Politechnika Koszalińska, Wydział Elektroniki

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Politechnika Koszalińska, Wydział Elektroniki"

Transkrypt

1 PROGRAMOWE ŚRODOWISKO ZAUTOMATYZOWANEGO PROJEKTOWANIA ARCHITEKTUR URZĄDZEŃ RÓWNOLEGŁYCH PRZEZNACZONYCH DO IMPLEMENTACJI W FPGA I/LUB ASIC Oleg Maslennikow, Andrzej Wąsik, Dariusz Gretkowski, Jerzy Kaniewski Politechnika Koszalińska, Wydział Elektroniki Streszczenie Celem pracy jest stworzenie środowiska CAD zautomatyzowanego projektowania struktur wyspecjalizowanych urządzeń równoległych (typu macierzy procesorowych). Środowisko zawiera trzy współpracujące pomiędzy sobą programy umożliwiające konstruowanie i edycję grafów regularnych algorytmów zadanych w postaci zagnieżdżonych pętli, a następnie ich odwzorowanie w architektury np. macierzy procesorowych z wybranymi przez użytkownika parametrami. Środowisko może być wykorzystane do uzyskania i optymalizacji struktur wyspecjalizowanych urządzeń w celu ich dalszej implementacji w postaci ASIC lub na bazie FPGA. W pracy przedstawione zostały podstawowe etapy opracowanej przez autorów metody odwzorowania algorytmów, oraz krótki opis opracowanych programów. Testowanie elementów środowiska na przykładach algorytmów cyfrowego przetwarzania sygnałów i algebry liniowej potwierdziło prawidłową pracę programów we wszystkich trybach. Realizacja licznych zadań DSP sprowadza się do rozwiązania algorytmów algebry liniowej w czasie rzeczywistym[1,3]. Algorytmy DSP, takie jak cyfrowa filtracja, transformacja Fouriera, rozwiązywanie układów liniowych, metoda najmniejszych kwadratów charakteryzują się dużą ilością obliczeń [3,4]. Stwarza to konieczność realizacji tych algorytmów w specjalnych, wysokowydajnych systemach obliczeniowych. Macierze procesorowe (PA) są przykładem tego typu struktur. Wykorzystują one regularność wielu algorytmów w celu osiągnięcia wysokiej wydajności, a dzięki znacznej ilości połączeń lokalnych nie wymagają dużej ilości wymienianej informacji poprzez układy wej/wyj. Struktury macierzy procesorowych VLSI mogą być zaimplementowane [1,2,3,4,5] w układach ASIC lub FPGA. Zastosowanie systemów DSP w FPGA ma szereg korzyści takich jak pełne przystosowanie implementowanych struktur FPGA do algorytmu, wysoka przepustowość, efektywność wykorzystania sprzętu, uzyskanie dużej dokładności obliczeń. W pracy opisane zostały podstawowe etapy proponowanej metodologii projektowania [4] struktur PA. Następnie na przykładzie algorytm filtracji FIR przedstawiono syntezę struktury PA przystosowanej do wykonywania tego algorytmu. 1. WPROWADZENIE Rozwój współczesnej technologii VLSI przyczynił się do pojawienia reprogramowalnych cyfrowych układów scalonych FPGA. Struktura wewnętrzna takich układów może być szybko i wielokrotnie zmieniana programowo przez użytkownika w celu dopasowania jej do wykonywanych zadań [1, 2]. Takie układy przeznaczone są głównie do konstruowania wydajnych wyspecjalizowanych systemów komputerowych (WSK) z najkorzystniejszym w porównaniu do innych systemów obliczeniowych stosunkiem wydajności do ceny i najkrótszym czasem projektowania i realizacji [3, 4]. Głównym przeznaczeniem WSK jest praca w czasie rzeczywistym z sygnałami, które przy pomocy przetworników A/D zostają przekształcone w wejściowe dane dla WSK. Z tego powodu WSK zwykle są urządzeniami równoległymi (np. macierzami procesorowymi (MP)), operują z danymi wejściowymi przedstawionymi w postaci macierzy lub wektorów i realizują regularne algorytmy. Wykorzystanie układów FPGA do realizacji WSK posiada kilka innych ważnych zalet: wysoki współczynnik wykorzystania zasobów układu, dużą dokładność (precyzję) obliczeń, oraz znaczne skrócenie czasu projektowania i weryfikacji od poziomu logicznego w sprzętowego. W chwili obecnej istnieje kilka pakietów CAD zawierających emulatory języków opisu sprzętu HDL [5,6] i programy do rozmieszczania i trasowania połączeń które

2 umożliwiają szybkie opracowanie schematu WSK na poziomie logicznym, jego modelowanie oraz otrzymanie plików konfigurujących wewnętrzną strukturę układu FPGA. Brak natomiast CAD-pakietów wykonujących odwzorowanie realizowanych algorytmów w architektury wyspecjalizowanych systemów obliczeniowych, które pozwalają uzyskać zoptymalizowaną według wybranych kryteriów strukturę WSK. Oprócz tego, proces odwzorowania nie jest do końca zautomatyzowany i wymaga w wielu przypadkach zastosowania specjalnych metod (np. ekwiwalentnych przekształceń grafów algorytmów). Dlatego w pracy opisane zostało opracowane przez autorów środowisko zautomatyzowanego projektowania struktur równoległych WSK typu macierzy procesorowych (MP) [7,8]. Środowisko zawiera trzy współpracujące pomiędzy sobą programy pozwalające na konstruowanie i edycję grafów algorytmów zadanych w postaci zagnieżdżonych pętli oraz ich odwzorowanie w architektury MP. Środowisko może być wykorzystane do generacji i optymalizacji struktur MP w celu ich dalszej implementacji w postaci ASIC, lub na bazie FPGA. 2. PODSTAWOWE ETAPY METODY ODWZOROWANIA REGULARNYCH ALGORYTMÓW W ARCHITEKTURY MACIERZY PROCESOROWYCH Macierze procesorowe mogą być projektowane w sposób systematyczny poprzez zastosowanie liniowych odwzorowań algorytmów zadanych rekursywnie w postaci systemu równań rekurencyjnych lub gniazd pętli [7,8,10-12]. Ogólnie, w procesie projektowania wyróżnić można następujące etapy: 1. Uzyskanie grafu zależności informacyjnych (GZI) algorytmu zadanego w formie zagnieżdżonych pętli. 2. Odwzorowanie przydziału (ang. alocation mapping) poszczególnych obliczeń do elementów przetwarzających (EP) systemu. 3. Odwzorowanie szeregujące (ang. schedule mapping) poszczególne obliczenia w czasie. Zgodnie z opracowaną przez autorów metodą [8] odwzorowania regularnych algorytmów na równoległe architektury wyspecjalizowanych urządzeń, pierwszą zasadniczą fazą projektowania jest faza uzyskania regularnej grafowej reprezentacji algorytmu wejściowego zadanego w postaci zagnieżdżonych pętli. Druga faza polega na uzyskaniu zbioru architektur MP realizujących zadany algorytm. W tym celu otrzymany wcześniej graf poddawany jest liniowym, przestrzenno-czasowym odwzorowaniom F spełniającym określone warunki (brak konfliktów w dostępie do elementów przetwarzających itp.). Ostatecznie znajdowana jest najlepsza architektura (ze wszystkich możliwych), realizująca zadany algorytm zgodnie z kryteriami wybranymi przez projektanta (np. ogólny czas realizacji algorytmu, przepustowość systemu, stopień wykorzystania elementów przetwarzających, itd.). Bardzo ważną zaletą pierwszej fazy jest możliwość wykonania ekwiwalentnych (np. izomorficznych) przekształceń otrzymanego bazowego grafu zależności informacyjnych algorytmu. Ważność tej zalety polega na tym, że dopuszczalne wartości przestrzennoczasowych odwzorowań F algorytmu nie mogą wychodzić poza pewną dziedzinę, którą określa konkretna wersja jego grafu zależności informacyjnych. Wersja ta nie tylko determinuje dopuszczalne topologie sieci połączeń między elementami przetwarzającymi MP, lecz również częściowo określa porządek realizacji operatorów algorytmu. Dlatego dla rozszerzenia zbioru schematów strukturalnych realizujących dany algorytm potrzebnym jest wykonanie celowych transformacji bazowego grafu zależności informacyjnych, odpowiadającego wykonaniu algorytmu zgodnie z zadanym porządkiem leksykograficznym. Pozwala to wydobyć ukryte właściwości algorytmu i wykorzystać je do syntezy architektur MP o pożądanych cechach takich, jak np. zoptymalizowana topologia sieci połączeń między EP, zwiększony współczynnik wykorzystania EP, itd. Dla algorytmu przedstawionego w postaci gniazda pętli z regularnymi zależnościami informacyjnymi, jego graf zależności informacyjnych (GZI) wraz z macierzą zależności

