Główny Instytut Górnictwa Zakład Oszczędności Energii i Ochrony Powietrza Krajowe Centrum WdroŜeń Czystszej Produkcji

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Główny Instytut Górnictwa Zakład Oszczędności Energii i Ochrony Powietrza Krajowe Centrum WdroŜeń Czystszej Produkcji"

Transkrypt

1 Główny Instytut Górnictwa Zakład Oszczędności Energii i Ochrony Powietrza Krajowe Centrum WdroŜeń Czystszej Produkcji Zarządzanie środowiskowe zgodne z wymaganiami normy ISO Wprowadzenie Coraz więcej przedsiębiorstw przemysłowych, a takŝe innych organizacji pragnie wykazać społeczeństwu, władzom państwowym i swoim kontrahentom, Ŝe są one przyjazne środowisku oraz Ŝe ich działalność uwzględnia wymogi prawa ochrony środowiska. Wynika to między innymi ze znacznego wzrostu świadomości ekologicznej społeczeństwa w ostatnich latach. Władze państwowe uwzględniają ten stan, zaostrzając regulacje prawne dotyczące środowiska. Niemałą rolę w kształtowaniu świadomości ekologicznej odgrywają równieŝ środki masowego przekazu oraz ruchy ekologiczne [1]. 1. Strategia zapobiegania i minimalizacji powstawania odpadów - niesformalizowany system zarządzania środowiskowego Odpowiedzią przemysłu na rosnące wymagania w dziedzinie ochrony środowiska było rozwinięcie prewencyjnej strategii, zwanej minimalizacją odpadów lub Czystszą Produkcją, która nie tylko jest skuteczniejsza od działań na końcu rury, ale prowadzi równieŝ do obniŝki kosztów produkcji przez zmniejszenie zuŝycia surowców i energii oraz poprawy jakości wyrobów. Czystsza Produkcja, jako prewencyjna strategia ochrony środowiska kładzie szczególny nacisk na wyeliminowanie lub minimalizację u źródła powstawania odpadów stałych, ścieków, zanieczyszczeń pyłowo - gazowych, oszczędność materiałów i surowców, paliw i energii, wody oraz innych zasobów naturalnych. System auditów środowiskowych prowadzonych przez przedsiębiorstwa zgodnie z zasadami Czystszej Produkcji rozwinął się w USA i Europie Zachodniej w drugiej połowie lat osiemdziesiątych, a na początku lat dziewięćdziesiątych XX wieku w krajach Europy Środkowej i Wschodniej.

2 Audity prowadzi się w oparciu o procedurę opisaną w poradniku Agencji Ochrony Środowiska USA z 1988 roku pt. Ocena moŝliwości minimalizacji odpadów (Waste Minimization Opportunity Assessment Manual) [2]. System zarządzania środowiskowego, oparty o procedurę minimalizacji odpadów, przedsiębiorstwo stosuje w sposób ciągły, korygując jego elementy, jeŝeli jest to potrzebne, w zaleŝności od zmieniających się uwarunkowań [3]. Procedura minimalizacji odpadów jest faktycznie rodzajem systemu zarządzania środowiskowego, obejmującym takie elementy jak: uzyskanie poparcia kierownictwa, sformułowanie polityki środowiskowej, stworzenie systemu organizacyjnego, analiza obowiązujących przepisów prawnych oraz oddziaływania organizacji na środowisko, wybór celów i zadań oraz ich realizacja. 2. Sformalizowane systemy zarządzania środowiskowego Przeglądy środowiskowe, audity i inne niesformalizowane systemy zarządzania środowiskowego nie zawsze zapewniają przedsiębiorstwu ciągłą zgodność z szybko zmieniającymi się regulacjami prawnymi. Do uzyskania takiej pewności potrzebny jest system zarządzania środowiskowego, który integruje całość zarządzania, który uwzględnia wszystkie aspekty podejścia do środowiska, i który opracowany jest w oparciu o wymagania określonej normy. Jeśli firma wdroŝyła taki system, moŝe poddać go procesowi certyfikacji, dokonywanemu przez niezaleŝną organizację akredytowaną w tym zakresie, w celu wykazania, Ŝe przyjęty system spełnia wymagania określone w normie Podstawowe normy i akty prawne określające wymagania w zakresie systemu zarządzania środowiskowego Norma BS 7750 Norma zarządzania środowiskowego BS 7750 została opracowana w 1991 roku przez British Standards Institution. Jej pierwsza wersja została ustanowiona w czerwcu 1992 roku. W kwietniu 1993 roku zakończono realizację programu pilotaŝowego, po czym norma została zweryfikowana i nowelizowana w styczniu 1994 r. [4]. Norma BS 7750 została wycofana w roku 1997 po ustanowieniu międzynarodowej normy ISO 14001, której dała podwaliny. 2

3 Rozporządzenie EMAS Uwzględniając zapisy Agendy 21 [5] Unia Europejska, wprowadziła w czerwcu 1993 r. system zarządzania i auditowania środowiskowego, tak zwany EMAS (Eco - Management and Audit Scheme) [6]. Rozporządzenie ustanawiające system EMAS zaczęło obowiązywać w krajach Unii Europejskiej w roku Był to dobrowolny system zarządzania dla przedsiębiorstw przemysłowych pragnących aktywnie działać na rzecz poprawy swojego oddziaływania na środowisko. W roku 2001 dokonano przeglądu wyŝej wymienionego rozporządzenia Unii Europejskiej oraz wprowadzono w nim zmiany, między innymi rozszerzające zakres jego stosowania [7]. Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej z dniem 1 maja 2004 roku spowodowało, Ŝe w kraju zaczęło obowiązywać rozporządzenie unijne - Rozporządzenie nr 761/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 marca 2001 r. w sprawie dobrowolnego uczestnictwa firm w systemie ekozarządzania i audytu (EMAS). Pełny tytuł rozporządzenia w języku angielskim brzmi: Regulation No 761/2001 of the European Parliament and of the Council of 19 March 2001 allowing voluntary participation by organisations in a Community eco-management and audit scheme (EMAS). Dnia 2 kwietnia 2009 r. Parlament Europejski i Rada przyjęły kolejną wersję rozporządzenia w sprawie dobrowolnego uczestnictwa organizacji w systemie ekozarządzania i audytu jest to tzw. EMAS III. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1221/2009 z dnia 25 listopada 2009 r. w sprawie dobrowolnego udziału organizacji w systemie ekozarządzania i audytu we Wspólnocie (EMAS), uchylające rozporządzenie (WE) nr 761/2001 oraz decyzje Komisji 2001/681/WE i 2006/193/WE zostało opublikowane dnia 22 grudnia 2009 r. w Dzienniku Urzędowym UE, seria L 342, tom 52 [8] Norma ISO W roku 1992, po sukcesie norm ISO serii 9000 odnoszących się do zarządzania jakością, organizacja ISO utworzyła Komitet Techniczny TC 207, którego zadaniem było opracowanie międzynarodowych norm dotyczących zarządzania środowiskowego. Pierwsze normy ISO serii (ISO 14001, ISO 14004, ISO 14010, ISO 14011, ISO 14012) zostały ustanowione jesienią 1996 roku. Polskie tłumaczenie normy ISO datowane jest na wrzesień 1998 r. [9]. Norma EN ISO 14001:1996 była w zakresie wymagań systemowych zbliŝona do wymagań normy BS Inne normy ISO serii dotyczą np. przeglądów środowiskowych, oceny efektów działalności środowiskowej, zarządzania cyklem Ŝycia wyrobu oraz etykietowania ekologicznego. 3

