Analiza kosztów Plan prezentacji

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Analiza kosztów Plan prezentacji"

Transkrypt

1 Plan prezentacji 1.Koszty istotne 2.Koszty produkcji w krótkim i długim okresie 3.Korzyści skali, zakresu i procesu uczenia się 4. i optymalne decyzje 2

2 Alokacja kosztów Producent obuwia sportowego planuje rozpoczęcie produkcji obuwia męskiego. Do tej pory produkował obuwie damskie w ilości 8000 par na tydzień. Tygodniowa produkcja par obuwia męskiego wynosi 2400 szt. Ogólne koszty produkcji wynoszą dolarów tygodniowo. Ustalona cena obuwia męskiego wynosi 36 dolarów. Jednak całkowity utarg nie pokrywa całkowitych kosztów produkcji. 3 Alokacja kosztów W obliczu ponoszonych strat zarząd ma kilka wariantów: 1. Główny księgowy proponuje podwyŝkę ceny butów do 40 dol. 2. Kierownik działu marketingu zgadza się z podwyŝką ale obawia się spadku sprzedaŝy. 3. Kierownik działu produkcji sugeruje ustalić wielkość produkcji przy minimalnych kosztach bezpośrednich na jednostkę. 4

3 stanowi podstawę bardzo wielu decyzji menadŝerskich. Dokładna znajomość kosztów jest warunkiem określenia faktycznego poziomu zyskowności przedsiębiorstwa. Decyzje mające na celu maksymalizacje zysku zaleŝą od wyników projekcji kosztów występujących przy innych moŝliwych wielkościach produkcji. MenedŜerowie muszą zwracać szczególną uwagę na wzajemne powiązania między kosztami i wolumenem produkcji. 5 MenedŜerowie podejmują decyzje dokonując wyboru spośród róŝnych wariantów działania zwracając uwagę tylko na występujące między nimi róŝnice utargów i kosztów. Zatem jedynymi istotnymi kosztami są te, które zmieniają się w poszczególnych wariantach. Przy podejmowaniu decyzji menedŝerskich najistotniejsze znacznie mają: koszty alternatywne i koszty stałe. 6

4 Koszt alternatywny (koszt utraconych moŝliwości) związany jest z podjęciem konkretnej decyzji, jest mierzony wielkością utraconych korzyści, jakie mógłby przynieść najlepszy z alternatywnych wariantów działania. 1. Jaki jest koszt alternatywny podjęcia studiów MBA? 2. Jaki jest koszt alternatywny wykorzystania wolnych mocy produkcyjnych do realizacji dodatkowego zamówienia? 3. Jaki jest koszt alternatywny przeznaczenia ziemi komunalnej pod budowę ogólnodostępnego parkingu? 7 Koszt alternatywny dóbr, usług lub nakładów jest często wyznaczany przez ceny rynkowe przy załoŝeniu, Ŝe takie ceny istnieją. Koncepcja kosztu alternatywnego jest innym sposobem porównania argumentów za i przeciw określonej decyzji. Podstawowa reguła podejmowania optymalnych decyzji: Wybierz dany wariant decyzyjny wtedy i tylko wtedy, gdy dodatkowe korzyści z jego realizacji przekraczają dodatkowe, wynikające z niego koszty (włączając w to koszt alternatywny). 8

5 W przypadku decyzji podejmowanych przez menedŝerów dane księgowe (dane te zawierające wszystkie przychody i rzeczywiście poniesione wydatki) nie odzwierciedlają w pełni zysku. W takim przypadku ma zastosowanie zysk ekonomiczny, gdzie uwzględnia się wszystkie koszty ekonomiczne, obejmujące koszt alternatywny (koszt kapitału i koszt zarządzania). 9 Podjęcie działalności gospodarczej Oszacowano koszty i przychody przez 3 lata. Zysk księgowy wynosi Czy jest to opłacalne? Pozycja Wartość Wynagrodzenie za usługi doradcze Inne przychody Wynajem biura Inne wydatki biurowe Płace personelu

6 Prawidłowa odpowiedź jest zaleŝna od rozpoznania i uwzględnienia wszystkich istotnych kosztów alternatywnych. Zamierza zainwestować jako kapitał obrotowy (koszt zainwestowanego kapitału na 8% na 3 lata = 6400) Koszt kapitału ludzkiego (obecny dochód z pracy to ) Zysk ekonomiczny zmniejsza się do Wartość dodatnia. Czy zysk ten jest całkowicie pewny? Ryzyko związane z podjęciem własnej działalności. 11 Koszty stałe, czyli koszty, których wysokość nie zmienia się w zaleŝności od przyjętego wariantu działania, nie są dla menedŝera istotne i nie musi ich brać pod uwagę. Przy obliczaniu zysku, jaki zapewniają róŝne warianty, zawsze odejmujemy takie same koszty stałe. Kierownik ds. produkcji musi podjąć decyzję czy w produkcji stosować dotychczasową metodę wytwarzania, czy przestawić się na nową technologię. Nowa technologia wymaga modyfikacji aparatu wytwórczego, jest jednak mniej pracochłonna. Która z metod produkcji jest bardziej opłacalna? Pominięcie przy porównaniu kosztów stałych. 12

7 Nowa metoda powinna zostać wdroŝona wtedy i tylko wtedy, gdy oszczędności w kosztach osobowych przewyŝszają dodatkowe koszty modernizacji. Wybór rodzajów kosztów, które uznamy za istotne byłby zupełnie inny, gdyby zarząd musiał podjąć decyzję czy kontynuować dotychczasową produkcję czy ją przerwać i zamknąć przedsiębiorstwo. Pomijanie kosztów stałych jest waŝne gdyŝ zmusza menedŝerów do skupienia się na róŝnicach kosztów, które są rzeczywiście istotne dla podejmowanej decyzji. Pomijanie kosztów stałych jest prostsze w teorii niŝ w praktyce. Przypadek kosztów utopionych. 13 Koszty utopione (historyczne) są poniesionym wydatkiem, którego nie moŝna odzyskać. Budowa fabryki mogła się wiązać z duŝym nakładem środków. Jednak przy podejmowaniu obecnych decyzji ten utopiony, historyczny wydatek nie ma Ŝadnego znaczenia. W bardziej ogólnym ujęciu koszty utopione mają pewien wpływ na decyzje inwestycyjne o charakterze sekwencyjnym. Gdy przedsiębiorstwo wydało 20 mln na B+R w celu opracowania nowego produktu. Na opracowanie prototypu trzeba wydać kolejne 10 mln. JednakŜe konkurenci mogą wejść na rynek. Poniesione wydatki (20 mln) naleŝy uznać za koszty utopione a zatem nieistotne przy podejmowanej decyzji. 14

8 Koszty utopione elektrownie atomowe 15 Nie tylko przedsiębiorstwa prywatne muszą podejmować decyzje, w których występują koszty historyczne. Rząd USA w latach 80. i 90. XX w. wstrzymał finansowanie przedsięwzięć dotyczących: paliwa syntetycznego (wydano na nie 25 mld dol.), budowy 4 elektrowni atomowych w stanie Tennessee (1,85 mld dol.), zakładów przerabiających uran (2,6 mld dol.). Pentagon przerwał prace rozwojowe nad działkiem przeciwlotniczym Sergeant York (1,8 mld dol.) a Kongres wstrzymał finansowanie prac nad bombowcem B- 1A (4,7 mld dol.). 16

9 Koszty produkcji funkcja kosztów produkcji powinna być zawsze traktowana jako funkcja zakładająca najniŝsze moŝliwe koszty. C = C(Q) Krótki okres to czas, w którym przedsiębiorstwo nie moŝe zmienić wielkości nakładów niektórych czynników produkcji. W długim okresie nakłady wszystkich czynników produkcji moŝna dowolnie zmieniać. 17 W krótkim okresie kapitał jest czynnikiem stałym, jedynym zaś zmiennym czynnikiem pozostaje praca. Oczywiście do kosztów całkowitych zaliczamy: wydatki na pracę, kapitał, materiały i inne czynniki produkcji a takŝe odpowiednie koszty alternatywne. Przykład: firma dokonująca napraw sprzętu elektronicznego. Koszty stałe, zmienne, przeciętny koszt całkowity, przeciętny koszt zmienny, koszt krańcowy wyjaśnić pojęcia. 18

10 Koszty stałe, zmienne, przeciętny koszt całkowity, przeciętny koszt zmienny, koszt krańcowy wyjaśnić pojęcia. 19 Krzywa krótkookresowych kosztów przeciętnych (SAC) przyjmuje kształt litery U. 20

