Lewis, J., Raff, R., Roberts, K., and Walker, P. (2002). Molecular Biology of the Cell, 4th ed. Garland Publishing, New York. 2. Barth S., Melchinger A. R., Lubberstedt T., Genetic diversity in Arabidopsis thaliana L. Heynh. Investigated by cleaved amplification polymorphic sequence (CAPS) and inter-simple sequence repeat (ISSR) markers. Mol. Ecol. 11, Bautista N. S., Solis R., Kamijima O., Ishii T., RAPD, RFLP and SSLP analyses of phylogenetic relationships between cultivated and wild species of rice. Genes Genet. Syst. 76, Bednarek P.T., Chwedorzewska K Markery molekularne, ich charakterystyka genetyczna oraz wybrane zastosowania w analizie genetycznej roślin. Biotechnologia 1(52): Bornet B., Branchard M Use of ISSR fingerprints to detect microsatellites and genetic diversity in several related Brassica taxa and Arabidopsis thaliana. Hereditas 140: Bostein D., White R.L., Skolnick M., Davis R.W Constructions of genetic linkage map in man using restriction fragment length polymorphisms. Am. J. Hum. Genet. 32: Broda Z Diagnostyka molekularna w badaniach zmienności genetycznej roślin. Hodowla roślin i nasiennictwo 4: Brookes A. J., The essence of SNPs. Gene 234,

6 9. Chełkowski J., Golka L., Stępień Ł., Application of STS markers for leaf rust resistance genes in near-isogenic lines of spring wheat cv. Thatcher. J. Appl. Genet. 44, Deputy J. C., Ming R., Ma H., Liu Z., Fitch M. M.,Wang M., Manshardt R., Stiles J. I , Molecular markers for sex determination in papaya (Carica papaya L.). Theor. Appl. Genet. 106, Devos K.M., Gale M.D The use of random amplified polymorfic DNA markers in wheat. Theor. Appl. Genet. 84: Gupta M., Chyi Y.S., Romero - Severson J., Owen J.L Amplification of DNA markers from evolutionarily diverse genomes using single primers of simple - sequence repeats. Theor. Appl. Genet. 89: Jordan D. R., Casu R. E., Besse P., CarrollB. C., Berding N., Mcintyre C. L., Markers associated with stalk number and suckering in sugarcane, colocate with tillering and rhizomatousness QTLs in sorgium. Genome 47, Kojima T., Nagaoka T., Noda K., OgiharaY., 1998.Genetic linkage map of ISSR and RAPD markers in Einkorn wheat in relation to that of markers. Theor. Appl. Genet., 96, Konieczny, A., and Ausubei, F.M A procedure for mapping Arabidopsis mutations using co-dominant ecotype-specific PCR based markers. Plant J. 4: Koreth J., O Leary J. J., McGee J. O., Microsatellites and PCR genomic analysis. J. Path.178: Malyshev S. V., Korzun V. N., Zaben kova K. I., Voilokov, A. V., Berner A., Kartel N. A., Comparitive molecular-genetic mapping of genomes of ryse (Secale cereale L.) and other cereals. Tsitol. Genet. 37, Masojć P Ustalanie tożsamości genetycznej. Biotechnologia roślin, Red. 19. Morgante M., Vogel J., Compound microsatellite primers for the detection of genetic polymorphisms U.S. Patent Appl 08/ Nair S., Kumar A., Srivastava M. N., Mohan M., PCR- based DNA marjers linced to a gall midge resistance gene Gm4t has potential for marker-aided selection in rice. Theor. Appl. Genet. 92: Nybom, H. & Kraft, T Application of DNA fingerprinting to the taxonomy of European blackberry species. Electrophoresis 16:

7 22. Paglia G., Morgante M., (1998), Molecular Breeding, 4, Paran I, Michelmore RW Development of reliable PCR-based markers linked to downy resistance genes in lettuce. Theor Appl Genet 85: Powell W., Machray G., Provan J Polymorphism revealed by simple sequence repeats. Trends Pl. Science. 1: Pradeep Redy M., Sarla N., Siddiq E.A Inter simple sequence repeat (ISSR) polymorphism and its applications in plant breeding. Euphytica 128: 26. Schulman A.H Molecular markers to assess genetic diversity. Euphytica 158: Sinrun CH., Hsam S. L., Zeller F. J., Wenzel G., MohlerV., Localization of a novel recessive powdery mildew resistance gene from commo wheat line RD30 in the terminal region of chromosome 7AL. Theor. Appl. Genet. 109, Sztuba Solińska J Systemy markerów molekularnych i ich zastosowanie w hodowli roślin. Kosmos 54: Tosti N., Negri V., (2002), Genome, 45, Tyrka M., Błaszczyk L., ChełkowskiI J., Lind V., Kramer I., Weilepp M., Wiśniewska H., Ordon F., Development of the single nucleotide polymorphism marker of the wheat Lr1 leaf rust resistance gene. Cell. Mol. Biol. Lett. 9, Varshney A., Mohapatra T., Sharma R. P., Development and validation of CAPS and AFLP markers for white rust resistance gene in Brassica juncea. Theor. Appl. Genet. 109, Vos P., Hogers R., Bleeker M., Reijans M., van de Lee T., Hornes M., Frijters A., Plot J., Peleman J., Kupier M., Zebau M AFLP a new technique for DNA fingerprinting. Nucl. Acids Res.23: Williams J.G.K., Kubelik A.R., Livak K. J., Rafalski J. A, Tingey S.V DNA polymorphisms amplified by arbitrary primers are useful as genetic markcrs. Nucl. Acid. Res. 18: Wolko B., Irzykowska L., Święcicki W. K AFLP i SSR systemy markerowe przydatne w hodowli roślin. Postępy Nauk Rolniczych 2: Wolko B., Kruszka K Markery molekularne w badaniach zmienności genetycznej roślin. Postępy Nauk Rolniczych 3.

