POLSKI SYSTEM DGPS GENEZA: POLISH DGPS SYSTEM ORIGIN:

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "POLSKI SYSTEM DGPS GENEZA: 1991 1993 POLISH DGPS SYSTEM ORIGIN: 1991 1993"

Transkrypt

1 ZESZYTY NUKOWE KDEMII MRYNRKI WOJENNEJ SCIENTIFIC JOURNL OF POLISH NVL CDEMY 214 (LV) 2 (197) Zdzsław Kopacz 1), Cezary Specht 2) POLSKI SYSTEM DGPS GENEZ: POLISH DGPS SYSTEM ORIGIN: STRESZCZENIE W 214 roku mja dwudzesta rocznca uruchomena na polskm wybrzeżu systemu różncowego GPS (Dfferental Global Postonng System) stanowącego główny element osłony radonawgacyjnej akwenów morskch RP. Cztery lata od uruchomena perwszej stacj referencyjnej DGPS na śwece nepełna trzy lata od perwszej tego typu nstalacj w Europe Polska dysponowała najnowocześnejszym rozwązanem pozycyjnym w nawgacj morskej. W artykule, perwszym z ser publkacj dotyczących polskego systemu DGPS, zaprezentowano krajowe jednostk naukowe, które przyczynły sę do realzacj tego projektu, podstawy teoretyczne metody różncowej DGPS, model matematyczny wyznaczana współrzędnych pozycj wraz z dyskusją błędów genezę systemów DGPS na śwece. Zamerzenem autorów jest równeż próba oceny realzowanych dzałań badawczych z perspektywy dwudzestu lat, gdy dysponuje sę wększą wedzą dośwadczenem oraz neporównywalnym narzędzam. Słowa kluczowe: osłona radonawgacyjna akwenów morskch RP, polsk system DGPS, nawgacja, geneza. STRCT The year 214 marks the 25th annversary of the commencement of the Dfferental Global Postonng System on the Polsh coast, whch s the man element of rado-navgaton support n the Polsh martme areas. It must be emphaszed that t was only four years after the frst DGPS staton n the world was started and less than three years after the frst nstallatons of ths knd were started n Europe Poland enjoyed the most modern postonng soluton n marne navgaton. Ths paper, the frst n a seres of publcatons relatng to the Polsh DGPS system, presents natonal research centers whch have sgnfcantly contrbuted to mplementng ths project. It also ncludes theoretcal fundamentals of the dfferental method used n DGPS, a mathematcal model for fxng poston data together wth a dscusson concernng errors as well as the orgns of DGPS systems n the world. It s the authors ntenton to evaluate research projects conducted durng the last twenty years, drawng on sgnfcantly greater knowledge and experence and ncomparable tools. Keywords: rado-navgaton support n Polsh martme areas, Polsh DGPS system, navgaton, orgn. DOI: 1.564/86889X ) kadema Marynark Wojennej, Wydzał Nawgacj Uzbrojena Okrętowego, Gdyna, ul. J. Śmdowcza 69; e-mal: 2) kadema Morska w Gdyn, Wydzał Nawgacyjny, Gdyna, ul. Morska 81-87, e-mal: 73

2 Zdzsław Kopacz, Cezary Specht WSTĘP rtykuł stanow początek ser spójnych tematyczne publkacj naukowych, których zadanem jest opsane wkładu zespołu naukowego Instytutu Nawgacj Hydrograf Morskej kadem Marynark Wojennej w Gdyn kerowanego przez profesora Zdzsława Kopacza w projektowane, testowane oraz uruchomene systemu DGPS na polskm wybrzeżu. Ogromny zakres tych prac ne został dotychczas opsany w publkacjach naukowych, stąd zamarem autorów jest udokumentowane tego trudnego, jak na owe czasy, przedsęwzęca. Wkład naukowy kadem Marynark Wojennej oraz Urzędu Morskego w Gdyn, Urzędu Morskego w Szczecne, kadem Rolnczo-Techncznej w Olsztyne (zespół prof. Stansława Oszczaka), wspólne z ówczesną Wyższą Szkołą Morską w Gdyn (dr nż. Jarosław Cydejko) oraz ówczesną Wyższą Szkołą Morską w Szczecne (zespół profesorów ndrzeja anachowcza dama Wolskego oraz mgr. nż. Ryszarda obera), w dwudzestoletną hstorę systemu DGPS zostane przedstawony w kolejnych publkacjach obejmujących genezę ( ), koncepcję (1994), archtekturę nstalację (1995), kalbrację testowane ( ) oraz modernzacje ( ). Należy w tym mejscu wspomneć menne o osobstym zaangażowanu panów: nż. Wojcecha Drozda, mgr. nż. Marka Ledóchowskego, mgr. nż. Marka Dzewckego oraz Jarosława Mrzygłoda INTRODUCTION Ths paper s the frst n a seres of scentfc publcatons whose man am s to descrbe the contrbuton of the scentfc team at the Insttute of Marne Navgaton and Hydrography, at the Naval cademy, Gdyna, headed by Prof. Zdzsław Kopacz, dedcated to desgnng, testng and establshng the DGPS system on the Polsh coast. The enormous scope of ths work has not, so far, been descrbed n scentfc publcatons. Therefore the authors ntenton s to document ths dffcult, for those tmes, undertakng. The scentfc contrbuton of the Naval cademy and the Martme Offce n Gdyna, the Martme Offce n Szczecn, grculture and Technology cademy n Olsztyn (a team headed by Prof. Stansław Oszczak) together wth the Hgher Martme School (Dr Eng. Jarosław Cydejko) and the then Hgher Martme School n Szczecn (a team headed by prof. ndrzej anachowcz and Prof. dam Wolsk, as well as Ryszard ober, MSc) to the 2-year-long hstory of the DGPS system wll be presented n successve publcatons comprsng orgn ( ), concept (1994), archtecture and nstallaton (1995), calbraton and testng ( ) and modernzaton ( ). It s necessary to menton here the ndvdual dedcaton demonstrated by Wojcech Drozd Sc and Marek Ledóchowsk Sc, Marek Dzewck MSc, Jarosław Mrzygłód MSc as well as Dr Eng. Mchał Kaczmarek from the 74 2 (197)

3 Zeszyty Naukowe MW Scentfc Journal of PN z Urzędu Morskego w Gdyn, a także pana dr. nż. Mchała Kaczmarka z Urzędu Morskego w Szczecne, którym zawdzęczamy realzację technczną (wystawene uruchomene) nstalacj DGPS oraz udzał w wększośc badań utrzymane systemu w beżącej sprawnośc. Inspracją napsana nnejszego artykułu było uśwadomene sobe, że w Internece ne można odnaleźć praktyczne żadnych nformacj o systemach radonawgacyjnych takch jak D-2 (uruchomony przez Poltechnkę Gdańską na Zatoce Gdańskej w latach sedemdzesątych) czy SYLEDIS (uruchomony przez MW na Zatoce Pomorskej w latach dzewęćdzesątych XX weku). Równeż o będącym na etape lkwdacj systeme MW Jemołuszka, w który znaczący wkład włożyło Centrum Technk Morskej, można odnaleźć jedyne pojedyncze publkacje, jak np. [1]. Wspomnane przedsęwzęca z zakresu radonawgacj w Polsce to duże projekty narodowe o charakterze badawczowdrożenowym wpływające w sposób stotny na polską gospodarkę morską. Równeż w powszechne dostępnej elektroncznej lteraturze ne można odnaleźć nformacj o stnenu ura Hydrografcznego Rzeczypospoltej Polskej ( ) państwowej morskej służbe hydrografcznej oznakowana nawgacyjnego powołanej ustawą [28], dzęk której uruchomono procedury admnstracyjne w celu wystawena systemu DGPS na polskm wybrzeżu. Ne sposób pomnąć osobstego wkładu ówczesnego dyrektora HRP mgr. nż. polonusza Łysejk, współautora wstępnej Martme Offce n Szczecn to whom we owe the techncal realzaton (nstallaton and start up) of the DGPS as well as partcpaton n most nvestgatons and mantanng the system n workng order. The nspraton to wrte ths paper was the realzaton, that t s practcally almost mpossble to fnd, on the Internet, any nformaton relatng to rado-navgaton systems such as D-2 (started by Gdańsk Unversty of Technology, n the ay of Gdańsk n the 197s) or SLEDIS (started by N, n the Pomeranan ay n nnetes). The Jemołuszka system, whch s beng removed from servce, developed by Centrum Technk Morskej (Marne R&D Center) can be read about n very few artcles, e.g. [1]. The efforts mentoned relatng to rado-navgaton n Poland have stemmed from bg natonal R&D projects havng substantal effect on the Polsh martme ndustry. Nether s t possble to fnd any nformaton, n electronc lterature, about the exstence of the Hydrographc ureau of the Republc of Poland ( ) state martme hydrographc and navgatonal markng servce establshed by Law [28], whose actvty resulted n startng admnstratve procedures amed at nstallng a DGPS system on the Polsh coast. It s mpossble to omt the ndvdual contrbuton made by polonusz Łysejko MSc, then drector of H RP, co-author of the ntal concept whch fnally led to mplementng the project developed by Prof. Zdzsław Kopacz [16]. 214 (LV) 75

4 Zdzsław Kopacz, Cezary Specht koncepcj systemu [13], którego determnacja doprowadzła do wdrożena opracowanego przez zespół prof. Zdzsława Kopacza [16] projektu. Wybór Zeszytów Naukowych kadem Marynark Wojennej dla wspomnanej ser artykułów ne jest przypadkowy, bowem to MW była uczelną wodącą w realzacj planowana, budowy modernzacj systemu DGPS przez wele lat. Ne bez znaczena jest też fakt, że przywołany perodyk jest w Internece w otwartym dostępe wszyscy zanteresowan mogą swobodne korzystać z publkowanych w nm artykułów. To szczególne ważne dla studentów pracownków naukowych. Ops realzowanych przedsęwzęć badawczych z perspektywy dwudzestu lat daje możlwość spojrzena na zagadnene ze znacząco szerszego kontekstu, popartego neporównywalną wedzą wększym dośwadczenem, których na etape realzacj koncepcj w 1994 roku zespół ne posadał. Wydaje sę, ż dodatkową wartoścą tej ser monotematycznych artykułów, poza zebranem pozycj bblografcznych zwązanych z systemem DGPS w jednym mejscu, będze próba oceny poszczególnych osągneć z punktu wdzena aktualnego pozomu wedzy. Należy podkreślć, ż w momence przygotowywana koncepcj polskego systemu DGPS na śwece dostępnych było jedyne klka publkacj naukowych dotyczących tego typu rozwązań wdrożonych w US, Fnland Szwecj. Najtrafnej podjęte wyzwane opsał w przedmowe do [16] kerownk projektu prof. Zdzsław Kopacz: Choosng Zeszyty Naukowe kadem Marynark Wojennej (Scentfc Journal of the Polsh Naval cademy) for the seres of artcles mentoned s not accdental, as N has been the lead school n plannng, developng and modernzng the DGPS system for many years. The fact that ths journal s avalable on the Internet and access to artcles publshed n t s open to all who are nterested wthout any lmtatons, s also sgnfcant. Ths s mportant especally for students and researchers. The account of the research efforts from the perspectve of twenty years offers an opportunty to look at ths ssue n a broader context, supported by ncomparable knowledge and greater experence whch the team of 1994 dd not have at the stage of realzng the concept. It seems that apart from gatherng bblography tems relatng to the DGPS system n one place, the attempt to evaluate the partcular achevements as compared wth the present level of knowledge wll be of extra added value. It should be underscored that when the Polsh concept of a DGPS system was beng prepared very few scentfc publcatons were avalable n the world regardng already mplemented solutons n the US, Fnland and Sweden. The most accurate account of the challenges confronted was gven n the preface to [16] by project manager Prof. Zdzsław Kopacz: ( ) ttractve problems for the team of workers, solved from the navgatonal 76 2 (197)