11 Jakie czynniki wpływają na wzrost krótkookresowych kosztów krańcowych (SMC) przedsiębiorstwa? Gdy jedynym zmiennym czynnikiem jest praca: SMC = P L /MP L P L - cena dodatkowej jednostki pracy MP L - krańcowy produkt tej pracy ZałóŜmy: płaca 20 dol. za godzinę, krańcowy produkt pracy wynosi 0,5 jednostki za godzinę. Krańcowy koszt pracy firmy wynosi 40 dol. za kolejną wykonaną naprawę. Krańcowy koszt przedsiębiorstwa będzie rósł wraz ze wzrostem ceny bądź spadkiem jest krańcowej produktywności. 21 Jeśli przedsiębiorstwo uŝywa dodatkowej pracy do wytworzenia dodatkowej produkcji, działa wówczas prawo malejących przychodów. Przy stałych nakładach innych czynników wytwórczych dodanie kolejnej porcji czynnika zmiennego wywołuje coraz mniejsze przyrosty produkcji. Oznacza to, Ŝe w pewnym momencie krańcowy produkt pracy zacznie się zmniejszać. W rezultacie koszty krańcowe rosną wraz ze wzrostem produkcji. 22

12 Kształtowanie się krótkookresowych kosztów przeciętnych. Przy bardzo niskim poziomie produkcji (np jednostek) koszty całkowite składają się przede wszystkim z kosztów stałych (koszty zmienne są niskie). SAC są wysokie poniewaŝ koszty całkowite rozkładają się na małą liczbę wyprodukowanych jednostek. Krzywa SAC opada. Przy niewielkich rozmiarach produkcji krzywa SAC leŝy powyŝej krzywej SMC. Tak długo, jak koszt krańcowy dodatkowych jednostek produktu jest niŝszy od kosztu przeciętnego całej dotychczasowej produkcji, wzrost produkcji prowadzi do spadku kosztów przeciętnych. 23 Kształtowanie się krótkookresowych kosztów przeciętnych. Gdy koszty krańcowe będą nadal rosnąć, dojdzie do sytuacji, w której SMC przewyŝszą SAC. W momencie, gdy wytworzenie dodatkowych jednostek stanie się droŝsze niŝ - średnio biorąc produkcja wszystkich dotąd wytworzonych jednostek, koszty przeciętne zaczną rosnąć. Prawidłowość ta wyjaśnia fakt wznoszenia się krzywej SAC oraz potwierdza zaleŝność: krzywa kosztów krańcowych przecina krzywą kosztów przeciętnych w jej minimalnej wartości. 24

13 Funkcja kosztów analizowanego przedsiębiorstwa moŝe zostać przedstawiona w postaci równania: C = C Koszty stałe i zmienne. 2 ( Q) = Q + 0,3 Q Koszty przeciętne dane są równaniem: SAC = C ( Q) / Q = 270 / Q + (30 + 0,3 Q) Wraz ze wzrostem produkcji przeciętne koszty stałe stopniowo maleją, natomiast przeciętne koszty zmienne rosną. Wyjaśnia to kształt litery U przyjmowany przez krzywą SAC. 25 W długim okresie przedsiębiorstwo moŝe dowolnie zmieniać nakłady wszystkich czynników produkcji. Wszystkie koszty są kosztami zmiennymi. 1.MoŜliwość zmiany nakładów wszystkich czynników wytwórczych oznacza, Ŝe w długim okresie przedsiębiorstwo produkuje taniej niŝ w krótkim okresie. Zadaniem przedsiębiorstwa jest ciągłe poszukiwanie najtańszej kombinacji czynników wytwórczych. 2.Kształt krzywej kosztów długookresowych (LAC) zaleŝy od charakteru przychodów ze skali produkcji. 26

14 ZałóŜmy, Ŝe w przedsiębiorstwie występują stałe przychody ze skali produkcji (stałe korzyści skali), niezaleŝnie od wielkości produkcji. Oznacza to, Ŝe jeśli zwiększymy nakłady wszystkich czynników produkcji o 20%, to w takim samym stopniu wzrośnie produkcja. Przy załoŝeniu, Ŝe ceny czynników produkcji pozostają niezmienne, wydatki przedsiębiorstwa na te czynniki wzrastają równieŝ o 20%. Zatem wzrostowi produkcji towarzyszy dokładnie taki sam wzrost kosztów i w rezultacie koszty przeciętne nie zmieniają się. Koszty przeciętne pozostają na stałym poziomie dopóty, dopóki występują stałe przychody (korzyści) ze skali produkcji. 27 Produkcja wykazuje stałe przychody ze skali, zatem długookresowe koszty przeciętne (LAC) są stałe. JednakŜe krótkookresowe koszty przeciętne zaleŝą od wielkości zakładu, a ich wykres przyjmuje kształt litery U. Kiedy zakład juŝ istnieje jedynym zmiennym czynnikiem jest praca. Zmiany nakładów pracy powodują ruch po krzywej SAC. 28

15 Wymiana międzynarodowa opiera się na wzajemnie korzystnej specjalizacji poszczególnych krajów. WaŜnymi przyczynami wyjaśniającymi róŝnice specjalizacji są m.in.: wyposaŝenie poszczególnych krajów w zasoby naturalne, róŝnice w zasobach pracy, a takŝe w jej wydajności, zróŝnicowane wyposaŝenie w kapitał. Przykład: handel dwoma dobrami: cyfrowe zegarki i farmaceutyki pomiędzy USA i Japonią. Płaca w USA wynosi 15 dol. za godzinę, natomiast w Japonii wynosi 1000 jenów za godzinę. Kurs walutowy wynosi 100 jenów za dolara. 29 Czynniki wpływające na koszty produkcji: wydajność pracy oraz ceny czynników wytwórczych. USA mają przewagę w wydajności produkcji obu dóbr. Japonia jest bardziej konkurencyjna pod względem kosztów produkcji zegarków. Jej źródłem jest fakt, Ŝe Japonia ma przewagę komparatywną. 30

16 Przychody ze skali są waŝnym czynnikiem decyzji menedŝerskich, gdyŝ od ich charakteru zaleŝy kształt krzywej długookresowych kosztów przeciętnych. Długookresowa krzywa kosztów przeciętnych w kształcie litery U odzwierciedla rosnące korzyści ze skali przy małej wielkości produkcji oraz zmniejszające się przychody ze skali przy duŝych jej rozmiarach. Jeśli przedsiębiorstwo moŝe wybrać dowolną wielkość zakładu, to jego długookresowe koszty przeciętne odzwierciedla krzywa LAC

17 Na kształt krzywej LAC wpływa kilka czynników: stałe koszty przeciętne (stałe przychody ze skali) występują wówczas gdy proces produkcji moŝna łatwo powielać; spadające koszty przeciętne są spowodowane m.in. przez: metody produkcji masowej charakteryzujące się wysoką kapitałochłonnością, automatyzację, specjalizację pracy, reklamę i metody dystrybucji; spadek kosztów przeciętnych moŝe wynikać z istnienia róŝnych rodzajów kosztów stałych (reklama, promocja, dystrybucja i regulacje państwowe); zwiększające się koszty przeciętne są związane ze sposobem organizacji, kontroli i przepływu informacji oraz z koordynacją i procesem zarządzania. 33 W wielu gałęziach krzywa LAC przyjmuje kształt litery L (rys.b), co jest związane z korzyściami skali przy małym wolumenie, które przeradzają się w stałe korzyści skali, przy większych rozmiarach produkcji. W przypadku niewielkiej liczby produktów występuje stały spadek LAC (rys.c) monopol naturalny. 34

18 Większość przedsiębiorstw wytwarza róŝnorodna gamę produktów. Często powodem zróŝnicowania struktury produkcji są potencjalne korzyści w postaci obniŝki kosztów w przypadku wytwarzania wielu blisko ze sobą powiązanych wyrobów. W procesie produkcji występują korzyści zakresu (korzyści produkcji łącznej), jeśli łączne koszty wytworzenia róŝnych produktów są niŝsze od sumy kosztów ich wyprodukowania oddzielnie. Miarą tych korzyści jest: C( Q1 ) + C( Q2 ) C( Q1, Q2 ) SC = C( Q ) + C( Q ) Istnieje wiele źródeł korzyści zakresu: w pojedynczym procesie produkcyjnym moŝna otrzymać kilka róŝnych wyrobów (np. hodowcy bydła sprzedają mięso i skóry); przy produkcji podstawowego wyrobu powstają nieuniknione produkty uboczne, które po niewielkich dostosowaniach mogą być wprowadzone na rynek (np. trociny jako produkt uboczny obróbki drewna); niepełne wykorzystanie czynników wytwórczych (np. szkoły publiczne udostępniają swoje sale po lekcjach); 36