8 36. Wolko Ł., Witułka-Wall H., Siemieniako B.,Wolko B., Słomki R Poszukiwanie markerów cech użytkowych metodą RAPD-PCR. Przykłady analiz DNA. Red.R. Słomski. Poznań Zietkiewicz E., Rafalski A., Labuda D Genome fingerprinting by simple sequence repeat (SSR) - anchored polymerase chain reaction amplification. Genomics 20:

GENOMIKA. MAPOWANIE GENOMÓW MAPY GENOMICZNE

GENOMIKA. MAPOWANIE GENOMÓW MAPY GENOMICZNE GENOMIKA. MAPOWANIE GENOMÓW MAPY GENOMICZNE Bioinformatyka, wykład 3 (21.X.2008) krzysztof_pawlowski@sggw.waw.pl tydzień temu Gen??? Biologiczne bazy danych historia Biologiczne bazy danych najważniejsze

Bardziej szczegółowo

Metody badania polimorfizmu/mutacji DNA. Aleksandra Sałagacka Pracownia Diagnostyki Molekularnej i Farmakogenomiki Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Metody badania polimorfizmu/mutacji DNA. Aleksandra Sałagacka Pracownia Diagnostyki Molekularnej i Farmakogenomiki Uniwersytet Medyczny w Łodzi Metody badania polimorfizmu/mutacji DNA Aleksandra Sałagacka Pracownia Diagnostyki Molekularnej i Farmakogenomiki Uniwersytet Medyczny w Łodzi Mutacja Mutacja (łac. mutatio zmiana) - zmiana materialnego

Bardziej szczegółowo

Mikrosatelitarne sekwencje DNA

Mikrosatelitarne sekwencje DNA Mikrosatelitarne sekwencje DNA Małgorzata Pałucka Wykorzystanie sekwencji mikrosatelitarnych w jądrowym DNA drzew leśnych do udowodnienia pochodzenia materiału dowodowego w postępowaniu sądowym 27.09.2012

Bardziej szczegółowo

Klonowanie molekularne Kurs doskonalący. Zakład Geriatrii i Gerontologii CMKP

Klonowanie molekularne Kurs doskonalący. Zakład Geriatrii i Gerontologii CMKP Klonowanie molekularne Kurs doskonalący Zakład Geriatrii i Gerontologii CMKP Etapy klonowania molekularnego 1. Wybór wektora i organizmu gospodarza Po co klonuję (do namnożenia DNA [czy ma być metylowane

Bardziej szczegółowo

Ocena zróżnicowania genetycznego materiałów kolekcyjnych pszenżyta ozimego. stabilny pod względem cech plonotwórczych,

Ocena zróżnicowania genetycznego materiałów kolekcyjnych pszenżyta ozimego. stabilny pod względem cech plonotwórczych, 13 Polish Journal of Agronomy 2014, 16, 13 18 Ocena zróżnicowania genetycznego materiałów kolekcyjnych pszenżyta ozimego stabilnych pod względem cech plonotwórczych Aneta Kramek, Sylwia Okoń Instytut Genetyki,

Bardziej szczegółowo

Markery DNA oparte na retrotranspozonach

Markery DNA oparte na retrotranspozonach Wiadomości Botaniczne 50(3/4): 15 24, 2006 Markery DNA oparte na retrotranspozonach Wojciech BIENIEK BIENIEK W. 2006. Retrotransposon-based DNA markers. Wiadomości Botaniczne 50(3/4): 15 24. Retrotransposons

Bardziej szczegółowo

POSZUKIWANIE POLIMORFICZNYCH MARKERÓW ZDEFINIOWANYCH SEKWENCYJNIE W POPULACJI GROCHU CARNEVAL X MP1401

POSZUKIWANIE POLIMORFICZNYCH MARKERÓW ZDEFINIOWANYCH SEKWENCYJNIE W POPULACJI GROCHU CARNEVAL X MP1401 Fragm. Agron. 29(4) 2012, 87 94 POSZUKIWANIE POLIMORFICZNYCH MARKERÓW ZDEFINIOWANYCH SEKWENCYJNIE W POPULACJI GROCHU CARNEVAL X Michał Knopkiewicz, Magdalena Gawłowska, Wojciech Święcicki Instytut Genetyki

Bardziej szczegółowo

Farmakogenetyka Biotechnologia Medyczna I o

Farmakogenetyka Biotechnologia Medyczna I o ĆWICZENIE 2 Oznaczanie polimorfizmu cytochromu CYP2D6 za pomocą tradycyjnych metod biologii molekularnej: PCR-RFLP I. Łańcuchowa reakcja polimerazy PCR (polymerase chain reaction) Technika PCR rozwinęła

Bardziej szczegółowo

MARKERY MIKROSATELITARNE

MARKERY MIKROSATELITARNE MARKERY MIKROSATELITARNE Badania laboratoryjne prowadzone w Katedrze Genetyki i Ogólnej Hodowli Zwierząt SGGW w ramach monitoringu genetycznego wykorzystują analizę genetyczną markerów mikrosatelitarnych.

Bardziej szczegółowo

Tematyka zajęć z biologii

Tematyka zajęć z biologii Tematyka zajęć z biologii klasy: I Lp. Temat zajęć Zakres treści 1 Zapoznanie z przedmiotowym systemem oceniania, wymaganiami edukacyjnymi i podstawą programową Podstawowe zagadnienia materiału nauczania

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 3. Amplifikacja genu ccr5 Homo sapiens wykrywanie delecji Δ32pz warunkującej oporność na wirusa HIV

Ćwiczenie 3. Amplifikacja genu ccr5 Homo sapiens wykrywanie delecji Δ32pz warunkującej oporność na wirusa HIV Ćwiczenie 3. Amplifikacja genu ccr5 Homo sapiens wykrywanie delecji Δ32pz warunkującej oporność na wirusa HIV Cel ćwiczenia Określenie podatności na zakażenie wirusem HIV poprzez detekcję homo lub heterozygotyczności

Bardziej szczegółowo

PCR. Aleksandra Sałagacka

PCR. Aleksandra Sałagacka PCR Aleksandra Sałagacka Reakcja PCR naśladuje proces replikacji DNA in vitro pozwala na amplifikację określonego krótkiego (kilkadziesiąt kilka tys.pz) fragmentu DNA obecnie najważniejsze narzędzie biologii

Bardziej szczegółowo

WYSTĘPOWANIE WYBRANYCH GENÓW ODPORNOŚCI NA PARCH JABŁONI U ODMIAN I GATUNKÓW DZIKICH UŻYWANYCH W PROGRAMACH HODOWLANYCH JABŁONI.

WYSTĘPOWANIE WYBRANYCH GENÓW ODPORNOŚCI NA PARCH JABŁONI U ODMIAN I GATUNKÓW DZIKICH UŻYWANYCH W PROGRAMACH HODOWLANYCH JABŁONI. Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu CCCLXXXIII (2007) MAŁGORZATA KORBIN, SYLWIA KELLER-PRZYBYŁKOWICZ, EDWARD ŻURAWICZ WYSTĘPOWANIE WYBRANYCH GENÓW ODPORNOŚCI NA PARCH JABŁONI U ODMIAN I GATUNKÓW DZIKICH

Bardziej szczegółowo

Dr hab. Beata Krawczyk Katedra Mikrobiologii, Politechnika Gdańska

Dr hab. Beata Krawczyk Katedra Mikrobiologii, Politechnika Gdańska Narzędzia diagnostyki molekularnej w typowaniu genetycznym (genotypowaniu) Dr hab. Beata Krawczyk Katedra Mikrobiologii, Politechnika Gdańska Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w

Bardziej szczegółowo

TECHNIKI WYKORZYSTYWANE W DIAGNOSTYCE MOLEKULARNEJ CHORÓB JEDNOGENOWYCH TECHNIQUES USED IN MOLECULAR DIAGNOSTICS OF MONOGENIC DISORDERS

