Wydanie 3 Warszawa, r.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wydanie 3 Warszawa, 20.06.2007 r."

Transkrypt

1 . POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA POLSKIEGO CENTRUM AKREDYTACJI DOTYCZĄCA ZAPEWNIENIA SPÓJNOŚCI POMIAROWEJ Wydanie 3 Warszawa, r.

2 1. Wstęp Niniejsza Polityka jest zgodna z dokumentem ILAC-P10:2002 ILAC Policy on Traceability of Measurement Results [1] oraz dokumentem EA-4/07 Traceability of Measuring and Test Equipment to National Standards [2]. Definicje stosowanych terminów, takich jak: spójność pomiarowa, wzorcowanie, niepewność pomiaru i innych podaje Międzynarodowy Słownik Podstawowych i Ogólnych Terminów Metrologii [3]. Termin wyposażenie pomiarowe zdefiniowany jest w normie PN-ISO [4]. 2. Zakres stosowania Podane w niniejszym dokumencie wymagania i zalecenia odnoszą się bezpośrednio do laboratoriów oraz jednostek inspekcyjnych akredytowanych przez PCA lub przygotowujących się do akredytacji, natomiast akredytowane jednostki certyfikujące wyroby oraz systemy zarządzania powinny wymagać od swoich klientów przestrzegania przedstawionych poniżej zasad. 3. Cechy spójności pomiarowej Spójność pomiarowa charakteryzowana jest przez sześć podstawowych elementów: a) nieprzerwany łańcuch porównań, b) niepewność pomiaru, c) dokumentacja, d) kompetencje, e) odniesienie do jednostek układu SI, f) odstępy czasu między wzorcowaniami. Powyższe elementy omówione są dokładniej w p. 1.4 dokumentu [1], p. 5 dokumentu [2] oraz w dokumencie ILAC-G24/OIML D 10:2007 [9]. Dla zapewnienia spójności pomiarowej konieczne jest spełnienie podanych niżej wymagań. 4. Wymagania 4.1 Źródła zapewnienia spójności pomiarowej Wyposażenie pomiarowe stosowane do wzorcowań, badań i inspekcji, mające istotny wpływ na niepewność pomiaru związaną z wynikami tych działań, powinno być wzorcowane przez krajową instytucję metrologiczną (w Polsce Główny Urząd Miar) 1 albo przez akredytowane laboratoria wzorcujące 2. Wzorce odniesienia akredytowanych laboratoriów wzorcujących powinny być wzorcowane w Głównym Urzędzie Miar lub akredytowanych laboratoriach wzorcujących o odpowiedniej najlepszej możliwości pomiarowej. Uwaga1: Certyfikat systemu zarządzania jakością wg ISO 9001 nie stanowi potwierdzenia kompetencji laboratorium do wykonywania wiarygodnych wzorcowań. Polskie 1 Strona internetowa: 2 Strona internetowa: Wydanie 3 z r. str. 2/5

3 Centrum Akredytacji nie uznaje w takim wypadku laboratorium za kompetentne do zapewnienia spójności pomiarowej wyników wzorcowań. Jeżeli Główny Urząd Miar oraz krajowe akredytowane laboratoria wzorcujące nie mogą zapewnić spójności pomiarowej w danej dziedzinie (brak stosownych odniesień), źródłem spójności pomiarowej może być krajowa instytucja metrologiczna kraju, który jest sygnatariuszem EA MLA [10] lub ILAC MRA [11] oraz CIPM MRA [12] lub też laboratoria wzorcujące akredytowane w tych krajach. Jeżeli powiązanie z wzorcami państwowymi jednostek miar jest niemożliwe do uzyskania lub nieracjonalne w konkretnym przypadku, to można zastosować uzgodnione wzorce (lub metody), jednoznacznie opisane i zaakceptowane przez wszystkie uczestniczące strony. Certyfikowane materiały odniesienia należy traktować tak, jak inne wzorce jednostek miar i stosować podane wyżej zasady. 4.2 Potwierdzanie spójności pomiarowej Wzorcowanie wyposażenia pomiarowego przez kompetentne organizacje jest podstawą zapewnienia spójności pomiarowej. Potwierdzeniem przeprowadzonego wzorcowania jest świadectwo wzorcowania; zawartość merytoryczna takich świadectw powinna odpowiadać wymaganiom punktów: , i normy PN-EN ISO/IEC [5]. PCA nie akceptuje świadectw legalizacji jako potwierdzenia spójności pomiarowej. Informacja na temat spójności pomiarowej w świadectwach wzorcowania powinna zawierać identyfikację wzorca państwowego jednostki miary albo wzorca odniesienia GUM, do którego odniesione są dane pomiary; stwierdzenie takie może być sformułowane następująco: wyniki wzorcowania zostały odniesione do wzorca państwowego jednostki miary długości, utrzymywanego w GUM albo wyniki wzorcowania zostały odniesione do wzorca odniesienia GUM jednostki miary siły W świadectwach wzorcowania należy również zidentyfikować wzorzec, który służył do przeprowadzenia danego wzorcowania. Podanie jedynie numerów świadectw wzorcowania wzorców jednostek miar, jako dowodów na potwierdzenie spójności pomiarowej, nie jest przez PCA akceptowane. Świadectwa wzorcowania wydawane przez akredytowane laboratoria wzorcujące są dowodem zachowania spójności pomiarowej pod warunkiem, że zawierają symbol akredytacji. 4.3 Niepewność pomiaru Jednym z elementów spójności pomiarowej jest niepewność pomiaru, związana z wzorcowaniem przyrządów pomiarowych. Zagadnienie wyrażania niepewności pomiaru zostało szeroko omówione w Przewodniku ISO [6]. Przy wzorcowaniu przyrządów pomiarowych niepewność pomiaru należy szacować zgodnie z dokumentem EA-4/02 [7]. Wydanie 3 z r. str. 3/5

4 Wymagane jest przedstawienie budżetu niepewności, a całkowita niepewność powinna być podana w postaci niepewności rozszerzonej przy poziomie ufności ok. 95%. W świadectwach wzorcowania należy określić rodzaj niepewności, poziom ufności oraz współczynnik rozszerzenia, np.: podane wartości niepewności stanowią niepewności rozszerzone przy poziomie ufności ok. 95 % i współczynniku rozszerzenia k = Wzorcowania wewnętrzne System wzorcowań wewnętrznych ma na celu wzorcowanie wyposażenia pomiarowego na potrzeby akredytowanego podmiotu w stosunku do własnych wzorców odniesienia. Podstawą spójności pomiarowej w takim systemie jest wzorcowanie własnych wzorców odniesienia w laboratoriach, o których mowa w p. 4.1 niniejszego dokumentu. Natura i zakres wzorcowań wewnętrznych mogą być różne, w zależności od potrzeb i możliwości danej organizacji tak, aby zapewnić wystarczającą dokładność i rzetelność wykonywanych pomiarów. Dla wzorcowań wewnętrznych akredytacja nie jest konieczna, jednakże, mając na względzie zapewnienie spójności pomiarowej należy spełnić co najmniej następujące warunki: a) procedury wzorcowania muszą być udokumentowane, wyniki wzorcowania przedstawiane w formie świadectw, protokołów lub tp., a zapiski pomiarowe muszą być przechowywane przez ustalony czas, b) kompetencje personelu wykonującego wzorcowania wewnętrzne muszą być udokumentowane; należy przechowywać dokumentację szkoleń oraz dowody kompetencji w postaci np. wyników egzaminu lub wyników z auditu w zakresie wykonywania wzorcowań; c) powiązanie wyników wzorcowań z wzorcami państwowymi jednostek miar albo z wzorcami odniesienia GUM powinno być udokumentowane; d) procedury szacowania niepewności pomiaru powinny być zgodne z dokumentem EA-4/02 [7]; przy określaniu zgodności ze specyfikacją należy uwzględniać niepewność pomiaru wg wytycznych ILAC-G8:1996 [8]; e) wzorce odniesienia powinny być wzorcowane w odpowiednio ustalonych odstępach czasu w celu zapewnienia ich rzetelności; polityka i procedury ustalania i zmiany tych odstępów powinny być oparte o wieloletnią obserwację wzorców odniesienia; należy uwzględnić wytyczne podane w normie [4]. 5. Postanowienia końcowe Wymagania przedstawione w niniejszym dokumencie będą obowiązywać od r. z wyjątkiem laboratoriów wzorcujących, dla których są obowiązujące od daty ogłoszenia tej Polityki; stosowanie się do nich będzie przedmiotem oceny w procesach akredytacji i nadzoru, prowadzonych przez PCA. Wydanie 3 z r. str. 4/5