19 Istnieje wiele źródeł korzyści zakresu: wiedza techniczna, którą moŝna zastosować do wytwarzania wielu produktów (np. doświadczenie zdobyte przy produkcji napojów gazowanych przyczynia się do uzyskania korzyści w produkcji napojów pokrewnych); wzajemne powiązanie popytu, konsumpcja wielu rodzajów dóbr i usług jest komplementarna (np. przedsiębiorstwo oddające w leasing wyposaŝenie biurowe moŝe oferować serwis posprzedaŝny, kancelarie adwokackie). 37 Przedsiębiorstwa dąŝące do maksymalizacji zysku wciąŝ szukają sposobów obniŝki kosztów. WaŜny czynnik obniŝki kosztów wynika z obserwacji, Ŝe im więcej razy wykonuje się jakąś czynność, tym lepsze osiąga się wyniki. Krzywa uczenia się jest ilustracją odwrotnej zaleŝności między kosztami przeciętnymi a skumulowaną wielkością produkcji. Wraz ze wzrostem skumulowanej produkcji następuje spadek kosztów przeciętnych. 38

20 Proces uczenia moŝe wynikać z róŝnych źródeł: robotnicy często na początku wykonują swoje zadania wolniej, aŝ do chwili, gdy oswoją się z nowym procesem produkcji; moŝe istnieć kilka sposobów wykonania określonej czynności i potrzeba czasu na wypróbowanie kaŝdego z nich, aby znaleźć najlepszy; menedŝerowie muszą nauczyć się jak ustawić proces produkcji oraz jak zorganizować i zgrać w czasie róŝne czynności produkcyjne; 39 Proces uczenia moŝe wynikać z róŝnych źródeł: potrzeba czasu, aby za pomocą kontroli jakości wykryć potencjalne zagroŝenia w przypadku nakładów i produktów; kadra inŝynierska uczy się w trakcie procesu produkcji, dzięki przeprojektowaniu części produktu moŝe wypracować efektywne oraz tańsze metody produkcji; dostawce, szczególnie w przypadku specjalnie zaprojektowanych podzespołów i części, sami podlegają procesowi uczenia się. 40

21 (a) Obserwujemy spadek kosztów przeciętnych wraz ze wzrostem produkcji skumulowanej w czasie. (b) RóŜnica między korzyściami skali a efektami uczenia się. 41 Podstawą krzywej uczenia się jest zaleŝność kosztów przeciętnych od skumulowanej produkcji. Przedsiębiorstwo rozpoczyna wytwarzanie od 500 sztuk miesięcznie, to skumulowana wielkość produkcji po roku wynosi 6000 sztuk. Największe moŝliwości obniŝki kosztów występują we wczesnej fazie Ŝycia produktu. Analizy pokazują, Ŝe wraz z kaŝdym podwojeniem skumulowanej wielkości produkcji koszt przeciętny maleje o 20%. Przy większych rozmiarach produkcji krzywa opada coraz wolniej, a w końcu staje się niemal równoległa do osi poziomej, co oznacza, Ŝe moŝliwości dalszej obniŝki kosztów przeciętnych stopniowo się wyczerpują. 42

22 Optymalne decyzje niezaleŝnie od kształtu jaki przyjmuje krzywa kosztów AC, przedsiębiorstwo maksymalizuje swój zysk, ustalając wolumen produkcji wynoszący Q *, przy którym utarg krańcowy zrównuje się z kosztem krańcowym. 43 Dwa błędy decyzyjne: przedsiębiorstwo moŝe zawsze zwiększyć zysk dzięki korzyściom skali produkcja przy minimalnej efektywnej skali; jeśli obecna wielkość produkcji i cena są niezadawalające, to przedsiębiorstwo powinno podnieść cenę aby zwiększyć zyski. Pytanie: Zarząd ustalił produkcje na poziomie Q. Cena P jest nieco niŝsza od kosztów przeciętnych i przedsiębiorstwo ponosi stratę. Czy podwyŝka ceny pozwoli zwiększyć zyski? 44

23 Zasada zamknięcia przedsiębiorstwa W krótkim okresie przedsiębiorstwo powinno kontynuować produkcję na poziomie Q* (nawet jeśli ponosi straty) dopóty, dopóki cena przewyŝsza przeciętny koszt zmienny. W długim okresie przedsiębiorstwo powinno przerwać produkcję, jeśli cena spadnie poniŝej kosztu przeciętnego. 45 W przypadku wytwarzania wielu produktów menedŝerowie powinni zwracać szczególną uwagę na koszty istotne. Przedsiębiorstwo wytwarza dwa produkty w jednej fabryce. C = FC + VC 1 + VC 2 Całkowity zysk dany jest równaniem: π = TR VC ) + ( TR VC ) FC ( KaŜdy produkt powinien być wytwarzany wtedy i tylko wtedy, gdy P i > AVC i W długim okresie przedsiębiorstwo powinno kontynuować produkcję wtedy i tylko wtedy, gdy osiąga ono dodatni zysk ekonomiczny. 46

24 Alokacja kosztów Producent obuwia sportowego planuje rozpoczęcie produkcji obuwia męskiego. Do tej pory produkował obuwie damskie w ilości 8000 par na tydzień. Tygodniowa produkcja par obuwia męskiego wynosi 2400 par Koszty stałe produkcji wynoszą dolarów tygodniowo dla obu rodzajów par butów. Ustalona cena obuwia męskiego wynosi 36 dolarów. Czy produkcję męskich butów sportowych naleŝy zwiększyć, zmniejszyć czy moŝe wstrzymać? 47 Alokacja kosztów Koszty stałe produkcji wynoszą dolarów tygodniowo dla obu rodzajów par butów. Księgowi przyporządkowali te koszty obu typom obuwia w proporcji odpowiadającej wolumenowi produkcji. Liczba par butów męskich cena Utarg Koszty bezpośrednie Koszty przyporządkowane Koszty przeciętne całkowite , , , , ,50 48

25 Alokacja kosztów Problem polega na alokacji dolarów wspólnych kosztów stałych. Ekonomiczne przykazanie nie dokonuje się alokacji kosztów stałych. W przedsiębiorstwie wytwarzającym wiele produktów jedyną poprawną miarą zyskowności określonego produktu jest zawarta w jego cenie nadwyŝka na pokrycie, czyli nadwyŝka ceny nad kosztem jednostkowym lub inaczej mówiąc nadwyŝka utargu nad kosztami zmiennymi. 49 Podsumowanie Koszty są waŝną zmienną w procesie podejmowania decyzji. Dokonując wyboru optymalnego wariantu decyzyjnego naleŝy brać pod uwagę tylko róŝnice utargu i kosztów między poszczególnymi wariantami. Podstawą decyzji podejmowanych przez menedŝerów powinien być zysk ekonomiczny a nie księgowy. Koszty stałe są nieistotne przy analizie róŝnych wariantów decyzyjnych. Kształt krzywej długookresowych kosztów przeciętnych wynika z charakteru przychodów ze skali produkcji (kształt litery U bądź L). 50

Utarg. Przychód przedsiębiorstwa czyli Utarg całkowity TR (Total Revenue) Konkurencja doskonała Konkurencja niedoskonała

Utarg. Przychód przedsiębiorstwa czyli Utarg całkowity TR (Total Revenue) Konkurencja doskonała Konkurencja niedoskonała Utarg Przychód przedsiębiorstwa czyli Utarg całkowity TR (Total Revenue) Konkurencja doskonała Konkurencja niedoskonała 2 Utarg Utarg całkowity TR (Total Revenue) Konkurencja niedoskonała 3 Utarg Koszt

Bardziej szczegółowo

Konspekt 5. Analiza kosztów.

Konspekt 5. Analiza kosztów. KRAJOWA SZKOŁA ADMINISTRJI PUBLICZNEJ Ryszard Rapacki EKONOMIA MENEDŻERSKA Konspekt 5. Analiza kosztów. A. Cele zajęć. 1. Wyjaśnienie istoty i rodzajów kosztów produkcji oraz związanych z nimi kategorii.

