DOZYMETRIA BIOLOGICZNA DO REKONSTRUKCJI DAWEK POCHŁONIĘTYCH W WYPADKACH RADIACYJNYCH W RADIOTERAPII

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "DOZYMETRIA BIOLOGICZNA DO REKONSTRUKCJI DAWEK POCHŁONIĘTYCH W WYPADKACH RADIACYJNYCH W RADIOTERAPII"

Transkrypt

1 DOZYMETRIA BIOLOGICZNA DO REKONSTRUKCJI DAWEK POCHŁONIĘTYCH W WYPADKACH RADIACYJNYCH W RADIOTERAPII Andrzej Wójcik, Guenther Stephan, Sylwester Sommer Witold Urbanik 47, Paweł Kukolowicz v, Tomasz Kuszewski v, i uo Stanisław Góźdź ' == Instytut Chemii i Techniki Jądrowej, Warszawa, CN Akademia Świętokrzyska, Kielce _j Bundesamtfuer Strahlenschutz, Monachium, Niemcy ^= 47 Akademia Ekonomiczna, Wroclaw 57 Świętokrzyskie Centrum Onkologii, Kielce Abstract BIOLOGICAL DOSIMETRY FOR THE RECONSTRUCTION OF DOSES ABSORBED DURING ACCIDENTS IN RADIOTHERAPY Medical radiation represents by far the largest man-made source of radiation exposure. The recent accident in a radiotherapy unit in Białystok, Poland, clearly showed the necessity to develop biological methods allowing a reconstruction of the absorbed dose in case of an accidental exposure. We are currently analyzing the frequencies of micronuclei in lymphocytes of patients undergoing teleradiotherapy of tumors localized in different parts of the body. The aim of the studies is the setting up of appropriate calibration curves with the help of which a dose absorbed during an accident could be estimated. In addition, the applicability of such calibration curves for quality assurance of tclcradiotherapy will be considered. In order to calculate the expected frequencies of aberrations and micronuclei in lymphocytes of patients undergoing teleradiotherapy a mathematical model was developed. The modeled dose-response curves agree well with the majority of published experimental results and will serve as a basis for ongoing studies.. WPROWADZENIE Zastosowanie promieniowania jonizującego w medycynie jest głównym źródłem narażenia ludności na promieniowanie wytwarzane przez człowieka []. Szacuje się, że na całym świecie wykonuje się rocznie około 2 miliardów badań diagnostycznych, 2 miliony zabiegów w medycynie nuklearnej oraz 5,5 miliona zabiegów terapeutycznych przy użyciu promieniowania megawoltowego. Bezsporną rzeczą jest, że pożytek zdrowotny wypływający z prawidłowego napromieniania przewyższa możliwy uszczerbek dla zdrowia. Niestety, tak szerokie stosowanie promieniowania niesie za sobą ryzyko błędu ludzkiego lub awarii sprzętu i, w konsekwencji, niekontrolowanego narażenia pacjentów na wysokie dawki promieniowania. Z 46 śmiertelnych ofiar wypadków radiacyjnych które wydarzyły się w ostatnich 2 latach, zmarło na skutek wypadków w 27

2 radioterapii (tabela). Ostatni tego typu wypadek wydarzył się w Białymstoku, zaś jego bezpośrednią przyczyną była awaria akceleratora Neptun lop. Tabela. Poważne wypadki radiacyjne na świecie od grudnia 990 roku (na podstawie [2]). Miejsce Rodzaj urządzenia Liczba osób narażonych Liczba ofiar śmiertelnych Białoruś Chiny zz 90 Costa Rica 27 7 Egipt 7 2 Estonia Japonia EJ 6 2 Rosja EJ Hiszpania 27 5 Tajlandia 9 USA Panama 28 8 Polska 5 0 Razem źródło zamknięte, EJ - energetyka j ądrowa, - radioterapia. Wypadek białostocki wykazał trudności w ustaleniu wysokości dawek pochłoniętych na podstawie rekonstrukcji przebiegu awarii. Ponieważ tzw. późne skutki promieniowania, które są szczególnie niebezpieczne dla zdrowia, pojawiają się z opóźnieniem rzędu tygodni lub miesięcy po ekspozycji, szybkie ustalenie wysokości dawki pochłoniętej pozwoliłoby na podjęcie odpowiednich działań medycznych. Jedna z najlepiej sprawdzonych metod szacowania wysokości dawki pochłoniętej polega na analizie poziomu uszkodzeń cytogenetycznych (aberracji chromosomowych lub mikrojąder) w limfocytach krwi obwodowej []. Wiarygodność metody dozymetrii biologicznej została wielokrotnie sprawdzona zarówno na modelach zwierzęcych [], jak i w szeregu wypadków radiacyjnych, które wydarzyły się w ostatnich latach [4]. Wysokość dawki pochłoniętej odczytuje się na podstawie tzw. krzywej kalibracyjnej, czyli zależności dawka-efekt dla limfocytów napromienionych in vitro różnymi dawkami promieniowania jonizującego []. 28

3 2. ZASTOSOWANIE DOZYMETRII BIOLOGICZNEJ DO OCENY DAWEK W AWARII BIAŁOSTOCKIEJ Dozymetria biologiczna umożliwia dokładną ocenę dawki w przypadkach napromienienia całego ciała. Dokładność oceny maleje proporcjonalnie 50 o o pacjentki kontrolne O pacjentki narażone O O l 20 CD -Q O Dawka równoważna dla całego ciała (Gy) Rys.. Wynik analizy częstości aberracji chromosomowych w limfocytach pacjentek narażonych na skutek awarii białostockiej (białe symbole) oraz w limfocytach pacjentek poddawanych analogicznej, prawidłowej teleradioterapii (czarne symbole). Ciągła linia: dopasowanie wartości kontrolnych metodą najmniejszych kwadratów. do objętości napromienionej krwi, ponieważ pobrana po napromienieniu próbka limfocytów zawierać będzie komórki napromienione i nie napromienione w stosunku trudnym do określenia. Sytuacją kiedy problem ten jest wyraźnie widoczny jest napromienianie pacjentów podczas teleradioterapii. Objętość napromienionej tkanki jest mała, a czas napromieniania wynosi z reguły mniej niż 2 minuty. Całkowita dawka terapeutyczna jest frakcjonowana, najczęściej po 2 Gy, 5 razy w tygodniu. Na rys. l przedstawiono wynik analizy częstości aberracji chromosomowych w limfocytach pacjentek białostockich poparzonych na skutek awarii akceleratora Neptun lop (białe symbole) oraz częstość aberracji u pacjentek poddawanych prawidłowej teleradioterapii (czarne symbole). Dokładny opis stosowanych metod zostanie przedstawiony w innej pracy (w przygotowaniu). Należy założyć, że wyższa niż oczekiwana częstość aberracji w limfocytach pacjentek, 4 i 2 jest wynikiem dawki awaryjnej. Częstość aberracji 29