5 6. Bibliografia 1. ILAC-P10:2002 ILAC Policy on Traceability of Measurement Results (tłumaczenie PCA dostępne na stronie internetowej w dziale Dokumenty) 2. EA-4/07 Traceability of Measuring and Test Equipment to National Standards (poprzednio EAL-G12), wydanie z listopada 1995 r. 3. International Vocabulary of Basic and General Terms in Metrology (VIM 1993); wydanie polskie Międzynarodowy Słownik Podstawowych i Ogólnych Terminów Metrologii. Główny Urząd Miar PN-ISO :1998/Ap1:2001 Wymagania dotyczące zapewnienia jakości wyposażenia pomiarowego. System potwierdzania metrologicznego wyposażenia pomiarowego. 5. PN-EN ISO/IEC 17025:2005 Ogólne wymagania dotyczące kompetencji laboratoriów badawczych i wzorcujących. 6. Guide to the Expression of Uncertainty in Measurement. ISO 1993; wydanie polskie Wyrażanie niepewności pomiaru Przewodnik. Główny Urząd Miar EA-4/02 Expression of the Uncertainty of Measurement in Calibration, 1999; wydanie polskie Wyrażanie niepewności pomiaru przy wzorcowaniu tłumaczenie: Główny Urząd Miar, ILAC-G8:1996 Guidelines on Assessment and Reporting of Compliance with Specification, wydanie polskie - Wytyczne dotyczące oceny i przedstawiania zgodności ze specyfikacją tłumaczenie: Polskie Centrum Akredytacji, ILAC-G24/OIML D 10:2007 Guidelines for the determination of recalibration intervals of measuring equipment used in testing laboratories 10. EA MLA EA Multilateral Agreement (Wielostronne Porozumienie EA) 11. ILAC MRA ILAC Mutual Recognition Arrangement (Porozumienie o Wzajemnym Uznawaniu ILAC) 12. CIPM MRA Mutual recognition of national measurement standards and of calibration and measurement certificates issued by national metrology institutes (Porozumienie o wzajemnym uznawaniu wzorców jednostek miar oraz świadectw wzorcowania i pomiarów wydawanych przez krajowe instytucje metrologiczne). Wydanie 3 z r. str. 5/5

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA DOTYCZĄCA ZAPEWNIENIA SPÓJNOŚCI POMIAROWEJ. Wydanie 4 Warszawa, 17.11.2011 r.

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA DOTYCZĄCA ZAPEWNIENIA SPÓJNOŚCI POMIAROWEJ. Wydanie 4 Warszawa, 17.11.2011 r. . POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA DOTYCZĄCA ZAPEWNIENIA SPÓJNOŚCI POMIAROWEJ Wydanie 4 Warszawa, 17.11.2011 r. Spis treści 1 Wprowadzenie...3 2 Zakres stosowania...3 3 Cechy spójności pomiarowej...3

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA DOTYCZĄCA ZAPEWNIENIA SPÓJNOŚCI POMIAROWEJ. Wydanie 5 Warszawa, 20.01.2015 r.

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA DOTYCZĄCA ZAPEWNIENIA SPÓJNOŚCI POMIAROWEJ. Wydanie 5 Warszawa, 20.01.2015 r. . POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA DOTYCZĄCA ZAPEWNIENIA SPÓJNOŚCI POMIAROWEJ Wydanie 5 Warszawa, 20.01.2015 r. Spis treści 1 Wprowadzenie...3 2 Zakres stosowania...3 3 Cechy spójności pomiarowej...3

Bardziej szczegółowo

SPÓJNOŚĆ POMIAROWA JAKO NARZĘDZIE ZAPEWNIENIA JAKOŚCI. mgr inż. Piotr Lewandowski

SPÓJNOŚĆ POMIAROWA JAKO NARZĘDZIE ZAPEWNIENIA JAKOŚCI. mgr inż. Piotr Lewandowski SPÓJNOŚĆ POMIAROWA JAKO NARZĘDZIE ZAPEWNIENIA JAKOŚCI mgr inż. Piotr Lewandowski Polskie Centrum Akredytacji Polskie Centrum Akredytacji (PCA) jako jednostka nadzorująca m.in. pracę laboratoriów wzorcujących

Bardziej szczegółowo

Klub Polskich Laboratoriów Badawczych POLLAB. Wzorcowania wewnętrzne wyposażenia pomiarowego w praktyce

Klub Polskich Laboratoriów Badawczych POLLAB. Wzorcowania wewnętrzne wyposażenia pomiarowego w praktyce Klub Polskich Laboratoriów Badawczych POLLAB Wzorcowania wewnętrzne wyposażenia pomiarowego w praktyce Użytkownicy przyrządów pomiarowych w organizacjach zobowiązani są do zachowania spójności pomiarowej.

Bardziej szczegółowo

Polityka ILAC dotycząca spójności pomiarowej wyników pomiarów. ILAC Policy on the Traceability of Measurement Results

Polityka ILAC dotycząca spójności pomiarowej wyników pomiarów. ILAC Policy on the Traceability of Measurement Results Polityka ILAC dotycząca spójności pomiarowej wyników pomiarów ILAC Policy on the Traceability of Measurement Results ILAC-P10:01/2013 ILAC International Laboratory Accreditation Cooperation Członkami ILAC,

Bardziej szczegółowo

Metrologia w laboratorium Wzorcowania wewnętrzne ogólne wymagania dla laboratoriów

Metrologia w laboratorium Wzorcowania wewnętrzne ogólne wymagania dla laboratoriów Metrologia w laboratorium Wzorcowania wewnętrzne ogólne wymagania dla laboratoriów Andrzej Hantz Kierownik Laboratorium Pomiarowego RADWAG Wagi Elektroniczne Wymagania normy ISO/IEC 17025 w zakresie nadzoru

Bardziej szczegółowo

Zmiany w wymaganiach polityk PCA: DA-05, DA-06 i DAB-07

Zmiany w wymaganiach polityk PCA: DA-05, DA-06 i DAB-07 POLLAB-PETROL 23-24.04.2012, Warszawa. Zmiany w wymaganiach polityk PCA: DA-05, DA-06 i DAB-07 Jolanta Kowalczyk 1 DA-05 Polityka dotycząca uczestnictwa w badaniach biegłości wydanie 5 z 17.11.2011 r.

