Analiza kosztów Plan prezentacji

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Analiza kosztów Plan prezentacji"

Transkrypt

1 Plan prezentacji 1.Koszty istotne 2.Koszty produkcji w krótkim i długim okresie 3.Korzyści skali, zakresu i procesu uczenia się 4. i optymalne decyzje 2

2 Alokacja kosztów Producent obuwia sportowego planuje rozpoczęcie produkcji obuwia męskiego. Do tej pory produkował obuwie damskie w ilości 8000 par na tydzień. Tygodniowa produkcja par obuwia męskiego wynosi 2400 szt. Ogólne koszty produkcji wynoszą dolarów tygodniowo. Ustalona cena obuwia męskiego wynosi 36 dolarów. Jednak całkowity utarg nie pokrywa całkowitych kosztów produkcji. 3 Alokacja kosztów W obliczu ponoszonych strat zarząd ma kilka wariantów: 1. Główny księgowy proponuje podwyŝkę ceny butów do 40 dol. 2. Kierownik działu marketingu zgadza się z podwyŝką ale obawia się spadku sprzedaŝy. 3. Kierownik działu produkcji sugeruje ustalić wielkość produkcji przy minimalnych kosztach bezpośrednich na jednostkę. 4

3 stanowi podstawę bardzo wielu decyzji menadŝerskich. Dokładna znajomość kosztów jest warunkiem określenia faktycznego poziomu zyskowności przedsiębiorstwa. Decyzje mające na celu maksymalizacje zysku zaleŝą od wyników projekcji kosztów występujących przy innych moŝliwych wielkościach produkcji. MenedŜerowie muszą zwracać szczególną uwagę na wzajemne powiązania między kosztami i wolumenem produkcji. 5 MenedŜerowie podejmują decyzje dokonując wyboru spośród róŝnych wariantów działania zwracając uwagę tylko na występujące między nimi róŝnice utargów i kosztów. Zatem jedynymi istotnymi kosztami są te, które zmieniają się w poszczególnych wariantach. Przy podejmowaniu decyzji menedŝerskich najistotniejsze znacznie mają: koszty alternatywne i koszty stałe. 6

4 Koszt alternatywny (koszt utraconych moŝliwości) związany jest z podjęciem konkretnej decyzji, jest mierzony wielkością utraconych korzyści, jakie mógłby przynieść najlepszy z alternatywnych wariantów działania. 1. Jaki jest koszt alternatywny podjęcia studiów MBA? 2. Jaki jest koszt alternatywny wykorzystania wolnych mocy produkcyjnych do realizacji dodatkowego zamówienia? 3. Jaki jest koszt alternatywny przeznaczenia ziemi komunalnej pod budowę ogólnodostępnego parkingu? 7 Koszt alternatywny dóbr, usług lub nakładów jest często wyznaczany przez ceny rynkowe przy załoŝeniu, Ŝe takie ceny istnieją. Koncepcja kosztu alternatywnego jest innym sposobem porównania argumentów za i przeciw określonej decyzji. Podstawowa reguła podejmowania optymalnych decyzji: Wybierz dany wariant decyzyjny wtedy i tylko wtedy, gdy dodatkowe korzyści z jego realizacji przekraczają dodatkowe, wynikające z niego koszty (włączając w to koszt alternatywny). 8

5 W przypadku decyzji podejmowanych przez menedŝerów dane księgowe (dane te zawierające wszystkie przychody i rzeczywiście poniesione wydatki) nie odzwierciedlają w pełni zysku. W takim przypadku ma zastosowanie zysk ekonomiczny, gdzie uwzględnia się wszystkie koszty ekonomiczne, obejmujące koszt alternatywny (koszt kapitału i koszt zarządzania). 9 Podjęcie działalności gospodarczej Oszacowano koszty i przychody przez 3 lata. Zysk księgowy wynosi Czy jest to opłacalne? Pozycja Wartość Wynagrodzenie za usługi doradcze Inne przychody Wynajem biura Inne wydatki biurowe Płace personelu

6 Prawidłowa odpowiedź jest zaleŝna od rozpoznania i uwzględnienia wszystkich istotnych kosztów alternatywnych. Zamierza zainwestować jako kapitał obrotowy (koszt zainwestowanego kapitału na 8% na 3 lata = 6400) Koszt kapitału ludzkiego (obecny dochód z pracy to ) Zysk ekonomiczny zmniejsza się do Wartość dodatnia. Czy zysk ten jest całkowicie pewny? Ryzyko związane z podjęciem własnej działalności. 11 Koszty stałe, czyli koszty, których wysokość nie zmienia się w zaleŝności od przyjętego wariantu działania, nie są dla menedŝera istotne i nie musi ich brać pod uwagę. Przy obliczaniu zysku, jaki zapewniają róŝne warianty, zawsze odejmujemy takie same koszty stałe. Kierownik ds. produkcji musi podjąć decyzję czy w produkcji stosować dotychczasową metodę wytwarzania, czy przestawić się na nową technologię. Nowa technologia wymaga modyfikacji aparatu wytwórczego, jest jednak mniej pracochłonna. Która z metod produkcji jest bardziej opłacalna? Pominięcie przy porównaniu kosztów stałych. 12

7 Nowa metoda powinna zostać wdroŝona wtedy i tylko wtedy, gdy oszczędności w kosztach osobowych przewyŝszają dodatkowe koszty modernizacji. Wybór rodzajów kosztów, które uznamy za istotne byłby zupełnie inny, gdyby zarząd musiał podjąć decyzję czy kontynuować dotychczasową produkcję czy ją przerwać i zamknąć przedsiębiorstwo. Pomijanie kosztów stałych jest waŝne gdyŝ zmusza menedŝerów do skupienia się na róŝnicach kosztów, które są rzeczywiście istotne dla podejmowanej decyzji. Pomijanie kosztów stałych jest prostsze w teorii niŝ w praktyce. Przypadek kosztów utopionych. 13 Koszty utopione (historyczne) są poniesionym wydatkiem, którego nie moŝna odzyskać. Budowa fabryki mogła się wiązać z duŝym nakładem środków. Jednak przy podejmowaniu obecnych decyzji ten utopiony, historyczny wydatek nie ma Ŝadnego znaczenia. W bardziej ogólnym ujęciu koszty utopione mają pewien wpływ na decyzje inwestycyjne o charakterze sekwencyjnym. Gdy przedsiębiorstwo wydało 20 mln na B+R w celu opracowania nowego produktu. Na opracowanie prototypu trzeba wydać kolejne 10 mln. JednakŜe konkurenci mogą wejść na rynek. Poniesione wydatki (20 mln) naleŝy uznać za koszty utopione a zatem nieistotne przy podejmowanej decyzji. 14

8 Koszty utopione elektrownie atomowe 15 Nie tylko przedsiębiorstwa prywatne muszą podejmować decyzje, w których występują koszty historyczne. Rząd USA w latach 80. i 90. XX w. wstrzymał finansowanie przedsięwzięć dotyczących: paliwa syntetycznego (wydano na nie 25 mld dol.), budowy 4 elektrowni atomowych w stanie Tennessee (1,85 mld dol.), zakładów przerabiających uran (2,6 mld dol.). Pentagon przerwał prace rozwojowe nad działkiem przeciwlotniczym Sergeant York (1,8 mld dol.) a Kongres wstrzymał finansowanie prac nad bombowcem B- 1A (4,7 mld dol.). 16

9 Koszty produkcji funkcja kosztów produkcji powinna być zawsze traktowana jako funkcja zakładająca najniŝsze moŝliwe koszty. C = C(Q) Krótki okres to czas, w którym przedsiębiorstwo nie moŝe zmienić wielkości nakładów niektórych czynników produkcji. W długim okresie nakłady wszystkich czynników produkcji moŝna dowolnie zmieniać. 17 W krótkim okresie kapitał jest czynnikiem stałym, jedynym zaś zmiennym czynnikiem pozostaje praca. Oczywiście do kosztów całkowitych zaliczamy: wydatki na pracę, kapitał, materiały i inne czynniki produkcji a takŝe odpowiednie koszty alternatywne. Przykład: firma dokonująca napraw sprzętu elektronicznego. Koszty stałe, zmienne, przeciętny koszt całkowity, przeciętny koszt zmienny, koszt krańcowy wyjaśnić pojęcia. 18

10 Koszty stałe, zmienne, przeciętny koszt całkowity, przeciętny koszt zmienny, koszt krańcowy wyjaśnić pojęcia. 19 Krzywa krótkookresowych kosztów przeciętnych (SAC) przyjmuje kształt litery U. 20

