Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych"

Transkrypt

1 UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedra Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 4 i 5 OCENA EKOTOKSYCZNOŚCI TEORIA Chemia zanieczyszczeń środowiska Gdańsk, 2014

2 Ocena ekotoksyczności teoria 2 Źródło: T. M. Traczewska, Biologiczne metody oceny skażenia środowiska, Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, Wrocław, 2011, s METODY TESTOWE BADANIA TOKSYCZNOŚCI PRZYDATNE W INŻYNIERII ŚRODOWISKA Metody badania toksyczności można sklasyfikować w odniesieniu do czasu trwania testu, miejsca jego prowadzenia, kryteriów oceny efektów oraz organizmów, jakie mają być wykorzystane. Obiektem badań może być cały organizm, wybrany narząd, hodowla komórek lub reakcja enzymatyczna. Negatywny wpływ badanych substancji jest oceniany za pomocą biologicznych mierzalnych efektów końcowych (ang. end points), które są wybierane ze względu na znaczenie dla przeżycia, wzrostu, zachowania organizmów, czy przetrwania gatunku. Efekty te różnią się w zależności od typu testu, użytych gatunków i przyjętego modelu badań. Zależność dawka odpowiedź Wiele grup substancji chemicznych zarówno pochodzenia naturalnego, jak i antropogenicznego wykazuje toksyczność środowiskową. Jednakże nie oznacza to, że każda ekspozycja organizmu na dany czynnik musi powodować efekt toksyczny. To, że substancja w określonym stężeniu stanowi zagrożenie jest determinowane przez zależność między dawką czy stężeniem, na jakie eksponowany jest organizm, a wywołanym efektem toksycznym. Ujawnienie się tego efektu następuje dopiero wtedy, gdy ilość, na jaką narażony jest organizm jest dostatecznie duża. Najważniejsza jest dawka lub ilość składnika, która wniknęła do organizmu i ona determinuje skutki biologiczne. Najczęstszym efektem końcowym w testach toksyczności ostrej jest śmierć organizmu. Małe dawki substancji aktywnej w rezultacie stymulującego działania mogą skutkować lepszym rozwojem czy poprawą czynności fizjologicznych. Wynika stąd, że poniżej dawki progowej określonego stężenia nie obserwuje się negatywnego wpływu związku chemicznego na organizm. Relacje między dawką substancji lub stężeniem, na które narażony jest organizm, a obserwowanym efektem biologicznym określa się mianem zależności dawka odpowiedź (Wayne i in., 1995).

3 Ocena ekotoksyczności teoria 3 W toksykologii środowiskowej używa się pojęcia stężenia substancji w środowisku. Jest to substytut nieznanej dawki lub stężenia, które faktycznie wniknęły do organizmu w efekcie pobrania. Wynika to z faktu, że stopień absorpcji związku chemicznego przez organizm zależy od wielu parametrów, jak np. od stosunku powierzchni do objętości, kształtu, rodzaju pokrycia ciała, rodzaju układu oddechowego itp. Dlatego zależność obserwowanego efektu od dawki/stężenia nie jest wprost proporcjonalna i jest odmienna dla różnych gatunków. Graficzny opis odpowiedzi (enzymatycznej, organizmu, populacji czy biocenozy) w odniesieniu do ksenobiotyku określa się mianem krzywej zależności dawka odpowiedź. Zależnością tą może być opisywana inhibicja enzymów, uszkodzenia DNA, śmierć, zmiana zachowania i in. W zależności od cech organizmów krzywa ta może mieć różny kształt. Po połączeniu linią ciągłą punktów mierzonego efektu działania określonej dawki/stężenia badanej substancji otrzymuje się tzw. krzywą sigmoidalną (Rys. 1). Krzywą tę opisują takie parametry, jak stężenie lub dawka wywołująca efekt w 50 % oraz nachylenie w części liniowej krzywej przechodzącej przez punkt efektu połowicznego. Rys. 1. Kumulowana śmiertelność w efekcie stężenia środowiskowego lub dawki substancji toksycznej Punkt efektu połowicznego (ang. mid point) zwykle przedstawia się w postaci wartości LC 50, LD 50, EC 50, ED 50 lub IC 50, których definicje są następujące: LC 50 (ang. lethal concentration) medialne stężenie śmiertelne, statycznie wyznaczona wielkość stężenia substancji, po narażeniu na które można oczekiwać, że w czasie ekspozycji lub w trakcie określonego, umownego okresu po ekspozycji nastąpi zgon 50 % organizmów narażonych na tę substancję. Wartość LC 50 wyraża się w jednostkach wagowych danej substancji na jednostkę objętości (mg/l).

4 Ocena ekotoksyczności teoria 4 LD 50 (ang. lethal dose) medialna dawka śmiertelna, statycznie wyznaczona wielkość pojedynczej dawki substancji, po podaniu której można oczekiwać śmierci 50 % narażonych organizmów testowych. Wartość LD 50 jest wyrażana w jednostkach wagowych podanej substancji na jednostkę masy ciała badanych zwierząt (mg/kg). EC 50 (ang. effective concentration) medialne stężenie skuteczne, statystycznie obliczone stężenie, które indukuje w medium środowiskowym określony efekt u 50 % organizmów doświadczalnych w określonych warunkach (np. działanie hamujące lub stymulujące procesy fizjologiczne, takie jak aktywność enzymatyczna, bioluminescencja, fotosynteza itp.). Parametr ten jest używany w przypadku efektów innych niż śmierć organizmów. ED 50 (ang. effective dose) medialna dawka skuteczna, statystycznie obliczona dawka substancji wywołująca określony skutek u 50 % organizmów doświadczalnych w określonych warunkach testu. IC 50 (ang. inhibitory concentration) medialne stężenie inhibitora hamujące w 50 % funkcje biologiczne i biochemiczne organizmów. Parametr ten stosowany jest do opisu ograniczenia wzrostu bakterii, glonów i innych organizmów. Do opisu stężeń minimalnych lub niewywołujących efektów ocenianych metodami graficznymi lub statystycznymi używa się wielkości zdefiniowanych następująco: NOEC (ang. no observed effects concentration) największe stężenie, dla którego nie występuje istotny wzrost częstości lub nasilenia skutków działania danej substancji u badanych organizmów NOEL (ang. no observed effects level) największa dawka, dla której nie występuje istotny wzrost częstości lub nasilenia skutków działania danej substancji u badanych organizmów NOAEC (ang. no observed adverse effects concentration) największe stężenie umożliwiające wyznaczenie zależności dawka odpowiedź, gdy nie występuje statystycznie lub biologicznie istotny wzrost częstości lub nasilenia szkodliwych skutków działania substancji u badanych organizmów NOAEL (ang. no observed adverse effects level) dawka umożliwiająca wyznaczenie zależności dawka odpowiedź, gdy nie występuje statystycznie lub biologicznie istotny wzrost częstości lub nasilenia szkodliwych skutków działania substancji u badanych organizmów