5 Zeszyty Naukowe MW Scentfc Journal of PN ( ) trakcyjna tematyka dla zespołu wykonawców, rozwązywana z nawgacyjnego punktu wdzena dla całego wybrzeża, dostarczyła wele nowych zagadneń do rozważena. Przyjęte krytera sposób ch przedstawena w rozdzale drugm występuje po raz perwszy w pracach wykonanych w Polsce. Jest on spotykany wcześnej w krajach o wększym zaangażowanu na morzu, ale ze względu na śwatowy charakter nawgacj żeglug ne mógł być rozwązywany przez zespół z pomnęcem norm ogólne przyjętych przez IL oraz IMO. Tematyka wdrożena wykorzystywana systemu DGPS jest aktualne na etape początkowym newątplwe wele poglądów będze w przyszłośc weryfkowanych przez praktykę. ardzo stotnym elementem umożlwającym rozwój naukowy polskego środowska zwązanego z nawgacją sateltarną, a w szczególnośc polskm systemem DGPS, były projekty badawcze fnansowane przez nestnejący dzś Komtet adań Naukowych. Ich wpływ na badana charakterystyk tego systemu należy uznać za decydujący, bowem umożlwał fnansowane realzacj kosztownych pomarów morskch lądowych. Projekty badawcze fnansowane ze środków publcznych bezpośredno zwązane z polskm systemem DGPS wymenono ponżej: 1. Osłona radonawgacyjna obszarów morskch RP, projekt celowy Komtetu adań Naukowych, kadema Marynark Wojennej w Gdyn, , kerownk projektu: dr Z. Kopacz, prof. MW. pont of vew for the whole coast, delvered several new ssues to consder. The crtera adopted and the way t was presented appears n the second chapter, for the frst tme n projects realzed n Poland. The problems were dealt wth earler n countres wth a bgger commtment to martme actvtes, but due to the world-wde character of navgaton and shppng they could not be solved wth dsregard to general standards adopted by IL and IMO. The ssues concerned wth mplementaton and employment of the DGPS system are at the moment at the ntal stage and there s no doubt several vews wll be verfed through practce n the future. Research projects fnanced by the Scentfc Research Commttee (SCR), whch no longer exsts, were very mportant n allowng Polsh researchers connected wth satellte navgaton, especally wth the Polsh DGPS, to progress scentfcally. Ther nfluence on nvestgaton of the characterstcs of the whole system must be regarded as decsve, as the projects made t possble to fnance costly marne and land measurements. The research projects fnanced from publc sources relatng drectly to the Polsh DGPS are mentoned below: 1. Rado-navgatonal screen of the Polsh martme regons, SCR supported Project, Naval cademy, Gdyna, , project manager: Dr Z. Kopacz, Prof. N. 2. nalyss of avalablty and relablty of GPS dfferental systems, SCR 214 (LV) 77

6 Zdzsław Kopacz, Cezary Specht 2. nalza dostępnośc nezawodnośc systemów różncowych GPS, projekt badawczy KN, nr 8 T12E2521, realzowany w latach 2 22, kerownk projektu: dr nż. C. Specht. 3. Montorowane ruchu okrętów na akwene morskm na przykładze Zatok Gdańskej, projekt badawczy KN, nr 9 T12C112 14, realzowany w latach , kerownk projektu: dr hab. nż.. Felsk. 4. nalza możlwośc podnesena dokładnośc nezawodnośc pozycj w morskch aplkacjach systemu DGNSS przy wykorzystanu secowych aplkacj różncowych, projekt badawczy KN, Wyższa Szkoła Morska w Gdyn, realzowany w latach 2 22, kerownk projektu: dr nż. J. Cydejko. 5. adane charakterystyk nezawodnoścowych wyznaczeń współrzędnych pozycj różncowych metod GPS, projekt badawczy KN, nr 4T12C6427, realzowany w latach 24 27, kerownk projektu: dr hab. nż. C. Specht. W wynku tych projektów zrealzowano w Polsce mędzy nnym trzy rozprawy doktorske dotyczące bezpośredno badań nad polskm systemem DGPS [8, 18, 24] oraz jedną habltacyjną [25], a także dzesątk prac nżynerskch magsterskch napsanych przede wszystkm w trzech akademach morskch. ISTOT RÓŻNICOWEJ METODY POMIRU W NWIGCJI STELITRNEJ W polskej lteraturze metrologcznej pojęcu metoda pomaru nadaje sę różny sens [21]. Wąże sę ją nejednokrotne supported project, No 8 T12E2521, realzed 2-22, project manager: Dr Eng. C. Specht. 3. Montorng vessel traffc n a martme regon based on the ay of Gdańsk, SCR supported project, No 9 T12C112 14, realzed , project manager: Dr Eng.. Felsk. 4. nalyss of ncreasng poston accuracy and relablty n DGNSS martme applcatons usng network dfferental applcatons, SCR supported project, the Hgher Martme School, realzed 2-22, project manager: Dr Eng. J. Cydejko. 5. Investgatons of relablty characterstcs of fxng poston usng GPS dfferental methods, SCR supported project, No 4T12C6427, realzed 2-22, project manager: Dr Eng. C. Specht. s a result of these projects, among others, three doctoral theses were completed drectly relatng to studes on the Polsh DGPS system [8, 18, 24] and one post-doctoral thess [25] as well as tens of Sc and MSc papers wrtten mostly n the three marne academes. THE NTURE OF DIFFERENTIL METHOD FOR MESUREMENTS IN STELLITE NVIGTION The noton of measurement method n Polsh lterature s assgned dfferent meanngs [21]. Frequently t s assocated wth the measurement prncple of usng a certan physcal phenomenon (e.g. mechancal method, electrcal method, chemcal method, etc.), and n 78 2 (197)

7 Zeszyty Naukowe MW Scentfc Journal of PN z zasadą pomaru wykorzystującą określone zjawsko fzyczne (np. metody: mechanczne, elektryczne, chemczne tp.), w nnych z warunkam, w jakch dokonywany jest pomar (metody: wzorcowa, laboratoryjna, warsztatowa). Gdy za kryterum podzału metod pomaru przyjmemy zasadę porównywana, według której dokonujemy pomaru, metody pomarów podzelć można na bezwzględne lub porównawcze [9]. ezwzględne metody pomaru (np. czasu, częstotlwośc, masy), realzowane za pomocą wzorca, są nezmerne trudne, często wymagające uwzględnena szeregu czynnków zewnętrznych pod postacą poprawek. Ten typ metod realzowany jest najczęścej przez nstytuty oraz centra metrologczne, przez co ma ogranczone zastosowane praktyczne. lternatywną metodą pomarową w stosunku do pomaru bezwzględnego jest metoda porównawcza, polegająca na porównanu merzonej wartośc ze znaną wartoścą tej samej welkośc [9]. Wśród metod porównawczych wyróżna sę klka odman (m.n. odchyłkową, zerową, podstawena), z których jedna nos nazwę metody różncowej. Jest to technka polegająca na pomarze newelkej różncy mędzy merzoną a znaną wartoścą tej samej welkośc. Wykorzystując różncową metodę pomaru, ocenamy zwązek pomędzy dentycznym oddzaływanem czynnków na błędy pomaru oraz na merzoną znaną wartość, przez co aparatura badawcza proces pomarowy mogą zostać znaczne uproszczone. Perwsze elementy pomaru różncowego w radonawgacj wykorzystano other cases wth condtons under whch a measurement s conducted (e.g. standard method, laboratory technque, workshop method, etc.). When, the comparson prncple used to make a measurement s assumed as the crteron for classfcaton of measurement methods, the measurement methods can be dvded nto absolute or comparatve [9]. The absolute measurement methods (e.g. tme, frequency, mass), conducted usng a standard, are extremely dffcult, often requrng takng nto account several external factors n the form of correctons. These methods are often employed by metrologcal nsttutes and centers, whch s why they have lmted practcal applcaton. measurement method alternatve for absolute measurement s the comparatve method, whch nvolves comparng the measured value wth the known value of the same magntude [9]. mong the comparatve methods there are some varetes (e.g. devaton, zero, substtuton). One of them s referred to as the dfferental method. Ths s a technque based on measurng a small dfference between the quantty measured and the quantty known of the same magntude. Usng the dfferental method of measurement evaluates the relatonshp between the dentcal acton of factors on the measurement errors and on the quantty measured and the quantty known, whch s why the measurng equpment and the measurement process can be smplfed. The frst elements n the dfferental measurement n rado-navgaton were 214 (LV) 79

8 Zdzsław Kopacz, Cezary Specht w latach pęćdzesątych ubegłego weku do korekty sterowana pracą stacj brzegowych systemu Loran. W nawgacj perwszym wdrożonym systemem wykorzystującym pomar różncowy była różncowa Omega, której perwsze stacje referencyjne zostały uruchomone na przełome lat osemdzesątych dzewęćdzesątych. Stacje rozlokowane w Stanach Zjednoczonych oraz Europe zachodnej (Francja, Hszpana, Portugala) zapewnały zasęg 2 3 Mm, dzęk czemu poza nawgacją morską wykorzystywane były równeż w lotnctwe cywlnym [14]. To rozwązane pozwolło, by dokładność systemu została zwększona z około 5 Mm do około 1 Mm (dla odległośc 1 Mm od stacj referencyjnej). Głównym założenem, na którym opera sę stota nawgacyjnego systemu różncowego, jest stałość błędów merzonego parametru nawgacyjnego występująca w zasęgu dzałana stacj odnesena. Stąd przyjmując, że stneje rzeczywsta wartość lczbowa χ welkośc merzonej χ określanej w nawgacj morskej parametrem nawgacyjnym, stwerdza sę, ż każdy pomar obarczony jest błędem (uchybem) pomaru. W rozważanym przypadku ogólnym błąd bezwzględny pomaru parametru nawgacyjnego δ zdefnujemy jako employed n the 195s to correct the performance of Loran shore statons. s for navgaton, the frst system mplemented whch employed the dfferental measurement was the dfferental Omega whose frst reference statons were started up between the 198s and 199s. The statons nstalled n the Unted Statons and Western Europe (France, Span, Portugal) offered the range of 2 3 Nm, whch s why, apart from marne navgaton, they were also used n cvl avaton [14]. Ths soluton allowed the system accuracy to ncrease from 5 Nm to approxmately 1 Nm (for the range of 1 Nm from a reference staton). The man assumpton, on whch the dfferental system s based, s the constancy of error of a navgatonal parameter measured wthn the range of the reference staton. Hence, assumng that there exsts a real numercal value χ of the quantty measured χ, referred to n navgaton as the marne navgatonal parameter, t s stated that each measurement s encumbered wth a measurement error (devaton). In the general case consdered, we defne the absolute navgatonal error measurement δ as δ = χ χ dla / for = 1,2,3,... n przy / for n N, (1) gdze: where: N zbór lczb naturalnych / the set of countng numbers. 8 2 (197)

9 Zeszyty Naukowe MW Scentfc Journal of PN Dla systemów wykorzystywanych w nawgacj pomar wartośc δ realzowany jest na stacj referencyjnej, co w odnesenu do systemu różncowego GPS (DGPS) zapszemy For systems employed n navgaton the measurement of the magntude δ s done n a reference staton, whch for the dfferental system GPS (DGPS), we wll wrte as δ ρ = ρ R, (2) gdze: where: δ ρ błędy pomaru pseudoodległośc wyznaczone przez stację referencyjną systemu DGPS / errors n measurement of pseudo ranges fxed by a reference staton DGPS; ρ wartośc merzonej pseudoodległośc (parametru nawgacyjnego) / magntudes of a measured pseudo range (navgatonal parameter); R wartośc poprawne odległośc geometrycznej (DGPS)/ correct magntudes of geometrc ranges (DGPS). W oparcu o wyznaczone wartośc błędów poszczególnych pomarów stacja referencyjna DGPS wyznacza wartość poprawek w postac ased on the error magntudes determned n the partcular measurements the reference staton DGPS determnes the magntudes of correctons n the form δρ = PRC, (3) ρ gdze: where: PRC ρ poprawka pseudoodległoścowa w systeme DGPS / pseudo range correcton n the DGPS system. Na rysunku 1. przedstawono zasadę pracy systemu DGPS polegającą na przesyłanu poprawek różncowych pomędzy stacją referencyjną a odbornkem użytkownka. Odbornk użytkownka wyposażony jest dodatkowo w odbornk poprawek (MSK). Fgure 1 presents the prncple operaton of a DGPS system, whch nvolves transmttng dfferental correctons between a reference staton and a user s recever. The user s recever s addtonally equpped wth a mnmum shft key recever (MSK). 214 (LV) 81