TECHNIKI WYKORZYSTYWANE W DIAGNOSTYCE MOLEKULARNEJ CHORÓB JEDNOGENOWYCH TECHNIQUES USED IN MOLECULAR DIAGNOSTICS OF MONOGENIC DISORDERS Nowiny Lekarskie 2006, 75, 5, 486 490 ALINA LICZBAŃSKA, ANNA WOŹNIAK, ANNA WAWROCKA, MACIEJ R. KRAWCZYŃSKI TECHNIKI WYKORZYSTYWANE W DIAGNOSTYCE MOLEKULARNEJ CHORÓB JEDNOGENOWYCH TECHNIQUES USED IN MOLECULAR

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia 1 Wirtualne Klonowanie Prowadzący: mgr inż. Joanna Tymeck-Mulik i mgr Lidia Gaffke. Część teoretyczna:

Ćwiczenia 1 Wirtualne Klonowanie Prowadzący: mgr inż. Joanna Tymeck-Mulik i mgr Lidia Gaffke. Część teoretyczna: Uniwersytet Gdański, Wydział Biologii Katedra Biologii Molekularnej Przedmiot: Biologia Molekularna z Biotechnologią Biologia II rok ===============================================================================================

Bardziej szczegółowo

Techniki molekularne w mikrobiologii SYLABUS A. Informacje ogólne

Techniki molekularne w mikrobiologii SYLABUS A. Informacje ogólne Techniki molekularne w mikrobiologii A. Informacje ogólne Elementy sylabusu Nazwa jednostki prowadzącej kierunek Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Profil studiów Forma studiów Rodzaj Rok studiów

Bardziej szczegółowo

Genetyczne modyfikowanie organizmów Kierunek OCHRONA ŚRODOWISKA, II rok semestr letni 2015/16

Genetyczne modyfikowanie organizmów Kierunek OCHRONA ŚRODOWISKA, II rok semestr letni 2015/16 Genetyczne modyfikowanie organizmów Kierunek OCHRONA ŚRODOWISKA, II rok semestr letni 2015/16 Ćwiczenie 3 Identyfikacja genetycznie modyfikowanych roślin w produktach spożywczych - jakościowe badanie obecności

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU (realizowanego w module specjalności) Biologia eksperymentalna i środowiskowa

KARTA KURSU (realizowanego w module specjalności) Biologia eksperymentalna i środowiskowa KARTA KURSU (realizowanego w module specjalności) Biologia eksperymentalna i środowiskowa Nazwa Nazwa w j. ang. Wybrane problemy biologii molekularnej kwasy nukleinowe Selected problems of molecular biology

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie markerów RAPD do oceny zróżnicowania genotypowego polskich odmian pszenżyta ozimego

Wykorzystanie markerów RAPD do oceny zróżnicowania genotypowego polskich odmian pszenżyta ozimego NR 248 BIULETYN INSTYTUTU HODOWLI I AKLIMATYZACJI ROŚLIN 2008 ANETA KRAMEK Instytut Genetyki, Hodowli i Biotechnologii Roślin, Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie Wykorzystanie markerów RAPD do oceny zróżnicowania

Bardziej szczegółowo

MARKERY MOLEKULARNE dr Janusz Piechota dr Magdalena Wołoszyńska Plan wykładów:

MARKERY MOLEKULARNE dr Janusz Piechota dr Magdalena Wołoszyńska Plan wykładów: MARKERY MOLEKULARNE dr Janusz Piechota dr Magdalena Wołoszyńska Plan wykładów: Definicja słowa marker Markery związane z kwasami nukleinowymi rodzaje wykrywanie zastosowanie w diagnostyce medycznej, medycynie

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Podstawowe techniki inżynierii genetycznej. Streszczenie

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Podstawowe techniki inżynierii genetycznej. Streszczenie SCENARIUSZ LEKCJI OPRACOWANY W RAMACH PROJEKTU: INFORMATYKA MÓJ SPOSÓB NA POZNANIE I OPISANIE ŚWIATA. PROGRAM NAUCZANIA INFORMATYKI Z ELEMENTAMI PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH Autorzy scenariusza:

Bardziej szczegółowo

dr hab. Beata Krawczyk Katedra Mikrobiologii PG Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

dr hab. Beata Krawczyk Katedra Mikrobiologii PG Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Wk Wykrywanie polimorfizmów i mutacji Badania przesiewowe mutacji Wykrywanie znanych mutacji punktowych dr hab. Beata Krawczyk Katedra Mikrobiologii PG Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Zmienność genomu. Przyczyny, skutki i sposoby kontroli

Zmienność genomu. Przyczyny, skutki i sposoby kontroli Zmienność genomu Przyczyny, skutki i sposoby kontroli Zmienność genomu Przez zmienność genomu (polimorfizm) rozumiemy różnice w sekwencji DNA genomowego pomiędzy osobnikami jednego gatunku. Wyróżniamy:

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁ ODOWSKA LUBLIN POLONIA

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁ ODOWSKA LUBLIN POLONIA ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁ ODOWSKA LUBLIN POLONIA VOL. LXIV (3) SECTIO E 2009 Instytut Genetyki, Hodowli i Biotechnologii Roślin, Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie, ul. Akademicka 15, 20-934,

Bardziej szczegółowo

Rok akademicki: 2014/2015 Kod: EIB-2-206-BN-s Punkty ECTS: 3. Kierunek: Inżynieria Biomedyczna Specjalność: Bionanotechnologie

Rok akademicki: 2014/2015 Kod: EIB-2-206-BN-s Punkty ECTS: 3. Kierunek: Inżynieria Biomedyczna Specjalność: Bionanotechnologie Nazwa modułu: Genetyka molekularna Rok akademicki: 2014/2015 Kod: EIB-2-206-BN-s Punkty ECTS: 3 Wydział: Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Inżynierii Biomedycznej Kierunek: Inżynieria Biomedyczna

Bardziej szczegółowo

Zmienność genu UDP-glukuronozylotransferazy 1A1 a hiperbilirubinemia noworodków.

Zmienność genu UDP-glukuronozylotransferazy 1A1 a hiperbilirubinemia noworodków. Zmienność genu UDP-glukuronozylotransferazy 1A1 a hiperbilirubinemia noworodków. Katarzyna Mazur-Kominek Współautorzy Tomasz Romanowski, Krzysztof P. Bielawski, Bogumiła Kiełbratowska, Magdalena Słomińska-

Bardziej szczegółowo

PL 217144 B1. Sposób amplifikacji DNA w łańcuchowej reakcji polimerazy za pomocą starterów specyficznych dla genu receptora 2-adrenergicznego

PL 217144 B1. Sposób amplifikacji DNA w łańcuchowej reakcji polimerazy za pomocą starterów specyficznych dla genu receptora 2-adrenergicznego PL 217144 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 217144 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 391926 (22) Data zgłoszenia: 23.07.2010 (51) Int.Cl.