11 Jakie czynniki wpływają na wzrost krótkookresowych kosztów krańcowych (SMC) przedsiębiorstwa? Gdy jedynym zmiennym czynnikiem jest praca: SMC = P L /MP L P L - cena dodatkowej jednostki pracy MP L - krańcowy produkt tej pracy ZałóŜmy: płaca 20 dol. za godzinę, krańcowy produkt pracy wynosi 0,5 jednostki za godzinę. Krańcowy koszt pracy firmy wynosi 40 dol. za kolejną wykonaną naprawę. Krańcowy koszt przedsiębiorstwa będzie rósł wraz ze wzrostem ceny bądź spadkiem jest krańcowej produktywności. 21 Jeśli przedsiębiorstwo uŝywa dodatkowej pracy do wytworzenia dodatkowej produkcji, działa wówczas prawo malejących przychodów. Przy stałych nakładach innych czynników wytwórczych dodanie kolejnej porcji czynnika zmiennego wywołuje coraz mniejsze przyrosty produkcji. Oznacza to, Ŝe w pewnym momencie krańcowy produkt pracy zacznie się zmniejszać. W rezultacie koszty krańcowe rosną wraz ze wzrostem produkcji. 22

12 Kształtowanie się krótkookresowych kosztów przeciętnych. Przy bardzo niskim poziomie produkcji (np jednostek) koszty całkowite składają się przede wszystkim z kosztów stałych (koszty zmienne są niskie). SAC są wysokie poniewaŝ koszty całkowite rozkładają się na małą liczbę wyprodukowanych jednostek. Krzywa SAC opada. Przy niewielkich rozmiarach produkcji krzywa SAC leŝy powyŝej krzywej SMC. Tak długo, jak koszt krańcowy dodatkowych jednostek produktu jest niŝszy od kosztu przeciętnego całej dotychczasowej produkcji, wzrost produkcji prowadzi do spadku kosztów przeciętnych. 23 Kształtowanie się krótkookresowych kosztów przeciętnych. Gdy koszty krańcowe będą nadal rosnąć, dojdzie do sytuacji, w której SMC przewyŝszą SAC. W momencie, gdy wytworzenie dodatkowych jednostek stanie się droŝsze niŝ - średnio biorąc produkcja wszystkich dotąd wytworzonych jednostek, koszty przeciętne zaczną rosnąć. Prawidłowość ta wyjaśnia fakt wznoszenia się krzywej SAC oraz potwierdza zaleŝność: krzywa kosztów krańcowych przecina krzywą kosztów przeciętnych w jej minimalnej wartości. 24

13 Funkcja kosztów analizowanego przedsiębiorstwa moŝe zostać przedstawiona w postaci równania: C = C Koszty stałe i zmienne. 2 ( Q) = Q + 0,3 Q Koszty przeciętne dane są równaniem: SAC = C ( Q) / Q = 270 / Q + (30 + 0,3 Q) Wraz ze wzrostem produkcji przeciętne koszty stałe stopniowo maleją, natomiast przeciętne koszty zmienne rosną. Wyjaśnia to kształt litery U przyjmowany przez krzywą SAC. 25 W długim okresie przedsiębiorstwo moŝe dowolnie zmieniać nakłady wszystkich czynników produkcji. Wszystkie koszty są kosztami zmiennymi. 1.MoŜliwość zmiany nakładów wszystkich czynników wytwórczych oznacza, Ŝe w długim okresie przedsiębiorstwo produkuje taniej niŝ w krótkim okresie. Zadaniem przedsiębiorstwa jest ciągłe poszukiwanie najtańszej kombinacji czynników wytwórczych. 2.Kształt krzywej kosztów długookresowych (LAC) zaleŝy od charakteru przychodów ze skali produkcji. 26

14 ZałóŜmy, Ŝe w przedsiębiorstwie występują stałe przychody ze skali produkcji (stałe korzyści skali), niezaleŝnie od wielkości produkcji. Oznacza to, Ŝe jeśli zwiększymy nakłady wszystkich czynników produkcji o 20%, to w takim samym stopniu wzrośnie produkcja. Przy załoŝeniu, Ŝe ceny czynników produkcji pozostają niezmienne, wydatki przedsiębiorstwa na te czynniki wzrastają równieŝ o 20%. Zatem wzrostowi produkcji towarzyszy dokładnie taki sam wzrost kosztów i w rezultacie koszty przeciętne nie zmieniają się. Koszty przeciętne pozostają na stałym poziomie dopóty, dopóki występują stałe przychody (korzyści) ze skali produkcji. 27 Produkcja wykazuje stałe przychody ze skali, zatem długookresowe koszty przeciętne (LAC) są stałe. JednakŜe krótkookresowe koszty przeciętne zaleŝą od wielkości zakładu, a ich wykres przyjmuje kształt litery U. Kiedy zakład juŝ istnieje jedynym zmiennym czynnikiem jest praca. Zmiany nakładów pracy powodują ruch po krzywej SAC. 28

15 Wymiana międzynarodowa opiera się na wzajemnie korzystnej specjalizacji poszczególnych krajów. WaŜnymi przyczynami wyjaśniającymi róŝnice specjalizacji są m.in.: wyposaŝenie poszczególnych krajów w zasoby naturalne, róŝnice w zasobach pracy, a takŝe w jej wydajności, zróŝnicowane wyposaŝenie w kapitał. Przykład: handel dwoma dobrami: cyfrowe zegarki i farmaceutyki pomiędzy USA i Japonią. Płaca w USA wynosi 15 dol. za godzinę, natomiast w Japonii wynosi 1000 jenów za godzinę. Kurs walutowy wynosi 100 jenów za dolara. 29 Czynniki wpływające na koszty produkcji: wydajność pracy oraz ceny czynników wytwórczych. USA mają przewagę w wydajności produkcji obu dóbr. Japonia jest bardziej konkurencyjna pod względem kosztów produkcji zegarków. Jej źródłem jest fakt, Ŝe Japonia ma przewagę komparatywną. 30

16 Przychody ze skali są waŝnym czynnikiem decyzji menedŝerskich, gdyŝ od ich charakteru zaleŝy kształt krzywej długookresowych kosztów przeciętnych. Długookresowa krzywa kosztów przeciętnych w kształcie litery U odzwierciedla rosnące korzyści ze skali przy małej wielkości produkcji oraz zmniejszające się przychody ze skali przy duŝych jej rozmiarach. Jeśli przedsiębiorstwo moŝe wybrać dowolną wielkość zakładu, to jego długookresowe koszty przeciętne odzwierciedla krzywa LAC

17 Na kształt krzywej LAC wpływa kilka czynników: stałe koszty przeciętne (stałe przychody ze skali) występują wówczas gdy proces produkcji moŝna łatwo powielać; spadające koszty przeciętne są spowodowane m.in. przez: metody produkcji masowej charakteryzujące się wysoką kapitałochłonnością, automatyzację, specjalizację pracy, reklamę i metody dystrybucji; spadek kosztów przeciętnych moŝe wynikać z istnienia róŝnych rodzajów kosztów stałych (reklama, promocja, dystrybucja i regulacje państwowe); zwiększające się koszty przeciętne są związane ze sposobem organizacji, kontroli i przepływu informacji oraz z koordynacją i procesem zarządzania. 33 W wielu gałęziach krzywa LAC przyjmuje kształt litery L (rys.b), co jest związane z korzyściami skali przy małym wolumenie, które przeradzają się w stałe korzyści skali, przy większych rozmiarach produkcji. W przypadku niewielkiej liczby produktów występuje stały spadek LAC (rys.c) monopol naturalny. 34

18 Większość przedsiębiorstw wytwarza róŝnorodna gamę produktów. Często powodem zróŝnicowania struktury produkcji są potencjalne korzyści w postaci obniŝki kosztów w przypadku wytwarzania wielu blisko ze sobą powiązanych wyrobów. W procesie produkcji występują korzyści zakresu (korzyści produkcji łącznej), jeśli łączne koszty wytworzenia róŝnych produktów są niŝsze od sumy kosztów ich wyprodukowania oddzielnie. Miarą tych korzyści jest: C( Q1 ) + C( Q2 ) C( Q1, Q2 ) SC = C( Q ) + C( Q ) Istnieje wiele źródeł korzyści zakresu: w pojedynczym procesie produkcyjnym moŝna otrzymać kilka róŝnych wyrobów (np. hodowcy bydła sprzedają mięso i skóry); przy produkcji podstawowego wyrobu powstają nieuniknione produkty uboczne, które po niewielkich dostosowaniach mogą być wprowadzone na rynek (np. trociny jako produkt uboczny obróbki drewna); niepełne wykorzystanie czynników wytwórczych (np. szkoły publiczne udostępniają swoje sale po lekcjach); 36