5 Ocena ekotoksyczności teoria 5 LOEC (ang. lowest observed effects concentration) najmniejsze stężenie, dla którego występuje istotny wzrost częstości lub nasilenia skutków działania danej substancji u badanych organizmów LOEL (ang. lowest observed effects level) najmniejsza dawka, dla której występuje istotny wzrost częstości lub nasilenia skutków działania danej substancji u badanych organizmów LOAEC (ang. lowest observed adverse effects concentration) najmniejsze stężenie zastosowane w badaniach, umożliwiające wyznaczenie zależności dawka odpowiedź na organizmach doświadczalnych, dla którego jeszcze występuje statystycznie i biologicznie istotny wzrost częstości występowania szkodliwych skutków działania substancji u badanych organizmów LOAEL (ang. lowest observed adverse effects level) najmniejsza dawka umożliwiająca wyznaczenie zależności dawka odpowiedź na organizmach doświadczalnych, dla którego jeszcze występuje statystycznie i biologicznie istotny wzrost częstości występowania szkodliwych skutków działania substancji u badanych organizmów w stosunku do próbki kontrolnej.

Teodora Małgorzata Traczewska. Biologiczne metody oceny skażenia środowiska

Teodora Małgorzata Traczewska. Biologiczne metody oceny skażenia środowiska Teodora Małgorzata Traczewska Biologiczne metody oceny skażenia środowiska Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej Wrocław 2011 Recenzenci Maria ŁEBKOWSKA Katarzyna PIEKARSKA Opracowanie redakcyjne

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Podstawy toksykologii. Kod Punktacja ECTS* 1

KARTA KURSU. Podstawy toksykologii. Kod Punktacja ECTS* 1 KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. Podstawy toksykologii Basis of toxicology Kod Punktacja ECTS* 1 Koordynator Dr hab. Grzegorz Formicki Zespół dydaktyczny Prof. dr bab Peter Massanyi Dr hab. Grzegorz Formicki

Bardziej szczegółowo

Klasyfikacja i oznakowanie zgodne z rozporządzeniem 1272/2008/WE (CLP) zagrożenia dla zdrowia

Klasyfikacja i oznakowanie zgodne z rozporządzeniem 1272/2008/WE (CLP) zagrożenia dla zdrowia Klasyfikacja i oznakowanie zgodne z rozporządzeniem 1272/2008/WE (CLP) zagrożenia dla zdrowia Dr inż. Dorota Dominiak Sosnowiec, 17 listopada 2010 r. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE)

Bardziej szczegółowo

Skutki zdrowotne pożarów pod ziemią

Skutki zdrowotne pożarów pod ziemią Skutki zdrowotne pożarów pod ziemią Pożary w podziemnych zakładach górniczych wywołują szereg skutków, spośród których najistotniejsze to skutki zdrowotne. W tym zakresie najczęściej mowa jest o oparzeniach,

Bardziej szczegółowo

Tworzymy innowacje Wykorzystanie ICT w badaniach i usługach

Tworzymy innowacje Wykorzystanie ICT w badaniach i usługach Tworzymy innowacje Wykorzystanie ICT w badaniach i usługach Katowice, 24 czerwca 2015 Rozbudowa infrastruktury informatycznej gromadzenia, przetwarzania i analizy danych środowiskowych Projekt współfinansowany

Bardziej szczegółowo

Farmakodynamika. Podstawowym zagadnieniem farmakodynamiki jest odpowiedź na pytanie w jaki sposób dany lek wywiera określony efekt farmakologiczny.

Farmakodynamika. Podstawowym zagadnieniem farmakodynamiki jest odpowiedź na pytanie w jaki sposób dany lek wywiera określony efekt farmakologiczny. Farmakodynamika Podstawowym zagadnieniem farmakodynamiki jest odpowiedź na pytanie w jaki sposób dany lek wywiera określony efekt farmakologiczny. Receptor: składnik systemu biologicznego, który ma zdolność

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO CHEMICZNE W UJ CM

BEZPIECZEŃSTWO CHEMICZNE W UJ CM BEZPIECZEŃSTWO CHEMICZNE W UJ CM PODSTAWOWE REGULACJE PRAWNE KARTA CHARAKTERYSTYKI OBOWIĄZUJĄCE WYKAZY TOKSYKOLOGIA ZAWODOWA CZYNNIKI CHEMICZNE OCENA RYZYKA ZAWODOWEGO DZIAŁANIA KORYGUJĄCO - PREWENCYJNE

Bardziej szczegółowo

Czy substancje zaburzające gospodarkę hormonalną stanowią szczególną grupę chemikaliów?

Czy substancje zaburzające gospodarkę hormonalną stanowią szczególną grupę chemikaliów? Czy substancje zaburzające gospodarkę hormonalną stanowią szczególną grupę chemikaliów? 4 KONGRES ŚWIATA PRZEMYSŁU KOSMETYCZNEGO Sopot, 2013 Dorota Wiaderna Biuro do spraw Substancji Chemicznych CO DETERMINUJE

Bardziej szczegółowo

MEDYCYNA ŚRODOWISKOWA

MEDYCYNA ŚRODOWISKOWA MEDYCYNA ŚRODOWISKOWA Lek. med. Maja Muszyńska Graca Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, Sosnowiec Koncepcja medycyny środowiskowej jako nauki odnosi się do interdyscyplinarnych badań podstawowych

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS Zagadnienia teoretyczne. Spektrofotometria jest techniką instrumentalną, w której do celów analitycznych wykorzystuje się przejścia energetyczne zachodzące

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 9 listopada 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 9 listopada 2011 r. Dz.U.2011.258.1549 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 9 listopada 2011 r. w sprawie klasyfikacji stanu ekologicznego, potencjału ekologicznego i stanu chemicznego jednolitych części wód powierzchniowych

Bardziej szczegółowo

Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji

Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji Małgorzata Jakubowska Katedra Chemii Analitycznej WIMiC AGH Walidacja metod analitycznych (według ISO) to proces ustalania parametrów charakteryzujących

Bardziej szczegółowo

Rozwój metod dozymetrii biologicznej oraz biofizycznych markerów i indykatorów wpływu promieniowania na organizmy żywe

Rozwój metod dozymetrii biologicznej oraz biofizycznych markerów i indykatorów wpływu promieniowania na organizmy żywe Rozwój metod dozymetrii biologicznej oraz biofizycznych markerów i indykatorów wpływu promieniowania na organizmy żywe Marcin Kruszewski Centrum Radiobiologii i Dozymetrii Biologicznej Instytut Chemii