4 Znowelizowaną normę ISO wprowadzono 16 listopada 2004 r., a jej polski odpowiednik (PN-EN ISO 14001:2005: Systemy zarządzania środowiskowego. Wymagania i wytyczne stosowania) został ustanowiony przez Polski Komitet Normalizacyjny z datą 16 maja 2005 r. [10]. 3. System zarządzania środowiskowego według normy PN EN ISO 14001: Definicja systemu System zarządzania środowiskowego definiowany jest jako część ogólnego systemu zarządzania organizacji, wykorzystywana do opracowania i wdroŝenia jej polityki środowiskowej i zarządzania jej aspektami środowiskowymi Elementy systemu zarządzania środowiskowego według normy PN-EN ISO 14001:2005 Główne elementy systemu zarządzania środowiskowego obejmują: - politykę środowiskową, - planowanie, - wdraŝanie i funkcjonowanie, - sprawdzanie, - przegląd zarządzania Zapobieganie zanieczyszczeniom w ujęciu normy PN-EN ISO 14001:2005 Zapobieganie zanieczyszczeniom to: stosowanie procesów, praktyk, technik, materiałów, wyrobów, usług lub energii w celu uniknięcia, ograniczenia lub nadzorowania powstawania, emisji lub uwolnień wszelkiego rodzaju zanieczyszczeń lub odpadów w celu zmniejszenia negatywnych wpływów na środowisko. Przedstawiona powyŝej definicja zapobiegania zanieczyszczeniom uwzględnia podstawowe zasady Czystszej Produkcji. Podsumowanie Sformalizowane systemy zarządzania środowiskowego (ISO 14001, EMAS) pomagają przedsiębiorstwom w dostosowywaniu się do rosnących wymagań przepisów ochrony środowiska. Dobrą podstawą do wdraŝania systemu zgodnego z wymaganiami normy ISO jest funkcjonowanie w organizacji niesformalizowanego systemu zarządzania 4

5 środowiskowego, jaki stanowi Czystsza Produkcja. Utrwalenie w zarządzaniu firmą postępowania opartego o zasady Czystszej Produkcji znakomicie pomaga w spełnieniu wymagań zawartych w normie ISO 14001, a następnie spełnieniu dodatkowych wymagań, charakterystycznych dla unijnego rozporządzenia EMAS. Systemy zarządzania środowiskowego, spełniające wymagania normy ISO lub rozporządzenia EMAS rozpowszechniają się szybko w przemyśle światowym, jednak doprowadzenie do certyfikacji lub rejestracji systemu wymaga zaangaŝowania i wysiłku całej załogi przedsiębiorstwa oraz nakładów finansowych. W grudniu 2010 r. liczba wydanych na świecie certyfikatów zgodności z wymaganiami normy ISO wynosiła około [11]. Udział polskich organizacji w liczbie wydanych na świecie certyfikatów ISO stanowi około 1%. Certyfikowane organizacje funkcjonują w 155 krajach. W stosunku do roku 2009 liczba certyfikatów ISO wzrosła o około 12% (około certyfikatów). Krajami przodującymi w liczbie uzyskanych certyfikatów są: Chiny, Japonia i Hiszpania. MoŜna przypuszczać, Ŝe liczba certyfikowanych organizacji w Polsce i na świecie będzie rosła w najbliŝszych latach w znaczący sposób. Literatura 1. Nowosielski R.: Co to jest Czystsza Produkcja? Czystsza Produkcja w Polsce, 1996 Nr 1, Warszawa, Simpress 2. EPA USA Ocena moŝliwości minimalizacji odpadów (Waste Minimization Opportunity Assessment Manual, Praca zbiorowa: Czystsza Produkcja. Materiały szkoleniowe dla przedsiębiorstw. GIG Katowice, BS 7750: British Standard, Specification for Environmental Management Systems, Agenda 21 materiały konferencji ONZ Środowisko i rozwój - Rio de Janeiro, Council Regulation No 1836/93 allowing voluntary participation by companies in the industrial sector in a Community Eco-Management and Audit Scheme, EEC. 7 June 1993, Bruksela 7. Rozporządzenie nr 761/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 marca 2001 r. w sprawie dobrowolnego uczestnictwa firm w systemie ekozarządzania i audytu (EMAS), Bruksela 5

6 8. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1221/2009 z dnia 25 listopada 2009 r. w sprawie dobrowolnego udziału organizacji w systemie ekozarządzania i audytu we Wspólnocie (EMAS), uchylające rozporządzenie (WE) nr 761/2001 oraz decyzje Komisji 2001/681/WE i 2006/193/WE 9. PN-EN ISO 14001:1998: Systemy zarządzania środowiskowego. Specyfikacja i wytyczne stosowania 10. PN-EN ISO 14001:2005: Systemy zarządzania środowiskowego. Wymagania i wytyczne stosowania 11. The ISO Survey of Certifications 2010 Opracowanie materiału: dr inŝ. Jacek Boba Kontakt: dr inŝ. Jacek Boba Główny Instytut Górnictwa Krajowe Centrum WdroŜeń Czystszej Produkcji Katowice, Plac Gwarków 1 tel. (32) , fax (32) Niniejszy materiał opracowano w ramach projektu Czystsza Produkcja i zrównowaŝony rozwój - dofinansowanego przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Materiał rozprowadzany jest bezpłatnie podczas seminariów promujących Czystszą Produkcję i zarządzanie środowiskowe. 6

Główny Instytut Górnictwa Zakład Oszcz dno ci Energii i Ochrony Powietrza Krajowe Centrum Wdro e Czystszej Produkcji

Główny Instytut Górnictwa Zakład Oszcz dno ci Energii i Ochrony Powietrza Krajowe Centrum Wdro e Czystszej Produkcji Główny Instytut Górnictwa Zakład Oszcz dno ci Energii i Ochrony Powietrza Krajowe Centrum Wdro e Czystszej Produkcji Zarz dzanie rodowiskowe zgodne z wymaganiami normy ISO 14001 Wprowadzenie Coraz wi cej

Bardziej szczegółowo

Główny Instytut Górnictwa Zakład Oszczędności Energii i Ochrony Powietrza Krajowe Centrum WdroŜeń Czystszej Produkcji

Główny Instytut Górnictwa Zakład Oszczędności Energii i Ochrony Powietrza Krajowe Centrum WdroŜeń Czystszej Produkcji Główny Instytut Górnictwa Zakład Oszczędności Energii i Ochrony Powietrza Krajowe Centrum WdroŜeń Czystszej Produkcji EMAS - system zarządzania ochroną środowiska w Unii Europejskiej Wprowadzenie W następstwie

Bardziej szczegółowo

Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem

Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem Do najbardziej znanych systemów zarządzania środowiskiem należą: europejski EMAS światowy ISO 14000 Normy ISO serii 14000 1991 rok -Mędzynarodowa

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania ekologicznego EMAS, GMP, GLP, GHP ISO 14000, ISO 9000

Systemy zarządzania ekologicznego EMAS, GMP, GLP, GHP ISO 14000, ISO 9000 Systemy zarządzania ekologicznego EMAS, GMP, GLP, GHP ISO 14000, ISO 9000 EMAS - system zarządzania ekologicznego Rozporządzenie Rady EWG nr 1836/93, umożliwiające dobrowolny udział (uczestnictwo) przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Etapy wdraŝania Systemu Zarządzania Jakością zgodnego z ISO 9001:2008

Etapy wdraŝania Systemu Zarządzania Jakością zgodnego z ISO 9001:2008 1 2 Etapy wdraŝania Systemu Zarządzania Jakością zgodnego z ISO 9001:2008 Etapy wdraŝania Systemu Zarządzania Jakością zgodnego z ISO 9001:2008 3 Agenda 4 Jaki powinien być System Zarządzania wg norm serii

Bardziej szczegółowo

EMAS w nowych przepisach o gospodarce odpadami. Maciej Krzyczkowski Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska

EMAS w nowych przepisach o gospodarce odpadami. Maciej Krzyczkowski Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska EMAS w nowych przepisach o gospodarce odpadami Maciej Krzyczkowski Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska Ochrona środowiska w Polsce Ochrona środowiska w Polsce 500 aktów prawnych Eco-Management and Audit

Bardziej szczegółowo

Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą. dr Adam Jabłoński

Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą. dr Adam Jabłoński 2012 Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą dr Adam Jabłoński GENEZA POWSTANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO Konferencja w Rio de Janeiro 1992 r. 27 Zasad Zrównoważonego Rozwoju Karta Biznesu Zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001. Mariola Witek

Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001. Mariola Witek Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001 Mariola Witek Przedmiot wykładu 1.Rozwój systemów zarządzania jakością (SZJ) 2.Potrzeba posiadania formalnych SZJ 3.Korzyści

Bardziej szczegółowo

Ekoinnowacje w zarządzaniu przedsiębiorstwem

Ekoinnowacje w zarządzaniu przedsiębiorstwem Ekoinnowacje w zarządzaniu przedsiębiorstwem dr hab. inż. Alina Matuszak-Flejszman, prof. nadzw. UEP Poznań, 17 listopada 2014 r. AGENDA Innowacyjne podejście do zarządzania przedsiębiorstwem Warunki i

Bardziej szczegółowo

Główny Instytut Górnictwa Zakład Oszczędności Energii i Ochrony Powietrza Krajowe Centrum WdroŜeń Czystszej Produkcji

Główny Instytut Górnictwa Zakład Oszczędności Energii i Ochrony Powietrza Krajowe Centrum WdroŜeń Czystszej Produkcji Główny Instytut Górnictwa Zakład Oszczędności Energii i Ochrony Powietrza Krajowe Centrum WdroŜeń Czystszej Produkcji Czystsza Produkcja nowoczesna strategia ochrony środowiska Wprowadzenie KaŜda działalność

Bardziej szczegółowo

Weryfikacja i walidacja w systemie EMAS. Biuro Certyfikacji Systemów Zarządzania PRS S.A. Grzegorz Marchewka

Weryfikacja i walidacja w systemie EMAS. Biuro Certyfikacji Systemów Zarządzania PRS S.A. Grzegorz Marchewka Weryfikacja i walidacja w systemie EMAS Biuro Certyfikacji Systemów Zarządzania PRS S.A. Grzegorz Marchewka EMAS (Eco Management and Audit Scheme) Wspólnotowy System Ekozarządzania i Audytu Rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Nowe regulacje prawne a EMAS. Maciej Krzyczkowski Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska

Nowe regulacje prawne a EMAS. Maciej Krzyczkowski Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska Nowe regulacje prawne a EMAS Maciej Krzyczkowski Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska Ochrona środowiska w Polsce Ochrona środowiska w Polsce 500 aktów prawnych Gospodarka odpadami - zmiany w przepisach

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie środowiskiem w przezdsiębiorstwie. Tomasz Poskrobko

Zarządzanie środowiskiem w przezdsiębiorstwie. Tomasz Poskrobko Zarządzanie środowiskiem w przezdsiębiorstwie Tomasz Poskrobko Etapy rozwoju modelu ochrony środowiska w przedsiębiorstwie strategia czystszej produkcji strategia zarządzania obciążeniem strategia zarządzania

Bardziej szczegółowo

KLIENCI KIENCI. Wprowadzenie normy ZADOWOLE NIE WYRÓB. Pomiary analiza i doskonalenie. Odpowiedzialnoś ć kierownictwa. Zarządzanie zasobami

KLIENCI KIENCI. Wprowadzenie normy ZADOWOLE NIE WYRÓB. Pomiary analiza i doskonalenie. Odpowiedzialnoś ć kierownictwa. Zarządzanie zasobami SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ ISO Jakość samą w sobie trudno jest zdefiniować, tak naprawdę pod tym pojęciem kryje się wszystko to co ma związek z pewnymi cechami - wyrobu lub usługi - mającymi wpływ na

Bardziej szczegółowo

i Środowisko Priorytet IV

i Środowisko Priorytet IV Priorytet IV Przedsięwzięcia dostosowujące przedsiębiorstwa do wymogów ochrony środowiska Marzena Słupeczańska Dyrektor Departamentu Przedsięwzięć Strukturalnych NFOŚiGW ŁĄCZNA ALOKACJA ŚRODKÓW Wsparcie

Bardziej szczegółowo

JUBILEUSZOWA KONFERENCJA STOWARZYSZENIA POLSKIE FORUM ISO 14000 Warszawa, 17-18 kwietnia 2012 r. Anna Wajnbergier, Małgorzata Wybacz

JUBILEUSZOWA KONFERENCJA STOWARZYSZENIA POLSKIE FORUM ISO 14000 Warszawa, 17-18 kwietnia 2012 r. Anna Wajnbergier, Małgorzata Wybacz JUBILEUSZOWA KONFERENCJA STOWARZYSZENIA POLSKIE FORUM ISO 14000 Warszawa, 17-18 kwietnia 2012 r. Anna Wajnbergier, Małgorzata Wybacz Agenda Dlaczego EMAS? Polskie Forum ISO 14000 a EMAS. EMAS dzisiaj.

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA DOKUMENT NADZOROWANY W WERSJI ELEKTRONICZNEJ Wydanie 07 Urząd Miasta Płocka. Księga środowiskowa

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA DOKUMENT NADZOROWANY W WERSJI ELEKTRONICZNEJ Wydanie 07 Urząd Miasta Płocka. Księga środowiskowa Strona 1 1. Księga Środowiskowa Księga Środowiskowa to podstawowy dokument opisujący strukturę i funkcjonowanie wdrożonego w Urzędzie Systemu Zarządzania Środowiskowego zgodnego z wymaganiami normy PN-EN

Bardziej szczegółowo

ISO 14000 w przedsiębiorstwie

ISO 14000 w przedsiębiorstwie ISO 14000 w przedsiębiorstwie Rodzina norm ISO 14000 TC 207 ZARZADZANIE ŚRODOWISKOWE SC1 System zarządzania środowiskowego SC2 Audity środowiskowe SC3 Ekoetykietowanie SC4 Ocena wyników ekologicznych SC5

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania bezpieczeństwem informacji: co to jest, po co je budować i dlaczego w urzędach administracji publicznej

Systemy zarządzania bezpieczeństwem informacji: co to jest, po co je budować i dlaczego w urzędach administracji publicznej Systemy zarządzania bezpieczeństwem informacji: co to jest, po co je budować i dlaczego w urzędach administracji publicznej Wiesław Paluszyński Prezes zarządu TI Consulting Plan prezentacji Zdefiniujmy

Bardziej szczegółowo

Zasady GMP/GHP, które należy wdrożyć przed wprowadzeniem HACCP

Zasady GMP/GHP, które należy wdrożyć przed wprowadzeniem HACCP System HACCP Od przystąpienia Polski do Unii Europejskiej wszystkie firmy zajmujące się produkcją i dystrybucją żywności muszą wdrożyć i stosować zasady systemu HACCP. Przed opisaniem podstaw prawnych

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie energią. Norma ISO 50001:2011, korzyści wynikające z wdroŝenia systemu. Jacek Walski PREDA Szczecin,28.03.2014 r.

Zarządzanie energią. Norma ISO 50001:2011, korzyści wynikające z wdroŝenia systemu. Jacek Walski PREDA Szczecin,28.03.2014 r. Zarządzanie energią. Norma ISO 50001:2011, korzyści wynikające z wdroŝenia systemu Jacek Walski PREDA Szczecin,28.03.2014 r. Zarządzanie energią. Gospodarka energetyczna polegająca na niekontrolowanej

Bardziej szczegółowo

ISO 9001:2008. Zmiany w normie, zasady okresu przejściowego w certyfikacji. Na podstawie opublikowanej normy ISO 9001:2008

ISO 9001:2008. Zmiany w normie, zasady okresu przejściowego w certyfikacji. Na podstawie opublikowanej normy ISO 9001:2008 ISO 9001:2008 Zmiany w normie, zasady okresu przejściowego w certyfikacji Na podstawie opublikowanej normy ISO 9001:2008 DNV Industry, Global MSC, 2008-11-20 Wersja polska prezentacji: Tomasz Goduński,

Bardziej szczegółowo

V Ogólnopolska Konferencja nt. Systemów Zarządzania w Energetyce. Forum ISO 14000 INEM Polska. Polskie Forum ISO 14000 INEM Polska

V Ogólnopolska Konferencja nt. Systemów Zarządzania w Energetyce. Forum ISO 14000 INEM Polska. Polskie Forum ISO 14000 INEM Polska Forum ISO 14000 INEM Polska Polskie Forum ISO 14000 INEM Polska Wymagania norm: ISO 9001, ISO 14001 oraz PN-N-18001 dotyczące dostawców i podwykonawców. Szczyrk, 24 27. 09. 2006r. Maciej Kostrzanowski

Bardziej szczegółowo

ISO 14001:2004, Rozporządzenie EMAS kroki w kierunku zmian wzorców produkcji i usług ewolucja strategii ochrony środowiska Lucyna Kandora

ISO 14001:2004, Rozporządzenie EMAS kroki w kierunku zmian wzorców produkcji i usług ewolucja strategii ochrony środowiska Lucyna Kandora ISO 14001:2004, Rozporządzenie EMAS kroki w kierunku zmian wzorców produkcji i usług ewolucja strategii ochrony środowiska Lucyna Kandora Politechnika Śląska w Gliwicach; Wydział Organizacji i Zarządzania

Bardziej szczegółowo

CP pomostem wdrażania znormalizowanych systemów zarządzania, narzędzia doskonalenia.

CP pomostem wdrażania znormalizowanych systemów zarządzania, narzędzia doskonalenia. Żywiecka Fabryka Sprzętu Szpitalnego FAMED S.A. CP pomostem wdrażania znormalizowanych systemów zarządzania, narzędzia doskonalenia. Kwiecień 2006 Bielsko-Biała. LIDER CP 2001 Prezentacja Przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Zmiany wymagań normy ISO 14001

Zmiany wymagań normy ISO 14001 Zmiany wymagań normy ISO 14001 Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (ISO) opublikowała 15 listopada br. zweryfikowane i poprawione wersje norm ISO 14001 i ISO 14004. Od tego dnia są one wersjami obowiązującymi.

Bardziej szczegółowo

Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez

Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez KONCEPCJA SYSTEMU JAKOŚCI zgodnie z wymaganiami norm ISO serii 9000 dr Lesław Lisak Co to jest norma? Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez upoważnioną

Bardziej szczegółowo

STANDARDY I SYSTEMY ZARZĄDZANIA PORTAMI LOTNICZYMI 2013

STANDARDY I SYSTEMY ZARZĄDZANIA PORTAMI LOTNICZYMI 2013 Wersja Jednostka realizująca Typ Poziom Program Profil Blok Grupa Kod Semestr nominalny Język prowadzenia zajęć Liczba punktów ECTS Liczba godzin pracy studenta związanych z osiągnięciem efektów Liczba

Bardziej szczegółowo

EFEKTY WDROŻENIA SYSTEMU ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO ZGODNEGO Z WYMAGANIAMI NORMY ISO 14001 W WYBRANYCH ORGANIZACJACH

EFEKTY WDROŻENIA SYSTEMU ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO ZGODNEGO Z WYMAGANIAMI NORMY ISO 14001 W WYBRANYCH ORGANIZACJACH PRACE NAUKOWE GIG GÓRNICTWO I ŚRODOWISKO RESEARCH REPORTS MINING AND ENVIRONMENT Kwartalnik Quarterly 1/2007 Jacek Boba, Aleksandra Saratowicz EFEKTY WDROŻENIA SYSTEMU ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO ZGODNEGO

Bardziej szczegółowo

Normy ISO serii 9000. www.greber.com.pl. Normy ISO serii 9000. Tomasz Greber (www.greber.com.pl) dr inż. Tomasz Greber. www.greber.com.

Normy ISO serii 9000. www.greber.com.pl. Normy ISO serii 9000. Tomasz Greber (www.greber.com.pl) dr inż. Tomasz Greber. www.greber.com. Normy ISO serii 9000 dr inż. Tomasz Greber www.greber.com.pl www.greber.com.pl 1 Droga do jakości ISO 9001 Organizacja tradycyjna TQM/PNJ KAIZEN Organizacja jakościowa SIX SIGMA Ewolucja systemów jakości

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 14 lutego 2012 r. Pozycja 166 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 1 lutego 2012 r.

Warszawa, dnia 14 lutego 2012 r. Pozycja 166 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 1 lutego 2012 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 14 lutego 2012 r. Pozycja 166 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 1 lutego 2012 r. w sprawie wzoru wniosku o rejestrację organizacji w rejestrze

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Janusz Bronisław Berdowski EUROPEJSKA UCZELNIA INFORMATYCZNO-EKONOMICZNA W WARSZAWIE ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Od jakości nie ma odwrotu, gdyż na rynku globalnym nie walczy się tylko ceną

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do Zarządzania Środowiskowego

Wprowadzenie do Zarządzania Środowiskowego Wprowadzenie do Zarządzania Środowiskowego co to jest: certyfikat na ISO 14001? certyfikat zgodności z ISO 14001 2 = wydane przez neutralną i wiarygodną organizację zaświadczenie, że w naszej organizacji

Bardziej szczegółowo

Akredytacja laboratoriów wg PN-EN ISO/IEC 17025:2005

Akredytacja laboratoriów wg PN-EN ISO/IEC 17025:2005 Akredytacja laboratoriów wg PN-EN ISO/IEC 17025:2005 Marek Misztal ENERGOPOMIAR Sp. z o.o. Biuro Systemów Zarządzania i Ocen Nowe Brzesko, 26 września 2006 r. Czy systemy zarządzania są nadal dobrowolne?

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO

SYSTEMY ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO Auditor wewnętrzny Systemu Zarządzania Środowiskowego 26 27.11.2012 Szczecin SYSTEMY ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO 1 Co to jest System Zarządzania Środowiskowego (SZŚ)? 2 Zarządzanie: - sposób realizacji

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE ŚRODOWISKIEM

ZARZĄDZANIE ŚRODOWISKIEM ZARZĄDZANIE ŚRODOWISKIEM Co jest istotą systemu zarządzania środowiskowego wg normy ISO 14001? System zarządzania środowiskowego stanowi część systemu zarządzania organizacji. Istota SZŚ wg normy ISO 14001

Bardziej szczegółowo

Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001)

Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001) Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001) ROMAN KOŁODZIEJ IV Konferencja Naukowo-Techniczna,,Utrzymanie ruchu w przemyśle spożywczym Szczyrk, 26 kwietnia 2012 r. 1 PLAN

Bardziej szczegółowo

Przewodnik ISO 14000

Przewodnik ISO 14000 Przewodnik ISO 14000 Materiały informacyjne nt. wdrażania systemu zarządzania środowiskowego wg norm ISO serii 14000 Opracowano w ramach zamówienia Ministerstwa Gospodarki i Pracy Wydanie II uzupełnione,

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EKOLOGICZNE DOTYCZĄCE OPAKOWAŃ

WYMAGANIA EKOLOGICZNE DOTYCZĄCE OPAKOWAŃ CENTRALNY OŚRODEK BADAWCZO-ROZWOJOWY OPAKOWAŃ 02-942 WARSZAWA, UL. KONSTANCIŃSKA 11 ZAKŁAD EKOLOGII OPAKOWAŃ Tel. 0-22 842 20 11 w. 18, faks: 0-22 842 23 03, e-mail: ekopack@cobro.org.pl Hanna Żakowska

Bardziej szczegółowo

Eko-innowacje oraz technologie środowiskowe. Konferencja Inaugurująca projekt POWER w Małopolsce Kraków, 4 marca 2009 r.

Eko-innowacje oraz technologie środowiskowe. Konferencja Inaugurująca projekt POWER w Małopolsce Kraków, 4 marca 2009 r. Eko-innowacje oraz technologie środowiskowe Cel projektu Promocja rozwoju oraz wyboru technologii, które w małym zakresie obciąŝająśrodowisko naturalne w regionach partnerskich Technologie środowiskowe

Bardziej szczegółowo

Program akredytacji weryfikatorów środowiskowych EMAS. Krzysztof Woźniak, Barbara Zengel Warszawa, 19.12.2013

Program akredytacji weryfikatorów środowiskowych EMAS. Krzysztof Woźniak, Barbara Zengel Warszawa, 19.12.2013 Program akredytacji weryfikatorów środowiskowych EMAS Krzysztof Woźniak, Barbara Zengel Warszawa, 19.12.2013 Definicje Akredytacja poświadczenie przez krajową jednostkę akredytującą, że jednostka oceniająca

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE 2. Projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju.

SZKOLENIE 2. Projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju. SZKOLENIE 2 Projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju. FAMED Żywiec S.A. Dokumentacja Systemu Zarządzania zgodnego z PN-EN ISO

Bardziej szczegółowo

Postępowanie na opracowanie i wdrożenie systemu zarządzania środowiskowego według wymagań normy ISO 14001 i Rozporządzenia EMAS w Oddziałach IMGW-PIB

Postępowanie na opracowanie i wdrożenie systemu zarządzania środowiskowego według wymagań normy ISO 14001 i Rozporządzenia EMAS w Oddziałach IMGW-PIB Postępowanie na opracowanie i wdrożenie systemu zarządzania środowiskowego według wymagań normy ISO 14001 i Rozporządzenia EMAS w Oddziałach IMGW-PIB Joanna Kozłowska p.o. Kierownik Biura Organizacyjno-Prawnego

Bardziej szczegółowo

Środki zarządzania środowiskowego w świetle EMAS na wybranych przykładach wykorzystanie systemu zamówień publicznych

Środki zarządzania środowiskowego w świetle EMAS na wybranych przykładach wykorzystanie systemu zamówień publicznych Środki zarządzania środowiskowego w świetle EMAS na wybranych przykładach wykorzystanie systemu zamówień publicznych Maciej Krzyczkowski Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska Generalna Dyrekcja Ochrony

Bardziej szczegółowo

Ramowe Porozumienie. (zaakceptowane przez Komitet 17 czerwca 2008)

Ramowe Porozumienie. (zaakceptowane przez Komitet 17 czerwca 2008) Ramowe Porozumienie Społeczne i środowiskowe standardy raportowania w Europejskim Przemyśle Skórzanym/Garbarstwie Sektorowy Komitet Dialogu Społecznego Przemysłu Skórzanego i Garbarstwa (zaakceptowane

Bardziej szczegółowo

ROZWÓJ KONCEPCJI OCHRONY ŚRODOWISKA

ROZWÓJ KONCEPCJI OCHRONY ŚRODOWISKA ROZWÓJ KONCEPCJI OCHRONY ŚRODOWISKA Rozwój koncepcji ochrony środowiska 1985 1995 Raporty środowiskowe 1990 Normy SZŚ Zarządzanie Środowiskowe 1980 Podejście procesowe 1970 1960 Rozwiązania końca rury

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie jakością, środowiskiem oraz bezpieczeństwem w praktyce gospodarczej. Maciej Urbaniak.

Zarządzanie jakością, środowiskiem oraz bezpieczeństwem w praktyce gospodarczej. Maciej Urbaniak. Zarządzanie jakością, środowiskiem oraz bezpieczeństwem w praktyce gospodarczej. Maciej Urbaniak. Książka stanowi szerokie kompendium wiedzy z zakresu systemów zarządzania. Stanowić ona może cenną pomoc

Bardziej szczegółowo

ISO 9001 + 3 kroki w przód = ISO 27001. ISO Polska - Rzeszów 22 stycznia 2009r. copyright (c) 2007 DGA S.A. All rights reserved.

ISO 9001 + 3 kroki w przód = ISO 27001. ISO Polska - Rzeszów 22 stycznia 2009r. copyright (c) 2007 DGA S.A. All rights reserved. ISO 9001 + 3 kroki w przód = ISO 27001 ISO Polska - Rzeszów 22 stycznia 2009r. O NAS Co nas wyróŝnia? Jesteśmy I publiczną spółką konsultingową w Polsce! 20 kwietnia 2004 r. zadebiutowaliśmy na Giełdzie

Bardziej szczegółowo

Przewodnik ISO 14000

Przewodnik ISO 14000 Przewodnik ISO 14000 Materiały informacyjne nt. wdrażania systemu zarządzania środowiskowego wg norm ISO serii 14000 Opracowano w ramach zamówienia Ministerstwa Gospodarki w Warszawie GŁÓWNY INSTYTUT GÓRNICTWA

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 270. ds. Zarządzania Środowiskowego

PLAN DZIAŁANIA KT 270. ds. Zarządzania Środowiskowego Strona 2 PLAN DZIAŁANIA KT 270 ds. Zarządzania Środowiskowego STRESZCZENIE Komitet Techniczny ds. Zarządzania Środowiskowego został powołany 27.02.1997 r. w ramach Polskiego Komitetu Normalizacyjnego.

Bardziej szczegółowo

Szkolenia DQS Polska 2006

Szkolenia DQS Polska 2006 AW Auditor wewnętrzny DQS I edycja szkolenia 20-22.02.2006 II edycja szkolenia 02-04.10.2006 Szkolenie skierowane jest do kandydatów na auditorów wewnętrznych oraz dla auditorów wewnętrznych systemu zarządzania

Bardziej szczegółowo

SH-INFO SYSTEM SP. Z O.O.

SH-INFO SYSTEM SP. Z O.O. OFERTA FIRMY SH-INFO SYSTEM SP. Z O.O. UL. ARMII KRAJOWEJ 9A 41-506 CHORZÓW NA WDROśENIE NORMY JAKOŚCI ISO 9001:2000 CHORZÓW, 2008-06-20 1 :2000 SPIS TREŚCI: 1. KILKA SŁÓW O ISO... 3 2. DANE KONTAKTOWE

Bardziej szczegółowo

Management Systems in Production Engineering No 4(8), 2012

Management Systems in Production Engineering No 4(8), 2012 ROZWÓJ INSTRUMENTÓW ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU SEKTORA PRZEDSIĘBIORSTW THE DEVELOPMENT OF INSTRUMENTS OF SUSTAINABLE DEVELOPMENT OF THE ENTERPRISES SECTOR Leszek KAŹMIERCZAK-PIWKO Uniwersytet Zielonogórski

Bardziej szczegółowo

Komunikat nr 115 z dnia 12.11.2012 r.

Komunikat nr 115 z dnia 12.11.2012 r. Komunikat nr 115 z dnia 12.11.2012 r. w sprawie wprowadzenia zmian w wymaganiach akredytacyjnych dla jednostek certyfikujących systemy zarządzania bezpieczeństwem informacji wynikających z opublikowania

Bardziej szczegółowo

Wymagania EMAS II. Andrzej Ociepa Ekoekspert Sp. z o.o. Główny Specjalista Forum ISO 14000 Prezes Stowarzyszenia

Wymagania EMAS II. Andrzej Ociepa Ekoekspert Sp. z o.o. Główny Specjalista Forum ISO 14000 Prezes Stowarzyszenia Wymagania EMAS II Andrzej Ociepa Ekoekspert Sp. z o.o. Główny Specjalista Forum ISO 14000 Prezes Stowarzyszenia Cele systemu zarzdzania rodowiskowego Podstawowym celem zaprojektowania i wdroenia systemu

Bardziej szczegółowo

TRANSPORTOWY DOZÓR TECHNICZNY JEDNOSTKA CERTYFIKUJĄCA TDT-CERT. Ile zabiegów a jakie korzyści w związku z certyfikacją systemów zarządzania?

TRANSPORTOWY DOZÓR TECHNICZNY JEDNOSTKA CERTYFIKUJĄCA TDT-CERT. Ile zabiegów a jakie korzyści w związku z certyfikacją systemów zarządzania? Ile zabiegów a jakie korzyści w związku z certyfikacją systemów zarządzania? Certyfikacja systemów zarządzania - normy PN-EN ISO 9001:2009 Systemy zarządzania jakością. Wymagania. PN-EN ISO 14001:2005

Bardziej szczegółowo

Budowanie skutecznych systemów zarządzania opartych na normach ISO

Budowanie skutecznych systemów zarządzania opartych na normach ISO UKatalog Szkoleń: Budowanie skutecznych systemów zarządzania opartych na normach ISO UBlok I Podejście procesowe: Zarządzanie procesowe (2 dni) Definicje procesu, zarządzanie procesami, podział i identyfikowanie

Bardziej szczegółowo

Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020

Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020 Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020 Katowice, maj 2014 roku Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020

Bardziej szczegółowo

Efekty wdrożenia systemu EMAS w Ministerstwie Środowiska

Efekty wdrożenia systemu EMAS w Ministerstwie Środowiska Efekty wdrożenia systemu EMAS w Ministerstwie Środowiska Monika Dziadkowiec Dyrektor Generalna Warszawa, 5.07.2012 r. Ministerstwo Środowiska, poprzez współtworzenie polityki państwa, troszczy się o środowisko

Bardziej szczegółowo

Wiarygodna ocena zanieczyszczeń środowiska w akredytowanym laboratorium. zgodnie z systemem QSHE. (Quality, Safety, Health, Environment)

Wiarygodna ocena zanieczyszczeń środowiska w akredytowanym laboratorium. zgodnie z systemem QSHE. (Quality, Safety, Health, Environment) Wiarygodna ocena zanieczyszczeń środowiska w akredytowanym laboratorium zgodnie z systemem QSHE (Quality, Safety, Health, Environment QSHE System QSHE (Quality, Safety, Health, Environment to zintegrowane

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Normy ISO serii 9000 Zostały uznane za podstawę wyznaczania standardów zarządzania jakością Opublikowane po raz

Bardziej szczegółowo

Zmiany w standardzie ISO dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka

Zmiany w standardzie ISO dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka Zmiany w standardzie ISO 9001 dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka 1 W prezentacji przedstawiono zmiany w normie ISO 9001 w oparciu o projekt komitetu. 2 3 4 5 6 Zmiany w zakresie terminów używanych

Bardziej szczegółowo

EMAS w Polsce. Robert Pochyluk

EMAS w Polsce. Robert Pochyluk Robert Pochyluk EMAS w Polsce Po kilku latach oczekiwania, polskie organizacje, które wdrożyły system zarządzania środowiskowego uzyskały formalną możliwość rejestracji w systemie EMAS. System ten, który

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania środowiskiem jako element zrównowaŝonego rozwoju (system EMAS)

Systemy zarządzania środowiskiem jako element zrównowaŝonego rozwoju (system EMAS) Moduł II. Nowoczesne systemy zarządzania środowiskiem Systemy zarządzania środowiskiem jako element zrównowaŝonego rozwoju (system EMAS) Katowice, 30 listopada 2012 1 Włodzimierz A. Sokół Prowadzący zajęcia

Bardziej szczegółowo

10. WŁĄCZANIE ASPEKTÓW EKOLOGICZNYCH DO POLITYK SEKTOROWYCH. 10.1 Zagadnienia ochrony środowiska w ujęciu sektorowym

10. WŁĄCZANIE ASPEKTÓW EKOLOGICZNYCH DO POLITYK SEKTOROWYCH. 10.1 Zagadnienia ochrony środowiska w ujęciu sektorowym 10. WŁĄCZANIE ASPEKTÓW EKOLOGICZNYCH DO POLITYK SEKTOROWYCH 10.1 Zagadnienia ochrony środowiska w ujęciu sektorowym Przeciwdziałaniem dla niekontrolowanej ekspansji gospodarczej jest przyjęcie zasad zrównowaŝonego

Bardziej szczegółowo

I. 1) NAZWA I ADRES: Instytut Techniki Budowlanej, ul. Filtrowa 1, 00-611 Warszawa, woj.

I. 1) NAZWA I ADRES: Instytut Techniki Budowlanej, ul. Filtrowa 1, 00-611 Warszawa, woj. Warszawa: Usługa doradcza w zakresie opracowania i wdroŝenia zintegrowanego systemu za-rządzania w Instytucie Techniki Budowlanej w ramach realizacji projektu - Rozwój in-frastruktury informatycznej -

Bardziej szczegółowo

EKOTECHNOLOGIE. film Ekotechnologia EKOTECHNOLOGIE ZASADY OCHRONY ŚRODOWISKA

EKOTECHNOLOGIE. film Ekotechnologia EKOTECHNOLOGIE ZASADY OCHRONY ŚRODOWISKA EKOTECHNOLOGIE 1. WPROWADZENIE film Ekotechnologia dr Aleksandra Bielicka-Giełdoń - Katedra Technologii Środowiska, Uniwersytet Gdański,Wydział Chemii, Rok akademicki 2014/2015 1 2 EKOTECHNOLOGIE OCHRONA

Bardziej szczegółowo

System Zarządzania Energią

System Zarządzania Energią System Zarządzania Energią Seminarium w ramach Forum ISO 14000 24.03.2011, Warszawa Andrzej Ociepa Główny Specjalista Ekoekspert, Warszawa, Stowarzyszenie Polskie Forum ISO 14000 Definicja systemu zarządzania

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY ERGONOMII i BHP. - System zarządzania. bezpieczeństwem i higieną pracy

PODSTAWY ERGONOMII i BHP. - System zarządzania. bezpieczeństwem i higieną pracy PODSTAWY ERGONOMII i BHP - System zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy Ciągłe doskonalenie Przegląd zarządzania ZaangaŜowanie kierownictwa oraz polityka BHP Planowanie Sprawdzanie oraz działania

Bardziej szczegółowo

PRAKTYCZNE ASPEKTY WDRAŻANIA BAT W SEKTORZE PRODUKCJI

PRAKTYCZNE ASPEKTY WDRAŻANIA BAT W SEKTORZE PRODUKCJI Seminarium Informacyjno-promocyjne projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju. PRAKTYCZNE ASPEKTY WDRAŻANIA BAT W SEKTORZE PRODUKCJI

Bardziej szczegółowo

Responsible Care Cefic vision

Responsible Care Cefic vision Responsible Care Cefic vision Ramowy System Zarzadzania i Kwestionariusz Samooceny Forum Ekologiczne BranŜy Chemicznej Toruń 3. 10. 2007 Joanna Karolina Warnel Realizacja programu Responsible Care- wizja

Bardziej szczegółowo

Systemy Zarządzania Jakością

Systemy Zarządzania Jakością Zarządzanie Jakością Systemy Zarządzania Jakością Literatura: Hamrol A. (2005): Zarządzanie jakością z przykładami. PWN, Rozdział 3 Dr Mariusz Maciejczak Rozwój zarządzania organizacjami Doskonalenie/

Bardziej szczegółowo

KOSZTY W SYSTEMIE ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO

KOSZTY W SYSTEMIE ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO KOSZTY W SYSTEMIE ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO dr hab. PIOTR MAŁECKI UNIWERSYTET EKONOMICZNY KRAKÓW ANDRZEJ OCIEPA EKOEKSPERT Sp. z o.o. III Konferencja PF ISO 14000 Zarządzanie kosztami środowiskowymi Warszawa

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA JEDNOSTEK BADAJĄCYCH I OPINIUJĄCYCH SPRAWOZDANIA PRZEDSIĘBIORSTW ENERGETYCZNYCH WYSTĘPUJĄCYCH O UZYSKANIE ŚWIADECTW POCHODZENIA Z KOGENERACJI Wydanie 4 Warszawa,

Bardziej szczegółowo

DQS Polska sp. z o.o. Członek grupy DQS UL. Spis treści

DQS Polska sp. z o.o. Członek grupy DQS UL. Spis treści DQS Polska sp. z o.o. Członek grupy DQS UL Program weryfikacji EMAS według wymagań Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1221/2009 wydanie 25 listopada 2009 w sprawie dobrowolnego udziału

Bardziej szczegółowo

ZASADY STOSOWANIA ZNAKÓW CERTYFIKACJI SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA

ZASADY STOSOWANIA ZNAKÓW CERTYFIKACJI SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ZASADY STOSOWANIA ZNAKÓW CERTYFIKACJI SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA Zasady stosowania znaków certyfikacji - sierpień 2014 zostały zatwierdzone przez Kierownika Biura Certyfikacji Systemów Zarządzania Polskiego

Bardziej szczegółowo

Schemat IECEx w GIG.

Schemat IECEx w GIG. Schemat w GIG. 1) Informacje podstawowe: Schemat jest systemem dobrowolnym potwierdzania poprawnej konstrukcji urządzeń przeciwwybuchowych. Dokumenty wydawane przez jednostki w poszczególnych krajach są

Bardziej szczegółowo

Zintegrowany System Zarządzania w Śląskim Centrum Społeczeństwa Informacyjnego

Zintegrowany System Zarządzania w Śląskim Centrum Społeczeństwa Informacyjnego Zintegrowany System Zarządzania w Śląskim Centrum Społeczeństwa Informacyjnego Beata Wanic Śląskie Centrum Społeczeństwa Informacyjnego II Śląski Konwent Informatyków i Administracji Samorządowej Szczyrk,

Bardziej szczegółowo

ISO 9001 ISO 14001 OHSAS 18001

ISO 9001 ISO 14001 OHSAS 18001 ISO 9001 ISO 14001 OHSAS 18001 ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA W TRAKCJA PRKiI S.A. Warszawa, maj 2015 SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Od 1999 roku Trakcja PRKiI S.A. mając na uwadze satysfakcję Klienta i

Bardziej szczegółowo

SYSTEM ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKIEM W PROEKOLOGICZNYCH DZIAŁANIACH NA RZECZ OCHRONY ŚRODOWISKA

SYSTEM ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKIEM W PROEKOLOGICZNYCH DZIAŁANIACH NA RZECZ OCHRONY ŚRODOWISKA INFRASTRUKTURA I EKOLOGIA TERENÓW WIEJSKICH INFRASTRUCTURE AND ECOLOGY OF RURAL AREAS Nr II/1/2014, POLSKA AKADEMIA NAUK, Oddział w Krakowie, s. 239 249 Komisja Technicznej Infrastruktury Wsi DOI: http://dx.medra.org/10.14597/infraeco.2014.2.1.018

Bardziej szczegółowo

Dobre praktyki i korzyści wdrażania EMAS w Urzędzie Miejskim Wrocławia. Małgorzata Gackiewicz

Dobre praktyki i korzyści wdrażania EMAS w Urzędzie Miejskim Wrocławia. Małgorzata Gackiewicz Dobre praktyki i korzyści wdrażania EMAS w Urzędzie Miejskim Wrocławia Małgorzata Gackiewicz POCZĄTEK ISO 14001 2010r. POKL Zespół wdrożniowy Komunikacja ASPEKTY ŚRODOWISKOWE ASPEKTY BEZPOŚREDNIE Wytwarzanie

Bardziej szczegółowo

IMPLEMENTACJA EUROKODÓW KONSTRUKCYJNYCH DO ZBIORU POLSKICH NORM: HISTORIA I STAN OBECNY

IMPLEMENTACJA EUROKODÓW KONSTRUKCYJNYCH DO ZBIORU POLSKICH NORM: HISTORIA I STAN OBECNY IMPLEMENTACJA EUROKODÓW KONSTRUKCYJNYCH DO ZBIORU POLSKICH NORM: HISTORIA I STAN OBECNY Janusz Opiłka POLSKI KOMITET NORMALIZACYJNY Warszawa, 30 czerwca 2010 GENEZA PROGRAMU EUROKODÓW 1975 r. Komisja Wspólnoty

Bardziej szczegółowo

System zarządzania energią wg ISO 50001 założenia, korzyści

System zarządzania energią wg ISO 50001 założenia, korzyści System zarządzania energią wg ISO 50001 założenia, korzyści Konferencja Polskiego Forum ISO 14000 Stan obecny i perspektywy rozwoju systemów zarządzania środowiskowego Warszawa, 17-18.04.2012 Andrzej Ociepa,

Bardziej szczegółowo

(Publikacja tytułów i odniesień do norm zharmonizowanych na mocy prawodawstwa harmonizacyjnego Unii) (Tekst mający znaczenie dla EOG) (2016/C 209/02)

(Publikacja tytułów i odniesień do norm zharmonizowanych na mocy prawodawstwa harmonizacyjnego Unii) (Tekst mający znaczenie dla EOG) (2016/C 209/02) 10.6.2016 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 209/9 Komunikat Komisji w ramach wdrażania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 765/2008, decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady nr

Bardziej szczegółowo

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r.

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r. Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie Warszawa 8 maja 2013 r. Efektywne zarządzanie energią jest jednym z warunków krytycznych do osiągnięcia

Bardziej szczegółowo

Dokument obowiązkowy IAF

Dokument obowiązkowy IAF IAF MD 4:2008 International Accreditation Forum, Inc. Dokument obowiązkowy IAF Dokument obowiązkowy IAF dotyczący stosowania wspomaganych komputerowo technik auditowania ( CAAT ) w akredytowanej certyfikacji

Bardziej szczegółowo

Bibliografia. Akty prawne

Bibliografia. Akty prawne Bibliografia Akty prawne 1. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska Dz. U. Nr 62, poz. 627; 2. Ustawa z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne. Dz. U. Nr 115, poz. 1229; 3. Ustawa z dnia

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Finansów Departament Ochrony Interesów Finansowych Unii Europejskiej - Instytucja Audytowa -

Ministerstwo Finansów Departament Ochrony Interesów Finansowych Unii Europejskiej - Instytucja Audytowa - Ministerstwo Finansów Departament Ochrony Interesów Finansowych Unii Europejskiej - Instytucja Audytowa - Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko Audyt Systemu lata 2007-2013 Krajowe ramy prawne

Bardziej szczegółowo

Normy zharmonizowane z dyrektywą maszynową

Normy zharmonizowane z dyrektywą maszynową Normy zharmonizowane z dyrektywą maszynową Alicja Gach Dyrektor Wydziału Certyfikacji Polski Komitet Normalizacyjny 1 Normy zharmonizowane z dyrektywą 2006/42/WE W sektorze maszyn normy opracowują: - CEN

Bardziej szczegółowo

TRANSPORTOWY DOZÓR TECHNICZNY JEDNOSTKA NOTYFIKOWANA 1468. System oceny zgodności w Polsce jak to działa?

TRANSPORTOWY DOZÓR TECHNICZNY JEDNOSTKA NOTYFIKOWANA 1468. System oceny zgodności w Polsce jak to działa? System oceny zgodności w Polsce jak to działa? Unijne akty horyzontalne Decyzja PE i Rady UE nr 768/2008/WE w sprawie wspólnych ram dotyczących wprowadzania produktów do obrotu Rozporządzenie nr 765/2008/WE

Bardziej szczegółowo

uwarunkowania na rynku i korzyści enia.

uwarunkowania na rynku i korzyści enia. Tytuł: Norma PN-EN ISO 9001:2001 System Zarządzania Jakości Konferencja ISO-Rzesz Rzeszów w 2009 r Systemu zarządzania jakości w placówce usług ug medycznych uwarunkowania na rynku i korzyści z wdroŝenia

Bardziej szczegółowo

Wdrażanie metod analizy środowiskowego ryzyka zdrowotnego do ustalania i przestrzegania normatywów środowiskowych

Wdrażanie metod analizy środowiskowego ryzyka zdrowotnego do ustalania i przestrzegania normatywów środowiskowych Program Wieloletni Wdrażanie metod analizy środowiskowego ryzyka zdrowotnego do ustalania i przestrzegania normatywów środowiskowych Etap II Przegląd wytycznych i zalecanych rozwiązań pod kątem wykorzystania

Bardziej szczegółowo

30.12.2006 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 401/41

30.12.2006 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 401/41 30.12.2006 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 401/41 DECYZJA KOMISJI z dnia 15 grudnia 2006 r. wykonująca rozporządzenie Rady (WE) nr 21/2004 w odniesieniu do wytycznych i procedur elektronicznej identyfikacji

Bardziej szczegółowo

WZ PW Norma ISO/IEC 27001:2013 najnowsze zmiany w systemach zarzadzania bezpieczeństwem informacji IT security trends

WZ PW Norma ISO/IEC 27001:2013 najnowsze zmiany w systemach zarzadzania bezpieczeństwem informacji IT security trends Norma ISO/IEC 27001:2013 najnowsze zmiany w systemach zarzadzania bezpieczeństwem informacji dr inż. Bolesław Szomański Wydział Zarządzania Politechnika Warszawska b.szomański@wz.pw.edu.pl Plan Prezentacji

Bardziej szczegółowo

Prezentacja Jednostki Certyfikującej Głównego Instytutu Górnictwa W Katowicach

Prezentacja Jednostki Certyfikującej Głównego Instytutu Górnictwa W Katowicach Dariusz Stefaniak, Główny Instytut Górnictwa Prezentacja Jednostki Certyfikującej Głównego Instytutu Górnictwa W Katowicach 1 Podstawy formalne działalności Jednostki Certyfikującej GIG Ustawy horyzontalne

Bardziej szczegółowo

Zielone zamówienia publiczne w Unii Europejskiej

Zielone zamówienia publiczne w Unii Europejskiej Zielone zamówienia publiczne w Unii Europejskiej Wprowadzenie Pojęcie zielone zamówienia publiczne (ang. Green Public Procurement - GPP) zostało zdefiniowane w oficjalnym komunikacie Komisji Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

KSIĘGA JAKOŚCI 5 ODPOWIEDZIALNOŚĆ KIEROWNICTWA. Państwowa WyŜsza Szkoła Zawodowa w Elblągu. 5.1 ZaangaŜowanie kierownictwa

KSIĘGA JAKOŚCI 5 ODPOWIEDZIALNOŚĆ KIEROWNICTWA. Państwowa WyŜsza Szkoła Zawodowa w Elblągu. 5.1 ZaangaŜowanie kierownictwa / Obowiązuje od grudnia 2006 r. ODPOWIEDZIALNOŚĆ KIEROWNICTWA. ZaangaŜowanie kierownictwa Kierownictwo Państwowej WyŜszej Szkoły Zawodowej w Elblągu jest zaangaŝowane w tworzenie, wdroŝenie, rozwój i ciągłe

Bardziej szczegółowo

W 1975 r. przyjęcie przez Komisję Wspólnoty Europejskiej programu opracowywania eurokodów Eurokody rozpoczęto opracowywać od lat 80. ubiegłego wieku.

W 1975 r. przyjęcie przez Komisję Wspólnoty Europejskiej programu opracowywania eurokodów Eurokody rozpoczęto opracowywać od lat 80. ubiegłego wieku. Marina Lapina Eurokody zestaw Norm Europejskich (EN) podających zasady projektowania i wykonania konstrukcji oraz sposoby weryfikacji cech wyrobów budowlanych o znaczeniu konstrukcyjnym. europejskie normy

Bardziej szczegółowo

14. Sprawdzanie funkcjonowania systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

14. Sprawdzanie funkcjonowania systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 14. Sprawdzanie funkcjonowania systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 14.1. Co to jest monitorowanie bezpieczeństwa i higieny pracy? Funkcjonowanie systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną

Bardziej szczegółowo