AKREDYTACJA LABORATORIÓW BADAWCZYCH JAKO ELEMENT STRATEGII POLITECHNIKI KRAKOWSKIEJ W ZAKRESIE PODNOSZENIA WIARYGODNOŚCI BADAŃ NAUKOWYCH

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "AKREDYTACJA LABORATORIÓW BADAWCZYCH JAKO ELEMENT STRATEGII POLITECHNIKI KRAKOWSKIEJ W ZAKRESIE PODNOSZENIA WIARYGODNOŚCI BADAŃ NAUKOWYCH"

Transkrypt

1 63/21 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2006, Rocznik 6, Nr 21(2/2) ARCHIVES OF FOUNDARY Year 2006, Volume 6, Nº 21 (2/2) PAN Katowice PL ISSN AKREDYTACJA LABORATORIÓW BADAWCZYCH JAKO ELEMENT STRATEGII POLITECHNIKI KRAKOWSKIEJ W ZAKRESIE PODNOSZENIA WIARYGODNOŚCI BADAŃ NAUKOWYCH M. RĄCZKA 1, S. TRUŚ 2 1 Politechnika Krakowska im Tadeusza Kościuszki, al. Jana Pawła II nr 37, Kraków 2 Instytut Odlewnictwa, ul. Zakopiańska 7, Kraków STRESZCZENIE W artykule przedstawiono celowość akredytacji laboratoriów badawczych oraz specyficzne problemy występujące przy akredytacji laboratoriów uczelni wyższych. 1. EUROPEJSKA KONCEPCJA WZAJEMNEGO UZNAWANIE WYNIKÓW BADAŃ I CERTYFIKATÓW Rynek europejski obejmuje obszar pozbawiony granic wewnętrznych i możliwiający swobodny przepływ towarów usług. Jedną z głównych przeszkód w realizacji założeń europejskiego wspólnego rynku wewnętrznego stanowią bariery handlowe o charakterze technicznym, polegające na nieuznawaniu wyników badań i certyfikatów przez poszczególne kraje członkowskie. Konieczność stosowania ujednoliconych ocen jakości i wzajemnego uznawania kompetencji wynika więc z integracji gospodarczej państw, która prowadzi do swobodnego przepływu towarów, usług, ludzi i kapitału. Potrzeby w tym zakresie dostrzeżono już w 1985 r., kiedy to powstało w Europie tzw.: "podejście globalne do certyfikacji i badań" a dotyczyło w pierwszej kolejności tych grup towarów i usług, które znajdują się w obszarze zharmonizowanym (sektor obowiązkowy). 1 dr inż., 2 mgr inż.,

2 Rys. 1. Struktura systemu badań i certyfikacji. Fig. 1. A structure of certification and accreditation system Badania wyrobów i dostaw stały się integralną częścią procesu wytwarzania, zaś potwierdzenie zgodności wyrobów i usług z normami, przepisami normatywnymi i innymi wymaganiami jest istotnym składnikiem procesu realizacji dostaw. Zaistniała więc konieczność opracowania koncepcji wzajemnego uznawania wyników badań i certyfikatów. Werdykt Trybunału Europejskiego z roku 1980 w sprawie uznawania certyfikatów na wyrób o treści: < Badania przeprowadzone w kraju pochodzenia produktu na podstawie prawnych wymagań kraju przeznaczenia muszą być akceptowane przez jednostkę certyfikującą kraju przeznaczenia. Nie można żądać ponownego badania w kraju przeznaczenia, jeżeli badania w kraju pochodzenia są równej wartości (równoważne) i wyniki badania przedłożono jednostce certyfikującej kraju przeznaczenia>, uruchomił prace Europejskiego Komitetu Normalizacyjnego oraz Międzynarodowego Komitetu Normalizacyjnego dla opracowania jednolitego aktu normatywnego 66

3 umożliwiającego sformułowanie wymagań dotyczących właściwego zarządzania oraz wymagań dotyczących kompetencji technicznych laboratoriów badawczych. Efektem tych działań było opracowanie w roku 1989 odpowiedniej normy europejskiej stanowiącej podstawę do akredytacji laboratoriów badawczych i wzorcujących przez jednostki akredytujące te laboratoria w procesie oceny ich kompetencji technicznych, która po nowelizacji w roku 2000 i 2005 została ustanowiona jako norma EN ISO/IEC 17025:2005 Ogólne wymagania dotyczące kompetencji laboratoriów badawczych i wzorcujących (po opublikowaniu przez Polski Komitet Normalizacyjny jako norma PN-EN ISO/IEC 17025:2005). Zaleceniem ustawodawców ww. normy jest aby uznawanie wyników badań i wzorcowań pomiędzy krajami było ułatwione, jeżeli laboratoria działają zgodnie z tą normą międzynarodową i jeżeli uzyskały one akredytację jednostek, które są członkami porozumień o wzajemnym uznawaniu pomiędzy równoważnymi jednostkami działającymi zgodnie z tą normą. 2. AKREDYTACJA LABORATORIUM Ocena kompetencji laboratoriów oraz porozumienia o uznawaniu wyników badań lub wzorcowań umożliwiają funkjonowanie laboratoriów zwłaszcza jako tzw. niezależnej strony trzeciej w relacjach pomiędzy dostawcami i odbiorcami, szczególnie w procesach certyfikacji zgodności. Według art. 3 polskiej ustawy z dnia o badaniach i certyfikacji, Dz. U. Nr 55, poz certyfikacja zgodności to: działanie strony trzeciej, wykazujące, że zapewniono odpowiedni stopień zaufania, iż należycie zidentyfikowany wyrób, proces lub usługa, są zgodne z określoną normą lub z właściwymi przepisami prawnymi, - akredytacja zaś: to formalne uznanie kompetencji laboratorium badawczego/wzorcującego lub jednostki certyfikującej. Dla zapewnienia uznawania wyników badań lub wzorcowań, o których wspomniano wyżej, jednostki akredytujące laboratoria badawcze i wzorcujące, są najczęściej członkami niżej wymienionych porozumień: - International Laboratory Accreditation Cooperation - Międzynarodowa Współpraca w Akredytacji Laboratoriów (ILAC), - European Cooperation For Accreditation (EA) Europejska Współpraca dla Akredytacji, powstała na bazie wcześniejszych porozumień: - Western European Calibration Cooperation, porozumienie dotyczące akredytacji laboratoriów wzorcujących, - Western European Laboratory Accreditation Cooperation (WELAC) będące porozumieniem jednostek akredytujących laboratoria badawcze. 67

4 Do spraw związanych z oceną zgodności (wyrobów, usług i procesów) powołano w roku 1990 European Organisation For Testing And Certification (EOTC) Europejską Organizację ds. Badań i Certyfikacji. W EOTC Polskę reprezentuje od 2001 r. Polskie Centrum Badań i Certyfikacji. W Polsce jednostką akredytującą laboratoria badawcze jest Polskie Centrum Akredytacji będące członkiem porozumienia ILAC i EA. Procedura akredytacji laboratorium przez Polskie Centrum Akredytacji jest realizowana według następującego algorytmu: złożenie przez laboratorium deklaracji o spełnianiu wymagań normy PN-EN ISO/IEC 17025:2005 wraz z wnioskiem o akredytację, przekazanie do PCA wraz z ww. wnioskiem podstawowych części dokumentacji wdrożonego systemu zarządzania jakością (księgi jakości i procedur badawczych), dokonanie przez PCA oceny wstępnej dokumentacji i ewentualnie auditu wstępnego w laboratorium, wyznaczenie przez PCA auditora wiodącego i zespołu auditorów technicznych, dokonanie oceny funkcjonowania systemu zarządzania oraz sprawdzenie kompetencji technicznych laboratorium przez zespół auditorów PCA (audit), przegląd dokumentacji z oceny (auditu) przez auditorów i sformułowanie wniosków poauditowych, zatwierdzenie oceny przez komitet techniczny PCA, podjęcie przez PCA decyzji o udzieleniu akredytacji i zawarcie właściwej umowy na uczestnictwo laboratorium w krajowym systemie akredytacji, wręczenie certyfikatu akredytacji i znaku akredytowanego laboratorium oraz praw i obowiązków akredytowanego laboratorium. Do najważniejszych obowiązków akredytowanego laboratorium wynikających z zawartej umowy o akredytację należy wymienić: spełnianie wszystkich wymagań normy ISO/IEC oraz kryteriów ustalonych przez PCA, wykorzystywanie akredytacji w sposób, który nie będzie miał ujemnego wpływu na opinię PCA, współpraca z klientami na zasadach ustalonych przez PCA, informowanie PCA o zmianach w zakresie swojego działania, stosowanie znaku akredytacji tylko do badań objętych wnioskiem, niedopuszczenie do stosowania i wykorzystania znaku akredytacji po jej cofnięciu lub wygaśnięciu, zgoda na okresowe sprawdzanie przez PCA funkcjonowania systemu zarządzania i kompetencji technicznych w ramach tzw. auditów nadzoru nad wydanym certyfikatem. 68