3 informacyjnych D może być otrzymany w sposób analityczny [13,14], bądź też wykorzystując opracowaną przez autorów metodę [9]. Metoda ta bazuje na symbolicznym wykonaniu gniazda pętli, zgodnym z zadanym porządkiem leksykograficznym. W przeciwieństwie do metod analitycznych, dana metoda jest łatwiejsze do implementacji w systemach komputerowych, zapewniając jednocześnie możliwość operowania z szerszym zakresem algorytmów użytkownika. Na przykład, pojawia się możliwość operowania nie tylko z jednorodnymi algorytmami rekursywnymi, którym odpowiadają elementarne gniazda pętli, lecz także z niejednorodnymi algorytmami, odpowiadającymi złożonym gniazdom pętli. Oprócz tego, zaproponowana metoda pozwala na uzyskanie macierzy D zależności informacyjnych algorytmu, przy czym wyznaczenie macierzy D nie wymaga, aby konstruować GZI w sposób jawny. Ponieważ macierze zależności informacyjnych wykorzystywane są w większości znanych metod projektowania dedykowanych MP, np. [7,8,12,14], to opisana możliwość staje się szczególnie istotna dla algorytmów charakteryzujących się wymiarem n > 3 (kiedy graf algorytmu trudno przedstawić w postaci graficznej). Dlatego opracowane przez autorów środowisko zawiera program Generator do konstruowania GZI regularnych algorytmów, edytor graficzny Graf do wizualizacji i transformacji otrzymanych grafów oraz program Designer wykonujący liniowe, przestrzenno-czasowe odwzorowanie F n-wymiarowego grafu algorytmu w m-wymiarowe architektury MP. Każde z tych odwzorowań składa się z dwóch składowych: odwzorowania przydziału F S i odwzorowania szeregującego F T, gdzie F S zadaje strukturę S urządzenia, F T - funkcję T synchronizacji obliczeń, zaś wspólnie F S i F T determinują zbiór φ algorytmów funkcjonowania EP. Dokładny opis metod realizowanych przez elementy składowe opracowanego środowiska został przedstawiony w pracach [8,9]. 3. ŚRODOWISKO ZAUTOMATYZOWANEGO PROJEKTOWANIA ARCHITEKTUR RÓWNOLEGŁYCH, WYSPECJALIZOWANYCH URZĄDZEŃ Ze względu na wszechobecność systemu operacyjnego Windows 9X, wszystkie programy środowiska pracują w tym systemie. Do realizacji aplikacji użyto pakietu Borland Delphi. Zasadniczo, programy nie mają żadnych innych wymagań sprzętowych oprócz systemu operacyjnego Program GENERATOR do konstrukcji grafów zależności informacyjnych algorytmów Program realizuje opracowaną przez autorów metodę konstruowania grafów zależności informacyjnych algorytmów przedstawionych w postaci zagnieżdżonych pętli. Do analizy program wykorzystuje kod źródłowy w języku PASCAL. Kod źródłowy może zawierać: stałe, zmienne, zmienne indeksowane, instrukcje przypisania, złożone (begin... end), iteracyjne (for... to... do...), warunkowe (if...then...else...). Główne Menu programu przedstawiono na rys.1.

4 Rys.1. Okno główne programu Generator. Dane wejściowe programu Generator mogą być wprowadzone na dwa sposoby: bezpośrednio. Program zawiera wbudowany mini-edytor tekstu, który ma możliwość redagowania plików tekstowych. z pliku tekstowego (z rozszerzeniem.txt bądź.pas). Interesujący fragment kodu (algorytm), może być wprowadzony bezpośrednio z istniejącego pliku, a następnie poddany odpowiednim przekształceniom do postaci akceptowanej przez program. Format danych wyjściowych został określony w taki sposób, aby był czytelny zarówno dla użytkownika pracującego z programem, jak również przydatny dla programu rysującego graf. Dane wyjściowe wyprowadzane są na ekran w postaci kolumn cyfr. Istnieje możliwość ich edycji przed zapisaniem w postaci pliku tekstowego. Znaczenie poszczególnych kolumn wyjaśnia rys.2 (pokazany fragment odpowiada algorytmowi eliminacji Gaussa). Na podstawie kolejnych kolumn wyliczane są łuki grafu. Bezpośrednio po uruchomieniu programu otwiera się okno główne programu (rys.1). Praca z programem jest w dużej mierze intuicyjna. Układ menu jest zbliżony do menu typowych edytorów tekstu środowiska Windows 9X. Dokumenty otwierają się każdy w oddzielnym oknie, co umożliwia wspólną pracę na kilku dokumentach. Funkcje menu Okno pozwalają odpowiednio układać okna dokumentów. Możliwe jest również drukowanie dokumentów, zarówno pliku badanego, jak też pliku wynikowego. Szczególnie widoczne są dwa klawisze na panelu: Generacja zależności informacyjnych i Zapis wyniku. Pierwszy klawisz służy do rozpoczęcia badania kodu wejściowego. Po jego naciśnięciu na ekranie ukazuje się dokument wynikowy. Wciśnięcie drugiego klawisza powoduje zachowanie wyników w odpowiednim pliku *.txt. Jako przykład, na rys.1 w lewym okienku przedstawiono zapis w Pascalu algorytmu eliminacji Gaussa, a w prawym górnym okienku wyniki pracy programu Generator dla drugiego gniazda pętli tego algorytmu dla macierzy wejściowej A(4x4).

5 3.2. Edytor graficzny GRAF Program Graf przeznaczony jest do wyświetlania grafów algorytmów oraz struktur macierzy procesorowych, i w szczególności wykonuje następujące funkcje: a) wizualizacja grafu w postaci trójwymiarowego rzutu na płaszczyznę z uwzględnieniem skalowania oraz obrotu o dowolny kąt płaszczyznowy, np. j-k, i-k, i-j; b) edycja grafu poprzez dodawanie oraz usuwanie wektorów i wierzchołków; c) rzuty grafu na płaszczyzny określone współrzędnymi grafu np. j-k, i-k, i-j; d) drukowanie otrzymanego grafu; e) zapisanie wyniku pracy w postaci listy wektorów grafu w pliku tekstowym (rys.3); Jako dane wejściowe program Graf wykorzystuje plik wyjściowy programu Generator (w przypadku wizualizacji grafu algorytmu) lub plik wyjściowy programu Designer (w przypadku wizualizacji struktury urządzenia) w formacie pliku wyjściowego programu Generator (patrz. Rys.2). W powyższym pliku zawarte są informacje o współrzędnych węzłów, o ich typie oraz o łukach które łączą wybrane węzły. Program analizuje plik wejściowy, oblicza współrzędne wszystkich jego łuków, i po dokonaniu tych wszystkich czynności wyświetla gotowy graf GZI. W trakcie pracy programu możliwe jest edytowanie pliku wejściowego. Po dokonaniu tej czynności program automatycznie aktualizuje wyświetlany graf. Po edycji grafu można zapisać go także do pliku tekstowego *.txt, lecz o innej strukturze wewnętrznej. Format pliku wyjściowego programu Graf przedstawiony został na rys. 3 (gdzie pokazany fragment odpowiada algorytmowi eliminacji Gaussa). Po uruchomieniu programu z plikiem wejściowym na ekranie pojawia się okno edytora graficznego z odpowiednim kolorowym grafem przestrzennym (różny kolor wierzchołków odpowiada różnym typom operacji algorytmu). Okno to przedstawione jest na rys.4. Po prawej stronie okna edytora graficznego znajduje się panel narzędziowy zawierający wszystkie funkcje wspomagające wizualizację grafu: obrót grafu w trzech płaszczyznach jk,ik,ij o kąt (3D rotate); szybki obrót i rzut na każdą z trzech płaszczyzn jk,ik i ij (View side); powiększenie - 500% +500% (Zoom); przemieszczanie obiektu na płaszczyźnie w pionie i poziomie - 100% +100% (2D position); podział grafu na poszczególne płaszczyzny oraz grupy wektorów (Toggle view); dodawanie wektora o współrzędnych i, j, k oraz kolorze (Add vector); usuwanie wektora z listy wektorów (Remove vector); Indeksy zmiennych współrzędne węzłów występujących w typ węzła algorytmie numer węzła c w [1,1] [1,2] [2,2] i j k a[j,k] a[i,k] m[j,i] Rys. 2. Format danych wyjściowych programu Generator oraz danych wejściowych programów Graf i Designer Współrzędne węzła rozpoczynającego łuk Liczba porządkowa from to 1 (1,2,2) (1,2,3) 2 (1,2,3) (1,2,4) 3 (1,3,2) (1,3,3) 4 (1,3,3) (1,3,4) 5 (1,4,2) (1,4,3) 6 (1,4,3) (1,4,4) 7 (2,3,3) (2,3,4) 8 (2,4,3) (2,4,4) Współrzędne węzła kończącego łuk

6 Rys. 3. Format danych wyjściowych wejściowych programów Designer programu GRAF oraz danych Jako przykład, na rys.4 przedstawiono graf algorytmu eliminacji Gaussa (bez wyboru elementu wiodącego) dla macierzy wejściowej A(4x4). Rys. 4. Okno edytora graficznego programu GRAF Program DESIGNER odwzorowujący graf algorytmu w architektury macierzy procesorowych Program korzysta z dwóch plików wejściowych, które są plikami wyjściowymi programów GENERATOR i GRAF (formaty plików zostały przedstawione na rys.2 i rys.3). Z pierwszego pliku, zawierającego opis węzłów grafu odczytywana jest liczba n określająca wymiar przestrzeni grafu, ilość węzłów, oraz współrzędne poszczególnych węzłów. Na podstawie drugiego pliku tworzona jest macierz zależności informacyjnych algorytmu D, zawierająca wszystkie różniące się od siebie łuki grafu. W założeniach przyjęto, że liczba n może maksymalnie wynosić 3. Jest to spowodowane tym, że jednym z plików wejściowych programu DESIGNER jest plik wyjściowy programu GRAF, którego wygenerowanie jest możliwe jedynie w przypadku gdy liczba n 3. Jeżeli podane przez użytkownika nazwy były prawidłowe, program otworzy dwa okna zawierające dane z plików wejściowych (patrz rys.5).

7 Rys. 5. Główne okno programu Designer W celu przeprowadzenia odwzorowania należy wybrać opcję Run i zatem wybrać wymiar struktury urządzenia oraz jedno lub kilka kryteriów optymalizacji otrzymywanych rozwiązań (patrz odpowiednio rys.6 i rys.7). Po odczytaniu danych wejściowych program generuje wszystkie możliwie warianty funkcji odwzorowań F. Dla każdego z tych wariantów generowana jest struktura urządzenia, oraz parametry czasowe, które zostają następnie zapisane w pliku wyjściowym. Program zapisuje dwa pliki wyjściowe. W pierwszym pliku o nazwie zdefiniowanej przez użytkownika znajdują się tylko te rozwiązania, które odpowiadają wybranym przez użytkownika kryteriom (np. mają najmniejszą liczbę EP, lub czas realizacji algorytmu). Drugi plik zawiera wszystkie możliwe rozwiązania (architektury). Obydwa pliki mają taką samą strukturę, różnią się tylko ilością zawartych wariantów rozwiązań. Format plików wyjściowych programu Designer przedstawiono na rys.8. W pierwszej (górnej) części opisu wariantu rozwiązania znajdują się: macierze Fs i Ft określające odpowiednio strukturę urządzenia i kolejność obliczeń; czas wykonania algorytmu w taktach oraz ilość elementów przetwarzających; macierz Delta, określająca ilość i kierunek kanałów łączących EP w strukturze MP. Rys. 6. Wybór wymiaru struktury docelowego urządzenia Rys. 7. Wybór parametrów docelowego urządzenia.

8 W drugiej części opisu rozwiązania znajduje się macierz G1, której kolejne kolumny oznaczają: nr węzła w grafie algorytmu (NR), typ węzła (TYP), współrzędne węzła (n kolumn poczynając od trzeciej), nr taktu (TAKT), w którym dany węzeł będzie wykonany, oraz współrzędne elementu przetwarzającego (NR EP), w którym dany węzeł zostanie obliczony. Trzecia, ostatnia część opisu rozwiązania zawiera opis urządzenia. Kolumny tej macierzy zawierają: nr porządkowy elementu przetwarzającego (NR), typ elementu przetwarzającego (ST), oraz współrzędne elementu przetwarzającego (NR EP). Przedstawiony na rys.8 fragment pliku wyjściowego odpowiada dwuwymiarowej strukturze urządzenia do realizacji algorytmu eliminacji Gaussa. Rys. 8. Format pliku wyjściowego programu DESIGNER 4. WNIOSKI Celem pracy było stworzenie środowiska CAD zautomatyzowanego projektowania struktur równoległych wyspecjalizowanych urządzeń (np. macierzy procesorowych). Środowisko zawiera trzy współpracujące między sobą programy pozwalające na konstruowanie i edycję grafów regularnych algorytmów zadanych w postaci zagnieżdżonych pętli, a następnie ich odwzorowanie w architektury wyspecjalizowanych urządzeń z wybranymi przez użytkownika parametrami. Testowanie składowych środowiska na przykładach algorytmów cyfrowego przetwarzania sygnałów i algebry liniowej wykazało prawidłową pracę programów we wszystkich trybach. W obecnej wersji programy środowiska mają kilka istotnych ograniczeń, takich jak: wymiar n przestrzeni grafu algorytmu, który może maksymalnie wynosić 3; parametry czasowe rozwiązań generowane są jedynie w wypadku gdy n-m=1. W przyszłości

9 przewidziane jest usunięcie tych ograniczeń, poszerzenie możliwości edycji grafów, oraz połączenie trzech programów w jedną całość. LITERATURA [1]. The Programmable Logic Data Book. Xilinx, Inc., [2]. Altera Device Logic Data Book. Altera, Inc., [3]. G.R. Goslin. A Guide to Using Field Programmable Gate Arrays (FPGAs) for Application-Specific Digital Signal Processing Performance. Xilinx, Inc., [4] J. Kaniewski, R. Berezowski, D. Gretkowski, O. Maslennikow, P. Sołtan, VHDL-models of parallel fir digital filters. Workshop Signal Processing 99, Poznań, 1999, pp [5]. [6]. [7]. Kung S.Y. VLSI processor arrays. Prentice Hall, Englewood Cliffs, [8]. Wyrzykowski R., Kanevski J.S., Maslennikov O. Mapping recursive algorithms into processor arrays. Proc. Int. Workshop Parallel Numerics'94, Smolenice, (Slovakia), 1994, pp [9]. Wyrzykowski R., Kanevski J, Maslennikova N., Maslennikov O., Ovramenko S. Formalized Construction Method of Array Functional Graphs for Regular Algorithms. Engineering Simulation, 1997, Vol.14, pp [10]. Moreno J.H., Lang T. Matrix computations on systolic-type arrays. Kluwer Acad.Publ., Boston, [11]. Darte A., Robert Y.: Mapping uniform loop nests onto distributed memory architectures. Parallel Computing, 1994, 20, pp [12]. Shang W., Fortes J.A.B.: On time mapping of uniform dependence algorithms into lower dimensional processor arrays. IEEE Trans. Parallel and Distr. Systems, 1992, 3, (3), pp [13]. Barada H., El-Amawy A.: A methodology for algorithm regularization and mapping into time-optimal VLSI arrays, Parallel Computing, 1993, V. 19, pp [14]. Rajopadhye, S.V.: Synthesizing systolic arrays with control signals from recurrence equations. Distributed Computing, 1989, 3, pp

Wizualizacja struktur macierzy procesorowych w standardzie SVG

Wizualizacja struktur macierzy procesorowych w standardzie SVG Przemysław Sołtan, Oleg Maslennikow, Piotr Ratuszniak Wydział Elektroniki Politechnika Koszalińska, Koszalin Wizualizacja struktur macierzy procesorowych w standardzie SVG STRESZCZENIE W niniejszej pracy

Bardziej szczegółowo

SPOSOBY POMIARU KĄTÓW W PROGRAMIE AutoCAD

SPOSOBY POMIARU KĄTÓW W PROGRAMIE AutoCAD Dr inż. Jacek WARCHULSKI Dr inż. Marcin WARCHULSKI Mgr inż. Witold BUŻANTOWICZ Wojskowa Akademia Techniczna SPOSOBY POMIARU KĄTÓW W PROGRAMIE AutoCAD Streszczenie: W referacie przedstawiono możliwości

Bardziej szczegółowo

Kontrola topto. 1. Informacje ogólne. 2. Wymagania sprzętowe i programowe aplikacji. 3. Przykładowa instalacja topto. 4. Komunikacja.

Kontrola topto. 1. Informacje ogólne. 2. Wymagania sprzętowe i programowe aplikacji. 3. Przykładowa instalacja topto. 4. Komunikacja. Kontrola topto Obsługa aplikacji Kontrola topto 1. Informacje ogólne. 2. Wymagania sprzętowe i programowe aplikacji. 3. Przykładowa instalacja topto. 4. Komunikacja. 5. Dodawanie, edycja i usuwanie przejść.

Bardziej szczegółowo

Spis treści 1. Wstęp 2. Ćwiczenia laboratoryjne LPM

Spis treści 1. Wstęp 2. Ćwiczenia laboratoryjne LPM Spis treści 1. Wstęp... 9 2. Ćwiczenia laboratoryjne... 12 2.1. Środowisko projektowania Quartus II dla układów FPGA Altera... 12 2.1.1. Cel ćwiczenia... 12 2.1.2. Wprowadzenie... 12 2.1.3. Przebieg ćwiczenia...

Bardziej szczegółowo

Język programowania PASCAL

Język programowania PASCAL Język programowania PASCAL (wersja podstawowa - standard) Literatura: dowolny podręcznik do języka PASCAL (na laboratoriach Borland) Iglewski, Madey, Matwin PASCAL STANDARD, PASCAL 360 Marciniak TURBO

Bardziej szczegółowo

ZMODYFIKOWANY Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia

ZMODYFIKOWANY Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia ZP/ITS/11/2012 Załącznik nr 1a do SIWZ ZMODYFIKOWANY Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Przedmiotem zamówienia jest: Przygotowanie zajęć dydaktycznych w postaci kursów e-learningowych przeznaczonych

Bardziej szczegółowo

Spis treści. I. Skuteczne. Od autora... Obliczenia inżynierskie i naukowe... Ostrzeżenia...XVII

Spis treści. I. Skuteczne. Od autora... Obliczenia inżynierskie i naukowe... Ostrzeżenia...XVII Spis treści Od autora..................................................... Obliczenia inżynierskie i naukowe.................................. X XII Ostrzeżenia...................................................XVII

Bardziej szczegółowo

Instrukcja użytkownika ARSoft-WZ3

Instrukcja użytkownika ARSoft-WZ3 02-699 Warszawa, ul. Kłobucka 8 pawilon 119 tel. 0-22 853-48-56, 853-49-30, 607-98-95 fax 0-22 607-99-50 email: info@apar.pl www.apar.pl Instrukcja użytkownika ARSoft-WZ3 wersja 1.5 1. Opis Aplikacja ARSOFT-WZ3

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIA UKŁADÓW FPGA W ALGORYTMACH WYLICZENIOWYCH APPLICATIONS OF FPGAS IN ENUMERATION ALGORITHMS

ZASTOSOWANIA UKŁADÓW FPGA W ALGORYTMACH WYLICZENIOWYCH APPLICATIONS OF FPGAS IN ENUMERATION ALGORITHMS inż. Michał HALEŃSKI Wojskowy Instytut Techniczny Uzbrojenia ZASTOSOWANIA UKŁADÓW FPGA W ALGORYTMACH WYLICZENIOWYCH Streszczenie: W artykule przedstawiono budowę oraz zasadę działania układów FPGA oraz

Bardziej szczegółowo

1. SFC W PAKIECIE ISAGRAF 2. EDYCJA PROGRAMU W JĘZYKU SFC. ISaGRAF WERSJE 3.4 LUB 3.5 1

1. SFC W PAKIECIE ISAGRAF 2. EDYCJA PROGRAMU W JĘZYKU SFC. ISaGRAF WERSJE 3.4 LUB 3.5 1 ISaGRAF WERSJE 3.4 LUB 3.5 1 1. SFC W PAKIECIE ISAGRAF 1.1. Kroki W pakiecie ISaGRAF użytkownik nie ma możliwości definiowania własnych nazw dla kroków. Z każdym krokiem jest związany tzw. numer odniesienia

Bardziej szczegółowo

Program V-SIM tworzenie plików video z przebiegu symulacji

Program V-SIM tworzenie plików video z przebiegu symulacji Program V-SIM tworzenie plików video z przebiegu symulacji 1. Wprowadzenie Coraz częściej zdarza się, że zleceniodawca opinii prosi o dołączenie do opracowania pliku/ów Video z zarejestrowanym przebiegiem

Bardziej szczegółowo

INFORMATYKA TECHNICZNA Badanie możliwości wykorzystania języka AutoLISP i środowiska VisualLISP w systemie CAx

INFORMATYKA TECHNICZNA Badanie możliwości wykorzystania języka AutoLISP i środowiska VisualLISP w systemie CAx INFORMATYKA TECHNICZNA Badanie możliwości wykorzystania języka AutoLISP i środowiska VisualLISP w systemie CAx 1. WPROWADZENIE Program AutoCAD ma wielu użytkowników i zajmuje znaczące miejsce w graficznym

Bardziej szczegółowo

Operacje na gotowych projektach.

Operacje na gotowych projektach. 1 Operacje na gotowych projektach. I. Informacje wstępne. -Wiele firm udostępnia swoje produkty w postaci katalogów wykonanych w środowisku projektowania AutoCad. Podstawowym rozszerzeniem projektów stworzonych

Bardziej szczegółowo

Tworzenie strony www - jako projektu z Mechaniki i budowy maszyn

Tworzenie strony www - jako projektu z Mechaniki i budowy maszyn Tworzenie strony www - jako projektu z Mechaniki i budowy maszyn Program do tworzenia projektu strony - Microsoft SharePoint Designer 2007 Kliknij > aby dowiedzieć się o nowej aplikacji do tworzenia stron

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA IM. STANISŁAWA STASZICA W KRAKOWIE. QuIDE Quantum IDE PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA

AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA IM. STANISŁAWA STASZICA W KRAKOWIE. QuIDE Quantum IDE PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA IM. STANISŁAWA STASZICA W KRAKOWIE QuIDE Quantum IDE PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA Joanna Patrzyk Bartłomiej Patrzyk Katarzyna Rycerz jpatrzyk@quide.eu bpatrzyk@quide.eu kzajac@agh.edu.pl

Bardziej szczegółowo

1.1. Przykład projektowania konstrukcji prętowej z wykorzystaniem ekranów systemu ROBOT Millennium

1.1. Przykład projektowania konstrukcji prętowej z wykorzystaniem ekranów systemu ROBOT Millennium ROBOT Millennium wersja 20.0 - Podręcznik użytkownika (PRZYKŁADY) strona: 3 1. PRZYKŁADY UWAGA: W poniższych przykładach została przyjęta następująca zasada oznaczania definicji początku i końca pręta

Bardziej szczegółowo

Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Automatyki i Elektroniki

Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Automatyki i Elektroniki Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Automatyki i Elektroniki ĆWICZENIE Nr 1 (3h) Wprowadzenie do obsługi platformy projektowej Quartus II Instrukcja pomocnicza do laboratorium z przedmiotu

Bardziej szczegółowo

Rozdział 7 ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI

Rozdział 7 ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI Wprowadzenie do badań operacyjnych z komputerem Opisy programów, ćwiczenia komputerowe i zadania. T. Trzaskalik (red.) Rozdział 7 ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI 7.2. Ćwiczenia komputerowe Ćwiczenie 7.1 Wykorzystując

Bardziej szczegółowo

Programowanie w języku C++ Grażyna Koba

Programowanie w języku C++ Grażyna Koba Programowanie w języku C++ Grażyna Koba Kilka definicji: Program komputerowy to ciąg instrukcji języka programowania, realizujący dany algorytm. Język programowania to zbiór określonych instrukcji i zasad

Bardziej szczegółowo

Elementy cyfrowe i układy logiczne

Elementy cyfrowe i układy logiczne Elementy cyfrowe i układy logiczne Wykład 5 Legenda Procedura projektowania Podział układów VLSI 2 1 Procedura projektowania Specyfikacja Napisz, jeśli jeszcze nie istnieje, specyfikację układu. Opracowanie

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi programu PowRek

Instrukcja obsługi programu PowRek Instrukcja obsługi programu PowRek środa, 21 grudnia 2011 Spis treści Przeznaczenie programu... 4 Prezentacja programu... 5 Okno główne programu... 5 Opis poszczególnych elementów ekranu... 5 Nowy projekt...

Bardziej szczegółowo

Tworzenie programów równoległych. Krzysztof Banaś Obliczenia równoległe 1

Tworzenie programów równoległych. Krzysztof Banaś Obliczenia równoległe 1 Tworzenie programów równoległych Krzysztof Banaś Obliczenia równoległe 1 Tworzenie programów równoległych W procesie tworzenia programów równoległych istnieją dwa kroki o zasadniczym znaczeniu: wykrycie

Bardziej szczegółowo

1. Opis okna podstawowego programu TPrezenter.

1. Opis okna podstawowego programu TPrezenter. OPIS PROGRAMU TPREZENTER. Program TPrezenter przeznaczony jest do pełnej graficznej prezentacji danych bieżących lub archiwalnych dla systemów serii AL154. Umożliwia wygodną i dokładną analizę na monitorze

Bardziej szczegółowo

Gromadzenie danych. Przybliżony czas ćwiczenia. Wstęp. Przegląd ćwiczenia. Poniższe ćwiczenie ukończysz w czasie 15 minut.

Gromadzenie danych. Przybliżony czas ćwiczenia. Wstęp. Przegląd ćwiczenia. Poniższe ćwiczenie ukończysz w czasie 15 minut. Gromadzenie danych Przybliżony czas ćwiczenia Poniższe ćwiczenie ukończysz w czasie 15 minut. Wstęp NI-DAQmx to interfejs służący do komunikacji z urządzeniami wspomagającymi gromadzenie danych. Narzędzie

Bardziej szczegółowo

Wydział Elektryczny. Katedra Automatyki i Elektroniki. Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: PROGRAMOWALNE STRUKTURY LOGICZNE

Wydział Elektryczny. Katedra Automatyki i Elektroniki. Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: PROGRAMOWALNE STRUKTURY LOGICZNE Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Automatyki i Elektroniki Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: PROGRAMOWALNE STRUKTURY LOGICZNE ES1C420 300 Ćwiczenie Nr 1 SYSTEM CAD

Bardziej szczegółowo

ROZWIĄZYWANIE UKŁADÓW RÓWNAŃ NIELINIOWYCH PRZY POMOCY DODATKU SOLVER PROGRAMU MICROSOFT EXCEL. sin x2 (1)

ROZWIĄZYWANIE UKŁADÓW RÓWNAŃ NIELINIOWYCH PRZY POMOCY DODATKU SOLVER PROGRAMU MICROSOFT EXCEL. sin x2 (1) ROZWIĄZYWANIE UKŁADÓW RÓWNAŃ NIELINIOWYCH PRZY POMOCY DODATKU SOLVER PROGRAMU MICROSOFT EXCEL 1. Problem Rozważmy układ dwóch równań z dwiema niewiadomymi (x 1, x 2 ): 1 x1 sin x2 x2 cos x1 (1) Nie jest

Bardziej szczegółowo

FS-Sezam SQL. Obsługa kart stałego klienta. INFOLINIA : tel. 14/698-20-02, kom. 608/92-10-60. edycja instrukcji : 2013-11-25

FS-Sezam SQL. Obsługa kart stałego klienta. INFOLINIA : tel. 14/698-20-02, kom. 608/92-10-60. edycja instrukcji : 2013-11-25 FS-Sezam SQL Obsługa kart stałego klienta INFOLINIA : tel. 14/698-20-02, kom. 608/92-10-60 edycja instrukcji : 2013-11-25 Aplikacja FS-Sezam SQL jest programem służącym do obsługi kart stałego klienta.

Bardziej szczegółowo

WYKONANIE APLIKACJI OKIENKOWEJ OBLICZAJĄCEJ SUMĘ DWÓCH LICZB W ŚRODOWISKU PROGRAMISTYCZNYM. NetBeans. Wykonał: Jacek Ventzke informatyka sem.

WYKONANIE APLIKACJI OKIENKOWEJ OBLICZAJĄCEJ SUMĘ DWÓCH LICZB W ŚRODOWISKU PROGRAMISTYCZNYM. NetBeans. Wykonał: Jacek Ventzke informatyka sem. WYKONANIE APLIKACJI OKIENKOWEJ OBLICZAJĄCEJ SUMĘ DWÓCH LICZB W ŚRODOWISKU PROGRAMISTYCZNYM NetBeans Wykonał: Jacek Ventzke informatyka sem. VI 1. Uruchamiamy program NetBeans (tu wersja 6.8 ) 2. Tworzymy

Bardziej szczegółowo

Baltie 3. Podręcznik do nauki programowania dla klas I III gimnazjum. Tadeusz Sołtys, Bohumír Soukup

Baltie 3. Podręcznik do nauki programowania dla klas I III gimnazjum. Tadeusz Sołtys, Bohumír Soukup Baltie 3 Podręcznik do nauki programowania dla klas I III gimnazjum Tadeusz Sołtys, Bohumír Soukup Czytanie klawisza lub przycisku myszy Czytaj klawisz lub przycisk myszy - czekaj na naciśnięcie Polecenie

Bardziej szczegółowo

Tom 6 Opis oprogramowania

Tom 6 Opis oprogramowania Część 9 Narzędzie do wyliczania wskaźników statystycznych Diagnostyka Stanu Nawierzchni - DSN Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Warszawa, 31 maja 2012 Historia dokumentu Nazwa dokumentu Nazwa

Bardziej szczegółowo

Układy równań i nierówności liniowych

Układy równań i nierówności liniowych Układy równań i nierówności liniowych Wiesław Krakowiak 1 grudnia 2010 1 Układy równań liniowych DEFINICJA 11 Układem równań m liniowych o n niewiadomych X 1,, X n, nazywamy układ postaci: a 11 X 1 + +

Bardziej szczegółowo

Tom 6 Opis oprogramowania Część 8 Narzędzie do kontroli danych elementarnych, danych wynikowych oraz kontroli obmiaru do celów fakturowania

Tom 6 Opis oprogramowania Część 8 Narzędzie do kontroli danych elementarnych, danych wynikowych oraz kontroli obmiaru do celów fakturowania Część 8 Narzędzie do kontroli danych elementarnych, danych wynikowych oraz kontroli Diagnostyka stanu nawierzchni - DSN Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Warszawa, 21 maja 2012 Historia dokumentu

Bardziej szczegółowo

opracował: mgr inż. Piotr Marchel Instrukcja obsługi programu Struktura

opracował: mgr inż. Piotr Marchel Instrukcja obsługi programu Struktura POLITECHNIKA WARSZAWSKA Instytut Elektroenergetyki, Zakład Elektrowni i Gospodarki Elektroenergetycznej Bezpieczeństwo elektroenergetyczne i niezawodność zasilania laboratorium opracował: mgr inż. Piotr

Bardziej szczegółowo

I. Interfejs użytkownika.

I. Interfejs użytkownika. Ćwiczenia z użytkowania systemu MFG/PRO 1 I. Interfejs użytkownika. MFG/PRO w wersji eb2 umożliwia wybór użytkownikowi jednego z trzech dostępnych interfejsów graficznych: a) tekstowego (wybór z menu:

Bardziej szczegółowo

Stawiamy pierwsze kroki

Stawiamy pierwsze kroki Stawiamy pierwsze kroki 3.1. Stawiamy pierwsze kroki Edytory tekstu to najbardziej popularna odmiana programów służących do wprowadzania i zmieniania (czyli edytowania) tekstów. Zalicza się je do programów

Bardziej szczegółowo

Analiza i projektowanie oprogramowania. Analiza i projektowanie oprogramowania 1/32

Analiza i projektowanie oprogramowania. Analiza i projektowanie oprogramowania 1/32 Analiza i projektowanie oprogramowania Analiza i projektowanie oprogramowania 1/32 Analiza i projektowanie oprogramowania 2/32 Cel analizy Celem fazy określania wymagań jest udzielenie odpowiedzi na pytanie:

Bardziej szczegółowo

Łukasz Januszkiewicz Technika antenowa

Łukasz Januszkiewicz Technika antenowa Instrukcja współfinansowana przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego w projekcie Innowacyjna dydaktyka bez ograniczeń zintegrowany rozwój Politechniki Łódzkiej zarządzanie Uczelnią,

Bardziej szczegółowo

Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Katedra Inżynierii Systemów Sterowania KOMPUTEROWE SYSTEMY STEROWANIA (KSS)

Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Katedra Inżynierii Systemów Sterowania KOMPUTEROWE SYSTEMY STEROWANIA (KSS) Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Katedra Inżynierii Systemów Sterowania KOMPUTEROWE SYSTEMY STEROWANIA (KSS) Temat: Platforma Systemowa Wonderware cz. 2 przemysłowa baza danych,

Bardziej szczegółowo

Fluid Desk: Ventpack - oprogramowanie CAD dla inżynierów sanitarnych

Fluid Desk: Ventpack - oprogramowanie CAD dla inżynierów sanitarnych Fluid Desk: Ventpack - oprogramowanie CAD dla inżynierów sanitarnych Ventpack moduł oprogramowania FDBES (Fluid Desk Building Engineering Solutions), służy do projektowania instalacji wentylacji i klimatyzacji

Bardziej szczegółowo

1 Obsługa aplikacji sonary

1 Obsługa aplikacji sonary Instrukcja laboratoryjna do ćwiczenia: Badanie własności sonarów ultradźwiękowych Celem niniejszego ćwiczenia jest zapoznanie osób je wykonujących z podstawowymi cechami i możliwościami interpretacji pomiarów

Bardziej szczegółowo

Opis preprocesora graficznego dla programu KINWIR -I

Opis preprocesora graficznego dla programu KINWIR -I Preprocesor graficzny PREPROC (w zastosowaniu do programu KINWIR-I) Interaktywny program PREPROC.EXE oparty jest na środowisku Winteractera sytemu LAHEY. Umożliwia on tworzenie i weryfikację dyskretyzacji

Bardziej szczegółowo

PROGRAM DOBORU WYMIENNIKÓW CIEPŁA FIRMY SECESPOL CAIRO 3.2 PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA

PROGRAM DOBORU WYMIENNIKÓW CIEPŁA FIRMY SECESPOL CAIRO 3.2 PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA PROGRAM DOBORU WYMIENNIKÓW CIEPŁA FIRMY SECESPOL CAIRO 3.2 PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA SPIS TREŚCI 1. Przegląd możliwości programu 1 1.1. Okno główne 1 1.2. Podstawowe funkcje 1 1.2.1. Wprowadzanie danych 1

Bardziej szczegółowo

NIEZAWODNE ROZWIĄZANIA SYSTEMÓW AUTOMATYKI. asix. Aktualizacja pakietu asix 4 do wersji 5 lub 6. Pomoc techniczna

NIEZAWODNE ROZWIĄZANIA SYSTEMÓW AUTOMATYKI. asix. Aktualizacja pakietu asix 4 do wersji 5 lub 6. Pomoc techniczna NIEZAWODNE ROZWIĄZANIA SYSTEMÓW AUTOMATYKI asix Aktualizacja pakietu asix 4 do wersji 5 lub 6 Pomoc techniczna Dok. Nr PLP0016 Wersja:08-12-2010 ASKOM i asix to zastrzeżony znak firmy ASKOM Sp. z o. o.,

Bardziej szczegółowo

Algorytmy sztucznej inteligencji

Algorytmy sztucznej inteligencji Algorytmy sztucznej inteligencji Dynamiczne sieci neuronowe 1 Zapis macierzowy sieci neuronowych Poniżej omówione zostaną części składowe sieci neuronowych i metoda ich zapisu za pomocą macierzy. Obliczenia

Bardziej szczegółowo

5.2. Pierwsze kroki z bazami danych

5.2. Pierwsze kroki z bazami danych 5.2. Pierwsze kroki z bazami danych Uruchamianie programu Podobnie jak inne programy, OO Base uruchamiamy z Menu Start, poprzez zakładkę Wszystkie programy, gdzie znajduje się folder OpenOffice.org 2.2,

Bardziej szczegółowo

φ(x 1,..., x n ) = a i x 2 i +

φ(x 1,..., x n ) = a i x 2 i + Teoria na egzamin z algebry liniowej Wszystkie podane pojęcia należy umieć określić i podać pprzykłady, ewentualnie kontrprzykłady. Ponadto należy znać dowody tam gdzie to jest zaznaczone. Liczby zespolone.

Bardziej szczegółowo

Algorytmy numeryczne 1

Algorytmy numeryczne 1 Algorytmy numeryczne 1 Wprowadzenie Obliczenie numeryczne są najważniejszym zastosowaniem komputerów równoległych. Przykładem są symulacje zjawisk fizycznych, których przeprowadzenie sprowadza się do rozwiązania

Bardziej szczegółowo

Opis ultradźwiękowego generatora mocy UG-500

Opis ultradźwiękowego generatora mocy UG-500 R&D: Ultrasonic Technology / Fingerprint Recognition Przedsiębiorstwo Badawczo-Produkcyjne OPTEL Sp. z o.o. ul. Otwarta 10a PL-50-212 Wrocław tel.: +48 71 3296853 fax.: 3296852 e-mail: optel@optel.pl NIP

Bardziej szczegółowo

System Muflon. Wersja 1.4. Dokument zawiera instrukcję dla użytkownika systemu Muflon. 2009-02-09

System Muflon. Wersja 1.4. Dokument zawiera instrukcję dla użytkownika systemu Muflon. 2009-02-09 System Muflon Wersja 1.4 Dokument zawiera instrukcję dla użytkownika systemu Muflon. 2009-02-09 SPIS TREŚCI 1. Firmy... 3 I. Informacje podstawowe.... 3 II. Wyszukiwanie.... 4 III. Dodawanie nowego kontrahenta....

Bardziej szczegółowo

Opracował: Jan Front

Opracował: Jan Front Opracował: Jan Front Sterownik PLC PLC (Programowalny Sterownik Logiczny) (ang. Programmable Logic Controller) mikroprocesorowe urządzenie sterujące układami automatyki. PLC wykonuje w sposób cykliczny

Bardziej szczegółowo

Automatyzacja procesu implementacji układów cyfrowych w technologii prądowych układów FPGA

Automatyzacja procesu implementacji układów cyfrowych w technologii prądowych układów FPGA Przemysław Sołtan Oleg Maslennikow Wydział Elektroniki Politechnika Koszalińska ul. Partyzantów 17, 75-411 Koszalin Robert Berezowski Magdalena Rajewska Automatyzacja procesu implementacji układów cyfrowych

Bardziej szczegółowo

ViLab- program służący do prowadzenia obliczeń charakterystyki energetycznej i sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej

ViLab- program służący do prowadzenia obliczeń charakterystyki energetycznej i sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej ViLab- program służący do prowadzenia obliczeń charakterystyki energetycznej i sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej ViLab jest samodzielnym programem służącym do prowadzenia obliczeń charakterystyki

Bardziej szczegółowo

Tworzenie prezentacji w MS PowerPoint

Tworzenie prezentacji w MS PowerPoint Tworzenie prezentacji w MS PowerPoint Program PowerPoint dostarczany jest w pakiecie Office i daje nam możliwość stworzenia prezentacji oraz uatrakcyjnienia materiału, który chcemy przedstawić. Prezentacje

Bardziej szczegółowo

ALGEBRA LINIOWA Z ELEMENTAMI GEOMETRII ANALITYCZNEJ

ALGEBRA LINIOWA Z ELEMENTAMI GEOMETRII ANALITYCZNEJ ALGEBRA LINIOWA Z ELEMENTAMI GEOMETRII ANALITYCZNEJ WSHE, O/K-CE 10. Homomorfizmy Definicja 1. Niech V, W będą dwiema przestrzeniami liniowymi nad ustalonym ciałem, odwzorowanie ϕ : V W nazywamy homomorfizmem

Bardziej szczegółowo

Technologie informacyjne - wykład 12 -

Technologie informacyjne - wykład 12 - Zakład Fizyki Budowli i Komputerowych Metod Projektowania Instytut Budownictwa Wydział Budownictwa Lądowego i Wodnego Politechnika Wrocławska Technologie informacyjne - wykład 12 - Prowadzący: Dmochowski

Bardziej szczegółowo

MATHCAD OBSŁUGA PROGRAMU

MATHCAD OBSŁUGA PROGRAMU MATHCAD PODSTAWOWE INFORMACJE (OBSŁUGA PROGRAMU) WPROWADZENIE DO PROGRAMU MATHCAD 1 PRAWA AUTORSKIE BUDOWNICTWOPOLSKIE.PL GRUDZIEŃ 2010 1. INFORMACJE OGÓLNE Mathcad umożliwia rozwiązywanie zagadnień z

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM 3 ALGORYTMY OBLICZENIOWE W ELEKTRONICE I TELEKOMUNIKACJI. Wprowadzenie do środowiska Matlab

LABORATORIUM 3 ALGORYTMY OBLICZENIOWE W ELEKTRONICE I TELEKOMUNIKACJI. Wprowadzenie do środowiska Matlab LABORATORIUM 3 ALGORYTMY OBLICZENIOWE W ELEKTRONICE I TELEKOMUNIKACJI Wprowadzenie do środowiska Matlab 1. Podstawowe informacje Przedstawione poniżej informacje maja wprowadzić i zapoznać ze środowiskiem

Bardziej szczegółowo

PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA PRACOWNIK SPZOZ

PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA PRACOWNIK SPZOZ PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA PRACOWNIK SPZOZ -1- SPIS TREŚCI: 1. Logowanie...3 1.1 Logowanie do programu... 3 1.2 Wylogowanie z programu... 3 2. Sprawozdanie...3 2.1. Sprawozdania... 3 2.2 Sprawozdanie wyszukiwanie...

Bardziej szczegółowo

Aplikacja pozwala wyliczyd numer rachunku NRB zarówno dla jednego jak i wielu kontrahentów.

Aplikacja pozwala wyliczyd numer rachunku NRB zarówno dla jednego jak i wielu kontrahentów. Instrukcja obsługi Generatora rachunków MPT- oprogramowania generującego numery rachunków wirtualnych wykorzystywanych w procesie realizacji Usługi masowego przetwarzania transakcji. W celu umożliwienia

Bardziej szczegółowo

Wyniki operacji w programie

Wyniki operacji w programie R O Z D Z I A Ł 6 Wyniki operacji w programie Dowiesz się jak: Przeglądać wyniki przeprowadzonych operacji Zatwierdzać i wycofywać przeprowadzane operacje Przeglądać listy środków w centrach kosztów i

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na ocenę z informatyki klasa 3

Wymagania edukacyjne na ocenę z informatyki klasa 3 Wymagania edukacyjne na ocenę z informatyki klasa 3 0. Logo [6 godz.] PODSTAWA PROGRAMOWA: Rozwiązywanie problemów i podejmowanie decyzji z wykorzystaniem komputera, stosowanie podejścia algorytmicznego.

Bardziej szczegółowo

MODUŁ POMOST PRZEWODNIK UŻYTKOWNIKA (WERSJA DLA SYSTEMU EKSPERT) 1. WSTĘP... 2 2. PRZYGOTOWANIE DO PRACY... 2

MODUŁ POMOST PRZEWODNIK UŻYTKOWNIKA (WERSJA DLA SYSTEMU EKSPERT) 1. WSTĘP... 2 2. PRZYGOTOWANIE DO PRACY... 2 MODUŁ POMOST PRZEWODNIK UŻYTKOWNIKA (WERSJA DLA SYSTEMU EKSPERT) 1. WSTĘP... 2 2. PRZYGOTOWANIE DO PRACY... 2 3. OPIS FUNKCJI... 2 3.1. EWIDENCJA / PŁATNIKÓW... 2 3.2. EWIDENCJA / POPRZ. DANYCH UBEZP...

Bardziej szczegółowo

Tom 6 Opis oprogramowania

Tom 6 Opis oprogramowania Część 4 Narzędzie do wyliczania wielkości oraz wartości parametrów stanu Diagnostyka stanu nawierzchni - DSN Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Warszawa, 30 maja 2012 Historia dokumentu Nazwa

Bardziej szczegółowo

Projektowania Układów Elektronicznych CAD Laboratorium

Projektowania Układów Elektronicznych CAD Laboratorium Projektowania Układów Elektronicznych CAD Laboratorium ĆWICZENIE NR 3 Temat: Symulacja układów cyfrowych. Ćwiczenie demonstruje podstawowe zasady analizy układów cyfrowych przy wykorzystaniu programu PSpice.

Bardziej szczegółowo

P R Z E T W A R Z A N I E S Y G N A Ł Ó W B I O M E T R Y C Z N Y C H

P R Z E T W A R Z A N I E S Y G N A Ł Ó W B I O M E T R Y C Z N Y C H W O J S K O W A A K A D E M I A T E C H N I C Z N A W Y D Z I A Ł E L E K T R O N I K I Drukować dwustronnie P R Z E T W A R Z A N I E S Y G N A Ł Ó W B I O M E T R Y C Z N Y C H Grupa... Data wykonania

Bardziej szczegółowo

Wydział Elektryczny. Katedra Automatyki i Elektroniki. Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: PROGRAMOWALNE STRUKTURY LOGICZNE

Wydział Elektryczny. Katedra Automatyki i Elektroniki. Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: PROGRAMOWALNE STRUKTURY LOGICZNE Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Automatyki i Elektroniki Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: PROGRAMOWALNE STRUKTURY LOGICZNE ES1C420 300 Ćwiczenie Nr 2 KOMPILACJA

Bardziej szczegółowo

Bramki logiczne Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Bramki logiczne Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Bramki logiczne Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych. WSTĘP Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z podstawowymi sposobami projektowania układów cyfrowych o zadanej funkcji logicznej, na przykładzie budowy

Bardziej szczegółowo

Symfonia Produkcja. Kreator raportów. Wersja 2013

Symfonia Produkcja. Kreator raportów. Wersja 2013 Symfonia Produkcja Kreator raportów Wersja 2013 Windows jest znakiem towarowym firmy Microsoft Corporation. Adobe, Acrobat, Acrobat Reader, Acrobat Distiller są zastrzeżonymi znakami towarowymi firmy Adobe

Bardziej szczegółowo

Treść wykładu. Układy równań i ich macierze. Rząd macierzy. Twierdzenie Kroneckera-Capellego.

Treść wykładu. Układy równań i ich macierze. Rząd macierzy. Twierdzenie Kroneckera-Capellego. . Metoda eliminacji. Treść wykładu i ich macierze... . Metoda eliminacji. Ogólna postać układu Układ m równań liniowych o n niewiadomych x 1, x 2,..., x n : a 11 x 1 + a 12 x 2 + + a 1n x n = b 1 a 21

Bardziej szczegółowo

Sprzętowo wspomagane metody klasyfikacji danych

Sprzętowo wspomagane metody klasyfikacji danych Sprzętowo wspomagane metody klasyfikacji danych Jakub Botwicz Politechnika Warszawska, Instytut Telekomunikacji Plan prezentacji 1. Motywacje oraz cele 2. Problemy klasyfikacji danych 3. Weryfikacja integralności

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do programowania w języku Visual Basic. Podstawowe instrukcje języka

Wprowadzenie do programowania w języku Visual Basic. Podstawowe instrukcje języka Wprowadzenie do programowania w języku Visual Basic. Podstawowe instrukcje języka 1. Kompilacja aplikacji konsolowych w środowisku programistycznym Microsoft Visual Basic. Odszukaj w menu startowym systemu

Bardziej szczegółowo

ECTS (Część 2. Metody numeryczne) Nazwa w języku angielskim: Algorithms and data structures.

ECTS (Część 2. Metody numeryczne) Nazwa w języku angielskim: Algorithms and data structures. Algorytmy i struktury danych. Metody numeryczne ECTS (Część 2. Metody numeryczne) Nazwa w języku angielskim: Algorithms and data structures. dzienne magisterskie Numerical methods. (Part 2. Numerical methods)

Bardziej szczegółowo

Literatura. adów w cyfrowych. Projektowanie układ. Technika cyfrowa. Technika cyfrowa. Bramki logiczne i przerzutniki.

Literatura. adów w cyfrowych. Projektowanie układ. Technika cyfrowa. Technika cyfrowa. Bramki logiczne i przerzutniki. Literatura 1. D. Gajski, Principles of Digital Design, Prentice- Hall, 1997 2. C. Zieliński, Podstawy projektowania układów cyfrowych, PWN, Warszawa 2003 3. G. de Micheli, Synteza i optymalizacja układów

Bardziej szczegółowo

Wykresy. Lekcja 10. Strona 1 z 11

Wykresy. Lekcja 10. Strona 1 z 11 Lekcja Strona z Wykresy Wykresy tworzymy:. Z menu Insert Graph i następnie wybieramy rodzaj wykresu jaki chcemy utworzyć;. Z menu paska narzędziowego "Graph Toolbar" wybierając przycisk z odpowiednim wykresem;

Bardziej szczegółowo

Opis funkcji modułu Konwerter 3D

Opis funkcji modułu Konwerter 3D Opis funkcji modułu Konwerter 3D www.cadprojekt.com.pl Kliknij na tytuł rozdziału, aby przejść do wybranego zagadnienia MODUŁ KONWERTER 3D...3 Wygląd i funkcje okna modułu Konwerter 3D...3 Konwertowanie

Bardziej szczegółowo

Algorytmika i pseudoprogramowanie

Algorytmika i pseudoprogramowanie Przedmiotowy system oceniania Zawód: Technik Informatyk Nr programu: 312[ 01] /T,SP/MENiS/ 2004.06.14 Przedmiot: Programowanie Strukturalne i Obiektowe Klasa: druga Dział Dopuszczający Dostateczny Dobry

Bardziej szczegółowo

7. Szybka transformata Fouriera fft

7. Szybka transformata Fouriera fft 7. Szybka transformata Fouriera fft Dane pomiarowe sygnałów napięciowych i prądowych często obarczone są dużym błędem, wynikającym z istnienia tak zwanego szumu. Jedną z metod wspomagających analizę sygnałów

Bardziej szczegółowo

Mathcad c.d. - Macierze, wykresy 3D, rozwiązywanie równań, pochodne i całki, animacje

Mathcad c.d. - Macierze, wykresy 3D, rozwiązywanie równań, pochodne i całki, animacje Mathcad c.d. - Macierze, wykresy 3D, rozwiązywanie równań, pochodne i całki, animacje Opracował: Zbigniew Rudnicki Powtórka z poprzedniego wykładu 2 1 Dokument, regiony, klawisze: Dokument Mathcada realizuje

Bardziej szczegółowo

Menu Plik w Edytorze symboli i Edytorze widoku aparatów

Menu Plik w Edytorze symboli i Edytorze widoku aparatów Menu Plik w Edytorze symboli i Edytorze widoku aparatów Informacje ogólne Symbol jest przedstawieniem graficznym aparatu na schemacie. Oto przykład przekaźnika: Widok aparatu jest przedstawieniem graficznym

Bardziej szczegółowo

biegle i poprawnie posługuje się terminologią informatyczną,

biegle i poprawnie posługuje się terminologią informatyczną, INFORMATYKA KLASA 1 1. Wymagania na poszczególne oceny: 1) ocenę celującą otrzymuje uczeń, który: samodzielnie wykonuje na komputerze wszystkie zadania z lekcji, wykazuje inicjatywę rozwiązywania konkretnych

Bardziej szczegółowo

1. Przypisy, indeks i spisy.

1. Przypisy, indeks i spisy. 1. Przypisy, indeks i spisy. (Wstaw Odwołanie Przypis dolny - ) (Wstaw Odwołanie Indeks i spisy - ) Przypisy dolne i końcowe w drukowanych dokumentach umożliwiają umieszczanie w dokumencie objaśnień, komentarzy

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo informacji oparte o kryptografię kwantową

Bezpieczeństwo informacji oparte o kryptografię kwantową WYŻSZA SZKOŁA BIZNESU W DĄBROWIE GÓRNICZEJ WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA INFORMATYKI I NAUK SPOŁECZNYCH Instrukcja do laboratorium z przedmiotu: Bezpieczeństwo informacji oparte o kryptografię kwantową Instrukcja

Bardziej szczegółowo

WIZUALIZACJA I STEROWANIE ROBOTEM

WIZUALIZACJA I STEROWANIE ROBOTEM Maciej Wochal, Opiekun koła: Dr inż. Dawid Cekus Politechnika Częstochowska, Wydział Inżynierii Mechanicznej i Informatyki, Instytut Mechaniki i Podstaw Konstrukcji Maszyn, Koło Naukowe Komputerowego Projektowania

Bardziej szczegółowo

1 Podstawy c++ w pigułce.

1 Podstawy c++ w pigułce. 1 Podstawy c++ w pigułce. 1.1 Struktura dokumentu. Kod programu c++ jest zwykłym tekstem napisanym w dowolnym edytorze. Plikowi takiemu nadaje się zwykle rozszerzenie.cpp i kompiluje za pomocą kompilatora,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM TESTOWY LCWIN.EXE OPIS DZIAŁANIA I INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA

PROGRAM TESTOWY LCWIN.EXE OPIS DZIAŁANIA I INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA EGMONT INSTRUMENTS PROGRAM TESTOWY LCWIN.EXE OPIS DZIAŁANIA I INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA EGMONT INSTRUMENTS tel. (0-22) 823-30-17, 668-69-75 02-304 Warszawa, Aleje Jerozolimskie 141/90 fax (0-22) 659-26-11

Bardziej szczegółowo

Munsol - dokument zmian. MUNSOL - Dokument zmian

Munsol - dokument zmian. MUNSOL - Dokument zmian MUNSOL - Dokument zmian 1 Spis treści Munsol - dokument zmian Spis treści 2 Wprowadzenie 3 Wprowadzone zmiany 3 1. Logowanie z użyciem karty. 3 2. Strona główna 4 3. Komunikaty informacyjne 4 4. Listy

Bardziej szczegółowo

Model reprogramowalnego prądowego układu działającego w logice wielowartościowej

Model reprogramowalnego prądowego układu działającego w logice wielowartościowej Przemysław Sołtan Oleg Maslennikow Wydział Elektroniki Politechnika Koszalińska ul. JJ Śniadeckich 2, 75-453 Koszalin e-mail: kerk@ie.tu.koszalin.pl Model reprogramowalnego prądowego układu działającego

Bardziej szczegółowo

LEKCJA TEMAT: Zasada działania komputera.

LEKCJA TEMAT: Zasada działania komputera. LEKCJA TEMAT: Zasada działania komputera. 1. Ogólna budowa komputera Rys. Ogólna budowa komputera. 2. Komputer składa się z czterech głównych składników: procesor (jednostka centralna, CPU) steruje działaniem

Bardziej szczegółowo

III. Przebieg ćwiczenia. 1. Generowanie i wizualizacja przebiegów oraz wyznaczanie ich podstawowych parametrów

III. Przebieg ćwiczenia. 1. Generowanie i wizualizacja przebiegów oraz wyznaczanie ich podstawowych parametrów POLITECHNIKA RZESZOWSKA KATEDRA METROLOGII I SYSTEMÓW DIAGNOSTYCZNYCH LABORATORIUM GRAFICZNE ŚRODOWISKA PROGRAMOWANIA S.P. WPROWADZENIE DO UŻYTKOWANIA ŚRODOWISKA VEE (1) I. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

Temat: Organizacja skoroszytów i arkuszy

Temat: Organizacja skoroszytów i arkuszy Temat: Organizacja skoroszytów i arkuszy Podstawowe informacje o skoroszycie Excel jest najczęściej wykorzystywany do tworzenia skoroszytów. Skoroszyt jest zbiorem informacji, które są przechowywane w

Bardziej szczegółowo

Microsoft EXCEL SOLVER

Microsoft EXCEL SOLVER Microsoft EXCEL SOLVER 1. Programowanie liniowe z wykorzystaniem dodatku Microsoft Excel Solver Cele Po ukończeniu tego laboratorium słuchacze potrafią korzystając z dodatku Solver: formułować funkcję

Bardziej szczegółowo

I Tworzenie prezentacji za pomocą szablonu w programie Power-Point. 1. Wybieramy z górnego menu polecenie Nowy a następnie Utwórz z szablonu

I Tworzenie prezentacji za pomocą szablonu w programie Power-Point. 1. Wybieramy z górnego menu polecenie Nowy a następnie Utwórz z szablonu I Tworzenie prezentacji za pomocą szablonu w programie Power-Point 1. Wybieramy z górnego menu polecenie Nowy a następnie Utwórz z szablonu 2. Po wybraniu szablonu ukaŝe się nam ekran jak poniŝej 3. Następnie

Bardziej szczegółowo

Podstawy programowania

Podstawy programowania Podstawy programowania Część pierwsza Od języka symbolicznego do języka wysokiego poziomu Autor Roman Simiński Kontakt roman.siminski@us.edu.pl www.us.edu.pl/~siminski Niniejsze opracowanie zawiera skrót

Bardziej szczegółowo

Dodanie nowej formy do projektu polega na:

Dodanie nowej formy do projektu polega na: 7 Tworzenie formy Forma jest podstawowym elementem dla tworzenia interfejsu użytkownika aplikacji systemu Windows. Umożliwia uruchomienie aplikacji, oraz komunikację z użytkownikiem aplikacji. W trakcie

Bardziej szczegółowo

Szkolenie dla nauczycieli SP10 w DG Operacje na plikach i folderach, obsługa edytora tekstu ABC. komputera dla nauczyciela. Materiały pomocnicze

Szkolenie dla nauczycieli SP10 w DG Operacje na plikach i folderach, obsługa edytora tekstu ABC. komputera dla nauczyciela. Materiały pomocnicze ABC komputera dla nauczyciela Materiały pomocnicze 1. Czego się nauczysz? Uruchamianie i zamykanie systemu: jak zalogować się do systemu po uruchomieniu komputera, jak tymczasowo zablokować komputer w

Bardziej szczegółowo

Przewodnik użytkownika (instrukcja) AutoMagicTest

Przewodnik użytkownika (instrukcja) AutoMagicTest Przewodnik użytkownika (instrukcja) AutoMagicTest 0.1.21.137 1. Wprowadzenie Aplikacja AutoMagicTest to aplikacja wspierająca testerów w testowaniu i kontrolowaniu jakości stron poprzez ich analizę. Aplikacja

Bardziej szczegółowo

Modelowanie reprogramowalnych układów prądowych pracujących w logice. wielowartościowej.

Modelowanie reprogramowalnych układów prądowych pracujących w logice. wielowartościowej. Przemysław Sołtan, Natalia Maslennikow, Oleg Maslennikow Wydział Elektroniki i Informatyki Politechnika Koszalińska, Koszalin Modelowanie reprogramowalnych układów prądowych pracujących w logice wielowartościowej

Bardziej szczegółowo

2 INSTALACJA OPROGRAMOWANIA. 3 3 GŁÓWNE OKNO PROGRAMU 3 4 MODUŁ OBSŁUGI ARCHIWUM 7

2 INSTALACJA OPROGRAMOWANIA. 3 3 GŁÓWNE OKNO PROGRAMU 3 4 MODUŁ OBSŁUGI ARCHIWUM 7 LUBUSKIE ZAKŁADY APARATÓW ELEKTRYCZNYCH LUMEL S.A. W ZIELONEJ GÓRZE PROGRAM DO KONFIGURACJI KONCENTRATORA DANYCH TYPU PD22 PD22Wiz.exe INSTRUKCJA OBSŁUGI Zielona Góra 2007 2 SPIS TREŚCI: 1 WSTĘP. 3 2 INSTALACJA

Bardziej szczegółowo

KASK by CTI. Instrukcja

KASK by CTI. Instrukcja KASK by CTI Instrukcja Spis treści 1. Opis programu... 3 2. Pierwsze uruchomienie... 4 3. Okno główne programu... 5 4. Konfiguracja atrybutów... 6 5. Nadawanie wartości atrybutom... 7 6. Wybór firmy z

Bardziej szczegółowo

Zygmunt Wróbel i Robert Koprowski. Praktyka przetwarzania obrazów w programie Matlab

Zygmunt Wróbel i Robert Koprowski. Praktyka przetwarzania obrazów w programie Matlab Zygmunt Wróbel i Robert Koprowski Praktyka przetwarzania obrazów w programie Matlab EXIT 2004 Wstęp 7 CZĘŚĆ I 9 OBRAZ ORAZ JEGO DYSKRETNA STRUKTURA 9 1. Obraz w programie Matlab 11 1.1. Reprezentacja obrazu

Bardziej szczegółowo