10 Zdzsław Kopacz, Cezary Specht poprawk pseudoodległoścowe pseudorange correctons Stacja referencyjna DGPS DGPS Reference Staton Odbornk GPS + Odbornk MSK GPS Recever + MSK recever Rys. 1. Istota metody różncowej DGPS zakresu LF/MF Fg. 1. The nature of the dfferental method n an LF/MF DGPS Źródło / Source:. Felsk, C. Specht, Pewne aspekty optymalzacj wykorzystana systemów DGPS na ałtyku Połudnowym, Zeszyty Naukowe MW, 1995, No 3 [Some aspects of employment optmsaton of DGPS systems n the Southern altc avalable n the Polsh]. GENEZ SYSTEMU DGPS N ŚWIECIE Proklamacją prezydenta US Ronalda Reagana z 1984 roku system GPS został udostępnony użytkownkom cywlnym, otwerając tym samym nowe możlwośc jego zastosowana w welu dzedznach nauk technk, jak równeż nawgacj morskej. Ze względu na nską dokładność systemu (początkowo ok. 5 m) uro adań Rozwoju Straży Grancznej US (US Coast Guard Offce of Research and Development USCGOR&D) rozpoczęło pracę nad systemem radonawgacyjnym GPS w wersj różncowej określanym manem różncowego globalnego systemu pozycyjnego (Dfferental Global Postonng System DGPS). Perwsze próby tego systemu przeprowadzono jeszcze w 198 roku na polgone Yuma Provng Ground w rzone [24]. THE ORIGIN OF THE DGPS SYSTEM IN THE WORLD Followng the decson by Ronald Regan made n 1984 the DGPS system was made accessble to cvl users, openng the way to new opportuntes of employng the system n many felds of scence and technology, and n marne navgaton. Due to the low accuracy of the system (ntally approx. 5 m) the US Coast Guard Offce of Research and Development (USCGOR&D) began to work on a rado-navgaton system GPS n the dfferental verson referred to as Dfferental Global Postonng System (DGPS). The frst trals of the system were carred out n 198 at the Yuma Provng Ground n rzona [24] (197)

11 Zeszyty Naukowe MW Scentfc Journal of PN W 1983 roku USCGOR&D oraz Centrum Systemów Transportowych (Transportaton Systems Center TSC) rozpoczęły pracę nad ustalenem podstawowych założeń dla nowo powstającego systemu. adana objęły różne metody określana poprawek, wybór częstotlwośc oraz formatu transmsj telemetrycznych, jak równeż degradację wartośc poprawk w funkcj odległośc od stacj referencyjnej. Pomary dowodły, że transmsje poprawek różncowych mogą zwększyć dokładność określena pozycj do około 14 m (p =.95) oraz pracy systemu w standardowym serwse pozycyjnym systemu GPS (Standard Postonng Servce SPS). W 1983 roku Instytut Nawgacj Stanów Zjednoczonych (U.S. Insttute of Navgaton USION) wystąpł do Radotechncznej Komsj ds. Służb Morskch (Rado Techncal Commson for Martme Servce RTCM) o sporządzene zaleceń dotyczących transmsj różncowych dla użytkownków systemu GPS. RTCM, będąc organzacją doradczą (założoną w 1947 r.), mandatoryjne zobowązaną do poszukwana rozwązań techncznych nstytucjonalnych odnoszących sę do telekomunkacj morskej, w lstopadze 1983 roku powołała Komtet Specjalny 14 (Specal Commtee 14 SC-14) w celu ustalena struktury oraz formatu przesyłana danych w ramach systemu DGPS. Komtet opracował ponadto wytyczne dotyczące zalecanych pasm telekomunkacyjnych dla przesyłana depesz pomędzy stacją referencyjną DGPS a użytkownkam systemu GPS. Ustalono zalecena, które umożlwły wdrożene transmsj różncowych, In 1983 USCGOR&D and the Transportaton Systems Center (TSC) began to work on establshng the underlyng assumptons for the new system beng developed. The study focused on varous methods for fxng correctons, selectng frequency, and the telemetrc transmsson format, as well as the degradaton of correcton magntude n the functon of range from a reference staton. The measurements proved that transmssons of dfferental correctons can ncrease poston fxng accuracy up to approx. 14m (p =.95) and the system performance n Standard Postonng Servce (SPS)of the GPS system. In 1983 the U.S. Insttute of Navgaton (USION) submtted a request to the Rado Techncal Commsson for Martme Servce (RTCM) to work out recommendatons for users of GPS relatng to dfferental transmssons. RTCM, beng an advsory organzaton (establshed n 1947) and havng mandatory oblgatons to search for techncal and organzatonal solutons relatng to martme telecommuncatons. They set up a Specal Commttee 14 (SC-14) n 1983 to establsh the structure and format of transmttng data wthn the DGPS system. The Commttee addtonally worked out recommendatons concernng recommended telecommuncaton bands for transmttng messages between a reference DGPS staton and users of the GPS system. Recommendatons contanng defntons of elements and data unts, the mnmum tme nterval between transmssons, the sze of data segments, 214 (LV) 83

12 zawerające defncje elementów jednostek danych, mnmalny przedzał czasowy pomędzy transmsjam, rozmar segmentu danych, ch protokoły, zasęg rozdzelene. Podczas opracowywana standardu utrzymywano cągłą konsultację z Radotechnczną Komsją ds. eronautyk (Rado Techncal Commson for eronautcs RTC) oraz nnym zanteresowanym organzacjam, mając na uwadze wykorzystane powyższego ne tylko dla zastosowań różncowych GPS. Dla realzacj projektu powołano trzy grupy robocze. Grupa Robocza ds. Danych Formatu ustalła formę ostateczną wększośc depesz. Nektóre typy depesz zostały ustalone prowzoryczne, bowem zakładano, że ch wykorzystane przez użytkownka ne będze możlwe w najblższych latach. Grupa Robocza ds. Komunkacj określła pasma radonawgacyjne telekomunkacyjne, które mogą być użyte dla transmsj różncowych GPS. W szczególnośc zwrócono uwagę na zakres częstotlwośc, w którym pracują radolatarne morske, bowem jego wykorzystane wydawało sę najbardzej obecujące. Grupa Robocza ds. Transmsj Pseudosateltarnych (ang. pseudolte) zajęła sę koncepcją przesyłana poprawek różncowych z wykorzystanem pasma częstotlwośc GPS z nazemnych stacj. Koncepcja ta pojawła sę w momence braku pełnej konstelacj sateltów systemu GPS, choć aktualne nabrała nowego znaczena w ramach globalnego nawgacyjnego systemu sateltarnego (Global Navgaton Satellte System GNSS) [24]. Przeprowadzone na szeroką skalę pomary stacjonarne na polgone w rzone Zdzsław Kopacz, Cezary Specht ther protocols, range, and separaton were formulated. Ths made t possble to mplement dfferental transmssons. When developng ths standard, the Rado Techncal Commsson for eronautcs (RTC) and other nterested organzatons were consulted on a contnuous bass, payng attenton not only to the dfferental applcatons of GPS. Three work groups were set up to realze the project. The Data Formats Workng Group worked out the form for most of the messages. Some types of messages had provsonal character as t was assumed that ther use wll not be possble n the near future. The Communcaton Workng Group determned the rado-navgaton and telecommuncaton bands whch could be used for GPS dfferental transmssons. Specal attenton was focused on the frequency range, used by rado beacons, as ts use seemed to be the most promsng. The Pseudolte Transmsson Workng Group was nvolved n the concept of transmttng dfferental correctons usng the GPS frequency band from land-based statons. Ths concept turned up durng a moment of absence of a full constellaton of satelltes n the GPS system, but now t has come nto promnence n the Global Navgaton Satellte System (GNSS) [24]. Wde-scale land-based measurements performed at an exercse range n rzona n January and the utumn of 1984 wth support of laser systems that showed the transmsson of errors relatng to measured pseudo ranges was much more effectve as compared wth errors n poston coordnates 84 2 (197)

13 Zeszyty Naukowe MW Scentfc Journal of PN w stycznu jeseną 1984 roku przy wspomaganu systemam laserowym wykazały, że transmsja poprawek dotyczących zmerzonych pseudoodległośc jest o wele bardzej efektywna w stosunku do poprawek współrzędnych pozycyjnych ( ϕ, λ), a badana potwerdzły wysoką dokładność systemu, przewyższającą dokładność systemu GPS dla użytkownków pracujących w serwse PPS. W lstopadze 1985 roku, po przeprowadzenu testów polowych, SC-14 opublkował wstępne zalecena. Po próbach w 1986 roku ustanowł, że w celu kompensacj wpływu S na dokładność wyznaczena pozycj nezbędne jest transmtowane poprawek pseudoodległoścowych (Pseudo Range Correctons PRC) z mnmalną prędkoścą 5 bodów, jak równeż zalecł zakres częstotlwośc: 283,5 325 khz odpowadający wymaganom systemu oraz ustanowenom mędzynarodowym dotyczącym przedzału częstotlwośc. Wosną tego samego roku, w ramach projektu Dffstar, w Norweg przeprowadzono próby systemu DGPS czasu rzeczywstego (Real Tme) w oparcu o seć radolatarn systemu Consol (32 khz). W wynku badań potwerdzono celowość wykorzystywana PRC dla transmsj telemetrycznych, uzyskano dokładność określena pozycj 1 m oraz stwerdzono brak znacznej degradacj PRC wraz z odległoścą od stacj referencyjnej. Pewne wnosk z badań systemu Dffstar mogą budzć uzasadnone wątplwośc, lecz na podkreślene zasługuje szerok rozmar przedsęwzęca [24]. ( ϕ, λ), and the nvestgatons proved the hgh accuracy of the system, whch exceeded the GPS system accuracy for users workng n PPS servce. In November, 1985 after feld tests, SC-14 publshed the results. fter trals, whch were performed n 1986, SC-14 stated that n order to compensate for S nfluence on poston fxng accuracy t s necessary to transmt Pseudo Range Correctons (PRC) wth the mnmum speed of 5 bods. It also recommended the frequency range: 283,5 325 khz correspondng to the system requrements and the nternatonal regulatons relatng to the frequency range. In the Sprng, of the same year, under a project named Dffstar, trals of a Real Tme DGPS system were performed n Norway, based on a network of rado beacons Consol (32 khz). s a result of these trals the usefulness of usng PRC for telemetrc transmsson was confrmed. The poston fxng accuracy obtaned was 1m and absence of substantal degradaton of PRC was recorded wth regard to the range from a reference staton. Some conclusons from the nvestgatons of the Dffstar system can provoke justfable doubts, however the scope of the work done s worth emphaszng [24]. In prl, May and ugust, 1987 TSC and USCGR&D performed trals of the DGPS system based on the standard transmsson RTCM SC-14. These trals proved that the DGPS was able to meet the requrements set for a rado-navgaton system supportng approaches to mercan ports n accordance wth 214 (LV) 85

14 W kwetnu, maju serpnu 1987 roku TSC USCGR&D przeprowadzły próby systemu DGPS w oparcu o standard transmsj RTCM SC-14. adana udowodnły, że DGPS może spełnać wymagana stawane systemow radonawgacyjnemu zabezpeczającemu podejśca do portów amerykańskch zgodne z Federalnym Planem Radonawgacyjnym z dokładnoścą 8 2 m (p =.95) potwerdzły zalety zastosowanego standardu transmsj. adana przeprowadzono na jednostce o bardzo dużej dynamce (maks. prędkość 2 w), w zwązku z czym należało uznać otrzymane wynk za wysoce zadowalające. W 1989 roku przeprowadzono próbę systemu DGPS w oparcu o pasmo LF/MF radolatarnę morską Montauk Pont zlokalzowaną na wyspe Long Island (US), a 15 serpna 199 roku rozpoczęła ona pracę cągłą jako perwszy na śwece system DGPS publcznego dostępu. Równolegle z pracam w US, na początku 1991 roku, frma Magnavox zanstalowała w Skandynaw perwszy w Europe system radolatarn transmtujących dane w ramach DGPS. Wszedł on do pracy w kwetnu tegoż roku. System został rozwnęty w oparcu o mędzynarodowe standardy przyjęte przez IL w zwązku z kontraktem zawartym z Morską dmnstracją Szwecj (Swedsh Martme dmnstraton SM) Fńskm Towarzystwem Nawgacj (Fnnsh oard of Navgaton FN). Fńska radolatarna zlokalzowana została 5 km na SE od Helsnek na stacj plotowej przylądku Porkkala znalazła sę pod kontrolą FN dzęk ln telefoncznej z Helsnek. Szwedzką Zdzsław Kopacz, Cezary Specht the Federal Rado-navgaton Plan wth an accuracy of 8 2 m (p =.95), and confrmed the hgh qualtes of the transmsson standard used. vessel of very large dynamcs (maxmum speed 2 knots) was used to perform the trals, therefore the results obtaned had to be consdered hghly satsfactory. In 1989 a tral of the DGPS system was performer based on LF/MF band and a rado acon Montauk Pont nstalled on Long Island (US), and on 15 ugust, 199 t started ts contnuous operaton as the frst n the world publcally accessble DGPS system. Together wth the work n the US, at the begnnng of 1991, the frm Magnavox nstalled n Scandnava the frst system of rado beacons transmttng data wthn the DGPS n Europe, and t started to operate n prl that year. The system was developed usng nternatonal standards adopted by IL n connecton wth a contract wth the Swedsh Martme dmnstraton (SM) and the Fnnsh oard of Navgaton (FN). The Fnsh rado beacon was nstalled 5km south east of Helsnk on a plot staton on Porkkala Cape and was under supervson of the FN, owng to the telephone lne connecton wth Helsnk. The Swedsh rado beacon was nstalled on the lght-house lmagrundet 8 km east of Stockholm and t s controlled from Norkoppng, usng cell phone communcaton. Several tests that the system underwent proved ts enormous usefulness n supportng ferres travellng between Stockholm and Helsnk, a passage 86 2 (197)