5 3. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA WYMAGAŃ NORMY PN-EN ISO/IEC 17025:2005 Norma zawiera wszystkie wymagania jakie powinny spełnić laboratoria badawcze i wzorcujące, jeżeli chcą wykazać, że stosują system jakości, są kompetentne technicznie (merytorycznie) i są zdolne do uzyskiwania wyników miarodajnych (wiarygodnych, użytecznych i rzetelnych), oraz zawiera wszystkie te wymagania ISO 9001:2000, które są właściwe dla zakresu usług badawczych i wzorcujących, dlatego też laboratoria, które są zgodne z tą normą będą działać również zgodnie z ISO 9001:2000, ale certyfikacja na zgodność z ISO 9001:2000 nie jest potwierdzeniem kompetencji laboratorium do uzyskiwania miarodajnych wyników i danych. Norma: zawiera ogólne wymagania odnośnie kompetencji do przeprowadzania badań i/lub wzorcowań łącznie z pobieraniem próbek, obejmuje badania i wzorcowania, które są wykonywane metodami znormalizowanymi, nieznormalizowanymi oraz opracowanymi przez laboratorium, dotyczy wszystkich organizacji przeprowadzających badania i/lub wzorcowania, a zatem przykładowo laboratoriów pierwszej, drugiej i trzeciej strony oraz tych, w których badania i/lub wzorcowania stanowią część kontroli lub certyfikacji wyrobów, dotyczy wszystkich laboratoriów niezależnie od liczby personelu lub zakresu działalności dotyczącej badań i/lub wzorcowań, jest przeznaczona do laboratoriów rozwijających swoje systemy jakości, administracyjne i techniczne, które służą zarządzaniu ich działalnością, nie obejmuje zagadnień zgodności działania laboratorium z wymaganiami prawnymi i dotyczącymi bezpieczeństwa. Norma zawiera 5 rozdziałów, przy czym w rozdz. 4. sformułowane zostały wymagania dotyczące właściwego zarządzania (15 ppkt.), w rozdz. 5. zaś, wymagania dotyczące kompetencji technicznych odnoszących się do rodzajów badań/wzorcowań, których wykonania podejmuje się laboratorium (10 ppkt.). Wymagania te dotyczą wszystkich podstawowych aspektów prawidłowego funkcjonowania laboratorium (wszystkich realizowanych w laboratorium procesów, 25 obszarów) umożliwiających w laboratorium zapewnienie: niezależności, wiarygoności, i rzetelności. W zakresie pkt. 4. normy (zarządzanie) sformułowane zostały wymagania mające zapewnić laboratorium właściwą niezależność niezbędną do realizacji deklarowanej polityki jakościowej, których spełnienie realizowane jest poprzez samodzielność organizacyjną również wtedy, gdy laboratorium jest częścią większej organizacji (posiadającej osobowość prawną), a także poprzez przejrzystość struktury organizacyjnej laboratorium obejmującej szczegółowe ustalenie uprawnień i odpowiedzialności zarówno personelu kierowniczego (kierownika laboratorium, 69

6 kierownika technicznego laboratorium oraz kierownika ds. jakości laboratorium funkcje te mogą być łączone), jak i personelu technicznego (pomocniczego kluczowego i pomocniczego). Inne sformułowane w tym punkcie normy wymagania, z którymi laboratorium wdrażające system zarządzania wcześniej się nie spotkało, to konieczność udokumentowania deklarowanego systemu zarządzania zarówno w części opisowej jak i dotyczącej prowadzenia odpowiednich zapisów mających przedstawiać dowody funkcjonowania tego systemu, jego utrzymywania oraz doskonalenia (dokumentacja systemu zarządzania). Wreszcie pkt. 4. normy zawiera wymagania odnoszące się do wszystkich aspektów związanych z obsługą klienta. Wymagania pkt. 5. normy dotyczą działalności technicznej laboratorium ze szczególnym zwróceniem uwagi na wiarygodność stosowanych metod badawczych i ich walidację do rzeczywistych warunków danego laboratorium, zachowania w prowadzonych badaniach niezbędnej spójności pomiarowej, a także rzetelności w szacowaniu niepewności pomiarów. Obejmują ponadto sposób przedstawiania wyników badań (raportowania). 4. ZNACZENIE UZYSKANIA AKREDYTACJI PRZEZ LABORATORIA UCZELNIANE Najczęściej wymieniane powody dla których laboratoria decydują się na proces akredytacji zależą od roli jaką pełni określone laboratorium i dla kogo przeznaczone są wyniki badań. Najczęściej powody te są następujące: wzrost zaufania do deklaracji dostawcy (organizacji); laboratorium będąc częścią tej organizacji występując jako tzw. strona pierwsza, posiada potwierdzenie przez jednostkę akredytującą swoich kompetencji technicznych i uporządkowaną organizację oraz system zarządzania. Wzbudza to uzasadnione zaufanie klientów do wyników wykonywanych badań, a w konsekwencji akceptację działalności organizacji macierzystej, możliwość spełnienia przez organizację wymagań odbiorcy (klienta) dotyczących procesu oceny zgodności; laboratorium będąc częścią organizacji może być traktowane wtedy jako tzw. strona druga, czyli występować jako rzecznik interesu klienta, który oczekuje od organizacji dostarczenia dowodów zgodności wyrobu na podstawie wyników badań wykonywanych w laboratorium akredytowanym, możliwość występowania laboratorium jako tzw. niezależnej strony trzeciej (w relacjach dostawca odbiorca; organizacja klient), wyniki badań mogą wówwczas być wykorzystywane jako podstawa oceny w sytuacji, gdy warunkiem uznania są badania wykonana w laboratorium akredytowanym. Po uzyskaniu przez laboratorium notyfikacji, wykonywane badania mogą być podstawą oceny zgodności z dyrektywami UE. 70

7 Ponadto poprzez możliwość przedstawienia odpowiednich dowodów zgodności (zapisów) można wymienić dodatkowe korzyści: tworzenie zaufania w relacjach laboratorium klient (organizacja klient) i dobrego klimatu współpracy, porządkowanie w laboratorium i w jego otoczeniu przebiegu realizowanych procesów, możliwość wykazania, że badania wykonywane są w sposób fachowy (merytoryczny) i są wiarygodne (tj. wartość rzeczywista badanej cechy znajduje się, z określonym prawdopodobieństwem, wewnątrz przedziału: wynik badania/pomiaru +- niepewność). Laboratoria uczelniane wykonują badania dla celów badań naukowych i wówczas akredytacja zapewnia wiarygodność i uznanie wyników przez inne ośrodki badawcze. Ponadto laboratoria uczelniane świadczą usługi badawcze dla różnych organizacji zewnętrznych, które coraz częściej wymagają badań akredytowanych. 5. PROBLEMY WYSTĘPUJĄCE PRZY WDRAŻANIU SYSTEMU ZARZĄDZANIA W UCZELNIANYCH LABORATORIACH BADAWCZYCH Na podstawie dotychczasowych doświadczeń podczas działalności doradczej przy przygotowywaniu laboratoriów do akredytacji, podczas rozmów z kierownictwem laboratoriów uczelnianych odnotować można następujące deklaracje i obawy istotne dla dalszych wspólnych działań wdrożeniowych: istnieje zwykle silna motywacja władz Wydziału czy Instytutu dla uzyskania akredytacji przez swoje laboratorium badawcze oraz ogólna świadomość konieczności zmian w dotychczasowym sposobie funkcjonowania tego laboratorium również w zakresie jego organizacji, laboratorium planuje zgłosić do akredytacji najczęściej tylko znormalizowane metody badawcze, gdyż tylko w tym zakresie badań jest przygotowane na tym etapie do spełnienia wymagań normy PN-EN ISO/IEC 17025:2005, stosowane w laboratorium wyposażenie podstawowe jest z reguły nadzorowane w zakresie jego zgodności metrologicznej i prawnej, często jednak wymaga również uzupełnienia zwłaszcza gdy chodzi o niezbędne wzorce lub materiały odniesienia; bardzo często uregulowania wymaga także sposób ograniczenia użytkowania wyposażenia przez personel z poza laboratorium, istnieje w laboratorium świadomość konieczności pewnej hermetyzacji pomieszczeń dla ograniczenia do nich dostępu osób postronnych co jest bezpośrednio związane z wymaganiami normy dotyczącymi zachowania poufności zarówno w zakresie prowadzonych badań jak i obsługi klienta, laboratorium zamierza zwykle uzyskać akredytację w możliwie najkrótszym czasie nie zawsze mając świadomość, że proces akredytacji obejmuje w pierwszym rzędzie udokumentowanie systemu zarządzania i jego wdrożenie, tj. opracowanie dokumentacji systemu, a następnie wykazanie poprzez ustalone dowody zgodności, 71