Bardziej szczegółowo

Korzyści i. Niekorzyści skali. produkcji

Korzyści i. Niekorzyści skali. produkcji utarg (przychód) Koszt ekonomiczny utarg (przychód) Zakres tematyczny: Koszty w krótkim i długim okresie 1. Koszty pojęcie 2. Rodzaje kosztów wg różnych kryteriów 3. Krzywe kosztów 4. Zależności pomiędzy

Bardziej szczegółowo

Podstawowe pojęcia: koszt, przychód, zysk Koszt alternatywny a koszt księgowy Koszt krańcowy, utarg krańcowy optymalna wielkość produkcji

Podstawowe pojęcia: koszt, przychód, zysk Koszt alternatywny a koszt księgowy Koszt krańcowy, utarg krańcowy optymalna wielkość produkcji Podstawowe pojęcia: koszt, przychód, zysk Koszt alternatywny a koszt księgowy Koszt krańcowy, utarg krańcowy optymalna wielkość produkcji dr inż. Anna Kowalska-Pyzalska email: anna.kowalska@pwr.wroc.pl

Bardziej szczegółowo

KOSZTY I OPTIMUM PRZEDSIĘBIORSTWA

KOSZTY I OPTIMUM PRZEDSIĘBIORSTWA PODSTAWOWE POJĘCIA KOSZTY I OPTIMUM PRZEDSIĘBIORSTWA Przedsiębiorstwo - wyodrębniona jednostka gospodarcza wytwarzająca dobra lub świadcząca usługi. Cel przedsiębiorstwa - maksymalizacja zysku Nakład czynniki

Bardziej szczegółowo

Ekonomia. Wykład dla studentów WPiA. Wykład 5: Firma, produkcja, koszty

Ekonomia. Wykład dla studentów WPiA. Wykład 5: Firma, produkcja, koszty Ekonomia Wykład dla studentów WPiA Wykład 5: Firma, produkcja, koszty Popyt i podaż kategorie rynkowe Popyt i podaż to dwa słowa najczęściej używane przez ekonomistów Popyt i podaż to siły, które regulują

Bardziej szczegółowo

MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ.

MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ. Wykład 4 Konkurencja doskonała i monopol 1 MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ. EFEKTYWNOŚĆ RYNKU. MONOPOL CZYSTY. KONKURENCJA MONOPOLISTYCZNA. 1. MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ W modelu konkurencji doskonałej

Bardziej szczegółowo

Maksymalizacja zysku

Maksymalizacja zysku Maksymalizacja zysku Na razie zakładamy, że rynki są doskonale konkurencyjne Firma konkurencyjna traktuje ceny (czynników produkcji oraz produktów jako stałe, czyli wszystkie ceny są ustalane przez rynek

Bardziej szczegółowo

Adam Narkiewicz. Ćwiczenia dziewiąte, dziesiąte i jedenaste: Konkurencja doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol

Adam Narkiewicz. Ćwiczenia dziewiąte, dziesiąte i jedenaste: Konkurencja doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol Adam Narkiewicz Ćwiczenia dziewiąte, dziesiąte i jedenaste: doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol Rynek doskonale konkurencyjny to taki rynek, na którym zarówno sprzedający jak i kupujące

Bardziej szczegółowo

Funkcja produkcji jak z czynników powstaje produkt Ta sama produkcja możliwa przy różnych kombinacjach czynników

Funkcja produkcji jak z czynników powstaje produkt Ta sama produkcja możliwa przy różnych kombinacjach czynników Koszty produkcji Funkcja produkcji jak z czynników powstaje produkt Ta sama produkcja możliwa przy różnych kombinacjach czynników Którą wybrać ceny czynników Funkcja produkcji + ceny czynników -> funkcja

Bardziej szczegółowo

Dr Julia Gorzelany - Plesińska

Dr Julia Gorzelany - Plesińska Przedsiębiorstwo. Teoria kosztów. Dr Julia Gorzelany - Plesińska Przedsiębiorstwo niezależna jednostka gospodarcza, posiadająca zasoby produkcyjne, która została utworzona w celu osiągania zysków ze sprzedaży

Bardziej szczegółowo

ACCOUNTICA Miesięcznik

ACCOUNTICA Miesięcznik ACCOUNTICA Miesięcznik Nr 22/Grudzień 2010/www.gierusz.com.pl Spis treści: 1. Rozwiązywanie krótkookresowych problemów decyzyjnych za pomocą rachunku kosztów zmiennych cz II- mgr Katarzyna Gierusz Artykuł

Bardziej szczegółowo

Lista 7 i 8 Zysk księgowy i alternatywny Koszty alternatywne Koszty i utargi krańcowe Koszty produkcji w krótkim i długim okresie czasu

Lista 7 i 8 Zysk księgowy i alternatywny Koszty alternatywne Koszty i utargi krańcowe Koszty produkcji w krótkim i długim okresie czasu Zadanie 1. Pan Smith prowadzi prywatny biznes. W ubiegłym roku jego utarg wyniósł 55000, a koszty bezpośrednie 27000. Kapitał finansowy włożony w działalność zakładu wynosił przez cały rok 25000. Stopa

Bardziej szczegółowo

KOSZTY, PRZYCHODY I ZYSKI W RÓŻNYCH STRUKTURACH RYNKOWYCH. I. Koszty całkowite, przeciętne i krańcowe. Pojęcie kosztów produkcji

KOSZTY, PRZYCHODY I ZYSKI W RÓŻNYCH STRUKTURACH RYNKOWYCH. I. Koszty całkowite, przeciętne i krańcowe. Pojęcie kosztów produkcji KOSZTY, PRZYCHODY I ZYSKI W RÓŻNYCH STRUKTURACH RYNKOWYCH Opracowanie: mgr inż. Dorota Bargieł-Kurowska I. Koszty całkowite, przeciętne i krańcowe. Pojęcie kosztów produkcji Producent, podejmując decyzję:

Bardziej szczegółowo

TEORIA DECYZJE KRÓTKOOKRESOWE

TEORIA DECYZJE KRÓTKOOKRESOWE TEORIA DECYZJE KRÓTKOOKRESOWE 1. Rozwiązywanie problemów decyzji krótkoterminowych Relacje między rozmiarami produkcji, kosztami i zyskiem wykorzystuje się w procesie badania opłacalności różnych wariantów

Bardziej szczegółowo

Program studiów rozszerzających Międzynarodowe Studia Podyplomowe Zarządzanie Projektami

Program studiów rozszerzających Międzynarodowe Studia Podyplomowe Zarządzanie Projektami Program studiów rozszerzających Międzynarodowe Studia Podyplomowe Zarządzanie Projektami MGP7140 Ocena finansowa projektu (3 pkt. kredytowe) MGP7150 Analiza wykonalności projektu (3 pkt. kredytowe) MGP7180

Bardziej szczegółowo

Podstawy ekonomii KOSZTY I ICH KLASYFIKACJA. Opracowanie: dr Tomasz Taraszkiewicz

Podstawy ekonomii KOSZTY I ICH KLASYFIKACJA. Opracowanie: dr Tomasz Taraszkiewicz Podstawy ekonomii KOSZTY I ICH KLASYFIKACJA Opracowanie: dr Tomasz Taraszkiewicz Koszty i ich klasyfikacja Istota podejścia ekonomicznego sprowadza się do traktowania kosztu jako kosztu ekonomicznego czyli

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE MIARY I OCENY PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH

PODSTAWOWE MIARY I OCENY PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH PODSTAWOWE MIARY I OCENY PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH PODSTAWOWE MIARY OCENY OPŁACALNOŚCI INWESTYCJI Na rynku konkurencyjnym, jeśli dane przedsiębiorstwo nie chce pozostać w tyle w stosunku do swoich konkurentów,

Bardziej szczegółowo

Podaż firmy. Zakładamy, że firmy maksymalizują zyski

Podaż firmy. Zakładamy, że firmy maksymalizują zyski odaż firmy Zakładamy, że firmy maksymalizują zyski Inne cele działalności firm: Maksymalizacja przychodów Maksymalizacja dywidendy Maksymalizacja zysków w krótkim okresie Maksymalizacja udziału w rynku

Bardziej szczegółowo

WPROWADZENIE DO EKONOMII MENEDŻERSKIEJ.

WPROWADZENIE DO EKONOMII MENEDŻERSKIEJ. Wykład 1 Wprowadzenie do ekonomii menedżerskiej 1 WPROWADZENIE DO EKONOMII MENEDŻERSKIEJ. PODEJMOWANIE OPTYMALNYCH DECYZJI NA PODSTAWIE ANALIZY MARGINALNEJ. 1. EKONOMIA MENEDŻERSKA ekonomia menedżerska

Bardziej szczegółowo

Teoria produkcji i wyboru producenta Lista 8

Teoria produkcji i wyboru producenta Lista 8 Definicje Teoria produkcji i wyboru producenta Lista 8 krótki i długi okres stałe i zmienne czynniki produkcyjne produkt krzywa produktu całkowitego produkt krańcowy prawo malejącego produktu krańcowego

Bardziej szczegółowo

EKONOMIA MENEDŻERSKA

EKONOMIA MENEDŻERSKA EKONOMIA MENEDŻERSKA Koszt całkowity produkcji - Jest to suma kosztów stałych całkowitych i kosztów zmiennych całkowitych. K c = K s + K z Koszty stałe produkcji (K s ) to koszty, które nie zmieniają się

Bardziej szczegółowo

Adam Narkiewicz. Utarg inaczej przychód. Jest to ilość pieniędzy uzyskana ze sprzedaŝy dóbr i usług w jakimś okresie czasu.