15 Zeszyty Naukowe MW Scentfc Journal of PN radolatarnę zamontowano na latarn lmagrundet 8 km na E od Sztokholmu, a kontrolowana jest z Norkoppng z wykorzystanem telefon komórkowej. Testy, którym został poddany ten system, potwerdzły jego ogromną przydatność w nawgacyjnym zabezpeczenu przejśca promów na trase Sztokholm Helsnk, które jest wyjątkowo trudne pod względem nawgacyjnym [13]. Uruchomene perwszych systemów DGPS w US Skandynaw oraz wynk testów spowodowały, że standard RTCM SC-14 stał sę najpowszechnejszym wzorcem dla transmsj różncowych GPS. Dynamczny rozwój technk DGPS w ostatnch klku latach spowodował, że poza nelcznym typam odbornków GPS każdy może współpracować z odbornkem stacj referencyjnej DGPS, gdze dane transmtowane są zgodne z zalecenam RTCM. W cągu klku lat obowązywana wersj 2. standardu (od styczna 199 r.) RTCM SC-14 uznał za koneczne wprowadzene zman w stycznu 1994 roku ukazała sę wersja 2.1. Podstawowy format nformacj ne został zmenony, lecz standard uzupełnono o klka typów nformacj wsperających zastosowana knematyczne w czase rzeczywstym [13]. Równolegle z rozwojem systemu DGPS zakresu LF/MF prowadzono próby nad jego wykorzystanem w oparcu o seć stacj referencyjnych, skupając sę na analze błędów, zwłaszcza możlwoścach ch modelowana na rozległych obszarach lądowych morskch. Technczną realzacją analz było stworzene systemu DGPS rozległych obszarów whch s very dffcult from the navgatonal pont of vew [13]. The start up of the frst DGPS systems n the US and Scandnava as well as satsfactory results of the frst tests led to RTCM SC-14 becomng the most common format for GPS dfferental data transmsson n the world. s a result of ths dynamc progress n DGPS technologes n recent years practcally every GPS recever (wth a few exceptons) have been able to cooperate wth a recever of a DGPS reference staton where data s transmtted n accordance wth the RTCM recommendatons. fter a few years of usng 2. standard (from January, 199) RTCM SC-14 decded to ntroduce some changes and n January, 1994 the 2.1 verson turned up. The basc data format was not changed but the standard was supplemented wth a few types of data supportng knematc applcatons n real tme [13]. Together wth the progress n the LF/MF DGPS system, attempts were made to base ts use on a set of references statons, focusng on error analyss, and especally on possbltes of modellng them n vast land and martme areas. s a result of the techncal realzaton of these analyses the Wde rea DGPS (WDGPS) was developed, where geostatonary satelltes Inmarsat (1.6 GHz) are used for telemetrc transmssons, obtanng coverage of vast areas wth the accuracy of approx. 1 m (p =.95). Systems based on a network of reference statons an communcaton satelltes are the major 214 (LV) 87

16 (Wde rea DGPS WDGPS), gdze dla transmsj telemetrycznych wykorzystano satelty geostacjonarne Inmarsat (1.6 GHz). Uzyskano pokryce znacznych obszarów z dokładnoścą współrzędnych pozycj około 1 m (p =.95). Systemy oparte na sec stacj referencyjnych sateltach telekomunkacyjnych to dzś zasadnczy kerunek wykorzystana systemu DGPS w nawgacj morskej, lecz ogranczony ceną termnalu łącznośc sateltarnej serwsu. Dokonując krótkego rysu hstorycznego, trudno ne wspomneć o systemach wykorzystujących nne zakresy częstotlwośc rozwjane równolegle. Próby nad systemam w zakrese VHF prowadzono już w 1987 roku. W nestnejących dzś systemach frmy Sercel zakresów HF (2 MHz) UHF (46-47 MHz) uwagę zwracała odmenność stosowana producenckego standardu transmsj danych. Do 213 roku wystawono ponad dweśce osemdzesąt stacj referencyjnych DGPS transmtujących poprawk dla użytkownków morskch [15], z których 83% ma możlwość weryfkacj aktualnego statusu pracy przesyłana tej nformacj do użytkownków w trybe on-lne. MODEL MTEMTYCZNY WYZNCZENI POZYCJI W DGPS Rozważmy klasyczne rozwązane systemu różncowego GPS, w którym stacja referencyjna GPS znajduje sę w punkce o znanych współrzędnych, merząc pseudoodległość do sateltów znajdujących sę ponad założoną wysokoścą topocentryczną. Pseudoodległość zmerzoną w tym punkce do -tego satelty wyznaczoną w momence t można wyrazć jako Zdzsław Kopacz, Cezary Specht drecton n usng the DGPS system n marne navgaton, but t s lmted by the prce of a communcaton termnal and servce. Gvng ths short hstorcal account t s mpossble not to menton systems usng other frequency ranges, beng developed at the same tme. ttempts focused on VHF systems were made as early as The HF (2 MHz) and UHF (46-47 MHz) systems, whch do not exst any longer, made by the frm Sercel attracted attenton due to beng dfferent and the use of the producer-own-developed data transmsson standard. y 213 more than eghty DGPS reference statons had been nstalled, transmttng correctons to martme users [15], of whch 83% were able to verfy (montor) the current work status and transmt ths data to user on-lne. MTHEMTICL MODEL FOR FIXING POSITION IN DGPS Let us consder a classc soluton to a GPS dfferental system n whch the GPS reference staton s placed at pont of known coordnates, measurng the pseudo range from satelltes placed over the assumed topocentrc alttude. The pseudo range measured at ths pont from the -th satellte, determned at the moment t can be expressed as 88 2 (197)

17 Zeszyty Naukowe MW Scentfc Journal of PN ( ) ρ (t = δ δ ξ + τ, (4) ) R(t ) + c o (t ) c s(t ) + (t ) t gdze: where: ρ ( t ) pseudoodległość zmerzona w punkce do -tego satelty, wyznaczona w oparcu o pomary kodowe GPS / pseudo range measured at pont to the -th satellte, determned usng GPS code measurements; R (t ) odległość geometryczna pomędzy odbornkem referencyjnym GPS a -tym sateltą w punkce (stacja referencyjna) / geometrc range between a GPS reference recever and the -th satellte at pont (reference staton); δ s ( t ) błąd zegara -tego satelty / clock error n the -th satellte; δ o ( t ) błąd zegara odbornka referencyjnego GPS (w punkce ) / clock error n the GPS reference recever (at pont ); ξ ( t ) błędy wynkające z nestablnośc ruchu -tego satelty po orbce określone w punkce / errors resulted from nstablty of the -th satellte s movement over the orbt determned at pont ; ( ) τ t błędy pomaru pseudoodległośc wynkające z warunków propagacyjnych sygnału (jonosferyczny, troposferyczny) -tego satelty w punkce / errors n pseudo range measurement resulted from sgnal propagaton condtons (onosphere, troposphere-related) of the -th satellte at pont. W kolejnym kroku odbornk DGPS stacj referencyjnej wyznacza współrzędne kartezjańske satelty na moment obserwacj t. Poneważ współrzędne anteny GPS stacj referencyjnej zostały precyzyjne określone, geometryczną odległość pomędzy sateltą a anteną odbornka referencyjnego GPS zapszemy jako In the next step the DGPS recever of the reference staton determnes satellte Cartesan coordnates for the moment of observaton t. s the GPS antenna coordnates were accurately determned, we wll wrte the geometrc range between the satellte and the antenna as R ( t ) x ( t ) 2 [ ] [ ( ) ] [ ( ) ] 2 x + y t y + z t z 2 =, (5) s RS s RS s RS gdze: where: ( t ) y ( t ) z ( t ) x s o, s o, s o współrzędne kartezjańske -tego satelty w momence t o / Cartesan coordnates of the -th satellte at the moment t o; x, y, z współrzędne kartezjańske anteny odbornka GPS stacj referencyjnej / RS RS RS Cartesan coordnates of the GPS reference recever antenna. 214 (LV) 89

18 Zdzsław Kopacz, Cezary Specht łąd pomaru pseudoodległośc δ ( ) w momence t do -tego satelty w punkce jest różncą pomędzy wartoścą zmerzoną (pseudoodległoścą) a wartoścą rzeczywstą (odległoścą geometryczną): t The error n pseudo range measurement δ ( t ) at the moment t to the -th satellte s a dfference between the measured magntude (pseudo range) and the real magntude (geometrc range): ( t ) = ρ (t ) R ( ) δ. (6) t Przyjmując a pror stałość błędów systemu różncowego na określonym obszarze, będącą podstawowym warunkem stoty tego typu pomarów, wnoskujemy, że pomar pseudoodległośc dokonany w nnym punkce tego obszaru w momence t do -tego satelty będze obarczony tym samym błędem. Stąd wyznaczmy poprawkę różncową w postac ssumng a pror constancy of errors n a dfferental system n a gven area, beng the fundamental condton of the nature of these measurements, we conclude that a pseudo range measurement performed n another pont of ths are at the moment t to theth satellte wll be encumbered wth the same error. Hence we determne the dfferental correcton n the form PRC ( t ) R ( t ) (t ) =, (7) C / ρ gdze: where: PRC ( ) C / t poprawka pseudoodległoścowa do -tego satelty w momence w pomarach kodowych / correcton n pseudo range to -th satellte at the moment tn code measurements. Podstawając (4) do (7), otrzymamy PRC Substtutng (4) for (7), we wll receve [ ] ( t ) R ( t ) R (t ) + cδ (t ) cδ (t ) + ξ (t ) + τ ( ) =, (8) C / o s t t a stąd postać ostateczną poprawk pseudoodległoścowej: an hence the fnal form of the pseudo range correcton: PRC ( t ) cδ (t ) cδ (t ) ξ (t ) τ ( ) =. (9) C / s o t 9 2 (197)

19 Zeszyty Naukowe MW Scentfc Journal of PN Pseudoodległoścowa poprawka w pomarach kodowych uwzględna cztery kategore błędów: zegara odbornka referencyjnego GPS, zegara satelty, położena satelty na orbce oraz pomaru pseudoodległośc wynkającego z propagacj sygnału. Wyznaczona w systeme DGPS poprawka pseudoodległoścowa, ze względu na opóźnene zwązane z transmsją telemetryczną, wymaga przypsana jej wartośc do konkretnego momentu czasu ( t ) oraz wyznaczena parametru zwanego szybkoścą zmany poprawk pseudoodległoścowej (Range Rate Correcton RRC), będącego prognozowaną welkoścą zman PRC w czase. Poprawka pseudoodległoścowa po strone odbornka systemu w momence czasu t dla depesz RTCM nr ma postać: The pseudo range correcton n code measurements takes nto account four categores of errors: relatng to the clock n a GPS reference recever, satellte clock, satellte poston n the orbt and pseudo range measurement resulted from sgnal propagaton. The pseudo range correcton determned n the DGPS system, due to the delay relatng to telemetrc transmsson, requres assgnng t a magntude for a specfc moment n tme ( t ) and determnng a parameter called Range Rate Correcton (RRC), beng a forecast magntude of change n RRC n tme. The pseudo range correcton on the recever s sde at the moment t for RTCM messages no 1 and 9 3 has the form: PRC ( t) = PRC ( t ) + RRC t t ). (1) C / C / C / ( Jednocześne na moment czasu t odbornk użytkownka systemu DGPS wyznacza pseudoodległość do -tego satelty, którą zapszemy jako t the same tme at the moment t the user s DGPS system recever determnes the pseudorange to the -th satellte, whch we wll wrte as ( t) ρ (t) = R (t) + cδ (t) cδ (t) + ξ (t) + τ, (11) o s gdze: where: ρ (t) pseudoodległość do -tego satelty zmerzona przez użytkownka / pseudo range to the -th satellte measured by the user; R (t) odległość geometryczna pomędzy odbornkem użytkownka systemu a -tym sateltą / geometrc range between the user s recever of the system and the -th satellte; o δ (t) błąd zegara odbornka użytkownka systemu / clock error n the system user s recever; 214 (LV) 91