8 że system funkcjonuje w rzeczywistych warunkach danego laboratorium w zakresie wszystkich strukturalnie przewidzianych i prowadzonych procesów co warunkuje bezpośrednio okres niezbędnych przygotowań do akredytacji. Zgłaszanie do akredytacji w pierwszym rzędzie znormalizowanych metod badawczych nie obliguje laboratorium do opracowania i walidowania szczegółowych procedur badawczych wymaganych normą i podlegających następnie ocenie jednostki akredytującej, nie wyklucza możliwości wprowadzenia takich procedur w przyszłości; istnieje przecież możliwość, obok zmiany zakresu badań zgłoszonych do akredytacji, jego rozszerzenia w dogodnym dla laboratorium okresie już po uzyskaniu akredytacji co bezpośrednio wiąże się z obniżeniem kosztów całego procesu. 6. PODSUMOWANIE Wymienione powyżej elementy istniejącego stanu w zakresie organizacji i funkcjonowania laboratorium, po podjęciu decyzji o wdrożeniu systemu zarządzania zgodnego z normą PN-EN ISO/IEC 17025:2005 rzutują bezpośrednio na konieczność dokonania niezbędnych zmian dla spełnienia wymagań akredytacji, przy czym te związane z wykazaniem koniecznej niezależności organizacyjnej oraz sposobem użytkowania wyposażenia są zwykle najtrudniejsze do przeprowadzenia. Wyposażenie laboratorium powinno być użytkowane w ściśle ustalony sposób zapewniający zachowanie spójności pomiarowej prowadzonych badań, zawsze za zgodą kierownictwa laboratorium i tylko przez personel laboratorium do tego uprawniony. Niejednokrotnie występuje tutaj konflikt z prowadzoną przez laboratorium uczelniane działalnością dydaktyczną. Dla spełnienia wymagań akredytacji zachodzi potrzeba organizacyjnego wydzielenia laboratorium jako samodzielnej jednostki organizacyjnej oraz formalne powołanie kierownictwa laboratorium, z możliwym przewidzianym normą łączeniu funkcji kierowniczych. Laboratorium działa zwykle w strukturze zakładu lub katedry, których pracownicy dokonują zwykle interpretacji uzyskiwanych wyników. Jednakże interpretacja wyników badań nie może być wykonywana przez pracowników laboratorium. Dlatego konieczne wyraźne wydzielenie personelu laboratorium. Ponadto obsługa administracyjna i finansowa laboratorium prowadzona jest przez różne komórki organizacyjne uczelni nie będące częścią laboratorium. Istotną sprawą jest w związku z tym przejrzystość struktury organizacyjnej w laboratorium, ze ściśle określonymi zadaniami, uprawnieniami i odpowiedzialnościami personelu laboratorium i innych uczestników realizowanych w laboratorium procesów, zwłaszcza tych związanych z obsługą administracyjno finansową klientów, czy z zakupami. Do tego dochodzi konieczność pogodzenia wykonywania badań z wykorzystywaniem laboratorium do celów dydaktycznych. Ponadto, ze względu na fakt, że laboratoria nie są samodzielnymi podmiotami gospodarczymi i osobowość prawną posiada uczelnia, niezbędne jest kompleksowe podejście władz uczelni do akredytacji dla stworzenia odpowiednich warunków 72

9 organizacyjnych, które umożliwią uzyskiwanie akredytacji przez poszczególne laboratoria. Działania takie na Politechnice Krakowksiej zostały już zapoczątkowane. LITERATURA [1] Nowoczesne zarządzanie jakością. Praca zbiorowa pod red. A. Tabora i M. Rączki. Kraków Centrum Szkolenia i Organizacji Systemów Jakości Politechniki Krakowskiej. [2] Norma PN-EN ISO/IEC 17025:2005 Ogólne wymagania dotyczące kompetencji laboratoriów badawczych i wzorcujących. [3] Rączka M.: Rola akredytacji w usuwaniu barier technicznych w wymianie towarowej. Seminarium "Unia Europejska: zmieniające się przedsiębiorstwo w zmieniającej się politycznie Europie". Program PHARE FIESTA II nr 2426/1/9. Kraków Praca zbiorowa pod redakcją T. Wawaka, Tom II. Wydawnictwo Informacji Ekonomicznej, Uniwersytet Jagielloński, [4] Henrykowski W.: Krajowy system oceny zgodności. Materiały konferencyjne. Warszawa [5] Norma PN-ISO :1998/Ap1:2001 Wymagania dotyczące zapewnienia jakości wyposażenia pomiarowego - System potwierdzania zgodności metrologicznej wyposażenia pomiarowego. [6] Opis systemu akredytacji. Dokument DA-1. PCA. Warszawa Wyd. 5. [7] Akredytacja laboratoriów badawczych. Wymagania szczegółowe. Dokument DAB-07. PCA. Warszawa ACCREDITATION OF RESEARCH LABORATORIES IN STRATEGY OF CRACOW UNIVERSITY OF TECHNOLOGY OF ENHANCING CREDIBILITY OF SCIENTIFIC RESEARCH SUMMARY The paper presents the advisability of accreditation of research laboratories and specific problems of university laboratory accreditation. Recenzowała: prof. Stanisława Kluska-Nawarecka. 73

Akredytacja laboratoriów wg PN-EN ISO/IEC 17025:2005

Akredytacja laboratoriów wg PN-EN ISO/IEC 17025:2005 Akredytacja laboratoriów wg PN-EN ISO/IEC 17025:2005 Marek Misztal ENERGOPOMIAR Sp. z o.o. Biuro Systemów Zarządzania i Ocen Nowe Brzesko, 26 września 2006 r. Czy systemy zarządzania są nadal dobrowolne?

Bardziej szczegółowo

Wydanie 3 Warszawa, 20.06.2007 r.

Wydanie 3 Warszawa, 20.06.2007 r. . POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA POLSKIEGO CENTRUM AKREDYTACJI DOTYCZĄCA ZAPEWNIENIA SPÓJNOŚCI POMIAROWEJ Wydanie 3 Warszawa, 20.06.2007 r. 1. Wstęp Niniejsza Polityka jest zgodna z dokumentem ILAC-P10:2002

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UBIEGAJĄCYCH SIĘ O ZGODĘ PREZESA URZĘDU TRANSPORTU KOLEJOWEGO NA WYKONYWANIE OCEN ZGODNOŚCI W OBSZARZE KOLEI Wydanie 1 Warszawa, 27.10.2015

Bardziej szczegółowo

EA INF/04:2012 Deklaracja akceptacji i uznawania działań prowadzonych w ramach EA MLA

EA INF/04:2012 Deklaracja akceptacji i uznawania działań prowadzonych w ramach EA MLA EA INF/04:2012 Deklaracja akceptacji i uznawania działań prowadzonych w ramach EA MLA Numer Publikacji EA-INF/04:2012 OŚWIADCZENIE O AKCEPTACJI I UZNAWANIU DZIAŁALNOŚCI PROWADZONEJ W RAMACH EA MLA CEL

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA DOTYCZĄCA ZAPEWNIENIA SPÓJNOŚCI POMIAROWEJ. Wydanie 5 Warszawa, 20.01.2015 r.

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA DOTYCZĄCA ZAPEWNIENIA SPÓJNOŚCI POMIAROWEJ. Wydanie 5 Warszawa, 20.01.2015 r. . POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA DOTYCZĄCA ZAPEWNIENIA SPÓJNOŚCI POMIAROWEJ Wydanie 5 Warszawa, 20.01.2015 r. Spis treści 1 Wprowadzenie...3 2 Zakres stosowania...3 3 Cechy spójności pomiarowej...3

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA DOTYCZĄCA ZAPEWNIENIA SPÓJNOŚCI POMIAROWEJ. Wydanie 4 Warszawa, 17.11.2011 r.