Adam Narkiewicz. Utarg inaczej przychód. Jest to ilość pieniędzy uzyskana ze sprzedaŝy dóbr i usług w jakimś okresie czasu. Adam Narkiewicz Ćwiczenia siódme i ósme: Przedsiębiorstwo Według polskiego prawodawstwa przedsiębiorstwo moŝe mieć róŝne formy prawne. Oto główne z nich: 1. Spółka osobowa (polegają na osobistej pracy

Bardziej szczegółowo

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA wykład VII dr Marek Masztalerz Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 2011 PRÓG RENTOWNOŚCI PRODUKCJA JEDNOASORTYMENTOWA przychody Sx PRw margines bezpieczeństwa margines bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

PRODUCENT (PRZEBSIĘBIORSTWO) państwowe lokalne indywidualne zbiorowe (spółki ) 3. Jak należy rozumieć prawo zmniejszającego się przychodu?

PRODUCENT (PRZEBSIĘBIORSTWO) państwowe lokalne indywidualne zbiorowe (spółki ) 3. Jak należy rozumieć prawo zmniejszającego się przychodu? A) Pytania sprawdzające: 1. Kogo uważamy za producenta? PRODUCENT zorganizowany w formie przedsiębiorstwa. Powstał w drodze ewolucji. To podmiot sfery realnej. Aktywny uczestnik procesów rynkowych. Realizuje

Bardziej szczegółowo

WSTĘP ZAŁOŻENIA DO PROJEKTU

WSTĘP ZAŁOŻENIA DO PROJEKTU UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA Przykład analizy opłacalności przedsięwzięcia inwestycyjnego WSTĘP Teoria i praktyka wypracowały wiele metod oceny efektywności przedsięwzięć inwestycyjnych.

Bardziej szczegółowo

Leasing maszyn 500 500 500 500 500 500 500 500 Nylon 0 400 1150 1700 2450 3200 4650 6300 Energia elektryczna 0 100 150 200 250 300 350 400

Leasing maszyn 500 500 500 500 500 500 500 500 Nylon 0 400 1150 1700 2450 3200 4650 6300 Energia elektryczna 0 100 150 200 250 300 350 400 Ćwiczenia z mikroekonomii Koszty produkcji I WYBIERZ POPRAWNE ODPOWIEDZI 1. Koszty stałe w przedsiębiorstwie: a. rosną wraz ze wzrostem produkcji b. zależą od wartości środków trwałych w przedsiębiorstwie

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej)

Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej) Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej) Gabriela Grotkowska Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego PKB jako miara dobrobytu Produkcja w gospodarce

Bardziej szczegółowo

Są to zjawiska ekonomiczne związane z gromadzeniem i wydatkowaniem środków pienięŝnych na cele działalności gospodarczej przedsiębiorstwa.

Są to zjawiska ekonomiczne związane z gromadzeniem i wydatkowaniem środków pienięŝnych na cele działalności gospodarczej przedsiębiorstwa. Finanse przedsiębiorstwa Są to zjawiska ekonomiczne związane z gromadzeniem i wydatkowaniem środków pienięŝnych na cele działalności gospodarczej przedsiębiorstwa. Zarządzanie Polega na pozyskiwaniu źródeł

Bardziej szczegółowo

Rachunki Decyzyjne. Katedra Rachunkowości US

Rachunki Decyzyjne. Katedra Rachunkowości US Rachunki Decyzyjne Katedra Rachunkowości US Rachunki Decyzyjne Wykorzystywane do optymalizacji efektów przy istniejącym profilu działalności w krótkich okresach czasu. Podstawą analizy są relacje pomiędzy

Bardziej szczegółowo

zmiany ceny. Wartością krańcowego przychodu pracy jest iloczyn utargu krańcowego oraz krańcowego produktu pracy. W naszym przypadku jest to: TR q L

zmiany ceny. Wartością krańcowego przychodu pracy jest iloczyn utargu krańcowego oraz krańcowego produktu pracy. W naszym przypadku jest to: TR q L Adam Narkiewicz Ćwiczenia dwunaste, trzynaste i czternaste: Czynniki produkcji Rozpatrzmy przedsiębiorstwo Przedsiębiorstwo to korzysta z dwóch czynników produkcji: pracy i kapitału Zysk przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Józef Myrczek, Justyna Partyka Bank Spółdzielczy w Katowicach, Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej

Józef Myrczek, Justyna Partyka Bank Spółdzielczy w Katowicach, Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej Józef Myrczek, Justyna Partyka Bank Spółdzielczy w Katowicach, Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej Analiza wraŝliwości Banków Spółdzielczych na dokapitalizowanie w kontekście wzrostu akcji

Bardziej szczegółowo

TEORIA KOSZTÓW 2006-01-16. Dr Marek JARZĘBIŃSKI, KOSZTY PRODUKCJI UNIWERSYTET JAGIELLOŃSKI 1. Pojęcia podstawowe. Pojęcia podstawowe c.d.

TEORIA KOSZTÓW 2006-01-16. Dr Marek JARZĘBIŃSKI, KOSZTY PRODUKCJI UNIWERSYTET JAGIELLOŃSKI 1. Pojęcia podstawowe. Pojęcia podstawowe c.d. Pojęcia podstawowe TEORIA KOSZTÓW Koszty księgowe (explicite) faktyczne, udokumentowane wydatki pieniężne Zakup surowców, płace, opłaty za energię etc. Amortyzacja odpisy z wartości środków trwałych TEMAT

Bardziej szczegółowo

Adam Narkiewicz Makroekonomia I. Temat 1: Rachunek dochodu narodowego. Ruch okręŝny jest podstawowym modelem działania gospodarki:

Adam Narkiewicz Makroekonomia I. Temat 1: Rachunek dochodu narodowego. Ruch okręŝny jest podstawowym modelem działania gospodarki: Adam Narkiewicz Makroekonomia I Temat 1: Rachunek dochodu narodowego Ruch okręŝny jest podstawowym modelem działania gospodarki: Wewnętrzny pierścień to strumień realny, zewnętrzny to strumień pienięŝny.

Bardziej szczegółowo

5. Utarg krańcowy (MR) można zapisać jako: A)

5. Utarg krańcowy (MR) można zapisać jako: A) 1. Na rynku pewnego dobra działają dwie firmy, które zachowują się zgodnie z modelem Stackelberga. Firmy ponoszą stałe koszty krańcowe równe 24. Odwrócona linia popytu na tym rynku ma postać: P = 480-0.5Q.

Bardziej szczegółowo

Wykład 5. Podstawy teorii podaży

Wykład 5. Podstawy teorii podaży Wykład 5. Podstawy teorii podaży Podstawowe pojęcia: koszt, przychód, zysk Rachunek wyników, bilans Koszt alternatywny a koszt księgowy Koszt krańcowy, utarg krańcowy optymalna wielkość produkcji dr inż.

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia - Lista 11. Przygotować do zajęć: konkurencja doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol pełny, duopol

Mikroekonomia - Lista 11. Przygotować do zajęć: konkurencja doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol pełny, duopol Mikroekonomia - Lista 11 Przygotować do zajęć: konkurencja doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol pełny, duopol Konkurencja doskonała 1. Model konkurencji doskonałej opiera się na następujących

Bardziej szczegółowo

Podstawy ekonomii TEORIA POPYTU TEORIA PODAśY

Podstawy ekonomii TEORIA POPYTU TEORIA PODAśY Podstawy ekonomii TEORIA POPYTU TEORIA PODAśY Opracowanie: dr Tomasz Taraszkiewicz Teoria popytu Teoria popytu Wielkość popytu zgłaszane zapotrzebowanie na określony towar przy danej jego cenie w określonym

Bardziej szczegółowo

Strategie wspó³zawodnictwa

Strategie wspó³zawodnictwa Strategie wspó³zawodnictwa W MESE można opracować trzy podstawowe strategie: 1) niskich cen (dużej ilości), 2) wysokich cen, 3) średnich cen. STRATEGIA NISKICH CEN (DUŻEJ ILOŚCI) Strategia ta wykorzystuje

Bardziej szczegółowo

Analiza progu rentowności

Analiza progu rentowności Analiza progu rentowności Próg rentowności ( literaturze przedmiotu spotyka się również określenia: punkt równowagi, punkt krytyczny, punkt bez straty punkt zerowy) jest to taki punkt, w którym jednostka

Bardziej szczegółowo

ZYSK BRUTTO, KOSZTY I ZYSK NETTO

ZYSK BRUTTO, KOSZTY I ZYSK NETTO ZYSK BRUTTO, KOSZTY I ZYSK NETTO MARŻA BRUTTO Marża i narzut dotyczą tego ile właściciel sklepu zarabia na sprzedaży 1 sztuki pojedynczej pozycji. Marża brutto i zysk brutto odnoszą się do tego ile zarabia

Bardziej szczegółowo

Internacjonalizacja MSP Pośrednicy w handlu

Internacjonalizacja MSP Pośrednicy w handlu Internacjonalizacja MSP Pośrednicy w handlu Internacjonalizacja MSP Internacjonalizacja przedsiębiorstw jest to kaŝdy rodzaj działalności gospodarczej podejmowanej przez przedsiębiorstwa za granicą /Jan

Bardziej szczegółowo

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Nauka o finansach Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski ANALIZA PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH Wykład 6 Trzy elementy budżetowania kapitałowego Proces analizy decyzji inwestycyjnych nazywamy budżetowaniem kapitałowym.