Bardziej szczegółowo

Interpretacja wyników wzorcowania zawartych w świadectwach wzorcowania wyposażenia pomiarowego

Interpretacja wyników wzorcowania zawartych w świadectwach wzorcowania wyposażenia pomiarowego mgr inż. ALEKSANDRA PUCHAŁA mgr inż. MICHAŁ CZARNECKI Instytut Technik Innowacyjnych EMAG Interpretacja wyników wzorcowania zawartych w świadectwach wzorcowania wyposażenia pomiarowego W celu uzyskania

Bardziej szczegółowo

ŚWIADECTWO WZORCOWANIA 1)

ŚWIADECTWO WZORCOWANIA 1) (logo organizacji wydającej świadectwa) (Nazwa, adres, e-mail i nr telefonu organizacji wydającej świadectwo) Laboratorium wzorcujące akredytowane przez Polskie Centrum Akredytacji, sygnatariusza porozumień

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UBIEGAJĄCYCH SIĘ O ZGODĘ PREZESA URZĘDU TRANSPORTU KOLEJOWEGO NA WYKONYWANIE OCEN ZGODNOŚCI W OBSZARZE KOLEI Wydanie 1 Warszawa, 27.10.2015

Bardziej szczegółowo

ŚWIADECTWO WZORCOWANIA

ŚWIADECTWO WZORCOWANIA (logo organizacji wydającej świadectwa) (Nazwa, adres, e-mail i nr telefonu organizacji wydającej świadectwo) Laboratorium wzorcujące akredytowane przez Polskie Centrum Akredytacji, sygnatariusza porozumień

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PORÓWNAŃ MIĘDZYLABORATORYJNYCH

PROGRAM PORÓWNAŃ MIĘDZYLABORATORYJNYCH Dokumentacja wykonana w ramach projektu SPOWKP/1.1.2/183/032 INSTYTUT ŁĄCZNOŚCI PAŃSTWOWY INSTYTUT BADAWCZY JEDNOSTKA DS. PORÓWNAŃ MIĘDZYLABORATORYJNYCH PROGRAM PORÓWNAŃ MIĘDZYLABORATORYJNYCH W ZAKRESIE

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA ORGANIZATORÓW BADAŃ BIEGŁOŚCI WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE Wydanie 4 Warszawa, 1.08.2014 r. Spis treści 1 Wprowadzenie...3 2 Ogólne zasady udzielania i utrzymywania akredytacji

Bardziej szczegółowo

Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej im. Józefa Tuliszkowskiego Państwowy Instytut Badawczy ul. Nadwiślańska 213, Józefów

Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej im. Józefa Tuliszkowskiego Państwowy Instytut Badawczy ul. Nadwiślańska 213, Józefów Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej im. Józefa Tuliszkowskiego Państwowy Instytut Badawczy ul. Nadwiślańska 213, 05-420 Józefów WYMAGANIA CNBOP-PIB DOTYCZĄCE ZAPEWNIENIA SPÓJNOŚCI POMIAROWEJ

Bardziej szczegółowo

EA-1/06 Wielostronne Porozumienie EA

EA-1/06 Wielostronne Porozumienie EA Numer publikacji EA-1/06 Wielostronne Porozumienie EA (EA MLA) CEL Niniejszy dokument określa warunki Wielostronnego Porozumienia EA, w ramach którego sygnatariusze wzajemnie uznają równoważność swoich

Bardziej szczegółowo

Polityka ILAC dotycząca niepewności pomiaru przy wzorcowaniu. ILAC Policy for Uncertainty in Calibration

Polityka ILAC dotycząca niepewności pomiaru przy wzorcowaniu. ILAC Policy for Uncertainty in Calibration Polityka ILAC dotycząca niepewności pomiaru przy wzorcowaniu ILAC Policy for Uncertainty in Calibration ILAC-P14:01/2013 ILAC International Laboratory Accreditation Cooperation Członkami ILAC, organizacji,

Bardziej szczegółowo

PRZYGOTOWANIE LABORATORIUM WZORCUJĄCEGO LPO DO AKREDYTACJI

PRZYGOTOWANIE LABORATORIUM WZORCUJĄCEGO LPO DO AKREDYTACJI PRACE INSTYTUTU TECHNIKI BUDOWLANEJ - KWARTALNIK nr 1 (149) 2009 BUILDING RESEARCH INSTITUTE - QUARTERLY No 1 (149) 2009 ARTYKUŁY - REPORTS Bogumiła Zwierchanowska* PRZYGOTOWANIE LABORATORIUM WZORCUJĄCEGO

Bardziej szczegółowo

NADZÓR NAD WYPOSAŻENIEM POMIAROWYM W PRAKTYCE LABORATORYJNEJ NA PRZYKŁADZIE WAGI ELEKTRONICZEJ

NADZÓR NAD WYPOSAŻENIEM POMIAROWYM W PRAKTYCE LABORATORYJNEJ NA PRZYKŁADZIE WAGI ELEKTRONICZEJ Klub Polskich Laboratoriów Badawczych POLLAB NADZÓR NAD WYPOSAŻENIEM POMIAROWYM W PRAKTYCE LABORATORYJNEJ NA PRZYKŁADZIE WAGI ELEKTRONICZEJ Andrzej Hantz Centrum Metrologii im. Zdzisława Rauszera RADWAG

Bardziej szczegółowo

EA INF/04:2012 Deklaracja akceptacji i uznawania działań prowadzonych w ramach EA MLA

EA INF/04:2012 Deklaracja akceptacji i uznawania działań prowadzonych w ramach EA MLA EA INF/04:2012 Deklaracja akceptacji i uznawania działań prowadzonych w ramach EA MLA Numer Publikacji EA-INF/04:2012 OŚWIADCZENIE O AKCEPTACJI I UZNAWANIU DZIAŁALNOŚCI PROWADZONEJ W RAMACH EA MLA CEL

Bardziej szczegółowo

3 ISO17025_2005 3_1 Księga systemu. 3 ISO17025_2005 4_1 polityka jakości

3 ISO17025_2005 3_1 Księga systemu. 3 ISO17025_2005 4_1 polityka jakości Materiały Kierownik Laboratorium Systemu Zarządzania Jakością w Laboratoriach wg Zagadnienie do przerobienia 1. System wzajemnego uznawania na świecie i w Polsce oraz rola akredytacji laboratoriów w systemie

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie ISO/IEC 17020:2012 w akredytacji jednostek inspekcyjnych

Zastosowanie ISO/IEC 17020:2012 w akredytacji jednostek inspekcyjnych Zastosowanie ISO/IEC 17020:2012 w akredytacji jednostek inspekcyjnych ILAC-P15:06/2014 ILAC International Laboratory Accreditation Cooperation Członkami ILAC, organizacji, która jest nadrzędnym organem

Bardziej szczegółowo

Akredytacja laboratoriów wg PN-EN ISO/IEC 17025:2005

Akredytacja laboratoriów wg PN-EN ISO/IEC 17025:2005 Akredytacja laboratoriów wg PN-EN ISO/IEC 17025:2005 Marek Misztal ENERGOPOMIAR Sp. z o.o. Biuro Systemów Zarządzania i Ocen Nowe Brzesko, 26 września 2006 r. Czy systemy zarządzania są nadal dobrowolne?