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA DOTYCZĄCA ZAPEWNIENIA SPÓJNOŚCI POMIAROWEJ. Wydanie 4 Warszawa, 17.11.2011 r. . POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA DOTYCZĄCA ZAPEWNIENIA SPÓJNOŚCI POMIAROWEJ Wydanie 4 Warszawa, 17.11.2011 r. Spis treści 1 Wprowadzenie...3 2 Zakres stosowania...3 3 Cechy spójności pomiarowej...3

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA ORGANIZATORÓW BADAŃ BIEGŁOŚCI WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE Wydanie 4 Warszawa, 1.08.2014 r. Spis treści 1 Wprowadzenie...3 2 Ogólne zasady udzielania i utrzymywania akredytacji

Bardziej szczegółowo

EA-1/06 Wielostronne Porozumienie EA

EA-1/06 Wielostronne Porozumienie EA Numer publikacji EA-1/06 Wielostronne Porozumienie EA (EA MLA) CEL Niniejszy dokument określa warunki Wielostronnego Porozumienia EA, w ramach którego sygnatariusze wzajemnie uznają równoważność swoich

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA DO CELÓW NOTYFIKACJI W ODNIESIENIU DO DYREKTYWY PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 2008/57/WE W SPRAWIE INTEROPERACYJNOŚCI SYSTEMU KOLEI WE WSPÓLNOCIE Wydanie 1 Warszawa,

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA LABORATORIÓW W ZAKRESACH ELASTYCZNYCH Wydanie 1 Warszawa, 15.05.2009 r. Spis treści 1 Wprowadzenie 2 Cel 3 Polityka PCA dotycząca akredytowania laboratoriów w zakresach

Bardziej szczegółowo

Normy ISO serii 9000. www.greber.com.pl. Normy ISO serii 9000. Tomasz Greber (www.greber.com.pl) dr inż. Tomasz Greber. www.greber.com.

Normy ISO serii 9000. www.greber.com.pl. Normy ISO serii 9000. Tomasz Greber (www.greber.com.pl) dr inż. Tomasz Greber. www.greber.com. Normy ISO serii 9000 dr inż. Tomasz Greber www.greber.com.pl www.greber.com.pl 1 Droga do jakości ISO 9001 Organizacja tradycyjna TQM/PNJ KAIZEN Organizacja jakościowa SIX SIGMA Ewolucja systemów jakości

Bardziej szczegółowo

REWIZJA I PROCEDURY CERTYFIKACJI I AKREDYTACJI (ZASADY OGÓLNE)

REWIZJA I PROCEDURY CERTYFIKACJI I AKREDYTACJI (ZASADY OGÓLNE) Rewizja i Procedury Certyfikacji i Akredytacji poprawiony styczeń 2008 Polski System Certyfikacji Leśnictwa PEFC dokument nr 1 luty 2005 REWIZJA I PROCEDURY CERTYFIKACJI I AKREDYTACJI (ZASADY OGÓLNE) Rada

Bardziej szczegółowo

Audyt techniczny w laboratorium widziane okiem audytora. Piotr Pasławski 2008

Audyt techniczny w laboratorium widziane okiem audytora. Piotr Pasławski 2008 Audyt techniczny w laboratorium widziane okiem audytora Piotr Pasławski 2008 Odniesienie do wymagań normy PN-EN ISO/IEC 17025:2005 Pkt. 4.4 normy Przegląd zapytań, ofert i umów - procedura przeglądu zleceń

Bardziej szczegółowo

Akredytacja do celów rozporządzenia nr 402/2013. Krzysztof Woźniak

Akredytacja do celów rozporządzenia nr 402/2013. Krzysztof Woźniak Akredytacja do celów rozporządzenia nr 402/2013 Krzysztof Woźniak Rozporządzenie Komisji (UE) nr 402/2013 Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 402/2013 z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie wspólnej

Bardziej szczegółowo

Informacje dotyczące okresu przejściowego w akredytacji systemów zarządzania wg ISO/IEC 17021:2011 na ISO/IEC 17021-1:2015

Informacje dotyczące okresu przejściowego w akredytacji systemów zarządzania wg ISO/IEC 17021:2011 na ISO/IEC 17021-1:2015 IAF ID 11:2015 International Accreditation Forum, Inc. Dokument Informacyjny IAF Informacje dotyczące okresu przejściowego w akredytacji systemów zarządzania wg ISO/IEC 17021:2011 na ISO/IEC 17021-1:2015

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA DO CELÓW NOTYFIKACJI W ODNIESIENIU DO DYREKTYWY 97/23/WE W SPRAWIE URZĄDZEŃ CIŚNIENIOWYCH ORAZ DYREKTYWY 2009/105/WE W SPRAWIE PROSTYCH ZBIORNIKÓW CIŚNIENIOWYCH

Bardziej szczegółowo

KLIENCI KIENCI. Wprowadzenie normy ZADOWOLE NIE WYRÓB. Pomiary analiza i doskonalenie. Odpowiedzialnoś ć kierownictwa. Zarządzanie zasobami

KLIENCI KIENCI. Wprowadzenie normy ZADOWOLE NIE WYRÓB. Pomiary analiza i doskonalenie. Odpowiedzialnoś ć kierownictwa. Zarządzanie zasobami SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ ISO Jakość samą w sobie trudno jest zdefiniować, tak naprawdę pod tym pojęciem kryje się wszystko to co ma związek z pewnymi cechami - wyrobu lub usługi - mającymi wpływ na

Bardziej szczegółowo

Systemy Zarządzania Bezpieczeństwem Żywności (FSMS) Zakres akredytacji

Systemy Zarządzania Bezpieczeństwem Żywności (FSMS) Zakres akredytacji Numer publikacji EA-3/11:2009 Dokument obowiązkowy Systemy Zarządzania Bezpieczeństwem Żywności (FSMS) Zakres akredytacji CEL W niniejszym dokumencie przedstawiono politykę EA dotyczącą jednostek akredytujących

Bardziej szczegółowo

Jednostka Opiniująca, Atestująca i Certyfikująca Wyroby TEST Sp. z o.o. 41-103 Siemianowice Śląskie, ul. Wyzwolenia 14

Jednostka Opiniująca, Atestująca i Certyfikująca Wyroby TEST Sp. z o.o. 41-103 Siemianowice Śląskie, ul. Wyzwolenia 14 PROGRAM CERTYFIKACJI WYROBÓW TYPU 1b PR-I Imię i nazwisko Data Podpis Opracował: Sprawdził: Zatwierdził: mgr inż. Łukasz Brudny inż. Ireneusz Adamus mgr inż. Michał Zarzycki Dokument jest nadzorowany i

Bardziej szczegółowo

PRZEMYSŁOWY INSTYTUT MOTORYZACJI

PRZEMYSŁOWY INSTYTUT MOTORYZACJI PRZEMYSŁOWY INSTYTUT MOTORYZACJI JEDNOSTKA CERTYFIKUJĄCA WYROBY OŚRODEK JAKOŚCI 03-301 Warszawa, ul. Jagiellońska 55 tel. 22 7777-061 do 068 e-mail: nj@pimot.eu PROGRAM OBOWIĄZKOWEJ CERTYFIKACJI BIOKOMPONENTÓW

Bardziej szczegółowo

Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez

Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez KONCEPCJA SYSTEMU JAKOŚCI zgodnie z wymaganiami norm ISO serii 9000 dr Lesław Lisak Co to jest norma? Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez upoważnioną

Bardziej szczegółowo

Zmiany wymagań normy ISO 14001

Zmiany wymagań normy ISO 14001 Zmiany wymagań normy ISO 14001 Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (ISO) opublikowała 15 listopada br. zweryfikowane i poprawione wersje norm ISO 14001 i ISO 14004. Od tego dnia są one wersjami obowiązującymi.

Bardziej szczegółowo

Studia Doktoranckie na Wydziale Towaroznawstwa UEP Sylabus przedmiotu

Studia Doktoranckie na Wydziale Towaroznawstwa UEP Sylabus przedmiotu Studia Doktoranckie na Wydziale Towaroznawstwa UEP Sylabus przedmiotu Nazwa przedmiotu: Nadzór nad rynkiem w UE, system akredytacji Blok zajęciowy fakultatywny Forma zajęć wykład Wymiar godzinowy 10 h

Bardziej szczegółowo

Dokument obowiązkowy IAF

Dokument obowiązkowy IAF IAF MD 4:2008 International Accreditation Forum, Inc. Dokument obowiązkowy IAF Dokument obowiązkowy IAF dotyczący stosowania wspomaganych komputerowo technik auditowania ( CAAT ) w akredytowanej certyfikacji

Bardziej szczegółowo

Komunikat nr 115 z dnia 12.11.2012 r.