19 Istnieje wiele źródeł korzyści zakresu: wiedza techniczna, którą moŝna zastosować do wytwarzania wielu produktów (np. doświadczenie zdobyte przy produkcji napojów gazowanych przyczynia się do uzyskania korzyści w produkcji napojów pokrewnych); wzajemne powiązanie popytu, konsumpcja wielu rodzajów dóbr i usług jest komplementarna (np. przedsiębiorstwo oddające w leasing wyposaŝenie biurowe moŝe oferować serwis posprzedaŝny, kancelarie adwokackie). 37 Przedsiębiorstwa dąŝące do maksymalizacji zysku wciąŝ szukają sposobów obniŝki kosztów. WaŜny czynnik obniŝki kosztów wynika z obserwacji, Ŝe im więcej razy wykonuje się jakąś czynność, tym lepsze osiąga się wyniki. Krzywa uczenia się jest ilustracją odwrotnej zaleŝności między kosztami przeciętnymi a skumulowaną wielkością produkcji. Wraz ze wzrostem skumulowanej produkcji następuje spadek kosztów przeciętnych. 38

20 Proces uczenia moŝe wynikać z róŝnych źródeł: robotnicy często na początku wykonują swoje zadania wolniej, aŝ do chwili, gdy oswoją się z nowym procesem produkcji; moŝe istnieć kilka sposobów wykonania określonej czynności i potrzeba czasu na wypróbowanie kaŝdego z nich, aby znaleźć najlepszy; menedŝerowie muszą nauczyć się jak ustawić proces produkcji oraz jak zorganizować i zgrać w czasie róŝne czynności produkcyjne; 39 Proces uczenia moŝe wynikać z róŝnych źródeł: potrzeba czasu, aby za pomocą kontroli jakości wykryć potencjalne zagroŝenia w przypadku nakładów i produktów; kadra inŝynierska uczy się w trakcie procesu produkcji, dzięki przeprojektowaniu części produktu moŝe wypracować efektywne oraz tańsze metody produkcji; dostawce, szczególnie w przypadku specjalnie zaprojektowanych podzespołów i części, sami podlegają procesowi uczenia się. 40

21 (a) Obserwujemy spadek kosztów przeciętnych wraz ze wzrostem produkcji skumulowanej w czasie. (b) RóŜnica między korzyściami skali a efektami uczenia się. 41 Podstawą krzywej uczenia się jest zaleŝność kosztów przeciętnych od skumulowanej produkcji. Przedsiębiorstwo rozpoczyna wytwarzanie od 500 sztuk miesięcznie, to skumulowana wielkość produkcji po roku wynosi 6000 sztuk. Największe moŝliwości obniŝki kosztów występują we wczesnej fazie Ŝycia produktu. Analizy pokazują, Ŝe wraz z kaŝdym podwojeniem skumulowanej wielkości produkcji koszt przeciętny maleje o 20%. Przy większych rozmiarach produkcji krzywa opada coraz wolniej, a w końcu staje się niemal równoległa do osi poziomej, co oznacza, Ŝe moŝliwości dalszej obniŝki kosztów przeciętnych stopniowo się wyczerpują. 42

22 Optymalne decyzje niezaleŝnie od kształtu jaki przyjmuje krzywa kosztów AC, przedsiębiorstwo maksymalizuje swój zysk, ustalając wolumen produkcji wynoszący Q *, przy którym utarg krańcowy zrównuje się z kosztem krańcowym. 43 Dwa błędy decyzyjne: przedsiębiorstwo moŝe zawsze zwiększyć zysk dzięki korzyściom skali produkcja przy minimalnej efektywnej skali; jeśli obecna wielkość produkcji i cena są niezadawalające, to przedsiębiorstwo powinno podnieść cenę aby zwiększyć zyski. Pytanie: Zarząd ustalił produkcje na poziomie Q. Cena P jest nieco niŝsza od kosztów przeciętnych i przedsiębiorstwo ponosi stratę. Czy podwyŝka ceny pozwoli zwiększyć zyski? 44

23 Zasada zamknięcia przedsiębiorstwa W krótkim okresie przedsiębiorstwo powinno kontynuować produkcję na poziomie Q* (nawet jeśli ponosi straty) dopóty, dopóki cena przewyŝsza przeciętny koszt zmienny. W długim okresie przedsiębiorstwo powinno przerwać produkcję, jeśli cena spadnie poniŝej kosztu przeciętnego. 45 W przypadku wytwarzania wielu produktów menedŝerowie powinni zwracać szczególną uwagę na koszty istotne. Przedsiębiorstwo wytwarza dwa produkty w jednej fabryce. C = FC + VC 1 + VC 2 Całkowity zysk dany jest równaniem: π = TR VC ) + ( TR VC ) FC ( KaŜdy produkt powinien być wytwarzany wtedy i tylko wtedy, gdy P i > AVC i W długim okresie przedsiębiorstwo powinno kontynuować produkcję wtedy i tylko wtedy, gdy osiąga ono dodatni zysk ekonomiczny. 46

24 Alokacja kosztów Producent obuwia sportowego planuje rozpoczęcie produkcji obuwia męskiego. Do tej pory produkował obuwie damskie w ilości 8000 par na tydzień. Tygodniowa produkcja par obuwia męskiego wynosi 2400 par Koszty stałe produkcji wynoszą dolarów tygodniowo dla obu rodzajów par butów. Ustalona cena obuwia męskiego wynosi 36 dolarów. Czy produkcję męskich butów sportowych naleŝy zwiększyć, zmniejszyć czy moŝe wstrzymać? 47 Alokacja kosztów Koszty stałe produkcji wynoszą dolarów tygodniowo dla obu rodzajów par butów. Księgowi przyporządkowali te koszty obu typom obuwia w proporcji odpowiadającej wolumenowi produkcji. Liczba par butów męskich cena Utarg Koszty bezpośrednie Koszty przyporządkowane Koszty przeciętne całkowite , , , , ,50 48

25 Alokacja kosztów Problem polega na alokacji dolarów wspólnych kosztów stałych. Ekonomiczne przykazanie nie dokonuje się alokacji kosztów stałych. W przedsiębiorstwie wytwarzającym wiele produktów jedyną poprawną miarą zyskowności określonego produktu jest zawarta w jego cenie nadwyŝka na pokrycie, czyli nadwyŝka ceny nad kosztem jednostkowym lub inaczej mówiąc nadwyŝka utargu nad kosztami zmiennymi. 49 Podsumowanie Koszty są waŝną zmienną w procesie podejmowania decyzji. Dokonując wyboru optymalnego wariantu decyzyjnego naleŝy brać pod uwagę tylko róŝnice utargu i kosztów między poszczególnymi wariantami. Podstawą decyzji podejmowanych przez menedŝerów powinien być zysk ekonomiczny a nie księgowy. Koszty stałe są nieistotne przy analizie róŝnych wariantów decyzyjnych. Kształt krzywej długookresowych kosztów przeciętnych wynika z charakteru przychodów ze skali produkcji (kształt litery U bądź L). 50

Utarg. Przychód przedsiębiorstwa czyli Utarg całkowity TR (Total Revenue) Konkurencja doskonała Konkurencja niedoskonała

Utarg. Przychód przedsiębiorstwa czyli Utarg całkowity TR (Total Revenue) Konkurencja doskonała Konkurencja niedoskonała Utarg Przychód przedsiębiorstwa czyli Utarg całkowity TR (Total Revenue) Konkurencja doskonała Konkurencja niedoskonała 2 Utarg Utarg całkowity TR (Total Revenue) Konkurencja niedoskonała 3 Utarg Koszt

Bardziej szczegółowo

Konspekt 5. Analiza kosztów.

Konspekt 5. Analiza kosztów. KRAJOWA SZKOŁA ADMINISTRJI PUBLICZNEJ Ryszard Rapacki EKONOMIA MENEDŻERSKA Konspekt 5. Analiza kosztów. A. Cele zajęć. 1. Wyjaśnienie istoty i rodzajów kosztów produkcji oraz związanych z nimi kategorii.