4 na poziomie kontrolnym u pacjentek l i 5 wskazuje ograniczenia zastosowanej metody do wykrycia dawki pochłoniętej w warunkach awarii białostockiej. Obecnie brakuje metod umożliwiających obliczenie wysokości dawki awaryjnej u pacjentek, 4 i 2.. MODEL POWSTAWANIA ABERRACJI W LIMFOCYTACH PACJENTÓW PODDAWANYCH RADIOTERAPII W kilku pracowniach podjęto badania, których celem było sprawdzenie, czy istnieje korelacja między częstością aberracji chromosomowych lub mikrojąder w limfocytach napromienionych in vitro różnymi dawkami promieniowania a częstością aberracji znajdowaną w limfocytach pacjentów napromienianych w trakcie teleradioterapii. W przypadku dobrej korelacji, krzywa zależności in vitro służyć by mogła jako krzywa kalibracyjna do odczytania dawki otrzymanej w trakcie radioterapii. W celu sprowadzenia wielkości dawek do podobnego poziomu, dawki otrzymane w trakcie radioterapii przelicza się do formy tzw. równoważnej dawki dla całego ciała (ang. equivalent whole body dose - EWBD), sumując pochłoniętą energię promieniowania (w Joulach) i dzieląc ją przez masę ciała pacjenta [5, 6]. Uzyskane wyniki wskazują wysoką zgodność obu krzywych w zakresie dawek do 2 Gy. W zakresie wyższych dawek, krzywa in vitro przyjmuje kształt zależności kwac :atowej, podczas kiedy krzywą in vivo najlepiej daje się opisać zależnością liniową [6]. O ile liniowo-kwadratowy przebieg krzywej in vitro znajduje wytłumaczenie w modelach powstawania aberracji chromosomowych [], to brak elementu kwadratowego w zależności in vivo autorzy tłumaczą eliminacją komórek mocno uszkodzonych po dawkach powyżej 2 Gy [6]. Interpretacja ta wydaje się pomijać różnicę w sposobie napromieniania komórek in vitro (jedna dawka promieniowania) i in vivo (napromienianie frakcjonowane). Powstaje zatem pytanie, jaki przebieg ma oczekiwana krzywa zależności dawka-efekt w limfocytach napromienionych in vivo w sposób frakcjonowany. Aby odpowiedzieć na to pytanie, opracowano model matematyczny, przy pomocy którego obliczono oczekiwane częstości aberracji w limfocytach pacjentów poddawanych radioterapii. Matematyczny opis modelu przedstawiono w [7]. Wyniki obliczenia przedstawiono na rys. 2. Częstość aberracji chromosomowych rośnie z liczbą frakcji w sposób liniowy, zaś stopień nachylenia krzywej jest proporcjonalny, zgodnie z oczekiwaniem, do objętości napromienionej tkanki. Mimo że model opiera się na prostym założeniu całkowitego mieszania się limfocytów w ciele pacjenta po każdej 0

5 70 o o -^ objętość: 2 O objętość: 4 r objętość: 6 V objętość: 8 objętość: liczba frakcji Rys. 2. Obliczone z zastosowaniem modelu częstości aberracji chromosomowych w zależności od liczby frakcji oraz objętości napromienionej tkanki w limfocytach pacjenta o masie ciała 70 kg napromienianego dawką frakcyjną 2 Gy. Szczegółowy opis modelu w [7]. frakcji oraz braku eliminacji komórek napromienionych, wyniki są zgodne z opublikowanymi wynikami empirycznymi (piśmiennictwo zestawiono w [7]). Oznacza to, że liniowa zależność dawka-efekt wynika z frakcjonowania napromieniania a nie selektywnej eliminacji uszkodzonych komórek. Wydaje się zatem, że próby stosowania standardowych, liniowokwadratowych krzywych kalibracyjnych do oszacowania wysokości dawki pochłoniętej w radioterapii są nie prawidłowe. Prowadzone przez nas obecnie badania skupiają się na analizie częstości mikrojąder w limfocytach pacjentów poddawanych teleradioterapii, z nowotworami o różnej lokalizacji. Celem badań jest sprawdzenie, czy uzyskane zależności dawka-efekt mogą w przyszłości służyć jako krzywe kalibracyjne dla rekonstrukcji dawki pochłoniętej w radioterapii. Dodatkowym celem badań jest sprawdzenie w jakim stopniu ocena poziomu uszkodzeń cytogenetycznych w limfocytach krwi pacjentów służyć może do oceny jakości teleradioterapii. LITERATURA []. UNSCEAR 2000: Sources and Effects of Ionizing Radiation. Vol

6 [2]. Ricks R.C., Berger M.E., O'Hara M: The Medical Basis for Radiation-Accident Preparedness. The Clinical Care of Victims. The Parthenon Publishing Group, Boca Raton []. Biological dosimetry: chromosomal aberration analysis for dose assessment. IAEA Technical Reports Series No. 260, Vienna 986. [4]. Ramalho A.T., Curado M.P., Natarajan A.T.: Lifespan of human lymphocytes estimated during a six year cytogenetic follow-up of indivi-duals accidentally exposed in the 987 radiological accident in Brazil. Mutat. Res., (995). [5]. Lee T.-K., O'Brien K.F., Naves J.L., Christie K.I., Arastu H.H., Eaves G.S., Wiley A.L. Jr, Karlsson U.L., Salehpour M.R.: Micronuclei in lymphocytes of prostate cancer patients undergoing radiation therapy. Mutat. Res., (2000). [6]. Venkatachalam P., Solomon F.D.P., Prabhu B.K., Mohankumar M.N., Gajendiran N., Jeevanram R.K.: Estimation of dose in cancer patients treated with fractionated radiotherapy using translocation, dicentrics and micronuclei frequency in peripheral blood lymphocytes. Mutat. Res., 429, -2 (999). [7]. Urbanik W., Kukołowicz P., Kuszewski T., Góźdź S., Wójcik A.: Modeling the frequencies of chromosomal aberrations in peripheral lymphocytes of patients undergoing radiotherapy. Int. J. Radiat. Biol. (wysłane do druku). 2

Badania osobniczej promieniowrażliwości pacjentów poddawanych radioterapii. Andrzej Wójcik

Badania osobniczej promieniowrażliwości pacjentów poddawanych radioterapii. Andrzej Wójcik Badania osobniczej promieniowrażliwości pacjentów poddawanych radioterapii Andrzej Wójcik Zakład Radiobiologii i Immunologii Instytut Biologii Akademia Świętokrzyska Świętokrzyskie Centrum Onkologii Fig.

Bardziej szczegółowo

J E Z I E R S K A K A R O L I N A

J E Z I E R S K A K A R O L I N A Warunki bezpiecznego stosowania promieniowania jonizującego dla wszystkich rodzajów ekspozycji medycznej: Zapobieganie i postępowanie w sytuacjach awaryjnych. J E Z I E R S K A K A R O L I N A Wypadek

Bardziej szczegółowo

Ochrona przed promieniowaniem jonizującym. Źródła promieniowania jonizującego. Naturalne promieniowanie tła. dr n. med.

Ochrona przed promieniowaniem jonizującym. Źródła promieniowania jonizującego. Naturalne promieniowanie tła. dr n. med. Ochrona przed promieniowaniem jonizującym dr n. med. Jolanta Meller Źródła promieniowania jonizującego Promieniowanie stosowane w celach medycznych Zastosowania w przemyśle Promieniowanie związane z badaniami

Bardziej szczegółowo

OD ROZPOZNANIA DO NAPROMIENIANIA. Edyta Dąbrowska

OD ROZPOZNANIA DO NAPROMIENIANIA. Edyta Dąbrowska OD ROZPOZNANIA DO NAPROMIENIANIA Edyta Dąbrowska METODY LECZENIA NOWOTWORÓW - chirurgia - chemioterapia - radioterapia CEL RADIOTERAPII dostarczenie wysokiej dawki promieniowania do objętości tarczowej

Bardziej szczegółowo

Ochrona radiologiczna kobiet w ciąży

Ochrona radiologiczna kobiet w ciąży Ochrona radiologiczna kobiet w ciąży Mirosław Lewocki Zachodniopomorskie Centrum Onkologii Instytut Fizyki Uniwersytetu Szczecińskiego ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 18 lutego 2011 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

Rozwój metod dozymetrii biologicznej oraz biofizycznych markerów i indykatorów wpływu promieniowania na organizmy żywe

Rozwój metod dozymetrii biologicznej oraz biofizycznych markerów i indykatorów wpływu promieniowania na organizmy żywe Rozwój metod dozymetrii biologicznej oraz biofizycznych markerów i indykatorów wpływu promieniowania na organizmy żywe Marcin Kruszewski Centrum Radiobiologii i Dozymetrii Biologicznej Instytut Chemii

Bardziej szczegółowo

Przyczyny i czynniki powodujące wypadki w radioterapii.