Komunikat nr 115 z dnia 12.11.2012 r. Komunikat nr 115 z dnia 12.11.2012 r. w sprawie wprowadzenia zmian w wymaganiach akredytacyjnych dla jednostek certyfikujących systemy zarządzania bezpieczeństwem informacji wynikających z opublikowania

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Jakoscią. dr inż. Olga Iwasińska-Kowalska. (na podstawie materiałów dr inż. Jerzego Arendarskiego)

Zarządzanie Jakoscią. dr inż. Olga Iwasińska-Kowalska. (na podstawie materiałów dr inż. Jerzego Arendarskiego) Zarządzanie Jakoscią dr inż. Olga Iwasińska-Kowalska (na podstawie materiałów dr inż. Jerzego Arendarskiego) SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ WEDŁUG NORM SERII ISO 9000 Normy serii ISO 9000 W ISO 9000 opisano

Bardziej szczegółowo

OFERTA Zespółu ds. Zapewnienia Jakości ZPBE ENERGOPOMIAR-ELEKTRYKA SP. Z O.O. GLIWICE

OFERTA Zespółu ds. Zapewnienia Jakości ZPBE ENERGOPOMIAR-ELEKTRYKA SP. Z O.O. GLIWICE OFERTA Zespółu ds. Zapewnienia Jakości ZPBE ENERGOPOMIAR-ELEKTRYKA SP. Z O.O. GLIWICE NASZA OFERTA Usługi w zakresie systemu zarządzania zgodnego z wymaganiami normy PN-EN ISO/IEC 17025:2005: - wdrażanie

Bardziej szczegółowo

Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001. Mariola Witek

Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001. Mariola Witek Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001 Mariola Witek Przedmiot wykładu 1.Rozwój systemów zarządzania jakością (SZJ) 2.Potrzeba posiadania formalnych SZJ 3.Korzyści

Bardziej szczegółowo

3 ISO17025_2005 3_1 Księga systemu. 3 ISO17025_2005 4_1 polityka jakości

3 ISO17025_2005 3_1 Księga systemu. 3 ISO17025_2005 4_1 polityka jakości Materiały Kierownik Laboratorium Systemu Zarządzania Jakością w Laboratoriach wg Zagadnienie do przerobienia 1. System wzajemnego uznawania na świecie i w Polsce oraz rola akredytacji laboratoriów w systemie

Bardziej szczegółowo

EA-2/15. Wymagania EA dotyczące akredytacji w zakresach elastycznych. Numer publikacji CEL

EA-2/15. Wymagania EA dotyczące akredytacji w zakresach elastycznych. Numer publikacji CEL Numer publikacji EA-2/15 Wymagania EA dotyczące akredytacji w zakresach elastycznych CEL Celem niniejszego dokumentu jest ustalenie w ramach EA ogólnych wymagań umożliwiających akredytowanym CAB przyjęcie

Bardziej szczegółowo

Zmiany w standardzie ISO dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka

Zmiany w standardzie ISO dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka Zmiany w standardzie ISO 9001 dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka 1 W prezentacji przedstawiono zmiany w normie ISO 9001 w oparciu o projekt komitetu. 2 3 4 5 6 Zmiany w zakresie terminów używanych

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA DOTYCZĄCA AKREDYTACJI TRANSGRANICZNEJ. Wydanie 2 Warszawa, 21.11.2011 r.

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA DOTYCZĄCA AKREDYTACJI TRANSGRANICZNEJ. Wydanie 2 Warszawa, 21.11.2011 r. POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA DOTYCZĄCA AKREDYTACJI TRANSGRANICZNEJ Wydanie 2 Warszawa, 21.11.2011 r. Spis treści 1. Wprowadzenie 3 2. Zasady akredytacji transgranicznej 3 3. Świadczenie akredytowanych

Bardziej szczegółowo

EA-INF/04:2016 Oświadczenie o akceptacji i uznawaniu działalności prowadzonej w ramach EA MLA

EA-INF/04:2016 Oświadczenie o akceptacji i uznawaniu działalności prowadzonej w ramach EA MLA EA European co-operation for Accreditation EA Europejska Współpraca w dziedzinie Akredytacji Numer publikacji EA-INF/04:2016 Oświadczenie o akceptacji i uznawaniu działalności prowadzonej w ramach EA MLA

Bardziej szczegółowo

Akredytacja w Polsce Rola Rady ds. Akredytacji

Akredytacja w Polsce Rola Rady ds. Akredytacji Eurolab Pollab Międzynarodowe Seminarium poświęcone materiałom odniesienia Akredytacja w Polsce Rola Rady ds. Akredytacji dr Wojciech Henrykowski Warszawa, 02.04.2014 r. 1 1 Początki akredytacji w Polsce

Bardziej szczegółowo

PROGRAM CERTYFIKACJI

PROGRAM CERTYFIKACJI Opracował: Zatwierdził: Strona/Stron: 1/6 1. Informacje wstępne Przedstawiony program certyfikacji Systemu Jakości Wieprzowiny PQS (Pork Quality System) stosowany jest przez Biuro Certyfikacji COBICO Sp.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM CERTYFIKACJI

PROGRAM CERTYFIKACJI Opracował: PROGRAM CERTYFIKACJI Zatwierdził: Strona/Stron: 1/5 1. Informacje wstępne Przedstawiony program certyfikacji produktów w systemie Jakość-Tradycja stosowany jest przez Biuro Certyfikacji COBICO

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIA W SYSTEMIE ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

SZKOLENIA W SYSTEMIE ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ 64/21 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2006, Rocznik 6, Nr 21(2/2) ARCHIVES OF FOUNDARY Year 2006, Volume 6, Nº 21 (2/2) PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 SZKOLENIA W SYSTEMIE ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ A. PIECZONKA 1

Bardziej szczegółowo

ZAKŁADOWA ADOWA KONTROLA PRODUKCJI W ŚWIETLE WYMAGAŃ CPR

ZAKŁADOWA ADOWA KONTROLA PRODUKCJI W ŚWIETLE WYMAGAŃ CPR ZAKŁADOWA ADOWA KONTROLA PRODUKCJI W ŚWIETLE WYMAGAŃ CPR Alicja Papier Warszawa, kwiecień 2014 Wprowadzanie wyrobów w budowlanych wg CPR Wszystkie podmioty gospodarcze w łańcuchu dostaw i dystrybucji powinny

Bardziej szczegółowo

Dokument obowiązkowy IAF dotyczący oceny zarządzania kompetencjami jednostki certyfikującej,

Dokument obowiązkowy IAF dotyczący oceny zarządzania kompetencjami jednostki certyfikującej, IAF MD 10:2013 International Accreditation Forum, Inc. Dokument obowiązkowy IAF Dokument obowiązkowy IAF dotyczący oceny zarządzania kompetencjami jednostki certyfikującej, zgodnie z normą ISO/IEC 17021

Bardziej szczegółowo

Wytyczne certyfikacji. ZAKŁADOWEJ KONTROLI PRODUKCJI Wymagania dla producentów wyrobów budowlanych stosowane w procesach certyfikacji

Wytyczne certyfikacji. ZAKŁADOWEJ KONTROLI PRODUKCJI Wymagania dla producentów wyrobów budowlanych stosowane w procesach certyfikacji Wytyczne certyfikacji ZAKŁADOWEJ KONTROLI PRODUKCJI Wymagania dla producentów wyrobów budowlanych stosowane w procesach certyfikacji w DEKRA Certification Sp. z o.o. Tel:71/7804777; Fax: 71/7804779 poczta@dekra-certification.pl

Bardziej szczegółowo

ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ENERGIĄ

ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ENERGIĄ ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ENERGIĄ Standardowe etapy wdrażania systemu zarzadzania energią ETAP I: Przeprowadzenie przeglądu wstępnego zarządzania energią ETAP II: Opracowanie zakresu działań

Bardziej szczegółowo

PROGRAM CERTYFIKACJI

PROGRAM CERTYFIKACJI Opracował: Zatwierdził: Strona/Stron: 1/5 1. Informacje wstępne Przedstawiony program certyfikacji produktów tradycyjnych i regionalnych. COBICO Sp. z o.o. jako jednostka certyfikująca wyroby jest akredytowana

Bardziej szczegółowo

System zarządzania laboratorium

System zarządzania laboratorium Biuro Zarządzania Jakością, Środowiskiem i BHP Sp. z o.o. przy wsparciu merytorycznym Politechniki Warszawskiej zaprasza wszystkich chętnych do udziału w cyklu szkoleń System zarządzania laboratorium Oferowany

Bardziej szczegółowo

NADZÓR NAD WYPOSAŻENIEM POMIAROWYM W PRAKTYCE LABORATORYJNEJ NA PRZYKŁADZIE WAGI ELEKTRONICZEJ

NADZÓR NAD WYPOSAŻENIEM POMIAROWYM W PRAKTYCE LABORATORYJNEJ NA PRZYKŁADZIE WAGI ELEKTRONICZEJ Klub Polskich Laboratoriów Badawczych POLLAB NADZÓR NAD WYPOSAŻENIEM POMIAROWYM W PRAKTYCE LABORATORYJNEJ NA PRZYKŁADZIE WAGI ELEKTRONICZEJ Andrzej Hantz Centrum Metrologii im. Zdzisława Rauszera RADWAG

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA JEDNOSTEK CERTYFIKUJĄCYCH GOSPODARKĘ LEŚNĄ I ŁAŃCUCH DOSTAW W SYSTEMIE PEFC Wydanie 3 Warszawa, 15.10.2015 r. Spis treści 1 Wprowadzenie... 4 2 Definicje... 4 3

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA JEDNOSTEK OCENIAJĄCYCH DO DZIAŁALNOŚCI OBJĘTEJ ROZPORZĄDZENIEM WYKONAWCZYM KOMISJI (UE) NR 402/2013 Wydanie 1 Warszawa, 13.03.2015 r. Spis treści 1 Wprowadzenie...