Bardziej szczegółowo

Korzyści i. Niekorzyści skali. produkcji

Korzyści i. Niekorzyści skali. produkcji utarg (przychód) Koszt ekonomiczny utarg (przychód) Zakres tematyczny: Koszty w krótkim i długim okresie 1. Koszty pojęcie 2. Rodzaje kosztów wg różnych kryteriów 3. Krzywe kosztów 4. Zależności pomiędzy

Bardziej szczegółowo

Podstawowe pojęcia: koszt, przychód, zysk Koszt alternatywny a koszt księgowy Koszt krańcowy, utarg krańcowy optymalna wielkość produkcji

Podstawowe pojęcia: koszt, przychód, zysk Koszt alternatywny a koszt księgowy Koszt krańcowy, utarg krańcowy optymalna wielkość produkcji Podstawowe pojęcia: koszt, przychód, zysk Koszt alternatywny a koszt księgowy Koszt krańcowy, utarg krańcowy optymalna wielkość produkcji dr inż. Anna Kowalska-Pyzalska email: anna.kowalska@pwr.wroc.pl

Bardziej szczegółowo

KOSZTY I OPTIMUM PRZEDSIĘBIORSTWA

KOSZTY I OPTIMUM PRZEDSIĘBIORSTWA PODSTAWOWE POJĘCIA KOSZTY I OPTIMUM PRZEDSIĘBIORSTWA Przedsiębiorstwo - wyodrębniona jednostka gospodarcza wytwarzająca dobra lub świadcząca usługi. Cel przedsiębiorstwa - maksymalizacja zysku Nakład czynniki

Bardziej szczegółowo

Ekonomia. Wykład dla studentów WPiA. Wykład 5: Firma, produkcja, koszty

Ekonomia. Wykład dla studentów WPiA. Wykład 5: Firma, produkcja, koszty Ekonomia Wykład dla studentów WPiA Wykład 5: Firma, produkcja, koszty Popyt i podaż kategorie rynkowe Popyt i podaż to dwa słowa najczęściej używane przez ekonomistów Popyt i podaż to siły, które regulują

Bardziej szczegółowo

Cele polityki cenowej

Cele polityki cenowej DECYZJE CENOWE Cele polityki cenowej Kształtowanie poziomu sprzedaŝy, Kształtowanie poziomu zysku, Kreowanie wizerunku przedsiębiorstwa, Kształtowanie pozycji konkurencyjnej, Przetrwanie na rynku. 2/30

Bardziej szczegółowo

Maksymalizacja zysku

Maksymalizacja zysku Maksymalizacja zysku Na razie zakładamy, że rynki są doskonale konkurencyjne Firma konkurencyjna traktuje ceny (czynników produkcji oraz produktów jako stałe, czyli wszystkie ceny są ustalane przez rynek

Bardziej szczegółowo

MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ.

MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ. Wykład 4 Konkurencja doskonała i monopol 1 MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ. EFEKTYWNOŚĆ RYNKU. MONOPOL CZYSTY. KONKURENCJA MONOPOLISTYCZNA. 1. MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ W modelu konkurencji doskonałej

Bardziej szczegółowo

Adam Narkiewicz. Ćwiczenia dziewiąte, dziesiąte i jedenaste: Konkurencja doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol

Adam Narkiewicz. Ćwiczenia dziewiąte, dziesiąte i jedenaste: Konkurencja doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol Adam Narkiewicz Ćwiczenia dziewiąte, dziesiąte i jedenaste: doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol Rynek doskonale konkurencyjny to taki rynek, na którym zarówno sprzedający jak i kupujące

Bardziej szczegółowo

Funkcja produkcji jak z czynników powstaje produkt Ta sama produkcja możliwa przy różnych kombinacjach czynników

Funkcja produkcji jak z czynników powstaje produkt Ta sama produkcja możliwa przy różnych kombinacjach czynników Koszty produkcji Funkcja produkcji jak z czynników powstaje produkt Ta sama produkcja możliwa przy różnych kombinacjach czynników Którą wybrać ceny czynników Funkcja produkcji + ceny czynników -> funkcja

Bardziej szczegółowo

ACCOUNTICA Miesięcznik

ACCOUNTICA Miesięcznik ACCOUNTICA Miesięcznik Nr 22/Grudzień 2010/www.gierusz.com.pl Spis treści: 1. Rozwiązywanie krótkookresowych problemów decyzyjnych za pomocą rachunku kosztów zmiennych cz II- mgr Katarzyna Gierusz Artykuł

Bardziej szczegółowo

Dr Julia Gorzelany - Plesińska

Dr Julia Gorzelany - Plesińska Przedsiębiorstwo. Teoria kosztów. Dr Julia Gorzelany - Plesińska Przedsiębiorstwo niezależna jednostka gospodarcza, posiadająca zasoby produkcyjne, która została utworzona w celu osiągania zysków ze sprzedaży

Bardziej szczegółowo

KOSZTY, PRZYCHODY, WYNIK EKONOMICZNY. dr Sylwia Machowska

KOSZTY, PRZYCHODY, WYNIK EKONOMICZNY. dr Sylwia Machowska KOSZTY, PRZYCHODY, WYNIK EKONOMICZNY dr Sylwia Machowska 1 NIE MA DZIAŁAŃ BEZ KOSZTÓW Koszty stanowią zawsze punkt wyjścia myślenia ekonomicznego dlatego, że każde działanie podmiotów jest związane z ponoszeniem

Bardziej szczegółowo

Lista 7 i 8 Zysk księgowy i alternatywny Koszty alternatywne Koszty i utargi krańcowe Koszty produkcji w krótkim i długim okresie czasu

Lista 7 i 8 Zysk księgowy i alternatywny Koszty alternatywne Koszty i utargi krańcowe Koszty produkcji w krótkim i długim okresie czasu Zadanie 1. Pan Smith prowadzi prywatny biznes. W ubiegłym roku jego utarg wyniósł 55000, a koszty bezpośrednie 27000. Kapitał finansowy włożony w działalność zakładu wynosił przez cały rok 25000. Stopa

Bardziej szczegółowo

TEST. [4] Grzyby w lesie to przykład: a. dobra prywatnego, b. wspólnych zasobów, c. monopolu naturalnego, d. dobra publicznego.

TEST. [4] Grzyby w lesie to przykład: a. dobra prywatnego, b. wspólnych zasobów, c. monopolu naturalnego, d. dobra publicznego. Przykładowe zadania na kolokwium: TEST [1] Zmniejszenie przeciętnych kosztów stałych zostanie spowodowane przez: a. wzrost wielkości produkcji, b. spadek wielkości produkcji, c. wzrost kosztów zmiennych,

Bardziej szczegółowo

KOSZTY, PRZYCHODY I ZYSKI W RÓŻNYCH STRUKTURACH RYNKOWYCH. I. Koszty całkowite, przeciętne i krańcowe. Pojęcie kosztów produkcji

KOSZTY, PRZYCHODY I ZYSKI W RÓŻNYCH STRUKTURACH RYNKOWYCH. I. Koszty całkowite, przeciętne i krańcowe. Pojęcie kosztów produkcji KOSZTY, PRZYCHODY I ZYSKI W RÓŻNYCH STRUKTURACH RYNKOWYCH Opracowanie: mgr inż. Dorota Bargieł-Kurowska I. Koszty całkowite, przeciętne i krańcowe. Pojęcie kosztów produkcji Producent, podejmując decyzję:

Bardziej szczegółowo

TEORIA DECYZJE KRÓTKOOKRESOWE

TEORIA DECYZJE KRÓTKOOKRESOWE TEORIA DECYZJE KRÓTKOOKRESOWE 1. Rozwiązywanie problemów decyzji krótkoterminowych Relacje między rozmiarami produkcji, kosztami i zyskiem wykorzystuje się w procesie badania opłacalności różnych wariantów

Bardziej szczegółowo

Program studiów rozszerzających Międzynarodowe Studia Podyplomowe Zarządzanie Projektami

Program studiów rozszerzających Międzynarodowe Studia Podyplomowe Zarządzanie Projektami Program studiów rozszerzających Międzynarodowe Studia Podyplomowe Zarządzanie Projektami MGP7140 Ocena finansowa projektu (3 pkt. kredytowe) MGP7150 Analiza wykonalności projektu (3 pkt. kredytowe) MGP7180

Bardziej szczegółowo

Podstawy ekonomii KOSZTY I ICH KLASYFIKACJA. Opracowanie: dr Tomasz Taraszkiewicz

Podstawy ekonomii KOSZTY I ICH KLASYFIKACJA. Opracowanie: dr Tomasz Taraszkiewicz Podstawy ekonomii KOSZTY I ICH KLASYFIKACJA Opracowanie: dr Tomasz Taraszkiewicz Koszty i ich klasyfikacja Istota podejścia ekonomicznego sprowadza się do traktowania kosztu jako kosztu ekonomicznego czyli

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów zmiennych

Rachunek kosztów zmiennych Rachunek kosztów zmiennych Rachunek kosztów zmiennych (ang. variable costing) pozwala podejmować decyzje krótkookresowe będące reakcją na bieżące zmiany w wielkości popytu i sprzedaży dzieli koszty na

Bardziej szczegółowo

Podaż firmy. Zakładamy, że firmy maksymalizują zyski

Podaż firmy. Zakładamy, że firmy maksymalizują zyski odaż firmy Zakładamy, że firmy maksymalizują zyski Inne cele działalności firm: Maksymalizacja przychodów Maksymalizacja dywidendy Maksymalizacja zysków w krótkim okresie Maksymalizacja udziału w rynku

Bardziej szczegółowo

Koszty produkcji. W tym rozdziale szukaj odpowiedzi na pytania:

Koszty produkcji. W tym rozdziale szukaj odpowiedzi na pytania: Koszty produkcji P R I N C I P L E S O F MICROECONOMICS F O U R T H E D I T I O N N. G R E G O R Y M A N K I W PowerPoint Slides by Ron Cronovich 7 Thomson SouthWestern, all rights reserved A C T I V E

Bardziej szczegółowo

WPROWADZENIE DO EKONOMII MENEDŻERSKIEJ.