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA LABORATORIÓW WZORCUJĄCYCH Projekt Wydania 9 z dnia 23.09.2015 r.) Warszawa, DD.MM.2015 r. Spis treści 1 Wprowadzenie... 3 2 Wymagania akredytacyjne i warunki akredytacji

Bardziej szczegółowo

Polityka ILAC dotycząca uczestnictwa w badaniach biegłości. ILAC Policy for Participation in Proficiency Testing Activities

Polityka ILAC dotycząca uczestnictwa w badaniach biegłości. ILAC Policy for Participation in Proficiency Testing Activities Polityka ILAC dotycząca uczestnictwa w badaniach biegłości ILAC Policy for Participation in Proficiency Testing Activities ILAC-P9:11/2010 Prawa autorskie ILAC 2010 ILAC zachęca do autoryzowanego reprodukowania

Bardziej szczegółowo

Studia Doktoranckie na Wydziale Towaroznawstwa UEP Sylabus przedmiotu

Studia Doktoranckie na Wydziale Towaroznawstwa UEP Sylabus przedmiotu Studia Doktoranckie na Wydziale Towaroznawstwa UEP Sylabus przedmiotu Nazwa przedmiotu: Nadzór nad rynkiem w UE, system akredytacji Blok zajęciowy fakultatywny Forma zajęć wykład Wymiar godzinowy 10 h

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI ZASADY STOSOWANIA SYMBOLI AKREDYTACJI PCA. Wydanie 12 Warszawa, 28.02.2012 r.

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI ZASADY STOSOWANIA SYMBOLI AKREDYTACJI PCA. Wydanie 12 Warszawa, 28.02.2012 r. POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI ZASADY STOSOWANIA SYMBOLI AKREDYTACJI PCA Wydanie 12 Warszawa, 28.02.2012 r. Spis treści 1 Wprowadzenie...3 2 Postanowienia ogólne...3 3 Forma, wygląd, umiejscowienie symboli

Bardziej szczegółowo

Wyposażenie pomiarowe w przemyśle

Wyposażenie pomiarowe w przemyśle Wyposażenie pomiarowe w przemyśle RADWAG Wagi Elektroniczne Wyposażenie pomiarowe znajdujące się w jakiejkolwiek gałęzi przemysłu, podobnie jak w laboratoriach, podlega na różnym poziomie odpowiedniemu

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA LABORATORIÓW BADAWCZYCH WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE Wydanie 10 Warszawa, 16.10.2013 r. Spis treści 1 Wprowadzenie... 3 2 Ogólne zasady udzielania i utrzymywania akredytacji

Bardziej szczegółowo

Rola materiałów odniesienia w zapewnieniu jakości wyników pomiarów chemicznych

Rola materiałów odniesienia w zapewnieniu jakości wyników pomiarów chemicznych Uniwersytet Warszawski Wydział Chemii Pasteura 1, 02-093 Warszawa Rola materiałów odniesienia w zapewnieniu jakości wyników pomiarów chemicznych Ewa Bulska ebulska@chem.uw.edu.pl Slide 1 Opracowanie i

Bardziej szczegółowo

SYSTEM ZAPEWNIENIA JAKOŚCI AKREDYTACJA W LABORATORIUM BADAWCZYM. Ostróda 07-08.10.2010 RENATA PAWLAK

SYSTEM ZAPEWNIENIA JAKOŚCI AKREDYTACJA W LABORATORIUM BADAWCZYM. Ostróda 07-08.10.2010 RENATA PAWLAK SYSTEM ZAPEWNIENIA JAKOŚCI AKREDYTACJA W LABORATORIUM BADAWCZYM Ostróda 07-08.10.2010 RENATA PAWLAK Akredytacja TPA INSTYTUT BADAŃ TECHNICZNYCH SP. Z O.O. 2 Akredytacja LICZBA BADAŃ AKREDYTOWANYCH W ZAKRESIE

Bardziej szczegółowo

WZORCOWANIE URZĄDZEŃ DO SPRAWDZANIA LICZNIKÓW ENERGII ELEKTRYCZNEJ PRĄDU PRZEMIENNEGO

WZORCOWANIE URZĄDZEŃ DO SPRAWDZANIA LICZNIKÓW ENERGII ELEKTRYCZNEJ PRĄDU PRZEMIENNEGO Mirosław KAŹMIERSKI Okręgowy Urząd Miar w Łodzi 90-132 Łódź, ul. Narutowicza 75 oum.lodz.w3@gum.gov.pl WZORCOWANIE URZĄDZEŃ DO SPRAWDZANIA LICZNIKÓW ENERGII ELEKTRYCZNEJ PRĄDU PRZEMIENNEGO 1. Wstęp Konieczność

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA DO CELÓW NOTYFIKACJI W ODNIESIENIU DO DYREKTYWY PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 2008/57/WE W SPRAWIE INTEROPERACYJNOŚCI SYSTEMU KOLEI WE WSPÓLNOCIE Wydanie 1 Warszawa,

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI PROGRAM AKREDYTACJI JEDNOSTEK BADAJĄCYCH I OPINIUJĄCYCH SPRAWOZDANIA PRZEDSIĘBIORSTW ENERGETYCZNYCH WYSTĘPUJĄCYCH O UZYSKANIE ŚWIADECTW POCHODZENIA Z KOGENERACJI wg NORMY PN-EN

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA DOTYCZĄCA AKREDYTACJI TRANSGRANICZNEJ. Wydanie 2 Warszawa, 21.11.2011 r.

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA DOTYCZĄCA AKREDYTACJI TRANSGRANICZNEJ. Wydanie 2 Warszawa, 21.11.2011 r. POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA DOTYCZĄCA AKREDYTACJI TRANSGRANICZNEJ Wydanie 2 Warszawa, 21.11.2011 r. Spis treści 1. Wprowadzenie 3 2. Zasady akredytacji transgranicznej 3 3. Świadczenie akredytowanych

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA LABORATORIÓW BADAWCZYCH WYKONUJĄCYCH POMIARY EMISJI ZE ŹRÓDEŁ STACJONARNYCH Projekt Wydania 2 Warszawa, 30.10.2015 r. Spis treści 1 Wprowadzenie... 2 2 Definicje...

Bardziej szczegółowo

mgr Andrzej Hantz Kierownik Laboratorium Pomiarowego RADWAG, Radom KURS METROLOGII LABORATORYJNEJ Cz. 2. WyposaŜenie pomiarowe w laboratorium.

mgr Andrzej Hantz Kierownik Laboratorium Pomiarowego RADWAG, Radom KURS METROLOGII LABORATORYJNEJ Cz. 2. WyposaŜenie pomiarowe w laboratorium. mgr Andrzej Hantz Kierownik Laboratorium Pomiarowego RADWAG, Radom KURS METROLOGII LABORATORYJNEJ Cz. 2. WyposaŜenie pomiarowe w laboratorium. Streszczenie WyposaŜenie pomiarowe w laboratorium ma najwaŝniejszy

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA JEDNOSTEK CERTYFIKUJĄCYCH WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE. Wydanie 2 Warszawa, r.

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA JEDNOSTEK CERTYFIKUJĄCYCH WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE. Wydanie 2 Warszawa, r. POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA JEDNOSTEK CERTYFIKUJĄCYCH WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE Wydanie 2 Warszawa, 22.09.2005 r. 1. Wprowadzenie... 3 2. Ogólne zasady udzielania i utrzymywania akredytacji jednostek

Bardziej szczegółowo

WWW. ATOMIK.PL ATOMIK

WWW. ATOMIK.PL ATOMIK OFERTA WWW..PL SPIS TREŚCI: 1. Prezentacja firmy 2. Informacja o jednostce certyfikującej: w Polsce: Polskie Centrum Akredytacji oraz międzynarodowej jednostce ILAC/MRA 3. Certyfikat Akredytacji go 4.