Bardziej szczegółowo

ZAGROŻENIA DLA ZDROWIA (TOKSYCZNE) dr inż. Leszek Łukasik grudzień 2014

ZAGROŻENIA DLA ZDROWIA (TOKSYCZNE) dr inż. Leszek Łukasik grudzień 2014 ZAGROŻENIA DLA ZDROWIA (TOKSYCZNE) dr inż. Leszek Łukasik grudzień 2014 PARACELSUS Aureolus Philippus Theophrastus Bombastus von Hohenheim (1493-1548) Prekursor nowożytnej farmakologii i toksykologii Szwajcar,

Bardziej szczegółowo

Ocena ryzyka ekologicznego dla miejsca badawczego w Jaworznie

Ocena ryzyka ekologicznego dla miejsca badawczego w Jaworznie Ocena ryzyka ekologicznego dla miejsca badawczego w Jaworznie Dr Anicenta Bubak, Dr Grażyna Płaza, Dr Jadwiga Gzyl Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych Dr Edoardo Puglisi, Università Cattolica del

Bardziej szczegółowo

ZAGROŻENIA TOKSYCZNE. dr inż. Leszek Łukasik grudzień 2013

ZAGROŻENIA TOKSYCZNE. dr inż. Leszek Łukasik grudzień 2013 ZAGROŻENIA TOKSYCZNE dr inż. Leszek Łukasik grudzień 2013 BEZPIECZEŃSTWO CHEMICZNE (1) Metodyka działań dotycząca zasad bezpiecznego postępowania z chemikaliami obejmuje: wskazanie chemikaliów, które ze

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY OCENY ŚRODOWISKOWEGO RYZYKA ZDROWOTNEGO

PODSTAWY OCENY ŚRODOWISKOWEGO RYZYKA ZDROWOTNEGO PODSTAWY OCENY ŚRODOWISKOWEGO RYZYKA ZDROWOTNEGO Dr Marek Biesiada, dr Anicenta Bubak Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, Sosnowiec Wstęp Adekwatnych metod opisu częstości występowania chorób

Bardziej szczegółowo

BADANIA WYMAGANE PRZEZ REACH

BADANIA WYMAGANE PRZEZ REACH DANIA WYMAGANE PRZEZ REACH WYKONYWANE W INSTYTUCIE PRZEMYSŁU ORGANICZNEGO Poz. w zał. VII i IX Badania fizykochemiczne Warszawa 7.1. Stan skupienia substancji w 20 o C i 101,3 kpa BF 7.2. Temperatura topnienia/krzepnięcia

Bardziej szczegółowo

Klasyfikacja i oznakowanie zagrożeń dla środowiska zgodnie z wymaganiami rozporządzenia 1272/2008/WE (CLP) Mariusz Godala

Klasyfikacja i oznakowanie zagrożeń dla środowiska zgodnie z wymaganiami rozporządzenia 1272/2008/WE (CLP) Mariusz Godala Klasyfikacja i oznakowanie zagrożeń dla środowiska zgodnie z wymaganiami rozporządzenia 1272/2008/WE (CLP) Mariusz Godala Kryteria klasyfikacji środowiskowej - zagrożenie dla środowiska wodnego, - zagrożenie

Bardziej szczegółowo

Sekcja 1. Identyfikacja substancji/mieszaniny i identyfikacja przedsiębiorstwa.

Sekcja 1. Identyfikacja substancji/mieszaniny i identyfikacja przedsiębiorstwa. Data sporządzenia: 22.02.2006 Data aktualizacji: 09.11.2013r Wersja 2/2013 r Rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 18 grudnia 2006r. Sekcja 1. Identyfikacja substancji/mieszaniny

Bardziej szczegółowo

Model Marczuka przebiegu infekcji.

Model Marczuka przebiegu infekcji. Model Marczuka przebiegu infekcji. Karolina Szymaniuk 27 maja 2013 Karolina Szymaniuk () Model Marczuka przebiegu infekcji. 27 maja 2013 1 / 17 Substrat Związek chemiczny, który ulega przemianie w wyniku

Bardziej szczegółowo

Płyn do mycia kabin prysznicowych. Płyn do mycia kabin prysznicowych

Płyn do mycia kabin prysznicowych. Płyn do mycia kabin prysznicowych SEKCJA 1: IDENTYFIKACJA SUBSTANCJI/MIESZANINY I IDENTYFIKACJA PRZEDSIĘBIORSTWA 1.1. Identyfikator produktu Nazwa produktu: 1.2. Istotne zidentyfikowane zastosowania substancji lub mieszaniny oraz zastosowania

Bardziej szczegółowo

Karta Charakterystyki Substancji Niebezpiecznych

Karta Charakterystyki Substancji Niebezpiecznych 1. Identyfikacja: - Nazwa komercyjna: - Numer katalogowy: SY101022, SY101032, SY101112, SY101113 - Dostawca: Syngen Biotech Sp. Z o.o. - Adres: 54-512 Wrocław, ul. Ostródzka 13 - Numer telefonu I faks:

Bardziej szczegółowo

Sekcja 1. Identyfikacja substancji/mieszaniny i identyfikacja przedsiębiorstwa.

Sekcja 1. Identyfikacja substancji/mieszaniny i identyfikacja przedsiębiorstwa. Data sporządzenia: 22.02. 2006 Data aktualizacji: 11. 06. 2014r Wersja 2/2014 Sekcja 1. Identyfikacja substancji/mieszaniny i identyfikacja przedsiębiorstwa. 1.1 Identyfikator produktu. Żel bhp do mycia

Bardziej szczegółowo

Ochrona przed promieniowaniem jonizującym. Źródła promieniowania jonizującego. Naturalne promieniowanie tła. dr n. med.