Bardziej szczegółowo

Podstawy ekonomii TEORIA PRODUKCJI

Podstawy ekonomii TEORIA PRODUKCJI Podstawy ekonomii TEORIA PRODUKCJI Opracowanie: dr Tomasz Taraszkiewicz Proces i funkcja produkcji Proces produkcji proces transformacji czynników wytwórczych na produkty gotowe, przy czym uzyskane efekty

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość zarządcza

Rachunkowość zarządcza Rachunkowość zarządcza Dorota Kuchta www.ioz.pwr.wroc.pl/pracownicy/kuchta/dydaktyka.htm 1 Podstawowa literatura Gabrusewicz W., Kamela-Sowińska A., Poetschke H., Rachunkowość zarządcza, PWE, Warszawa

Bardziej szczegółowo

RACHUNEK WYNIKÓW. KOSZT WŁASNY SPRZEDAśY PRODUKTY GOTOWE 601 KOSZTY PRODUKCJI 501 PRODUKTY W TOKU 602 KOSZTY. SPRZEDAśY 527 KOSZTY ZARZĄDU 550

RACHUNEK WYNIKÓW. KOSZT WŁASNY SPRZEDAśY PRODUKTY GOTOWE 601 KOSZTY PRODUKCJI 501 PRODUKTY W TOKU 602 KOSZTY. SPRZEDAśY 527 KOSZTY ZARZĄDU 550 RACHUNEK WYNIKÓW Przychody ze sprzedaŝy Koszty operacyjne ZYSK ZE SPRZEDAśY + Pozostałe przychody operacyjne Pozostałe koszty operacyjne ZYSK Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ + Przychody finansowe Koszty finansowe

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów. Rachunek Kosztów (W3) Zespół Katedry Rachunkowości Menedżerskiej SGH 1. Rachunek kosztów normalnych, Rachunek kosztów standardowych

Rachunek kosztów. Rachunek Kosztów (W3) Zespół Katedry Rachunkowości Menedżerskiej SGH 1. Rachunek kosztów normalnych, Rachunek kosztów standardowych Plan zajęć normalnych, standardowych 1. Wpływ zmian w poziomie kosztów oraz wielkości produkcji na zniekształcanie informacji o kosztach produktów 2. Prezentacja różnych podejść do planowania rozmiarów

Bardziej szczegółowo

Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki. Tomasz Poskrobko

Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki. Tomasz Poskrobko Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki Tomasz Poskrobko Produkt krajowy brutto (PKB) wartość rynkową wszystkich finalnych dóbr i usług produkowanych w kraju w danym okresie PKB od strony popytowej

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów zmiennych

Rachunek kosztów zmiennych Rachunek kosztów zmiennych Rachunek kosztów zmiennych produkcji ogólne zarządu i sprzedaŝy prowadzenie: dr Adam Chmielewski zmienne stałe produkt zapasy sprzedane wynik finansowy Czym są stałe i zmienne?

Bardziej szczegółowo

Wykład 1 Klasyfikacja kosztów

Wykład 1 Klasyfikacja kosztów Wykład 1 Klasyfikacja kosztów dr Robert Piechota Pojęcie kosztów Wyrażone w pieniądzu celowe zużycie środków trwałych, materiałów, paliwa, energii, usług, czasu pracy pracowników oraz niektóre wydatki

Bardziej szczegółowo

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA wykład XI dr Marek Masztalerz Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 2011 EKONOMICZNY CYKL śycia PRODUKTU 1 KOSZTY CYKLU śycia PRODUKTU OKRES PRZEDRYNKOWY OKRES RYNKOWY OKRES POSTRYNKOWY

Bardziej szczegółowo

Obliczenia, Kalkulacje...

Obliczenia, Kalkulacje... Obliczenia, Kalkulacje... 1 Bilans O D P I E R W S Z E G O E T A T U D O W Ł A S N E J F I R M Y To podstawowy dokument przedstawiający majątek przedsiębiorstwa. Bilans to zestawienie dwóch list, które

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu. 5. Wycena zobowiązań

Plan wykładu. 5. Wycena zobowiązań Plan wykładu 1. Wycena rzeczowych aktywów trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych 2. Wycena nieruchomości inwestycyjnych Wybrane zagadnienia z zakresu wyceny aktywów i zobowiązań Dr Marcin Pielaszek

Bardziej szczegółowo

Pojęcie kosztu, klasyfikacja kosztów według różnych kryteriów

Pojęcie kosztu, klasyfikacja kosztów według różnych kryteriów Pojęcie kosztu, klasyfikacja kosztów według różnych kryteriów N I N I E J S Z A P R E Z E N T A C J A Z A W I E R A T R E Ś C I P O C H O D Z Ą C E Z N A S T Ę P U J Ą C Y C H Ź R Ó D E Ł 1) I. S O B A

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT ZAJĘĆ. Ogólny cel kształcenia: zapoznanie uczniów z głównymi zasadami planowania finansowego.

KONSPEKT ZAJĘĆ. Ogólny cel kształcenia: zapoznanie uczniów z głównymi zasadami planowania finansowego. KONSPEKT ZAJĘĆ Temat: Koszty i przychody. Próg rentowności Ogólny cel kształcenia: zapoznanie uczniów z głównymi zasadami planowania finansowego. Cele szczegółowe zajęć: 1) uzasadnić znaczenie planowania

Bardziej szczegółowo

Strategie: sposób na opcje

Strategie: sposób na opcje X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. Strategie: sposób na opcje z wykorzystaniem systemu Option Trader Tomasz Uściński X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. www.xtb.pl 1 Definicja opcji Opcja: Kontrakt finansowy,

Bardziej szczegółowo

O czym będziemy. się uczyć

O czym będziemy. się uczyć 1-1 O czym będziemy się uczyć Rachunkowość zarządcza spełnia dwie role: dostarcza informacji do podejmowania decyzji i kontroli Projektowanie i wykorzystywanie rachunku kosztów Rola specjalisty z zakresu

Bardziej szczegółowo

OCENA EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJI. Jerzy T. Skrzypek

OCENA EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJI. Jerzy T. Skrzypek OCENA EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJI Jerzy T. Skrzypek 1 2 3 4 5 6 7 8 Analiza płynności Analiza rentowności Analiza zadłużenia Analiza sprawności działania Analiza majątku i źródeł finansowania Ocena efektywności

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE

URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE Opracowania sygnalne Szczecin, styczeń 2010 r. DZIAŁALNOŚĆ INNOWACYJNA PRZEDSIĘBIORSTW W LATACH 2006-2008 W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM Wyniki badania działalności innowacyjnej

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość zarządcza. Zespół Katedry Rachunkowości Menedżerskiej SGH 1. Wykorzystanie rachunku kosztów zmiennych. Dr Marcin Pielaszek

Rachunkowość zarządcza. Zespół Katedry Rachunkowości Menedżerskiej SGH 1. Wykorzystanie rachunku kosztów zmiennych. Dr Marcin Pielaszek Wykorzystanie rachunku kosztów zmiennych 1. Zmienność kosztów w długim i krótkim okresie Rachunek kosztów zmiennych i analiza koszty rozmiary produkcji zysk 2. Podejmowanie decyzji w krótkim okresie 1.