Bardziej szczegółowo

Analizy wielkoskalowe w badaniach chromatyny

Analizy wielkoskalowe w badaniach chromatyny Analizy wielkoskalowe w badaniach chromatyny Analizy wielkoskalowe wykorzystujące mikromacierze DNA Genotypowanie: zróżnicowane wewnątrz genów RNA Komórka eukariotyczna Ekspresja genów: Które geny? Poziom

Bardziej szczegółowo

Imię i nazwisko...kl...

Imię i nazwisko...kl... Gimnazjum nr 4 im. Ojca Świętego Jana Pawła II we Wrocławiu SPRAWDZIAN GENETYKA GR. A Imię i nazwisko...kl.... 1. Nauka o regułach i mechanizmach dziedziczenia to: (0-1pkt) a) cytologia b) biochemia c)

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Biotechnologia roślin, redakcja naukowa: Stefan Malepszy SPIS TREŚCI

Księgarnia PWN: Biotechnologia roślin, redakcja naukowa: Stefan Malepszy SPIS TREŚCI Księgarnia PWN: Biotechnologia roślin, redakcja naukowa: Stefan Malepszy SPIS TREŚCI 1 Wprowadzenie 15 2 Metoda kultury in vitro 19 2.1. Kultura komórek i tkanek............................... 19 2.1.1.

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. Genetyka, hodowla roślin i nasiennictwo R.C4

KARTA PRZEDMIOTU. Genetyka, hodowla roślin i nasiennictwo R.C4 KARTA PRZEDMIOTU 1. Informacje ogólne Nazwa przedmiotu i kod (wg planu studiów): Kierunek studiów: Poziom kształcenia: Profil kształcenia: Forma studiów: Obszar kształcenia: Koordynator przedmiotu: Prowadzący

Bardziej szczegółowo

2016-01-14. Sekwencje mikrosatelitarne. SNP Single Nucleotide Polymorphism (mutacje punktowe, polimorfizm jednonukleotydowy)

2016-01-14. Sekwencje mikrosatelitarne. SNP Single Nucleotide Polymorphism (mutacje punktowe, polimorfizm jednonukleotydowy) Sekwencje mikrosatelitarne Próba nr 1 GGGGGGGGGGGG 4x GG Próba nr 2 GGGGGGGGGGGGGGGG 6x GG Próba nr 1 GGGGGGGGG Próba nr 2 GGG GGGG SNP Single Nucleotide Polymorphism (mutacje punktowe, polimorfizm jednonukleotydowy)

Bardziej szczegółowo

INTERPRETACJA WYNIKÓW BADAŃ MOLEKULARNYCH W CHOROBIE HUNTINGTONA

INTERPRETACJA WYNIKÓW BADAŃ MOLEKULARNYCH W CHOROBIE HUNTINGTONA XX Międzynarodowa konferencja Polskie Stowarzyszenie Choroby Huntingtona Warszawa, 17-18- 19 kwietnia 2015 r. Metody badań i leczenie choroby Huntingtona - aktualności INTERPRETACJA WYNIKÓW BADAŃ MOLEKULARNYCH

Bardziej szczegółowo

prof. Joanna Chorostowska-Wynimko Zakład Genetyki i Immunologii Klinicznej Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie

prof. Joanna Chorostowska-Wynimko Zakład Genetyki i Immunologii Klinicznej Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie prof. Joanna Chorostowska-Wynimko Zakład Genetyki i Immunologii Klinicznej Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie Sekwencyjność występowania zaburzeń molekularnych w niedrobnokomórkowym raku płuca

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z BIOLOGII dla klas I Technikum ZAKRES WYMAGAŃ NA POSZCZEGÓLNE STOPNIE UCZEŃ

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z BIOLOGII dla klas I Technikum ZAKRES WYMAGAŃ NA POSZCZEGÓLNE STOPNIE UCZEŃ WYMAGANIA EDUKACYJNE Z BIOLOGII dla klas I Technikum ZAKRES WYMAGAŃ NA POSZCZEGÓLNE STOPNIE Rozdział w podręczniku Sposób zapisywania i odczytywania informacji genetycznej. Wymagania podstawowe (stopień:

Bardziej szczegółowo

Genetyka w nowej podstawie programowej

Genetyka w nowej podstawie programowej Genetyka w nowej podstawie programowej Dział Genetyka - III etap edukacyjny Rzetelna realizacja tego działu w gimnazjum jest kluczowa ze względu na to, że biotechnologia i inżynieria genetyczna jest omawiana

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII Z WYKORZYSTANIEM FILMU PCR sposób na DNA.

SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII Z WYKORZYSTANIEM FILMU PCR sposób na DNA. SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII Z WYKORZYSTANIEM FILMU PCR sposób na DNA. SPIS TREŚCI: 1. Wprowadzenie. 2. Części lekcji. 1. Część wstępna. 2. Część realizacji. 3. Część podsumowująca. 3. Karty pracy. 1. Karta

Bardziej szczegółowo

PCR - ang. polymerase chain reaction

PCR - ang. polymerase chain reaction PCR - ang. polymerase chain reaction łańcuchowa (cykliczna) reakcja polimerazy Technika PCR umożliwia otrzymywanie dużej liczby kopii specyficznych fragmentów DNA (czyli amplifikację zwielokrotnienie fragmentu

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁ ODOWSKA LUBLIN POLONIA

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁ ODOWSKA LUBLIN POLONIA ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁ ODOWSKA LUBLIN POLONIA VOL. LXIII (3) SECTIO DD 2008 Katedra Hodowli Amatorskich i Zwierząt Dzikich Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie 20-950 Lublin, ul. Akademicka

Bardziej szczegółowo

Ocena wybranych metod izolacji DNA pod względem ich przydatności w hodowli pszenicy

Ocena wybranych metod izolacji DNA pod względem ich przydatności w hodowli pszenicy NR 244 BIULETYN INSTYTUTU HODOWLI I AKLIMATYZACJI ROŚLIN 2007 ALEKSANDRA PIETRUSIŃSKA 1 PAWEŁ CZ. CZEMBOR 2 1 Zakład Hodowli i Genetyki Stosowanej, Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin w Radzikowie

Bardziej szczegółowo

Program ćwiczeń z przedmiotu BIOLOGIA MOLEKULARNA I GENETYKA, część I dla kierunku Lekarskiego, rok I 2015/2016. Ćwiczenie nr 1 (06-07.10.