Ochrona przed promieniowaniem jonizującym. Źródła promieniowania jonizującego. Naturalne promieniowanie tła. dr n. med. Ochrona przed promieniowaniem jonizującym dr n. med. Jolanta Meller Źródła promieniowania jonizującego Promieniowanie stosowane w celach medycznych Zastosowania w przemyśle Promieniowanie związane z badaniami

Bardziej szczegółowo

Żyto hybrydowe KWS LOCHOW w żywieniu krów mlecznych w szczycie laktacji

Żyto hybrydowe KWS LOCHOW w żywieniu krów mlecznych w szczycie laktacji Żyto hybrydowe KWS LOCHOW w żywieniu krów mlecznych w szczycie laktacji Dotychczasowe opinie na temat żyta jako surowca paszowego 1. Wysoka zawartość alkilorezorcynoli 2. Wysoka zawartość i aktywność inhibitorów

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy zakres szkolenia wymagany dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień inspektora ochrony radiologicznej

Szczegółowy zakres szkolenia wymagany dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień inspektora ochrony radiologicznej Załącznik nr 1 Szczegółowy zakres szkolenia wymagany dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień inspektora ochrony radiologicznej Lp. Zakres tematyczny (forma zajęć: wykład W / ćwiczenia obliczeniowe

Bardziej szczegółowo

Farmaceutyczny z Oddziałem Analityki Medycznej Analityka Medyczna

Farmaceutyczny z Oddziałem Analityki Medycznej Analityka Medyczna Załącznik nr 2 do Uchwały Senatu Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu nr 1441 z dnia 24 września 2014 r. Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Analityki Medycznej UMW Nazwa modułu/przedmiotu Sylabus Część

Bardziej szczegółowo

Metody przechowywania i utrwalania bioproduktów KOLEKCJE SZCZEPÓW

Metody przechowywania i utrwalania bioproduktów KOLEKCJE SZCZEPÓW Metody przechowywania i utrwalania bioproduktów KOLEKCJE SZCZEPÓW Opracował: dr S. Wierzba Katedra Biotechnologii i Biologii Molekularnej Uniwersytetu Opolskiego Kolekcje szczepów Metody przechowywania

Bardziej szczegółowo

Spis treści do książki pt. Ocena ryzyka zawodowego Autorzy: Iwona Romanowska-Słomka Adam Słomka

Spis treści do książki pt. Ocena ryzyka zawodowego Autorzy: Iwona Romanowska-Słomka Adam Słomka Spis treści do książki pt. Ocena ryzyka zawodowego Autorzy: Iwona Romanowska-Słomka Adam Słomka WSTĘP... 9 CZĘŚĆ I 1. WPROWADZENIE... 11 2. OCENA RYZYKA... 18 2.1. Definicje... 18 2.2. Cele oceny ryzyka...

Bardziej szczegółowo

Przeklasyfikowanie mieszanin zaklasyfikowanych jako niebezpieczne na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia

Przeklasyfikowanie mieszanin zaklasyfikowanych jako niebezpieczne na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia Przeklasyfikowanie mieszanin zaklasyfikowanych jako niebezpieczne na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia Mariusz Godala Biuro ds. Substancji Chemicznych Klasyfikacja mieszaniny przeklasyfikowanie

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE BHP PIKTOGRAMY

SZKOLENIE BHP PIKTOGRAMY SZKOLENIE BHP PIKTOGRAMY dr inż. Joanna Zembrzuska Instytut Chemii i Elektrochemii Technicznej Zakład Chemii Ogólnej i Analitycznej Tel. 665 20 15 Pok. 105A lub 0.009A Joanna.Zembrzuska@put.poznan.pl Oznaczenia

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI

KARTA CHARAKTERYSTYKI Data opracowania 29.08.2009 Wydanie : 2 Strona 1/5 KARTA CHARAKTERYSTYKI 1. Identyfikacja preparatu i identyfikacja przedsiębiorstwa 1.1. Identyfikacja preparatu Nazwa handlowa : 1.2. Zastosowanie preparatu

Bardziej szczegółowo

Toksykologia SYLABUS A. Informacje ogólne

Toksykologia SYLABUS A. Informacje ogólne Toksykologia SYLABUS A. Informacje ogólne Elementy sylabusu Nazwa jednostki prowadzącej kierunek Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Profil studiów Forma studiów Kod przedmiotu Język przedmiotu Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Inżynieria Środowiska II stopnia (I stopień / II stopień) ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny) dr hab. Lidia Dąbek, prof. PŚk.

Inżynieria Środowiska II stopnia (I stopień / II stopień) ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny) dr hab. Lidia Dąbek, prof. PŚk. Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012r. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO CHEMICZNE LESZEK ŁUKASIK

BEZPIECZEŃSTWO CHEMICZNE LESZEK ŁUKASIK BEZPIECZEŃSTWO CHEMICZNE LESZEK ŁUKASIK ISTOTA BEZPIECZEŃSTWA CHEMICZNEGO Bezpieczeństwo chemiczne jest to całokształt środków prawnych, organizacyjnych i technicznych dla kontroli i profilaktyki zagroŝeń

Bardziej szczegółowo

JAK WYZNACZA SIĘ PARAMETRY WALIDACYJNE

JAK WYZNACZA SIĘ PARAMETRY WALIDACYJNE JAK WYZNACZA SIĘ PARAMETRY WALIDACYJNE 1 Granica wykrywalności i granica oznaczalności Dr inż. Piotr KONIECZKA Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny Politechnika Gdańska ul. G. Narutowicza 11/12

Bardziej szczegółowo

Karta charakterystyki

Karta charakterystyki Strona 1 z 6 SEKCJA 1: Identyfikacja substancji/mieszaniny i identyfikacja przedsiębiorstwa 1.1. Identyfikator produktu 1.2. Istotne zidentyfikowane zastosowania substancji lub mieszaniny oraz zastosowania

Bardziej szczegółowo

Karta charakterystyki

Karta charakterystyki Strona 1 z 6 SEKCJA 1: Identyfikacja substancji/mieszaniny i identyfikacja przedsiębiorstwa 1.1. Identyfikator produktu 1.2. Istotne zidentyfikowane zastosowania substancji lub mieszaniny oraz zastosowania

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedry Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 3 Oznaczanie chlorków metodą spektrofotometryczną z tiocyjanianem rtęci(ii)

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Str. WSTĘP 9 CZĘŚĆ I 1. WPROWADZENIE 13

SPIS TREŚCI. Str. WSTĘP 9 CZĘŚĆ I 1. WPROWADZENIE 13 3 SPIS TREŚCI WSTĘP 9 CZĘŚĆ I 1. WPROWADZENIE 13 2. OCENA RYZYKA 18 2.1. Definicje 18 2.2. Cele oceny ryzyka 22 2.2.1. Sprawdzenie, czy występujące na stanowiskach pracy zagrożenia zostały zidentyfikowane

Bardziej szczegółowo

Aneks II. Wnioski naukowe i podstawy cofnięcia lub zmiany warunków dopuszczenia do obrotu i szczegółowe objaśnienie różnic względem zaleceń PRAC

Aneks II. Wnioski naukowe i podstawy cofnięcia lub zmiany warunków dopuszczenia do obrotu i szczegółowe objaśnienie różnic względem zaleceń PRAC Aneks II Wnioski naukowe i podstawy cofnięcia lub zmiany warunków dopuszczenia do obrotu i szczegółowe objaśnienie różnic względem zaleceń PRAC 70 Wnioski naukowe CMDh rozpatrzył poniższe zalecenia PRAC