Przyczyny i czynniki powodujące wypadki w radioterapii. Przyczyny i czynniki powodujące wypadki w radioterapii. Na podstawie raportów opracowanych przez US Nuclear Regulary Commision i MAEA. (Poniższe tabele przedstawiają klasy i częstotliwość wypadków w radioterapii

Bardziej szczegółowo

Czysta i bezpieczna? Elektrownia jądrowa w Polsce. Białaczki dziecięce wokół elektrowni jądrowych

Czysta i bezpieczna? Elektrownia jądrowa w Polsce. Białaczki dziecięce wokół elektrowni jądrowych Czysta i bezpieczna? Elektrownia jądrowa w Polsce Białaczki dziecięce wokół elektrowni jądrowych Andrzej Wójcik Akademia świętokrzyska w Kielcach Instytut Chemii i Techniki Jądrowej w Warszawie awojcik@pu.kielce.pl

Bardziej szczegółowo

MALOWANIE CHROMOSOMÓW I PRZEDWCZESNA KONDENSACJA CHROMATYNY - NOWE METODY DOZYMETRII BIOLOGICZNEJ

MALOWANIE CHROMOSOMÓW I PRZEDWCZESNA KONDENSACJA CHROMATYNY - NOWE METODY DOZYMETRII BIOLOGICZNEJ MALOWANIE CHROMOSOMÓW I PRZEDWCZESNA KONDENSACJA CHROMATYNY - NOWE METODY DOZYMETRII BIOLOGICZNEJ Sylwester Sommer, Maria Wojewódzka, Iwona Buraczewska, Grażyna Kobiałko, Joanna Pontek, Irena Szumiel,

Bardziej szczegółowo

Grzegorz Bielęda Zakład Fizyki Medycznej Wielkopolskie Centrum Onkologii

Grzegorz Bielęda Zakład Fizyki Medycznej Wielkopolskie Centrum Onkologii Grzegorz Bielęda Zakład Fizyki Medycznej Wielkopolskie Centrum Onkologii Historia implanty stałe 1911 Pasteau -pierwsze doniesienie na temat brachyterapii w leczeniu raka prostaty. Leczenie polegało na

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy zakres szkolenia wymagany dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień inspektora ochrony radiologicznej

Szczegółowy zakres szkolenia wymagany dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień inspektora ochrony radiologicznej Załącznik nr 1 Szczegółowy zakres szkolenia wymagany dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień inspektora ochrony radiologicznej Lp. Zakres tematyczny (forma zajęć: wykład W / ćwiczenia obliczeniowe

Bardziej szczegółowo

Nowe techniki radioterapii w doniesieniach z ASTRO 57

Nowe techniki radioterapii w doniesieniach z ASTRO 57 Nowe techniki radioterapii w doniesieniach z ASTRO 57 Małgorzata Skórska Zakład Fizyki Medycznej Wielkopolskie Centrum Onkologii Nowe techniki RT SBRT & SRS MRI-Guided RT Drukarki 3D Terapia hadronowa

Bardziej szczegółowo

FIZYCZNE PODSTAWY RADIOTERAPII ZASADY RADIOTERAPII ŹRÓDŁA PROMIENIOWANIA TERAPEUTYCZNEGO ENERGIA PROMIENIOWANIA RODZAJE PROMIENIOWANIA

FIZYCZNE PODSTAWY RADIOTERAPII ZASADY RADIOTERAPII ŹRÓDŁA PROMIENIOWANIA TERAPEUTYCZNEGO ENERGIA PROMIENIOWANIA RODZAJE PROMIENIOWANIA FIZYCZNE PODSTAWY RADIOTERAPII ZASADY RADIOTERAPII WILHELM CONRAD ROENTGEN PROMIENIE X 1895 ROK PROMIENIOWANIE JEST ENERGIĄ OBEJMUJE WYSYŁANIE, PRZENOSZENIE I ABSORPCJĘ ENERGII POPRZEZ ŚRODOWISKO MATERIALNE

Bardziej szczegółowo

Biologiczne podstawy radioterapii Wykład 4 podstawy radioterapii

Biologiczne podstawy radioterapii Wykład 4 podstawy radioterapii Biologiczne podstawy radioterapii Wykład 4 podstawy radioterapii czyli dlaczego komórki nowotworowe są bardziej wrażliwe na działanie promieniowania jonizującego od komórek prawidłowych? A tumor is a conglomerate

Bardziej szczegółowo

CENTRALNE LABORATORIUM OCHRONY RADIOLOGICZNEJ ZAKŁAD KONTROLI DAWEK I WZORCOWANIA

CENTRALNE LABORATORIUM OCHRONY RADIOLOGICZNEJ ZAKŁAD KONTROLI DAWEK I WZORCOWANIA Badanie zróżnicowania osobniczej podatności na indukcję radiacyjnych złamań chromatydowych w chromosomach limfocytów krwi obwodowej osób zawodowo narażonych na promieniowanie jonizujące dr Maria Kowalska

Bardziej szczegółowo

Pacjent SOR w aspekcie ochrony radiologicznej - kobiety w ciąży. dr Piotr Pankowski

Pacjent SOR w aspekcie ochrony radiologicznej - kobiety w ciąży. dr Piotr Pankowski Pacjent SOR w aspekcie ochrony radiologicznej - kobiety w ciąży dr Piotr Pankowski Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. Prawo atomowe (Dz. U. 2012.264) Art. 33c 6. Dzieci, kobiety w wieku rozrodczym, kobiety

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedra Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 4 i 5 OCENA EKOTOKSYCZNOŚCI TEORIA Chemia zanieczyszczeń środowiska

Bardziej szczegółowo

Przewidywane skutki awarii elektrowni w Fukushimie. Paweł Olko Instytut Fizyki Jądrowej PAN

Przewidywane skutki awarii elektrowni w Fukushimie. Paweł Olko Instytut Fizyki Jądrowej PAN Przewidywane skutki awarii elektrowni w Fukushimie Paweł Olko Instytut Fizyki Jądrowej PAN Plan prezentacji 1. Ryzyko i dawki w ochronie przed promieniowaniem 2. Skutki ekonomiczne i zdrowotne po awarii

Bardziej szczegółowo

Podstawowe zasady ochrony radiologicznej

Podstawowe zasady ochrony radiologicznej OCHRONA RADIOLOGICZNA 1 Podstawowe zasady ochrony radiologicznej Jakub Ośko OCHRONA RADIOLOGICZNA zapobieganie narażeniu ludzi i skażeniu środowiska, a w przypadku braku możliwości zapobieżenia takim sytuacjom

Bardziej szczegółowo

Program szkolenia dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień Inspektora Ochrony Radiologicznej

Program szkolenia dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień Inspektora Ochrony Radiologicznej Program szkolenia dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień Inspektora Ochrony Radiologicznej - RMZ z dnia 21 grudnia 2012 r. (DZ. U. z 2012 r. poz. 1534) Lp. Zakres tematyczny 1. Podstawowe pojęcia