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PORÓWNAŃ MIĘDZYLABORATORYJNYCH

PROGRAM PORÓWNAŃ MIĘDZYLABORATORYJNYCH Dokumentacja wykonana w ramach projektu SPOWKP/1.1.2/183/032 INSTYTUT ŁĄCZNOŚCI PAŃSTWOWY INSTYTUT BADAWCZY JEDNOSTKA DS. PORÓWNAŃ MIĘDZYLABORATORYJNYCH PROGRAM PORÓWNAŃ MIĘDZYLABORATORYJNYCH W ZAKRESIE

Bardziej szczegółowo

Program certyfikacji systemów zarządzania

Program certyfikacji systemów zarządzania Program certyfikacji InterCert prowadzi certyfikację systemów w oparciu o procedurę certyfikacji Systemów Zarządzania. Certyfikacja w przedsiębiorstwach obejmuje następujące etapy: Kontakt z klientem (przygotowanie

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI PROGRAM AKREDYTACJI JEDNOSTEK CERTYFIKUJĄCYCH GOSPODARKĘ LEŚNĄ I ŁAŃCUCH DOSTAW W SYSTEMIE PEFC Wydanie 2 Warszawa, 10.02.2012 r. Spis treści 1 Wprowadzenie 3 2 Definicje 3

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA JEDNOSTEK CERTYFIKUJĄCYCH W ZAKRESIE SYSTEMU QMP Wydanie 2 Warszawa, 21.12.2015 r. Spis treści 1 Wprowadzenie... 3 2 Definicje... 3 3 Wymagania akredytacyjne...

Bardziej szczegółowo

Program akredytacji weryfikatorów środowiskowych EMAS. Krzysztof Woźniak, Barbara Zengel Warszawa, 19.12.2013

Program akredytacji weryfikatorów środowiskowych EMAS. Krzysztof Woźniak, Barbara Zengel Warszawa, 19.12.2013 Program akredytacji weryfikatorów środowiskowych EMAS Krzysztof Woźniak, Barbara Zengel Warszawa, 19.12.2013 Definicje Akredytacja poświadczenie przez krajową jednostkę akredytującą, że jednostka oceniająca

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z AUDITU NADZORU

RAPORT Z AUDITU NADZORU Klient - Nazwa Organizacji INFORMACJE PODSTAWOWE PZM WIMET ZBIGNIEW WIŚNIEWSKI SP. J. Adres 05-420 Józefów, ul. Krucza 2 Oddziały objęte zakresem certyfikacji 05-420 Józefów, ul. Krucza 2 Telefon 48 (22)

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA JEDNOSTEK OCENIAJĄCYCH ZGODNOŚĆ DO CELÓW NOTYFIKACJI Wydanie 1 Warszawa, 26.09.2013 r. Spis treści 1 Wprowadzenie... 3 2 Definicje... 4 3 Wymagania akredytacyjne...

Bardziej szczegółowo

Procedura auditów wewnętrznych i działań korygujących

Procedura auditów wewnętrznych i działań korygujących 1/14 TYTUŁ PROCEURY Opracował: Zatwierdził: Pełnomocnik ds. SZJ Mariusz Oliwa 18 marca 2010r.... podpis Starosta Bolesławiecki Cezary Przybylski... podpis PROCEURA OBOWIĄZUJE O NIA: 25 czerwca 2010r. 18

Bardziej szczegółowo

Procedura Audity wewnętrzne Starostwa Powiatowego w Lublinie

Procedura Audity wewnętrzne Starostwa Powiatowego w Lublinie Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Starosty Lubelskiego Nr 123/2014 z dnia 18 grudnia 2014 r. Zintegrowane działania na rzecz poprawy jakości zarządzania w Starostwie Procedura Audity wewnętrzne Starostwa Powiatowego

Bardziej szczegółowo

System zarządzania laboratorium

System zarządzania laboratorium Biuro Zarządzania Jakością, Środowiskiem i BHP Sp. z o.o. przy wsparciu merytorycznym Politechniki Warszawskiej zaprasza wszystkich chętnych do udziału w cyklu szkoleń System zarządzania laboratorium Oferowany

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania jakością w ochronie radiologicznej

Systemy zarządzania jakością w ochronie radiologicznej DOZYMETRIA Systemy zarządzania jakością w ochronie radiologicznej Jakub Ośko System zarządzania jakością zespół systematycznie planowanych i wykonywanych działań, koniecznych dla wystarczającego zapewnienia,

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKI.* * NARODOWA STRATEGIA SPÓJNOŚCI FUNDUSZ SPOŁECZNY * **

EUROPEJSKI.* * NARODOWA STRATEGIA SPÓJNOŚCI FUNDUSZ SPOŁECZNY * ** 1 * 1 UNZA EUROPEJSKA KAPITAŁ LUDZKI.* * FUNDUSZ SPOŁECZNY * ** administracji samorządowej", Poddziałanie 5.2.1 Modernizacja zarządzania w administracji samorządowej" W PIHZ l.dane Klienta: RAPORT Z AUDITU

Bardziej szczegółowo

Dokument obowiązkowy IAF dotyczący zastosowania normy ISO/IEC 17021 w auditach zintegrowanych systemów zarządzania

Dokument obowiązkowy IAF dotyczący zastosowania normy ISO/IEC 17021 w auditach zintegrowanych systemów zarządzania IAF MD 11:2013 International Accreditation Forum, Inc. Dokument obowiązkowy IAF Dokument obowiązkowy IAF dotyczący zastosowania normy ISO/IEC 17021 w auditach zintegrowanych systemów zarządzania Wydanie

Bardziej szczegółowo

Program certyfikacji

Program certyfikacji 1. Informacje wstępne Poniższy dokument na zadanie przedstawić wymagania zasady certyfikacji typu wyrobu wg programu 5 normy PN-EN ISO/IEC 17067. Niniejszy program obejmuje wyroby i dokumenty normatywne

Bardziej szczegółowo

Schemat IECEx w GIG.

Schemat IECEx w GIG. Schemat w GIG. 1) Informacje podstawowe: Schemat jest systemem dobrowolnym potwierdzania poprawnej konstrukcji urządzeń przeciwwybuchowych. Dokumenty wydawane przez jednostki w poszczególnych krajach są

Bardziej szczegółowo

Zakład Certyfikacji 03-042 Warszawa, ul. Kupiecka 4 Sekcja Ceramiki i Szkła ul. Postępu 9 02-676 Warszawa PROGRAM CERTYFIKACJI

Zakład Certyfikacji 03-042 Warszawa, ul. Kupiecka 4 Sekcja Ceramiki i Szkła ul. Postępu 9 02-676 Warszawa PROGRAM CERTYFIKACJI Zakład Certyfikacji 03-042 Warszawa, ul. Kupiecka 4 Sekcja Ceramiki i Szkła ul. Postępu 9 02-676 Warszawa PC-04 PROGRAM CERTYFIKACJA ZGODNOŚCI WYROBU Z KRYTERIAMI TECHNICZNYMI certyfikacja dobrowolna Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Budowanie skutecznych systemów zarządzania opartych na normach ISO

Budowanie skutecznych systemów zarządzania opartych na normach ISO UKatalog Szkoleń: Budowanie skutecznych systemów zarządzania opartych na normach ISO UBlok I Podejście procesowe: Zarządzanie procesowe (2 dni) Definicje procesu, zarządzanie procesami, podział i identyfikowanie

Bardziej szczegółowo

EA-7/05 Wytyczne EA dotyczące zastosowania normy ISO/IEC 17021:2006 w auditach połączonych

EA-7/05 Wytyczne EA dotyczące zastosowania normy ISO/IEC 17021:2006 w auditach połączonych Numer publikacji EA-7/05 Wytyczne EA dotyczące zastosowania normy ISO/IEC 17021:2006 w auditach połączonych CEL Niniejszy dokument został przygotowany przez grupę zadaniową pod kierunkiem Komitetu EA ds.