Bardziej szczegółowo

ANEKS I. Strona 1 z 5

ANEKS I. Strona 1 z 5 ANEKS I WYKAZ NAZW, POSTAĆ FARMACEUTYCZNA, MOC WETERYNARYJNYCH PRODUKTÓW LECZNICZYCH, GATUNKI ZWIERZĄT, DROGA PODANIA, PODMIOT ODPOWIEDZIALNY POSIADAJĄCY POZWOLENIE NA DOPUSZCZENIE DO OBROTU W PAŃSTWACH

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI

KARTA CHARAKTERYSTYKI ata opracowania 11.03.2013 Wydanie : 1 Strona 1/5 KARTA CHARAKTERYSTYKI SEKC JA 1 : Identyfikacja mieszaniny i identyfikacja przedsiębiorstwa. 1.1 Identyfikator produktu. nazwa wyrobu : MAXI WAX 1:200

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI

KARTA CHARAKTERYSTYKI Data opracowania 16.05.2010 Wydanie : 5 Strona 1/7 KARTA CHARAKTERYSTYKI SEKC JA 1 : Identyfikacja mieszaniny i identyfikacja przedsiębiorstwa. 1.1 Identyfikator produktu. nazwa wyrobu : 1.2 Istotne zidentyfikowane

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Biologia I Biology I Kierunek: Inżynieria Środowiska Kod przedmiotu: Rodzaj przedmiotu: Poziom kształcenia: Semestr: II podstawowy, moduł 3 I stopnia Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium

Bardziej szczegółowo

Modele szacowania narażenia

Modele szacowania narażenia Modele szacowania narażenia jako element bezpiecznego stosowania środków ochrony roślin Dr Robert Bańkowski Zakład Toksykologii i Oceny Ryzyka Warszawa, 2014 Szacowanie ryzyka dla: - operatorów - pracowników

Bardziej szczegółowo

Karta charakterystyki

Karta charakterystyki Strona 1 z 5 SEKCJA 1: Identyfikacja substancji/mieszaniny i identyfikacja przedsiębiorstwa 1.1. Identyfikator produktu Inne nazwa handlowa 1001389; 791437; 506253; 150536 1.2. Istotne zidentyfikowane

Bardziej szczegółowo

Raport z badania Działanie wirusobójcze środka dezynfekującego wobec Feline calicivirus. 25 października 2006

Raport z badania Działanie wirusobójcze środka dezynfekującego wobec Feline calicivirus. 25 października 2006 Raport z badania Działanie wirusobójcze środka dezynfekującego wobec Feline calicivirus 25 października 2006 Dr Tobias J. Tuthill Wydział Nauk Biologicznych Uniwersytet Leeds Leeds LS2 9JT www.fbs.leeds.ac.uk

Bardziej szczegółowo

Teoria do ćwiczeń laboratoryjnych

Teoria do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedry Analizy Środowiska Teoria do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie wstępne Monitoring - wstęp MONITORING ŚRODOWISKA Gdańsk, 2010 MONITORING ŚRODOWISKA

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja substancji /mieszaniny i identyfikacja przedsiębiorstwa

Identyfikacja substancji /mieszaniny i identyfikacja przedsiębiorstwa SEKCJA 1: Identyfikacja substancji /mieszaniny i identyfikacja przedsiębiorstwa 1.1. Identyfikacja substancji lub preparatu 1.2. Zastosowanie substancji / preparatu Produkt Biobójczy - insektycyd. Aerozol

Bardziej szczegółowo

Przewidywane skutki awarii elektrowni w Fukushimie. Paweł Olko Instytut Fizyki Jądrowej PAN

Przewidywane skutki awarii elektrowni w Fukushimie. Paweł Olko Instytut Fizyki Jądrowej PAN Przewidywane skutki awarii elektrowni w Fukushimie Paweł Olko Instytut Fizyki Jądrowej PAN Plan prezentacji 1. Ryzyko i dawki w ochronie przed promieniowaniem 2. Skutki ekonomiczne i zdrowotne po awarii

Bardziej szczegółowo

Karta charakterystyki preparatu niebezpiecznego - Zmywacz intensywny WOCA 0. Ogólnie: - oznacza: nie ma zastosowania lub brak danych...

Karta charakterystyki preparatu niebezpiecznego - Zmywacz intensywny WOCA 0. Ogólnie: - oznacza: nie ma zastosowania lub brak danych... Strona 1 z 5 preparatu niebezpiecznego - Zmywacz intensywny WOCA 0. Ogólnie: - oznacza: nie ma zastosowania lub brak danych. 1. Identyfikacja preparatu i firmy: Nazwa produktu: Zmywacz intensywny WOCA

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI

KARTA CHARAKTERYSTYKI Data opracowania 28.02.2013 Wydanie : 1 Strona 1/6 KARTA CHARAKTERYSTYKI SEKC JA 1 : Identyfikacja mieszaniny i identyfikacja przedsiębiorstwa. 1.1 Identyfikator produktu. nazwa wyrobu : 1.2 Istotne zidentyfikowane

Bardziej szczegółowo

Wyrażanie stężeń. Materiały pomocnicze do zajęć wspomagających z chemii. opracował: dr Błażej Gierczyk Wydział Chemii UAM

Wyrażanie stężeń. Materiały pomocnicze do zajęć wspomagających z chemii. opracował: dr Błażej Gierczyk Wydział Chemii UAM Wyrażanie stężeń Materiały pomocnicze do zajęć wspomagających z chemii opracował: dr Błażej Gierczyk Wydział Chemii UAM Stężenie procentowe Stężenie procentowe (procent wagowy, procent masowy) wyraża stosunek

Bardziej szczegółowo

LabStand P.P.U. Wydanie 1 z dnia 01.06.2015 r. Małgorzata Bebejewska ul. Grunwaldzka 114, 60-308 Poznań Tel. +48 61 8672847

LabStand P.P.U. Wydanie 1 z dnia 01.06.2015 r. Małgorzata Bebejewska ul. Grunwaldzka 114, 60-308 Poznań Tel. +48 61 8672847 KARTA CHARAKTERYSTYKI SEKCJA 1 : Identyfikacja substancji/mieszaniny i identyfikacja spółki/przedsiębiorstwa 1.1. Identyfikator produktu Nazwa handlowa: Certyfikowany ph-metryczny Materiał Odniesienia

Bardziej szczegółowo

SEKCJA 1: Identyfikacja substancji/mieszaniny i identyfikacja przedsiębiorstwa

SEKCJA 1: Identyfikacja substancji/mieszaniny i identyfikacja przedsiębiorstwa SEKCJA 1: Identyfikacja substancji/mieszaniny i identyfikacja przedsiębiorstwa 1.1. Identyfikator produktu Nazwa wyrobu: VIRKON DLA HIGIENY ŻYWNOŚCI 1.2. Istotne zidentyfikowane zastosowania mieszaniny