Bardziej szczegółowo

1. WPROWADZENIE PL0202049

1. WPROWADZENIE PL0202049 OCENA DAWKI POCHŁONIĘTEJ W DIAGNOSTYCE MEDYCZNEJ RADIOIZOTOPOWEJ I RENTGENOWSKIEJ Marta Wasilewska-Radwańska 17, Artur Stępień 2 ' Wydział Fizyki i Techniki Jądrowej, Akademia Górniczo-Hutnicza, Kraków

Bardziej szczegółowo

System zarządzania jakością

System zarządzania jakością System zarządzania jakością mgr inż. Wioletta Korycka-Sawińska Zachodniopomorskie Centrum Onkologii Szczecin czerwiec 2013 System zarządzania jakością Zespół systematycznie planowanych i wykonywanych działań,

Bardziej szczegółowo

Wymagany zakres szkolenia dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień

Wymagany zakres szkolenia dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień Dziennik Ustaw 5 Poz. 1534 Załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2012 r. (poz. 1534) Wymagany zakres szkolenia dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień inspektora ochrony

Bardziej szczegółowo

Czym jest ICRP? What is ICRP? ICRP Recommendations for Safety Use of Ionising Radiation in Medicine

Czym jest ICRP? What is ICRP? ICRP Recommendations for Safety Use of Ionising Radiation in Medicine 1 Radiation Protection in Medicine Past, Present and Future Challenges. Lodz, 26th October 2005 Ochrona Radiologiczna w medycynie minione, współczesne i przyszłe wyzwania. Łódź, 26 Październik 2005 Some

Bardziej szczegółowo

KONTROLA DAWEK INDYWIDUALNYCH I ŚRODOWISKA PRACY. Magdalena Łukowiak

KONTROLA DAWEK INDYWIDUALNYCH I ŚRODOWISKA PRACY. Magdalena Łukowiak KONTROLA DAWEK INDYWIDUALNYCH I ŚRODOWISKA PRACY Magdalena Łukowiak Narażenie zawodowe Narażenie proces, w którym organizm ludzki podlega działaniu promieniowania jonizującego. Wykonywanie obowiązków zawodowych,

Bardziej szczegółowo

Rola brachyterapii w leczeniu wznowy miejscowej raka stercza

Rola brachyterapii w leczeniu wznowy miejscowej raka stercza Rola brachyterapii w leczeniu wznowy miejscowej raka stercza dr hab. med. Roman Makarewicz, prof. UMK Katedra i Klinika Onkologii i Brachyterapii Collegium Medicum UMK Centrum Onkologii w Bydgoszczy JASTRZĘBIA

Bardziej szczegółowo

Techniki Jądrowe w Diagnostyce i Terapii Medycznej

Techniki Jądrowe w Diagnostyce i Terapii Medycznej Techniki Jądrowe w Diagnostyce i Terapii Medycznej Wykład 11, 19 maja 2015 Zygmunt Szefliński Środowiskowe Laboratorium Ciężkich Jonów szef@fuw.edu.pl http://www.fuw.edu.pl/~szef/ Terapia nowotworów z

Bardziej szczegółowo

S T R E S Z C Z E N I E

S T R E S Z C Z E N I E STRESZCZENIE Cel pracy: Celem pracy jest ocena wyników leczenia napromienianiem chorych z rozpoznaniem raka szyjki macicy w Świętokrzyskim Centrum Onkologii, porównanie wyników leczenia chorych napromienianych

Bardziej szczegółowo

Ocena wp³ywu warunków pracy na nara enie na promieniowanie jonizuj¹ce pracowników Zak³adu Medycyny Nuklearnej

Ocena wp³ywu warunków pracy na nara enie na promieniowanie jonizuj¹ce pracowników Zak³adu Medycyny Nuklearnej Wspó³czesna Onkologia (2002) vol. 6; 8 (540 544) Nara enie pracowników Zak³adu Medycyny Nuklearnej na promieniowanie jonizuj¹ce zale y od wielu czynników, przede wszystkim od rodzaju i aktywnoœci stosowanych

Bardziej szczegółowo

Wpływ promieniowania jonizującego na organizmy

Wpływ promieniowania jonizującego na organizmy Wpływ promieniowania jonizującego na organizmy Napromienienie Oznacza pochłonięcie energii promieniowania i co za tym idzieotrzymanie dawki promieniowania Natomiast przy pracy ze źródłami promieniotwórczymi

Bardziej szczegółowo

Dozymetria biologiczna

Dozymetria biologiczna OCHRONA RADIOLOGICZNA 2 Dozymetria biologiczna Jakub Ośko Dozymetria biologiczna Pozwala na ocenę dawki pochłoniętej na podstawie zmian zachodzących w organizmie człowieka. Stosowana w sytuacjach awaryjnych

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 1 sierpnia 2013 r. Poz. 874

Warszawa, dnia 1 sierpnia 2013 r. Poz. 874 Warszawa, dnia 1 sierpnia 2013 r. Poz. 874 OBWIESZCZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie minimalnych wymagań

Bardziej szczegółowo

Możliwości pozytonowej emisyjnej tomografii ( PET ) w prowadzeniu pacjenta ze szpiczakiem mnogim.

Możliwości pozytonowej emisyjnej tomografii ( PET ) w prowadzeniu pacjenta ze szpiczakiem mnogim. Możliwości pozytonowej emisyjnej tomografii ( PET ) w prowadzeniu pacjenta ze szpiczakiem mnogim. Bogdan Małkowski Zakład Medycyny Nuklearnej Centrum Onkologii Bydgoszcz Zastosowanie fluorodeoksyglukozy

Bardziej szczegółowo

DAWKA SKUTECZNA I EKWIWALENTNA A RYZYKO RADIACYJNE. EFEKTY STOCHASTYCZNE I DETERMINISTYCZNE. Magdalena Łukowiak

DAWKA SKUTECZNA I EKWIWALENTNA A RYZYKO RADIACYJNE. EFEKTY STOCHASTYCZNE I DETERMINISTYCZNE. Magdalena Łukowiak DAWKA SKUTECZNA I EKWIWALENTNA A RYZYKO RADIACYJNE. EFEKTY STOCHASTYCZNE I DETERMINISTYCZNE. Magdalena Łukowiak Równoważnik dawki. Równoważnik dawki pochłoniętej, biologiczny równoważnik dawki, dawka równoważna

Bardziej szczegółowo

Wykład 4 - Dozymetria promieniowania jądrowego

Wykład 4 - Dozymetria promieniowania jądrowego Podstawy prawne Wykład 4 - Dozymetria promieniowania jądrowego http://www.paa.gov.pl/ - -> akty prawne - -> Prawo Atomowe Centralne Laboratorium Ochrony Radiologicznej -- www.clor.waw.pl 1 http://www.sejm.gov.pl/

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ SZKOLENIOWY SZKOLENIE WSTĘPNE PRACOWNIKA ZATRUDNIONEGO W NARAŻENIU NA PROMIENIOWANIE JONIZUJĄCE. Ochrona Radiologiczna - szkolenie wstępne 1

MATERIAŁ SZKOLENIOWY SZKOLENIE WSTĘPNE PRACOWNIKA ZATRUDNIONEGO W NARAŻENIU NA PROMIENIOWANIE JONIZUJĄCE. Ochrona Radiologiczna - szkolenie wstępne 1 MATERIAŁ SZKOLENIOWY SZKOLENIE WSTĘPNE PRACOWNIKA ZATRUDNIONEGO W NARAŻENIU NA PROMIENIOWANIE JONIZUJĄCE Ochrona Radiologiczna - szkolenie wstępne 1 Cel szkolenia wstępnego: Zgodnie z Ustawą Prawo Atomowe

Bardziej szczegółowo

Fizyczne podstawy radioterapii

Fizyczne podstawy radioterapii Fizyczne podstawy radioterapii odkrycie promieniu X, promieniotwórczości i swobodnego elektronu stworzyły podstawy nowych działów medycyny: diagnostyki rentgenowskiej i radioterapii pierwsze próby zastosowania

Bardziej szczegółowo

Co rodzice powinni wiedzieć o bezpieczeństwie radiacyjnym w medycynie

Co rodzice powinni wiedzieć o bezpieczeństwie radiacyjnym w medycynie Co rodzice powinni wiedzieć o bezpieczeństwie radiacyjnym w medycynie Obrazowanie pomaga lekarzom w diagnozowaniu i leczeniu pacjentów. Niektóre metody obrazowania wykorzystują promieniowanie jonizujące.