Bardziej szczegółowo

Wiarygodność wyniku a wymagania dotyczące nadzorowania wyposażenia pomiarowego. mgr inż. Piotr Lewandowski

Wiarygodność wyniku a wymagania dotyczące nadzorowania wyposażenia pomiarowego. mgr inż. Piotr Lewandowski Wiarygodność wyniku a wymagania dotyczące nadzorowania wyposażenia pomiarowego mgr inż. Piotr Lewandowski Terminy i definicje Przyrząd pomiarowy urządzenie służące do wykonywania pomiarów, użyte indywidualnie

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie. odniesienie do jednostek SI łańcuch porównań musi, gdzie jest to możliwe, kończyć się na wzorcach pierwotnych jednostek układu SI;

Wprowadzenie. odniesienie do jednostek SI łańcuch porównań musi, gdzie jest to możliwe, kończyć się na wzorcach pierwotnych jednostek układu SI; Rola oraz zadania Laboratorium Metrologii Elektrycznej, Elektronicznej i Optoelektronicznej Instytutu Łączności w procesie zapewnienia spójności pomiarowej Anna Warzec Anna Warzec Zaprezentowano podstawowe

Bardziej szczegółowo

Dokument obowiązkowy IAF

Dokument obowiązkowy IAF IAF MD 4:2008 International Accreditation Forum, Inc. Dokument obowiązkowy IAF Dokument obowiązkowy IAF dotyczący stosowania wspomaganych komputerowo technik auditowania ( CAAT ) w akredytowanej certyfikacji

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia Jednostki ds. Porównań Międzylaboratoryjnych Instytutu Łączności PIB w prowadzeniu badań biegłości/porównań międzylaboratoryjnych

Doświadczenia Jednostki ds. Porównań Międzylaboratoryjnych Instytutu Łączności PIB w prowadzeniu badań biegłości/porównań międzylaboratoryjnych Doświadczenia Jednostki ds. Porównań Międzylaboratoryjnych Instytutu Łączności PIB w prowadzeniu badań biegłości/porównań międzylaboratoryjnych Anna Warzec Dariusz Nerkowski Plan wystąpienia Definicje

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA DO CELÓW NOTYFIKACJI W ODNIESIENIU DO DYREKTYWY 97/23/WE W SPRAWIE URZĄDZEŃ CIŚNIENIOWYCH ORAZ DYREKTYWY 2009/105/WE W SPRAWIE PROSTYCH ZBIORNIKÓW CIŚNIENIOWYCH

Bardziej szczegółowo

UTRZYMANIE WDROŻONEGO SYSTEMU ZARZĄDZANIA W LABORATORIUM WZORCUJĄCYM (LPO)

UTRZYMANIE WDROŻONEGO SYSTEMU ZARZĄDZANIA W LABORATORIUM WZORCUJĄCYM (LPO) PRACE INSTYTUTU TECHNIKI BUDOWLANEJ - KWARTALNIK nr 2 (154) 2010 BUILDING RESEARCH INSTITUTE - QUARTERLY No 2 (154) 2010 Bogumiła Zwierchanowska* UTRZYMANIE WDROŻONEGO SYSTEMU ZARZĄDZANIA W LABORATORIUM

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA LABORATORIÓW URZĘDOWYCH WYKONUJĄCYCH BADANIA POZOSTAŁOŚCI ŚRODKÓW OCHRONY ROŚLIN NA POTRZEBY ROLNICTWA EKOLOGICZNEGO Projekt P3 Projekt wydania 1 Warszawa, 19.09.2016

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA DOTYCZĄCA AKREDYTACJI PODMIOTÓW ZAGRANICZNYCH. Wydanie 1 Warszawa, r.

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA DOTYCZĄCA AKREDYTACJI PODMIOTÓW ZAGRANICZNYCH. Wydanie 1 Warszawa, r. PCA POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA DOTYCZĄCA AKREDYTACJI PODMIOTÓW ZAGRANICZNYCH Wydanie 1 Warszawa, 05-05-2005 r. Wprowadzenie Ogólną zasadą PCA jest prowadzenie działalności akredytacyjnej tylko

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA ORGANIZATORÓW BADAŃ BIEGŁOŚCI Projekt nr 2 Wydania 5 Warszawa, 25.02.2016 r. Spis treści 1 Wprowadzenie...3 2 Wymagania akredytacyjne i warunki akredytacji organizatorów

Bardziej szczegółowo

AKREDYTACJA LABORATORIÓW BADAWCZYCH JAKO ELEMENT STRATEGII POLITECHNIKI KRAKOWSKIEJ W ZAKRESIE PODNOSZENIA WIARYGODNOŚCI BADAŃ NAUKOWYCH

AKREDYTACJA LABORATORIÓW BADAWCZYCH JAKO ELEMENT STRATEGII POLITECHNIKI KRAKOWSKIEJ W ZAKRESIE PODNOSZENIA WIARYGODNOŚCI BADAŃ NAUKOWYCH 63/21 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2006, Rocznik 6, Nr 21(2/2) ARCHIVES OF FOUNDARY Year 2006, Volume 6, Nº 21 (2/2) PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 AKREDYTACJA LABORATORIÓW BADAWCZYCH JAKO ELEMENT STRATEGII

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA JEDNOSTEK CERTYFIKUJĄCYCH W ZAKRESIE SYSTEMU QMP Wydanie 2 Warszawa, 21.12.2015 r. Spis treści 1 Wprowadzenie... 3 2 Definicje... 3 3 Wymagania akredytacyjne...

Bardziej szczegółowo

EA-INF/04:2016 Oświadczenie o akceptacji i uznawaniu działalności prowadzonej w ramach EA MLA

EA-INF/04:2016 Oświadczenie o akceptacji i uznawaniu działalności prowadzonej w ramach EA MLA EA European co-operation for Accreditation EA Europejska Współpraca w dziedzinie Akredytacji Numer publikacji EA-INF/04:2016 Oświadczenie o akceptacji i uznawaniu działalności prowadzonej w ramach EA MLA

Bardziej szczegółowo

CHEMICZNE MATERIAŁY ODNIESIENIA

CHEMICZNE MATERIAŁY ODNIESIENIA Chemiczne materiały odniesienia Henryka SZEWCZYK Okręgowy Urząd Miar w Łodzi Wydział Chemii Analitycznej i Fizykochemii CHEMICZNE MATERIAŁY ODNIESIENIA W referacie opisano złożoność problemu zapewnienia

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA JEDNOSTEK BADAJĄCYCH I OPINIUJĄCYCH SPRAWOZDANIA PRZEDSIĘBIORSTW ENERGETYCZNYCH WYSTĘPUJĄCYCH O UZYSKANIE ŚWIADECTW POCHODZENIA Z KOGENERACJI Wydanie 4 Warszawa,

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA JEDNOSTEK CERTYFIKUJĄCYCH W ZAKRESIE SYSTEMU QAFP Wydanie 2 Warszawa, 10.09.2015 r. Spis treści 1 Wprowadzenie... 3 2 Definicje... 3 3 Wymagania akredytacyjne...