Bardziej szczegółowo

statystyka badania epidemiologiczne

statystyka badania epidemiologiczne statystyka badania epidemiologiczne Epidemiologia Epi = wśród Demos = lud Logos = nauka Epidemiologia to nauka zajmująca się badaniem rozprzestrzenienia i uwarunkowań chorób u ludzi, wykorzystująca tą

Bardziej szczegółowo

Wpływ promieniowania jonizującego na organizmy

Wpływ promieniowania jonizującego na organizmy Wpływ promieniowania jonizującego na organizmy Napromienienie Oznacza pochłonięcie energii promieniowania i co za tym idzieotrzymanie dawki promieniowania Natomiast przy pracy ze źródłami promieniotwórczymi

Bardziej szczegółowo

Opracował dr inż. Tadeusz Janiak

Opracował dr inż. Tadeusz Janiak Opracował dr inż. Tadeusz Janiak 1 Uwagi dla wykonujących ilościowe oznaczanie metodami spektrofotometrycznymi 3. 3.1. Ilościowe oznaczanie w metodach spektrofotometrycznych Ilościowe określenie zawartości

Bardziej szczegółowo

Karta charakterystyki

Karta charakterystyki Strona 1 z 5 SEKCJA 1: Identyfikacja substancji/mieszaniny i identyfikacja przedsiębiorstwa 1.1. Identyfikator produktu Inne nazwa handlowa : 914925; 505533; 791440; 791441 1.2. Istotne zidentyfikowane

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI

KARTA CHARAKTERYSTYKI Data opracowania 13.01.2010 Wydanie : 2 Strona 1/5 KARTA CHARAKTERYSTYKI 1. Identyfikacja preparatu i identyfikacja przedsiębiorstwa 1.1. Identyfikacja preparatu Nazwa handlowa : Płyn do mycia naczyń Baron

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia r. wersja 4., projekt z dnia 1 VI 2011 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia................... 2011 r. w sprawie klasyfikacji stanu ekologicznego, potencjału ekologicznego i stanu chemicznego jednolitych

Bardziej szczegółowo

Zagrożenia wypadkowe i zagrożenia dla zdrowia występujące w zakładzie i podstawowe środki zapobiegawcze. mgr Adam Błęka

Zagrożenia wypadkowe i zagrożenia dla zdrowia występujące w zakładzie i podstawowe środki zapobiegawcze. mgr Adam Błęka Zagrożenia wypadkowe i zagrożenia dla zdrowia występujące w zakładzie i podstawowe środki zapobiegawcze mgr Adam Błęka Liczba wypadków przy pracy w Polsce w latach 2000-2010 Dane statystyczne wskazują,

Bardziej szczegółowo

K.2.3. PROFIL KSZTAŁCENIA praktyczny TYP PRZEDMIOTU obligatoryjny Forma studiów

K.2.3. PROFIL KSZTAŁCENIA praktyczny TYP PRZEDMIOTU obligatoryjny Forma studiów Tabela. Metryka przedmiotu programowego- cele i efekty kształcenia POZIOM KSZTAŁCENIA POZIOM VI/ STUDIA I STOPNIA NR PRZEDMIOTU W PROGRAMIE K.2.3. PROFIL KSZTAŁCENIA praktyczny TYP PRZEDMIOTU obligatoryjny

Bardziej szczegółowo

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 02.09.2003 produkt nie został zaklasyfikowany jako niebezpieczny.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 02.09.2003 produkt nie został zaklasyfikowany jako niebezpieczny. R KARTA CHARAKTERYSTYKI Data opracowania: 05.05.2005 Aktualizacja: 10.2007 1. Identyfikacja preparatu. Identyfikacja producenta Nazwa handlowa: DERAT PASTA Rodzaj produktu: rodentycyd Kategoria: Produkt

Bardziej szczegółowo

Chemia kryminalistyczna

Chemia kryminalistyczna Chemia kryminalistyczna Wykład 2 Metody fizykochemiczne 21.10.2014 Pytania i pomiary wykrycie obecności substancji wykazanie braku substancji identyfikacja substancji określenie stężenia substancji określenie

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU NIEBEZPIECZNEGO

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU NIEBEZPIECZNEGO APROL Strona 1 z 7 KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU NIEBEZPIECZNEGO Sporządzona zgodnie z Załącznikiem II do Rozporządzenia (WE) Nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 roku

Bardziej szczegółowo

1.Oznaczeniesubstancjiew.mieszaninyioznaczenieprzedsiębiorstwa OXSOFT DOA

1.Oznaczeniesubstancjiew.mieszaninyioznaczenieprzedsiębiorstwa OXSOFT DOA 1.Oznaczeniesubstancjiew.mieszaninyioznaczenieprzedsiębiorstwa Identyfikacja substancji/preparatu OXSOFT DOA Nazwa Chemiczna Adypinian bis(2-etyloheksylu) Nr CAS 103-23-1 Nr EINECS 203-090-1 Numer rejestru

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 9 listopada 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 9 listopada 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 258 15110 Poz. 1549 1549 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 9 listopada 2011 r. w sprawie klasyfikacji stanu ekologicznego, potencjału ekologicznego i stanu chemicznego jednolitych

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI DEZOSAN WIGOR wg Rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 ws.

KARTA CHARAKTERYSTYKI DEZOSAN WIGOR wg Rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 ws. 1. IDENTYFIKACJA MIESZANINY I IDENTYFIKACJA PRZEDSIĘBIORSTWA 1.1. IDENTYFIKATOR PRODUKTU Nazwa handlowa produktu: 1.2. ISTOTNE ZIDENTYFIKOWANE MIESZANINY ORAZ ZASTOSOWANIA ODRADZANE Zastosowanie: Dezynfekcja,

Bardziej szczegółowo

Andrzej Sobczak 1,2. Zakład Chemii Ogólnej i Nieorganicznej Wydziału Farmaceutycznego Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach

Andrzej Sobczak 1,2. Zakład Chemii Ogólnej i Nieorganicznej Wydziału Farmaceutycznego Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach Ekspozycja użytkowników elektronicznych papierosów na nikotynę Andrzej Sobczak 1,2 1 Zakład Chemii Ogólnej i Nieorganicznej Wydziału Farmaceutycznego Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach 2 Zakład

Bardziej szczegółowo

Karta charakterystyki

Karta charakterystyki Strona 1 z 5 SEKCJA 1: Identyfikacja substancji/mieszaniny i identyfikacja przedsiębiorstwa 1.1. Identyfikator produktu Inne nazwa handlowa : 791442; 505534; 505532 1.2. Istotne zidentyfikowane zastosowania