20 Zdzsław Kopacz, Cezary Specht ξ (t) błędy wynkające z nestablnośc ruchu -tego satelty po orbce określone przez użytkownka / errors resulted from nstablty of the -th satellte s movement over the orbt determned by the user; τ błędy pomaru pseudoodległośc użytkownka wynkające z warunków ( ) t propagacyjnych sygnału (jonosferyczny, troposferyczny) -tego satelty / errors n user s pseudo range measurements resulted from sgnal propagaton condtons (onosphere, troposphere-related) of the -th satellte. Odbornk użytkownka do wyznaczonej pseudoodległośc ρ (t) do -tego satelty dodaje wartość poprawk pseudoodległoścowej określoną przez stację referencyjną, otrzymując pseudoodległość skorygowaną postac The user s recever adds the pseudo range correcton value determned by the reference staton to the determned pseudo range ρ (t) to the -th satellte, obtanng the corrected pseudo range n the form ρ (t) = ρ (t) + PRC t). (12) DGPS C / ( Pseudoodległośc różncowe ρ (t) DGPS po podstawenu do zależnośc (1) (11) przyjmują postać: The dfferental pseudo ranges ρ (t) DGPS after beng substtuted for (1) and (11) assume the form: ρ (t) ( t) + PRC ( t ) + RRC t t ) DGPS = R(t) + cδ o (t) cδ s(t) + ξ (t) + τ C / C / (. (13) W oparcu o zależność (9) wartośc poprawek na moment czasu t przyjmują postać ased on the dependence (9) the value of correctons at the tme moment t assume the form PRC ( t) = cδ (t) cδ (t) ξ (t) τ ( t) C / s o, (14) a po podstawenu do (13) otrzymamy and after substtutng for (13) we wll obtan ρ (t) cδ (t) ξ (t) τ o DGPS = R (t) + cδ (t) cδ (t) + ξ (t) + τ o ( t) s ( t) + cδ s(t). (15) 92 2 (197)

ZESZYTY NAUKOWE NR x(xx) AKADEMII MORSKIEJ W SZCZECINIE. Metody wymiarowania obszaru manewrowego statku oparte na badaniach rzeczywistych

ZESZYTY NAUKOWE NR x(xx) AKADEMII MORSKIEJ W SZCZECINIE. Metody wymiarowania obszaru manewrowego statku oparte na badaniach rzeczywistych ISSN 009-069 ZESZYTY NUKOWE NR () KDEMII MORSKIEJ W SZCZECINIE IV MIĘDZYNRODOW KONFERENCJ NUKOWO-TECHNICZN E X P L O - S H I P 0 0 6 Paweł Zalewsk, Jakub Montewka Metody wymarowana obszaru manewrowego

Bardziej szczegółowo

Analiza ryzyka jako instrument zarządzania środowiskiem

Analiza ryzyka jako instrument zarządzania środowiskiem WARSZTATY 2003 z cyklu Zagrożena naturalne w górnctwe Mat. Symp. str. 461 466 Elżbeta PILECKA, Małgorzata SZCZEPAŃSKA Instytut Gospodark Surowcam Mneralnym Energą PAN, Kraków Analza ryzyka jako nstrument

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 5(96)/2013

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 5(96)/2013 ZESZYTY NAUKOWE NSTYTUTU POJAZDÓW 5(96)/2013 Hubert Sar, Potr Fundowcz 1 WYZNACZANE MASOWEGO MOMENTU BEZWŁADNOŚC WZGLĘDEM OS PODŁUŻNEJ DLA SAMOCHODU TYPU VAN NA PODSTAWE WZORÓW DOŚWADCZALNYCH 1. Wstęp

Bardziej szczegółowo

9 konkurs ICT Objective: 9.11 FET Proactive Neuro-bio. 9 konkurs ICT

9 konkurs ICT Objective: 9.11 FET Proactive Neuro-bio. 9 konkurs ICT Dzeń Informacyjny ICT dla podmotów zanteresowanych uczestnctwem w mędzynarodowych projektach B+R w ramach 7 Programu Ramowego: 9 konkurs ICT Warszawa, 31.01.2012 9 konkurs ICT Objectve: 9.11 FET Proactve

Bardziej szczegółowo

Evaluation of estimation accuracy of correlation functions with use of virtual correlator model

Evaluation of estimation accuracy of correlation functions with use of virtual correlator model Jadwga LAL-JADZIAK Unwersytet Zelonogórsk Instytut etrolog Elektrycznej Elżbeta KAWECKA Unwersytet Zelonogórsk Instytut Informatyk Elektronk Ocena dokładnośc estymacj funkcj korelacyjnych z użycem modelu

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 2(88)/2012

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 2(88)/2012 ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW (88)/01 Hubert Sar, Potr Fundowcz 1 WYZNACZANIE ASOWEGO OENTU BEZWŁADNOŚCI WZGLĘDE OSI PIONOWEJ DLA SAOCHODU TYPU VAN NA PODSTAWIE WZORU EPIRYCZNEGO 1. Wstęp asowy moment

Bardziej szczegółowo

SZACOWANIE NIEPEWNOŚCI POMIARU METODĄ PROPAGACJI ROZKŁADÓW

SZACOWANIE NIEPEWNOŚCI POMIARU METODĄ PROPAGACJI ROZKŁADÓW SZACOWANIE NIEPEWNOŚCI POMIARU METODĄ PROPAGACJI ROZKŁADÓW Stefan WÓJTOWICZ, Katarzyna BIERNAT ZAKŁAD METROLOGII I BADAŃ NIENISZCZĄCYCH INSTYTUT ELEKTROTECHNIKI ul. Pożaryskego 8, 04-703 Warszawa tel.

Bardziej szczegółowo

A O n RZECZPOSPOLITA POLSKA. Gospodarki Narodowej. Warszawa, dnia2/stycznia 2014

A O n RZECZPOSPOLITA POLSKA. Gospodarki Narodowej. Warszawa, dnia2/stycznia 2014 Warszawa, dna2/styczna 2014 r, RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTERSTWO ADMINISTRACJI I CYFRYZACJI PODSEKRETARZ STANU Małgorzata Olsze wska BM-WP 005.6. 20 14 Pan Marek Zółkowsk Przewodnczący Komsj Gospodark

Bardziej szczegółowo

Określanie zapasu wody pod stępką w porcie Ystad na podstawie badań symulacyjnych

Określanie zapasu wody pod stępką w porcie Ystad na podstawie badań symulacyjnych Scentfc Journals Martme Unversty of Szczecn Zeszyty Naukowe Akadema Morska w Szczecne 2008, 13(85) pp. 22 28 2008, 13(85) s. 22 28 Określane zapasu wody pod stępką w porce Ystad na podstawe badań symulacyjnych

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PARAMETRÓW DYSKRETYZACJI NA NIEPEWNOŚĆ WYNIKÓW POMIARU OBIEKTÓW OBRAZU CYFROWEGO

WPŁYW PARAMETRÓW DYSKRETYZACJI NA NIEPEWNOŚĆ WYNIKÓW POMIARU OBIEKTÓW OBRAZU CYFROWEGO Walenty OWIECZKO WPŁYW PARAMETRÓW DYSKRETYZACJI A IEPEWOŚĆ WYIKÓW POMIARU OBIEKTÓW OBRAZU CYFROWEGO STRESZCZEIE W artykule przedstaono ynk analzy nepenośc pomaru ybranych cech obektu obrazu cyfroego. Wyznaczono

Bardziej szczegółowo

± Δ. Podstawowe pojęcia procesu pomiarowego. x rzeczywiste. Określenie jakości poznania rzeczywistości

± Δ. Podstawowe pojęcia procesu pomiarowego. x rzeczywiste. Określenie jakości poznania rzeczywistości Podstawowe pojęca procesu pomarowego kreślene jakośc poznana rzeczywstośc Δ zmerzone rzeczywste 17 9 Zalety stosowana elektrycznych przyrządów 1/ 1. możlwość budowy czujnków zamenających werne każdą welkość

Bardziej szczegółowo

Dotyczy: opinii PKPP lewiatan do projektow dwoch rozporzqdzen z 27 marca 2012 (pismo P-PAA/137/622/2012)

Dotyczy: opinii PKPP lewiatan do projektow dwoch rozporzqdzen z 27 marca 2012 (pismo P-PAA/137/622/2012) 30/04! 2012 PON 13: 30! t FAX 22 55 99 910 PKPP Lewatan _..~._. _., _. _ :. _._..... _.. ~._..:.l._.... _. '. _-'-'-'"." -.-.---.. ----.---.-.~.....----------.. LEWATAN Pol~ka KonfederacJa Pracodawcow

Bardziej szczegółowo

POMIAR MOCY MECHANICZNEJ MASZYN ELEKTRYCZNYCH POPRZEZ POMIAR KĄTA SKRĘCENIA WAŁU

POMIAR MOCY MECHANICZNEJ MASZYN ELEKTRYCZNYCH POPRZEZ POMIAR KĄTA SKRĘCENIA WAŁU Zeszyty Problemowe Maszyny Elektryczne r 82/2009 236 omasz Barszcz, Jacek rbanek, Akadema Górnczo Hutncza, Kraków Bernard Schmdt, EC Systems Sp. z o.o., Kraków POMIAR MOCY MECHAICZEJ MASZY ELEKRYCZYCH

Bardziej szczegółowo

Kierownik Katedry i Kliniki: prof. dr hab. Bernard Panaszek, prof. zw. UMW. Recenzja

Kierownik Katedry i Kliniki: prof. dr hab. Bernard Panaszek, prof. zw. UMW. Recenzja KATEDRA KLINIKA CHORÓB WEWNĘTRZNYCHYCH GERIATRII ALERGOLOGU Unwersytet Medyczny m. Pastów Śląskch we Wrocławu 50-367 Wrocław, ul. Cure-Skłodowskej 66 Tel. 71/7842521 Fax 71/7842529 E-mal: bernard.panaszek@umed.wroc.pl

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 Cracow University of Economics Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Key Note Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit CE Europe

Bardziej szczegółowo

O PEWNYM MODELU POZWALAJĄCYM IDENTYFIKOWAĆ K NAJBARDZIEJ PODEJRZANYCH REKORDÓW W ZBIORZE DANYCH KSIĘGOWYCH W PROCESIE WYKRYWANIA OSZUSTW FINANSOWYCH

O PEWNYM MODELU POZWALAJĄCYM IDENTYFIKOWAĆ K NAJBARDZIEJ PODEJRZANYCH REKORDÓW W ZBIORZE DANYCH KSIĘGOWYCH W PROCESIE WYKRYWANIA OSZUSTW FINANSOWYCH Mateusz Baryła Unwersytet Ekonomczny w Krakowe O PEWNYM MODELU POZWALAJĄCYM IDENTYFIKOWAĆ K NAJBARDZIEJ PODEJRZANYCH REKORDÓW W ZBIORZE DANYCH KSIĘGOWYCH W PROCESIE WYKRYWANIA OSZUSTW FINANSOWYCH Wprowadzene

Bardziej szczegółowo

Za: Stanisław Latoś, Niwelacja trygonometryczna, [w:] Ćwiczenia z geodezji II [red.] J. Beluch

Za: Stanisław Latoś, Niwelacja trygonometryczna, [w:] Ćwiczenia z geodezji II [red.] J. Beluch Za: Stansław Latoś, Nwelacja trygonometryczna, [w:] Ćwczena z geodezj II [red.] J. eluch 6.1. Ogólne zasady nwelacj trygonometrycznej. Wprowadzene Nwelacja trygonometryczna, zwana równeż trygonometrycznym

Bardziej szczegółowo

WikiWS For Business Sharks

WikiWS For Business Sharks WkWS For Busness Sharks Ops zadana konkursowego Zadane Opracowane algorytmu automatyczne przetwarzającego zdjęce odręczne narysowanego dagramu na tablcy lub kartce do postac wektorowej zapsanej w formace

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie lokalizacji obiektu logistycznego z zastosowaniem metody wyważonego środka ciężkości studium przypadku

Wyznaczanie lokalizacji obiektu logistycznego z zastosowaniem metody wyważonego środka ciężkości studium przypadku B u l e t y n WAT Vo l. LXI, Nr 3, 2012 Wyznaczane lokalzacj obektu logstycznego z zastosowanem metody wyważonego środka cężkośc studum przypadku Emla Kuczyńska, Jarosław Zółkowsk Wojskowa Akadema Technczna,

Bardziej szczegółowo

METHODS FOR MEASUREMENT AND VISUALIZATION OF CHANGES IN BIODIVERSITY

METHODS FOR MEASUREMENT AND VISUALIZATION OF CHANGES IN BIODIVERSITY Proceedngs of ECOpole Vol. 5, No. 20 Marola CHOMCZYŃSKA, Grzegorz ŁAGÓD, Agneszka MONTUSIEWICZ and Jacek MALICKI METHODS FOR MEASUREMENT AND VISUALIZATION OF CHANGES IN BIODIVERSITY METODY POMIARU I WIZUALIZACJI

Bardziej szczegółowo

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS.