WPROWADZENIE DO EKONOMII MENEDŻERSKIEJ. Wykład 1 Wprowadzenie do ekonomii menedżerskiej 1 WPROWADZENIE DO EKONOMII MENEDŻERSKIEJ. PODEJMOWANIE OPTYMALNYCH DECYZJI NA PODSTAWIE ANALIZY MARGINALNEJ. 1. EKONOMIA MENEDŻERSKA ekonomia menedżerska

Bardziej szczegółowo

PROBLEMY DECYZYJNE KRÓTKOOKRESOWE. WYTWORZYĆ CZY KUPIĆ? outsourcing

PROBLEMY DECYZYJNE KRÓTKOOKRESOWE. WYTWORZYĆ CZY KUPIĆ? outsourcing PROBLEMY DECYZYJNE KRÓTKOOKRESOWE WYTWORZYĆ CZY KUPIĆ? outsourcing 1. Produkować samemu czy zlecić wytwarzanie na zewnątrz ( outsourcing)? Rozstrzygnięcie tego problemu decyzyjnego wymaga porównania ceny

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE MIARY I OCENY PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH

PODSTAWOWE MIARY I OCENY PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH PODSTAWOWE MIARY I OCENY PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH PODSTAWOWE MIARY OCENY OPŁACALNOŚCI INWESTYCJI Na rynku konkurencyjnym, jeśli dane przedsiębiorstwo nie chce pozostać w tyle w stosunku do swoich konkurentów,

Bardziej szczegółowo

ZADANIA DO ĆWICZEŃ. 1.4 Gospodarka wytwarza trzy produkty A, B, C. W roku 1980 i 1990 zarejestrowano następujące ilości produkcji i ceny:

ZADANIA DO ĆWICZEŃ. 1.4 Gospodarka wytwarza trzy produkty A, B, C. W roku 1980 i 1990 zarejestrowano następujące ilości produkcji i ceny: ZADANIA DO ĆWICZEŃ Y produkt krajowy brutto, C konsumpcja, I inwestycje, Y d dochody osobiste do dyspozycji, G wydatki rządowe na zakup towarów i usług, T podatki, Tr płatności transferowe, S oszczędności,

Bardziej szczegółowo

Teoria produkcji i wyboru producenta Lista 8

Teoria produkcji i wyboru producenta Lista 8 Definicje Teoria produkcji i wyboru producenta Lista 8 krótki i długi okres stałe i zmienne czynniki produkcyjne produkt krzywa produktu całkowitego produkt krańcowy prawo malejącego produktu krańcowego

Bardziej szczegółowo

15. Prognoza przychodów i kosztów w analizowanym okresie...

15. Prognoza przychodów i kosztów w analizowanym okresie... 15. Prognoza przychodów i kosztów w analizowanym okresie... Spis treści 15.1 Przychody... 2 15.2 Koszty materiałów i energii, usług obcych, podatków i opłat, wynagrodzeń, amortyzacji... 3 15.3 Zapotrzebowanie

Bardziej szczegółowo

Adam Narkiewicz. Utarg inaczej przychód. Jest to ilość pieniędzy uzyskana ze sprzedaŝy dóbr i usług w jakimś okresie czasu.

Adam Narkiewicz. Utarg inaczej przychód. Jest to ilość pieniędzy uzyskana ze sprzedaŝy dóbr i usług w jakimś okresie czasu. Adam Narkiewicz Ćwiczenia siódme i ósme: Przedsiębiorstwo Według polskiego prawodawstwa przedsiębiorstwo moŝe mieć róŝne formy prawne. Oto główne z nich: 1. Spółka osobowa (polegają na osobistej pracy

Bardziej szczegółowo

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA wykład VII dr Marek Masztalerz Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 2011 PRÓG RENTOWNOŚCI PRODUKCJA JEDNOASORTYMENTOWA przychody Sx PRw margines bezpieczeństwa margines bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Dr hab. prof. UW Urszula Sztanderska. EKONOMIA wykład dla doktorantów WPiA

Dr hab. prof. UW Urszula Sztanderska. EKONOMIA wykład dla doktorantów WPiA Dr hab. prof. UW Urszula Sztanderska EKONOMIA wykład dla doktorantów WPiA WYKŁAD 5 FIRMA, PRODUKCJA, KOSZTY Popyt i podaż kategorie rynkowe Popyt i podaż to dwa słowa najczęściej używane przez ekonomistów

Bardziej szczegółowo

EKONOMIA MENEDŻERSKA

EKONOMIA MENEDŻERSKA EKONOMIA MENEDŻERSKA Koszt całkowity produkcji - Jest to suma kosztów stałych całkowitych i kosztów zmiennych całkowitych. K c = K s + K z Koszty stałe produkcji (K s ) to koszty, które nie zmieniają się

Bardziej szczegółowo

PRODUCENT (PRZEBSIĘBIORSTWO) państwowe lokalne indywidualne zbiorowe (spółki ) 3. Jak należy rozumieć prawo zmniejszającego się przychodu?

PRODUCENT (PRZEBSIĘBIORSTWO) państwowe lokalne indywidualne zbiorowe (spółki ) 3. Jak należy rozumieć prawo zmniejszającego się przychodu? A) Pytania sprawdzające: 1. Kogo uważamy za producenta? PRODUCENT zorganizowany w formie przedsiębiorstwa. Powstał w drodze ewolucji. To podmiot sfery realnej. Aktywny uczestnik procesów rynkowych. Realizuje

Bardziej szczegółowo

Leasing maszyn 500 500 500 500 500 500 500 500 Nylon 0 400 1150 1700 2450 3200 4650 6300 Energia elektryczna 0 100 150 200 250 300 350 400

Leasing maszyn 500 500 500 500 500 500 500 500 Nylon 0 400 1150 1700 2450 3200 4650 6300 Energia elektryczna 0 100 150 200 250 300 350 400 Ćwiczenia z mikroekonomii Koszty produkcji I WYBIERZ POPRAWNE ODPOWIEDZI 1. Koszty stałe w przedsiębiorstwie: a. rosną wraz ze wzrostem produkcji b. zależą od wartości środków trwałych w przedsiębiorstwie

Bardziej szczegółowo

WSTĘP ZAŁOŻENIA DO PROJEKTU

WSTĘP ZAŁOŻENIA DO PROJEKTU UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA Przykład analizy opłacalności przedsięwzięcia inwestycyjnego WSTĘP Teoria i praktyka wypracowały wiele metod oceny efektywności przedsięwzięć inwestycyjnych.

Bardziej szczegółowo

Są to zjawiska ekonomiczne związane z gromadzeniem i wydatkowaniem środków pienięŝnych na cele działalności gospodarczej przedsiębiorstwa.

Są to zjawiska ekonomiczne związane z gromadzeniem i wydatkowaniem środków pienięŝnych na cele działalności gospodarczej przedsiębiorstwa. Finanse przedsiębiorstwa Są to zjawiska ekonomiczne związane z gromadzeniem i wydatkowaniem środków pienięŝnych na cele działalności gospodarczej przedsiębiorstwa. Zarządzanie Polega na pozyskiwaniu źródeł

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej)

Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej) Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej) Gabriela Grotkowska Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego PKB jako miara dobrobytu Produkcja w gospodarce

Bardziej szczegółowo

TEORIA KOSZTÓW 2006-01-16. Dr Marek JARZĘBIŃSKI, KOSZTY PRODUKCJI UNIWERSYTET JAGIELLOŃSKI 1. Pojęcia podstawowe. Pojęcia podstawowe c.d.