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU NIEBEZPIECZNEGO

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU NIEBEZPIECZNEGO SOLFA Strona 1 z 8 KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU NIEBEZPIECZNEGO Sporządzona zgodnie z Załącznikiem II do Rozporządzenia (WE) Nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 roku

Bardziej szczegółowo

Podstawy ekotoksykologii

Podstawy ekotoksykologii Podstawy ekotoksykologii Miary toksyczności Biomarkery Ogólna teoria stresu Wpływ substancji toksycznych na populacje Prof. dr hab. Ryszard Laskowski Instytut Nauk o Środowisku UJ Ul. Gronostajowa 7, Kraków

Bardziej szczegółowo

1,3-BG (Industrial Quality)

1,3-BG (Industrial Quality) 1.Oznaczeniesubstancjiew.mieszaninyioznaczenieprzedsiębiorstwa Identyfikacja substancji/preparatu 1,3-BG (Industrial Quality) Nazwa Chemiczna 1,3-Butylene glycol Nr CAS 107-88-0 Nr EINECS 203-529-7 Numer

Bardziej szczegółowo

Treści programowe poszczególnych przedmiotów

Treści programowe poszczególnych przedmiotów Treści programowe poszczególnych przedmiotów BLOK I: PODSTAWY OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA CZŁOWIEKA PRZED SUBSTANCJAMI CHEMICZNYMI Łącznie: 50 godzin wykładów (W) oraz 45 godzin ćwiczeń (Ć) Przedmiot

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 2: Elektrochemiczny pomiar szybkości korozji metali. Wpływ inhibitorów korozji

Ćwiczenie 2: Elektrochemiczny pomiar szybkości korozji metali. Wpływ inhibitorów korozji Ćwiczenie 2: Elektrochemiczny pomiar szybkości korozji metali. Wpływ inhibitorów korozji Wymagane wiadomości Podstawy korozji elektrochemicznej, podstawy kinetyki procesów elektrodowych, równanie Tafela,

Bardziej szczegółowo

Pomiar stężenia radonu i jego pochodnych w powietrzu atmosferycznym

Pomiar stężenia radonu i jego pochodnych w powietrzu atmosferycznym Wydział Fizyki PW - Laboratorium Fizyki i Techniki Jądrowej Pomiar stężenia radonu i jego pochodnych w powietrzu atmosferycznym Kalina Mamont-Cieśla 1, Magdalena Piekarz 1, Jan Pluta 2 -----------------------------------------------------------------

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie materiałów odniesienia

Zastosowanie materiałów odniesienia STOSOWANIE MATERIAŁÓW ODNIESIENIA W PRAKTYCE LABORATORYJNEJ 1 Piotr KONIECZKA Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny Politechnika Gdańska ul. G. Narutowicza 11/1 80-33 GDAŃSK e-mail:piotr.konieczka@pg.gda.pl

Bardziej szczegółowo

IDENTYFIKACJA SUBSTANCJI / PREPARATU I IDENTYFIKACJA PRZEDSIEBIORSTWA Nazwa handlowa: Producent:

IDENTYFIKACJA SUBSTANCJI / PREPARATU I IDENTYFIKACJA PRZEDSIEBIORSTWA Nazwa handlowa: Producent: IDENTYFIKACJA SUBSTANCJI / PREPARATU I IDENTYFIKACJA Telefon alarmowy: Periodic Acid Shiff (PAS) zestaw do barwienia laboratoryjnego Straż Pożarna 998 (112 z telefonu komórkowego), Pogotowie Ratunkowe

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI NIEBEZPIECZNEJ SUBSTANCJI CHEMICZNEJ zgodnie z dyrektywą Unii Europejskiej 2006/1907/UE

KARTA CHARAKTERYSTYKI NIEBEZPIECZNEJ SUBSTANCJI CHEMICZNEJ zgodnie z dyrektywą Unii Europejskiej 2006/1907/UE Spodnam Przejrzano dnia 06/09/2009 Wersja Nr 2 1. JEDNOZNACZNA NAZWA SUBSTANCJI/PREPARATU I ZAKŁADU/PRZEDSIĘBIORSTWA Nazwa wyrobu Spodnam Identyfikacja firmy/przedsiębiorstwa Taminco N.V. Adres Pantserschipstraat

Bardziej szczegółowo

Keller & Bohacek Forma zg. z DIN EN ISO 9001 i 14001 Datei: SD_POL_0106_GCA.doc GmbH & Co. KG

Keller & Bohacek Forma zg. z DIN EN ISO 9001 i 14001 Datei: SD_POL_0106_GCA.doc GmbH & Co. KG Strona 1 z 6 1 Identyfikacja 1.1 Nazwa handlowa: 1.2 Zastosowanie: Produkt wspomagający gotowanie cukrzycy II i III w warnikach 1.3 Firma: Keller & Bohacek Liliencronstr.64 D-40472 Düsseldorf Tel: 0049/211/9653-0

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU CHEMICZNEGO

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU CHEMICZNEGO RENISOL Strona 1 z 7 KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU CHEMICZNEGO Sporządzona zgodnie z Załącznikiem II do Rozporządzenia (WE) Nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 roku w

Bardziej szczegółowo

Karta charakterystyki substancji niebezpiecznej / preparatu niebezpiecznego*

Karta charakterystyki substancji niebezpiecznej / preparatu niebezpiecznego* Karta charakterystyki substancji niebezpiecznej / preparatu niebezpiecznego* Strona: 1/7 1. Identyfikacja substancji/preparatu i identyfikacja przedsiębiorstwa Styrodur* 3035 CS 1265x615x100mm Zastosowanie:

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ DANYCH DOTYCZĄCYCH BEZPIECZEŃSTWA (średnia w czasie)

ARKUSZ DANYCH DOTYCZĄCYCH BEZPIECZEŃSTWA (średnia w czasie) ARKUSZ DANYCH DOTYCZĄCYCH BEZPIECZEŃSTWA (średnia w czasie) SEKCJA 1 Identyfikacja substancji/preparatu oraz firmy/przedsiębiorstwa 1.1 Identyfikator produktu - Nazwa produktu: Formula A Cleaner - Numer

Bardziej szczegółowo

(narzędzie do pomiaru cech zachowania oprac. dr hab. Zbigniew Spendel)

(narzędzie do pomiaru cech zachowania oprac. dr hab. Zbigniew Spendel) TEST PSYCHOLOGICZNY/ PEDAGOGICZNY (narzędzie do pomiaru cech zachowania oprac. dr hab. Zbigniew Spendel) 1. Jest narzędziem diagnostycznym posługiwanie się nim musi być uzasadnione celem postępowania diagnostycznego