Program ćwiczeń z przedmiotu BIOLOGIA MOLEKULARNA I GENETYKA, część I dla kierunku Lekarskiego, rok I 2015/2016. Ćwiczenie nr 1 (06-07.10. Program ćwiczeń z przedmiotu BIOLOGIA MOLEKULARNA I GENETYKA, część I dla kierunku Lekarskiego, rok I 2015/2016 Ćwiczenie nr 1 (06-07.10.2015) Temat: Wprowadzenie 1. Omówienie regulaminu zajęć Temat: Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Rocz. Nauk. Zoot., T. 37, z. 2 (2010) 145 149. Identyfikacja sekwencji genu kodującego dehydrogenazę NADH 1 u sarny

Rocz. Nauk. Zoot., T. 37, z. 2 (2010) 145 149. Identyfikacja sekwencji genu kodującego dehydrogenazę NADH 1 u sarny Rocz. Nauk. Zoot., T. 37, z. 2 (2010) 145 149 Identyfikacja sekwencji genu kodującego dehydrogenazę NADH 1 u sarny M a ł g o r z a t a N a t o n e k - W i ś n i e w s k a, E w a S ł o t a Instytut Zootechniki

Bardziej szczegółowo

Biotechnologia i inżynieria genetyczna

Biotechnologia i inżynieria genetyczna Wersja A Test podsumowujący rozdział II i inżynieria genetyczna..................................... Imię i nazwisko.............................. Data Klasa oniższy test składa się z 16 zadań. rzy każdym

Bardziej szczegółowo

Rozprawa doktorska. mgr inż. Karolina Stojowska

Rozprawa doktorska. mgr inż. Karolina Stojowska Politechnika Gdańska Wydział Chemiczny Katedra Mikrobiologii Rozprawa doktorska Opracowanie nowych metod typowania genetycznego bakterii opartych o ligację adaptorów oligonukleotydowych do fragmentów restrykcyjnych

Bardziej szczegółowo

Agata Kodroń, Edyta Rychlicka, Iwona Milewska, Marcin Woźniak, Tomasz Grzybowski WSTĘP

Agata Kodroń, Edyta Rychlicka, Iwona Milewska, Marcin Woźniak, Tomasz Grzybowski WSTĘP ARCH. MED. SĄD. KRYMINOL., 2010, LX, 243-247 PRACE ORYGINALNE / ORIGINALS Agata Kodroń, Edyta Rychlicka, Iwona Milewska, Marcin Woźniak, Tomasz Grzybowski Analiza danych populacyjnych loci ministr: D10S1248,

Bardziej szczegółowo

Znaczenie genetyki. Opracował A. Podgórski

Znaczenie genetyki. Opracował A. Podgórski Znaczenie genetyki Opracował A. Podgórski InŜynieria genetyczna InŜynieria genetyczna ingerencja w materiał genetyczny organizmów, w celu zmiany ich właściwości dziedzicznych. Istota inŝynierii genetycznej

Bardziej szczegółowo

Acta Agrophysica, 2009,14(3), 591-602

Acta Agrophysica, 2009,14(3), 591-602 Acta Agrophysica, 2009,14(3), 591-602 OCENA PODOBIEŃSTWA GENETYCZNEGO MIESZAŃCÓW PSZENśYTA Z AEGILOPS JUVENALIS (THELL.) EIG Agnieszka Grądzielewska, Daniela Gruszecka, Justyna Leśniowska-Nowak Instytut

Bardziej szczegółowo

A N N A L E S U N I V E R S I T A T I S M A R I A E C U R I E - S K Ł O D O W S K A L U B L I N P O L O N I A

A N N A L E S U N I V E R S I T A T I S M A R I A E C U R I E - S K Ł O D O W S K A L U B L I N P O L O N I A A N N A L E S U N I V E R S I T A T I S M A R I A E C U R I E - S K Ł O D O W S K A L U B L I N P O L O N I A VOL. LXVII (3) SECTIO E 2012 Instytut Genetyki, Hodowli i Biotechnologii Roślin Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne Biologia na czasie zakres podstawowy

Wymagania edukacyjne Biologia na czasie zakres podstawowy Wymagania edukacyjne Biologia na czasie zakres podstawowy Dział programu Temat Poziom wymagań konieczny (K) podstawowy (P) rozszerzający (R) dopełniający (D) I. Od genu do cechy Budowa i funkcje kwasów

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE POPULACJAMI ZWIERZĄT 1. RÓWNOWAGA GENETYCZNA POPULACJI. Prowadzący: dr Wioleta Drobik Katedra Genetyki i Ogólnej Hodowli Zwierząt

ZARZĄDZANIE POPULACJAMI ZWIERZĄT 1. RÓWNOWAGA GENETYCZNA POPULACJI. Prowadzący: dr Wioleta Drobik Katedra Genetyki i Ogólnej Hodowli Zwierząt ZARZĄDZANIE POPULACJAMI ZWIERZĄT 1. RÓWNOWAGA GENETYCZNA POPULACJI Fot. W. Wołkow Prowadzący: dr Wioleta Drobik Katedra Genetyki i Ogólnej Hodowli Zwierząt POPULACJA Zbiór organizmów żywych, które łączy

Bardziej szczegółowo

Techniki i markery molekularne w badaniach zmienności genetycznej ptaków

Techniki i markery molekularne w badaniach zmienności genetycznej ptaków Przeglądy Overviews Notatki Ornitologiczne 2007, 48: 193 206 Techniki i markery molekularne w badaniach zmienności genetycznej ptaków Magdalena Zagalska-Neubauer, Anna Dubiec Sekwencja DNA, czyli ułożenie

Bardziej szczegółowo

DNA musi współdziałać z białkami!

DNA musi współdziałać z białkami! DNA musi współdziałać z białkami! Specyficzność oddziaływań między DNA a białkami wiążącymi DNA zależy od: zmian konformacyjnych wzdłuż cząsteczki DNA zróżnicowania struktury DNA wynikającego z sekwencji

Bardziej szczegółowo

Proteomika: umożliwia badanie zestawu wszystkich lub prawie wszystkich białek komórkowych

Proteomika: umożliwia badanie zestawu wszystkich lub prawie wszystkich białek komórkowych Proteomika: umożliwia badanie zestawu wszystkich lub prawie wszystkich białek komórkowych Zalety w porównaniu z analizą trankryptomu: analiza transkryptomu komórki identyfikacja mrna nie musi jeszcze oznaczać

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klas pierwszych

Wymagania edukacyjne z biologii dla klas pierwszych Wymagania edukacyjne z biologii dla klas pierwszych Rozdział Sposób zapisywania i odczytywania informacji genetycznej. Przypomnienie przedstawia strukturę podwójnej helisy DNA, wykazuje jej rolę w przechowywaniu

Bardziej szczegółowo

Podstawy genetyki. Genetyka klasyczna, narzędzia badawcze genetyki

Podstawy genetyki. Genetyka klasyczna, narzędzia badawcze genetyki Podstawy genetyki Genetyka klasyczna, narzędzia badawcze genetyki Podręczniki } Podstawy biologii molekularnej L.A. Allison } Genomy TA Brown, wyd. 3 } Genetyka molekularna P Węgleński (red.), wyd. 2 2

Bardziej szczegółowo

Pokrewieństwo, rodowód, chów wsobny

Pokrewieństwo, rodowód, chów wsobny Pokrewieństwo, rodowód, chów wsobny Pokrewieństwo Pokrewieństwo, z punktu widzenia genetyki, jest podobieństwem genetycznym. Im osobniki są bliżej spokrewnione, tym bardziej są podobne pod względem genetycznym.