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI PROGRAM AKREDYTACJI JEDNOSTEK CERTYFIKUJĄCYCH W ZAKRESIE SYSTEMU QAFP Wydanie 1 Warszawa, 30.11.2012 r. Spis treści 1 Wprowadzenie...3 2 Definicje...3 3 Wymagania akredytacyjne...3

Bardziej szczegółowo

Polcargo International Sp. z o.o. Wydanie 2

Polcargo International Sp. z o.o. Wydanie 2 Strona 1/5 1 PRZEDMIOT I ZAKRES STOSOWANIA Niniejszy dokument określa zasady postępowania w procesie opiniowania sprawozdań przedsiębiorstw energetycznych występujących o uzyskanie świadectw pochodzenia

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA DLA ZAKŁADOWEJ KONTROLI PRODUKCJI

WYMAGANIA DLA ZAKŁADOWEJ KONTROLI PRODUKCJI Instytut Odlewnictwa Biuro Certyfikacji i Normalizacji u l. Z a k o p i a ń s k a 7 3 30-418 Kraków, Polska tel. +48 (12) 26 18 442 fax. +48 (12) 26 60 870 bcw@iod.krakow.pl w w w.i o d.k r ak ow. p l

Bardziej szczegółowo

Interpretacja wyników wzorcowania zawartych w świadectwach wzorcowania wyposażenia pomiarowego

Interpretacja wyników wzorcowania zawartych w świadectwach wzorcowania wyposażenia pomiarowego mgr inż. ALEKSANDRA PUCHAŁA mgr inż. MICHAŁ CZARNECKI Instytut Technik Innowacyjnych EMAG Interpretacja wyników wzorcowania zawartych w świadectwach wzorcowania wyposażenia pomiarowego W celu uzyskania

Bardziej szczegółowo

KSIĄŻKA PRZEGLĄDÓW TECHNICZNYCH NR... RADWAG Wagi Elektroniczne

KSIĄŻKA PRZEGLĄDÓW TECHNICZNYCH NR... RADWAG Wagi Elektroniczne KSIĄŻKA PRZEGLĄDÓW TECHNICZNYCH NR............... RADWAG Wagi Elektroniczne 26-600 Radom Bracka 28, Centrala +48 384 88 00, Fax +48 385 00 10, Dział Sprzedaży +48 366 80 06, http://www.radwag.pl; e-mail:

Bardziej szczegółowo

Oznaczenie CE a certyfikacja dobrowolna konkurencja czy synergia

Oznaczenie CE a certyfikacja dobrowolna konkurencja czy synergia Oznaczenie CE a certyfikacja dobrowolna konkurencja czy synergia mgr inż. Sławomir Wilczyński Polski Komitet Normalizacyjny OBSZAR ZHARMONIZOWANY W UE OBSZAR NIE ZHARMONIZOWANY W UE Dyrektywy UE ( prawo

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA CERTYFIKACJI WYROBÓW ICW

INSTRUKCJA CERTYFIKACJI WYROBÓW ICW Ośrodek Certyfikacji Wyrobów IPS TABOR Jednostka ds. Certyfikacji tel. +48 61 6641420; +48 61 6641429; +48 61 6641434 fax. +48 61 6641420; +48 61 6534002 e-mail: certyfikacja@tabor.com.pl Instytut Pojazdów

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Warszawa, 13.03.2012 r. 00-930 Warszawa, ul. Wspólna 30 Dyrektor Generalny

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Warszawa, 13.03.2012 r. 00-930 Warszawa, ul. Wspólna 30 Dyrektor Generalny Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Warszawa, 13.03.2012 r. 00-930 Warszawa, ul. Wspólna 30 Dyrektor Generalny BDGzp 2120B 13/12 Wykonawcy ubiegający się o udzielenie zamówienia dot. postępowania o udzielenie

Bardziej szczegółowo

Instytut Kolejnictwa Ośrodek Jakości i Certyfikacji 04-275 Warszawa ul. Chłopickiego 50 tel/fax.: (+4822) 612-3132 e-mail: qcert@ikolej.

Instytut Kolejnictwa Ośrodek Jakości i Certyfikacji 04-275 Warszawa ul. Chłopickiego 50 tel/fax.: (+4822) 612-3132 e-mail: qcert@ikolej. tel.: (+4822) 473-1392 Instytut Kolejnictwa Ośrodek Jakości i Certyfikacji 04-275 Warszawa ul. Chłopickiego 50 tel/fax.: (+4822) 612-3132 e-mail: qcert@ikolej.pl INFORMATOR DLA PRODUCENTÓW o trybie certyfikacji

Bardziej szczegółowo

PROCES AKREDYTACJI CENTRUM NAUKOWO-TECHNICZNEGO KOLEJNICTWA JAKO JEDNOSTKI CERTYFIKUJĄCEJ WYROBY I ZNACZENIE UZYSKANEJ AKREDYTACJI

PROCES AKREDYTACJI CENTRUM NAUKOWO-TECHNICZNEGO KOLEJNICTWA JAKO JEDNOSTKI CERTYFIKUJĄCEJ WYROBY I ZNACZENIE UZYSKANEJ AKREDYTACJI Mgr inż. Stanisław Opaliński Centrum Naukowo-Techniczne Kolejnictwa PROCES AKREDYTACJI CENTRUM NAUKOWO-TECHNICZNEGO KOLEJNICTWA JAKO JEDNOSTKI CERTYFIKUJĄCEJ WYROBY I ZNACZENIE UZYSKANEJ AKREDYTACJI SPIS

Bardziej szczegółowo

Prezentacja Jednostki Certyfikującej Głównego Instytutu Górnictwa W Katowicach

Prezentacja Jednostki Certyfikującej Głównego Instytutu Górnictwa W Katowicach Dariusz Stefaniak, Główny Instytut Górnictwa Prezentacja Jednostki Certyfikującej Głównego Instytutu Górnictwa W Katowicach 1 Podstawy formalne działalności Jednostki Certyfikującej GIG Ustawy horyzontalne

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie minimalnej odważki jako element kwalifikacji operacyjnej procesu walidacji dla wagi analitycznej.

Wyznaczanie minimalnej odważki jako element kwalifikacji operacyjnej procesu walidacji dla wagi analitycznej. Wyznaczanie minimalnej odważki jako element kwalifikacji operacyjnej procesu walidacji dla wagi analitycznej. Andrzej Hantz Dyrektor Centrum Metrologii RADWAG Wagi Elektroniczne Pomiary w laboratorium

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA LABORATORIÓW MEDYCZNYCH Wydanie 3 Warszawa, 16.07.2015 r. Spis treści 1. Wprowadzenie...3 2. Wymagania akredytacyjne i warunki akredytacji laboratoriów medycznych...3

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA JEDNOSTEK CERTYFIKUJĄCYCH W ZAKRESIE SYSTEMU QAFP Wydanie 2 Warszawa, 10.09.2015 r. Spis treści 1 Wprowadzenie... 3 2 Definicje... 3 3 Wymagania akredytacyjne...

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT MATERIAŁÓW BUDOWLANYCH I TECHNOLOGII BETONU

INSTYTUT MATERIAŁÓW BUDOWLANYCH I TECHNOLOGII BETONU INSTYTUT MATERIAŁÓW BUDOWLANYCH I TECHNOLOGII BETONU WARSZAWA, WYD 2/14, 11 LIPCA 2014R. O zasadach i trybie przeprowadzania procesu certyfiakcji CERTYFIKACJA ZAKŁADOWEJ KONTROLI PRODUKCJI CERTYFIKACJA

Bardziej szczegółowo

Certyfikacja osób w PCBC S.A.