TEORIA KOSZTÓW 2006-01-16. Dr Marek JARZĘBIŃSKI, KOSZTY PRODUKCJI UNIWERSYTET JAGIELLOŃSKI 1. Pojęcia podstawowe. Pojęcia podstawowe c.d. Pojęcia podstawowe TEORIA KOSZTÓW Koszty księgowe (explicite) faktyczne, udokumentowane wydatki pieniężne Zakup surowców, płace, opłaty za energię etc. Amortyzacja odpisy z wartości środków trwałych TEMAT

Bardziej szczegółowo

Rachunki Decyzyjne. Katedra Rachunkowości US

Rachunki Decyzyjne. Katedra Rachunkowości US Rachunki Decyzyjne Katedra Rachunkowości US Rachunki Decyzyjne Wykorzystywane do optymalizacji efektów przy istniejącym profilu działalności w krótkich okresach czasu. Podstawą analizy są relacje pomiędzy

Bardziej szczegółowo

zmiany ceny. Wartością krańcowego przychodu pracy jest iloczyn utargu krańcowego oraz krańcowego produktu pracy. W naszym przypadku jest to: TR q L

zmiany ceny. Wartością krańcowego przychodu pracy jest iloczyn utargu krańcowego oraz krańcowego produktu pracy. W naszym przypadku jest to: TR q L Adam Narkiewicz Ćwiczenia dwunaste, trzynaste i czternaste: Czynniki produkcji Rozpatrzmy przedsiębiorstwo Przedsiębiorstwo to korzysta z dwóch czynników produkcji: pracy i kapitału Zysk przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Podstawy ekonomii TEORIA POPYTU TEORIA PODAśY

Podstawy ekonomii TEORIA POPYTU TEORIA PODAśY Podstawy ekonomii TEORIA POPYTU TEORIA PODAśY Opracowanie: dr Tomasz Taraszkiewicz Teoria popytu Teoria popytu Wielkość popytu zgłaszane zapotrzebowanie na określony towar przy danej jego cenie w określonym

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia - Lista 11. Przygotować do zajęć: konkurencja doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol pełny, duopol

Mikroekonomia - Lista 11. Przygotować do zajęć: konkurencja doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol pełny, duopol Mikroekonomia - Lista 11 Przygotować do zajęć: konkurencja doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol pełny, duopol Konkurencja doskonała 1. Model konkurencji doskonałej opiera się na następujących

Bardziej szczegółowo

Józef Myrczek, Justyna Partyka Bank Spółdzielczy w Katowicach, Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej

Józef Myrczek, Justyna Partyka Bank Spółdzielczy w Katowicach, Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej Józef Myrczek, Justyna Partyka Bank Spółdzielczy w Katowicach, Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej Analiza wraŝliwości Banków Spółdzielczych na dokapitalizowanie w kontekście wzrostu akcji

Bardziej szczegółowo

5. Utarg krańcowy (MR) można zapisać jako: A)

5. Utarg krańcowy (MR) można zapisać jako: A) 1. Na rynku pewnego dobra działają dwie firmy, które zachowują się zgodnie z modelem Stackelberga. Firmy ponoszą stałe koszty krańcowe równe 24. Odwrócona linia popytu na tym rynku ma postać: P = 480-0.5Q.

Bardziej szczegółowo

Adam Narkiewicz Makroekonomia I. Temat 1: Rachunek dochodu narodowego. Ruch okręŝny jest podstawowym modelem działania gospodarki:

Adam Narkiewicz Makroekonomia I. Temat 1: Rachunek dochodu narodowego. Ruch okręŝny jest podstawowym modelem działania gospodarki: Adam Narkiewicz Makroekonomia I Temat 1: Rachunek dochodu narodowego Ruch okręŝny jest podstawowym modelem działania gospodarki: Wewnętrzny pierścień to strumień realny, zewnętrzny to strumień pienięŝny.

Bardziej szczegółowo

Wykład 5. Podstawy teorii podaży

Wykład 5. Podstawy teorii podaży Wykład 5. Podstawy teorii podaży Podstawowe pojęcia: koszt, przychód, zysk Rachunek wyników, bilans Koszt alternatywny a koszt księgowy Koszt krańcowy, utarg krańcowy optymalna wielkość produkcji dr inż.

Bardziej szczegółowo

Inwestycje (I) Konsumpcja (C)

Inwestycje (I) Konsumpcja (C) Determinanty dochodu narodowego Zadanie 1 Wypełnij podaną tabelę, wiedząc, że wydatki konsumpcyjne stanowią 80% dochody narodowego, inwestycje są wielkością autonomiczną i wynoszą 1.000. Produkcja i dochód

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia II Semestr Letni 2014/2015 Ćwiczenia 4, 5 & 6. Technologia

Mikroekonomia II Semestr Letni 2014/2015 Ćwiczenia 4, 5 & 6. Technologia Mikroekonomia II 050-792 Semestr Letni 204/205 Ćwiczenia 4, 5 & 6 Technologia. Izokwanta produkcji to krzywa obrazująca różne kombinacje nakładu czynników produkcji, które przynoszą taki sam zysk. P/F

Bardziej szczegółowo

Dr inż. Anna Kowalska-Pyzalska Katedra Badań Operacyjnych, Finansów i Zastosowań Informatyki Wydział Informatyki i Zarządzania

Dr inż. Anna Kowalska-Pyzalska Katedra Badań Operacyjnych, Finansów i Zastosowań Informatyki Wydział Informatyki i Zarządzania Dr inż. Anna Kowalska-Pyzalska Katedra Badań Operacyjnych, Finansów i Zastosowań Informatyki Wydział Informatyki i Zarządzania Utarg całkowity, przeciętny i krańcowy Koszt całkowity, przeciętny i krańcowy

Bardziej szczegółowo

Metody ustalania cen. Inną metodą jest ustalanie ceny na podstawie jednostkowych kosztów produkcji (koszty przeciętne całkowite) formuła koszt plus.

Metody ustalania cen. Inną metodą jest ustalanie ceny na podstawie jednostkowych kosztów produkcji (koszty przeciętne całkowite) formuła koszt plus. Metody ustalania cen Ustalanie ceny na podstawie jednostkowych kosztów produkcji y produkcji stanowią bardzo istotny element rachunku ekonomicznego firmy, gdyż informują o wartości zużytych przez firmę

Bardziej szczegółowo

Strategie wspó³zawodnictwa

Strategie wspó³zawodnictwa Strategie wspó³zawodnictwa W MESE można opracować trzy podstawowe strategie: 1) niskich cen (dużej ilości), 2) wysokich cen, 3) średnich cen. STRATEGIA NISKICH CEN (DUŻEJ ILOŚCI) Strategia ta wykorzystuje

Bardziej szczegółowo

STRATEGICZNE ZARZĄDZANIE KOSZTAMI

STRATEGICZNE ZARZĄDZANIE KOSZTAMI STRATEGICZNE ZARZĄDZANIE KOSZTAMI dr Marek Masztalerz Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 2011 EKONOMICZNY CYKL śycia PRODUKTU 1 KOSZTY CYKLU śycia PRODUKTU OKRES PRZEDRYNKOWY OKRES RYNKOWY OKRES POSTRYNKOWY

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość zarządcza

Rachunkowość zarządcza Rachunkowość zarządcza Dorota Kuchta www.ioz.pwr.wroc.pl/pracownicy/kuchta/dydaktyka.htm 1 Podstawowa literatura Gabrusewicz W., Kamela-Sowińska A., Poetschke H., Rachunkowość zarządcza, PWE, Warszawa

Bardziej szczegółowo

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Nauka o finansach Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski ANALIZA PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH Wykład 6 Trzy elementy budżetowania kapitałowego Proces analizy decyzji inwestycyjnych nazywamy budżetowaniem kapitałowym.

Bardziej szczegółowo

Internacjonalizacja MSP Pośrednicy w handlu

Internacjonalizacja MSP Pośrednicy w handlu Internacjonalizacja MSP Pośrednicy w handlu Internacjonalizacja MSP Internacjonalizacja przedsiębiorstw jest to kaŝdy rodzaj działalności gospodarczej podejmowanej przez przedsiębiorstwa za granicą /Jan

Bardziej szczegółowo

RACHUNEK WYNIKÓW. KOSZT WŁASNY SPRZEDAśY PRODUKTY GOTOWE 601 KOSZTY PRODUKCJI 501 PRODUKTY W TOKU 602 KOSZTY. SPRZEDAśY 527 KOSZTY ZARZĄDU 550

RACHUNEK WYNIKÓW. KOSZT WŁASNY SPRZEDAśY PRODUKTY GOTOWE 601 KOSZTY PRODUKCJI 501 PRODUKTY W TOKU 602 KOSZTY. SPRZEDAśY 527 KOSZTY ZARZĄDU 550 RACHUNEK WYNIKÓW Przychody ze sprzedaŝy Koszty operacyjne ZYSK ZE SPRZEDAśY + Pozostałe przychody operacyjne Pozostałe koszty operacyjne ZYSK Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ + Przychody finansowe Koszty finansowe

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów. Rachunek Kosztów (W3) Zespół Katedry Rachunkowości Menedżerskiej SGH 1. Rachunek kosztów normalnych, Rachunek kosztów standardowych

Rachunek kosztów. Rachunek Kosztów (W3) Zespół Katedry Rachunkowości Menedżerskiej SGH 1. Rachunek kosztów normalnych, Rachunek kosztów standardowych Plan zajęć normalnych, standardowych 1. Wpływ zmian w poziomie kosztów oraz wielkości produkcji na zniekształcanie informacji o kosztach produktów 2. Prezentacja różnych podejść do planowania rozmiarów