Bardziej szczegółowo

Polimorfizm genu mitochondrialnej polimerazy gamma (pol γ) w populacjach ludzkich Europy

Polimorfizm genu mitochondrialnej polimerazy gamma (pol γ) w populacjach ludzkich Europy Polimorfizm genu mitochondrialnej polimerazy gamma (pol γ) w populacjach ludzkich Europy Praca wykonana pod kierunkiem dr hab. Tomasza Grzybowskiego w Katedrze Medycyny Sądowej w Zakładzie Genetyki Molekularnej

Bardziej szczegółowo

Organizacja genomu człowieka i sekwencjonowanie DNA

Organizacja genomu człowieka i sekwencjonowanie DNA Organizacja genomu człowieka i sekwencjonowanie DNA Materiały dydaktyczne współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Organizacja genów na ludzkim chromosomie.

Bardziej szczegółowo

Test BRCA1. BRCA1 testing

Test BRCA1. BRCA1 testing Test BRCA1 BRCA1 testing 2 Streszczenie Za najczęstszą przyczynę występowania wysokiej, genetycznie uwarunkowanej predyspozycji do rozwoju raka piersi i/lub jajnika w Polsce uznaje się nosicielstwo trzech

Bardziej szczegółowo

Occurrence of the white potato nematode Globodera pallida (Stone, 1973) Behrens, 1975 (Nematoda: Heteroderidae) on the territory of Poland

Occurrence of the white potato nematode Globodera pallida (Stone, 1973) Behrens, 1975 (Nematoda: Heteroderidae) on the territory of Poland PROGRESS IN PLANT PROTECTION/POSTĘPY W OCHRONIE ROŚLIN 52 (4) 2012 Occurrence of the white potato nematode pallida (Stone, 197) Behrens, 1975 (Nematoda: Heteroderidae) on the territory of Poland Wystąpienie

Bardziej szczegółowo

LOKALIZACJA GENÓW WPŁYWAJĄCYCH NA JAKOŚĆ JABŁEK NA MAPIE REFERENCYJNEJ GENOMU JABŁONI (Malus domestica Borkh.)

LOKALIZACJA GENÓW WPŁYWAJĄCYCH NA JAKOŚĆ JABŁEK NA MAPIE REFERENCYJNEJ GENOMU JABŁONI (Malus domestica Borkh.) ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU SADOWNICTWA I KWIACIARSTWA TOM 16 2008 LOKALIZACJA GENÓW WPŁYWAJĄCYCH NA JAKOŚĆ JABŁEK NA MAPIE REFERENCYJNEJ GENOMU JABŁONI (Malus domestica Borkh.) Localization of genes affecting

Bardziej szczegółowo

Badanie predyspozycji do łysienia androgenowego u kobiet (AGA)

Badanie predyspozycji do łysienia androgenowego u kobiet (AGA) Badanie predyspozycji do łysienia androgenowego u kobiet (AGA) RAPORT GENETYCZNY Wyniki testu dla Pacjent Testowy Pacjent Pacjent Testowy ID pacjenta 0999900004112 Imię i nazwisko pacjenta Pacjent Testowy

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z przedmiotu Biologia. Podręcznik Biologia na czasie wyd. Nowa Era, zakres podstawowy Rok szkolny 2013/2014

Wymagania edukacyjne z przedmiotu Biologia. Podręcznik Biologia na czasie wyd. Nowa Era, zakres podstawowy Rok szkolny 2013/2014 Wymagania edukacyjne z przedmiotu Biologia. Podręcznik Biologia na czasie wyd. Nowa Era, zakres podstawowy Rok szkolny 2013/2014 Dział programu I. Od genu do cechy Lp. Temat Poziom wymagań dopuszczający

Bardziej szczegółowo

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 1652937. (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 18.10.2005 05256463.

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 1652937. (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 18.10.2005 05256463. RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 1652937 (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 18.10.2005 05256463.0 (13) (51) T3 Int.Cl. C12Q 1/68 (2006.01)

Bardziej szczegółowo

PCR - ang. polymerase chain reaction

PCR - ang. polymerase chain reaction PCR - ang. polymerase chain reaction Technika PCR umożliwia otrzymywanie dużej liczby kopii specyficznych fragmentów DNA (czyli amplifikację zwielokrotnienie fragmentu DNA) Jest to reakcja powielania (replikacji)

Bardziej szczegółowo

Podstawy inżynierii genetycznej

Podstawy inżynierii genetycznej Metody bioinformatyki Podstawy inżynierii genetycznej prof. dr hab. Jan Mulawka Czym jest inżynieria genetyczna Zbiór technik rekombinowania i klonowania DNA Wydzielanie i charakteryzowanie pojedyńczych

Bardziej szczegółowo

Zaoczne Liceum Ogólnokształcące Pegaz

Zaoczne Liceum Ogólnokształcące Pegaz WYMAGANIA EGZAMINACYJNE ROK SZKOLNY 2015/2016 Semestr jesienny TYP SZKOŁY: liceum ogólnokształcące PRZEDMIOT: biologia SEMESTR: II LICZBA GODZIN W SEMESTRZE: 15 PROGRAM NAUCZANIA: Program nauczania biologii

Bardziej szczegółowo

TaqNovaHS. Polimeraza DNA RP902A, RP905A, RP910A, RP925A RP902, RP905, RP910, RP925

TaqNovaHS. Polimeraza DNA RP902A, RP905A, RP910A, RP925A RP902, RP905, RP910, RP925 TaqNovaHS RP902A, RP905A, RP910A, RP925A RP902, RP905, RP910, RP925 RP902A, RP905A, RP910A, RP925A RP902, RP905, RP910, RP925 TaqNovaHS Polimeraza TaqNovaHS jest mieszaniną termostabilnej polimerazy DNA

Bardziej szczegółowo

Perspektywy zastosowania badań genomicznych w hodowli zwierząt

Perspektywy zastosowania badań genomicznych w hodowli zwierząt Wiadomości Zootechniczne, R. XLIX (2011), 4: 103 108 Perspektywy zastosowania badań genomicznych w hodowli zwierząt W prowadzenie Wobec stałego wzrostu zaludnienia, rolnictwo odgrywa kluczową rolę w globalnym

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja mutacji C295G genu T u psów rasy polski owczarek nizinny

Identyfikacja mutacji C295G genu T u psów rasy polski owczarek nizinny Roczniki Naukowe Polskiego Towarzystwa Zootechnicznego, t. 9 (2013), nr 4, 9-16 Identyfikacja mutacji C295G genu T u psów rasy polski owczarek nizinny Joanna Gruszczyńska, Aleksandra Haska, Beata Grzegrzółka