Certyfikacja osób w PCBC S.A. Uzyskiwanie i doskonalenie kompetencji w akredytowanej jednostce certyfikującej osoby w rożnych obszarach zarządzania Polskie Centrum Badań i Certyfikacji S.A. Mgr inż. Danuta Orleańska, tel. (22) 46 45

Bardziej szczegółowo

Wyposażenie pomiarowe w przemyśle

Wyposażenie pomiarowe w przemyśle Wyposażenie pomiarowe w przemyśle RADWAG Wagi Elektroniczne Wyposażenie pomiarowe znajdujące się w jakiejkolwiek gałęzi przemysłu, podobnie jak w laboratoriach, podlega na różnym poziomie odpowiedniemu

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia Jednostki ds. Porównań Międzylaboratoryjnych Instytutu Łączności PIB w prowadzeniu badań biegłości/porównań międzylaboratoryjnych

Doświadczenia Jednostki ds. Porównań Międzylaboratoryjnych Instytutu Łączności PIB w prowadzeniu badań biegłości/porównań międzylaboratoryjnych Doświadczenia Jednostki ds. Porównań Międzylaboratoryjnych Instytutu Łączności PIB w prowadzeniu badań biegłości/porównań międzylaboratoryjnych Anna Warzec Dariusz Nerkowski Plan wystąpienia Definicje

Bardziej szczegółowo

Program Certyfikacji

Program Certyfikacji Strona: 1 z 5 Procedura certyfikacji systemów zarządzania dotyczy systemów zarządzania wdrożonych w oparciu o: PN-EN ISO 9001, PN-EN ISO 14001, PN-N-18001, PN-EN ISO 22000, PN-ISO 27001. Procedura certyfikacyjna

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA ORGANIZACYJNA

PROCEDURA ORGANIZACYJNA Centralny Instytut Ochrony Pracy -Państwowy Instytut Badawczy LAB PROCEDURA ORGANIZACYJNA WYDANIE 7 SYMBOL: PORG-7 EGZEMPLARZ NR: 2 STRONA/STRON: 1/4 DATA WDROśENIA: 25.10.1993 OSTATNIA ZMIANA: 31.01.2008

Bardziej szczegółowo

Czy certyfikacja systemów zarządzania może być. odpowiedzialności przedsiębiorstw? 2012-06-15. Certyfikacja systemów zarządzania a CSR

Czy certyfikacja systemów zarządzania może być. odpowiedzialności przedsiębiorstw? 2012-06-15. Certyfikacja systemów zarządzania a CSR Czy certyfikacja systemów zarządzania może być Tytuł poświadczeniem prezentacji społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw? 1 2012-06-15 Certyfikacja systemów zarządzania a CSR Systemy zarządzania Systemy

Bardziej szczegółowo

(Publikacja tytułów i odniesień do norm zharmonizowanych na mocy prawodawstwa harmonizacyjnego Unii) (Tekst mający znaczenie dla EOG) (2016/C 209/02)

(Publikacja tytułów i odniesień do norm zharmonizowanych na mocy prawodawstwa harmonizacyjnego Unii) (Tekst mający znaczenie dla EOG) (2016/C 209/02) 10.6.2016 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 209/9 Komunikat Komisji w ramach wdrażania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 765/2008, decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady nr

Bardziej szczegółowo

PRZYGOTOWANIE LABORATORIUM WZORCUJĄCEGO LPO DO AKREDYTACJI

PRZYGOTOWANIE LABORATORIUM WZORCUJĄCEGO LPO DO AKREDYTACJI PRACE INSTYTUTU TECHNIKI BUDOWLANEJ - KWARTALNIK nr 1 (149) 2009 BUILDING RESEARCH INSTITUTE - QUARTERLY No 1 (149) 2009 ARTYKUŁY - REPORTS Bogumiła Zwierchanowska* PRZYGOTOWANIE LABORATORIUM WZORCUJĄCEGO

Bardziej szczegółowo

WWW. ATOMIK.PL ATOMIK

WWW. ATOMIK.PL ATOMIK OFERTA WWW..PL SPIS TREŚCI: 1. Prezentacja firmy 2. Informacja o jednostce certyfikującej: w Polsce: Polskie Centrum Akredytacji oraz międzynarodowej jednostce ILAC/MRA 3. Certyfikat Akredytacji go 4.

Bardziej szczegółowo

SH-INFO SYSTEM SP. Z O.O.

SH-INFO SYSTEM SP. Z O.O. OFERTA FIRMY SH-INFO SYSTEM SP. Z O.O. UL. ARMII KRAJOWEJ 9A 41-506 CHORZÓW NA WDROśENIE NORMY JAKOŚCI ISO 9001:2000 CHORZÓW, 2008-06-20 1 :2000 SPIS TREŚCI: 1. KILKA SŁÓW O ISO... 3 2. DANE KONTAKTOWE

Bardziej szczegółowo

ZASADY CERTYFIKACJI WYROBÓW

ZASADY CERTYFIKACJI WYROBÓW Instytut Odlewnictwa Biuro Certyfikacji i Normalizacji u l. Z a k o p i a ń s k a 7 3 30-418 K rak ów, Pol sk a tel. +48 (12) 26 18 184 +48 (12) 26 18 111 fax. +48 (12) 26 60 870 b c w @ i o d. k r a k

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Normy ISO serii 9000 Zostały uznane za podstawę wyznaczania standardów zarządzania jakością Opublikowane po raz

Bardziej szczegółowo

SYSTEM ZAPEWNIENIA JAKOŚCI AKREDYTACJA W LABORATORIUM BADAWCZYM. Ostróda 07-08.10.2010 RENATA PAWLAK

SYSTEM ZAPEWNIENIA JAKOŚCI AKREDYTACJA W LABORATORIUM BADAWCZYM. Ostróda 07-08.10.2010 RENATA PAWLAK SYSTEM ZAPEWNIENIA JAKOŚCI AKREDYTACJA W LABORATORIUM BADAWCZYM Ostróda 07-08.10.2010 RENATA PAWLAK Akredytacja TPA INSTYTUT BADAŃ TECHNICZNYCH SP. Z O.O. 2 Akredytacja LICZBA BADAŃ AKREDYTOWANYCH W ZAKRESIE

Bardziej szczegółowo

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r.

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r. Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie Warszawa 8 maja 2013 r. Efektywne zarządzanie energią jest jednym z warunków krytycznych do osiągnięcia

Bardziej szczegółowo

INFORMATOR DLA KLIENTÓW

INFORMATOR DLA KLIENTÓW Instytut Kolejnictwa INSTYTUT KOLEJNICTWA Ośrodek Jakości i Certyfikacji 04-275 Warszawa ul. Chłopickiego 50 tel.: (+4822) 473-1392 tel/fax.: (+4822) 612-3132 e-mail: qcert@cntk.pl INFORMATOR DLA KLIENTÓW

Bardziej szczegółowo

Biuro Certyfikacji Wyrobów

Biuro Certyfikacji Wyrobów INOVA Centrum Innowacji Technicznych Sp. z o.o. w Lubinie Biuro Certyfikacji Wyrobów INFORMATOR DLA KLIENTÓW O TRYBIE POSTĘPOWANIA PRZY CERTYFIKACJI WYROBÓW LUBIN, styczeń 2015 1 Informacje ogólne Biuro

Bardziej szczegółowo

DQS Polska sp. z o.o. Członek grupy DQS UL. Spis treści

DQS Polska sp. z o.o. Członek grupy DQS UL. Spis treści DQS Polska sp. z o.o. Członek grupy DQS UL Program weryfikacji EMAS według wymagań Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1221/2009 wydanie 25 listopada 2009 w sprawie dobrowolnego udziału

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA DOKUMENT NADZOROWANY W WERSJI ELEKTRONICZNEJ Wydanie 07 Urząd Miasta Płocka. Księga środowiskowa

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA DOKUMENT NADZOROWANY W WERSJI ELEKTRONICZNEJ Wydanie 07 Urząd Miasta Płocka. Księga środowiskowa Strona 1 1. Księga Środowiskowa Księga Środowiskowa to podstawowy dokument opisujący strukturę i funkcjonowanie wdrożonego w Urzędzie Systemu Zarządzania Środowiskowego zgodnego z wymaganiami normy PN-EN

Bardziej szczegółowo

Certyfikacja kolektorów słonecznych w Polsce i w Europie

Certyfikacja kolektorów słonecznych w Polsce i w Europie Certyfikacja kolektorów słonecznych w Polsce i w Europie Laboratorium Badawcze Kolektorów Słonecznych Europejskie Centrum Energii Odnawialnej Instytutu Paliw i Energii Odnawialnej Dr inŝ. Stanisław Gołębiowski

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI PROGRAM AKREDYTACJI JEDNOSTEK BADAJĄCYCH I OPINIUJĄCYCH SPRAWOZDANIA PRZEDSIĘBIORSTW ENERGETYCZNYCH WYSTĘPUJĄCYCH O UZYSKANIE ŚWIADECTW POCHODZENIA Z KOGENERACJI wg NORMY PN-EN

Bardziej szczegółowo