Bardziej szczegółowo

Informacje przedstawiane w sprawozdaniach z badań w aspekcie miarodajności wyników

Informacje przedstawiane w sprawozdaniach z badań w aspekcie miarodajności wyników Informacje przedstawiane w sprawozdaniach z badań w aspekcie miarodajności wyników XVIII Sympozjum POLLAB Kołobrzeg 22.05.2012 r. Tadeusz Matras Andrzej Kober 2 Sprawozdanie z badań W rozumieniu normy

Bardziej szczegółowo

Audyt techniczny w laboratorium widziane okiem audytora. Piotr Pasławski 2008

Audyt techniczny w laboratorium widziane okiem audytora. Piotr Pasławski 2008 Audyt techniczny w laboratorium widziane okiem audytora Piotr Pasławski 2008 Odniesienie do wymagań normy PN-EN ISO/IEC 17025:2005 Pkt. 4.4 normy Przegląd zapytań, ofert i umów - procedura przeglądu zleceń

Bardziej szczegółowo

mgr Andrzej Hantz Kierownik Laboratorium Pomiarowego RADWAG, Radom KURS METROLOGII LABORATORYJNEJ Cz. 3. WyposaŜenie pomiarowe w przemyśle.

mgr Andrzej Hantz Kierownik Laboratorium Pomiarowego RADWAG, Radom KURS METROLOGII LABORATORYJNEJ Cz. 3. WyposaŜenie pomiarowe w przemyśle. mgr Andrzej Hantz Kierownik Laboratorium Pomiarowego RADWAG, Radom KURS METROLOGII LABORATORYJNEJ Cz. 3. WyposaŜenie pomiarowe w przemyśle. Streszczenie WyposaŜenie pomiarowe stosowane w przemyśle, podobnie

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI PROGRAM AKREDYTACJI JEDNOSTEK CERTYFIKUJĄCYCH GOSPODARKĘ LEŚNĄ I ŁAŃCUCH DOSTAW W SYSTEMIE PEFC Wydanie 2 Warszawa, 10.02.2012 r. Spis treści 1 Wprowadzenie 3 2 Definicje 3

Bardziej szczegółowo

Odtwarzanie i przekazywanie jednostek dozymetrycznych

Odtwarzanie i przekazywanie jednostek dozymetrycznych Opracował Adrian BoŜydar Knyziak Politechnika Warszawska Wydział Mechatroniki Odtwarzanie i przekazywanie jednostek dozymetrycznych Opracowanie zaliczeniowe z przedmiotu "Metody i Technologie Jądrowe"

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie minimalnej odważki jako element kwalifikacji operacyjnej procesu walidacji dla wagi analitycznej.

Wyznaczanie minimalnej odważki jako element kwalifikacji operacyjnej procesu walidacji dla wagi analitycznej. Wyznaczanie minimalnej odważki jako element kwalifikacji operacyjnej procesu walidacji dla wagi analitycznej. Andrzej Hantz Dyrektor Centrum Metrologii RADWAG Wagi Elektroniczne Pomiary w laboratorium

Bardziej szczegółowo

PRAWO DO NIEPEWNOŚCI POMIARÓW

PRAWO DO NIEPEWNOŚCI POMIARÓW ROZDZIAŁ 8 PRAWO DO NIEPEWNOŚCI POMIARÓW Włodzimierz Popiołek Główny Urząd Miar Errare humanum est, in errore perservare stultum błądzić jest rzeczą ludzką, trwać w błędzie głupotą (Seneka Starszy) W tym

Bardziej szczegółowo

Precyzja i wiarygodność. Laboratorium Pomiarowe

Precyzja i wiarygodność. Laboratorium Pomiarowe Laboratorium Pomiarowe Precyzja i wiarygodność Urządzenie pomiarowe to nie wszystko. Jego prawidłowa funkcjonalność wymaga odpowiedniego wzorcowania. Zapewnienie naszym Klientom profesjonalnych i wiarygodnych

Bardziej szczegółowo

Systemy Zarządzania Bezpieczeństwem Żywności (FSMS) Zakres akredytacji

Systemy Zarządzania Bezpieczeństwem Żywności (FSMS) Zakres akredytacji Numer publikacji EA-3/11:2009 Dokument obowiązkowy Systemy Zarządzania Bezpieczeństwem Żywności (FSMS) Zakres akredytacji CEL W niniejszym dokumencie przedstawiono politykę EA dotyczącą jednostek akredytujących

Bardziej szczegółowo

Precyzja i wiarygodność. Laboratorium Pomiarowe

Precyzja i wiarygodność. Laboratorium Pomiarowe Laboratorium Pomiarowe Precyzja i wiarygodność Urządzenie pomiarowe to nie wszystko. Jego prawidłowa funkcjonalność wymaga odpowiedniego wzorcowania. Idea zapewniania naszym Klientom profesjonalnych i

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI I PRACY 1) z dnia 15 lutego 2005 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI I PRACY 1) z dnia 15 lutego 2005 r. Dz.U.2005.37.328 2007.06.07 zm. Dz.U.2007.90.597 1 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI I PRACY 1) z dnia 15 lutego 2005 r. w sprawie jednolitości miar i dokładności pomiarów związanych z obronnością i bezpieczeństwem

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI JEDNOSTKI CERTYFIKUJĄCEJ WYROBY Nr AC 018

ZAKRES AKREDYTACJI JEDNOSTKI CERTYFIKUJĄCEJ WYROBY Nr AC 018 ZAKRES AKREDYTACJI JEDNOSTKI CERTYFIKUJĄCEJ WYROBY Nr AC 018 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 11 Data wydania: 7 września 2015 r. AC 018 Nazwa i

Bardziej szczegółowo

KSIĄŻKA PRZEGLĄDÓW TECHNICZNYCH NR... RADWAG Wagi Elektroniczne

KSIĄŻKA PRZEGLĄDÓW TECHNICZNYCH NR... RADWAG Wagi Elektroniczne KSIĄŻKA PRZEGLĄDÓW TECHNICZNYCH NR............... RADWAG Wagi Elektroniczne 26-600 Radom Bracka 28, Centrala +48 384 88 00, Fax +48 385 00 10, Dział Sprzedaży +48 366 80 06, http://www.radwag.pl; e-mail:

Bardziej szczegółowo

Sposób wykorzystywania świadectw wzorcowania do ustalania okresów między wzorcowaniami

Sposób wykorzystywania świadectw wzorcowania do ustalania okresów między wzorcowaniami EuroLab 2010 Warszawa 3.03.2010 r. Sposób wykorzystywania świadectw wzorcowania do ustalania okresów między wzorcowaniami Ryszard Malesa Polskie Centrum Akredytacji Kierownik Działu Akredytacji Laboratoriów

Bardziej szczegółowo

OFERTA Zespółu ds. Zapewnienia Jakości ZPBE ENERGOPOMIAR-ELEKTRYKA SP. Z O.O. GLIWICE

OFERTA Zespółu ds. Zapewnienia Jakości ZPBE ENERGOPOMIAR-ELEKTRYKA SP. Z O.O. GLIWICE OFERTA Zespółu ds. Zapewnienia Jakości ZPBE ENERGOPOMIAR-ELEKTRYKA SP. Z O.O. GLIWICE NASZA OFERTA Usługi w zakresie systemu zarządzania zgodnego z wymaganiami normy PN-EN ISO/IEC 17025:2005: - wdrażanie

Bardziej szczegółowo

BADANIA BIEGŁOŚCI OZNACZENIA SKŁADU MORFOLOGICZNEGO W ODPADACH KOMUNALNYCH. 13.02.2014 Warszawa Przygotował: Daria Garzeł

BADANIA BIEGŁOŚCI OZNACZENIA SKŁADU MORFOLOGICZNEGO W ODPADACH KOMUNALNYCH. 13.02.2014 Warszawa Przygotował: Daria Garzeł BADANIA BIEGŁOŚCI OZNACZENIA SKŁADU MORFOLOGICZNEGO W ODPADACH KOMUNALNYCH 13.02.2014 Warszawa Przygotował: Daria Garzeł PROGRAM 1. Metodyka pobierania próbek odpadów komunalnych 2. Oznaczanie składu morfologicznego

Bardziej szczegółowo

Materiał pomocniczy dla studentów. Do nauki przedmiotów:

Materiał pomocniczy dla studentów. Do nauki przedmiotów: dr hab. inż. Marian Kamiński Materiał pomocniczy dla studentów Do nauki przedmiotów: - Metody analizy technicznej, część pierwsza zapewnienie jakości; - Systemy zapewnienia jakości w produkcji i badaniach;

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI PROGRAM AKREDYTACJI JEDNOSTEK CERTYFIKUJĄCYCH RZECZOZNAWCÓW SAMOCHODOWYCH Wydanie 3 Warszawa, 29.04.2014 r. Spis treści 1 Wprowadzenie... 2 2 Definicje... 2 3 Wymagania akredytacyjne...

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA ORGANIZACYJNA

PROCEDURA ORGANIZACYJNA Centralny Instytut Ochrony Pracy -Państwowy Instytut Badawczy LAB PROCEDURA ORGANIZACYJNA WYDANIE 7 SYMBOL: PORG-15 EGZEMPLARZ NR: 2 STRONA/STRON: 1/3 DATA WDROśENIA: 02.04.2002 OSTATNIA ZMIANA: 31.01.2008

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA LABORATORIÓW W ZAKRESACH ELASTYCZNYCH Wydanie 1 Warszawa, 15.05.2009 r. Spis treści 1 Wprowadzenie 2 Cel 3 Polityka PCA dotycząca akredytowania laboratoriów w zakresach

Bardziej szczegółowo

AUDYT TECHNICZNY PROCEDURY BADAWCZEJ OD PRZYJĘCIA ZLECENIA DO RAPORTU Z BADAŃ DR INŻ. PIOTR PASŁ AWSKI 2016

AUDYT TECHNICZNY PROCEDURY BADAWCZEJ OD PRZYJĘCIA ZLECENIA DO RAPORTU Z BADAŃ DR INŻ. PIOTR PASŁ AWSKI 2016 AUDYT TECHNICZNY PROCEDURY BADAWCZEJ OD PRZYJĘCIA ZLECENIA DO RAPORTU Z BADAŃ DR INŻ. PIOTR PASŁ AWSKI 2016 KOMPETENCJE PERSONELU 1. Stan osobowy personelu technicznego, czy jest wystarczający (ilość osób

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA JEDNOSTEK CERTYFIKUJĄCYCH GOSPODARKĘ LEŚNĄ I ŁAŃCUCH DOSTAW W SYSTEMIE PEFC Wydanie 3 Warszawa, 15.10.2015 r. Spis treści 1 Wprowadzenie... 4 2 Definicje... 4 3

Bardziej szczegółowo

Koszty zapewnienia jakości badań / pomiarów a funkcjonowanie laboratoriów w otoczeniu biznesowym, jako kompromis JAKOŚCI i EKONOMII

Koszty zapewnienia jakości badań / pomiarów a funkcjonowanie laboratoriów w otoczeniu biznesowym, jako kompromis JAKOŚCI i EKONOMII Koszty zapewnienia jakości badań / pomiarów a funkcjonowanie laboratoriów w otoczeniu biznesowym, jako kompromis JAKOŚCI i EKONOMII Aleksandra Burczyk Centralne Laboratorium Pomiarowo Badawcze Sp. z o.o.

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do rachunku niepewności pomiarowej. Jacek Pawlyta

Wprowadzenie do rachunku niepewności pomiarowej. Jacek Pawlyta Wprowadzenie do rachunku niepewności pomiarowej Jacek Pawlyta Fizyka Teorie Obserwacje Doświadczenia Fizyka Teorie Przykłady Obserwacje Przykłady Doświadczenia Przykłady Fizyka Potwierdzanie bądź obalanie

Bardziej szczegółowo

tel. +48 22 863 76 50 fax: +48 22 468 84 42 Poradnik "Wzorcowanie i legalizacja przyrządów pomiarowych"

tel. +48 22 863 76 50 fax: +48 22 468 84 42 Poradnik Wzorcowanie i legalizacja przyrządów pomiarowych Poradnik "Wzorcowanie i legalizacja przyrządów pomiarowych" Spis treści: 1. Ocena zgodności, atestacja, oznakowanie CE. 2. Legalizacja. 2.1. Co to jest legalizacja? 2.2. Jakie są typy legalizacji? 2.3.

Bardziej szczegółowo

INFORMATOR POLSKIEGO CENTRUM AKREDYTACJI

INFORMATOR POLSKIEGO CENTRUM AKREDYTACJI INFORMATOR POLSKIEGO CENTRUM AKREDYTACJI laboratoriów badawczych laboratoriów wzorcujących jednostek certyfikujących osoby jednostek certyfikujących systemy zarządzania jednostek certyfikujących wyroby

Bardziej szczegółowo

Pytania i odpowiedzi udzielone na spotkaniu PCA z przedstawicielami laboratoriów wzorcujących i z auditorami AP w Warszawie w dniu 12.05.2011 r.

Pytania i odpowiedzi udzielone na spotkaniu PCA z przedstawicielami laboratoriów wzorcujących i z auditorami AP w Warszawie w dniu 12.05.2011 r. Pytania i odpowiedzi udzielone na spotkaniu PCA z przedstawicielami laboratoriów wzorcujących i z auditorami AP w Warszawie w dniu 12.05.2011 r. (Pytania otrzymane na piśmie od laboratoriów przed spotkaniem)

Bardziej szczegółowo

OMÓWIENIE NORMY PN-EN ISO/IEC 17025

OMÓWIENIE NORMY PN-EN ISO/IEC 17025 2. OMÓWIENIE NORMY PN-EN ISO/IEC 17025 Joanna Mytych Laboratoria badawcze chcące potwierdzić swoje kompetencje powinny wdrożyć system zarządzania wg normy PN-EN ISO/IEC 17025 Ogólne wymagania dotyczące

Bardziej szczegółowo

REWIZJA I PROCEDURY CERTYFIKACJI I AKREDYTACJI (ZASADY OGÓLNE)

REWIZJA I PROCEDURY CERTYFIKACJI I AKREDYTACJI (ZASADY OGÓLNE) Rewizja i Procedury Certyfikacji i Akredytacji poprawiony styczeń 2008 Polski System Certyfikacji Leśnictwa PEFC dokument nr 1 luty 2005 REWIZJA I PROCEDURY CERTYFIKACJI I AKREDYTACJI (ZASADY OGÓLNE) Rada

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI PROGRAM AKREDYTACJI LABORATORIÓW BADAWCZYCH WYKONUJĄCYCH TESTY URZĄDZEŃ RADIOLOGICZNYCH Wydanie 1 Warszawa, 29.06.2012 r. Spis treści 1 Wprowadzenie...3 2 Definicje...3 3 Wymagania

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA JEDNOSTEK CERTYFIKUJĄCYCH RZECZOZNAWCÓW SAMOCHODOWYCH Wydanie 4 Warszawa, 19.05.2015 r. Spis treści 1 Wprowadzenie... 2 2 Definicje... 2 3 Wymagania akredytacyjne...

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWA TERMINOLOGIA METROLOGICZNA W PRAKTYCE LABORATORYJNEJ

PODSTAWOWA TERMINOLOGIA METROLOGICZNA W PRAKTYCE LABORATORYJNEJ Klub Polskich Laboratoriów Badawczych POLLAB PODSTAWOWA TERMINOLOGIA METROLOGICZNA W PRAKTYCE LABORATORYJNEJ Andrzej Hantz Centrum Metrologii im. Zdzisława Rauszera RADWAG Wagi Elektroniczne Metrologia

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA JEDNOSTEK OCENIAJĄCYCH DO DZIAŁALNOŚCI OBJĘTEJ ROZPORZĄDZENIEM WYKONAWCZYM KOMISJI (UE) NR 402/2013 Wydanie 1 Warszawa, 13.03.2015 r. Spis treści 1 Wprowadzenie...