Bardziej szczegółowo

FOLIA POMERANAE UNIVERSITATIS TECHNOLOGIAE STETINENSIS Folia Pomer. Univ. Technol. Stetin., Agric., Aliment., Pisc., Zootech. 2014, 309 (29), 123 132

FOLIA POMERANAE UNIVERSITATIS TECHNOLOGIAE STETINENSIS Folia Pomer. Univ. Technol. Stetin., Agric., Aliment., Pisc., Zootech. 2014, 309 (29), 123 132 FOLIA POMERANAE UNIVERSITATIS TECHNOLOGIAE STETINENSIS Folia Pomer. Univ. Technol. Stetin., Agric., Aliment., Pisc., Zootech. 2014, 309 (29), 123 132 Mirosław TYRKA, Joanna CIURA, Magdalena SZELIGA 1 OPTYMALIZACJA

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA Załącznik nr 9 do Zarządzenia Rektora ATH Nr 514/2011/2012z dnia 14 grudnia 2011 r.. Druk DNiSS nr PK_IIIF OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA NAZWA PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA: Genetyka. Kod przedmiotu: 6 Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału z biologii do klasy III.

Rozkład materiału z biologii do klasy III. Rozkład materiału z biologii do klasy III. L.p. Temat lekcji Treści programowe Uwagi 1. Nauka o funkcjonowaniu przyrody. 2. Genetyka nauka o dziedziczności i zmienności. -poziomy różnorodności biologicznej:

Bardziej szczegółowo

Badanie próbek żywności na obecność Genetycznie Zmodyfikowanych Organizmów. Rozdział 9

Badanie próbek żywności na obecność Genetycznie Zmodyfikowanych Organizmów. Rozdział 9 Badanie próbek żywności na obecność Genetycznie Zmodyfikowanych Organizmów Rozdział 9 Wykrywanie jakościowe kukurydzy MON810, kukurydzy Bt-176 i soi Roundup Ready metodą PCR M. Querci, M. Maretti, M. Mazzara

Bardziej szczegółowo

II WYDZIAŁ LEKARSKI, II ROK

II WYDZIAŁ LEKARSKI, II ROK II WYDZIAŁ LEKARSKI, II ROK PRZEDMIOT: BIOLOGIA MEDYCZNA (CZĘŚĆ 1 GENETYKA) PROGRAM ĆWICZEŃ 2009/2010 L.p. Data zajęć Temat zajęć 1. 15.02 18.02 Podstawy genetyki klasycznej (podstawowe pojęcia i definicje

Bardziej szczegółowo

Przyczyny i konsekwencje struktury genetycznej zwierzyny

Przyczyny i konsekwencje struktury genetycznej zwierzyny Przyczyny i konsekwencje struktury genetycznej zwierzyny Wanda Olech, Zuza Nowak, Zbigniew Borowski - Wydział Nauk o Zwierzętach SGGW - Instytut Badawczy Leśnictwa Łowiectwo w zrównowaŝonej gospodarce

Bardziej szczegółowo

7. Metody molekularne jako źródło informacji botanicznej i lichenologicznej

7. Metody molekularne jako źródło informacji botanicznej i lichenologicznej 7. Metody molekularne jako źródło informacji botanicznej i lichenologicznej 7.2. Metody biologii molekularnej (technika PCR, sekwencjonowanie DNA) wykorzystywane w taksonomii roślin Autor: Magdalena Dudek

Bardziej szczegółowo

Podstawy genetyki SYLABUS A. Informacje ogólne

Podstawy genetyki SYLABUS A. Informacje ogólne Podstawy genetyki A. Informacje ogólne Elementy sylabusu Nazwa jednostki prowadzącej kierunek Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Profil studiów Forma studiów Język Rodzaj Rok studiów /semestr Wymagania

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie Y-SNPs w genetyce sądowej Application of Y-SNPs in forensic genetics

Zastosowanie Y-SNPs w genetyce sądowej Application of Y-SNPs in forensic genetics ARCH. MED. SĄD. KRYMINOL., 2011, LXI, 161-169 PRACE ORYGINALNE / ORIGINAL PAPERS Monica Abreu-Głowacka¹, Małgorzata Koralewska-Kordel¹, Eliza Michalak¹, Czesław Żaba¹, Zygmunt Przybylski² Zastosowanie

Bardziej szczegółowo

Podstawy genetyki. ESPZiWP 2010

Podstawy genetyki. ESPZiWP 2010 Podstawy genetyki ESPZiWP 2010 Genetyka - nauka o dziedziczności i zmienności organizmów, wyjaśniająca prawa rządzące podobieństwami i różnicami pomiędzy osobnikami spokrewnionymi przez wspólnego przodka

Bardziej szczegółowo

Zakład Biologii Molekularnej Materiały do ćwiczeń z przedmiotu: BIOLOGIA MOLEKULARNA

Zakład Biologii Molekularnej Materiały do ćwiczeń z przedmiotu: BIOLOGIA MOLEKULARNA Zakład Biologii Molekularnej Materiały do ćwiczeń z przedmiotu: BIOLOGIA MOLEKULARNA Zakład Biologii Molekularnej Wydział Farmaceutyczny, WUM ul. Banacha 1, 02-097 Warszawa IZOLACJA DNA Z HODOWLI KOMÓRKOWEJ.

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie na Rzecz Dzieci z Zaburzeniami Genetycznymi Badania molekularne

Stowarzyszenie na Rzecz Dzieci z Zaburzeniami Genetycznymi Badania molekularne http://www.genetyka-ginekolog.pl/ Techniki molekularne z przykładami Jedną z podstawowych technik wykorzystywanych w genetyce molekularnej jest RFLP (ang. restriction fragments length polymorphism, czyli

Bardziej szczegółowo

Warunki udzielania świadczeń w rodzaju: świadczenia zdrowotne kontraktowane odrębnie 8. BADANIA GENETYCZNE

Warunki udzielania świadczeń w rodzaju: świadczenia zdrowotne kontraktowane odrębnie 8. BADANIA GENETYCZNE Załącznik nr do Zarządzenia.. Warunki udzielania świadczeń w rodzaju: zdrowotne kontraktowane odrębnie 8. BADANIA GENETYCZNE 8.1 WARUNKI WYMAGANE Załącznik nr 2 do rozporządzenia cz. I lit. M Lp 913-916

Bardziej szczegółowo

Czego nie wiedzą genetycy. wyzwania biologii w XXI wieku

Czego nie wiedzą genetycy. wyzwania biologii w XXI wieku Czego nie wiedzą genetycy wyzwania biologii w XXI wieku Plik z prezentacją http://www.igib.uw.edu.pl (zakładka dydaktyka, popularne ) Podstawowe pojęcia Informacja genetyczna Przekazywana z podziałem komórki

Bardziej szczegółowo

LIDIA CYBULSKA, EWA KAPIŃSKA, JOANNA WYSOCKA, KRZYSZTOF RĘBAŁA, ZOFIA SZCZERKOWSKA

LIDIA CYBULSKA, EWA KAPIŃSKA, JOANNA WYSOCKA, KRZYSZTOF RĘBAŁA, ZOFIA SZCZERKOWSKA ANNALES ACADEMIAE MEDICAE STETINENSIS ROCZNIKI POMORSKIEJ AKADEMII MEDYCZNEJ W SZCZECINIE 2007, 53, SUPPL. 2, 170174 LIDIA CYBULSKA, EWA KAPIŃSKA, JOANNA WYSOCKA, KRZYSZTOF RĘBAŁA, ZOFIA SZCZERKOWSKA Badanie

Bardziej szczegółowo

Analiza mutacji p.d36n i p.n318s oraz polimorfizmu p.s474x genu lipazy lipoproteinowej u chorych z hipercholesterolemią rodzinną.

Analiza mutacji p.d36n i p.n318s oraz polimorfizmu p.s474x genu lipazy lipoproteinowej u chorych z hipercholesterolemią rodzinną. Analiza mutacji p.d36n i p.n318s oraz polimorfizmu p.s474x genu lipazy lipoproteinowej u chorych z hipercholesterolemią rodzinną. Monika śuk opiekun: prof. dr hab. n. med. Janusz Limon Katedra i Zakład

Bardziej szczegółowo

ocena dopuszczająca ocena dostateczna ocena dobra ocena bardzo dobra Dział VII. EKOLOGIA NAUKA O ŚRODOWISKU

ocena dopuszczająca ocena dostateczna ocena dobra ocena bardzo dobra Dział VII. EKOLOGIA NAUKA O ŚRODOWISKU Dział VII. EKOLOGIA NAUKA O ŚRODOWISKU wyróżnia elementy żywe i nieożywione w obserwowanym ekosystemie oblicza zagęszczenie wybranej rośliny na badanym terenie określa znaczenie wiedzy ekologicznej w życiu

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka neurofibromatozy typu I,

Diagnostyka neurofibromatozy typu I, Diagnostyka neurofibromatozy typu I, czyli jak to się robi w XXI wieku dr n. biol. Robert Szymańczak Laboratorium NZOZ GENOMED GENOMED S.A. Neurofibromatoza typu I (choroba von Recklinghausena) częstość

Bardziej szczegółowo

TYPOWANIE MOLEKULARNE W DOCHODZENIU EPIDEMIOLOGICZNYM

TYPOWANIE MOLEKULARNE W DOCHODZENIU EPIDEMIOLOGICZNYM TYPOWANIE MOLEKULARNE W DOCHODZENIU EPIDEMIOLOGICZNYM Stefania Giedrys-Kalemba 7 110 Podstawowym zadaniem zespołu kontroli zakażeń jest prowadzenie systematycznego nadzoru i rejestracji zakażeń w celu

Bardziej szczegółowo

Pamiętając o komplementarności zasad azotowych, dopisz sekwencję nukleotydów brakującej nici DNA. A C C G T G C C A A T C G A...

Pamiętając o komplementarności zasad azotowych, dopisz sekwencję nukleotydów brakującej nici DNA. A C C G T G C C A A T C G A... 1. Zadanie (0 2 p. ) Porównaj mitozę i mejozę, wpisując do tabeli podane określenia oraz cyfry. ta sama co w komórce macierzystej, o połowę mniejsza niż w komórce macierzystej, gamety, komórki budujące

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka molekularna w OIT

Diagnostyka molekularna w OIT Diagnostyka molekularna w OIT B A R B A R A A D A M I K K A T E D R A I K L I N I K A A N E S T E Z J O L O G I I I I N T E N S Y W N E J T E R A P I I U N I W E R S Y T E T M E D Y C Z N Y W E W R O C

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie metody MSSCP do analizy markerów genetycznych raka płuc w ramach projektu FP7: CURELUNG

Wykorzystanie metody MSSCP do analizy markerów genetycznych raka płuc w ramach projektu FP7: CURELUNG Wykorzystanie metody MSSCP do analizy markerów genetycznych raka płuc w ramach projektu FP7: CURELUNG Krzysztof Kucharczyk,dr Prezes Zarządu Spółki H2020 Info Day, Warszawa, 11.12.2013 Prezentacja Firma:

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE BIOLOGIA LICEUM KLASA 1 (POZIOM PODSTAWOWY)

WYMAGANIA EDUKACYJNE BIOLOGIA LICEUM KLASA 1 (POZIOM PODSTAWOWY) WYMAGANIA EDUKACYJNE BIOLOGIA LICEUM KLASA 1 (POZIOM PODSTAWOWY) Rozdział Sposób zapisywania i odczytywania informacji genetycznej. Przypomnienie przedstawia strukturę podwójnej helisy DNA, wykazuje jej

Bardziej szczegółowo

Najczęstsze zjawiska występujące podczas analizy profili DNA w multipleksowych systemach STR

Najczęstsze zjawiska występujące podczas analizy profili DNA w multipleksowych systemach STR Joanna Dąbrowska, Żanetta Makowska, Magdalena Spólnicka, Emilia Szabłowska-Gnap Najczęstsze zjawiska występujące podczas analizy profili DNA w multipleksowych systemach STR Wstęp Metody badań stosowane

Bardziej szczegółowo

4. DNA podporządkowany człowiekowi manipulacje DNA

4. DNA podporządkowany człowiekowi manipulacje DNA . DN podporządkowany człowiekowi manipulacje DN Poznanie mechanizmów replikacji, transkrypcji i translacji oraz rozwój biochemii, genetyki i informatyki doprowadziły do wynalezienia metod pozwalających

Bardziej szczegółowo

Nauka Przyroda Technologie

Nauka Przyroda Technologie Nauka Przyroda Technologie 2013 Tom 7 Zeszyt 4 ISSN 1897-7820 http://www.npt.up-poznan.net #58 Dział: Zootechnika Copyright Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu ROMAN NIŻNIKOWSKI, GRZEGORZ

Bardziej szczegółowo

2014-03-26. Analiza sekwencji promotorów

2014-03-26. Analiza sekwencji promotorów 2014-03-26 Analiza sekwencji promotorów 1 2014-03-26 TFy tworzą zawiły układ regulacyjny, na który składają się różne oddziaływania białko białko poprzez wytworzenie PĘTLI Specyficzne TFy Ogólne TFy Benfey,

Bardziej szczegółowo

Recenzja pracy doktorskiej Mgr Natalii Sawki. gatunków zespołu Paramecium aurelia

Recenzja pracy doktorskiej Mgr Natalii Sawki. gatunków zespołu Paramecium aurelia NENCKI INSTITUTE OF EXPERIMENTAL BIOLOGY POLISH ACADEMY OF SCIENCES 3, Pasteur Str, 02-093 Warsaw, Poland Phone: (48-22) 5892357; Fax: (48-22) 822 53 42 Recenzja pracy doktorskiej Mgr Natalii Sawki pt.

Bardziej szczegółowo