Bardziej szczegółowo

TELERADIOTERAPIA wykorzystanie promieniowania w medycynie. Anna Buszko Centrum Onkologii-Instytut im. M. Skłodowskiej-Curie

TELERADIOTERAPIA wykorzystanie promieniowania w medycynie. Anna Buszko Centrum Onkologii-Instytut im. M. Skłodowskiej-Curie TELERADIOTERAPIA wykorzystanie promieniowania w medycynie Anna Buszko Centrum Onkologii-Instytut im. M. Skłodowskiej-Curie Radiobiologia Nadrzędny cel radioterapii: zniszczenie nowotworu maksymalne oszczędzenie

Bardziej szczegółowo

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Władimir Bożiłow 1, Małgorzata Roślak 2, Henryk Stolarczyk 2 1 Akademia Medyczna, Bydgoszcz 2 Uniwersytet Łódzki, Łódź ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Fizyki

POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Fizyki POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Fizyki Pomiar skażeń wewnętrznych izotopami promieniotwórczymi metodami in vivo oraz szacowanie pochodzącej od nich dawki obciążającej Instrukcja wykonania ćwiczenia 1.

Bardziej szczegółowo

Recenzja. rozprawy doktorskiej mgr inż. Anny Mrozik

Recenzja. rozprawy doktorskiej mgr inż. Anny Mrozik Dr hab. Marta Wasilewska-Radwańska, Prof. AGH (emerytowany) Wydział Fizyki i Informatyki Stosowanej Akademia Górniczo-Hutnicza Ul. Reymonta 19 30-059 Kraków Kraków, dnia 18 listopada 2016 Recenzja rozprawy

Bardziej szczegółowo

Zalecenia organizacji międzynarodowych. Jakub Ośko

Zalecenia organizacji międzynarodowych. Jakub Ośko Zalecenia organizacji międzynarodowych Jakub Ośko Przepisy dotyczące bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej, muszą być zgodne z: zaleceniami organizacji międzynarodowych (IAEA, ICRP) dyrektywami

Bardziej szczegółowo

Procedura napromieniania całego ciała w Wielkopolskim Centrum Onkologii. Total body irradiation procedure at the Greater Poland Cancer Centre

Procedura napromieniania całego ciała w Wielkopolskim Centrum Onkologii. Total body irradiation procedure at the Greater Poland Cancer Centre Dostępne online www.journals.wco.pl/los Zeszyty Naukowe WCO, Letters in Oncology Science 2016;13(1):18-23 Praca poglądowa/review paper Letters in Oncology Science ISSN 1734-0489 ZESZYTY NAUKOWE WIELKOPOLSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Wydział Fizyki Uniwersytet w Białymstoku. ul. Lipowa 41, Białystok. tel. (+48 85) fax ( ) EFEKTY KSZTAŁCENIA

Wydział Fizyki Uniwersytet w Białymstoku. ul. Lipowa 41, Białystok. tel. (+48 85) fax ( ) EFEKTY KSZTAŁCENIA Wydział Fizyki Uniwersytet w Białymstoku ul. Lipowa 41, 15-424 Białystok tel. (+48 85) 745 72 22 fax (+ 48 85) 745 72 23 EFEKTY KSZTAŁCENIA dla kierunku poziom kształcenia profil Fizyka studia 2 stopnia

Bardziej szczegółowo

RADIOTERAPIA NOWOTWORÓW UKŁADU MOCZOWO PŁCIOWEGO U MĘŻCZYZN DOSTĘPNOŚĆ W POLSCE

RADIOTERAPIA NOWOTWORÓW UKŁADU MOCZOWO PŁCIOWEGO U MĘŻCZYZN DOSTĘPNOŚĆ W POLSCE RADIOTERAPIA NOWOTWORÓW UKŁADU MOCZOWO PŁCIOWEGO U MĘŻCZYZN DOSTĘPNOŚĆ W POLSCE Marcin Hetnał Centrum Onkologii Instytut im. MSC; Kraków Ośrodek Radioterapii Amethyst RTCP w Krakowie Radioterapia Radioterapia

Bardziej szczegółowo

terapii - - Akceleratory Liniowe

terapii - - Akceleratory Liniowe Kontrola parametrów aparatów stosowanych w teleterapii terapii - - Akceleratory Liniowe Joanna ROSTKOWSKA Zakład Fizyki Medycznej Centrum Onkologii Instytut im. M. Skłodowskiej-Curie, 02-781 WARSZAWA Kontrola

Bardziej szczegółowo

Dawka skuteczna i ekwiwalentna a ryzyko radiacyjne. Dariusz Kluszczyński

Dawka skuteczna i ekwiwalentna a ryzyko radiacyjne. Dariusz Kluszczyński Dawka skuteczna i ekwiwalentna a ryzyko radiacyjne Dariusz Kluszczyński W języku potocznym słowo ryzyko oznacza możliwość niepowodzenia, porażki, straty lub przedsięwzięcie, czyn, którego wynik jest niepewny,

Bardziej szczegółowo

Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego - zalecenia

Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego - zalecenia Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego - zalecenia Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego może być stosowana łącznie z leczeniem operacyjnym chemioterapią. Na podstawie literatury anglojęzycznej

Bardziej szczegółowo

Brak nawrotu choroby u pacjentów z rakiem prostaty leczonych terapią protonową w czeskim Centrum Terapii Protonowej w Pradze, Republice Czeskiej

Brak nawrotu choroby u pacjentów z rakiem prostaty leczonych terapią protonową w czeskim Centrum Terapii Protonowej w Pradze, Republice Czeskiej Brak nawrotu choroby u pacjentów z rakiem prostaty leczonych terapią protonową w czeskim Centrum Terapii Protonowej w Pradze, Republice Czeskiej PhD. MD. Jiří Kubeš Dyrektor Medyczny Centrum Terapii Protonowej

Bardziej szczegółowo

Narodowe Centrum Radioterapii Hadronowej. Centrum Cyklotronowe Bronowice

Narodowe Centrum Radioterapii Hadronowej. Centrum Cyklotronowe Bronowice 1 Narodowe Centrum Radioterapii Hadronowej Centrum Cyklotronowe Bronowice Instytut Fizyki Jądrowej im. Henryka Niewodniczańskiego Polskiej Akademii Nauk ul. Radzikowskiego 152, 31-342 Kraków www.ifj.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Platforma Informatyczna Radimetrics

Platforma Informatyczna Radimetrics Kraków 18-19.10.2014 Platforma Informatyczna Radimetrics 2012 Bayer HealthCare. All Rights Reserved. Certegra, P3T, Stellant, MEDRAD, Bayer and the Bayer Cross are registered trademarks of the Bayer group

Bardziej szczegółowo

Rola i zakres limfadenektomii w raku pęcherza moczowego

Rola i zakres limfadenektomii w raku pęcherza moczowego Tomasz Borkowski Department of Urology Medical University of Warsaw Rola i zakres limfadenektomii w raku pęcherza moczowego VII Pomorskie spotkanie Uroonkologiczne Rak pęcherza moczowego Henry Gray (1825

Bardziej szczegółowo

Typ histopatologiczny

Typ histopatologiczny Typ histopatologiczny Wiek Stopieo zróżnicowania nowotworu Typ I (hormonozależny) Adenocarcinoma Adenoacanthoma Naciekanie przestrzeni naczyniowych Wielkośd guza Typ II (hormononiezależny) Serous papillary

Bardziej szczegółowo

Ocena ryzyka w radiologii element audytu klinicznego

Ocena ryzyka w radiologii element audytu klinicznego inżynieria biomedyczna / biomedical engineering Ocena ryzyka w radiologii element audytu klinicznego Dominika Oborska-Kumaszyńska Poprawa jakości i bezpieczeństwa opieki medycznej dotyczy ciągłego monitorowania,

Bardziej szczegółowo

RADIO TERA PIA. informacje dla lekarzy. Opracowanie: dr hab. n. med. Iwona Gisterek prof. nadzw.

RADIO TERA PIA. informacje dla lekarzy. Opracowanie: dr hab. n. med. Iwona Gisterek prof. nadzw. RADIO TERA PIA RT informacje dla lekarzy Opracowanie: dr hab. n. med. Iwona Gisterek prof. nadzw. Spis treści 4 Radioterapia zasada działania 5 Rodzaje radioterapii 6 Wskazania do radioterapii 7 Przygotowanie

Bardziej szczegółowo

OCENA DAWEK PROMIENIOWANIA JONIZUJĄCEGO DLA OSÓB NARAŻONYCH ZAWODOWO W DIAGNOSTYCE RADIOLOGICZNEJ

OCENA DAWEK PROMIENIOWANIA JONIZUJĄCEGO DLA OSÓB NARAŻONYCH ZAWODOWO W DIAGNOSTYCE RADIOLOGICZNEJ PRACA POGLĄDOWA OCENA DAWEK PROMIENIOWANIA JONIZUJĄCEGO DLA OSÓB NARAŻONYCH ZAWODOWO W DIAGNOSTYCE RADIOLOGICZNEJ THE EVALUATION OF IONIZING RADIATION DOSES FOR PEOPLE OCCUPATIONALLY EXPOSED TO RADIOLOGICAL

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE RADIOBIOLOGICZNE RADIOTERAPII HADRONOWEJ

MODELOWANIE RADIOBIOLOGICZNE RADIOTERAPII HADRONOWEJ Seminarium Instytutu Fizyki Jądrowej PAN,19.01.2006 MODELOWANIE RADIOBIOLOGICZNE RADIOTERAPII HADRONOWEJ Michał Waligórski Centrum Onkologii Oddział w Krakowie i Instytut Fizyki Jądrowej J PAN w Krakowie

Bardziej szczegółowo

Podstawy ochrony radiologicznej pacjenta

Podstawy ochrony radiologicznej pacjenta Podstawy ochrony radiologicznej pacjenta Promieniowanie jonizujące - jedno z podstawowych narzędzi współczesnej medycyny, zarówno w diagnostyce, jak i terapii. Rodzaje promieniowania jonizującego stosowane

Bardziej szczegółowo

Warsztaty Ocena wiarygodności badania z randomizacją

Warsztaty Ocena wiarygodności badania z randomizacją Warsztaty Ocena wiarygodności badania z randomizacją Ocena wiarygodności badania z randomizacją Każda grupa Wspólnie omawia odpowiedź na zadane pytanie Wybiera przedstawiciela, który w imieniu grupy przedstawia

Bardziej szczegółowo

Ciąża - radiofarmaceityki

Ciąża - radiofarmaceityki Warunki bezpiecznego stosowania promieniowania jonizującego dla wszystkich rodzajów ekspozycji medycznej: Ekspozycje medyczne dzieci, kobiet w ciąży i kobiet karmiących Jezierska Karolina Ciąża - radiofarmaceityki

Bardziej szczegółowo

Autor wyraża podziękowanie mgr inż. Januszowi Henschke za cenne uwagi

Autor wyraża podziękowanie mgr inż. Januszowi Henschke za cenne uwagi 1 Tadeusz Musiałowicz Centralne Laboratorium Ochrony Radiologiczne Autor wyraża podziękowanie mgr inż. Januszowi Henschke za cenne uwagi WYZNACZANIE DAWEK PROMIENIOWANIA JONIZUJĄCEGO W CELU OCENY NARAŻENIA

Bardziej szczegółowo

RYZYKO RADIACYJNE ZWIĄZANE Z EKSPOZYCJĄ PŁODU. Dariusz Kluszczyński

RYZYKO RADIACYJNE ZWIĄZANE Z EKSPOZYCJĄ PŁODU. Dariusz Kluszczyński RYZYKO RADIACYJNE ZWIĄZANE Z EKSPOZYCJĄ PŁODU Dariusz Kluszczyński 1 Każdego roku tysiące kobiet eksponowane jest na promieniowanie jonizujące Brak wiedzy jest odpowiedzialny za obawy i prawdopodobnie

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Pomiarów Dozymetrycznych Monitoring ośrodka i rozwój dozymetrii

Laboratorium Pomiarów Dozymetrycznych Monitoring ośrodka i rozwój dozymetrii Laboratorium Pomiarów Dozymetrycznych Monitoring ośrodka i rozwój dozymetrii Jakub Ośko Działalność LPD Ochrona radiologiczna ośrodka jądrowego Świerk (wymaganie Prawa atomowego) Prace naukowe, badawcze,

Bardziej szczegółowo

Indywidualizacja leczenia promieniowaniem jonizującym. Paweł Kukołowicz Zakład Fizyki Medycznej

Indywidualizacja leczenia promieniowaniem jonizującym. Paweł Kukołowicz Zakład Fizyki Medycznej Indywidualizacja leczenia promieniowaniem jonizującym Paweł Kukołowicz Zakład Fizyki Medycznej Plan wykładu Jak rozumieć indywidualizację w radioterapii? Kilka słów o historii. Indywidualizacja zagadnienia

Bardziej szczegółowo

Radiobiologia. Dawki promieniowania. Oddziaływanie promieniowania jonizującego z materią. Jonizacja. Wzbudzanie

Radiobiologia. Dawki promieniowania. Oddziaływanie promieniowania jonizującego z materią. Jonizacja. Wzbudzanie Radiobiologia Oddziaływanie promieniowania jonizującego z materią Podczas przechodzenia promieniowania jonizującego przez warstwy ośrodka pochłaniającego jego energia zostaje zaabsorbowana Jonizacja W

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY PLANOWANIA LECZENIA, DOZYMETRIA WIĄZEK PROMIENIOWANIA X i ELEKTRONÓW.

PODSTAWY PLANOWANIA LECZENIA, DOZYMETRIA WIĄZEK PROMIENIOWANIA X i ELEKTRONÓW. PODSTAWY PLANOWANIA LECZENIA, DOZYMETRIA WIĄZEK PROMIENIOWANIA X i ELEKTRONÓW. Marta Giżyńska, Agnieszka Walewska Zakład Fizyki Medycznej, Centrum Onkologii-Instytut ul.roentgena 5, 02-781 Warszawa Materiał

Bardziej szczegółowo

PROMIENIOWANIE JONIZUJĄCE OCHRONA RADIOLOGICZNA

PROMIENIOWANIE JONIZUJĄCE OCHRONA RADIOLOGICZNA PROMIENIOWANIE JONIZUJĄCE OCHRONA RADIOLOGICZNA Wstęp Kwestie związane ze stosowaniem źródeł promieniowania jonizującego, substancji radioaktywnych, a także przemysłem jądrowym, wciąż łączą się z tematem

Bardziej szczegółowo

Awaria reaktora w Czernobylu: przyczyny i skutki

Awaria reaktora w Czernobylu: przyczyny i skutki Awaria reaktora w Czernobylu: przyczyny i skutki Andrzej Wójcik Instytut Biologii, Akademia świętokrzyska w Kielcach Instytut Chemii i Techniki Jądrowej w w Warszawie e-mail: awojcik@pu.kielce.pl awaria

Bardziej szczegółowo

Analiza i ocena ryzyka procesowego. Ryszard Sauk UDT Oddział w Szczecinie

Analiza i ocena ryzyka procesowego. Ryszard Sauk UDT Oddział w Szczecinie Analiza i ocena ryzyka procesowego Ryszard Sauk UDT Oddział w Szczecinie 1 Plan Prezentacji Wstęp Geneza potrzeby analizy i oceny ryzyka procesowego Podstawowe definicje Etapy oceny ryzyka Kryteria akceptacji

Bardziej szczegółowo

Lublin, 26 maja, 2015 roku

Lublin, 26 maja, 2015 roku Lublin, 26 maja, 2015 roku Recenzja pracy doktorskiej lek. Iwony Kubickiej- Mendak pt. Ocena przyczyn niepowodzenia leczenia i ryzyka późnych powikłań brachyterapii LDR i HDR chorych na raka szyjki macicy

Bardziej szczegółowo

Październik 2013 Grupa Voxel

Październik 2013 Grupa Voxel Październik 2013 Grupa Voxel GRUPA VOXEL Usługi medyczne Produkcja Usługi komplementarne ie mózgowia - traktografia DTI RTG TK (CT) od 1 do 60 obrazów/badanie do1500 obrazów/badanie TELE PACS Stacje diagnostyczne

Bardziej szczegółowo

Cele, zadania i metody radioterapii

Cele, zadania i metody radioterapii Cele, zadania i metody radioterapii na przykładzie Centrum Onkologii Instytutu Marii Skłodowskiej Curie w Warszawie przy ul. Wawelskiej 15 Anna Buszko Spis treści 1 Cele, zadania i metody radioterapii...2

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 246 ds. Ochrony Radiologicznej

PLAN DZIAŁANIA KT 246 ds. Ochrony Radiologicznej Strona 1 PLAN DZIAŁANIA KT 246 ds. Ochrony Radiologicznej STRESZCZENIE KT 246 zajmuje się problematyką prac normalizacyjnych dotyczących ochrony przed promieniowaniem jonizującym (ochroną radiologiczną).

Bardziej szczegółowo

Radiobiologia. Działanie promieniowania jonizującego na DNA komórkowe. Oddziaływanie promieniowania jonizującego z materią. Jonizacja.

Radiobiologia. Działanie promieniowania jonizującego na DNA komórkowe. Oddziaływanie promieniowania jonizującego z materią. Jonizacja. Radiobiologia Oddziaływanie promieniowania jonizującego z materią Podczas przechodzenia promieniowania jonizującego przez warstwy ośrodka pochłaniającego jego energia zostaje zaabsorbowana Jonizacja W

Bardziej szczegółowo

Czytanie wykresów to ważna umiejętność, jeden wykres zawiera więcej informacji, niż strona tekstu. Dlatego musisz umieć to robić.

Czytanie wykresów to ważna umiejętność, jeden wykres zawiera więcej informacji, niż strona tekstu. Dlatego musisz umieć to robić. Analiza i czytanie wykresów Czytanie wykresów to ważna umiejętność, jeden wykres zawiera więcej informacji, niż strona tekstu. Dlatego musisz umieć to robić. Aby dobrze odczytać wykres zaczynamy od opisu

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI Załącznik nr 11 do Zarządzenia Nr 41/2009 Prezesa NFZ z dnia 15 września 2009 roku Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI ICD 10 D80 w tym D80.0, D80.1, D80.3, D80.4, D80.5,

Bardziej szczegółowo

IFJ PAN www.ifj.edu.pl

IFJ PAN www.ifj.edu.pl IFJ PAN www.ifj.edu.pl nauka wysokospecjalistyczne usługi dla wszystkich - kontrola dawek - wzorcowanie przyrządów dozymetrycznych - badanie skażeń i stężenia pierwiastków promieniotwórczych - testy specjalistyczne

Bardziej szczegółowo

KORELACJE I REGRESJA LINIOWA

KORELACJE I REGRESJA LINIOWA KORELACJE I REGRESJA LINIOWA Korelacje i regresja liniowa Analiza korelacji: Badanie, czy pomiędzy dwoma zmiennymi istnieje zależność Obie analizy się wzajemnie przeplatają Analiza regresji: Opisanie modelem

Bardziej szczegółowo

KARTA PRAKTYKI... imię i nazwisko studenta numer albumu rok akademicki

KARTA PRAKTYKI... imię i nazwisko studenta numer albumu rok akademicki Ramowy Program Praktyk pracownia radiografii cyfrowej KARTA PRAKTYKI... 1) zapoznanie się ze specyfikacją zakładu i organizacją pracy 2) zapoznanie się z instrukcjami stanowiskowymi i instrukcją ochrony

Bardziej szczegółowo

Rozwój bazy badawczej specjalistycznych laboratoriów uczelni publicznych regionu świętokrzyskiego

Rozwój bazy badawczej specjalistycznych laboratoriów uczelni publicznych regionu świętokrzyskiego Rozwój bazy badawczej specjalistycznych laboratoriów uczelni publicznych regionu świętokrzyskiego Realizowany w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Priorytet 2. Infrastruktura sfery B+R,

Bardziej szczegółowo

SPECYFICZNE ASPEKTY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ W OCHRONIE ZDROWIE

SPECYFICZNE ASPEKTY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ W OCHRONIE ZDROWIE 1 Marek Rączka Katedra Inżynierii Procesów Produkcyjnych Politechnika Krakowska SPECYFICZNE ASPEKTY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ W OCHRONIE ZDROWIE 1. Wstęp Organizacje świadczące usługi zdrowotne coraz częściej

Bardziej szczegółowo

Janusz Skowronek. Zakład Brachyterapii Wielkopolskie Centrum Onkologii, Poznań

Janusz Skowronek. Zakład Brachyterapii Wielkopolskie Centrum Onkologii, Poznań Modele radiobiologiczne w brachyterapii Janusz Skowronek Zakład Brachyterapii Wielkopolskie Centrum Onkologii, Poznań Metody frakcjonowania Ze względu na aktywność źródła (moc dawki) brachyterapię dzieli

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY PLANOWANIA LECZENIA, DOZYMETRIA WIĄZEK PROMIENIOWANIA X i ELEKTRONO W.