Bardziej szczegółowo

Wycena produktów gotowych według prawa bilansowego

Wycena produktów gotowych według prawa bilansowego Marek Masztalerz Katedra Rachunkowości Akademia Ekonomiczna w Poznaniu Wycena produktów gotowych według prawa bilansowego W przedsiębiorstwach produkcyjnych podstawowym źródłem przychodów jest sprzedaŝ

Bardziej szczegółowo

WAŻNE ZAGADNIENIA NA MIKRO

WAŻNE ZAGADNIENIA NA MIKRO WAŻNE ZAGADNIENIA NA MIKRO KRZYWA MOŻLIWOŚCI PRODUKCYJNYCH (zwiększanie produkcji jednego dobra nie jest możliwe bez zmiany produkcji drugiego dobra) krzywa możliwości produkcyjnych pokazuje możliwości

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie kosztami i wynikami. dr Robert Piechota

Zarządzanie kosztami i wynikami. dr Robert Piechota Zarządzanie kosztami i wynikami dr Robert Piechota Wykład 2 Analiza progu rentowności W zarządzaniu przedsiębiorstwem konieczna jest ciągła ocena zależności między przychodami, kosztami i zyskiem. Narzędziem

Bardziej szczegółowo

Struktury rynku - konkurencja doskonała i monopol Zadanie 1 Opisz w tabeli struktury rynku

Struktury rynku - konkurencja doskonała i monopol Zadanie 1 Opisz w tabeli struktury rynku Struktury rynku - konkurencja doskonała i monopol Zadanie 1 Opisz w tabeli struktury rynku Cecha Struktura Konkurencja doskonała Konkurencja monopolistyczna Oligopol Monopol pełny Ilość kupujących Ilość

Bardziej szczegółowo

Pojęcie kosztu Klasyfikacja kosztów

Pojęcie kosztu Klasyfikacja kosztów Pojęcie kosztu Klasyfikacja kosztów N I N I E J S Z A P R E Z E N T A C J A Z A W I E R A T R E Ś C I P O C H O D Z Ą C E Z N A S T Ę P U J Ą C Y C H Ź R Ó D E Ł 1) I. S O B A Ń S K A ( R E D. ), R A C

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH (zarządzanie inwestycjami a zarządzanie źródłami finansowania)

FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH (zarządzanie inwestycjami a zarządzanie źródłami finansowania) FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH (zarządzanie inwestycjami a zarządzanie źródłami finansowania) Warunkiem realizacji kaŝdego projektu inwestycyjnego jest zgromadzenie odpowiedniego kapitału. MoŜliwości

Bardziej szczegółowo

Uzasadnienie do uchwały w sprawie uchwalenia wieloletniej prognozy finansowej

Uzasadnienie do uchwały w sprawie uchwalenia wieloletniej prognozy finansowej Uzasadnienie do uchwały w sprawie uchwalenia wieloletniej prognozy finansowej I. Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Województwa Opolskiego na lata 2011-2016 1. Zakres i uwarunkowania prawne

Bardziej szczegółowo

Handel zagraniczny towarami rolno-spoŝywczymi Polski z USA w latach 2009 2013 i w okresie I VII 2014 r.

Handel zagraniczny towarami rolno-spoŝywczymi Polski z USA w latach 2009 2013 i w okresie I VII 2014 r. BIURO ANALIZ I PROGRAMOWANIA Warszawa, 14-9-6 Handel zagraniczny towarami rolno-spoŝywczymi Polski z USA w latach 9 13 i w okresie I VII 14 r. Stany Zjednoczone utrzymują pozycję największej i najbardziej

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia: nauka o gospodarce jako całości system naczyń połączonych Podstawowe problemy makroekonomiczne: 1. Roczna stopa inflacji. 2.

Makroekonomia: nauka o gospodarce jako całości system naczyń połączonych Podstawowe problemy makroekonomiczne: 1. Roczna stopa inflacji. 2. RACHUNEK DOCHODU NARODOWEGO Makroekonomia: nauka o gospodarce jako całości system naczyń połączonych Podstawowe problemy makroekonomiczne: 1. Roczna stopa inflacji. 2. Bezrobocie. 3. Wzrost gospodarczy.

Bardziej szczegółowo

16. Analiza finansowa...

16. Analiza finansowa... 16. Analiza finansowa... Spis treści 16.1 ZałoŜenia... 16-2 16.2 Obliczenie proponowanego poziomu wsparcia środkami pomocowymi, wraz z oceną finansowej wykonalności przedsięwzięcia... 16-3 16.3 Wyniki

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2012 2039 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2012 2039 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2012 2039 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budŝetu

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2011 2039 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2011 2039 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2011 2039 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budŝetu

Bardziej szczegółowo

Monopol. Założenia. Skąd biorą się monopole? Jedna firma

Monopol. Założenia. Skąd biorą się monopole? Jedna firma Założenia Jedna firma Monopol Siłą rzeczy musi ona sama ustalić cenę Cena rynkowa zależy od ilości sprzedawanej przez firmę Produkt nie posiada substytuty Dużo kupujących (krzywa popytu opadająca) Istnieją

Bardziej szczegółowo

Koszty zmienne + Koszty stałe = Koszty całkowite

Koszty zmienne + Koszty stałe = Koszty całkowite Finanse przedsiębiorstw W świetle teorii JeŜeli przedsiębiorstwo ma przynosić zyski i zwiększać swoją wartość, to musi być dobrze zarządzane. Jednym z warunków sprawnego funkcjonowania i rozwoju przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Ekonomia 1 sem. TM ns oraz 2 sem. TiL ns wykład 06. dr Adam Salomon

Ekonomia 1 sem. TM ns oraz 2 sem. TiL ns wykład 06. dr Adam Salomon 1 sem. TM ns oraz 2 sem. TiL ns wykład 06 dr Adam Salomon : ZATRUDNIENIE I BEZROBOCIE 2 Podaż pracy Podaż pracy jest określona przez decyzje poszczególnych pracowników, dotyczące ilości czasu, który chcą

Bardziej szczegółowo

Temat: Czynniki kształtujące wynik finansowy.

Temat: Czynniki kształtujące wynik finansowy. Wydział Zarządzania Rachunkowość finansowa Prowadzący: mgr Z. Niesyn Referat: Czynniki kształtujące wynik finansowy. Autor: Barbara Standarska Warszawa 14.12.2011 Temat: Czynniki kształtujące wynik finansowy.

Bardziej szczegółowo

Czym zajmuje się Organizacja Rynku?

Czym zajmuje się Organizacja Rynku? Czym zajmuje się Organizacja Rynku? Jest to dział Ekonomii, który bada zależno ności między strukturą rynku, zachowaniem firm i ich wynikami. To ujęcie (struktura( struktura-zachowanie-wyniki) zapoczątkowano

Bardziej szczegółowo

Teoria wyboru konsumenta. Marta Lubieniecka Tomasz Szemraj

Teoria wyboru konsumenta. Marta Lubieniecka Tomasz Szemraj Teoria wyboru konsumenta Marta Lubieniecka Tomasz Szemraj Teoria wyboru konsumenta 1) Przedmiot wyboru konsumenta na rynku towarów. 2) Zmienne decyzyjne, parametry rynkowe i preferencje jako warunki wyboru.

Bardziej szczegółowo

ZESTAW ĆWICZENIOWY Z ANALIZY EKONOMICZNEJ I EKONOMICZNO-FINANSOWEJ dr Henryk Zagórski

ZESTAW ĆWICZENIOWY Z ANALIZY EKONOMICZNEJ I EKONOMICZNO-FINANSOWEJ dr Henryk Zagórski ZESTAW ĆWICZENIOWY Z ANALIZY EKONOMICZNEJ I EKONOMICZNO-FINANSOWEJ dr Henryk Zagórski 1. W oparciu o poniŝsze informacje uzupełnij bilans analityczny: - wskaźnik płynności natychmiastowej 0,2 - wskaźnik

Bardziej szczegółowo

Bilans. A. Aktywa trwałe. I. Wartości niematerialne i prawne 1. Koszty zakończonych prac rozwojowych 2. Wartość firmy

Bilans. A. Aktywa trwałe. I. Wartości niematerialne i prawne 1. Koszty zakończonych prac rozwojowych 2. Wartość firmy Bilans Jest to podstawowy dokument księgowy, który jest podstawą dla zamknięcia rachunkowego roku obrotowego - bilans zamknięcia, a takŝe dla otwarcia kaŝdego następnego roku obrotowego - bilans otwarcia.

Bardziej szczegółowo

Planowanie przychodów ze sprzedaży na przykładzie przedsiębiorstwa z branży transportowej

Planowanie przychodów ze sprzedaży na przykładzie przedsiębiorstwa z branży transportowej M.Ryng Wroclaw University of Economycs Planowanie przychodów ze sprzedaży na przykładzie przedsiębiorstwa z branży transportowej Working paper Słowa kluczowe: Planowanie finansowe, metoda procentu od sprzedaży,

Bardziej szczegółowo

Sposób ustalania wyniku finansowego zależy m.in. od momentu i celu jego ustalania i nie ma wpływu na jego wysokość.