Bardziej szczegółowo

ATTRACIDE 26 SC ATTRACIDE 26 SC KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU BIOBÓJCZEGO. ICB PHARMA Tomasz Świętosławski, Paweł Świętosławski Spólka Jawna

ATTRACIDE 26 SC ATTRACIDE 26 SC KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU BIOBÓJCZEGO. ICB PHARMA Tomasz Świętosławski, Paweł Świętosławski Spólka Jawna Producent ICB PHARMA Tomasz Świętosławski, Paweł Świętosławski Spólka Jawna Adres 43-602 Jaworzno, ul. Moździerzowców 6 a Tel. +48-32-66-000-06 Fax: +48-32-66-000-11 1. IDENTYFIKACJA PREPARATU Nazwa handlowa

Bardziej szczegółowo

Telefon alarmowy: 042 6314724 (Krajowe Centrum Informacji Toksykologicznej)

Telefon alarmowy: 042 6314724 (Krajowe Centrum Informacji Toksykologicznej) R KARTA CHARAKTERYSTYKI Data opracowania: 07.2002 Data aktualizacji: 10.2006 1.Identyfikacja preparatu. Identyfikacja producenta Nazwa handlowa: TOXAN PASTA Rodzaj produktu: rodentycyd Kategoria: Produkt

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU NIEBEZPIECZNEGO

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU NIEBEZPIECZNEGO DESOL Strona 1 z 8 KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU NIEBEZPIECZNEGO Sporządzona zgodnie z Załącznikiem II do Rozporządzenia (WE) Nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 roku

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: Wybrane zagadnienia z korelacji i regresji.

Ćwiczenie: Wybrane zagadnienia z korelacji i regresji. Ćwiczenie: Wybrane zagadnienia z korelacji i regresji. W statystyce stopień zależności między cechami można wyrazić wg następującej skali: Skala Guillforda Przedział Zależność Współczynnik [0,00±0,20)

Bardziej szczegółowo

Przedmiot CHEMIA Kierunek: Transport (studia stacjonarne) I rok TEMATY WYKŁADÓW 15 godzin Warunek zaliczenia wykłady: TEMATY LABORATORIÓW 15 godzin

Przedmiot CHEMIA Kierunek: Transport (studia stacjonarne) I rok TEMATY WYKŁADÓW 15 godzin Warunek zaliczenia wykłady: TEMATY LABORATORIÓW 15 godzin Program zajęć: Przedmiot CHEMIA Kierunek: Transport (studia stacjonarne) I rok Wykładowca: dr Jolanta Piekut, mgr Marta Matusiewicz Zaliczenie przedmiotu: zaliczenie z oceną TEMATY WYKŁADÓW 15 godzin 1.

Bardziej szczegółowo

Politechnika Gdańska Wydział Chemiczny. Katedra Technologii Chemicznej

Politechnika Gdańska Wydział Chemiczny. Katedra Technologii Chemicznej Politechnika Gdańska Wydział Cheiczny Katedra Technologii Cheicznej Bezpieczeństwo Środowiskowe: Badanie chłonności sorbentów Przygotował: Dr inż. Andrzej P. Nowak Część teoretyczna y są to rozdrobnione

Bardziej szczegółowo

RYCYNA. Ricinus communis. Z notatnika terrorysty...

RYCYNA. Ricinus communis. Z notatnika terrorysty... Z notatnika terrorysty... wielokrotnie stosowana do zabójstw - skuteczna łatwo dostępna: 1-5% znajduje się w nasionach rącznika pospolitego (Ricinus communis, rodzina Euphorbiaceae), z których wytłacza

Bardziej szczegółowo

C 6 H 12 O 6 2 C 2 O 5 OH + 2 CO 2 H = -84 kj/mol

C 6 H 12 O 6 2 C 2 O 5 OH + 2 CO 2 H = -84 kj/mol OTRZYMYWANIE BIOETANOLU ETAP II (filtracja) i III (destylacja) CEL ĆWICZENIA: Celem ćwiczenia jest przeprowadzenie procesu filtracji brzeczki fermentacyjnej oraz uzyskanie produktu końcowego (bioetanolu)

Bardziej szczegółowo

TYTANPOL Ditlenek tytanu

TYTANPOL Ditlenek tytanu Zakłady Chemiczne Police S.A. KARTA CHARAKTERYSTYKI zgodnie z rozporządzeniem (WE) 1907/2006 TYTANPOL Ditlenek tytanu SDS-ZChP- 019/10 wersja 06 Data: sporządzenia aktualizacji 02.11.2010 30.07.2015 SEKCJA

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI. zgodnie z rozporządzeniem (WE) 1907/2006. Mocznik. SEKCJA 1: Identyfikacja substancji i identyfikacja przedsiębiorstwa

KARTA CHARAKTERYSTYKI. zgodnie z rozporządzeniem (WE) 1907/2006. Mocznik. SEKCJA 1: Identyfikacja substancji i identyfikacja przedsiębiorstwa Zakłady Chemiczne Police S.A. KARTA CHARAKTERYSTYKI zgodnie z rozporządzeniem (WE) 1907/2006 Mocznik SDS-ZChP- 010/10 wersja 04 Data: sporządzenia aktualizacji 02.11.2010 22.06.2015 SEKCJA 1: Identyfikacja

Bardziej szczegółowo

Czy przyczyną śmierci Napoleona I Bonaparte było zatrucie arszenikiem?

Czy przyczyną śmierci Napoleona I Bonaparte było zatrucie arszenikiem? Czy przyczyną śmierci Napoleona I Bonaparte było zatrucie arszenikiem? Ostatnie lata życia Napoleona I Bonaparte na Wyspie Świętej Heleny Cesarz został przywieziony na Wyspę Św. Heleny w październiku 1815

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI NIEBEZPIECZNEJ SUBSTANCJI CHEMICZNEJ

KARTA CHARAKTERYSTYKI NIEBEZPIECZNEJ SUBSTANCJI CHEMICZNEJ Wydrukowano dnia: 02.12.2014 Przejrzano dnia : 30.04.2003 Strona 1 z 6 1. JEDNOZNACZNA NAZWA SUBSTANCJI/PREPARATU I ZAKŁADU/PRZEDSIĘBIORSTWA Informacja o wyrobie Znak firmowy : Schmierfett Firma : Volkswagen

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY ODNIESIENIA - kryteria wyboru i zasady stosowania

MATERIAŁY ODNIESIENIA - kryteria wyboru i zasady stosowania 1 MATERIAŁY ODNIESIENIA - kryteria wyboru i zasady stosowania Dr inż. Piotr KONIECZKA Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny Politechnika Gdańska ul. G. Narutowicza 11/12 80-952 GDAŃSK e-mail: kaczor@chem.gda.pl

Bardziej szczegółowo