Bardziej szczegółowo

Aktualne wymagania i wytyczne dotyczące uczestnictwa laboratoriów akredytowanych w badaniach biegłości

Aktualne wymagania i wytyczne dotyczące uczestnictwa laboratoriów akredytowanych w badaniach biegłości NAFTA-GAZ grudzień 2012 ROK LXVIII Anna Wróblewska Instytut Nafty i Gazu, Kraków Aktualne wymagania i wytyczne dotyczące uczestnictwa laboratoriów akredytowanych w badaniach biegłości Wstęp W procesie

Bardziej szczegółowo

Informacje dotyczące okresu przejściowego w akredytacji systemów zarządzania wg ISO/IEC 17021:2011 na ISO/IEC 17021-1:2015

Informacje dotyczące okresu przejściowego w akredytacji systemów zarządzania wg ISO/IEC 17021:2011 na ISO/IEC 17021-1:2015 IAF ID 11:2015 International Accreditation Forum, Inc. Dokument Informacyjny IAF Informacje dotyczące okresu przejściowego w akredytacji systemów zarządzania wg ISO/IEC 17021:2011 na ISO/IEC 17021-1:2015

Bardziej szczegółowo

2 Adiustacja (przyrządu pomiarowego) czynność, mająca na celu doprowadzenie

2 Adiustacja (przyrządu pomiarowego) czynność, mająca na celu doprowadzenie 18 PAK 1/2007 Andrzej ŚWIDERSKI ZAKŁAD SYSTEMÓW JAKOŚCI I ZARZĄDZANIA MON Postępowanie z procesami pomiarowymi w systemach zarządzania jakością Dr inż. Andrzej ŚWIDERSKI Jest dyrektorem Zakładu Systemów

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 257 ds. Metrologii Ogólnej

PLAN DZIAŁANIA KT 257 ds. Metrologii Ogólnej Strona 1 PLAN DZIAŁANIA KT 257 ds. Metrologii Ogólnej STRESZCZENIE Komitet Techniczny 257 ds. Metrologii Ogólnej został powołany w ramach Polskiego Komitetu Normalizacyjnego, którego misją jest sprawne

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 15 czerwca 2015 r. Poz DECYZJA Nr 209 /MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 12 czerwca 2015 r.

Warszawa, dnia 15 czerwca 2015 r. Poz DECYZJA Nr 209 /MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 12 czerwca 2015 r. Wojskowe Centrum Metrologii Warszawa, dnia 15 czerwca 2015 r. Poz. 161 DECYZJA Nr 209 /MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 12 czerwca 2015 r. w sprawie działalności metrologicznej w resorcie obrony narodowej

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO ŻYWNOŚCI I WODY PITNEJ

BEZPIECZEŃSTWO ŻYWNOŚCI I WODY PITNEJ POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI Warszawa, 29 marca 2012 r. BEZPIECZEŃSTWO ŻYWNOŚCI I WODY PITNEJ Akredytacja laboratoriów badawczych i jednostek certyfikujących wyroby oraz systemy zarządzania, a bezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

Dokument obowiązkowy IAF. Ocena akredytacyjna jednostek oceniających zgodność prowadzących działalność w wielu krajach. Wydanie 2 IAF MD 12:2016

Dokument obowiązkowy IAF. Ocena akredytacyjna jednostek oceniających zgodność prowadzących działalność w wielu krajach. Wydanie 2 IAF MD 12:2016 IAF ML 12:2016 International Accreditation Forum, Inc. Dokument obowiązkowy IAF Ocena akredytacyjna jednostek oceniających zgodność prowadzących działalność w wielu krajach Strona 2 z 10 International

Bardziej szczegółowo

2. Koordynator Funkcję Koordynatora pełni Kierownik Techniczny: dr Sławomir Piliszek.

2. Koordynator Funkcję Koordynatora pełni Kierownik Techniczny: dr Sławomir Piliszek. Strona 1 z 10 Autor dokumentu Data Stanowisko Imię i nazwisko 03.08.2015 KT Sławomir Piliszek Sprawdził 03.08.2015 KJ Zatwierdził do stosowania Agata Wilczyńska- Piliszek 03.08.2015 KT Sławomir Piliszek

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Jakoscią. dr inż. Olga Iwasińska-Kowalska. (na podstawie materiałów dr inż. Jerzego Arendarskiego)

Zarządzanie Jakoscią. dr inż. Olga Iwasińska-Kowalska. (na podstawie materiałów dr inż. Jerzego Arendarskiego) Zarządzanie Jakoscią dr inż. Olga Iwasińska-Kowalska (na podstawie materiałów dr inż. Jerzego Arendarskiego) SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ WEDŁUG NORM SERII ISO 9000 Normy serii ISO 9000 W ISO 9000 opisano

Bardziej szczegółowo

WYTYCZNE ILAC-G24 DOKUMENT OIML D 10 SERIA Wydanie 2007 (E) MIĘDZYNARODOWY Wydanie 2007 (E)

WYTYCZNE ILAC-G24 DOKUMENT OIML D 10 SERIA Wydanie 2007 (E) MIĘDZYNARODOWY Wydanie 2007 (E) WYTYCZNE ILAC-G24 DOKUMENT OIML D 10 SERIA Wydanie 2007 (E) MIĘDZYNARODOWY Wydanie 2007 (E) Wytyczne dotyczące wyznaczania odstępów czasu między wzorcowaniami przyrządów pomiarowych INTERNATIONAL LABORATORY

Bardziej szczegółowo

KLUB Polskich laboratoriów Badawczych POLLAB. Członek: EUROLAB EURACHEM

KLUB Polskich laboratoriów Badawczych POLLAB. Członek: EUROLAB EURACHEM KLUB Polskich laboratoriów Badawczych POLLAB Członek: EUROLAB EURACHEM TARGI EUROLAB 2015 POTENCJALNE ŹRÓDŁA BŁĘDÓW W RUTYNOEJ PRACY LABORATORIUM Andrzej Brzyski Wojskowy Instytut Techniczny Uzbrojenia

Bardziej szczegółowo

SYSTEM KONTROLI I ZAPEWNIENIA JAKOŚCI WYNIKÓW BADAŃ W LABORATORIUM. Piotr Konieczka

SYSTEM KONTROLI I ZAPEWNIENIA JAKOŚCI WYNIKÓW BADAŃ W LABORATORIUM. Piotr Konieczka SYSTEM KONTROLI I ZAPEWNIENIA JAKOŚCI WYNIKÓW BADAŃ W LABORATORIUM Piotr Konieczka 1 2 Jakość spełnienie określonych i oczekiwanych wymagań (zawartych w odpowiedniej normie systemu zapewnienia jakości).

Bardziej szczegółowo

Metrologia w laboratorium Podstawowe definicje i czynności metrologiczne. Andrzej Hantz Kierownik Laboratorium Pomiarowego RADWAG Wagi Elektroniczne

Metrologia w laboratorium Podstawowe definicje i czynności metrologiczne. Andrzej Hantz Kierownik Laboratorium Pomiarowego RADWAG Wagi Elektroniczne Metrologia w laboratorium Podstawowe definicje i czynności metrologiczne Andrzej Hantz Kierownik Laboratorium Pomiarowego RADWAG Wagi Elektroniczne Metrologia podział metrologii Metrologia podział metrologii

Bardziej szczegółowo

Ogólne zasady stosowania Znaku IAF MLA

Ogólne zasady stosowania Znaku IAF MLA (IAF) Dokument IAF MLA Ogólne zasady stosowania Znaku IAF MLA Wydanie 2, Wersja 2 (IAF ML 2:2011) Wyd. 2, W.2 Ogólne zasady stosowania Znaku IAF MLA Strona 2 z 16 (IAF) wprowadza i utrzymuje programy akredytacji

Bardziej szczegółowo