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. Strona 1 1. Please give one answer. I am: Students involved in project 69% 18 Student not involved in

Bardziej szczegółowo

Analiza danych OGÓLNY SCHEMAT. http://zajecia.jakubw.pl/ Dane treningowe (znana decyzja) Klasyfikator. Dane testowe (znana decyzja)

Analiza danych OGÓLNY SCHEMAT. http://zajecia.jakubw.pl/ Dane treningowe (znana decyzja) Klasyfikator. Dane testowe (znana decyzja) Analza danych Dane trenngowe testowe. Algorytm k najblższych sąsadów. Jakub Wróblewsk jakubw@pjwstk.edu.pl http://zajeca.jakubw.pl/ OGÓLNY SCHEMAT Mamy dany zbór danych podzelony na klasy decyzyjne, oraz

Bardziej szczegółowo

Urządzenia wejścia-wyjścia

Urządzenia wejścia-wyjścia Urządzena wejśca-wyjśca Klasyfkacja urządzeń wejśca-wyjśca. Struktura mechanzmu wejśca-wyjśca (sprzętu oprogramowana). Interakcja jednostk centralnej z urządzenam wejśca-wyjśca: odpytywane, sterowane przerwanam,

Bardziej szczegółowo

Kształtowanie się firm informatycznych jako nowych elementów struktury przestrzennej przemysłu

Kształtowanie się firm informatycznych jako nowych elementów struktury przestrzennej przemysłu PRACE KOMISJI GEOGRAFII PRZEMY SŁU Nr 7 WARSZAWA KRAKÓW 2004 Akadema Pedagogczna, Kraków Kształtowane sę frm nformatycznych jako nowych elementów struktury przestrzennej przemysłu Postępujący proces rozwoju

Bardziej szczegółowo

OPTYMALIZACJA WARTOŚCI POLA MAGNETYCZNEGO W POBLIŻU LINII NAPOWIETRZNEJ Z WYKORZYSTANIEM ALGORYTMU GENETYCZNEGO

OPTYMALIZACJA WARTOŚCI POLA MAGNETYCZNEGO W POBLIŻU LINII NAPOWIETRZNEJ Z WYKORZYSTANIEM ALGORYTMU GENETYCZNEGO POZNAN UNIVE RSITY OF TE CHNOLOGY ACADE MIC JOURNALS No 81 Electrcal Engneerng 015 Mkołaj KSIĄŻKIEWICZ* OPTYMALIZACJA WARTOŚCI POLA MAGNETYCZNEGO W POLIŻU LINII NAPOWIETRZNEJ Z WYKORZYSTANIEM ALGORYTMU

Bardziej szczegółowo

Computer maintenance managing systems (CMMs) in mining machinery and equipment exploitation

Computer maintenance managing systems (CMMs) in mining machinery and equipment exploitation Scen fc Journals Mar me Unversty of Szczecn Zeszyty Naukoe Akadema Morska Szczecne 2009, 19(91) pp. 10 15 2009, 19(91) s. 10 15 Computer mantenance managng systems (CMMs) n mnng machnery and equpment explotaton

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK NR 1C KARTA USŁUGI Utrzymanie Systemu Kopii Zapasowych (USKZ)

ZAŁĄCZNIK NR 1C KARTA USŁUGI Utrzymanie Systemu Kopii Zapasowych (USKZ) Załącznk nr 1C do Umowy nr.. z dna.2014 r. ZAŁĄCZNIK NR 1C KARTA USŁUGI Utrzymane Systemu Kop Zapasowych (USKZ) 1 INFORMACJE DOTYCZĄCE USŁUGI 1.1 CEL USŁUGI: W ramach Usług Usługodawca zobowązany jest

Bardziej szczegółowo

Zaawansowane metody numeryczne Komputerowa analiza zagadnień różniczkowych 1. Układy równań liniowych

Zaawansowane metody numeryczne Komputerowa analiza zagadnień różniczkowych 1. Układy równań liniowych Zaawansowane metody numeryczne Komputerowa analza zagadneń różnczkowych 1. Układy równań lnowych P. F. Góra http://th-www.f.uj.edu.pl/zfs/gora/ semestr letn 2006/07 Podstawowe fakty Równane Ax = b, x,

Bardziej szczegółowo

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ Part-financed by EU South Baltic Programme w w w. p t m e w. p l PROSPECTS OF THE OFFSHORE WIND ENERGY DEVELOPMENT IN POLAND - OFFSHORE WIND INDUSTRY IN THE COASTAL CITIES AND PORT AREAS PORTS AS LOGISTICS

Bardziej szczegółowo

Ocena jakościowo-cenowych strategii konkurowania w polskim handlu produktami rolno-spożywczymi. dr Iwona Szczepaniak

Ocena jakościowo-cenowych strategii konkurowania w polskim handlu produktami rolno-spożywczymi. dr Iwona Szczepaniak Ocena jakoścowo-cenowych strateg konkurowana w polskm handlu produktam rolno-spożywczym dr Iwona Szczepanak Ekonomczne, społeczne nstytucjonalne czynnk wzrostu w sektorze rolno-spożywczym w Europe Cechocnek,

Bardziej szczegółowo

THE STATISTICAL MODEL OF ROAD TRAFFIC MONITORING

THE STATISTICAL MODEL OF ROAD TRAFFIC MONITORING ZESZYTY NAUKOWE POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ 200909 Sera: TRANSPORT z. 65 Nr kol. 1807 Teresa PAMUŁA, Aleksander KRÓL STATYSTYCZNY MODEL MONITOROWANIA RUCHU DROGOWEGO Streszczene. W artykule przedstawono koncepcję

Bardziej szczegółowo

Regulamin promocji 14 wiosna

Regulamin promocji 14 wiosna promocja_14_wosna strona 1/5 Regulamn promocj 14 wosna 1. Organzatorem promocj 14 wosna, zwanej dalej promocją, jest JPK Jarosław Paweł Krzymn, zwany dalej JPK. 2. Promocja trwa od 01 lutego 2014 do 30

Bardziej szczegółowo

STARE A NOWE KRAJE UE KONKURENCYJNOŚĆ POLSKIEGO EKSPORTU

STARE A NOWE KRAJE UE KONKURENCYJNOŚĆ POLSKIEGO EKSPORTU Ewa Szymank Katedra Teor Ekonom Akadema Ekonomczna w Krakowe ul. Rakowcka 27, 31-510 Kraków STARE A NOWE KRAJE UE KONKURENCYJNOŚĆ POLSKIEGO EKSPORTU Abstrakt Artykuł przedstawa wynk badań konkurencyjnośc

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNOŚĆ INTERWENCJONIZMU PAŃSTWOWEGO W GOSPODARKĘ ŻYWNOŚCIOWĄ UKRAINY. Wstęp

EFEKTYWNOŚĆ INTERWENCJONIZMU PAŃSTWOWEGO W GOSPODARKĘ ŻYWNOŚCIOWĄ UKRAINY. Wstęp Efektywność STOWARZYSZENIE nterwencjonzmu EKONOMISTÓW państwowego ROLNICTWA w gospodarkę I AGROBIZNESU żywnoścową Ukrany Rocznk Naukowe tom XVI zeszyt 2 33 Georgj Czerewko Lwowsk Narodowy Unwersytet Agrarny

Bardziej szczegółowo

Szkolimy z pasją. tel.(012)2623040; 0601457926; 0602581731 www.aiki-management.pl

Szkolimy z pasją. tel.(012)2623040; 0601457926; 0602581731 www.aiki-management.pl Szkolmy z pasją Warsztaty Samura Game Godność Przywództwo Integracja Komunkacja Budowane Zespołu Honor Samura Game www.samuragame.org jest unkalną rzucającą wyzwane symulacją z obszaru budowana zespołu

Bardziej szczegółowo

Piesi jako ofiary śmiertelnych wypadków analiza kryminalistyczna

Piesi jako ofiary śmiertelnych wypadków analiza kryminalistyczna Pes jako ofary śmertelnych wypadków analza krymnalstyczna Potr Kodryck, Monka Kodrycka Pozom bezpeczeństwa ruchu drogowego klasyfkuje Polskę na jednym z ostatnch mejsc wśród krajów europejskch. Wskaźnk

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE PROGRAMÓW PC-CRASH I V-SIM DO SYMULACJI RAJDOWEJ JAZDY SAMOCHODEM

ZASTOSOWANIE PROGRAMÓW PC-CRASH I V-SIM DO SYMULACJI RAJDOWEJ JAZDY SAMOCHODEM Potr Śwder Krzysztof Wach ZASTOSOWANIE PROGRAMÓW PC-CRASH I V-SIM DO SYMULACJI RAJDOWEJ JAZDY SAMOCHODEM Streszczene Podczas wypadku drogowego samochód bardzo często porusza sę ruchem odbegającym od ruchu

Bardziej szczegółowo

35-105 Rzeszów, Tel +48 17 740 00 38 fax +48 17 740 00 18. www.bmm.com.pl

35-105 Rzeszów, Tel +48 17 740 00 38 fax +48 17 740 00 18. www.bmm.com.pl 2015,,Zdolność uczena sę szybcej od swojej konkurencj może być długotrwałą przewagą, BMM Sp. z o.o. 35-105 Rzeszów, jaką nad nm posadasz. Are de Gaus ul. Przemysłowa 4a Tel +48 17 740 00 38 fax +48 17

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe nr 4/2016/Młodzi (dotyczy zamówienia na usługę ochrony)

Zapytanie ofertowe nr 4/2016/Młodzi (dotyczy zamówienia na usługę ochrony) Fundacja na Rzecz Rozwoju Młodzeży Młodz Młodym ul. Katedralna 4 50-328 Wrocław tel. 882 021 007 mlodzmlodym@archdecezja.wroc.pl, www.sdm2016.wroclaw.pl Wrocław, 24 maja 2016 r. Zapytane ofertowe nr 4/2016/Młodz

Bardziej szczegółowo

Model oceny ryzyka w działalności firmy logistycznej - uwagi metodyczne

Model oceny ryzyka w działalności firmy logistycznej - uwagi metodyczne Magdalena OSIŃSKA Unwersytet Mkołaja Kopernka w Torunu Model oceny ryzyka w dzałalnośc frmy logstycznej - uwag metodyczne WSTĘP Logstyka w cągu ostatnch 2. lat stała sę bardzo rozbudowaną dzedzną dzałalnośc

Bardziej szczegółowo

3. ŁUK ELEKTRYCZNY PRĄDU STAŁEGO I PRZEMIENNEGO

3. ŁUK ELEKTRYCZNY PRĄDU STAŁEGO I PRZEMIENNEGO 3. ŁUK ELEKTRYCZNY PRĄDU STŁEGO I PRZEMIENNEGO 3.1. Cel zakres ćwczena Celem ćwczena jest zapoznane sę z podstawowym właścwoścam łuku elektrycznego palącego sę swobodne, w powetrzu o cśnentmosferycznym.

Bardziej szczegółowo

Teoria niepewności pomiaru (Rachunek niepewności pomiaru) Rodzaje błędów pomiaru

Teoria niepewności pomiaru (Rachunek niepewności pomiaru) Rodzaje błędów pomiaru Pomary fzyczne - dokonywane tylko ze skończoną dokładnoścą. Powodem - nedoskonałość przyrządów pomarowych neprecyzyjność naszych zmysłów borących udzał w obserwacjach. Podawane samego tylko wynku pomaru

Bardziej szczegółowo

DODATKOWE ĆWICZENIA EGZAMINACYJNE

DODATKOWE ĆWICZENIA EGZAMINACYJNE I.1. X Have a nice day! Y a) Good idea b) See you soon c) The same to you I.2. X: This is my new computer. Y: Wow! Can I have a look at the Internet? X: a) Thank you b) Go ahead c) Let me try I.3. X: What

Bardziej szczegółowo

Analiza rodzajów skutków i krytyczności uszkodzeń FMECA/FMEA według MIL STD - 1629A

Analiza rodzajów skutków i krytyczności uszkodzeń FMECA/FMEA według MIL STD - 1629A Analza rodzajów skutków krytycznośc uszkodzeń FMECA/FMEA według MIL STD - 629A Celem analzy krytycznośc jest szeregowane potencjalnych rodzajów uszkodzeń zdentyfkowanych zgodne z zasadam FMEA na podstawe

Bardziej szczegółowo

Minister Edukacji Narodowej Pani Katarzyna HALL Ministerstwo Edukacji Narodowej al. J. Ch. Szucha 25 00-918 Warszawa Dnia 03 czerwca 2009 r.