Bardziej szczegółowo

Analiza wskaźnikowa. Analiza zadłuŝenia Grupy Boryszew

Analiza wskaźnikowa. Analiza zadłuŝenia Grupy Boryszew Analiza wskaźnikowa Analiza zadłuŝenia Grupy Boryszew W celu oceny zadłuŝenia Grupy Boryszew w latach 2004-2008 zostały najpierw obliczone podstawowe wskaźniki zadłuŝenia. Wyniki ich zawarte są w tabeli

Bardziej szczegółowo

Analiza progu rentowności

Analiza progu rentowności Analiza progu rentowności Próg rentowności ( literaturze przedmiotu spotyka się również określenia: punkt równowagi, punkt krytyczny, punkt bez straty punkt zerowy) jest to taki punkt, w którym jednostka

Bardziej szczegółowo

Strategie: sposób na opcje

Strategie: sposób na opcje X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. Strategie: sposób na opcje z wykorzystaniem systemu Option Trader Tomasz Uściński X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. www.xtb.pl 1 Definicja opcji Opcja: Kontrakt finansowy,

Bardziej szczegółowo

Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki. Tomasz Poskrobko

Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki. Tomasz Poskrobko Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki Tomasz Poskrobko Produkt krajowy brutto (PKB) wartość rynkową wszystkich finalnych dóbr i usług produkowanych w kraju w danym okresie PKB od strony popytowej

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie systemami produkcyjnymi

Zarządzanie systemami produkcyjnymi Zarządzanie systemami produkcyjnymi Efektywności zarządzania sprzyjają: samodzielność i przedsiębiorczość, orientacja na działania, eksperymenty i analizy, bliskie kontakty z klientami, produktywność,

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów zmiennych

Rachunek kosztów zmiennych Rachunek kosztów zmiennych Rachunek kosztów zmiennych produkcji ogólne zarządu i sprzedaŝy prowadzenie: dr Adam Chmielewski zmienne stałe produkt zapasy sprzedane wynik finansowy Czym są stałe i zmienne?

Bardziej szczegółowo

Wykład VII. Równowaga ogólna

Wykład VII. Równowaga ogólna Wykład VII Równowaga ogólna Efektywnośd w produkcji Założenia: 2 czynniki produkcji: kapitał (K) i praca (L) Produkcja 2 dóbr: żywnośd (f) i ubrania (c) Doskonała konkurencja na rynku czynników produkcji,

Bardziej szczegółowo

Współczesne koncepcje rachunkowości zarządczej. prowadzenie dr Adam Chmielewski

Współczesne koncepcje rachunkowości zarządczej. prowadzenie dr Adam Chmielewski Współczesne koncepcje rachunkowości zarządczej prowadzenie dr Adam Chmielewski 1 Systemy controllingowe systemy wspierające zarządzanie przedsiębiorstwem dostarczają informacji do podejmowania decyzji

Bardziej szczegółowo

ZYSK BRUTTO, KOSZTY I ZYSK NETTO

ZYSK BRUTTO, KOSZTY I ZYSK NETTO ZYSK BRUTTO, KOSZTY I ZYSK NETTO MARŻA BRUTTO Marża i narzut dotyczą tego ile właściciel sklepu zarabia na sprzedaży 1 sztuki pojedynczej pozycji. Marża brutto i zysk brutto odnoszą się do tego ile zarabia

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość zarządcza wykład 3

Rachunkowość zarządcza wykład 3 Rachunkowość zarządcza wykład 3 Czym będziemy się zajmować na dzisiejszych zajęciach? Analiza progu rentowności Ilościowy i wartościowy próg rentowości Marża brutto, strefa bezpieczeństwa, dźwignia operacyjna

Bardziej szczegółowo

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA wykład X dr Marek Masztalerz Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 2011 BUDśETOWANIE BudŜet to plan finansowy przedsiębiorstwa na kolejny rok obrotowy. BudŜet nie jest prognozą opartą

Bardziej szczegółowo

Podstawy ekonomii TEORIA PRODUKCJI

Podstawy ekonomii TEORIA PRODUKCJI Podstawy ekonomii TEORIA PRODUKCJI Opracowanie: dr Tomasz Taraszkiewicz Proces i funkcja produkcji Proces produkcji proces transformacji czynników wytwórczych na produkty gotowe, przy czym uzyskane efekty

Bardziej szczegółowo

Obliczenia, Kalkulacje...

Obliczenia, Kalkulacje... Obliczenia, Kalkulacje... 1 Bilans O D P I E R W S Z E G O E T A T U D O W Ł A S N E J F I R M Y To podstawowy dokument przedstawiający majątek przedsiębiorstwa. Bilans to zestawienie dwóch list, które

Bardziej szczegółowo

6. Teoria Podaży Koszty stałe i zmienne

6. Teoria Podaży Koszty stałe i zmienne 6. Teoria Podaży - 6.1 Koszty stałe i zmienne Koszty poniesione przez firmę zwykle są podzielone na dwie kategorie. 1. Koszty stałe - są niezależne od poziomu produkcji, e.g. stałe koszty energetyczne

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia. Produkcja i koszty

Mikroekonomia. Produkcja i koszty Mikroekonomia Joanna Tyrowicz jtyrowicz@wne.uw.edu.pl http://www.wne.uw.edu.pl/~jtyrowicz 13.10.007r. Mikroekonomia WNE UW 1 Produkcja i koszty W BIZNESIE jest to czynność, w ramach której zasoby są przetwarzane

Bardziej szczegółowo

Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branŝy wydawniczej

Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branŝy wydawniczej Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branŝy wydawniczej K. Burek Wrocław 2013 Spis treści: Wstęp... 3 1. Opis teoretyczny metody...

Bardziej szczegółowo

Nazwa metody pochodzi od nazwy firmy, w której została opracowana Boston Consulting Group. Koncepcja opiera się na dwóch założeniach:

Nazwa metody pochodzi od nazwy firmy, w której została opracowana Boston Consulting Group. Koncepcja opiera się na dwóch założeniach: Macierz BCG BCG Nazwa metody pochodzi od nazwy firmy, w której została opracowana Boston Consulting Group. Koncepcja opiera się na dwóch założeniach: Konkurowanie w branżach o szybkim tempie wzrostu wymaga

Bardziej szczegółowo

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA wykład XI dr Marek Masztalerz Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 2011 EKONOMICZNY CYKL śycia PRODUKTU 1 KOSZTY CYKLU śycia PRODUKTU OKRES PRZEDRYNKOWY OKRES RYNKOWY OKRES POSTRYNKOWY

Bardziej szczegółowo

Wykład 1 Klasyfikacja kosztów

Wykład 1 Klasyfikacja kosztów Wykład 1 Klasyfikacja kosztów dr Robert Piechota Pojęcie kosztów Wyrażone w pieniądzu celowe zużycie środków trwałych, materiałów, paliwa, energii, usług, czasu pracy pracowników oraz niektóre wydatki

Bardziej szczegółowo

Pojęcie kosztu, klasyfikacja kosztów według różnych kryteriów

Pojęcie kosztu, klasyfikacja kosztów według różnych kryteriów Pojęcie kosztu, klasyfikacja kosztów według różnych kryteriów N I N I E J S Z A P R E Z E N T A C J A Z A W I E R A T R E Ś C I P O C H O D Z Ą C E Z N A S T Ę P U J Ą C Y C H Ź R Ó D E Ł 1) I. S O B A

Bardziej szczegółowo

Istota funkcjonowania przedsiębiorstwa produkcyjnego. dr inż. Andrzej KIJ

Istota funkcjonowania przedsiębiorstwa produkcyjnego. dr inż. Andrzej KIJ Istota funkcjonowania przedsiębiorstwa produkcyjnego dr inż. Andrzej KIJ 1 Popyt rynkowy agregacja krzywych popytu P p2 p1 D1 q1 D2 q2 Q 2 Popyt rynkowy agregacja krzywych popytu P p2 p1 D1 +D2 D1 D2 q1

Bardziej szczegółowo

Wzrost gospodarczy definicje

Wzrost gospodarczy definicje Wzrost gospodarczy Wzrost gospodarczy definicje Przez wzrost gospodarczy rozumiemy proces powiększania podstawowych wielkości makroekonomicznych w gospodarce, a w szczególności proces powiększania produkcji

Bardziej szczegółowo

Słabość teorii klasycznej:

Słabość teorii klasycznej: Słabość teorii klasycznej: nie tłumaczy, dlaczego w jednych krajach wydajności pracy są wyższe, a w innych niższe; nie tłumaczy, dlaczego kraje produkujące drożej nie zastosują bardziej wydajnych metod

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT ZAJĘĆ. Ogólny cel kształcenia: zapoznanie uczniów z głównymi zasadami planowania finansowego.

