ROZDZIAŁ IX Wskaźniki oceny długookresowej projektów inwestycyjnych, społecznych i prorozwojowych WSKAŹNIKI EFEKTYWNOŚCI PROJEKTU

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ROZDZIAŁ IX. 9.1. Wskaźniki oceny długookresowej projektów inwestycyjnych, społecznych i prorozwojowych 9.1.1. WSKAŹNIKI EFEKTYWNOŚCI PROJEKTU"

Transkrypt

1 ROZDZIAŁ IX W skaźniki oceny długookresow ej projektów inw estycyjnych, społecznych i prorozw ojow ych, kw alifikow alności w ydatków i w skaźniki interw encji 9.1. Wskaźniki oceny długookresowej projektów inwestycyjnych, społecznych i prorozwojowych WSKAŹNIKI EFEKTYWNOŚCI PROJEKTU Dynamiczne (dyskontowe) formuły oceny efektywności oparte na rachunku dyskontowym dla całego okresu realizacji i eksploatacji inwestycji. Metody dyskontowe, jako kryterium, podejmowania decyzji, szczególnie doceniane w przypadku inwestycji kapitałowych o dłuŝszym horyzoncie czasu. będą Zaktualizowana wartość projektu NPV Projekty inwestycyjne generować strumienie wpływów i wydatków, czyli strumienie sald przepływów pienięŝnych w przyjętych okresach okresie uŝytkowania inwestycji, róŝnych dla kaŝdego projektu. Gdzie: NPV = S 0 x a 0 + S 1 x a 1 + S 2 x a S t x a t S t róŝnice wpływów i wydatków, czyli salda przepływów pienięŝnych netto w kolejnych latach horyzontu czasu objętego rachunkiem r stopa dyskontowa (6 %) a t = q -t współczynnik dyskontujący t = 0,1,... n okres eksploatacji inwestycji (20 lat) JeŜeli q = (1 + r), to: 339

2 q -t 1 1 = = qt (1 + r) t czyli: n NPV = = 0 S t * q -t PoniewaŜ: NPV = S o + S 1 * q -1 + S 2 * q S t * q -t Wobec tego: NPV = S 0 + Czyli: S 1 S 2 + q1 q2 St qt S1 S 2 S NPV = S t (1 + r)1 (1 + r)2 ( 1+ r) t Wewnętrzna stopa zwrotu IRR W dyskontowanych metodach oceny inwestycji, przy uwzględnieniu ryzyka, drugim kryterium opłacalności projektu jest wewnętrzna stopa zwrotu IRR, czyli wewnętrzna stopa procentowa. Jest ona równowaŝna stopie dyskontowej, przy której zdyskontowana wartość wydatków pienięŝnych równa się zdyskontowanej wartości wpływów pienięŝnych. WyraŜa więc ona faktyczną stopę zysku z nakładu inwestycyjnego, czyli taki poziom stopy dyskontowej, przy którym zaktualizowana wartość netto równa się zeru (NPV = 0). Musi być zatem spełnione równanie: n t = 0 (1 + S t IRR ) t = 0 czyli: n t = 0 S t * q t = 0 340

3 Przy załoŝeniu jednorazowego początkowego układu inwestycyjnego S 0 w okresie dyskontowym t = 0. n t = 1 czyli: IRR S t ( 1 = + r 1 r ) + t S 0 = 0 NPV NPV ( r r ) 2 NPV 1 02 gdzie: r 1 stopa dyskontowa niŝsza dla NPV 0 > 0 r 2 stopa dyskontowa wyŝsza dla NPV 0 < 0 NPV 01, NPV 02 zdyskontowane wartości netto dla niŝszego i wyŝszego poziomu stopy procentowej. IRR r2 rirr 2 r 1 NPV 02 NPV 01 Graficzny sposób wyznaczania wewnętrznej stopy procentowej IRR. JeŜeli: IRR > r projekt jest korzystny, poniewaŝ obliczone r jest wyŝsze od alternatywnego kosztu kapitału. IRR < r, projekt jest niekorzystny, aczkolwiek w sytuacji kiedy projekt nie generuje znaczącego zysku netto dopuszczalna jest sytuacja kiedy IRR <r, ale większe od 0 IRR = r projekt jest neutralny 341

4 będą Strategia dla Powiatu Bełchatowskiego Inne metody oceny efektywności projektów Poza podstawowymi miernikami wymienionymi powyŝej występują równieŝ inne, które jednak przy realizacji Strategii przez Powiat Bełchatowski wykorzystywane rzadziej, tym niemniej warto je znać i mieć na uwadze przy ocenie projektów inwestycyjnych. 1. Wskaźniki zyskowności (ang. Profitability Index, PI) Miernik ten informuje o wartości zdyskontowanego przychodu przypadającego na 1 jednostkę zdyskontowanego wydatku (łącznie nakładów inwestycyjnych i kosztów operacyjnych). JeŜeli PI > 1, projekt moŝna realizować. W przeciwnym wypadku projekt spowoduje zmniejszenie zainwestowanego kapitału. Wskaźnik PI oblicza się, wykorzystując następujący wzór: (7) PI = PV 1 PV E gdzie: PV 1 zdyskontowanych przychodów PV E wartość zdyskontowanych wydatków Dynamiczny okres zwrotu (ang. Discounted Payback Period, DPP) Miernik ten mówi o liczbie okresów (najczęściej lat) niezbędnych do zwrotu zainwestowanego kapitału, poprzez odniesienie wartości nakładów do sumy zdyskontowanych strumieni pienięŝnych netto. (8) IE T DPP = n NCF i i= 1 gdzie: IE T wartość nakładów inwestycyjnych NCF i suma zdyskontowanych strumieni pienięŝnych netto Próg rentowności (ang. Break Even Point, BEP) Teoria i praktyka gospodarcza dzieli koszty na stałe i zmienne. Koszty stałe ponoszone niezaleŝnie od wielkości produkcji, zarówno w przypadku wzrostu, jak i spadku wolumenu. Do kosztów tych zaliczyć moŝna m.in. amortyzację, ubezpieczenia, płace managementu, czynsze. Do kosztów 342

5 Strategia dla Powiatu Bełchatowskiego stałych moŝna zaliczyć równieŝ koszty finansowe, jednakŝe nie wszystkie koszty finansowe ponoszone niezaleŝnie od wielkości produkcji. W przypadku wzrostu skali działalności, a tym samym wielkości majątku obrotowego, zwiększa się zapotrzebowanie na krótkoterminowe finansowanie zewnętrzne. MoŜe być ono zaspokojone poprzez zwiększenie zobowiązań bądź handlowych kredytów obrotowych. JeŜeli dodatkowe zapotrzebowanie zaspokajane jest przez zwiększenie wartości kredytów krótkoterminowych, spowodowany tym wzrost kosztów odsetkowych jest z pewnością związany z wielkością produkcji, a więc nie one kosztami stałymi tylko zmiennymi. Koszty zmienne zaleŝą od rozmiarów produkcji. Dla uproszczenia przyjmuje się często, zaleŝność Ŝe pomiędzy wartością kosztów zmiennych a wielkością produkcji jest liniowa. Do kosztów tych zaliczyć Będą moŝna m.in. koszty zuŝytych materiałów, surowców, towarów, energii, bezpośrednie wynagrodzenia pracowników (takŝe prowizje). NaleŜy pamiętać, Ŝe podział na koszty stałe i zmienne dotyczy tylko krótkiego okresu. W okresie długim wszystkie koszty zmienne. Nie jest moŝliwe wyznaczenie jednoznacznej granicy pomiędzy okresem długim i krótkim. one róŝne dla poszczególnych sektorów, branŝ, przedsiębiorstw w zaleŝności od dostępu do zasobów, lokalizacji i poziomu konkurencji na danym rynku. Koszty stałe i koszty zmienne łącznie nazywane kosztami całkowitymi. Kluczowym pojęciem analizy kosztów marginalnych jest kontrybucja (marŝa pokrycia), która oznacza róŝnicę pomiędzy ceną a jednostkowym zmiennym kosztem wytworzenia. Kontrybucja całkowita jest róŝnicą pomiędzy wartością bądź bądź produkcji sprzedaŝy a kosztami zmiennymi odpowiadającymi danej wartości produkcji sprzedaŝy. Kontrybucję moŝna określić inaczej jako zdolność do pokrywania kosztów zmiennych i wypracowywania nadwyŝki na pokrycie kosztów stałych. Optymalnym wariantem jest pokrycie zarówno kosztów zmiennych oraz stałych, jak i wypracowanie zysku. BEP oznacza wolumen sprzedanych (wytworzonych) jednostek produktu, dla których przychody z ich sprzedaŝy pokrywają koszty całkowite produkcji. Próg rentowności moŝna równieŝ przedstawić jako stopień wykorzystania mocy produkcyjnych. SprzedaŜ mniejsza niŝ wyznaczony próg rentowności oznacza stratę, natomiast wyŝsza przynosi zyski. Próg rentowności wyznacza się za pomocą następującego wzoru: (9) BEP = C f P i C v gdzie: C f koszty stałe P cena jednostkowa 343

6 ic v jednostkowy koszt zmienny RóŜnica pomiędzy P a i C v stanowi kontrybucję jednostkową, która wskazuje, ile kaŝda sprzedana jednostka przynosi przychodów na pokrycie kosztów stałych i wygenerowanie zysku. Analizując zaleŝności wynikające z powyŝszego wzoru, moŝna stwierdzić, Ŝe: im większy jednostkowy poziom kontrybucji, tym mniejsza liczba jednostek produkcji zapewni pokrycie kosztów, im niŝszy poziom kosztów stałych, tym mniejsza liczba jednostek produkcji zapewni pokrycie kosztów (uzyskanie progu rentowności). Wzór na obliczenie BEP moŝna wykorzystać do określenia progu zapewniającego pokrycie kosztów całkowitych i wypracowanie zysku w załoŝonej wielkości: (10) C f + OI BEP = P - i C v gdzie: OI zakładany wynik na podstawowej działalności Próg rentowności moŝna przedstawić graficznie w następujący sposób. Rysunek nr 2. Próg rentowności Wartość SprzedaŜ sprzedaŝy Koszty [zł] Próg rentowności Zysk Źródło: opracowanie własne Koszty całkowite SprzedaŜ (ilość) Strata Koszty stałe 344