Minister Edukacji Narodowej Pani Katarzyna HALL Ministerstwo Edukacji Narodowej al. J. Ch. Szucha 25 00-918 Warszawa Dnia 03 czerwca 2009 r. Mnster Edukacj arodowej Pan Katarzyna HALL Mnsterstwo Edukacj arodowej al. J. Ch. Szucha 25 00-918 arszawa Dna 03 czerwca 2009 r. TEMAT: Propozycja zmany art. 30a ustawy Karta auczycela w forme lstu otwartego

Bardziej szczegółowo

AUTOMATYZACJA PROCESU POMIARU OBJĘTOŚCI ZBIORNIKÓW CYLINDRYCZNYCH W OPARCIU O NORMĘ ISO-7507

AUTOMATYZACJA PROCESU POMIARU OBJĘTOŚCI ZBIORNIKÓW CYLINDRYCZNYCH W OPARCIU O NORMĘ ISO-7507 Archwum Fotogrametr, Kartograf Teledetekcj, Vol. 19, 2009 ISBN 978-83-61576-09-9 AUTOMATYZACJA PROCESU POMIARU OBJĘTOŚCI ZBIORNIKÓW CYLINDRYCZNYCH W OPARCIU O NORMĘ ISO-7507 THE AUTOMATION OF CYLINDRICAL

Bardziej szczegółowo

Problemy jednoczesnego testowania wielu hipotez statystycznych i ich zastosowania w analizie mikromacierzy DNA

Problemy jednoczesnego testowania wielu hipotez statystycznych i ich zastosowania w analizie mikromacierzy DNA Problemy jednoczesnego testowana welu hpotez statystycznych ch zastosowana w analze mkromacerzy DNA Konrad Furmańczyk Katedra Zastosowań Matematyk SGGW Plan referatu Testowane w analze mkromacerzy DNA

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Borowski Zastosowanie metody wideł cenowych w analizie technicznej

Krzysztof Borowski Zastosowanie metody wideł cenowych w analizie technicznej Krzysztof Borowsk Zastosowane metody wdeł cenowych w analze technczne Wprowadzene Metoda wdeł cenowych została perwszy raz ogłoszona przez Alana Andrewsa 1 w roku 1960. Trzy lne wchodzące w skład metody

Bardziej szczegółowo

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI O tym, dlaczego warto budować pasywnie, komu budownictwo pasywne się opłaca, a kto się go boi, z architektem, Cezarym Sankowskim, rozmawia

Bardziej szczegółowo

Wykład IX Optymalizacja i minimalizacja funkcji

Wykład IX Optymalizacja i minimalizacja funkcji Wykład IX Optymalzacja mnmalzacja funkcj Postawene zadana podstawowe dee jego rozwązana Proste metody mnmalzacj Metody teracj z wykorzystanem perwszej pochodnej Metody teracj z wykorzystanem drugej pochodnej

Bardziej szczegółowo

5. OPTYMALIZACJA GRAFOWO-SIECIOWA

5. OPTYMALIZACJA GRAFOWO-SIECIOWA . OPTYMALIZACJA GRAFOWO-SIECIOWA Defncja grafu Pod pojęcem grafu G rozumemy następującą dwójkę uporządkowaną (defncja grafu Berge a): (.) G W,U gdze: W zbór werzchołków grafu, U zbór łuków grafu, U W W,

Bardziej szczegółowo

KURS STATYSTYKA. Lekcja 6 Regresja i linie regresji ZADANIE DOMOWE. www.etrapez.pl Strona 1

KURS STATYSTYKA. Lekcja 6 Regresja i linie regresji ZADANIE DOMOWE. www.etrapez.pl Strona 1 KURS STATYSTYKA Lekcja 6 Regresja lne regresj ZADANIE DOMOWE www.etrapez.pl Strona 1 Część 1: TEST Zaznacz poprawną odpowedź (tylko jedna jest prawdzwa). Pytane 1 Funkcja regresj I rodzaju cechy Y zależnej

Bardziej szczegółowo

Nota 1. Polityka rachunkowości

Nota 1. Polityka rachunkowości Nota 1. Poltyka rachunkowośc Ops przyjętych zasad rachunkowośc a) Zasady ujawnana prezentacj nformacj w sprawozdanu fnansowym Sprawozdane fnansowe za okres od 01 styczna 2009 roku do 31 marca 2009 roku

Bardziej szczegółowo

RADIO DISTURBANCE Zakłócenia radioelektryczne

RADIO DISTURBANCE Zakłócenia radioelektryczne AKREDYTOWANE LABORATORIUM BADAWCZE Page (Strona) 2 of (Stron) 9 Following requirements should be taken into account in the case of making use of Test Report and giving information about the tests performed

Bardziej szczegółowo

Semestr zimowy Brak Nie

Semestr zimowy Brak Nie KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angelskm Obowązuje od roku akademckego 2015/2016 Z-ID-702 Semnarum praca dyplomowa Semnar and Dplom Thess A. USYTUOWANIE MODUŁU

Bardziej szczegółowo

Extraclass. Football Men. Season 2009/10 - Autumn round

Extraclass. Football Men. Season 2009/10 - Autumn round Extraclass Football Men Season 2009/10 - Autumn round Invitation Dear All, On the date of 29th July starts the new season of Polish Extraclass. There will be live coverage form all the matches on Canal+

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond.

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond. Project CARETRAINING PROJECT EVALUATION QUESTIONNAIRE Projekt CARETRAINING KWESTIONARIUSZ EWALUACJI PROJEKTU Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project

Bardziej szczegółowo

Przewodnik użytkownika

Przewodnik użytkownika Przewodnk użytkownka Aplkacja Mertum Bank Moblny Przejdź do mertum 2 moblny.mertumbank.pl Aktualzacja: grudzeń 2013 Szanowny Klence, Dzękujemy za zanteresowane naszą aplkacją. Aplkacja moblna Mertum Banku

Bardziej szczegółowo

OKREŚLENIE CZASU MIESZANIA WIELOSKŁADNIKOWEGO UKŁADU ZIARNISTEGO PODCZAS MIESZANIA Z RECYRKULACJĄ SKŁADNIKÓW

OKREŚLENIE CZASU MIESZANIA WIELOSKŁADNIKOWEGO UKŁADU ZIARNISTEGO PODCZAS MIESZANIA Z RECYRKULACJĄ SKŁADNIKÓW Inżynera Rolncza 8(96)/2007 OKREŚLENIE CZASU MIESZANIA WIELOSKŁADNIKOWEGO UKŁADU ZIARNISTEGO PODCZAS MIESZANIA Z RECYRKULACJĄ SKŁADNIKÓW Jolanta Królczyk, Marek Tukendorf Katedra Technk Rolnczej Leśnej,

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Tworzenie ankiety Udostępnianie Analiza (55) Wyniki

Bardziej szczegółowo

Regulamin promocji zimowa piętnastka

Regulamin promocji zimowa piętnastka zmowa pętnastka strona 1/5 Regulamn promocj zmowa pętnastka 1. Organzatorem promocj zmowa pętnastka, zwanej dalej promocją, jest JPK Jarosław Paweł Krzymn, zwany dalej JPK. 2. Promocja trwa od 01 grudna

Bardziej szczegółowo

OKREŚLENIE OPTYMALNEJ ODLEGŁOŚCI KONTURU ZE ŹRÓDŁAMI OD BRZEGU OBSZARU Z ZASTOSOWANIEM METODY ROZWIĄZAŃ PODSTAWOWYCH

OKREŚLENIE OPTYMALNEJ ODLEGŁOŚCI KONTURU ZE ŹRÓDŁAMI OD BRZEGU OBSZARU Z ZASTOSOWANIEM METODY ROZWIĄZAŃ PODSTAWOWYCH Z E S Z Y T Y N A U K O W E P O L I T E C H N I K I P O Z N AŃSKIEJ Nr Budowa Maszyn Zarządzane Produkcją 005 PIOTR GORZELAŃCZYK, JAN ADAM KOŁODZIEJ OKREŚLENIE OPTYMALNEJ ODLEGŁOŚCI KONTURU ZE ŹRÓDŁAMI

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi SNMP Protocol The Simple Network Management Protocol (SNMP) is an application layer protocol that facilitates the exchange of management information between network devices. It is part of the Transmission

Bardziej szczegółowo

Zapis informacji, systemy pozycyjne 1. Literatura Jerzy Grębosz, Symfonia C++ standard. Harvey M. Deitl, Paul J. Deitl, Arkana C++. Programowanie.

Zapis informacji, systemy pozycyjne 1. Literatura Jerzy Grębosz, Symfonia C++ standard. Harvey M. Deitl, Paul J. Deitl, Arkana C++. Programowanie. Zaps nformacj, systemy pozycyjne 1 Lteratura Jerzy Grębosz, Symfona C++ standard. Harvey M. Detl, Paul J. Detl, Arkana C++. Programowane. Zaps nformacj w komputerach Wszystke elementy danych przetwarzane

Bardziej szczegółowo

3.1. ODZIAŁYWANIE DŹWIĘKÓW NA CZŁOWIEKA I OTOCZENIE

3.1. ODZIAŁYWANIE DŹWIĘKÓW NA CZŁOWIEKA I OTOCZENIE 3. KRYTERIA OCENY HAŁASU I DRGAŃ Hałas to każdy dźwęk nepożądany, przeszkadzający, nezależne od jego natury, kontekstu znaczena. Podobne rzecz sę ma z drganam. Oba te zjawska oddzałują nekorzystne na człoweka

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland

Cracow University of Economics Poland Cracow University of Economics Poland Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Keynote Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit,

Bardziej szczegółowo

DETERMINANTS OF OPEN INNOVATION ADOPTION THE CASE OF POLISH FOOD FIRMS

DETERMINANTS OF OPEN INNOVATION ADOPTION THE CASE OF POLISH FOOD FIRMS STOWARZYSZENIE DETERMINANTS OF OPEN EKONOMISTÓW INNOVATION ADOPTION ROLNWA THE CASE I AGROBIZNESU OF POLISH FOOD FIRMS Rocznk Naukowe tom XVI zeszyt 3 137 Tomasz Kjek Unversty of Lfe Scences n Lubln, Poland

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers 1 z 7 2015-05-14 18:32 Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers Tworzenie ankiety Udostępnianie

Bardziej szczegółowo

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny Akademia Morska w Szczecinie Wydział Mechaniczny ROZPRAWA DOKTORSKA mgr inż. Marcin Kołodziejski Analiza metody obsługiwania zarządzanego niezawodnością pędników azymutalnych platformy pływającej Promotor:

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego)

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego) 112 Informator o egzaminie maturalnym z języka angielskiego od roku szkolnego 2014/2015 2.6.4. Część ustna. Przykładowe zestawy zadań Przykładowe pytania do rozmowy wstępnej Rozmowa wstępna (wyłącznie

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE ANALIZY HARMONICZNEJ DO OKREŚLENIA SIŁY I DŁUGOŚCI CYKLI GIEŁDOWYCH

ZASTOSOWANIE ANALIZY HARMONICZNEJ DO OKREŚLENIA SIŁY I DŁUGOŚCI CYKLI GIEŁDOWYCH Grzegorz PRZEKOTA ZESZYTY NAUKOWE WYDZIAŁU NAUK EKONOMICZNYCH ZASTOSOWANIE ANALIZY HARMONICZNEJ DO OKREŚLENIA SIŁY I DŁUGOŚCI CYKLI GIEŁDOWYCH Zarys treśc: W pracy podjęto problem dentyfkacj cykl gełdowych.

Bardziej szczegółowo

MINISTER EDUKACJI NARODOWEJ

MINISTER EDUKACJI NARODOWEJ 4 MINISTER EDUKACJI NARODOWEJ DWST WPZN 423189/BSZI13 Warszawa, 2013 -Q-4 Pan Marek Mchalak Rzecznk Praw Dzecka Szanowny Pane, w odpowedz na Pana wystąpene z dna 28 czerwca 2013 r. (znak: ZEW/500127-1/2013/MP),

Bardziej szczegółowo

03 April 2015 03 kwietnia 2015 r. Zmiana satelity dostarczającego sygnał Animal Planet HD. Change of Delivery Satellite for Animal Planet HD

03 April 2015 03 kwietnia 2015 r. Zmiana satelity dostarczającego sygnał Animal Planet HD. Change of Delivery Satellite for Animal Planet HD 03 April 2015 03 kwietnia 2015 r. Dear Sirs, Change of Delivery Satellite for Animal Planet HD We refer to the Affiliation Agreement with a Commencement Date of 01/11/2009 between ( DCEL / we ) and you,

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu: Typowe dane. Jednoczynnikowa Analiza wariancji. Zasada: porównać zmienność pomiędzy i wewnątrz grup

Plan wykładu: Typowe dane. Jednoczynnikowa Analiza wariancji. Zasada: porównać zmienność pomiędzy i wewnątrz grup Jednoczynnkowa Analza Waranc (ANOVA) Wykład 11 Przypomnene: wykłady zadana kursu były zaczerpnęte z podręcznków: Statystyka dla studentów kerunków techncznych przyrodnczych, J. Koronack, J. Melnczuk, WNT

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE PROCESU PODEJMOWANIA DECYZJI PRZEZ RADĘ POLITYKI PIENIĘŻNEJ

MODELOWANIE PROCESU PODEJMOWANIA DECYZJI PRZEZ RADĘ POLITYKI PIENIĘŻNEJ Ewa Dzwok Unwersytet Ekonomczny w Katowcach MODELOWANIE PROCESU PODEJMOWANIA DECYZJI PRZEZ RADĘ POLITYKI PIENIĘŻNEJ Wprowadzene Rozwój rynku fnansowego nese ze sobą koneczność jego sterowana nadzorowana

Bardziej szczegółowo

TACHOGRAPH SIMULATOR DTCOSIM

TACHOGRAPH SIMULATOR DTCOSIM TACHOGRAPH SIMULATOR DTCOSIM Service Manual USB-KSIM interface General description The simulator is a device that is used as a replacement for tachograph in the vehicle where the tachograph is not mandatory,

Bardziej szczegółowo

OPTYMALIZACJA ALGORYTMÓW WYZNACZANIA RUCHU CIECZY LEPKIEJ METODĄ SZTUCZNEJ ŚCIŚLIWOŚCI

OPTYMALIZACJA ALGORYTMÓW WYZNACZANIA RUCHU CIECZY LEPKIEJ METODĄ SZTUCZNEJ ŚCIŚLIWOŚCI MODELOWANIE INśYNIERSKIE ISSN 1896-771X 36, s. 187-192, Glwce 2008 OPTYMALIZACJA ALGORYTMÓW WYZNACZANIA RUCHU CIECZY LEPKIEJ METODĄ SZTUCZNEJ ŚCIŚLIWOŚCI ZBIGNIEW KOSMA, BOGDAN NOGA Instytut Mechank Stosowane,

Bardziej szczegółowo

Alicja Drohomirecka, Katarzyna Kotarska

Alicja Drohomirecka, Katarzyna Kotarska ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 384 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 20 2003 ALICJA DROHOMIRECKA KATARZYNA KOTARSKA SPRAWNOŚĆ FIZYCZNA DZIECI PRZEDSZKOLNYCH ZE STARGARDU SZCZECIŃSKIEGO

Bardziej szczegółowo

TOWARZYSTWO GOSPODARCZE POLSKIE ELEKTROWNIW

TOWARZYSTWO GOSPODARCZE POLSKIE ELEKTROWNIW TOWARZYSTWO GOSPODARCZE POLSKIE ELEKTROWNIW Odpowedź na uwag Komsj Europejskej do wnosku o przydzał bezpłatnych uprawneń do emsj gazów ceplarnanych na lata 2013-2020 na modernzację wytwarzana energ elektrycznej

Bardziej szczegółowo

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY ODMIENNE PODEJŚCIE JAK NAWIGOWAĆ W OBECNYCH NURTACH I RUCHACH, KTÓRE

Bardziej szczegółowo

Instrukcja instalacji systemu. Moduzone Z11 Moduzone Z20 B Moduzone Z30

Instrukcja instalacji systemu. Moduzone Z11 Moduzone Z20 B Moduzone Z30 Instrukcja nstalacj systemu Moduzone Z11 Moduzone Z20 B Moduzone Z30 SPIS TREŚCI INTRUKCJA 1 Instrukcja... 2 1.1 Uwag dotyczące dokumentacj...2 1.2 Dołączone dokumenty...2 1.3 Objaśnene symbol...2 1.4

Bardziej szczegółowo

MPEC wydaje warunki techniczne KONIEC

MPEC wydaje warunki techniczne KONIEC 1 2 3 1 2 2 1 3 MPEC wydaje warunk technczne 4 5 6 10 9 8 7 11 12 13 14 15 KONIEC 17 16 4 5 Chcesz wedzeć, czy masz możlwość przyłączena budynku Możlwośc dofnansowana wymany peców węglowych do sec mejskej?

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA ROK 2013 PODLASKIEGO STOWARZYSZENIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W MIĘDZYRZECU PODLASKIM UL

INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA ROK 2013 PODLASKIEGO STOWARZYSZENIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W MIĘDZYRZECU PODLASKIM UL odlask 86- tell083)3/^^9 INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA ROK 2013 PODLASKIEGO STOWARZYSZENIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W MIĘDZYRZECU PODLASKIM UL.ZARÓW1E 86 KRS 0000043936 Sprawozdane

Bardziej szczegółowo

Sławomir JUŚCIŃSKI Wiesław PIEKARSKI. 1. Introduction. 1. Wprowadzenie. 2. Problem badawczy. 2. Research problem

Sławomir JUŚCIŃSKI Wiesław PIEKARSKI. 1. Introduction. 1. Wprowadzenie. 2. Problem badawczy. 2. Research problem Sławomr JUŚCIŃSKI Wesław PIEKARSKI OUTSOURCING JAKO FUNKCJA LOGISTYKI W DYSTRYBUCJI CZĘŚCI ZAMIENNYCH DO CIĄGNIKÓW I MASZYN ROLNICZYCH OUTSOURCING AS A LOGISTICS FUNCTION IN DISTRIBUTION OF SPARE PARTS

Bardziej szczegółowo

Effective Governance of Education at the Local Level

Effective Governance of Education at the Local Level Effective Governance of Education at the Local Level Opening presentation at joint Polish Ministry OECD conference April 16, 2012, Warsaw Mirosław Sielatycki Ministry of National Education Doskonalenie

Bardziej szczegółowo

2012-10-11. Definicje ogólne

2012-10-11. Definicje ogólne 0-0- Defncje ogólne Logstyka nauka o przepływe surowców produktów gotowych rodowód wojskowy Utrzyywane zapasów koszty zwązane.n. z zarożene kaptału Brak w dostawach koszty zwązane.n. z przestoje w produkcj

Bardziej szczegółowo

Regulacje i sądownictwo przeszkody w konkurencji między firmami w Europie Środkowej i Wschodniej

Regulacje i sądownictwo przeszkody w konkurencji między firmami w Europie Środkowej i Wschodniej Łukasz Goczek * Regulacje sądownctwo przeszkody w konkurencj mędzy frmam w Europe Środkowej Wschodnej Wstęp Celem artykułu jest analza przeszkód dla konkurencj pomędzy frmam w Europe Środkowej Wschodnej.

Bardziej szczegółowo

Jakość cieplna obudowy budynków - doświadczenia z ekspertyz

Jakość cieplna obudowy budynków - doświadczenia z ekspertyz dr nż. Robert Geryło Jakość ceplna obudowy budynków - dośwadczena z ekspertyz Wdocznym efektem występowana znaczących mostków ceplnych w obudowe budynku, występującym na ogół przy nedostosowanu ntensywnośc

Bardziej szczegółowo

Instrukcja konfiguracji usługi Wirtualnej Sieci Prywatnej w systemie Mac OSX

Instrukcja konfiguracji usługi Wirtualnej Sieci Prywatnej w systemie Mac OSX UNIWERSYTETU BIBLIOTEKA IEGO UNIWERSYTETU IEGO Instrukcja konfiguracji usługi Wirtualnej Sieci Prywatnej w systemie Mac OSX 1. Make a new connection Open the System Preferences by going to the Apple menu

Bardziej szczegółowo

Analiza zmienności czasu przejazdu linii metra

Analiza zmienności czasu przejazdu linii metra BAUER Marek 1 Analza zmennośc czasu przejazdu ln metra WSTĘP W powszechnej opn metro jest najlepszym systemem transportu mejskego. UmoŜlwa szybke przemeszczena pasaŝerów, a jego uŝyteczność rośne w marę

Bardziej szczegółowo

PODSTAWA WYMIARU ORAZ WYSOKOŚĆ EMERYTURY USTALANEJ NA DOTYCHCZASOWYCH ZASADACH

PODSTAWA WYMIARU ORAZ WYSOKOŚĆ EMERYTURY USTALANEJ NA DOTYCHCZASOWYCH ZASADACH PODSTAWA WYMIARU ORAZ WYSOKOŚĆ EMERYTURY USTALANEJ NA DOTYCHCZASOWYCH ZASADACH Z a k ł a d U b e z p e c z e ń S p o ł e c z n y c h Wprowadzene Nnejsza ulotka adresowana jest zarówno do osób dopero ubegających

Bardziej szczegółowo

OPTYMALIZACJA PROCESU PRZESIEWANIA W PRZESIEWACZACH WIELOPOKŁADOWYCH

OPTYMALIZACJA PROCESU PRZESIEWANIA W PRZESIEWACZACH WIELOPOKŁADOWYCH Prace Naukowe Instytutu Górnctwa Nr 136 Poltechnk Wrocławskej Nr 136 Studa Materały Nr 43 2013 Jerzy MALEWSKI* Marta BASZCZYŃSKA** przesewane, jakość produktów, optymalzacja OPTYMALIZACJA PROCESU PRZESIEWANIA

Bardziej szczegółowo

MOŻLIWOŚCI KSZTAŁTOWANIA POWIERZCHNI OBRABIANYCH NA TOKARKACH CNC WYNIKAJĄCE ZE ZŁOŻENIA RUCHÓW TECHNOLOGICZNYCH

MOŻLIWOŚCI KSZTAŁTOWANIA POWIERZCHNI OBRABIANYCH NA TOKARKACH CNC WYNIKAJĄCE ZE ZŁOŻENIA RUCHÓW TECHNOLOGICZNYCH 4/1 Technologa Automatyzacja Montażu MOŻLIWOŚCI KSZTAŁTOWAIA POWIERZCHI OBRABIAYCH A TOKARKACH CC WYIKAJĄCE ZE ZŁOŻEIA RUCHÓW TECHOLOGICZYCH Robert JASTRZĘBSKI, Tadeusz KOWALSKI, Paweł OSÓWIAK, Anna SZEPKE

Bardziej szczegółowo

PORÓWNANIE METOD ANALIZY EFEKTYWNOŚCI NA PRZYKŁADZIE SERWERA APLIKACJI W SIECI LOKALNEJ

PORÓWNANIE METOD ANALIZY EFEKTYWNOŚCI NA PRZYKŁADZIE SERWERA APLIKACJI W SIECI LOKALNEJ STUDI IFORMTIC Volume 3 umber 3 (98) Tadeusz CZCHÓRSKI, Krzysztof GROCHL Instytut Informatyk Teoretycznej Stosowanej Polskej kadem auk dam JÓZEFIOK, Tomasz YCZ Poltechnka Śląska, Instytut Informatyk PORÓWIE

Bardziej szczegółowo

P02. Zestaw norm CEN wspierających wdrażanie Dyrektywy EPBD w Krajach Członkowskich UE. [Information on standardisation] 11-04-2006

P02. Zestaw norm CEN wspierających wdrażanie Dyrektywy EPBD w Krajach Członkowskich UE. [Information on standardisation] 11-04-2006 [Informaton on standardsaton] P02 11-04- Jaap Hogelng ISSO Char CEN-BT WG173 on EPBD Holanda wwwbuldngsplatformeu Dyrektywa wymaga od Krajów Członkowskch UE wprowadzenu regulacj w następujących kwestach:

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie Skarbnika Hufca Za okres 24.09.2011-24.11.2013. Wprowadzenie

Sprawozdanie Skarbnika Hufca Za okres 24.09.2011-24.11.2013. Wprowadzenie Skarbnk Hufca ZHP Kraków Nowa Huta phm. Marek Balon HO Kraków, dn. 21.10.2013r. Sprawozdane Skarbnka Hufca Za okres 24.09.2011-24.11.2013 Wprowadzene W dnu 24.09.2011r. odbył sę Zjazd Sprawozdawczo-Wyborczy

Bardziej szczegółowo

KRZYWA BÉZIERA TWORZENIE I WIZUALIZACJA KRZYWYCH PARAMETRYCZNYCH NA PRZYKŁADZIE KRZYWEJ BÉZIERA

KRZYWA BÉZIERA TWORZENIE I WIZUALIZACJA KRZYWYCH PARAMETRYCZNYCH NA PRZYKŁADZIE KRZYWEJ BÉZIERA KRZYWA BÉZIERA TWORZENIE I WIZUALIZACJA KRZYWYCH PARAMETRYCZNYCH NA PRZYKŁADZIE KRZYWEJ BÉZIERA Krzysztof Serżęga Wyższa Szkoła Informatyk Zarządzana w Rzeszowe Streszczene Artykuł porusza temat zwązany

Bardziej szczegółowo

Proste modele ze złożonym zachowaniem czyli o chaosie

Proste modele ze złożonym zachowaniem czyli o chaosie Proste modele ze złożonym zachowanem czyl o chaose 29 kwetna 2014 Komputer jest narzędzem coraz częścej stosowanym przez naukowców do ukazywana skrzętne ukrywanych przez naturę tajemnc. Symulacja, obok

Bardziej szczegółowo