KONSPEKT ZAJĘĆ. Ogólny cel kształcenia: zapoznanie uczniów z głównymi zasadami planowania finansowego. KONSPEKT ZAJĘĆ Temat: Koszty i przychody. Próg rentowności Ogólny cel kształcenia: zapoznanie uczniów z głównymi zasadami planowania finansowego. Cele szczegółowe zajęć: 1) uzasadnić znaczenie planowania

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH (zarządzanie inwestycjami a zarządzanie źródłami finansowania)

FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH (zarządzanie inwestycjami a zarządzanie źródłami finansowania) FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH (zarządzanie inwestycjami a zarządzanie źródłami finansowania) Warunkiem realizacji kaŝdego projektu inwestycyjnego jest zgromadzenie odpowiedniego kapitału. MoŜliwości

Bardziej szczegółowo

Determinanty dochody narodowego. Analiza krótkookresowa

Determinanty dochody narodowego. Analiza krótkookresowa Determinanty dochody narodowego. Analiza krótkookresowa Ujęcie popytowe Według Keynesa, dosyć częstą sytuacją w gospodarce rynkowej jest niepełne wykorzystanie czynników produkcji. W związku z tym produkcja

Bardziej szczegółowo

O czym będziemy. się uczyć

O czym będziemy. się uczyć 1-1 O czym będziemy się uczyć Rachunkowość zarządcza spełnia dwie role: dostarcza informacji do podejmowania decyzji i kontroli Projektowanie i wykorzystywanie rachunku kosztów Rola specjalisty z zakresu

Bardziej szczegółowo

WYDATKI. wypłata wynagrodzeń prowizja bankowa

WYDATKI. wypłata wynagrodzeń prowizja bankowa Koszty. Termin koszt pochodzi z języka łacińskiego (costare wydawać, kosztować). Stanowi on jedną z podstawowych kategorii w rachunkowości. Przez koszty rozumie się zmniejszenie w okresie sprawozdawczym

Bardziej szczegółowo

Podstawy ekonomii WSTĘP I EKONOMICZNE MYŚLENIE. Opracowanie: dr Tomasz Taraszkiewicz

Podstawy ekonomii WSTĘP I EKONOMICZNE MYŚLENIE. Opracowanie: dr Tomasz Taraszkiewicz Podstawy ekonomii WSTĘP I EKONOMICZNE MYŚLENIE Opracowanie: dr Tomasz Taraszkiewicz Wstęp ekonomiczne myślenie Wstęp - ekonomiczne myślenie wybrane myśli przewodnie Minimalizacja nakładów Maksymalizacja

Bardziej szczegółowo

Uzasadnienie do uchwały w sprawie uchwalenia wieloletniej prognozy finansowej

Uzasadnienie do uchwały w sprawie uchwalenia wieloletniej prognozy finansowej Uzasadnienie do uchwały w sprawie uchwalenia wieloletniej prognozy finansowej I. Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Województwa Opolskiego na lata 2011-2016 1. Zakres i uwarunkowania prawne

Bardziej szczegółowo

Zachowanie się producenta. Analiza czynników produkcji. Funkcja produkcji (2) Funkcja produkcji (1) Funkcja Cobba-Douglas a (1) Funkcja produkcji (3)

Zachowanie się producenta. Analiza czynników produkcji. Funkcja produkcji (2) Funkcja produkcji (1) Funkcja Cobba-Douglas a (1) Funkcja produkcji (3) Zachowanie się producenta naliza czynników produkcji Producenci w swojej działalnosci gospodarczej posługują się róŝnymi czynnikami produkcji kapitałem i pracą. Kapitał występuje w róŝnych formach. W ujęciu

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE

URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE Opracowania sygnalne Szczecin, styczeń 2010 r. DZIAŁALNOŚĆ INNOWACYJNA PRZEDSIĘBIORSTW W LATACH 2006-2008 W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM Wyniki badania działalności innowacyjnej

Bardziej szczegółowo

STRATEGICZNE ZARZĄDZANIE KOSZTAMI

STRATEGICZNE ZARZĄDZANIE KOSZTAMI STRATEGICZNE ZARZĄDZANIE KOSZTAMI Life-Cycle Costing, Target Costing, Kaizen Costing, Value Analysis ZADANIE 1. (Life Cycle Costing) Firma zamierza wprowadzić do swojej oferty asortymentowej nowy rodzaj

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość zarządcza. Zespół Katedry Rachunkowości Menedżerskiej SGH 1. Wykorzystanie rachunku kosztów zmiennych. Dr Marcin Pielaszek

Rachunkowość zarządcza. Zespół Katedry Rachunkowości Menedżerskiej SGH 1. Wykorzystanie rachunku kosztów zmiennych. Dr Marcin Pielaszek Wykorzystanie rachunku kosztów zmiennych 1. Zmienność kosztów w długim i krótkim okresie Rachunek kosztów zmiennych i analiza koszty rozmiary produkcji zysk 2. Podejmowanie decyzji w krótkim okresie 1.

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu. 5. Wycena zobowiązań

Plan wykładu. 5. Wycena zobowiązań Plan wykładu 1. Wycena rzeczowych aktywów trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych 2. Wycena nieruchomości inwestycyjnych Wybrane zagadnienia z zakresu wyceny aktywów i zobowiązań Dr Marcin Pielaszek

Bardziej szczegółowo

PROCESY I CONTROLLING W LOGISTYCE. Analiza progu rentowności AUTOR: ADAM KOLIŃSKI PROCESY I CONTROLLING W LOGISTYCE. Analiza progu rentowności

PROCESY I CONTROLLING W LOGISTYCE. Analiza progu rentowności AUTOR: ADAM KOLIŃSKI PROCESY I CONTROLLING W LOGISTYCE. Analiza progu rentowności 1 PROCESY I CONTROLLING W LOGISTYCE Próg rentowności 2 Przychody Koszty Strefa Zysku Przychody ze sprzedaży Koszty Stałe + Koszty Zmienne Koszty Zmienne Koszty Stałe S K c Próg rentowności BEP Wielkość

Bardziej szczegółowo

Wycena produktów gotowych według prawa bilansowego

Wycena produktów gotowych według prawa bilansowego Marek Masztalerz Katedra Rachunkowości Akademia Ekonomiczna w Poznaniu Wycena produktów gotowych według prawa bilansowego W przedsiębiorstwach produkcyjnych podstawowym źródłem przychodów jest sprzedaŝ

Bardziej szczegółowo

Struktury rynku - konkurencja doskonała i monopol Zadanie 1 Opisz w tabeli struktury rynku

Struktury rynku - konkurencja doskonała i monopol Zadanie 1 Opisz w tabeli struktury rynku Struktury rynku - konkurencja doskonała i monopol Zadanie 1 Opisz w tabeli struktury rynku Cecha Struktura Konkurencja doskonała Konkurencja monopolistyczna Oligopol Monopol pełny Ilość kupujących Ilość

Bardziej szczegółowo

Pojęcie kosztu Klasyfikacja kosztów

Pojęcie kosztu Klasyfikacja kosztów Pojęcie kosztu Klasyfikacja kosztów N I N I E J S Z A P R E Z E N T A C J A Z A W I E R A T R E Ś C I P O C H O D Z Ą C E Z N A S T Ę P U J Ą C Y C H Ź R Ó D E Ł 1) I. S O B A Ń S K A ( R E D. ), R A C

Bardziej szczegółowo

Ekonomia. Wykład dla studentów WPiA

Ekonomia. Wykład dla studentów WPiA Ekonomia Wykład dla studentów WPiA Wykład 8: Podstawy popytu na czynniki produkcji: pracę i kapitał. Technologia produkcji. Decyzje konsumentów: podaż pracy i kapitału. Współzależność działania rynków

Bardziej szczegółowo

OCENA EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJI. Jerzy T. Skrzypek

OCENA EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJI. Jerzy T. Skrzypek OCENA EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJI Jerzy T. Skrzypek 1 2 3 4 5 6 7 8 Analiza płynności Analiza rentowności Analiza zadłużenia Analiza sprawności działania Analiza majątku i źródeł finansowania Ocena efektywności

Bardziej szczegółowo

Ekonomia 1 sem. TM ns oraz 2 sem. TiL ns wykład 06. dr Adam Salomon

Ekonomia 1 sem. TM ns oraz 2 sem. TiL ns wykład 06. dr Adam Salomon 1 sem. TM ns oraz 2 sem. TiL ns wykład 06 dr Adam Salomon : ZATRUDNIENIE I BEZROBOCIE 2 Podaż pracy Podaż pracy jest określona przez decyzje poszczególnych pracowników, dotyczące ilości czasu, który chcą

Bardziej szczegółowo