7 9.2. Wskaźniki oceny krótkookresowej projektów inwestycyjnych, społecznych i prorozwojowych. Przyjmuje się, Ŝe zasadniczo ocena krótkookresowa (z horyzontem do 1 roku) dokonywana jest bez uwzględnienia zmiany wartości pieniądza w czasie. Z tego teŝ powodu wskaźniki, które zostaną przedstawione poniŝej, nie mogą być uwzględniane w analizie efektywności ekonomicznej projektów inwestycyjnych. SłuŜą jedynie do oceny sytuacji bieŝącej. Wartość poznawcza wartości wyliczonych wskaźników sama w sobie jest niewielka. Pewną informację uzyskuje się będą dopiero zestawiając wyniki z innymi parametrami: dla tej samej branŝy, sektora, z tymi samymi miernikami tej samej firmy z okresów poprzednich, z tymi samymi miernikami dla konkurencyjnych podmiotów. Dla Powiatu bełchatowskiego one miały znaczenie głównie przy ocenie zadań prorozwojowych wspomagających. Wskaźniki obsługi zadłuŝenia DSCR wskaźnik pokrycia obsługi zadłuŝenia (ang. Debt Service Coverage Ratio). (11) gdzie: NI zysk netto DSCR = NI + A + I C + I A amortyzacja I odsetki C spłacony kapitał zadłuŝenia Lub 345

8 (12) gdzie: DSCR = NCF C + I NCF przepływy pienięŝne netto z działalności operacyjnej ISCR wskaźnik pokrycia obsługi odsetek (ang. Interest Service Coverage Ratio) (13) gdzie: ISCR = EBIT I EBIT zysk netto powiększony o odsetki i podatek FCSCR wskaźnik pokrycia kosztów stałych (ang. Fixed-Charges Service Coverage Ratio) (14) gdzie: FCSCR = NM + FC I + FC NM marŝa netto (przychody operacyjne minus koszty operacyjne) FC koszty stałe Wskaźniki struktury kapitałowej LTDER wskaźnik zadłuŝenia długoterminowego (ang. Long Term Debt Equity Ratio) (15) LTDER = LTD E 346

9 gdzie: LTD zadłuŝenie długoterminowe E kapitały własne FAFR wskaźnik finansowania majątku trwałego kapitałem stałym (ang. Fexed Assets Financing Ratio) (16) gdzie: FAFR = E + LTD FA FA aktywa trwałe LTD zadłuŝenie długoterminowe E kapitały własne Zgodnie z zasadą adekwatności źródeł finansowania i aktywów ze względu na horyzont czasowy (złota zasada bilansowa), wartość wskaźnika nie powinna być mniejsza niŝ 1. ZadłuŜenie długoterminowe i kapitały własne łącznie nazywane kapitałem stałym. Wskaźniki rentowności ROE rentowność kapitałów własnych (ang. Return on Equity) (17) gdzie: NP zysk netto ROE = NP E 347

10 E kapitały własne ROA rentowność majątku ogółem (ang. Return on Assets) (18) gdzie: NP zysk netto ROA = NP A A aktywa ogółem ROS rentowność sprzedaŝy (ang. Return on Sales) (19) NP ROS = S gdzie: NP zysk netto S sprzedaŝ OCFP stosunek operacyjnego strumienia pienięŝnego do sprzedaŝy (ang. Operational Cash Flow Profitability) (20) OCF OCFP = S gdzie: OCF operacyjny strumień pienięŝny S sprzedaŝ 348

11 Wskaźniki sprawności działania DSO wskaźnik rotacji naleŝności handlowych w dniach (21) R A S gdzie: R A średni poziom naleŝności handlowych S sprzedaŝ DSO = x 365 DPO wskaźnik rotacji zobowiązań handlowych w dniach (22) L A DPO = x 365 C 0 gdzie: L A średni poziom zobowiązań handlowych C 0 koszty operacyjne c) DIOH wskaźnik rotacji zapasów w dniach (23) In A DIOH = x 365 C 0 gdzie: In A średni poziom zapasów C 0 koszty operacyjne PowyŜsze trzy wskaźniki rotacji naleŝności, zobowiązań i zapasów mogą słuŝyć do określenia tzw. cyklu rotacji gotówki: 349

12 DSO + DIOH DPO Wartości większe od zera mówią o dodatkowym zapotrzebowaniu na finansowanie majątku obrotowego. Wartości mniejsze od zera mówią, Ŝe podmiot jest w stanie finansować działalność bieŝącą zobowiązaniami handlowymi. Wskaźniki płynności CR wskaźnik płynności bieŝącej (ang. Current Ratio) (24) gdzie: CA aktywa bieŝące CL pasywa bieŝące CR = CA CL QR, ATR wskaźnik płynności szybkiej (ang. Quick Ratio, Acid Test Ratio) (25) CR = gdzie: In zapasy Pr zaliczki otrzymane od odbiorców CA In - Pr CL SQR wskaźnik płynności gotówkowej (ang. Super Quick Ratio) (26) SQR = gdzie: CE gotówka i ekwiwalent gotówki CE CL 350

13 Wskaźniki produktywności FAT produktywność majątku trwałego (ang. Fixed Assets Turnover) (27) gdzie: S sprzedaŝ FAT = S FA FA środki trwałe b) WCT produktywność kapitału obrotowego (ang. Working Capital Turnover) (28) S WCT = WC gdzie: S sprzedaŝ WC kapitał pracujący c) TAT rotacja aktywów (ang. Total Assets Turnover) (29) S TAT = A gdzie: S sprzedaŝ A aktywa ogółem Analizie moŝna równieŝ poddać sprawozdanie z przepływów pienięŝnych. Zasadniczo nie stosuje się tu analizy wskaźnikowej. Bada się natomiast kierunek i wielkości przepływów 351

14 w poszczególnych obszarach działalności. MoŜna wyróŝnić następujące warianty kształtowania się strumieni pienięŝnych: Tabela Nr 1. Strumienie pienięŝne Wariant Rodzaje strumieni Operacyjny Inwestycyjny Finansowy I II III IV V VI VII VIII PowyŜsze warianty mogą być interpretowane następująco: Bardzo duŝa płynność finansowa, sytuacja charakterystyczna dla poawiatów przygotowujących się do przejęć lub inwestycji. Powiat znajduje się w okresie restrukturyzacji (wyprzedaŝ zbędnego majątku) lub ma za sobą okres dokonywania inwestycji i musi dokonać spłaty zobowiązań zaciągniętych na ten cel; moŝe teŝ występować konieczność sprzedaŝy majątku, gdyŝ wpływy operacyjne nie wystarczają na spłatę zobowiązań finansowych. Podstawowa działalność jest na tyle rentowna, Ŝe pozwala na regulowanie zobowiązań finansowych i przeprowadzanie inwestycji. Dodatnie przepływy z działalności operacyjnej nie wystarczają na zaspokojenie potrzeb inwestycyjnych i występuje konieczność zaciągania zobowiązań finansowych. Powiat wyprzedaje majątek i zaciąga zobowiązania, aby mów funkcjonować. 352

15 Powiat wyprzedaje majątek, aby pokryć straty powstałe w sferze działalności operacyjnej i spłacać zobowiązania finansowe. Sytuacja typowa dla nowych powiatów, które inwestycje i finansują bądź działalność bieŝącą kredytami z podwyŝszania kapitału przez właścicieli (project finance). KaŜda działalność bądź powoduje odpływ gotówki; sytuacja bardzo niebezpieczna, groŝąca bankructwem, chyba Ŝe zgromadzony zapas gotówki pozwoli przetrwać trudny okres Kryteria wyboru projektów. Inwestorzy, stając przed problemem wyboru projektu grupy projektów do realizacji, powinni przyjąć określony tryb działania w celu optymalnego ulokowania kapitału. Kapitał jest dobrem rzadkim, a więc sposób jego lokowania jest niezwykle waŝny z punktu widzenia ochrony wartości oraz uzyskiwania korzyści. W podobnej sytuacji znajduje się powiat Bełchatowski. Podstawowymi miernikami słuŝącymi do oceny efektywności inwestycji NPV oraz IRR. Biorąc pod uwagę bądź tylko kryterium ekonomiczne, dokonuje się szeregowania projektów oddzielnie względu na NPV i IRR. Do realizacji wybierane projekty po pierwsze o największej wartości NPV IRR, po drugie te, dla których nakłady kapitałowe nie przekraczają moŝliwości finansowych inwestorów (niezaleŝnie od tego, czy inwestycje mają być finansowane tylko kapitałem własnym, czy teŝ łącznie z długiem, istnieje górna granica dostępnego kapitału wynikająca z minimalnego, oczekiwanego przez poŝyczkodawców udziału własnego inwestorów w finansowaniu). Podobna sytuacja występuje w funduszach UE. Konieczność dokonywania wyboru projektu istnieje teŝ wtedy, gdy bierze się pod uwagę realizację przedsięwzięć wykluczających się wzajemnie. Wybiera się wówczas projekt o większej wartości miernika. W przypadku szeregowania projektów według NPV oraz IRR moŝe się zdarzyć, Ŝe kolejność projektów nie będzie taka sama w obu przypadkach. Wówczas naleŝy konsekwentnie preferować kryterium NPV, gdyŝ jest to miernik najlepiej uwzględniający podstawowy cel inwestowania maksymalizację wartości dla inwestorów. W praktyce dotyczącej wyboru projektów spotyka się jeszcze problem związany z róŝnymi 353

16 okresami eksploatacji przedsięwzięć. Wówczas moŝna wykorzystać jedną z dwóch poniŝszych metod: 1. Metoda ekwiwalentów rocznych (ang. Uniform Annual Series, UAS) UAS jest szczególną metodą oceny projektów inwestycyjnych polegającą na wyznaczeniu wielkości równego strumienia pienięŝnego tak, aby suma zdyskontowanych strumieni pienięŝnych równała się wartości NPV wyliczonej w oparciu o zróŝnicowane strumienie pienięŝne: (30) NPV = PMT (1+i) n - 1 (1 + i) n i (31) gdzie: PMT = NPV (1+i) n i (1 + i) n - 1 PMT równy strumień pienięŝny i stopa procentowa W odniesieniu do problemu wyboru, metoda UAS polega na wyznaczeniu rocznego ekwiwalentu odpowiadającego wartości NPV dla kaŝdego z rozwaŝanych projektów. Do realizacji przyjmuje się ten projekt, którego roczny ekwiwalent jest wyŝszy. Istnieją dwie moŝliwości dystrybucji usług w działalności takiej dla powiatu Przykład 1 bełchatowskiego. Pierwsza polega na zakupie środków transportu i hali magazynowej o łącznej wartości 1 mln zł. Roczne koszty wynio 100 tys. zł. Okres eksploatacji określono na 10 lat. Druga polega na podpisaniu umowy z firmą logistyczną na okres 5 lat. Roczny koszt obsługi wyniesie 200 tys. zł Oczekiwana stopa zwrotu z inwestycji wynosi 10 %. Zadanie polega na wybraniu wariantu o niŝszym koszcie. Krok I: wyznaczenie zaktualizowanej wartości nakładów i kosztów: Wariant I: zł = PV(10 %; 10 lat; ) Wariant II: zł = PV (10 %; 10 lat; ) 354

17 Krok II: wyznaczenie wielkości równego strumienia pienięŝnego: Wariant I: zł = -PMT (10 %; 10 lat; zł) Wariant II: zł = -PMT (10 %; 10 lat; zł) PoniewaŜ wielkość rocznego równego strumienia jest większa dla wariantu drugiego, rozwiązanie to powinno być przyjęte do realizacji. 2. Metoda łańcucha odtwarzania (ang. Replacement Chain Method, RCM) W metodzie RCM przyjmuje się, Ŝe zamortyzowane elementy majątku zastępowanie dokładnie takimi samymi składnikami. Aby wybrać jeden projekt spośród kilku, naleŝy znaleźć pięć minimalny wspólny okres eksploatacji (np. dla jednego wariantu o okresie eksploatacji 5 lat i drugiego o okresie eksploatacji 3 lata, minimalny wspólny okres wyniesie 15 lat przyjmuje się, Ŝe składnik majątku z wariantu pierwszego będzie odtwarzany trzy razy, natomiast z wariantu drugiego razy), a następnie dla takiego okresu wyznaczyć wartość bieŝącą rozwaŝanych wariantów. Do realizacji zostaje wybrany projekt o wyŝszej wartości PV. Przykład 2 NaleŜy dokonać wyboru projektu, stosując metodę RCM, z wykorzystaniem parametrów podanych w przykładzie 1. Krok I: wyznaczenie minimalnego wspólnego okresu eksploatacji Wariant I: stanowi dokładnie dwukrotność wariantu II. Minimalny wspólny okres eksploatacji wynosi 10 lat. Krok II: wyznaczenie zaktualizowanej wartości nakładów i kosztów Wariant I: zł = PV (10 %; 10 lat; ) Wariant II: zł = -PV (10 %; 10 lat; ) PoniewaŜ wartość PV dla wariantu II jest większa, naleŝy wybrać to rozwiązanie. 355

18 Strategia dla Powiatu Bełchatowskiego Obie powyŝsze metody oparte na tych samych zasadach i dają takie same wyniki. W praktyce wykorzystanie metody UAS jest łatwiejsze z punktu widzenia obliczeniowego, dlatego teŝ jest ona preferowana przez inwestorów Metody oceny ekspozycji na ryzyko Oszacowanie efektywności ekonomicznej projektu inwestycyjnego nigdy nie moŝe być dokonane precyzyjnie i ze stuprocentową pewnością. Powodem tego jest wpływ na projekt ogromnej liczby czynników, m.in. zmian cen towarów, usług, pracy, walut i pieniądza, problemów organizacyjnych, prawnych, technologicznych, warunków pogodowych, sytuacji społecznej czy politycznej i wielu innych. JednakŜe nie moŝna załoŝyć całkowitego wyeliminowania wpływu negatywnych czynników na projekt. Ryzyko zawsze pozostaje. MoŜna próbować oszacować ryzyko uzyskania danych wartości mierników syntetycznych (NPV, IRR), korzystając z metod statystycznych (wartość oczekiwana miernika i ryzyko uzyskania określonej wartości mierzone odchyleniem standardowym), jednakŝe w praktyce z metody tej jest niezwykle trudno korzystać duŝą z uwagi na bardzo liczbę czynników, które naleŝałoby uwzględnić w całym procesie tym samym metoda ta jest mało przydatna. Dlatego teŝ dla inwestorów wystarczające jest przybliŝone określenie skali ryzyka dotyczącej uzyskania oczekiwanej wartości miernika. W tym celu korzysta się z czterech podstawowych metod. Analiza wraŝliwości (ang. Sensitivity analysis) NajwaŜniejsze sprawozdanie dotyczące oceny efektywności projektu, cash flow, sporządzone jest w oparciu o szereg załoŝeń. Dotyczą one m.in. wielkości i wartości sprzedaŝy, wysokości kosztów, kursów walut, stóp procentowych. Uzyskana wartość miernika syntetycznego jest pochodną przyjętych załoŝeń. MoŜna zadać pytanie, co się stanie z wartością miernika, jeśli zmianie ulegną przyjęte załoŝenia? Taka jest koncepcja tej metody. Analiza wraŝliwości jest równieŝ nazywana metodą co jeśli (ang. What if). Najczęściej spotykanym wariantem jest zmiana tylko jednego załoŝenia i pozostawienie pozostałych bez zmian (łac. Ceteris paribus). JednakŜe nic nie stoi na przeszkodzie, aby manipulować kilkoma parametrami jednocześnie. Pojedyncza zmiana kolejnych parametrów ma na celu wyodrębnienie jednego czynnika lub grupy czynników, na których zmiany najbardziej wraŝliwa jest wartość miernika. Dla uproszczenia przyjmuje się zmiany o 5 %, 10 %, 15 % itd. MoŜna równieŝ szukać takiej zmiany, dla której wartość miernika osiągnie zero. Jest to wartość graniczna zmiany, dla której projekt nie będzie generował ujemnej wartości. Wyodrębnienie czynników, na które wartość miernika jest 356

19 najbardziej wraŝliwa, umoŝliwia szczególne kontrolowanie danego obszaru działalności na etapie eksploatacji projektu (przy jednoczesnym kontrolowaniu innych parametrów). WaŜne jest to, Ŝe popełnienie błędu na etapie przygotowywania projektu w odniesieniu do zmiennych o największym wpływie na wartość miernika moŝe mieć znacznie większe konsekwencje niŝ popełnienie błędu w odniesieniu do czynnika o mniejszym wpływie na miernik. Określić wartość NPV dla podanych załoŝeń oraz w sytuacji zmniejszenia i zwiększenia Przykład 3 wartości nakładów, przychodów i kosztu kapitału o 10 %. Wymagany koszt kapitału określono na 10 %. Tabela nr 2. Uproszczony cash flow Okres Rok 0 Rok 1 Rok 2 Rok 3 Rok 4 Rok 5 Nakłady inwestycyjne Przychody ze sprzedaŝy Koszty zmienne i stałe Amortyzacja Wynik brutto Podatek dochodowy (20 %) Wynik netto Amortyzacja Zmiana kapitału obrotowego Cash flow Dla wariantu bazowego wartość NPV wynosi , natomiast IRR 13 %. Zmiany wartości nakładów, przychodów i kosztu kapitału o ± 10 % spowoduje następujące zmiany wartości mierników: Tabela nr 3. Przykład analizy wraŝliwości NPV IRR Nakłady + 10 % % Nakłady - 10 % % Przychody + 10 % % Przychody 10 % % Stopa procentowa + 10 % % Stopa procentowa 10 % % 357

20 Wartość iŝ mierników jest najbardziej wraŝliwa na zwiększenie nakładów o 10 % i spadek przychodów o 10 %. W okresie realizacji projektu największa uwaga powinna być zwrócona na te czynniki. Metoda analizy wraŝliwości, chociaŝ często stosowana, ma ograniczenia, które polegają na tym, nie uwzględnia ona zakresu zmian, jakim mogą podlegać poszczególne parametry. Analiza scenariuszy W celu określenia ryzyka warto więc nie tylko znać wraŝliwość mierników na zmiany parametrów, ale równieŝ wiedzieć, jaki jest moŝliwy zakres zmian tych czynników. Jedną z metod spełniających te kryteria jest analiza scenariuszy. Metoda ta polega na określeniu trzech scenariuszy: pesymistycznego, najbardziej prawdopodobnego i optymistycznego. Istota tej metody polega na przyjęciu tylko negatywnych załoŝeń odnośnie kształtowania się parametrów w wariancie pesymistycznym, tylko pozytywnych załoŝeń w wariancie optymistycznym oraz wartości oczekiwanych w wariancie najbardziej prawdopodobnym. Dla wartości podanych w przykładzie 3. moŝna w następujący sposób przedstawić zestawienie wyników analizy scenariuszy: Wartość cash flow na koniec roku Tabela nr 4. Analiza scenariuszy Scenariusz Okres Rok 0 Rok 1 Rok 2 Rok 3 Rok 4 Rok 5 Pesymistyczny Najbardziej prawdopodobny Optymistyczny Wartości mierników Scenariusz Pesymistyczny Najbardziej Optymistyczny prawdopodobny NPV IRR 6 % 13 % 20 % Analiza poszczególnych scenariuszy moŝe przynieść inne wnioski. Wariant pesymistyczny skłaniałby do odrzucenia projektu, podczas, gdy optymistyczny przedstawia bardzo dobre wyniki i 358

21 decyzja nie moŝe być inna niŝ akceptacja. W takiej sytuacji decyzja inwestora będzie warunkowana stopniem akceptacji ryzyka, intuicją oraz oceną prawdopodobieństwa zrealizowania załoŝeń będących podstawą sporządzenia wariantów optymistycznego, najbardziej prawdopodobnego i pesymistycznego. Podstawowym ograniczeniem tej metody jest uwzględnianie tylko trzech wariantów, podczas gdy prawdopodobieństwo, Ŝe analizowane parametry projektu przyjmą ekstremalne wartości, jest bardzo małe. Faktycznie mogą one przyjąć wszystkie wartości z przedziału od maksymalnych (wariant optymistyczny) do minimalnych (wariant pesymistyczny). Symulacje Metoda symulacyjna eliminuje ograniczenia metody scenariuszowej. Pozwala ocenić wpływ wielu zmiennych równocześnie na mierniki syntetyczne. Jednym z najbardziej znanych jest model Monte Carlo, który umoŝliwia ocenę bądź wpływu wszystkich moŝliwych kombinacji zmiennych. Metoda symulacyjna wymaga odpowiedniego oprogramowania i jest to jej najwaŝniejsza wada. Natomiast wyniki uzyskane dzięki symulacjom najpełniejsze. Proces symulacji obejmuje następujące etapy: określenie sytuacji decyzyjnej (sporządzenie modelu finansowego z wykorzystaniem arkusza kalkulacyjnego specjalnego programu komputerowego), określenie rodzaju i parametrów rozkładu statystycznego dla określonych zmiennych, wprowadzenie danych, wykonanie symulacji, dokonanie analizy uzyskanych wyników. Symulacja oparta jest na róŝnych wartościach danych wejściowych. Określenie wartości zmiennych wejściowych dokonywane jest w sposób losowy w oparciu o określone rozkłady prawdopodobieństwa. Wyniki symulacji generowane w formie szeregu wartości, łącznie z wartością oczekiwaną i odchyleniem standardowym. Symulacja moŝe być dokonywana do kilkuset razy z kaŝdorazowo określonym losowo zestawem danych wejściowych. Po wykonaniu szeregu symulacji moŝna oszacować średni poziom danego miernika syntetycznego (np. NPV) oraz jego rozkładu prawdopodobieństwa. Zasadniczo rozkład prawdopodobieństwa jest normalny. JeŜeli rozkład jest normalny, symulacja dostarcza następujących informacji: oczekiwana miernika, wartość odchylenia standardowego, prawdopodobieństwo, Ŝe miernika jest mniejsza zero, prawdopodobieństwo, wartość Ŝe miernika jest większa niŝ poziom załoŝony przez inwestora. JeŜeli natomiast uzyskany rozkład nie jest normalny, wtedy w oparciu o analizę wykresu, zwłaszcza rozproszenia wartości jednostkowych wokół wartości średniej (przy wykorzystaniu np. współczynnika asymetrii), moŝna sformułować opinię o poziomie ryzyka projektu i w zestawieniu z preferencjami inwestorów odnośnie akceptacji ryzyka podjąć decyzję o realizacji. Drzewo decyzyjne Metoda drzewa decyzyjnego jest kolejną, która uwzględnia w analizie oczekiwaną wariantowość zdarzeń. Konkretnym zdarzeniom przypisane prawdopodobieństwa (p) ich wystąpienia, co 359

22 umoŝliwia zdefiniowanie wartości NPV jako wartości oczekiwanej. Schematycznie metodę drzewa decyzyjnego przedstawia rysunek nr 3. Rysunek nr 3 Przykład drzewa decyzyjnego Przyjęcie projektu Wprowadzenie Zmiana kursu waluty ograniczeń Wzrost p = 0,4 TAK p = 0,7 TAK p = 0,8 Bez zmian p = 0,2 A START Spadek p = 0,4 B NIE p = 0,3 NIE p = 0,2 D C KONIEC E Źródło: opracowanie własne Przykład 4 Dla powyŝszego drzewa decyzyjnego oraz poniŝszych strumieni odpowiadających kaŝdemu wariantowi określić prawdopodobieństwo kaŝdej ścieŝki oraz NPV dla kaŝdego wariantu i oczekiwane NPV dla projektu. Wymagany koszt kapitału określono na 8 %. Okres Wariant Strumienie pienięŝne dla kaŝdego wariantu Rok 0 Rok 1 Rok 2 Rok 3 Rok 4 Rok 5 A B C D X X X X E X X X X X Krok I: wyznaczenie prawdopodobieństwa wariantów: Wariant Prawdopodobieństwo Iloczyn A 0,7 0,8 0,4 0,

23 B 0,7 0,8 0,2 0,112 C 0,7 0,8 0,4 0,224 D 0,7 0,2 0,140 E 0,7 0,300 1,000 Krok II: wyznaczenie NPV dla kaŝdego wariantu i oczekiwanego NPV dla projektu: Wariant NPV Prawdopodobieństwo NPV x prawdop. A , B 717 0, C , D , E , Łączna oczekiwana wartość NPV dla projektu wynosi 947, czyli projekt naleŝy zaakceptować do realizacji Zasady kwalifikowalności wydatków KWALIFIKOWALNOŚĆ PROJEKTÓW Omawiając zagadnienie kwalifikowalności naleŝy przede wszystkim odróŝnić pojęcia kwalifikowalności projektów i kwalifikowalności wydatków poniesionych w ramach realizacji projektów. UWAGA: Projekt jest kwalifikowalny, czyli moŝe zostać zatwierdzony do współfinansowania z EFRR, jeśli spełnia następujące warunki ogólne: jest zgodny z politykami wspólnotowymi jest zgodny z wymogami Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego jest spójny z zatwierdzonym programem operacyjnym i spełnia szczegółowe kryteria określone dla danego działania w Uzupełnieniu programu. 1. Zgodność z politykami wspólnotowymi Zgodnie z artykułem 12 Rozporządzenia Rady (WE) NR 1260/1999 z dnia 21 czerwca 1999 r. ustanawiającego przepisy ogólne w sprawie funduszy strukturalnych, projekty współfinansowane przez Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego zgodne z postanowieniami Traktatu, z instrumentami przyjętymi w ramach Traktatu oraz z politykami i działaniami Wspólnoty, a w szczególności w zakresie: - konkurencji, 361

24 - udzielania zamówień publicznych, - ochrony i poprawy stanu środowiska naturalnego, - równe traktowanie kobiet i męŝczyzn. 2. Polityka konkurencji Z dniem przystąpienia do Unii Europejskiej w Polsce zaczęły obowiązywać bezpośrednio przepisy artykułów Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE) dotyczące wspólnotowych reguł konkurencji. Zgodnie z przepisami zdefiniowanymi w artykułach TWE odnoszącymi się do przedsiębiorstw, niezgodne ze wspólnym rynkiem i zakazane wszelkie porozumienia między przedsiębiorstwami, wszelkie decyzje związków przedsiębiorstw i wszelkie praktyki uzgodnione, które mogą wpływać na handel między Państwami Członkowskimi i których celem lub skutkiem jest zapobieŝenie, ograniczenie lub zakłócenie konkurencji wewnątrz wspólnego rynku, a takŝe naduŝywanie przez jedno lub większą liczbę przedsiębiorstw pozycji dominującej na wspólnym rynku lub na znacznej jego części, w zakresie, w jakim moŝe wpływać na handel między Państwami Członkowskimi. Artykuły TWE odnoszą się do pomocy przyznawanej przez Państwa. Z zastrzeŝeniem innych postanowień przewidzianych w Traktacie, wszelka pomoc przyznawana przez Państwo Członkowskie lub przy uŝyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna ze wspólnym rynkiem w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi. W celu skorzystania z moŝliwości odstąpienia od zasady zakazu a następnie uzyskania zezwolenia na udzielenia pomocy, Państwo zobowiązane jest do notyfikowania Komisji Europejskiej kaŝdej udzielanej pomocy publicznej przed jej wdroŝeniem. Wymogi notyfikacyjne nie obowiązują w przypadku pomocy, do której stosuje się zasada de minimis, określającą próg poniŝej którego pomoc jest automatycznie uznawana za zgodną z zasadami wspólnego rynku i w związku z tym nie wymaga uprzedniego zezwolenia Komisji. ZASADA DE MINIMIS (art.5 Preambuły Rozporządzenia Komisji (WE) nr 69/2001 z dnia 12 stycznia 2001 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy w ramach zasady de minimis) a. sektora przewozu rzeczy i osób oraz działalności związanej z produkcją, przetwarzaniem i wprowadzaniem do obrotu produktów wymienionych w załączniku I do Traktatu; b. pomocy udzielanej dla działalności związanej z wywozem, mianowicie pomocy związanej bezpośrednio z ilością wywoŝonych produktów, ustanowieniem i funkcjonowaniem sieci dystrybucyjnej lub wydatkami bieŝącymi dotyczącymi prowadzenia działalności wywozowej; c. pomocy uwarunkowanej uŝyciem towarów produkcji krajowej przed towarami przywoŝonymi. (art.1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 69/2001 z dnia 12 stycznia 2001 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy w ramach zasady de minimis). 362

WSTĘP ZAŁOŻENIA DO PROJEKTU

WSTĘP ZAŁOŻENIA DO PROJEKTU UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA Przykład analizy opłacalności przedsięwzięcia inwestycyjnego WSTĘP Teoria i praktyka wypracowały wiele metod oceny efektywności przedsięwzięć inwestycyjnych.

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE MIARY I OCENY PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH

PODSTAWOWE MIARY I OCENY PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH PODSTAWOWE MIARY I OCENY PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH PODSTAWOWE MIARY OCENY OPŁACALNOŚCI INWESTYCJI Na rynku konkurencyjnym, jeśli dane przedsiębiorstwo nie chce pozostać w tyle w stosunku do swoich konkurentów,

Bardziej szczegółowo

Są to zjawiska ekonomiczne związane z gromadzeniem i wydatkowaniem środków pienięŝnych na cele działalności gospodarczej przedsiębiorstwa.

Są to zjawiska ekonomiczne związane z gromadzeniem i wydatkowaniem środków pienięŝnych na cele działalności gospodarczej przedsiębiorstwa. Finanse przedsiębiorstwa Są to zjawiska ekonomiczne związane z gromadzeniem i wydatkowaniem środków pienięŝnych na cele działalności gospodarczej przedsiębiorstwa. Zarządzanie Polega na pozyskiwaniu źródeł

Bardziej szczegółowo

Bilans. A. Aktywa trwałe. I. Wartości niematerialne i prawne 1. Koszty zakończonych prac rozwojowych 2. Wartość firmy

Bilans. A. Aktywa trwałe. I. Wartości niematerialne i prawne 1. Koszty zakończonych prac rozwojowych 2. Wartość firmy Bilans Jest to podstawowy dokument księgowy, który jest podstawą dla zamknięcia rachunkowego roku obrotowego - bilans zamknięcia, a takŝe dla otwarcia kaŝdego następnego roku obrotowego - bilans otwarcia.

Bardziej szczegółowo

16. Analiza finansowa...

16. Analiza finansowa... 16. Analiza finansowa... Spis treści 16.1 ZałoŜenia... 16-2 16.2 Obliczenie proponowanego poziomu wsparcia środkami pomocowymi, wraz z oceną finansowej wykonalności przedsięwzięcia... 16-3 16.3 Wyniki

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Janusz Kotowicz W4 Wydział Inżynierii i Ochrony Środowiska Politechnika Częstochowska Podstawy metodologiczne oceny efektywności inwestycji

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE FINANSAMI W PROJEKTACH C.D. OCENA FINANSOWA PROJEKTU METODY OCENY EFEKTYWNOŚCI FINANSOWEJ PROJEKTU. Sabina Rokita

ZARZĄDZANIE FINANSAMI W PROJEKTACH C.D. OCENA FINANSOWA PROJEKTU METODY OCENY EFEKTYWNOŚCI FINANSOWEJ PROJEKTU. Sabina Rokita ZARZĄDZANIE FINANSAMI W PROJEKTACH C.D. OCENA FINANSOWA PROJEKTU METODY OCENY EFEKTYWNOŚCI FINANSOWEJ PROJEKTU Sabina Rokita Podział metod oceny efektywności finansowej projektów 1.Metody statyczne: Okres

Bardziej szczegółowo

Metody niedyskontowe. Metody dyskontowe

Metody niedyskontowe. Metody dyskontowe Metody oceny projektów inwestycyjnych TEORIA DECYZJE DŁUGOOKRESOWE Budżetowanie kapitałów to proces, który ma za zadanie określenie potrzeb inwestycyjnych przedsiębiorstwa. Jest to proces identyfikacji

Bardziej szczegółowo

Obliczenia, Kalkulacje...

Obliczenia, Kalkulacje... Obliczenia, Kalkulacje... 1 Bilans O D P I E R W S Z E G O E T A T U D O W Ł A S N E J F I R M Y To podstawowy dokument przedstawiający majątek przedsiębiorstwa. Bilans to zestawienie dwóch list, które

Bardziej szczegółowo

ZASADY ROZLICZANIA I POŚWIADCZANIA PONIESIONYCH WYDATKÓW DLA PROJEKTÓW REALIZOWANYCH W RAMACH MRPO 2007-2013

ZASADY ROZLICZANIA I POŚWIADCZANIA PONIESIONYCH WYDATKÓW DLA PROJEKTÓW REALIZOWANYCH W RAMACH MRPO 2007-2013 ZASADY ROZLICZANIA I POŚWIADCZANIA PONIESIONYCH WYDATKÓW DLA PROJEKTÓW REALIZOWANYCH W RAMACH MRPO 2007-2013 Departament Funduszy Europejskich Kraków, wrzesień 2010 r. Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego

Bardziej szczegółowo

OCENA EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJI. Jerzy T. Skrzypek

OCENA EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJI. Jerzy T. Skrzypek OCENA EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJI Jerzy T. Skrzypek 1 2 3 4 5 6 7 8 Analiza płynności Analiza rentowności Analiza zadłużenia Analiza sprawności działania Analiza majątku i źródeł finansowania Ocena efektywności

Bardziej szczegółowo

Rozwoju Regionalnego (EFRR)

Rozwoju Regionalnego (EFRR) Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Kwalifikowalność wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) Wytyczne Jednostka Monitorująco-Kontrolna Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego

Bardziej szczegółowo

WNIOSKU O DOFINANSOWANIE PROJEKTU

WNIOSKU O DOFINANSOWANIE PROJEKTU Uzupełnienie do WNIOSKU O DOFINANSOWANIE PROJEKTU w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko Oś IX, działanie 9.3 Metoda wyliczania udziału dofinansowania ze środków UE oraz przykład liczbowy

Bardziej szczegółowo

Dynamiczne metody oceny opłacalności inwestycji tonażowych

Dynamiczne metody oceny opłacalności inwestycji tonażowych Dynamiczne metody oceny opłacalności inwestycji tonażowych Dynamiczne formuły oceny opłacalności inwestycji tonażowych są oparte na założeniu zmiennej (malejącej z upływem czasu) wartości pieniądza. Im

Bardziej szczegółowo

Kwalifikowalność wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR)

Kwalifikowalność wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) Ministerstwo Gospodarki i Pracy Kwalifikowalność wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) Wytyczne DEPARTAMENT KOORDYNACJI POLITYKI STRUKTURALNEJ Jednostka Monitorująco-Kontrolna

Bardziej szczegółowo

Analiza wskaźnikowa. Akademia Młodego Ekonomisty

Analiza wskaźnikowa. Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa. Jak ocenić pozycję finansową firmy? Hanna Micińska Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 6 maja 2013 r. 1 Analiza wskaźnikowa Każda decyzja

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa Jak ocenić pozycję finansową firmy? dr Waldemar Rogowski Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 29 marca 2011 r. Główne grupy wskaźników Płynności

Bardziej szczegółowo

Alpejsko-Karpacki Most Współpracy

Alpejsko-Karpacki Most Współpracy Alpejsko-Karpacki Most Współpracy Szkolenie dotyczące zasad realizacji projektu w ramach FPPRTE - NGO, JST (II nabór) CZĘŚĆ II: ZMIANY W BUDśECIE ORAZ TERMINOWOŚĆ W REALIZACJI PROJEKTU PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY

Bardziej szczegółowo

Kwalifikowalność wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego

Kwalifikowalność wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego Ministerstwo Gospodarki i Pracy Kwalifikowalność wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego Wytyczne DEPARTAMENT KOORDYNACJI POLITYKI STRUKTURALNEJ Jednostka Monitorująco - Kontrolna

Bardziej szczegółowo

Kwalifikowalność wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego

Kwalifikowalność wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego Ministerstwo Gospodarki i Pracy Kwalifikowalność wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego Wytyczne DEPARTAMENT KOORDYNACJI POLITYKI STRUKTURALNEJ Jednostka Monitorująco - Kontrolna

Bardziej szczegółowo

Analiza finansowo-ekonomiczna projektów z odnawialnych źródeł energii. Daniela Kammer

Analiza finansowo-ekonomiczna projektów z odnawialnych źródeł energii. Daniela Kammer Analiza finansowo-ekonomiczna projektów z odnawialnych źródeł energii Daniela Kammer Celem analizy finansowo-ekonomicznej jest pokazanie, na ile opłacalna jest realizacje danego projekt, przy uwzględnieniu

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Robert Machała - Praktyczne zarządzanie finansami firmy

Księgarnia PWN: Robert Machała - Praktyczne zarządzanie finansami firmy Księgarnia PWN: Robert Machała - Praktyczne zarządzanie finansami firmy Wstęp 1. do zarządzania finansami firmy 1.1. Zarządzanie firmą a budowanie jej wartości Obszary zarządzania przedsiębiorstwem Proces

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2012 2039 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2012 2039 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2012 2039 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budŝetu

Bardziej szczegółowo

KARTA ZMIAN NR 3/XIII/2014 ( nr nadaje Biuro odpowiedzialne za wprowadzanie zmian do dokumentu) Instrukcja Wykonawcza Instytucji Zarządzającej RPO WIM

KARTA ZMIAN NR 3/XIII/2014 ( nr nadaje Biuro odpowiedzialne za wprowadzanie zmian do dokumentu) Instrukcja Wykonawcza Instytucji Zarządzającej RPO WIM KARTA ZMIAN NR 3/XIII/2014 ( nr nadaje odpowiedzialne za wprowadzanie zmian do dokumentu) NAZWA DOKUMENTU: Nr wersji dokumentu: 13 NAZWA ZAŁĄCZNIKA: Nr wersji dokumentu: Instrukcja Wykonawcza Instytucji

Bardziej szczegółowo

dr hab. Marcin Jędrzejczyk

dr hab. Marcin Jędrzejczyk dr hab. Marcin Jędrzejczyk Leasing operacyjny nie jest wliczany do wartości aktywów bilansowych, co wpływa na polepszenie wskaźnika ROA (return on assets - stosunek zysku do aktywów) - suma aktywów nie

Bardziej szczegółowo

ANALIZA EX-POST SYTUACJI FINANSOWEJ Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Dąbrowie Górniczej

ANALIZA EX-POST SYTUACJI FINANSOWEJ Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Dąbrowie Górniczej projekt 01193 Str. 1 ANALIZA EX-POST SYTUACJI FINANSOWEJ Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Dąbrowie Górniczej Krótka historia W 1950 roku powstało Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki

Bardziej szczegółowo

II - Analiza ekonomiczno finansowa w biznesplanie na inwestornia.pl

II - Analiza ekonomiczno finansowa w biznesplanie na inwestornia.pl Praktyczny poradnik dla pomysłodawców: I - Oczekiwania inwestora względem pomysłu 1. Biznes plan powinien być możliwe szczegółowy. Musi prowokować do zadawania pytań i równocześnie nie pozostawiać u czytelnika

Bardziej szczegółowo

STUDIUM WYKONALNOŚCI INWESTYCJI PREZENTACJA WYNIKÓW

STUDIUM WYKONALNOŚCI INWESTYCJI PREZENTACJA WYNIKÓW Załącznik nr 1.1. Załącznik nr 1.1. STUDIUM WYKONALNOŚCI INWESTYCJI PREZENTACJA WYNIKÓW 477 Załącznik nr 1.1. Poniższy przykład ma na celu przybliżenie logiki wynikającej z Wytycznych. Założenia projekcji

Bardziej szczegółowo

Finanse przedsiębiorstw mgr Kazimierz Linowski WyŜsza Szkoła Marketingu i Zarządzania

Finanse przedsiębiorstw mgr Kazimierz Linowski WyŜsza Szkoła Marketingu i Zarządzania Finanse przedsiębiorstw mgr Kazimierz Linowski WyŜsza Szkoła Marketingu i Zarządzania Wstęp Celem wykładu jest przedstawienie podstawowych pojęć oraz zaleŝności z zakresu zarządzania finansami w szczególności

Bardziej szczegółowo

Liczenie efektów ekonomicznych i finansowych projektów drogowych na sieci dróg krajowych w najbliższej perspektywie UE, co się zmienia a co nie?

Liczenie efektów ekonomicznych i finansowych projektów drogowych na sieci dróg krajowych w najbliższej perspektywie UE, co się zmienia a co nie? Liczenie efektów ekonomicznych i finansowych projektów drogowych na sieci dróg krajowych w najbliższej perspektywie UE, co się zmienia a co nie? Danuta Palonek dpalonek@gddkia.gov.pl Czym jest analiza

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROZWOJU REGIONALNEGO 1) z dnia 7 września 2007 r. w sprawie wydatków związanych z realizacją programów operacyjnych

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROZWOJU REGIONALNEGO 1) z dnia 7 września 2007 r. w sprawie wydatków związanych z realizacją programów operacyjnych Dz.U.07.175.1232 2009.02.12 zm. Dz.U.09.23.140 1 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROZWOJU REGIONALNEGO 1) z dnia 7 września 2007 r. w sprawie wydatków związanych z realizacją programów operacyjnych (Dz. U. z dnia

Bardziej szczegółowo

Leasing jako instrument finansowy do współfinansowania inwestycji ze środków unijnych. Warszawa, 4 5 marca 2008

Leasing jako instrument finansowy do współfinansowania inwestycji ze środków unijnych. Warszawa, 4 5 marca 2008 Leasing jako instrument finansowy do współfinansowania inwestycji ze środków unijnych Warszawa, 4 5 marca 2008 Agenda prezentacji Leasing jako produkt finansowy Leasing jako koszt kwalifikowalny Formy

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2011 2039 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2011 2039 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2011 2039 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budŝetu

Bardziej szczegółowo

Wskaźniki efektywności inwestycji

Wskaźniki efektywności inwestycji Wskaźniki efektywności inwestycji Efektywność inwestycji Realizacja przedsięwzięć usprawniających użytkowanie energii najczęściej wymaga poniesienia nakładów finansowych na zakup materiałów, urządzeń,

Bardziej szczegółowo

ANALIZA I OCENA SYTUACJI MAJĄTKOWEJ I FINANSOWEJ

ANALIZA I OCENA SYTUACJI MAJĄTKOWEJ I FINANSOWEJ Załącznik do Uchwały Nr 474/141/12 Zarządu Województwa Pomorskiego z dnia 2 maja 2012 roku. Opinia w sprawie zatwierdzenia sprawozdania finansowego Pomorskiego Ośrodka Ruchu Drogowego w Gdańsku za rok

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI MATERIAŁY EDUKACYJNE. Wskaźnik bieżącej płynności

ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI MATERIAŁY EDUKACYJNE. Wskaźnik bieżącej płynności ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI Wskaźnik bieżącej płynności Informuje on, ile razy bieżące aktywa pokrywają bieżące zobowiązania firmy. Zmniejszenie wartości tak skonstruowanego wskaźnika poniżej

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 31 marca 2009 r. (Dz. U. z dnia 14 kwietnia 2009 r.)

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 31 marca 2009 r. (Dz. U. z dnia 14 kwietnia 2009 r.) Dz.U.09.59.488 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 31 marca 2009 r. w sprawie udzielania niektórych ulg w spłacie zobowiązań podatkowych stanowiących pomoc publiczną na rozwój małych i średnich przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Projekty generujące dochód w perspektywie finansowej 2014-2020 WPROWADZENIE

Projekty generujące dochód w perspektywie finansowej 2014-2020 WPROWADZENIE Projekty generujące dochód w perspektywie finansowej 2014-2020 WPROWADZENIE Projekt hybrydowy, jeśli spełnia stosowne warunki określone w art. 61 Rozporządzenia nr 1303/2013 z 17 grudnia 2013 roku (dalej:

Bardziej szczegółowo

Wytyczne dla Państwa- Beneficjenta ws. Raportowania i Monitorowania

Wytyczne dla Państwa- Beneficjenta ws. Raportowania i Monitorowania Wytyczne dla Państwa- Beneficjenta ws. Raportowania i Monitorowania Mechanizm Finansowy Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego 2004-2009 1. WSTĘP... 3 2. RAPORTOWANIE

Bardziej szczegółowo

Pomoc publiczna w celu ratowania lub restrukturyzacji przedsiębiorców

Pomoc publiczna w celu ratowania lub restrukturyzacji przedsiębiorców Pomoc publiczna w celu ratowania lub restrukturyzacji przedsiębiorców Informacje ogólne Ze środków Funduszu Restrukturyzacji Przedsiębiorców (FRP) Minister Skarbu Państwa może udzielić przedsiębiorcom

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA WYPEŁNIANIA KONKRETNYCH POZYCJI WNIOSKU

INSTRUKCJA WYPEŁNIANIA KONKRETNYCH POZYCJI WNIOSKU Załącznik 2a Instrukcja wypełniania załącznika nr 2 INSTRUKCJA WYPEŁNIANIA KONKRETNYCH POZYCJI WNIOSKU 21. Numer wniosku o płatność - naleŝy w tym miejscu podać numer wniosku o płatność. Numer powinien

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DODATKOWA

INFORMACJA DODATKOWA INFORMACJA DODATKOWA I I. Szczegółowy zakres wartości grup rodzajowych środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz inwestycji długoterminowych, zawierających stan tych aktywów na początek

Bardziej szczegółowo

Pomoc państwa dla przedsiębiorstw w dobie kryzysu finansowego i gospodarczego

Pomoc państwa dla przedsiębiorstw w dobie kryzysu finansowego i gospodarczego IV Pomorskie Forum Przedsiębiorczości Gdynia 12 marca 2009 Pomoc państwa dla przedsiębiorstw w dobie kryzysu finansowego i gospodarczego Dr Anna Jarosz-Friis Komisja Europejska, DG ds. Konkurencji, COMP

Bardziej szczegółowo

PO IG 1.4-4.1 Wsparcie na prace badawcze i rozwojowe oraz wdroŝenie wyników prac B+R

PO IG 1.4-4.1 Wsparcie na prace badawcze i rozwojowe oraz wdroŝenie wyników prac B+R PO IG 1.4-4.1 Wsparcie na prace badawcze i rozwojowe oraz wdroŝenie wyników prac B+R 1. Instytucja WdraŜająca Działania 1.4 Wsparcie projektów celowych oraz Działanie 4.1 Wsparcie wdroŝeń wyników prac

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROZWOJU REGIONALNEGO 1) z dnia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROZWOJU REGIONALNEGO 1) z dnia 2011 r. Projekt z dnia 1.04.2011 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROZWOJU REGIONALNEGO 1) z dnia 2011 r. w sprawie udzielania przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości pomocy finansowej na rozwój instrumentów

Bardziej szczegółowo

NAKŁADY W RAMACH PRZEDSIĘWZIĘCIA

NAKŁADY W RAMACH PRZEDSIĘWZIĘCIA NAKŁADY W RAMACH PRZEDSIĘWZIĘCIA NAKŁADY KWOTA I. Wydatki w ramach kredytu/pożyczki : z tego: II. Nakłady w ramach środków własnych: z tego: SUMA NAKŁADOW (I+II) ŹRÓDŁA FINANSOWANIA: 1. Środki własne 2.

Bardziej szczegółowo

Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych Autor: Anna Paszkiewicz (e-mail: a.paszkiewicz@lasy.gov.pl)

Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych Autor: Anna Paszkiewicz (e-mail: a.paszkiewicz@lasy.gov.pl) W Państwowym Gospodarstwie Leśnym Lasy Państwowe parametry ekonomiczne, tak jak w kaŝdym podmiocie gospodarczym działającym na rynku, słuŝą do oceny sytuacji całej organizacji jak i poszczególnych jednostek

Bardziej szczegółowo

ASPEKTY PRAWNE PPP W POLSCE A FUNDUSZE EUROPEJSKIE

ASPEKTY PRAWNE PPP W POLSCE A FUNDUSZE EUROPEJSKIE ASPEKTY PRAWNE PPP W POLSCE A FUNDUSZE EUROPEJSKIE Spis treści Akty prawne PPP w przepisach dot. Funduszy Europejskich Aspekty prawne w poszczególnych modelach łączenia PPP oraz Funduszy UE Wnioski Akty

Bardziej szczegółowo

Koszty zmienne + Koszty stałe = Koszty całkowite

Koszty zmienne + Koszty stałe = Koszty całkowite Finanse przedsiębiorstw W świetle teorii JeŜeli przedsiębiorstwo ma przynosić zyski i zwiększać swoją wartość, to musi być dobrze zarządzane. Jednym z warunków sprawnego funkcjonowania i rozwoju przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Metodyka oceny finansowej wniosku o dofinansowanie

Metodyka oceny finansowej wniosku o dofinansowanie Metodyka oceny finansowej wniosku o dofinansowanie Ocena finansowa przeprowadzana jest na podstawie części finansowej wniosku wraz z załącznikami. W zależności od kryteriów oceny finansowej zawartych w

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka 2007 2013 Obsługa finansowa projektów w ramach Działania 1.3

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka 2007 2013 Obsługa finansowa projektów w ramach Działania 1.3 Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka 2007 2013 Obsługa finansowa projektów w ramach Działania 1.3 1 Warszawa, 2008-06-05 Plan prezentacji: 1. Kwalifikowalność wydatków 2. Umowa o dofinansowanie część

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH (zarządzanie inwestycjami a zarządzanie źródłami finansowania)

FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH (zarządzanie inwestycjami a zarządzanie źródłami finansowania) FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH (zarządzanie inwestycjami a zarządzanie źródłami finansowania) Warunkiem realizacji kaŝdego projektu inwestycyjnego jest zgromadzenie odpowiedniego kapitału. MoŜliwości

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA WYPEŁNIANIA WNIOSKU O PŁATNOŚĆ *

INSTRUKCJA WYPEŁNIANIA WNIOSKU O PŁATNOŚĆ * INSTRUKCJA WYPEŁNIANIA WNIOSKU O PŁATNOŚĆ * UWAGI OGÓLNE Formularz jest przeznaczony dla beneficjentów realizujących projekty w ramach Działania 4.3 Kredyt technologiczny Programu Operacyjnego Innowacyjna

Bardziej szczegółowo

- Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej ( EAGGF-EFOiGR),

- Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej ( EAGGF-EFOiGR), Zasady kwalifikowalności ustalane są w przepisach oraz innych regulacjach krajowych, poza ściśle określonymi regułami zawartymi w unormowaniach wspólnotowych dla poszczególnych funduszy. Unia Europejska

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do Zapytania ofertowego z dnia 02.04.2013 r. Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki.

Załącznik nr 1 do Zapytania ofertowego z dnia 02.04.2013 r. Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Załącznik nr 1 do Zapytania ofertowego z dnia 02.04.2013 r. Audyt powinien obejmować wydatki wszystkich kategorii kosztorysu poniesione w zakresie realizacji Projektu Efektywność energetyczna w praktyce

Bardziej szczegółowo

Kwalifikowalność wydatków w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego. Rozwój Zasobów Ludzkich

Kwalifikowalność wydatków w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego. Rozwój Zasobów Ludzkich Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Kwalifikowalność wydatków w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Rozwój Zasobów Ludzkich Wytyczne DEPARTAMENT ZARZĄDZANIA EUROPEJSKIM FUNDUSZEM SPOŁECZNYM Instytucja

Bardziej szczegółowo

Aneks Nr 1 do Prospektu Emisyjnego. PCC Rokita Spółka Akcyjna. zatwierdzonego przez Komisję Nadzoru Finansowego w dniu 7 maja 2014 roku

Aneks Nr 1 do Prospektu Emisyjnego. PCC Rokita Spółka Akcyjna. zatwierdzonego przez Komisję Nadzoru Finansowego w dniu 7 maja 2014 roku Aneks Nr 1 do Prospektu Emisyjnego PCC Rokita Spółka Akcyjna zatwierdzonego przez Komisję Nadzoru Finansowego w dniu 7 maja 2014 roku Niniejszy aneks został sporządzony w związku z opublikowaniem przez

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały nr 682/246/IV/2013 Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 4 kwietnia 2013 r.

Załącznik do Uchwały nr 682/246/IV/2013 Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 4 kwietnia 2013 r. Załącznik do Uchwały nr 682/246/IV/2013 Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 4 kwietnia 2013 r. Stanowisko Instytucji Zarządzającej RPO WSL na lata 2007-2013 w zakresie korekt w okresie trwałości projektów

Bardziej szczegółowo

Aneks C Typowe wartości wskaźników analitycznych

Aneks C Typowe wartości wskaźników analitycznych Aneks C Typowe wartości wskaźników analitycznych i płynności Stan środków pieniężnych na koniec każdego z okresów (pozycja G rachunku przepływów pieniężnych) powinien przyjmować dodatnie wartości w każdym

Bardziej szczegółowo

BIZNES PLAN (WZÓR) ŚRODKI FINANSOWE NA ROZWÓJ PRZEDISEBIORCZOŚCI. PODSTAWOWE WSPARCIE POMOSTOWE PRZEDŁUśONE WSPARCIE POMOSTOWE

BIZNES PLAN (WZÓR) ŚRODKI FINANSOWE NA ROZWÓJ PRZEDISEBIORCZOŚCI. PODSTAWOWE WSPARCIE POMOSTOWE PRZEDŁUśONE WSPARCIE POMOSTOWE Wzór biznes planu. BIZNES PLAN (WZÓR) ŚRODKI FINANSOWE NA ROZWÓJ PRZEDISEBIORCZOŚCI PODSTAWOWE WSPARCIE POMOSTOWE PRZEDŁUśONE WSPARCIE POMOSTOWE NR WNIOSKU:... Priorytet VI Działanie 6.2 Rynek pracy otwarty

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wprowadzenie...9. Część pierwsza Rachunkowość podmiotów gospodarczych...11

Spis treści: Wprowadzenie...9. Część pierwsza Rachunkowość podmiotów gospodarczych...11 Spis treści: Wprowadzenie...9 Część pierwsza Rachunkowość podmiotów gospodarczych...11 1. Zarys historii rachunkowości oraz podstawy prawne jej prowadzenia w Polsce...11 1.1. Historia rachunkowości...11

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE ZA I KWARTAŁ 2007 GRUPA KAPITAŁOWA HAWE S.A. SPRAWOZDANIA FINANSOWE

SPRAWOZDANIE ZA I KWARTAŁ 2007 GRUPA KAPITAŁOWA HAWE S.A. SPRAWOZDANIA FINANSOWE SPRAWOZDANIE ZA I KWARTAŁ 2007 GRUPA KAPITAŁOWA HAWE S.A. SPRAWOZDANIA FINANSOWE Sprawozdania skonsolidowane Grupy Kapitałowej HAWE S.A. BILANS AKTYWA 31-03-2007 31-12-2006 Aktywa trwałe 58 655 55 085

Bardziej szczegółowo

C. Część finansowa wniosku o dofinansowanie przedsięwzięcia w formie dotacji.

C. Część finansowa wniosku o dofinansowanie przedsięwzięcia w formie dotacji. C. Część finansowa wniosku o dofinansowanie przedsięwzięcia w formie dotacji. I. Studium wykonalności do wniosku o dofinansowanie przedsięwzięcia. 1. Informacje dotyczące przedsięwzięcia. Część opisowa

Bardziej szczegółowo

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Nauka o finansach Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski ANALIZA PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH Wykład 6 Trzy elementy budżetowania kapitałowego Proces analizy decyzji inwestycyjnych nazywamy budżetowaniem kapitałowym.

Bardziej szczegółowo

Projekt z dnia 02.07.2007

Projekt z dnia 02.07.2007 Projekt z dnia 02.07.2007 Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego 1) z dnia 2007 r. w sprawie udzielania pomocy publicznej na inwestycje w zakresie transportu intermodalnego, kombinowanego i multimodalnego

Bardziej szczegółowo

BP tabela C5-C7. C-5 Cena

BP tabela C5-C7. C-5 Cena BP tabela C5-C7 C-5 Cena, C-6 Prognoza sprzedaży, C-7 Przychody C-5 Cena Proszę opisać zaplanowaną politykę cenową biorąc pod uwagę, że wielkość obrotu będzie od niej uzależniona. Dane dotyczące poszczególnych

Bardziej szczegółowo

RACHUNEK WYNIKÓW. KOSZT WŁASNY SPRZEDAśY PRODUKTY GOTOWE 601 KOSZTY PRODUKCJI 501 PRODUKTY W TOKU 602 KOSZTY. SPRZEDAśY 527 KOSZTY ZARZĄDU 550

RACHUNEK WYNIKÓW. KOSZT WŁASNY SPRZEDAśY PRODUKTY GOTOWE 601 KOSZTY PRODUKCJI 501 PRODUKTY W TOKU 602 KOSZTY. SPRZEDAśY 527 KOSZTY ZARZĄDU 550 RACHUNEK WYNIKÓW Przychody ze sprzedaŝy Koszty operacyjne ZYSK ZE SPRZEDAśY + Pozostałe przychody operacyjne Pozostałe koszty operacyjne ZYSK Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ + Przychody finansowe Koszty finansowe

Bardziej szczegółowo

Józef Myrczek, Justyna Partyka Bank Spółdzielczy w Katowicach, Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej

Józef Myrczek, Justyna Partyka Bank Spółdzielczy w Katowicach, Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej Józef Myrczek, Justyna Partyka Bank Spółdzielczy w Katowicach, Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej Analiza wraŝliwości Banków Spółdzielczych na dokapitalizowanie w kontekście wzrostu akcji

Bardziej szczegółowo

Analiza finansowa działalności przedsiębiorstwa

Analiza finansowa działalności przedsiębiorstwa Analiza finansowa działalności przedsiębiorstwa Celem każdego przedsiębiorstwa działającego na rynku jest osiągniecie zysku. Konieczność wypracowania zysku zmusza przedsiębiorstwa do starań o wzrost efektywności

Bardziej szczegółowo

Przewodnik metodyczny Analiza finansowa

Przewodnik metodyczny Analiza finansowa Przewodnik metodyczny Analiza finansowa Dr Maria Gorczyńska I. Ogólne informacje o przedmiocie Cel: zaprezentowanie Słuchaczom ogólnej wiedzy na temat oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa przy pomocy

Bardziej szczegółowo

Badania naukowe. Opieka zdrowotna i opieka nad. dzieckiem

Badania naukowe. Opieka zdrowotna i opieka nad. dzieckiem Temat: Autor: Mechanizm Finansowy Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Norweskiego Mechanizmu Finansowego szansą polskich przedsiębiorców Wenanta Anna Rolka Mechanizm Finansowy Europejskiego Obszaru Gospodarczego

Bardziej szczegółowo

Najważniejsze pojęcia w rachunkowości rolniczej

Najważniejsze pojęcia w rachunkowości rolniczej Zarządzanie gospodarstwem rolnym ze szczególnym uwzględnieniem korzyści z prowadzenia rachunkowości rolniczej w gospodarstwie rolnym Najważniejsze pojęcia w rachunkowości rolniczej 1 Działalności gospodarstwa

Bardziej szczegółowo

POMOC PUBLICZNA. Katowice, 6 XII 2006 r.

POMOC PUBLICZNA. Katowice, 6 XII 2006 r. Katowice, 6 XII 2006 r. POMOC PUBLICZNA Jarosław Butkiewicz Specjalista w Departamencie Monitorowania Pomocy Publicznej Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów tel. (0-22) 55-60-271 Prawo regulujące warunki

Bardziej szczegółowo

Jednostkowe Skrócone Sprawozdanie Finansowe za I kwartał 2015 według MSSF. MSSF w kształcie zatwierdzonym przez Unię Europejską REDAN SA

Jednostkowe Skrócone Sprawozdanie Finansowe za I kwartał 2015 według MSSF. MSSF w kształcie zatwierdzonym przez Unię Europejską REDAN SA Jednostkowe Skrócone Sprawozdanie Finansowe za I kwartał 2015 według MSSF MSSF w kształcie zatwierdzonym przez Unię Europejską REDAN SA Łódź, dn. 14.05.2015 Spis treści Jednostkowy rachunek zysków i strat

Bardziej szczegółowo

URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW

URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Wyniki monitorowania publicznej udzielonej spółkom motoryzacyjnym prowadzącym działalność gospodarczą na terenie specjalnych stref ekonomicznych (stan na 30 czerwca

Bardziej szczegółowo

- 4 - UZASADNIENIE. zm.) ma na celu: l) dostosowanie przepisów tego rozporządzenia do przepisów rozporządzenia Komisji (WE)

- 4 - UZASADNIENIE. zm.) ma na celu: l) dostosowanie przepisów tego rozporządzenia do przepisów rozporządzenia Komisji (WE) - 4 - UZASADNIENIE Zmiana rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 stycznia 2009 r. w sprawie realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 22, poz. 121, z późn.

Bardziej szczegółowo

1 Ramy czasowe kwalifikowalności

1 Ramy czasowe kwalifikowalności 1. Cel opracowania ZASAD Opracowanie, uszczegółowienie i zobrazowanie zagadnienia kwalifikowalności kosztów, co znacznie ułatwi Beneficjentom opracowanie planu kosztów w ramach przygotowywanych projektów,

Bardziej szczegółowo

..., dnia... /nazwa przedsiębiorcy/ Zgłoszenie

..., dnia... /nazwa przedsiębiorcy/ Zgłoszenie Załącznik nr 1......, dnia...... Zgłoszenie Na podstawie uchwały Nr... zgłaszam zamiar korzystania ze zwolnienia od podatku od nieruchomości ramach regionalnej pomocy inwestycyjnej. I. INFORMACJE PODSTAWOWE

Bardziej szczegółowo

W p r o w a d z e n i e d o s p r a w o z d a n i a f i n a n s o w e g o

W p r o w a d z e n i e d o s p r a w o z d a n i a f i n a n s o w e g o Załącznik nr 2 do ustawy z dnia Załącznik nr 5 ZAKRES INFORMACJI WYKAZYWANYCH W SPRAWOZDANIU FINANSOWYM, O KTÓRYM MOWA W ART. 45 USTAWY, DLA JEDNOSTEK MAŁYCH KORZYSTAJĄCYCH Z UPROSZCZEŃ ODNOSZĄCYCH SIĘ

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA OKRES OD 01.01.2010 DO 31.12.2010

INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA OKRES OD 01.01.2010 DO 31.12.2010 Ul. Kazimierza Wielkiego 7, 47-232 Kędzierzyn-Koźle INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA OKRES OD 01.01.2010 DO 31.12.2010 Kędzierzyn-Koźle dnia 31.03.2011 r. Stosownie do postanowień art.

Bardziej szczegółowo

Średnio ważony koszt kapitału

Średnio ważony koszt kapitału Średnio ważony koszt kapitału WACC Weighted Average Cost of Capital 1 Średnio ważony koszt kapitałuwacc Weighted Average Cost of Capital Plan wykładu: I. Koszt kapitału a metody dyskontowe II. Źródła finansowania

Bardziej szczegółowo

POMOC PUBLICZNA W RAMACH

POMOC PUBLICZNA W RAMACH POMOC PUBLICZNA W RAMACH PROGRAMU OPERACYJNEGO KAPITAŁ LUDZKI POMOC PUBLICZNA - DOKUMENTY Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 roku uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne

Bardziej szczegółowo

ZESTAW ĆWICZENIOWY Z ANALIZY EKONOMICZNEJ I EKONOMICZNO-FINANSOWEJ dr Henryk Zagórski

ZESTAW ĆWICZENIOWY Z ANALIZY EKONOMICZNEJ I EKONOMICZNO-FINANSOWEJ dr Henryk Zagórski ZESTAW ĆWICZENIOWY Z ANALIZY EKONOMICZNEJ I EKONOMICZNO-FINANSOWEJ dr Henryk Zagórski 1. W oparciu o poniŝsze informacje uzupełnij bilans analityczny: - wskaźnik płynności natychmiastowej 0,2 - wskaźnik

Bardziej szczegółowo

PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ PRZEPISEM NA SUKCES

PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ PRZEPISEM NA SUKCES PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ PRZEPISEM NA SUKCES Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Podstawy prawne Zasady realizacji i rozliczania wsparcia w ramach

Bardziej szczegółowo

FIN 402: Nieruchomość jako inwestycja narzędzia finansowe

FIN 402: Nieruchomość jako inwestycja narzędzia finansowe FIN 402: Nieruchomość jako inwestycja narzędzia finansowe Szczegółowy program kursu 1. Budżetowanie i analiza Budżety stanowią dla zarządców jedno z głównych źródeł informacji przy podejmowaniu decyzji

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM BUDOWLANYM Zarządzanie majątkiem, zarządzanie finansowe, analiza wskaźnikowa

ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM BUDOWLANYM Zarządzanie majątkiem, zarządzanie finansowe, analiza wskaźnikowa Politechnika Śląska w Gliwicach Wydział Budownictwa Katedra Procesów Budowlanych ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM BUDOWLANYM Zarządzanie majątkiem, zarządzanie finansowe, analiza wskaźnikowa Majątek przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do Wniosku aplikacyjnego Biznes plan Projektu DLA PROJEKTU SWISS CONTRIBUTION. Strona tytułowa

Załącznik nr 1 do Wniosku aplikacyjnego Biznes plan Projektu DLA PROJEKTU SWISS CONTRIBUTION. Strona tytułowa Załącznik nr 1 do Wniosku aplikacyjnego Biznes plan Projektu DLA PROJEKTU SWISS CONTRIBUTION Strona tytułowa Założenia Założenia makroekonomiczne Jednostka 213 214 215 216 217 218 219 22 221 222 Stopa

Bardziej szczegółowo

Samodzielne Publiczne Zakłady Opieki Zdrowotnej Wszystkie SPZOZ

Samodzielne Publiczne Zakłady Opieki Zdrowotnej Wszystkie SPZOZ Samodzielne Publiczne Zakłady Opieki Zdrowotnej Wszystkie SPZOZ Aktywa samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej województwa kujawsko-pomorskiego (109 zakładów) w roku osiągnęły wartość 837,9

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PRZYZNAWANIA DOTACJI W PROJEKCIE Aktywni trzebniczanie

REGULAMIN PRZYZNAWANIA DOTACJI W PROJEKCIE Aktywni trzebniczanie REGULAMIN PRZYZNAWANIA DOTACJI W PROJEKCIE Aktywni trzebniczanie realizowanego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, Priorytet VI Rynek Pracy otwarty dla wszystkich, Działanie 6.2 Wsparcie oraz

Bardziej szczegółowo

W N I O S E K O PRZYZNANIE ŚRODKÓW Z FUNDUSZU PRACY NA PODJĘCIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ DLA OSÓB BEZROBOTNYCH ZAREJESTROWANYCH W PUP LESKO

W N I O S E K O PRZYZNANIE ŚRODKÓW Z FUNDUSZU PRACY NA PODJĘCIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ DLA OSÓB BEZROBOTNYCH ZAREJESTROWANYCH W PUP LESKO Lesko, dnia... POWIATOWY URZĄD PRACY W LESKU W N I O S E K O PRZYZNANIE ŚRODKÓW Z FUNDUSZU PRACY NA PODJĘCIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ DLA OSÓB BEZROBOTNYCH ZAREJESTROWANYCH W PUP LESKO na zasadach określonych

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4.1.1 Tom II Vademecum dla beneficjentów RPO WO 2007-2013. Wersja nr 1 styczeń 2008 r.

Załącznik nr 4.1.1 Tom II Vademecum dla beneficjentów RPO WO 2007-2013. Wersja nr 1 styczeń 2008 r. PoniŜszy przykład ma na celu przybliŝenie logiki wynikającej z Wytycznych WYNIKI analizy ekonomiczno-finansowej projektu inwestycyjnego zaleŝnie od zastosowanego modelu finansowego i kwalifikacji projektu

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu. 5. Wycena zobowiązań

Plan wykładu. 5. Wycena zobowiązań Plan wykładu 1. Wycena rzeczowych aktywów trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych 2. Wycena nieruchomości inwestycyjnych Wybrane zagadnienia z zakresu wyceny aktywów i zobowiązań Dr Marcin Pielaszek

Bardziej szczegółowo

Temat: Czynniki kształtujące wynik finansowy.

Temat: Czynniki kształtujące wynik finansowy. Wydział Zarządzania Rachunkowość finansowa Prowadzący: mgr Z. Niesyn Referat: Czynniki kształtujące wynik finansowy. Autor: Barbara Standarska Warszawa 14.12.2011 Temat: Czynniki kształtujące wynik finansowy.

Bardziej szczegółowo

Zmiany w sposobie finansowania inwestycji realizowanych w ramach NSS 2007-2013 z wykorzystaniem środków rezerwy celowej budŝetu państwa 1

Zmiany w sposobie finansowania inwestycji realizowanych w ramach NSS 2007-2013 z wykorzystaniem środków rezerwy celowej budŝetu państwa 1 Zmiany w sposobie finansowania inwestycji realizowanych w ramach NSS 2007-2013 z wykorzystaniem środków rezerwy celowej budŝetu państwa 1 Jedną z podstawowych przyczyn przewlekłości procesu realizacji

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE PRZEDSIĘBIORSTWA

FINANSOWANIE PRZEDSIĘBIORSTWA FINANSOWANIE PRZEDSIĘBIORSTWA Wykład 2 KAPITAŁ PRZEDSIĘBIORSTWA I JEGO EFEKTYWNOŚĆ FINANSOWA dr Henryk Zagórski Wykład 2. KAPITAŁ PRZEDSIĘBIORSTWA I JEGO EFEKTYWNOŚĆ FINANSOWA Struktura wykładu: 2.1. Proces

Bardziej szczegółowo

ANALIZA opisowa do sprawozdania z wykonania planu finansowego Kujawsko-Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego za 2009 rok

ANALIZA opisowa do sprawozdania z wykonania planu finansowego Kujawsko-Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego za 2009 rok ANALIZA opisowa do sprawozdania z wykonania planu finansowego Kujawsko-Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego za 2009 rok Sprawozdanie z wykonania planu finansowego za 2009 rok opracowano w oparciu o

Bardziej szczegółowo

Informacja dodatkowa. - w zakresie wyceny środków trwałych - rozliczenia kosztów zakupu materiałów - wyceny zapasu produkcji w toku

Informacja dodatkowa. - w zakresie wyceny środków trwałych - rozliczenia kosztów zakupu materiałów - wyceny zapasu produkcji w toku Informacja dodatkowa I. W czwartym kwartale 2007r przy sporządzeniu skonsolidowanego sprawozdania finansowego dokonano zmian w stosowanych zasadach (polityki) rachunkowości przechodząc na międzynarodowe

Bardziej szczegółowo

Analiza Ekonomiczna. 3. Analiza wskaźnikowa sprawozdań finansowych.

Analiza Ekonomiczna. 3. Analiza wskaźnikowa sprawozdań finansowych. Analiza Ekonomiczna. 3. Analiza wskaźnikowa sprawozdań finansowych. Rozwinięciem wstępnej analizy sprawozdań finansowych jest analiza wskaźnikowa. Jest ona odpowiednim narzędziem analizy finansowej przedsiębiorstwa,

Bardziej szczegółowo

ZASADY ROZLICZANIA JEDNORAZOWEJ DOTACJI INWESTYCYJNEJ

ZASADY ROZLICZANIA JEDNORAZOWEJ DOTACJI INWESTYCYJNEJ ZASADY ROZLICZANIA JEDNORAZOWEJ DOTACJI INWESTYCYJNEJ Projekt; Moja firma własna praca Nr umowy UDA-POKL.06.02.00-20-131/13-00 Realizowanego w ramach Priorytetu VI Rynek pracy otwarty dla wszystkich Działanie

Bardziej szczegółowo