PODSTAWY PLANOWANIA LECZENIA, DOZYMETRIA WIĄZEK PROMIENIOWANIA X i ELEKTRONO W. Marta GiŜyńska Agnieszka Walewska Zakład Fizyki Medycznej Centrum Onkologii-Instytut ul. Roentgena 5 02-781 Warszawa PODSTAWY PLANOWANIA LECZENIA, DOZYMETRIA WIĄZEK PROMIENIOWANIA X i ELEKTRONO W. Spis

Bardziej szczegółowo

SYSTEM OCHRONY RADIOLOGICZNEJ

SYSTEM OCHRONY RADIOLOGICZNEJ SYSTEM OCHRONY RADIOLOGICZNEJ Narażenie na promieniowanie może mieć dla wielu ludzi szereg źródeł. Narażenie to można sumować (liniowa zależność od dawki) można też rozpatrywać oddzielnie; to samo dotyczy

Bardziej szczegółowo

Akceleratory do terapii niekonwencjonalnych. Sławomir Wronka

Akceleratory do terapii niekonwencjonalnych. Sławomir Wronka Akceleratory do terapii niekonwencjonalnych Szkoła Fizyki Akceleratorów Medycznych, Świerk 2007 Plan Niekonwencjonalne terapie wiązką e-/x Protony Ciężkie jony Neutrony 2 Tomotherapy 3 CyberKnife 4 Igła

Bardziej szczegółowo

2. Pobieranie materiału do badań laboratoryjnych

2. Pobieranie materiału do badań laboratoryjnych Załącznik nr 3 Standardy jakości w zakresie czynności laboratoryjnej genetyki medycznej, oceny ich jakości i wartości diagnostycznej oraz laboratoryjnej interpretacji i autoryzacji wyniku badań 1. Zlecenie

Bardziej szczegółowo

Potencjalne zmiany w kształceniu przed- i podyplomowym fizyków medycznych i elektroradiologów w Polsce

Potencjalne zmiany w kształceniu przed- i podyplomowym fizyków medycznych i elektroradiologów w Polsce Potencjalne zmiany w kształceniu przed- i podyplomowym fizyków medycznych i elektroradiologów w Polsce Julian Malicki Katedra i Zakład Elektroradiologii, Uniwersytet Medyczny w Poznaniu Zakład Fizyki Medycznej,

Bardziej szczegółowo

DOZYMETRIA BIOLOGICZNA PACYNIAK IWONA FIZYKA MEDYCZNA METODY I TECHNIKI JĄDROWE W ŚRODOWISKU, PRZEMYŚLE I MEDYCYNIE POLITECHNIKA WARSZAWSKA

DOZYMETRIA BIOLOGICZNA PACYNIAK IWONA FIZYKA MEDYCZNA METODY I TECHNIKI JĄDROWE W ŚRODOWISKU, PRZEMYŚLE I MEDYCYNIE POLITECHNIKA WARSZAWSKA POLITECHNIKA WARSZAWSKA WYDZIAŁ FIZYKI DOZYMETRIA BIOLOGICZNA CYTOGENETYCZNA REKONSTRUKCJA OTRZYMANEJ DAWKI PROMIENIOWANIA JONIZUJĄCEGO METODĄ MARKERÓW BIOLOGICZNYCH PACYNIAK IWONA FIZYKA MEDYCZNA OPRACOWANIE

Bardziej szczegółowo

BADANIA SYMULACYJNE PROCESU HAMOWANIA SAMOCHODU OSOBOWEGO W PROGRAMIE PC-CRASH

BADANIA SYMULACYJNE PROCESU HAMOWANIA SAMOCHODU OSOBOWEGO W PROGRAMIE PC-CRASH BADANIA SYMULACYJNE PROCESU HAMOWANIA SAMOCHODU OSOBOWEGO W PROGRAMIE PC-CRASH Dr inż. Artur JAWORSKI, Dr inż. Hubert KUSZEWSKI, Dr inż. Adam USTRZYCKI W artykule przedstawiono wyniki analizy symulacyjnej

Bardziej szczegółowo

ZASADY OCHRONY RADIOLOGICZNEJ PRACOWNIKÓW. Magdalena Łukowiak

ZASADY OCHRONY RADIOLOGICZNEJ PRACOWNIKÓW. Magdalena Łukowiak ZASADY OCHRONY RADIOLOGICZNEJ PRACOWNIKÓW. Magdalena Łukowiak PODSTAWA PRAWNA OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 24 stycznia 2012 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu

Bardziej szczegółowo

Kalibracja kryteriów akceptacji ryzyka, jako narzędzie zapobiegania stratom

Kalibracja kryteriów akceptacji ryzyka, jako narzędzie zapobiegania stratom Forum Technologii w Energetyce Spalanie biomasy 16-17.10.2014 Bełchatów Kalibracja kryteriów akceptacji ryzyka, jako narzędzie zapobiegania stratom Ryszard Sauk Urząd Dozoru Technicznego Koordynator ds.

Bardziej szczegółowo

Andrzej Sobczak 1,2. Zakład Chemii Ogólnej i Nieorganicznej Wydziału Farmaceutycznego Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach

Andrzej Sobczak 1,2. Zakład Chemii Ogólnej i Nieorganicznej Wydziału Farmaceutycznego Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach Ekspozycja użytkowników elektronicznych papierosów na nikotynę Andrzej Sobczak 1,2 1 Zakład Chemii Ogólnej i Nieorganicznej Wydziału Farmaceutycznego Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach 2 Zakład

Bardziej szczegółowo

Przepisy dotyczące ochrony radiologicznej obowiązujące w Polsce 2

Przepisy dotyczące ochrony radiologicznej obowiązujące w Polsce 2 OCHRONA RADIOLOGICZNA Przepisy dotyczące ochrony radiologicznej obowiązujące w Polsce 2 Jakub Ośko Prawo Atomowe Rozdział 3. Bezpieczeństwo jądrowe i ochrona radiologiczna oraz ochrona zdrowia pracowników

Bardziej szczegółowo

Akceleratory elektronów przeznaczone do sterylizacji radiacyjnej. Jerzy Stanikowski

Akceleratory elektronów przeznaczone do sterylizacji radiacyjnej. Jerzy Stanikowski Akceleratory elektronów przeznaczone do sterylizacji radiacyjnej Jerzy Stanikowski Instytut Chemii i Techniki Jadrowej Zakład Chemii i Techniki Radiacyjnej Pracownia Akceleratorów Źródła promieniowania

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ

MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ Jarosław MAŃKOWSKI * Andrzej ŻABICKI * Piotr ŻACH * MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ 1. WSTĘP W analizach MES dużych konstrukcji wykonywanych na skalę

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE NORMY OCHRONY PRZED PROMIENIOWANIEM JOIZUJĄCYM

PODSTAWOWE NORMY OCHRONY PRZED PROMIENIOWANIEM JOIZUJĄCYM Tadeusz Musiałowicz Dyrektywa Rady Unii ustanawiająca PODSTAWOWE NORMY OCHRONY PRZED PROMIENIOWANIEM JOIZUJĄCYM Projekt przedstawiony na podstawie Artykułu 31 Układu Euratom, do opinii Europejskiego Komitetu

Bardziej szczegółowo

Wyzwania wynikające z rozwoju metod obrazowania

Wyzwania wynikające z rozwoju metod obrazowania Wyzwania wynikające z rozwoju metod obrazowania Konferencja w ramach projektu Wykorzystywanie nowych metod i narzędzi w kształceniu studentów UMB w zakresie ochrony radiologicznej Uniwersytet Medyczny

Bardziej szczegółowo

Numeryczna symulacja rozpływu płynu w węźle

Numeryczna symulacja rozpływu płynu w węźle 231 Prace Instytutu Mechaniki Górotworu PAN Tom 7, nr 3-4, (2005), s. 231-236 Instytut Mechaniki Górotworu PAN Numeryczna symulacja rozpływu płynu w węźle JERZY CYGAN Instytut Mechaniki Górotworu PAN,

Bardziej szczegółowo