Sposób ustalania wyniku finansowego zależy m.in. od momentu i celu jego ustalania i nie ma wpływu na jego wysokość. 1 Zasady ustalanie wyniku finansowego IV moduł Ustalenie wyniku finansowego z działalności gospodarczej jednostki Wynik finansowy jest różnicą między przychodami dotyczącymi okresu sprawozdawczego a kosztami

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Handel międzynarodowy korzyści dla przedsiębiorstw i gospodarki

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Handel międzynarodowy korzyści dla przedsiębiorstw i gospodarki Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Handel międzynarodowy korzyści dla przedsiębiorstw i gospodarki dr Iwona Pawlas Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 23 maja 2011 r. 1 Handel międzynarodowy/ handel zagraniczny

Bardziej szczegółowo

Definicja ceny. I. Sobańska (red.), Rachunek kosztów i rachunkowość zarządcza, C.H. Beck, Warszawa 2003, s. 179

Definicja ceny. I. Sobańska (red.), Rachunek kosztów i rachunkowość zarządcza, C.H. Beck, Warszawa 2003, s. 179 Ceny Definicja ceny cena ilość pieniądza, którą płaci się za dobra i usługi w stosunkach towarowo-pieniężnych, których przedmiotem jest zmiana właściciela lub dysponenta będąca wyrazem wartości i zależna

Bardziej szczegółowo

OPCJE. Slide 1. This presentation or any of its parts cannot be used without prior written permission of Dom Inwestycyjny BRE Banku S..A.

OPCJE. Slide 1. This presentation or any of its parts cannot be used without prior written permission of Dom Inwestycyjny BRE Banku S..A. OPCJE Slide 1 Informacje ogólne definicje opcji: kupna (call)/sprzedaŝy (put) terminologia typy opcji krzywe zysk/strata Slide 2 Czym jest opcja KUPNA (CALL)? Opcja KUPNA (CALL) jest PRAWEM - nie zobowiązaniem

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE FINANSAMI W PROJEKTACH C.D. OCENA FINANSOWA PROJEKTU METODY OCENY EFEKTYWNOŚCI FINANSOWEJ PROJEKTU. Sabina Rokita

ZARZĄDZANIE FINANSAMI W PROJEKTACH C.D. OCENA FINANSOWA PROJEKTU METODY OCENY EFEKTYWNOŚCI FINANSOWEJ PROJEKTU. Sabina Rokita ZARZĄDZANIE FINANSAMI W PROJEKTACH C.D. OCENA FINANSOWA PROJEKTU METODY OCENY EFEKTYWNOŚCI FINANSOWEJ PROJEKTU Sabina Rokita Podział metod oceny efektywności finansowej projektów 1.Metody statyczne: Okres

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów pełnych -

Rachunek kosztów pełnych - Rachunek kosztów pełnych - kalkulacja dr Adam Chmielewski Jakie są cele rachunku kosztów? kalkulacja kosztów wycena zapasów ustalanie wyniku finansowego podejmowanie decyzji, np.: cenowych asortymentowych

Bardziej szczegółowo

Zad. 2 Podaj inne przykłady problemów mikroekonomicznych i makroekonomicznych.

Zad. 2 Podaj inne przykłady problemów mikroekonomicznych i makroekonomicznych. Lista 1 Zad 1. Które z następujących zagadnień mają charakter mikroekonomiczny, które zaś makroekonomiczny: a) dlaczego obniżyła się cena jabłek", b) dlaczego wzrósł poziom cen w Polsce", c) dlaczego wzrosło

Bardziej szczegółowo

Decyzje krótkoterminowe

Decyzje krótkoterminowe Decyzje krótkoterminowe Wykorzystanie rachunku kosztów zmiennych do podejmowania decyzji i krótkoterminowej oceny ich efektywności Analiza koszty rozmiary produkcji zysk CVP (ang. Cost Volume Profit) Założenia

Bardziej szczegółowo

Uzasadnienie do uchwały w sprawie uchwalenia wieloletniej prognozy finansowej

Uzasadnienie do uchwały w sprawie uchwalenia wieloletniej prognozy finansowej Uzasadnienie do uchwały w sprawie uchwalenia wieloletniej prognozy finansowej I. Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Województwa Opolskiego na lata 2012-2018 1. Zakres i uwarunkowania prawne

Bardziej szczegółowo

Temat Rynek i funkcje rynku. Elementy rynku. Rynek. Popyt i podaż. Cena - pieniężny wyraz wartości. Popyt Podaż Cena

Temat Rynek i funkcje rynku. Elementy rynku. Rynek. Popyt i podaż. Cena - pieniężny wyraz wartości. Popyt Podaż Cena Temat i funkcje rynku 1. Rynkowa a administracyjna koordynacja działań gospodarczych 2. opyt, podaż, cena równowagi 3. Czynniki wpływające na rozmiary popytu 4. Czynniki wpływające na rozmiary podaży 5.

Bardziej szczegółowo

Wyposażenie w czynniki produkcji a handel międzynarodowy WYKŁAD 3 Z MIĘDZYNARODOWYCH STOSUNKÓW GOSPODARCZYCH, CE UW

Wyposażenie w czynniki produkcji a handel międzynarodowy WYKŁAD 3 Z MIĘDZYNARODOWYCH STOSUNKÓW GOSPODARCZYCH, CE UW Wyposażenie w czynniki produkcji a handel międzynarodowy WYKŁAD 3 Z MIĘDZYNARODOWYCH STOSUNKÓW GOSPODARCZYCH, CE UW Wprowadzenie Handel można wyjaśnić poprzez zróżnicowanie wydajności pracy, jak w modelu

Bardziej szczegółowo

Logotyp webowy (72 dpi)

Logotyp webowy (72 dpi) Uproszczony Rachunek Zysków i Strat dla sklepu internetowego Łukasz Plutecki, CEO - Agencja Interaktywna NetArch PoniewaŜ wielokrotnie spotykam się z pytaniem w jaki sposób sporządzić uproszczony biznesplan

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE METODY STUDIUM PRZYPADKU W NAUCZANIU PRZEDMIOTÓW EKONOMICZNYCH - STUDIUM PRZYPADKU - MAGIC GAMES S.A.

WYKORZYSTANIE METODY STUDIUM PRZYPADKU W NAUCZANIU PRZEDMIOTÓW EKONOMICZNYCH - STUDIUM PRZYPADKU - MAGIC GAMES S.A. Marek Kunasz Uniwersytet Szczeciński WYKORZYSTANIE METODY STUDIUM PRZYPADKU W NAUCZANIU PRZEDMIOTÓW EKONOMICZNYCH - STUDIUM PRZYPADKU - MAGIC GAMES S.A. WSTĘP Metoda studium przypadku po raz pierwszy została

Bardziej szczegółowo

Utrata wartości aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego

Utrata wartości aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego Utrata wartości aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego Maciej Jurczyga Wstęp Jednym z trudniejszych zagadnień związanych ze sporządzaniem sprawozdań finansowych jest wycena aktywów z tytułu odroczonego

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia. Joanna Tyrowicz jtyrowicz@wne.uw.edu.pl http://www.wne.uw.edu.pl/~jtyrowicz

Mikroekonomia. Joanna Tyrowicz jtyrowicz@wne.uw.edu.pl http://www.wne.uw.edu.pl/~jtyrowicz Mikroekonomia Joanna Tyrowicz jtyrowicz@wne.uw.edu.pl http://www.wne.uw.edu.pl/~jtyrowicz 17.10.2009r. Mikroekonomia WNE UW 1 Co to jest monopol? Wybór monopolisty Dlaczego nie lubimy monopoli? Dlaczego

Bardziej szczegółowo

I. Podstawowe pojęcia ekonomiczne. /6 godzin /

I. Podstawowe pojęcia ekonomiczne. /6 godzin / PROPOZYCJA ROZKŁADU MATERIAŁU NAUCZANIA PRZEDMIOTU PODSTAWY EKONOMII dla zawodu: technik ekonomista-23,02,/mf/1991.08.09 liceum ekonomiczne, wszystkie specjalności, klasa I, semestr pierwszy I. Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 4: Podaż i równowaga rynkowa

Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 4: Podaż i równowaga rynkowa Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 4: Podaż i równowaga rynkowa Podstawowe pojęcia: rynek, podaż, krzywa podaż, prawo podaż, cena równowagi, cena maksymalna i minimalna, zmiana podaż dr inż. Anna Kiełbus

Bardziej szczegółowo

STWÓRZ BUDŻET SWOJEJ FIRMY

STWÓRZ BUDŻET SWOJEJ FIRMY STWÓRZ BUDŻET SWOJEJ FIRMY WSTĘP AGENDA Wstęp Co to jest budżet Elementy budżetu Rodzaje kosztów Excel Czas na pytania KILKA SŁÓW O PROWADZĄCYM Szymon Kurzyca Serial entrepreneur Doświadczenie w VC i BA

Bardziej szczegółowo

Przychody i koszty przedsiębiorstw transportowych (i nie tylko )

Przychody i koszty przedsiębiorstw transportowych (i nie tylko ) Przychody i koszty przedsiębiorstw transportowych (i nie tylko ) Przychód przedsiębiorstwa to ilość pieniędzy uzyskana ze sprzedaży dóbr i usług w danym okresie (np. 1 rok, 1 miesiąc itp.) Koszty przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo