Rachunek ekonomiczny i siły sprawcze stosowania OZE i termomodernizacji

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Rachunek ekonomiczny i siły sprawcze stosowania OZE i termomodernizacji"

Transkrypt

1 Rachuk koomiczy i siły sprawcz stosowaia OZE i trmomodrizacji M.Bogacki, S.Pasirb I. DZIAŁASZ EKONOMICZNIE WIĘC RACHUJESZ 1. Miimum koomii w Twoich dcyzjach 1.1. Kidy i o czym dcydujsz Przd ami i przd Tobą drogi Czytliku trud zadai. W krótkij lkcji chcmy Cię przprowadzić przz rachuk koomiczy i fiasowy. Zakładamy, ż Twoj dcyzj są koomicz, to zaczy wybirasz rozwiązai iwstycję, która jst bardzij opłacala dla Cibi. Oczywiści moższ mić i krytrium w dcyzji co wybirasz, p. jstś tuzjastą i działasz dla dobra środowiska, samoopodatkowując się przz wybór mij albo iopłacalgo rozwiązaia, wybirając daą tchologię wykorzystaia odawialych źródł rgii. Al i wtdy musisz mić jakiś mirik, a więc musisz przjść przz rachuk koomiczy i fiasowy. Pomożmy Ci w tym. A więc do dziła. Jżli w Twoim budyku chcsz ogrzwać pomiszczia, używać cipłj wody do mycia, produkować rgię lktryczą, to masz zawsz i jdą al wil możliwości tchologiczych by zaspokoić swoj potrzby. Na przykład, jżli chcsz mić cipłą wodę do mycia, to w swoim budyku, moższ zaistalować systmy cipłj wody użytkowj, w którym źródłm cipła będą: - kocioł wody lub parowy opalay węglm, - kocioł przpływowy opalay gazm zimym lub oljm opałowym, - kocioł wody lub parowy opalay biomasą (drwm, zrębkami drzwymi, odpadami roliczymi), - cipło siciow z zdala czygo systmu cipłowiczgo, - bojlr lktryczy i w końcu i odawial źródła rgii jak: - kolktory słocz, - pompy cipła. 1

2 Na pwo to i koic potcjalgo wyboru, al oczywiści systmy siciowych ośików rgii muszą być dostęp dla Cibi. W t sposób chcmy Ci zwrócić uwagę, ż jst wil systmów rgtyczych. Wybór alży do Cibi. Powisz liczy się koomia. Bardzo dobrz. Więc zróbmy rachuk koomiczy i fiasowy Trochę torii Twoja aaliza jst zawsz oparta a porówaiu kosztów co ajmij dwóch rozwiązań dwóch systmów rgtyczych. Na przykład: - jżli budujsz owy budyk, to porówujsz koszty wilu wariatów rozwiązań czy węgil, czy gaz moż olj, a moż odawial źródła rgii, - jżli masz już budyk i ksploatujsz go, to zaczy, ż istiją już w im systmy rgtycz, p. przygotowaia cipłj wody do mycia. Jżli chcsz zmiić istijący systm, to koszty obcgo systmu rgtyczgo porówujsz z kosztami systmu, w którym chcsz zastosować odawial źródła rgii. Wszystki Twoj koszty związa z budową i ksploatacją systmu rgtyczgo w Twoim budyku, możmy podzilić a dwi grupy: - pirwsza grupa to koszty początkow (Kp) związa z zaistalowaim systmu czyli koszty zakupu urządzń (Kz) plus koszt motażu (Km) plus koszt srwisu rozruchowgo (Kr) czyli Kp = Kz + Km + Kr - druga grupa to wszystki koszty pooszo co roku w całym okrsi żywotości Twojj iwstycji systmu rgtyczgo, a to: koszty paliwow i rgii K koszty obsługi i utrzymaia ruchu K OUR koszty obsługi fiasowj krdytów (spłaty rat kapitałowych i odstk) Kf koszty za użytkowai środowiska (drobi użytkowicy i płacą jszcz opłat za misję zaiczyszczń do środowiska) Kśr i koszty, jżli występują, Ki czyli rocz koszty opracyj pooszo w czasi ksploatacji Kop Kop = K + K OUR + Kf + Kśr + Ki Brzmi to skomplikowai, al ilustrując przykładm łatwij będzi przbrąć przz t rachuk. 2

3 1.3. Najlpij uczyć się a przykładzi Wybiramy przykład dla małgo, zwykl jdorodzigo domu miszkalgo i porówamy koszty kowcjoalgo sposobu przygotowaia cipłj wody do mycia. Podstawow cchy przykładu to: - systm kowcjoaly przygotowaia cipłj wody do mycia źródło cipła bojlr lktryczy - systm z odawialym źródłm cipła kolktory słocz z istalacją cipłj wody i zbiorikim cipłj wody, podgrzwaym rgią lktryczą, w przypadku idostatku cipła z kolktorów słoczych, - momt dcyzyjy budowa domu i wybór systmów rgtyczych lub modrizacja systmu przygotowaia cipłj wody, - zapotrzbowai a cipłą wodę o tmp. 55 O C (przd wtualym zmiszaim z zimą wodą) dla 4 osób: 4 osoby x 60 l/osobę/dziń x 7 di/tydziń x 52 tygodi/rok = l/rok - dla podgrzaia l/rok cipłj wody z śrdioroczj tmpratury zimj wody 11 O C do 55 O C potrzba jst rgia jak iżj: Tabla 1. Wilkość Cipło odbra z kolktorów słoczych Zużyci rgii lktryczj a podgrzai wody Zużyci rgii lktryczj a cyrkulację ciczy w kolktorach słoczych Rodzaj systmu Bojlr lktryczy Kolktory słocz z dodatkowym podgrzwaim wody rgią lktryczą kwh/rok 4490 kwh/rok 2310 kwh/rok kwh/rok - wilkość bojlra lktryczgo: pojmość 100 l, moc lktrycza 1 kw (kilowat), - wilkość i paramtry systmu kolktorów słoczych: 2 kolktory słocz płaski o powirzchi 2,5 m 2 każdy, razm 5,0 m 2, sprawość cipla systmu 38%, ilość cipła wykorzystago z systmu słoczgo 2180 kwh/rok (7,86 GJ/rok), udział systmu kolktorów słoczych w przygotowaiu cipłj wody 49%, - żywotość systmów: bojlra i kolktorów słoczych 25 lat. 3

4 Rodzaj kosztów Skąd j pozać? Pytaj w sklpi, zażądaj ofrty od dostawców i wykoawców. Koszty rgii musisz policzyć, al to jst prost. Dla aszgo przykładu: A. Koszty systmu z bojlrm lktryczym Koszt początkowy Kp: Kz koszt zakupu bojlra 100 l Km = Kr koszt motażu i srwisu rozruchowgo RAZEM Kp 500 zł 150 zł 650 zł Koszty opracyj Kop w ciągu roku: K koszty rgii lktryczj dla podgrzaia cipłj wody w bojlrz (tabla 1) K = 4490 kwh/rok x 0,38 zł/kwh = 1706 zł/rok Pozostał koszty opracyj będą przyjęt lub obliczo w rachukach oblicziowych B. Koszty systmu kolktorów słoczych Na koszt początkowy Kp: zakupu, zaistalowaia i włączia systmu kolktorów do istalacji cipłj wody do mycia składa się: - Kz koszt zakupu urządzń: Kolktory słocz 5,0 zł/m 2 x 5 m 2 = 8085 zł Zbiorik a wodę 9,50 zł/l x 250 l = 1900 zł Rury, złączki itp. 26,0 zł/m x 39 m = 1005 zł Pompa cyrkulacyja 75 W 375 zł RAZEM Kz zł - Km + Kr koszty motażu i srwisu rozruchowgo: Km + Kr = 3550 zł Więc koszt początkowy Kp: 4

5 Kp = Kz + Km + Kr = zł = 3550 zł = zł Dalj liczymy koszty opracyj Kop pooszo co roku w ciągu 25 lat żywotości systmu: - K koszt rgii lktryczj Ergię lktryczą musisz zużyć a (tabla 14): Podgrzai wody w zbioriku, gdy fkt promiiowaia słoczgo jst idostatczy 2180 kwh/rok Na pompowai ciczy w istalacji kolktorów 120 kwh/rok Razm rocz zużyci rgii lktryczj 2300 kwh/rok Załóżmy, ż jstś odbiorcą rgii lktryczj w taryfi jdoczłoowj (ajczęścij w gospodarstwach domowych) i płacisz śrdio w roku (ca rgii lktryczj) 0,38 zł/kwh (38 groszy za kwh) Koszt rgii lktryczj K: K = 2300 kwh/rok x 0,38 zł/kwh = 874 zł/rok Pozostał koszty opracyj będą przyjęt lub obliczo w rachukach oblicziowych. 2. Rachuk oblicziowy dla początkujących Propoujmy dla ocy koomiczj wariatów A i B przyjąć koszt w cyklu żywotości LCC W uproszczoym rachuku wygląda to prosto, bo: LCC koszt w cyklu żywotości (25 lat) obliczamy: LCC = Kp + t x Kop Gdzi t - ilość lat żywotości systmów Upraszczamy rachuk dla początkujących, pomijając i koszty opracyj w obu systmach A i B, a więc koszty opracyj Kop będą rów tylko kosztom rgii lktryczj K Kop = K Wariat A z bojlrm lktryczym Najpirw liczymy koszt w cyklu żywotości LCC dla systmu z bojlrm lktryczym 5

6 LCC = 650 zł + 25 lat x 1706 zł/rok = 650 zł zł = zł Wariat B z kolktorami słoczymi LCC = zł + 25 lat x 874 zł/rok = zł = zł Który wariat bardzij koomiczy? Oca kosztów w cyklu żywotości pozwala obiktywi ocić wszystki koszty, a i tylko koszty początkow Kp (zakupu i istalacji urządzń). Często iwstorzy kirują się tylko kosztami początkowymi w wyborz wariatu, w tym wypadku przygotowaia cipłj wody. Moża to azwać sydromm góry lodowj postrzgaia kosztów wariatów. Widzą tylko wirzchołk góry lodowj, i widzą całkowitych kosztów opracyjych Koc w całym cyklu żywotości iwstycji (Rys. 5). Kp = 650 zł Kp = zl poziom wody Kop zł Kop zł Wariat z boilrm A Wariat z kolktorami słoczymi B Rysuk 1. Porówai kosztów wariatów A i B W całym cyklu żywotości koszty wariatu z bojlrm (A) wyoszą zł, koszty wariatu z kolktorami słoczymi B wyoszą zł, a więc wariat z kolktorami słoczymi ma w cyklu żywotości iższ koszty o: zł zł = 6535 zł Tyl zaoszczędzisz. Al po ilu latach zwrócą się akłady iwstycyj koszt początkowy. W t sposób pozajsz astępy wskaźik ocy koomiczj prosty okrs zwrotu akładów iwstycyjych SPBP. Obliczamy SPBP w sposób jak iżj: 6

7 ΔK p SPBP = = różica kosztów początkowych wariatów / rocza oszczędość kosztów Δ K op opracyjych W aszym przykładzi ΔKp = Kp (B) Kp (A) = zł 650 zł = zł ΔKp = Kop (A) Kop (B) = 1706 zł 874 zł = 832 zł A więc prosty okrs zwrotu akładów iwstycyjych SPBP wariatu z kolktorami słoczymi: SPBP = zł / 832 zł/rok = 17,6 lat Podyskutujmy o wyiku koomiczym Przypomijmy sobi ważijsz założia przyjętgo modlu fiasowaia: - piiądz wykładamy z własj kiszi, i birzmy krdytu, - i mamy żadj dopłaty z kologiczych fuduszy pomocowych, - ca rgii lktryczj pozostaj stała w ciągu 25 lat żywotości wariatów. Taką dyskusję co byłoby, gdyby było w stosuku do pirwotych założń koomiczych, fachowcy azywają aaliza wrażliwości i aalizą ryzyka. Ocńmy więc wyiki koomicz wyboru wariatu z kolktorm słoczym (B): - w cyklu żywotości zaoszczędzimy 6535 zł dobrz - akłady iwstycyj zwrócą się po prawi 18 latach - izachęcająco Al wybraliśmy tward założia modlu fiasowaia. Czy mogą być i? Mogą. Na przykład cę rgii lktryczj założyliśmy stałą 0,38 zł/kwh w ciągu 25 lat. Ergia lktrycza będzi drożć, możmy przyjąć, ż w tmpi 3% a rok. Jak zmii to asz koszty opracyj Kop, w przykładzi rów kosztom rgii lktryczj, jżli co roku o 3% będzi wyższa ca rgii lktryczj (tabla 2). 7

8 Tabla 2. Wilkość Koszty rgii lktryczj w zrowym roku Koszty rgii lktryczj w 25 roku żywotości Koszt roczy śrdi rgii lktryczj w cyklu żywotości (uproszczi w postaci liiowj fukcji, błąd uproszczia ok. 6%) Wariat (A) z bojlrm lktryczym Wariat (B) z kolktorami słoczymi 1706 zł 874 zł 5777 zł 2960 zł 3742 zł 1917 zł W takim przypadku koszt cyklu żywotości LCC wyisi: Wariat (A) LCC = 650 zł + 25 lat x 3742 zł/rok = 650 zł zł = zł Wariat (B) LCC = zł + 25 lat x 1917 zł/rok = = zł A więc wybirając wariat z kolktorami słoczymi zaoszczędziłbyś w cyklu żywotości urządzń zł zł = zł Prosty okrs zwrotu akładów iwstycyjych wyisi SPBP = zł 650 zł 3742 zł/rok 1917 zł/rok = zł 1825 zł/rok = 7,8 lat A więc mij. To jdak i koic, bo: - moższ dostać dopłatę (dotację) do kosztów iwstycyjych z fuduszy pomocowych, a przykład z Gmigo lub Wojwódzkigo Fuduszu Ochroy Środowiska i Gospodarki Wodj, - w idługij przyszłości prawdopodob jst uzyskai fiasowgo uzaia za fkt kologiczy, w tym za rdukcję misji gazów ciplariaych, p. dwutlk węgla CO 2. Czyli jżli zaoszczędzi się rgię lktryczą, to uzyskać by moża kwiwalt fiasowy za uikięt misj zaiczyszczń powitrza w lktrowiach. Twój rachuk koomiczy moż być zaczi korzystijszy. 8

9 3. Rachuk oblicziowy dla bardzij zaawasowaych Będzi się różił od rachuku dla początkujących, przd wszystkim tym, ż zastosujmy rachuk dyskota. Ozacza to, ż będzimy uwzględiać wartość piiądza w czasi. Obcy omiał piiądza p zł za 10 lat będzi miał ią wartość, ią siłę abywczą. Dlatgo, bo po pirwsz mamy prawi zawsz do czyiia z iflacją czyli z coroczym wzrostm c dóbr i usług w gospodarc, po drugi zawsz altratywą iwstycją jst złożi piiędzy w baku a pwi proct (stopa proctowa dpozytów bakowych). Dlatgo tż jżli stopę proctową (dyskota) przyjmimy i = 5%/rok (0,05/rok) to po 5 latach F wartość obcgo omiału 1000 zł P wyisi: 1000 F = (1 + 0,05) 5 = ,276 = 783 zł 53 grosz Ogóli, jżli chcmy przliczyć wartość biżącą P a przyszłą F po latach, przy stopi proctowj i, to: P F = ( 1 + i) W rachuku dyskota koszt w cyklu żywotości LCC moża obliczyć, w taki sposób, ż corocz przpływy fiasow, w aszym przykładzi koszty opracyj, będzi przliczać a okrs początkowy, to zaczy a tę chwilę, w którj poosimy koszty początkow Kp (a czas 0 ). Stąd: = t Kop SV LCC = Kp + = (1 + i) (1 + i t 1 ) gdzi = koljy rok kosztów t = 25 lat długość cyklu żywotości i = %/rok stopa proctowa SV końcowa wartość urządzń systmu (po 25 latach). Dla uproszczia przyjmijmy SV = 0 Wygląda to skomplikowai, al od tgo są oblicziow programy komputrow, któr ułatwią am życi. 9

10 Obliczi LCC możmy uprościć jżli przyjmimy, ż mamy t sam rocz koszty opracyj w całym cyklu żywotości t, czyli Kop = cost. Wtdy = t 1 LCC = Kp + Kop = (1 + i 1 ) Sumę = t 1 = (1 + i 1 ) daj się obliczyć i wyosi oa: = t = 1 1 (1 + i) 1 (1 + i) = i t 1 = CRF Więc wyrażi CRF wyosi i CRF = 1 (1 + i) t i azywa się ratą rozszrzoj rprodukcji lub współczyikim odzysku kapitału. Wartość CRF obliczamy komputrowo lub szukamy w tablicach. Korzyść z uproszczia (Kop = cost) jst taka, ż i musimy rozpisać sumy a 25 człoów (dla każdgo roku z 25 lat), lcz koszt w cyklu żywotości liczymy jak: LCC = Kp + Kop CRF Przjdźmy więc do aszgo przykładu. Dodatkow założia to: - stopa proctowa i = 5%/rok Liczymy ajpirw CRF: CRF 0,05 = = 25 1 (1 + 0,05) 0,0710 Policzmy więc koszt w cyklu żywotości aszgo przykładu w rachuku z dyskotm, jak w tabli 3: 10

11 Tabla 3. Koszty w cyklu żywotości (dla rozpatrywago przykładu) Wilkość Wariat (A) z bojlrm lktryczym Wariat (B) z kolktorami słoczymi 1. Koszt początkowy Kp 650 zł zł 2. Koszt opracyjy Kop = K dla stałj cy rgii lktryczj 1706 zł 874 zł 3. Współczyik odzysku kapitału CRF 0,0710 0, Koszt w cyklu żywotości LCC = Kp + Kop/CRF zł zł Stąd wyika, ż uwzględiając rachuk dyskota, koszty w cyklu żywotości wariatu z kolktorami słoczymi są wyższ. Więc z puktu widzia koomiczgo t wariat (B) jst iopłacaly w porówaiu z wariatm z bojlrm (A). Dlaczgo traz koszty wariatu (B) są wyższ? Dlatgo, ż wartość oszczędości kosztów rgii sprowadzoa do roku początkowgo (0), 1 malj wraz z upływm lat, bo moży koszty rgii w daym roku przz, (1 + 0,05) gdzi day rok. W tym wypadku silij wpływa koszt początkowy Kp w roku 0, który jst zaczi wyższy w przypadku wariatu (B) z kolktorami słoczymi. Jżli byśmy uwzględili, ż cy rgii lktryczj będą rosły o 3%/rok, to koszty w cyklu żywotości w obu wariatach możmy policzyć jak iżj: = t K, o(1 + r) LCC = Kp + = (1 + i 1 ) gdzi r stopa wzrostu c rgii lktryczj K,o koszt opracyjy rówy kosztowi rgii lktryczj w roku zrowym (budowy istalacji). Obliczi wykoamy dla r = 3%/rok i i = 5%/rok i otrzymamy: dla wariatu (A) LCC = 650 zł zł = 25(1 + 0,03) = (1 + 0,05) = 650 zł zł x 19,80 = 650 zł zł = zł 11

12 dla wariatu (B) LCC = zł zł x 19,80 = zł zł = zł Sumę obliczyliśmy komputrowo za Cibi. Porówując koszty w cyklu żywotości LCC, zowu korzystij wypada wariat (B) z kolktorami słoczymi, aczkolwik różica i jst duża. Policzmy jszcz il będzi wyosił zdyskotoway okrs zwrotu kapitału własgo DPBP (własych wydatków) jżli: - modl fiasowy to: 50% wydatków własych, 50% dotacji z fuduszu kologiczgo w kosztach początkowych Kp wariatu (B) z kolktorami słoczymi. Czyli Kp dzili się a: = 7457,5 zł kapitału własgo i 7457,5 zł dotacji z fuduszu cy rgii lktryczj 0,38 zł/kwh i i rosą. Zastosujmy dfiicję zdyskotowago okrsu zwrotu kapitału DPBP. Jst to rok, w którym wydatki do tgo czasu pooszo i oszczędości się rówoważą, to zaczy: NPV = ΔKp + = DPBP = 1 ΔKop (1 + i) = 0 gdzi NPV wartość biżąca tto Δ Kp różica kosztów początkowych Δ Kop różica kosztów opracyjych DPBP rok, w którym zdyskotowa poisio wydatki rówoważą się z wartością oszczędości, czyli NPV = 0 Δ różica między dwoma wariatami iwstycji, a korzyść wariatu o iższych kosztach w cyklu żywotości. Taki ujęci NPV stosujmy wtdy, kidy porówujmy wariaty, a NPV tworzy się z różicy kosztów dwóch wariatów. Jżli, jak poprzdio założyliśmy, ż koszty opracyj Kop to tylko koszty rgii K i ca rgii lktryczj rośi o r = 3%/rok oraz uzyskao 50% gratu do kosztu początkowgo wariatu (B) z kolktorami słoczymi, to wyrażi NPV = 0 przkształcamy jak iżj: 12

13 = DPBP = 1 ( K, A K, B (1 + i) )(1 + r) = ΔKp Dla aszgo przykładu: = DPBP ( )(1 + 0,03) = 1 (1 + 0,05) = x 0,5-650 Z pomocą arkusza kalkulacyjgo liczymy lwą stroę wyrażia L, a wartość tgo wyrażia dla dago roku (od 1 do 25) oraz sumę arastającą do dago roku przdstawiamy poiżj (Tabla 4): Tabla 4. Rok L dago roku a*b /c = L=Σ Σ a*b /c = ,2 816, ,6 1616, ,4 2402, ,4 3172, ,7 3928, ,3 4669, ,2 5396, ,4 6110, ,8 6809, ,4 7496, ,4 8169, ,5 8830, ,0 9478, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,1 Z tabli wyika, ż wartość lwj stroy wyrażia L rówoważy się z wartością prawj stroy wyrażia P = x 0,5 650 = 6807,5 praktyczi w dziwiątym roku. Możmy więc przyjąć, ż zdyskotoway okrs zwrotu większych kosztów początkowych Kp wariatu (B) w stosuku do wariatu (A) wyosi DPBP = 9 lat. 13

14 Rachuk oblicziowy dla profsjoalistów Zaitrsowaych odsyłamy do programu oblicziowgo RETScr Itratioal, który możmy bzpłati pobrać z stroy itrtowj 4. Efkty kologicz to tż korzyść Zastosowai odawialych źródł rgii wiąż się z zmijszim misji zaiczyszczń środowiska w porówaiu z systmm rgtyczym opartym a wykorzystaiu paliw kopalych. Dla budyków zmijszi misji zaiczyszczń p. powitrza moż występować: - bzpośrdio jżli budyk ma włas źródło rgii p. wytwarzaia cipła w kotl do ogrzwaia i przygotowaia cipłj wody do mycia, - pośrdio jżli budyk zasilay jst tylko w siciow ośiki rgii jak: rgia lktrycza, cipło siciow i zmijszamy zużyci tych ośików przz zastosowai odawialych źródł rgii. Dla obliczia fktu kologiczgo trzymajmy się rachuku dla całgo cyklu żywotości systmów. Pamiętamy, ż dla aszgo przykładu przyjęliśmy długość tgo cyklu = 25 lat. Efkt kologiczy liczymy z zmijszia misji zaiczyszczń p. powitrza w ciągu cyklu żywotości, a więc: Δ ZLC = ZLC k ZLC OZE gdzi ZLC misja zaiczyszczń w cyklu żywotości Idksy k, OZE kowcjoaly, z odawialymi źródłami systm rgtyczy Il mituj się zaiczyszczń z dago urządzia czy tchologii jst to przdmiotm wilu badań i pomiarów. Wyiki są często uśrdia i podawa w tablach. Na przykład dla kotłów małj i śrdij mocy (Tabla 5). 14

15 Tabla 5. Kotły małj i śrdij mocy, w tym domow Lp. Substacja Olj opałowy Jd. N<5,5 MW Gaz zimy wysokomtaowy <1,4 Jd. MW Węgil kamiy drwo słoma Jd. Ciąg aturaly SO 2 kg/m 3 4,75 kg/10 6 m 3 0 kg/mg 11,88 kg/mg 1,5 kg/mg 1,43 2 NO 2 kg/m 3 5 kg/10 6 m kg/mg 3,13 kg/mg 1,5 kg/mg 2,13 3 CO kg/m 3 0,6 kg/10 6 m kg/mg 48,75 kg/mg 1 kg/mg 10,238 4 CO 2 kg/m kg/10 6 m kg/mg 1850 kg/mg 0 kg/mg Pył kg/m 3 1,8 kg/10 6 m 3 15 kg/mg 3,13 kg/mg 10 kg/mg 1,875 6 B(α)P kg/m 3 kg/mg 0,0007 kg/mg kg/mg Jd. Jd. Spytasz dlaczgo masz j zać, dlaczgo masz ocić jaki fkt kologiczy występuj w Twoim rozważaym przdsięwzięciu. Po pirwsz jako świadomy i prokologiczi astawioy obywatl będzisz chciał widzić, jak zastosowa w Twoim budyku odawial źródła rgii powodują zmijszi obciążia środowiska i chroią zasoby przyrody. Po drugi będzisz mógł argumtować zasadość wiosku a dofiasowai Twojgo przdsięwzięcia z fuduszy kologiczych jżli takow promują lub będą promowały zastosowai odawialych źródł rgii w małych i dużych budykach przdstawiając obliczoy fkt kologiczy. Najlpij przćwiczmy obliczi fktu kologiczgo a aszym przykładzi, w którym zastępujmy systm przygotowaia cipłj wody do mycia przz bojlr lktryczy, systmm z kolktorami słoczymi i dodatkowym wspomagającym podgrzwaim rgia lktryczą. Dla przypomiia przdstawiamy raz jszcz il rgii lktryczj zużywa się w wariaci (A) z bojlrm i w wariaci (B) z kolktorami słoczymi. Tabla 6. Wilkość Wariat (A) z bojlrm Wariat (B) z kolktorami słoczymi Rocz zużyci rgii lktrycz 4490 kwh/r 2430 kwh/r Zużyci rgii lktryczj w cyklu żywotości = kwh kwh Oszczędość rgii lktryczj w cyklu kwh żywotości = 25 lat 15

16 Czyli asz fkt kologiczy wiąż się z oszczędością rgii lktryczj. Z koli oszczędość rgii lktryczj przyczyia się do uikiętj misji zaiczyszczń p. do powitrza jaki towarzyszą spalaiu paliw, w Polsc główi węgla, dla wyprodukowaia rgii lktryczj. A więc powtórzmy jszcz raz, oszczędzając rgię lktryczą, pośrdio zmijszasz misję zaiczyszczń środowiska, tam gdzi ta rgia musiałaby być wyprodukowaa, czyli główi w lktrowiach i lktrocipłowiach. Birzmy się więc do liczia. Wyprodukowai i dostarczi do odbiorcy, czyli do Cibi, 1 kwh rgii lktryczj, powoduj śrdia misję zaiczyszczń. Ograiczmy się tylko do powitrza, wilkość zaiczyszczń towarzyszącj wyprodukowaiu i dostarcziu 1 kwh rgii lktryczj przdstawiają się jak iżj (2003 rok): 993,2 g CO 2 dwutlku węgla 0,338 g PM10 pyły 0,235 g CO tlku węgla 1,820 g NO 2 tlków azotu 5,614 g SO 2 dwutlku siarki 0,035 x 10 g B(a)P bzo(α)piru Dwutlk węgla CO 2 jst zaiczyszczim globalym i jgo misja powoduj wzrost stężia gazów ciplariaych w atmosfrz. Emisja pozostałych gazów i pyłów to rgioal i lokal pogorszi jakości powitrza. Zajmijmy się ajpirw lokalymi i rgioalymi zaiczyszcziami powitrza, któr tworzą taki toksycz zaiczyszczia jak: dwutlk siarki SO 2, tlk węgla CO, tlki azotu NO x, bzo(α)pir B(a)P i pyły PM10. Zastąpii 1 kwh rgii lktryczj w budyku rówoważą ilości rgii użytczj z odawialych źródł rgii powoduj rówoczs zmijszi wilu zaiczyszczń powitrza. Czy moża wszystki t zaiczyszczia sprowadzić do wypadkowgo fktu toksyczości jdj substacji, p. do dwutlku siarki SO 2? Moża, liczymy to jak iżj: Z x x SO2 SO2 SO2 Z r = Z SO2 + ZCO x + NO2 + B& P + CO NO2 B& P Z Z PM10 x SO2 PM10 16

17 gdzi: Zr misja rówoważa a SO 2 Z SO2, Z CO, Z NO2, Z PM10 misja dago zaiczyszczia (t) SO2 CO, SO2 NO2, SO2 B& P, SO2 PM10 do dwutlku siarki SO 2 - współczyiki toksyczości dago zaiczyszczia w stosuku Wartości współczyików toksyczości przdstawia tabla 7. Tabla 7. Współczyiki toksyczości różych zaiczyszczń powitrza Substacja Współczyik toksyczości SO 2 / t Dwutlk siarki SO 2 1 Tlk węgla 0,5 Tlki azotu przliczoo a NO 2 2,9 Bzo(α)pir 6253 Pył PM 10 2,9 Łatwo więc obliczymy misj rówoważą jako towarzyszy wyprodukowaiu i dostarcziu 1 kwh do Twojgo domu. Zr = 5, ,235 x 0,5 + 1,820 x 2,9 + 0,035 x 10-3 x ,338 x 2,9 = 12,136 g SO 2 /kwh Jżli w wariaci B z kolktorami słoczymi zaoszczędzimy kwh, to możąc tę ilość przz misję dago zaiczyszczia a 1 kwh otrzymamy zmijszi zaiczyszczń powitrza w cyklu żywotości jak iżj: Dwutlk węgla CO kwh x 993,2 g CO 2 /kwh = 51149,8 kg CO 2 Dalj podobi licząc: Dwutlku siarki SO 2 289,1 kg SO 2 Tlku węgla CO 12,1 kg CO Tlków azotu NO 2 93,7 kg NO 2 Bzo(α)piru B(α)P 0,00180 kg B&P Pyłu PM 10 19,98 kg PM 10 Emisji rówoważj przliczoj a SO kg rów. SO 2 17

18 Policzmy traz il kosztuj zmijszi jdostki zaiczyszczia powitrza: dago zaiczyszczia t misji rówoważj SO 2 misji gazów ciplariaych CO 2 Przypomiamy sobi to, co pozaliśmy w rachuku koomiczym, a więc: Δ LCC różicę kosztów w cyklu żywotości między wariatm (A) z bojlrm lktryczym i wariatm (B) z kolktorami słoczymi liczymy koszt fktu kologiczgo zmijszia misji zaiczyszczń powitrza w pirwszym przykładzi, w którym koszt w cyklu żywotości w wariaci A z bojlrm lktryczym wyosi LCC = zł a w wariaci B z kolktorami słoczymi zł czyli w całym cyklu żywotości: Δ LCC = 6535 zł ΔZ SO2 = 289, 1 kgso 2 Z = 625, 0 kg rów. SO 2 Δ r ΔGc ( CO2 ) = 51149,8 kgco 2 To wystarczy by policzyć koszty jdostkow zmijszia zaiczyszczń: dla SO 2 KZ SO2 ΔLCC = ΔZ SO2 dla każdgo rodzaju zaiczyszczia t: KZ t ΔLCC = ΔZ t dla misji rówoważj dla misji gazu ciplariago CO 2 KZ CO 2 ΔLCC = ΔGC Przjdźmy więc do liczia: Zstawmy obliczo wilkości fktu kologiczgo w cyklu żywotości aszgo przykładu: a. zmijszyliśmy misję: dwutlku siarki 298,1 kg SO 2 rówoważą w przlicziu 625,0 kg rów. SO 2 gazu ciplariago CO ,8 kg CO 2 b. poiśliśmy koszty jdostkow (różicow między dwoma wariatami) 18

19 a zmijszi misji dwutlku siarki zł/mgso 2 rówoważą w przlicziu a SO zł/mg r, SO 2 gazu ciplariago CO 2 127,7 zł/mg CO 2 To wcal i są zł wyiki kosztów rdukcji zaiczyszczń powitrza w aszym przykładzi. Jżli wźmimy pod uwagę, ż koszt jdostkowy zmijszia misji CO 2 wyosi 127,7 zł/mgco 2, a w pirwszym okrsi rozlicziowym opłata za poad limitową wilkość uprawiń wyosi 40 Euro/Mg CO 2 (około 160 zł/mg CO 2 ) a ibawm 100 Euro/Mg CO 2 (około 400 zł/mg CO 2 ), to jst to wartość, którą mogą się zaitrsować chęti a kupo zrdukowaj misji CO 2. Mogą, o il stworzoy zostai mchaizm, umożliwiający małym iwstorom uzyskać dofiasowai z tak zwaych pomocowych fuduszy węglowych. Jżli tak, to moż zapłacić cały albo zaczą część różicowgo kosztu początkowgo droższgo iwstycyji wariatu B z kolktorami słoczymi w stosuku do wariatu A z bojlrm lktryczym. 5. Przykład stadardowych obliczń koomiczych 5.1 Siły sprawcz Mchaizmy praw Ustawa z dia 10 kwitia 1997 roku Prawo rgtycz. Sta prawy a dziń 2 lipca Tkst ujdolicoy w Biurz Prawym URE Dyrktywa 2006/32/WE z 5 kwitia w sprawi fktywości końcowgo wykorzystaia rgii i usług rgtyczych Dyrktywa 2004/8/WE z 11 lutgo w sprawi wspiraia kogracji w oparciu o zapotrzbowai a cipło użytkow a ryku wwętrzym Dyrktywa 2005/32/WE z 6 lipca 2005 ustaawiająca ogól zasady ustalaia wymogów dotyczących koprojktu dla produktów wykorzystujących rgię Dyrktywa 2002/91/WE z 16 grudia 2002 w sprawi charaktrystyki rgtyczj budyków Europjska Karta Praw Odbiorców Ergii. Bruksla, dia 5 lipca 2007 (w opracowaiu) Dyrktywa 2001/77/WE z 27 wrzśia 2001 w sprawi wspiraia produkcji a ryku wwętrzym rgii lktryczj wytwarzaj z źródł odawialych 5.2 Fudusz pomocow 19

20 Narodowy Fudusz Ochroy Środowiska i Gospodarki Wodj. Lista programów prioryttowych 2007 (wybra): trmicz przkształcai odpadów komualych z odzyskim rgii budowa i/lub modrizacja jdostk wytwarzaia rgii lktryczj i cipła w skojarziu zgodi z wymogami dyrktywy 2004/8/WE o promocji kogracji, budowa i/lub modrizacja lktrowi kodsacyjych poprzz stosowai wysokosprawych bloków rgtyczych opalaych węglm a adkrytycz paramtry pary oraz stosowai obigów parowo-gazowych, trmomodrizacja obiktów użytczości publiczj, wymiaa wyposażia a rgooszczęd, budowa owych lub modrizacja istijących sici cipłowiczych poprzz stosowai rur prizolowaych i stosowaia automatyki, budowa istalacj do odzysku rgii odpadowj (wykorzystai pomp cipła) budowa lub modrizacja lktrowi wodych o mocy poiżj 10 MW, budowa lktrowi wiatrowych, budowa lub modrizacja istalacji wytwarzaia rgii lktryczj i cipła z wykorzystaim biomasy lub związaj z współspalaim, budowa lub modrizacja istalacji wytwarzaia rgii lktryczj i cipła z wykorzystaim biogazu uzyskiwago w procsi frmtacji mtaowj osadów ścikowych oraz odpadów komualych a składowiskach, budowa lub modrizacja istalacji pozyskiwaia rgii z wód gotrmalych, budowa kolktorów słoczych i ogiw fotowoltaiczych, budowa owych lub przystosowai istijących istalacji rgtyczych do wykorzystywaia mtau pochodzącgo z odmtaowaia kopalń węgla kamigo i szybów wydobywczych ropy aftowj zastosowai pomp cipła wykorzystujących cipło zimi lub cipło z otoczia, iwstycj dotycząc produkcji i stosowaia w trasporci biopaliw lub iych paliw odawialych, opracowai dokumtacji izbędj do wioskowaia o dofiasowai i ralizacji przdsięwzięcia. Wojwódzki Fudusz Ochroy Środowiska i Gospodarki Wodj. Przykład WFOŚiGW Katowic: wdrażai projktów wysokosprawych i fktywych układów lub systmów cipłowiczych budowa lub zmiaa systmu ogrzwaia a bardzij fktywy kologiczi i rgtyczi wdrażai obszarowych programów likwidacji iskij misji, wyikających z gmiych/powiatowych opracyjych plaów polpszia jakości powitrza modrizacja układów tchologiczych z wprowadzim owoczsych tchik spalaia paliw poprawa fktywości rgtyczj źródł, przsyłu i wykorzystaia cipła wykorzystai mtau z kopalń węgla kamigo budowa i modrizacja systmów rdukcji zaiczyszczń pyłowo-gazowych istalacj do produkcji paliw iskomisyjych i biopaliw wdrażai obszarowych programów likwidacji misji pyłowo-gazowj wyikających z gmiych/powiatowych opracyjych plaów polpszia jakości powitrza wdrażai projktów z zastosowaim odawialych i altratywych źródł rgii wdrażai projktów owoczsych, fktywych i przyjazych środowisku układów tchologiczych, przsyłu i użytkowaia rgii trmoizolacja budyków w zakrsi wyikającym z audytu rgtyczgo. Fudacja Ekofudusz 20

21 oszczędość rgii w systmach ogrzwczych istalacj kolktorów słoczych modrizacja apędów lktryczych autobusy zasila gazm CNG platacj rośli do clów rgtyczych Bak Gospodarstwa Krajowgo Fudusz Trmomodrizacyjy trmomodrizacja budyków Mchaizm Fiasowy Europjskigo Obszaru Gospodarczgo i Norwski Mchaizm Fiasowy ograiczi korzystaia z idywidualych systmów ogrzwaia a rzcz podłączia do zbiorczych, komualych sici ciplych zastąpii przstarzałych źródł rgii ciplj, owoczsymi, rgooszczędymi i kologiczymi źródłami rgii iwstycj w zakrsi odawialych źródł rgii Program Opracyjy Ifrastruktura i Środowisko. Priorytt X. Ifrastruktura rgtycza przyjaza środowisku rgia odawiala: wiatrowa, słocza, z biomasy, hydrolktrycza, gotrmicza i pozostał fktywość rgtycza, produkcja skojarzoa (kogracja), zarządzai rgią 5.3 Przykład aalizy fiasowj przdsięwzięcia trmomodrizacyjgo Wybiramy przykład ociplia stropodachu wtylowago w budyku wilorodziym i porówujmy koszty ogrzwaia przd wykoaim ociplia i po ocipliu stropodachu. Założia użyt w przykładzi pochodząc z rzczywistgo audytu rgtyczgo: budyk ogrzway z mijskij sici cipłowiczj, ca cipła dla budyku przd i po trmomodrizacji wyosi 39,5 zł/gj w stai istijącym stropodach o powirzchi 820 m 2 iociploy, współczyik przikaia cipła przz przgrodę wyosi 0,9 W/m 2 K rocz zapotrzbowai a cipło a pokryci strat przz przikai przd wykoaim usprawiia wyosi 221 GJ/rok trmomodrizacja polga a ocipliu stropodachu mtodą wdmuchiwaia graulatu wły miralj, grubość warstwy izolacji wyosi 16 cm co pozwala zmijszyć (poprawić) współczyik przikaia cipła dla rozpatrywaj przgrody do poziomu 0,2 W/m 2 K, ca jdostkowa ociplia wraz z robocizą wyosi 70 zł/m 2 rocz zapotrzbowai a cipło a pokryci strat przz przikai po wykoaiu usprawiia wyosi 50 GJ/rok żywotość przdsięwzięcia 25 lat stopa dyskota 5% A. Koszty w stai istijącym Koszt początkowy Kp wyosi 0 zł Koszt opracyjy Kop w ciągu roku: Kop = Kc koszt cipła a pokryci strat przz przikai cipła przz iociploą przgrodę Kop = 221 GJ/rok 39,5 zł/gj = 8 729,50 zł/rok 21

22 B. Koszty dla przdsięwzięcia polgającgo a ocipliu stropodachu Koszt początkowy Kp wykoai ociplia stropodachu: Kp = 820 m 2 70 zł/m 2 = zł Koszt opracyjy Kop: Kop = Kc - koszt cipła a pokryci strat przz przikai cipła przz ociploą przgrodę Kop = 50 GJ/rok 39,5 zł/gj = zł/rok Obliczi kosztu przdsięwzięcia w cyklu żywotości - LCC LCC = Kp + CRF = 0,07095 Kop CRF Wariat A - stropodach iociploy Najpirw liczymy koszt w cyklu żywotości LCC dla stau istijącgo LCC = zł Wariat B ocipli stropodachu LCC = zł Porówując koszty w cyklu żywotości LCC, korzystijszym jst ocipli stropodachu pomimo koiczości poisiia w związku z tym imałych kosztów aiżli pozostawii stropodachu w dotychczasowym stai Obliczi wartości biżącj tto - NPV oraz wwętrzj stopy zwrotu - IRR Wartość biżąca tto dla przdsięwzięcia polgającgo a ocipliu stropodachu wyosi: NPV = ,5 zł Dodatia wartość wskaźika NPV wskazuj, ż iwstycja jst opłacala. Wwętrza stopa zwrotu IRR jst miarą rtowości fiasowj przdsięwzięcia. Jst to taka wartość stopy dyskota, przy którj NPV obliczo dla całgo okrsu żywotości iwstycji jst rów zro. Iwstycja jst więc opłacala tylko wtdy, gdy wwętrza stopa zwrotu IRR jst większa od stopy dyskota. W aalizowaym przypadku IRR = 10,9% a więc więcj iż przyjęta stopa dyskota, która wyosi 5%. 22

Rachunek ekonomiczny i siły sprawcze stosowania OZE i termomodernizacji

Rachunek ekonomiczny i siły sprawcze stosowania OZE i termomodernizacji Rachuk koomiczy i siły sprawcz stosowaia OZE i trmomodrizacji M.Bogacki, S.Pasirb I. DZIAŁASZ EKONOMICZNIE WIĘC RACHUJESZ 1. Miimum koomii w Twoich dcyzjach 1.1. Kidy i o czym dcydujsz Przd ami i przd

Bardziej szczegółowo

OCHRONA PRZECIWPOŻAROWA BUDYNKÓW

OCHRONA PRZECIWPOŻAROWA BUDYNKÓW 95 V. OCHRONA PRZCWPOŻAROWA BUDYNKÓW 34 tapy rozwoju pożaru Ohroa prziwpożarowa uwzględia astępują fazy rozwoju pożaru:. Lokala iijaja pożaru i jgo arastai.. Radiayja i kowkyja wymiaa ipła między źródłm

Bardziej szczegółowo

Inwestycje. MPK = R/P = uc (1) gdzie uc - realny koszt pozyskania kapitału. Przyjmując, że funkcja produkcji ma postać Cobba-Douglasa otrzymamy: (3)

Inwestycje. MPK = R/P = uc (1) gdzie uc - realny koszt pozyskania kapitału. Przyjmując, że funkcja produkcji ma postać Cobba-Douglasa otrzymamy: (3) Dr Barłomij Rokicki Ćwiczia z Makrokoomii II Iwsycj Iwsycj są ym składikim PB, kóry wykazuj ajwiększą skłoość do flukuacji czyli wahań. Spadk popyu a dobra i usługi jaki js obsrwoway podczas rcsji zwykl

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI ZAKŁAD ELEKTROWNI I GOSPODARKI ELEKTROENERGETYCZNEJ

WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI ZAKŁAD ELEKTROWNI I GOSPODARKI ELEKTROENERGETYCZNEJ WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI ZAKŁAD ELEKTROWNI I GOSPODARKI ELEKTROENERGETYCZNEJ LABORATORIUM RACHUNEK EKONOMICZNY W ELEKTROENERGETYCE INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA

Bardziej szczegółowo

Zmiana wartości pieniądza

Zmiana wartości pieniądza Ziaa watości piiądza w czasi topa dyskotowa Wydatki i fkty astępują w óży czasi, tzba więc uwzględić fakt, ż watość piiądza ziia się w czasi, więc taka saa sua piiędzy będzi iała ią watość w óży czasi.

Bardziej szczegółowo

MMF ćwiczenia nr 1 - Równania różnicowe

MMF ćwiczenia nr 1 - Równania różnicowe MMF ćwiczia r - Rówaia różicow Rozwiązać rówaia różicow pirwszgo rzędu: y + y = y = y + y =! y = Wsk Podzilić rówai przz! i podstawić z y /( )! Rozwiązać rówaia różicow drugigo rzędu: 5 6 F F F F F (ciąg

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA OBCIĄŻENIOWA

CHARAKTERYSTYKA OBCIĄŻENIOWA Opracowani: dr inż. Ewa Fudalj-Kostrzwa CHARAKTERYSTYKA OBCIĄŻENIOWA Charaktrystyki obciążniow są wyznaczan w ramach klasycznych statycznych badań silników zarówno dla silników o zapłoni iskrowym jak i

Bardziej szczegółowo

Struktura czasowa stóp procentowych (term structure of interest rates)

Struktura czasowa stóp procentowych (term structure of interest rates) Struktura czasowa stóp procetowych (term structure of iterest rates) Wysokość rykowych stóp procetowych Na ryku istieje wiele różorodych stóp procetowych. Poziom rykowej stopy procetowej (lub omialej stopy,

Bardziej szczegółowo

WERSJA TESTU A. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LX Egzamin dla Aktuariuszy z 28 maja 2012 r. Część I. Matematyka finansowa

WERSJA TESTU A. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LX Egzamin dla Aktuariuszy z 28 maja 2012 r. Część I. Matematyka finansowa Matematyka fiasowa 8.05.0 r. Komisja Egzamiacyja dla Aktuariuszy LX Egzami dla Aktuariuszy z 8 maja 0 r. Część I Matematyka fiasowa WERJA EU A Imię i azwisko osoby egzamiowaej:... Czas egzamiu: 00 miut

Bardziej szczegółowo

AUDYT SYSTEMU GRZEWCZEGO

AUDYT SYSTEMU GRZEWCZEGO Wytycze do audytu wykoao w ramach projektu Doskoaleie poziomu edukacji w samorządach terytorialych w zakresie zrówoważoego gospodarowaia eergią i ochroy klimatu Ziemi dzięki wsparciu udzieloemu przez Isladię,

Bardziej szczegółowo

- Jeśli dany papier charakteryzuje się wskaźnikiem beta równym 1, to premia za ryzyko tego papieru wartościowego równa się wartości premii rynkowej.

- Jeśli dany papier charakteryzuje się wskaźnikiem beta równym 1, to premia za ryzyko tego papieru wartościowego równa się wartości premii rynkowej. Śrdni waŝony koszt kapitału (WACC) Spółki mogą korzystać z wilu dostępnych na rynku źródł finansowania: akcj zwykł, kapitał uprzywiljowany, krdyty bankow, obligacj, obligacj zaminn itd. W warunkach polskich

Bardziej szczegółowo

rok **: półrocze **: Podmiot korzystający ze środowiska Lp. Adres Gmina Powiat korzystania ze Miejsce/ miejsca ... środowiska

rok **: półrocze **: Podmiot korzystający ze środowiska Lp. Adres Gmina Powiat korzystania ze Miejsce/ miejsca ... środowiska WYKAZ ZAWIERAJĄCY INFORMACJE O ILOŚCI I RODZAJACH GAZÓW LUB PYŁÓW WPROWADZANYCH DO POWIETRZA, DANE, NA PODSTAWIE KTÓRYCH OKREŚLONO TE ILOŚCI, ORAZ INFORMACJE O WYSOKOŚCI NALEśNYCH OPŁAT WPROWADZANIE GAZÓW

Bardziej szczegółowo

ANALIZA FOURIEROWSKA szybkie transformaty Fouriera

ANALIZA FOURIEROWSKA szybkie transformaty Fouriera AALIZA FOURIEROWSKA szybi trasformaty Fourira dowola fuję priodyzą F( w zasi lub przstrzi (tx, ors T) moża przdstawić jao () F( b o + [ a si( + b os( ] gdzi π / T lub ω zauważmy, ż ω, jst ajiższą zęstośią

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa 08.10.2007 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. XLIII Egzamin dla Aktuariuszy z 8 października 2007 r.

Matematyka finansowa 08.10.2007 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. XLIII Egzamin dla Aktuariuszy z 8 października 2007 r. Matematyka fiasowa 08.10.2007 r. Komisja Egzamiacyja dla Aktuariuszy XLIII Egzami dla Aktuariuszy z 8 paździerika 2007 r. Część I Matematyka fiasowa WERSJA TESTU A Imię i azwisko osoby egzamiowaej:...

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 5 WPŁYW SYSTEMU OPODATKOWANIA DOCHODU NA EFEKTYWNOŚĆ PROCESU DECYZYJNEGO

ROZDZIAŁ 5 WPŁYW SYSTEMU OPODATKOWANIA DOCHODU NA EFEKTYWNOŚĆ PROCESU DECYZYJNEGO Agieszka Jakubowska ROZDZIAŁ 5 WPŁYW SYSTEMU OPODATKOWANIA DOCHODU NA EFEKTYWNOŚĆ PROCESU DECYZYJNEGO. Wstęp Skąplikowaie współczesego życia gospodarczego powoduje, iż do sterowaia procesem zarządzaia

Bardziej szczegółowo

Elementy matematyki finansowej

Elementy matematyki finansowej Elmty matmatyki fiasowj RZEDMIIOT : EFEKTYWNOŚĆ SYSTEMÓW IINFORMATYCZNYCH Elmty matmatyki fiasowj Wykład: Elmty Matmatyki Fiasowj la Wykładu Tmat: Elmty matmatyki fiasowj Zaczi czasu w oci fktywości iwstycji

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY MATEMATYKI FINANSOWEJ

PODSTAWY MATEMATYKI FINANSOWEJ PODSTAWY MATEMATYKI INANSOWEJ WZORY I POJĘCIA PODSTAWOWE ODSETKI, A STOPA PROCENTOWA KREDYTU (5) ODSETKI OD KREDYTU KWOTA KREDYTU R R- rocza stopa oprocetowaia kredytu t - okres trwaia kredytu w diach

Bardziej szczegółowo

System finansowy gospodarki

System finansowy gospodarki System fiasowy gospodarki Zajęcia r 5 Matematyka fiasowa Wartość pieiądza w czasie 1 złoty posiaday dzisiaj jest wart więcej iż 1 złoty posiaday w przyszłości, p. za rok. Powody: Suma posiadaa dzisiaj

Bardziej szczegółowo

- 5 - Załącznik nr 2. Miejsce/

- 5 - Załącznik nr 2. Miejsce/ Załącznik nr 2 Załącznik nr 2-5 - WZÓR WYKAZU ZAWIERAJĄCEGO INFORMACJE O ILOŚCI I RODZAJACH GAZÓW LUB PYŁÓW WPROWADZANYCH DO POWIETRZA, DANE, NA PODSTAWIE KTÓRYCH OKREŚLONO TE ILOŚCI, ORAZ INFORMACJE O

Bardziej szczegółowo

Zeszyty Problemowe Maszyny Elektryczne Nr 73/2005 37

Zeszyty Problemowe Maszyny Elektryczne Nr 73/2005 37 Zszyty Problmo Maszyy lktrycz Nr 7/2005 7 Tadusz Glika BOBRM Koml, Katoic ZUŻYCI NRGII LKTRYCZNJ UKŁADACH NAPĘDOYCH PRZNOŚNIKÓ TAŚMOYCH LCTRICAL NRGY CONSUMPTION BY CONVYOR BLTS DRIV SYSTM Abstract: High

Bardziej szczegółowo

40:5. 40:5 = 500000υ5 5p 40, 40:5 = 500000 5p 40.

40:5. 40:5 = 500000υ5 5p 40, 40:5 = 500000 5p 40. Portfele polis Poieważ składka jest ustalaa jako wartość oczekiwaa rzeczywistego, losowego kosztu ubezpieczeia, więc jest tym bliższa średiej wydatków im większa jest liczba ubezpieczoych Polisy grupuje

Bardziej szczegółowo

Wykład. Inwestycja. Inwestycje. Inwestowanie. Działalność inwestycyjna. Inwestycja

Wykład. Inwestycja. Inwestycje. Inwestowanie. Działalność inwestycyjna. Inwestycja Iwestycja Wykład Celowo wydatkowae środki firmy skierowae a powiększeie jej dochodów w przyszłości. Iwestycje w wyiku użycia środków fiasowych tworzą lub powiększają majątek rzeczowy, majątek fiasowy i

Bardziej szczegółowo

PRZEGLĄD METOD I TECHNIK OCENY EFEKTYWNOŚCI PROCESU PRODUKCYJNEGO REVIEW OF METHODS AND TECHNIQUES FOR ASSESSING EFFICIENCY OF THE PRODUCTION PROCESS

PRZEGLĄD METOD I TECHNIK OCENY EFEKTYWNOŚCI PROCESU PRODUKCYJNEGO REVIEW OF METHODS AND TECHNIQUES FOR ASSESSING EFFICIENCY OF THE PRODUCTION PROCESS Adam Koliński 1 PRZEGLĄD METOD I TECHNIK OCENY EFEKTYWNOŚCI PROCESU PRODUKCYJNEGO Strszczi Efktywość produkcji jst jdym z ajważijszych problmów współczsj logistyki, zarówo a poziomi opracyjym, jak i stratgiczym.

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE METODY GRAFÓW WIĄZAŃ DO MODELOWANIA PRACY ZESPOŁU PRĄDOTWÓRCZEGO W SIŁOWNI OKRĘTOWEJ

ZASTOSOWANIE METODY GRAFÓW WIĄZAŃ DO MODELOWANIA PRACY ZESPOŁU PRĄDOTWÓRCZEGO W SIŁOWNI OKRĘTOWEJ Chybowski L. Grzbiniak R. Matuszak Z. Maritim Acadmy zczcin Poland ZATOOWANIE METODY GRAFÓW WIĄZAŃ DO MODELOWANIA PRACY ZEPOŁU PRĄDOTWÓRCZEGO W IŁOWNI OKRĘTOWEJ ummary: Papr prsnts issus of application

Bardziej szczegółowo

1. WPROWADZENIE... 3 2. SPOSÓB OBLICZENIA WIELKOŚCI EMISJI... 3 3. TABLICE WIELKOŚCI WYKORZYSTYWANYCH DO OBLICZEO WSKAŹNIKÓW... 4

1. WPROWADZENIE... 3 2. SPOSÓB OBLICZENIA WIELKOŚCI EMISJI... 3 3. TABLICE WIELKOŚCI WYKORZYSTYWANYCH DO OBLICZEO WSKAŹNIKÓW... 4 Wskaźniki emisji zanieczyszczeo ze spalania paliw kotły o mocy do 5 MW t styczeo 2011 SPIS TREŚCI 1. WPROWADZENIE... 3 2. SPOSÓB OBLICZENIA WIELKOŚCI EMISJI... 3 3. TABLICE WIELKOŚCI WYKORZYSTYWANYCH DO

Bardziej szczegółowo

Viessmann. Efekt ekologiczny. Dom jednorodzinny Kosmonałty 3a 52-300 Wołów. Janina Nowicka Kosmonałty 3a 52-300 Wołów

Viessmann. Efekt ekologiczny. Dom jednorodzinny Kosmonałty 3a 52-300 Wołów. Janina Nowicka Kosmonałty 3a 52-300 Wołów Viessmann Biuro: Karkonowska 1, 50-100 Wrocław, tel./fa.:13o41o4[p1o3, e-mail:a,'a,wd[l,qw[dq][wd, www.cieplej.pl Efekt ekologiczny Obiekt: Inwestor: Wykonawca: Dom jednorodzinny Kosmonałty 3a 5-300 Wołów

Bardziej szczegółowo

PROGRAM FINANSOWANIA ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ORAZ OBIEKTÓW DOTYCZĄCYCH CYCH KOGENERACJI ZE ŚRODKÓW W SUBFUNDUSZU OPŁAT ZASTĘPCZYCH I KAR

PROGRAM FINANSOWANIA ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ORAZ OBIEKTÓW DOTYCZĄCYCH CYCH KOGENERACJI ZE ŚRODKÓW W SUBFUNDUSZU OPŁAT ZASTĘPCZYCH I KAR PROGRAM FINANSOWANIA ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ORAZ OBIEKTÓW DOTYCZĄCYCH CYCH KOGENERACJI ZE ŚRODKÓW W SUBFUNDUSZU OPŁAT ZASTĘPCZYCH I KAR NALICZANYCH W OPARCIU O USTAWĘ PRAWO ENERGETYCZNE Schemat finansowania

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Janusz Kotowicz Wydział Inżynierii i Ochrony Środowiska Politechnika Częstochowska Metodologia wyznaczania podstawowych składników przepływów

Bardziej szczegółowo

Oferta Kompanii Węglowej S.A. dla sektora ciepłownictwa

Oferta Kompanii Węglowej S.A. dla sektora ciepłownictwa Biuro Marketingu i Analiz Kompania Węglowa S.A. Oferta Kompanii Węglowej S.A. dla sektora ciepłownictwa Rynek Ciepła Systemowego IV Puławy, 10-12 luty 2015 r. 1 Schemat przedstawiający zmiany restrukturyzacyjne

Bardziej szczegółowo

69 Forum. Energia Efekt Środowisko

69 Forum. Energia Efekt Środowisko Przykłady realizacji przemysłowych otrzymania ciepła z biomasy 69 Forum Energia Efekt Środowisko Warszawa dnia 28 stycznia 2015r Prelegent Przykłady realizacji przemysłowych otrzymania ciepła z biomasy

Bardziej szczegółowo

ma rozkład złożony Poissona z oczekiwaną liczbą szkód równą λ i rozkładem wartości pojedynczej szkody takim, że Pr( Y

ma rozkład złożony Poissona z oczekiwaną liczbą szkód równą λ i rozkładem wartości pojedynczej szkody takim, że Pr( Y Zadaie. Łącza wartość szkód z pewego ubezpieczeia W = Y + Y +... + YN ma rozkład złożoy Poissoa z oczekiwaą liczbą szkód rówą λ i rozkładem wartości pojedyczej szkody takim, że ( Y { 0,,,3,... }) =. Niech:

Bardziej szczegółowo

INWESTYCJE MATERIALNE

INWESTYCJE MATERIALNE OCENA EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJI INWESTCJE: proces wydatkowaia środków a aktywa, z których moża oczekiwać dochodów pieiężych w późiejszym okresie. Każde przedsiębiorstwo posiada pewą liczbę możliwych projektów

Bardziej szczegółowo

System Aukcyjny w praktyce przykładowa kalkulacja

System Aukcyjny w praktyce przykładowa kalkulacja System Aukcyjny w praktyce przykładowa kalkulacja Aukcja Cena referencyjna < 1 MW Stare instalacje OZE Cena ref. a > 1 MW Nowa ustawa OZE + Warunek Stopień wykorzystania mocy zainstalowanej elektrycznej

Bardziej szczegółowo

WARTOŚĆ PIENIĄDZA W CZASIE

WARTOŚĆ PIENIĄDZA W CZASIE WARTOŚĆ PIENIĄDZA W CZASIE Czyiki wpływające a zmiaę watości pieiądza w czasie:. Spadek siły abywczej. 2. Możliwość iwestowaia. 3. Występowaie yzyka. 4. Pefeowaie bieżącej kosumpcji pzez człowieka. Watość

Bardziej szczegółowo

Elementy analizy ekonomicznej przedsięwzięć energooszczędnych. Szymon Liszka s.liszka@fewe.pl

Elementy analizy ekonomicznej przedsięwzięć energooszczędnych. Szymon Liszka s.liszka@fewe.pl Elementy analizy ekonomicznej przedsięwzięć energooszczędnych Szymon Liszka s.liszka@fewe.pl 1 1 Wprowadzenie do zagadnień ekonomicznych prosty okres zwrotu nakładów (Simple Payback Period - SPBP), zmiana

Bardziej szczegółowo

Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii

Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii Artykuł 6 Dyrektywy KE/91/2002 o charakterystyce energetycznej budynków wprowadza obowiązek promowania przez kraje członkowskie rozwiązań

Bardziej szczegółowo

LVIII Egzamin dla Aktuariuszy z 3 października 2011 r.

LVIII Egzamin dla Aktuariuszy z 3 października 2011 r. Komisja Egzamiacyja la Akuariuszy LIII Egzami la Akuariuszy z 3 paźzirika 0 r. Część II Mamayka ubzpiczń życiowych Imię i azwisko osoby gzamiowaj:... Czas gzamiu: 00 miu Warszawa, 3 paźzirika 0 r. Mamayka

Bardziej szczegółowo

Ankieta do opracowania "Planu Gospodarki Niskoemisyjnej na terenie Gminy Konstancin-Jeziorna"

Ankieta do opracowania Planu Gospodarki Niskoemisyjnej na terenie Gminy Konstancin-Jeziorna Ankieta do opracowania "Planu Gospodarki Niskoemisyjnej na terenie Gminy Konstancin-Jeziorna" I. CZĘŚĆ INFORMACYJNA Nazwa firmy Adres Rodzaj działalności Branża Osoba kontaktowa/telefon II. Budynki biurowe

Bardziej szczegółowo

Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii

Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii Artykuł 6 Dyrektywy KE/91/2002 o charakterystyce energetycznej budynków wprowadza obowiązek promowania przez kraje członkowskie rozwiązań

Bardziej szczegółowo

CENTRUM ENERGETYCZNO PALIWOWE W GMINIE. Ryszard Mocha

CENTRUM ENERGETYCZNO PALIWOWE W GMINIE. Ryszard Mocha CENTRUM ENERGETYCZNO PALIWOWE W GMINIE Ryszard Mocha ZASOBY ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII W POLSCE. BIOMASA Największe możliwości zwiększenia udziału OZE istnieją w zakresie wykorzystania biomasy. Załącznik

Bardziej szczegółowo

Ankieta do opracowania Planu Gospodarki Niskoemisyjnej (PGN) dla Gminy Lubliniec I. CZĘŚĆ INFORMACYJNA. Nazwa firmy. Adres. Rodzaj działalności

Ankieta do opracowania Planu Gospodarki Niskoemisyjnej (PGN) dla Gminy Lubliniec I. CZĘŚĆ INFORMACYJNA. Nazwa firmy. Adres. Rodzaj działalności Ankieta do opracowania Planu Gospodarki Niskoemisyjnej (PGN) dla Gminy Lubliniec I. CZĘŚĆ INFORMACYJNA Nazwa firmy Adres Rodzaj działalności Branża Osoba kontaktowa/telefon II. Budynki biurowe (administracyjne)

Bardziej szczegółowo

Pilotaż Programu Priorytetowego RYŚ termomodernizacja budynków jednorodzinnych

Pilotaż Programu Priorytetowego RYŚ termomodernizacja budynków jednorodzinnych Z a i n w e s t u j m y r a z e m w ś r o d o w i s k o Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Pilotaż Programu Priorytetowego RYŚ termomodernizacja budynków Paweł Bartoszewski Główny

Bardziej szczegółowo

WFOŚiGW w Katowicach jako instrument wspierania efektywności energetycznej oraz wdrażania odnawialnych źródeł energii. Katowice, 16 grudnia 2014 roku

WFOŚiGW w Katowicach jako instrument wspierania efektywności energetycznej oraz wdrażania odnawialnych źródeł energii. Katowice, 16 grudnia 2014 roku WFOŚiGW w Katowicach jako instrument wspierania efektywności energetycznej oraz wdrażania odnawialnych źródeł energii Katowice, 16 grudnia 2014 roku Wojewódzki Fundusz Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

Sposób i zasady opracowania miniaudytu energetycznego

Sposób i zasady opracowania miniaudytu energetycznego Załącznik 1 Sposób i zasady opracowania miniaudytu energetycznego Określanie ilości zużywanych nośników energii na podstawie rachunków Rozwój naszej cywilizacji, obok niewątpliwych korzyści przynosi również

Bardziej szczegółowo

Projektowanie procesu doboru próby

Projektowanie procesu doboru próby Projkowai procsu doboru próby Okrśli populacji gralj i badaj Okrśli jdoski próby 3 Okrśli wykazu badaj populacji 4 Okrśli liczbości próby 5 Wybór mody doboru próby losowgo ilosowgo Usali ko lub co moż

Bardziej szczegółowo

Michał Brzozowski Wykład 40 h Makrokonomia zaawansowana Część I: Ekonomia Montarna Dyżur: onidziałki.30 2.45, p. 409 E-mail: brzozowski@wn.uw.du.pl http://coin.wn.uw.du.pl/brzozowski lan wykładu. Czym

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczna analiza optymalizacyjno-porównawcza

Ekonomiczna analiza optymalizacyjno-porównawcza 1 Ekonomiczna analiza optymalizacyjno-porównawcza Tytuł: Porównanie wykorzystania systemów zaopatrzenia w energię cieplną (CO i CWU) alternatywnych hybrydowych - kocioł gazowy kondensacyjny i pompa ciepła

Bardziej szczegółowo

Odnawialne Źródła Energii w systemach grzewczych. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A.

Odnawialne Źródła Energii w systemach grzewczych. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Odnawialne Źródła Energii w systemach grzewczych Seminarium Planowanie energetyczne w gminach Województwa Mazowieckiego 27 listopada 2007, Warszawa Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A.

Bardziej szczegółowo

Finansowanie inwestycji z zakresu OZE i efektywności energetycznej

Finansowanie inwestycji z zakresu OZE i efektywności energetycznej Finansowanie inwestycji z zakresu OZE i efektywności energetycznej 1 NFOŚiGW System Zielonych Inwestycji część 1) Zarządzanie energią w budynkach użyteczności publicznej Dofinansowanie: - dotacja (30%

Bardziej szczegółowo

Michał Księżakowski Project Manager (Kraków, 17.02.2012)

Michał Księżakowski Project Manager (Kraków, 17.02.2012) Ekoomicze aspekty budowy biogazowi i dystrybucji biogazu Michał Księżakowski Project Maager (Kraków, 17.02.2012) Czyiki warukujące budowę biogazowi Uwarukowaia Ekoomicze Prawe Techologicze Aspekty Prawe

Bardziej szczegółowo

ANALIZA UWARUNKOWAŃ TECHNICZNO-EKONOMICZNYCH BUDOWY GAZOWYCH UKŁADÓW KOGENERACYJNYCH MAŁEJ MOCY W POLSCE. Janusz SKOREK

ANALIZA UWARUNKOWAŃ TECHNICZNO-EKONOMICZNYCH BUDOWY GAZOWYCH UKŁADÓW KOGENERACYJNYCH MAŁEJ MOCY W POLSCE. Janusz SKOREK Seminarium Naukowo-Techniczne WSPÓŁCZSN PROBLMY ROZWOJU TCHNOLOGII GAZU ANALIZA UWARUNKOWAŃ TCHNICZNO-KONOMICZNYCH BUDOWY GAZOWYCH UKŁADÓW KOGNRACYJNYCH MAŁJ MOCY W POLSC Janusz SKORK Instytut Techniki

Bardziej szczegółowo

Odnawialne Źródła Energii w systemach grzewczych. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A.

Odnawialne Źródła Energii w systemach grzewczych. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Odnawialne Źródła Energii w systemach grzewczych Seminarium Planowanie energetyczne na poziomie gmin 24 stycznia 2008, Bydgoszcz Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. BIOMASA BIOMASA DREWNO

Bardziej szczegółowo

Inwestycje w małe elektrownie wiatrowe z perspektywy Banku Ochrony Środowiska S.A.

Inwestycje w małe elektrownie wiatrowe z perspektywy Banku Ochrony Środowiska S.A. Inwestycje w małe elektrownie wiatrowe z perspektywy Banku Ochrony Środowiska S.A. II FORUM MAŁEJ ENERGETYKI WIATROWEJ WARSZAWA CENERG 13 marca 2012 r. Finansowanie OZE w BOŚ S.A. (1991-2011) Liczba [szt.]

Bardziej szczegółowo

EPIC H XX1 XX3. Styczeń 2008 DO MIKROKABLI ŚWIATŁOWODOWYCH

EPIC H XX1 XX3. Styczeń 2008 DO MIKROKABLI ŚWIATŁOWODOWYCH EPIC H XX1 XX3 Styczń 2008 Systm mikrokanalizacji Katalog wyrobów DO MIKROKABLI ŚWIATŁOWODOWYCH Intligntn rozwiązania do ochrony kabli AROT nowoczsn rozwiązania dla tlkomunikacyjnych sici przyszłości AROT

Bardziej szczegółowo

EFEKT EKOLOGICZNY. Dolnośląska Agencja Energii i Środowiska

EFEKT EKOLOGICZNY. Dolnośląska Agencja Energii i Środowiska Dolnośląska Agencja Energii i Środowiska Biuro: 51-18 Wrocław, Pełczyńska 11, tel./fax.:71-326-13-43, e-mail:cieplej@cieplej.pl, www.cieplej.pl EFEKT EKOLOGICZNY Obiekt: Przychodnia Zdrowia 52-3 Wołów,

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ŚWIADCZENIA USŁUGI DORADZTWA DLA PRZEDSIĘBIORSTW W EFIX DOM MAKLERSKI S.A.

REGULAMIN ŚWIADCZENIA USŁUGI DORADZTWA DLA PRZEDSIĘBIORSTW W EFIX DOM MAKLERSKI S.A. REGULAMIN ŚWIADCZENIA USŁUGI DORADZTWA DLA PRZEDSIĘBIORSTW W EFIX DOM MAKLERSKI S.A. Rozdział I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Rgulamin okrśla zasady świadcznia usługi doradztwa dla przdsiębiorstw w zakrsi:

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekoomiczy Uiwersytet Dziecięcy Dlaczego jede kraje są biede a ie bogate? dr Baha Kaliowska-Sufiowicz Uiwersytet Ekoomiczy w Pozaiu 23 maja 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Efekt ekologiczny modernizacji

Efekt ekologiczny modernizacji Efekt ekologiczny modernizacji Przykładowa 16 40-086 Katowice Miasto na prawach powiatu: Katowice województwo: śląskie inwestor: wykonawca opracowania: uprawnienia wykonawcy: data wykonania opracowania:

Bardziej szczegółowo

Bezkrytycznie podchodząc do tej tabeli, możemy stwierdzić, że węgiel jest najtańszym paliwem, ale nie jest to do końca prawdą.

Bezkrytycznie podchodząc do tej tabeli, możemy stwierdzić, że węgiel jest najtańszym paliwem, ale nie jest to do końca prawdą. Taryfa dla ciepła Popatrzmy na tabelkę poniżej. Przedstawiam w niej ceny energii przeliczone na 1GJ różnych paliw. Metodyka jest tu prosta; musimy znać cenę danej jednostki paliwa (tona, kg, litr, m3)

Bardziej szczegółowo

WFOŚiGW w Katowicach jako instrument wspierania efektywności energetycznej oraz wdrażania odnawialnych źródeł energii. Katowice, 16 grudnia 2014 roku

WFOŚiGW w Katowicach jako instrument wspierania efektywności energetycznej oraz wdrażania odnawialnych źródeł energii. Katowice, 16 grudnia 2014 roku WFOŚiGW w Katowicach jako instrument wspierania efektywności energetycznej oraz wdrażania odnawialnych źródeł energii Katowice, 16 grudnia 2014 roku Wojewódzki Fundusz Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXXII/340/13 RADY GMINY W KLIMONTOWIE. z dnia 30 grudnia 2013 r. w sprawie zmian w budżecie gminy na 2013 r.

UCHWAŁA NR XXXII/340/13 RADY GMINY W KLIMONTOWIE. z dnia 30 grudnia 2013 r. w sprawie zmian w budżecie gminy na 2013 r. UCHWAŁA NR XXXII/340/13 RADY GMINY W KLIMONTOWIE z dnia 30 grudnia 2013 r. w sprawi zmian w budżci gminy na 2013 r. Na podstawi art. 18 ust. 2 pkt. 4, art. 40 ust. 1, art. 41 ust. 1 i art. 42 ustawy z

Bardziej szczegółowo

woj. kujawsko-pomorskie

woj. kujawsko-pomorskie woj. kujawsko-pomorskie Oddział w Bydgoszczy, Oddział w Toruniu, Oddział we Włocławku (WFOŚiGW województwa kujawsko-pomorskiego) I. inwestycje energooszczędne, dotyczące centralnego ogrzewania i ciepłej

Bardziej szczegółowo

o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw.

o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw. SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA Warszawa, dia 12 listopada 2013 r. Druk r 487 MARSZAŁEK SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Pa Bogda BORUSEWICZ MARSZAŁEK SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Zgodie

Bardziej szczegółowo

Tabela 1. Tabela z informacjami ogólnymi odnośnie jednostki przekazującej sprawozdanie z Programu ochrony powietrza

Tabela 1. Tabela z informacjami ogólnymi odnośnie jednostki przekazującej sprawozdanie z Programu ochrony powietrza Wytyczne do sprawozdania z realizacji Programu ochrony powietrza dla strefy miasto Opole, ze względu na przekroczenie poziomów dopuszczalnych pyłu PM10 oraz poziomu docelowego benzo(a)pirenu wraz z planem

Bardziej szczegółowo

Agnieszka Sobolewska Dyrektor Biura WFOŚiGW w Szczecinie

Agnieszka Sobolewska Dyrektor Biura WFOŚiGW w Szczecinie Agnieszka Sobolewska Dyrektor Biura WFOŚiGW w Szczecinie Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Szczecinie istnieje nieprzerwanie od 1993 roku. Działa na mocy Ustawy Prawo Ochrony

Bardziej szczegółowo

Wartość przyszła FV. Zmienna wartość pieniądza w czasie. złotówka w garści jest warta więcej niŝ złotówka spodziewana w przyszłości

Wartość przyszła FV. Zmienna wartość pieniądza w czasie. złotówka w garści jest warta więcej niŝ złotówka spodziewana w przyszłości Zmiea wartość pieiądza w czasie Zmiea wartość pieiądza w czasie Zmiea wartość pieiądza w czasie jeda z podstawowych prawidłowości wykorzystywaych w fiasach polegająca a tym, Ŝe: złotówka w garści jest

Bardziej szczegółowo

kwartał/rok: Podmiot korzystający ze środowiska Lp. Adres Gmina Powiat Adres: korzystania ze Miejsce/ miejsca Nr kierunkowy/telefon/fax: środowiska

kwartał/rok: Podmiot korzystający ze środowiska Lp. Adres Gmina Powiat Adres: korzystania ze Miejsce/ miejsca Nr kierunkowy/telefon/fax: środowiska Nazwa: WZÓR Załącznik Nr 2 WYKAZ ZAWIERAJĄCY INFORMACJE O ILOŚCI I RODZAJACH GAZÓW LUB PYŁÓW WPROWADZANYCH DO POWIETRZA ORAZ DANE, NA PODSTAWIE KTÓRYCH OKREŚLONO TE ILOŚCI. REGON: WPROWADZANIE GAZÓW LUB

Bardziej szczegółowo

łączenie budynków w do miejskiej sieci ciepłowniczej

łączenie budynków w do miejskiej sieci ciepłowniczej Błękitne Niebo nad Starówk wką ograniczenie niskiej emisji w Żorach przez podłą łączenie budynków w do miejskiej sieci ciepłowniczej Piotr Kukla Fundacja na rzecz Efektywnego Wykorzystania Energii e-mail:

Bardziej szczegółowo

Koszty energetyki jądrowej Kalkulator kosztów Władysław Mielczarski

Koszty energetyki jądrowej Kalkulator kosztów Władysław Mielczarski Koszty energetyki jądrowej Kalkulator kosztów Władysław Mielczarski W dniu 26 września 212 odbyła się w Ministerstwie Gospodarki dyskusja na temat energetyki jądrowej i kosztów energii z tego typu elektrowni.

Bardziej szczegółowo

Programy wsparcia i finansowanie instalacji OZE w Polsce, w aspekcie nowej ustawy OZE mgr Joanna Kawa

Programy wsparcia i finansowanie instalacji OZE w Polsce, w aspekcie nowej ustawy OZE mgr Joanna Kawa Programy wsparcia i finansowanie instalacji OZE w Polsce, w aspekcie nowej ustawy OZE mgr Joanna Kawa Programy wsparcia i finansowanie instalacji odnawialnych źródeł energii w Polsce, w aspekcie nowej

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczna i środowiskowa analiza porównawcza energii budynku z wykorzystaniem programu ArCADia-TERMO. oraz obliczenia na potrzeby dotacji z NFOŚiGW

Ekonomiczna i środowiskowa analiza porównawcza energii budynku z wykorzystaniem programu ArCADia-TERMO. oraz obliczenia na potrzeby dotacji z NFOŚiGW 1 wszelkie prawa zastrzeżone Maj 2014 r. Ekonomiczna i środowiskowa analiza porównawcza energii budynku z wykorzystaniem programu ArCADia-TERMO oraz obliczenia na potrzeby dotacji z NFOŚiGW Wydane w dniu

Bardziej szczegółowo

Jak obliczać podstawowe wskaźniki statystyczne?

Jak obliczać podstawowe wskaźniki statystyczne? Jak obliczać podstawowe wskaźiki statystycze? Przeprowadzoe egzamiy zewętrze dostarczają iformacji o tym, jak ucziowie w poszczególych latach opaowali umiejętości i wiadomości określoe w stadardach wymagań

Bardziej szczegółowo

Analiza porównawcza systemów zaopatrzenia w energię dla CO i CWU.

Analiza porównawcza systemów zaopatrzenia w energię dla CO i CWU. 1 Analiza porównawcza systemów zaopatrzenia w energię dla CO i CWU. 1. Opis systemów zapotrzebowania w energię do analizy porównawczej Lp. Nazwa systemu Wariant projektowany Wariant alternatywny 1 System

Bardziej szczegółowo

Optymalizacja sieci powiązań układu nadrzędnego grupy kopalń ze względu na koszty transportu

Optymalizacja sieci powiązań układu nadrzędnego grupy kopalń ze względu na koszty transportu dr hab. iż. KRYSTIAN KALINOWSKI WSIiZ w Bielsku Białej, Politechika Śląska dr iż. ROMAN KAULA Politechika Śląska Optymalizacja sieci powiązań układu adrzędego grupy kopalń ze względu a koszty trasportu

Bardziej szczegółowo

VII Międzynarodowej Konferencji CIEPŁOWNICTWO 2010 Wrocław

VII Międzynarodowej Konferencji CIEPŁOWNICTWO 2010 Wrocław VII Międzynarodowej Konferencji CIEPŁOWNICTWO 2010 Wrocław Produkcja energii przez Fortum: 40% źródła odnawialne, 84% wolne od CO 2 Produkcja energii Produkcja ciepła Hydro power 37% Biomass fuels 25%

Bardziej szczegółowo

Przykład obliczeń na I półrocze 2012 roku

Przykład obliczeń na I półrocze 2012 roku Przykład obliczeń na I półrocze 2012 roku 1 - Kocioł gazowy centralnego ogrzewania w aptece spalił 500 m3 gazu - (tabela I.V.1.) Obliczenia: Stawka za spalenie 1 000 000 m3 gazu wynosi w 2012 roku 1233,19

Bardziej szczegółowo

MODEL ENERGETYCZNY GMINY. Ryszard Mocha

MODEL ENERGETYCZNY GMINY. Ryszard Mocha MODEL ENERGETYCZNY GMINY Ryszard Mocha PAKIET 3X20 Załącznik I do projektu dyrektywy ramowej dotyczącej promocji wykorzystania odnawialnych źródeł energii : w 2020 roku udział energii odnawialnej w finalnym

Bardziej szczegółowo

Arkusz danych do wykonania audytu energetycznego budynku

Arkusz danych do wykonania audytu energetycznego budynku Arkusz danych do wykonania audytu energetycznego budynku Dane ogólne budynku 1 Właściciel budynku (podmiot występujący o kredyt) - proszę podać dokładne dane wspólnoty mieszkaniowej, spółdzielni, samorządu,

Bardziej szczegółowo

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A.

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach Toruń, 22 kwietnia 2008 Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Zrównoważona polityka energetyczna Długotrwały rozwój przy utrzymaniu

Bardziej szczegółowo

Możliwości wsparcia przez WFOŚiGW w Gdańsku instalacji wykorzystujących biomasę. Wierzchowo 2-3.10.2014r.

Możliwości wsparcia przez WFOŚiGW w Gdańsku instalacji wykorzystujących biomasę. Wierzchowo 2-3.10.2014r. Możliwości wsparcia przez WFOŚiGW w Gdańsku instalacji wykorzystujących biomasę Wierzchowo 2-3.10.2014r. Zespół ds. Poszanowania Energii W ramach struktury organizacyjnej Funduszu powołana została komórka

Bardziej szczegółowo

MATEMATYKA (poziom podstawowy) przykładowy arkusz maturalny wraz ze schematem oceniania dla klasy II Liceum

MATEMATYKA (poziom podstawowy) przykładowy arkusz maturalny wraz ze schematem oceniania dla klasy II Liceum MATEMATYKA (poziom podstawowy) przykładowy arkusz maturaly wraz ze schematem oceiaia dla klasy II Liceum Propozycja zadań maturalych sprawdzających opaowaie wiadomości i umiejętości matematyczych z zakresu

Bardziej szczegółowo

Część I Kilka słów wstępu streszczanie tego, co znajdziesz w literaturze ekonomicznej.

Część I Kilka słów wstępu streszczanie tego, co znajdziesz w literaturze ekonomicznej. METODY WYLICZANIA CEN. /odcinek I / Część I Kilka słów wstępu streszczanie tego, co znajdziesz w literaturze ekonomicznej. Poprawnie wyznaczony poziom cen twojej produkcji lub usług, to podstawa sukcesu

Bardziej szczegółowo

ANALIZA MOŻLIWOŚCI RACJONALNEGO WYKORZYSTANIA WYSOKOEFEKTYWNYCH SYSTEMÓW ALTERNATYWNYCH ZAOPATRZENIA W ENERGIĘ I CIEPŁO

ANALIZA MOŻLIWOŚCI RACJONALNEGO WYKORZYSTANIA WYSOKOEFEKTYWNYCH SYSTEMÓW ALTERNATYWNYCH ZAOPATRZENIA W ENERGIĘ I CIEPŁO ANALIZA MOŻLIWOŚCI RACJONALNEGO WYKORZYSTANIA WYSOKOEFEKTYWNYCH SYSTEMÓW ALTERNATYWNYCH ZAOPATRZENIA W ENERGIĘ I CIEPŁO Tytuł: Budynek przedszkola Chorzelów, gmina Mielec, dz. Nr ewid. 1266/2 Mielec, 2013-12-15

Bardziej szczegółowo

Farmakokinetyka furaginy jako przykład procesu pierwszego rzędu w modelu jednokompartmentowym zawierającym sztuczną nerkę jako układ eliminujący lek

Farmakokinetyka furaginy jako przykład procesu pierwszego rzędu w modelu jednokompartmentowym zawierającym sztuczną nerkę jako układ eliminujący lek 1 Matriał tortyczny do ćwicznia dostępny jst w oddzilnym dokumnci, jak równiż w książc: Hrmann T., Farmakokintyka. Toria i praktyka. Wydawnictwa Lkarski PZWL, Warszawa 2002, s. 13-74 Ćwiczni 6: Farmakokintyka

Bardziej szczegółowo

Programy priorytetowe NFOŚiGW wspierające rozwój OZE

Programy priorytetowe NFOŚiGW wspierające rozwój OZE Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Programy priorytetowe NFOŚiGW wspierające rozwój OZE Agnieszka Zagrodzka Dyrektor Departament Ochrony Klimatu Płock, 3 luty 2014 r. Narodowy Fundusz

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa 06.10.2008 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. XLVII Egzamin dla Aktuariuszy z 6 października 2008 r.

Matematyka finansowa 06.10.2008 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. XLVII Egzamin dla Aktuariuszy z 6 października 2008 r. Komisja Egzamiacyja dla Aktuariuszy XLVII Egzami dla Aktuariuszy z 6 paździerika 2008 r. Część I Matematyka fiasowa WERSJA TESTU A Imię i azwisko osoby egzamiowaej:... Czas egzamiu: 00 miut . Kredytobiorca

Bardziej szczegółowo

Składka ubezpieczeniowa

Składka ubezpieczeniowa Przychody zakładów ubezpieczeń Przychody i wydatki zakładów ubezpieczeń Składka ubezpieczeiowa 60-95 % Przychody z lokat 5-15 % Przychody z reasekuracji 5-30 % Wydatki zakładów ubezpieczeń Odszkodowaia

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczna analiza optymalizacyjno porównawcza możliwości wykorzystania systemów alternatywnych zaopatrzenia w energię i ciepło

Ekonomiczna analiza optymalizacyjno porównawcza możliwości wykorzystania systemów alternatywnych zaopatrzenia w energię i ciepło Ekonomiczna analiza optymalizacyjno porównawcza możliwości wykorzystania systemów alternatywnych zaopatrzenia w energię i ciepło Dla budynku Centrum Leczenia Oparzeń Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego

Bardziej szczegółowo

Wdrażanie efektywnych rozwiązań na przykładach technologii wykorzystujących OZE w służbie zdrowia

Wdrażanie efektywnych rozwiązań na przykładach technologii wykorzystujących OZE w służbie zdrowia Wdrażanie efektywnych rozwiązań na przykładach technologii wykorzystujących OZE w służbie zdrowia Robert Midera Manager Produktu Działu Projektów Inwestycyjnych Grupa Viessmann informacje ogólne Kompletny

Bardziej szczegółowo

Katowicki Węgiel Sp. z o.o. CHARAKTERYSTYKA PALIW KWALIFIKOWANYCH PRODUKOWANYCH PRZEZ KATOWICKI WĘGIEL SP. Z O.O.

Katowicki Węgiel Sp. z o.o. CHARAKTERYSTYKA PALIW KWALIFIKOWANYCH PRODUKOWANYCH PRZEZ KATOWICKI WĘGIEL SP. Z O.O. CHARAKTERYSTYKA PALIW KWALIFIKOWANYCH PRODUKOWANYCH PRZEZ KATOWICKI WĘGIEL SP. Z O.O. W 2000r. Katowicki Holding Węglowy i Katowicki Węgiel Sp. z o.o. rozpoczęli akcję informacyjną na temat nowoczesnych

Bardziej szczegółowo

Zał.3B. Wytyczne w zakresie określenia ilości ograniczenia lub uniknięcia emisji zanieczyszczeń do powietrza

Zał.3B. Wytyczne w zakresie określenia ilości ograniczenia lub uniknięcia emisji zanieczyszczeń do powietrza Zał.3B Wytyczne w zakresie określenia ilości ograniczenia lub uniknięcia emisji zanieczyszczeń do powietrza Wrocław, styczeń 2014 SPIS TREŚCI 1. Wytyczne w zakresie określenia ilości ograniczenia lub uniknięcia

Bardziej szczegółowo

Bank Ochrony Środowiska S.A. jako instytucja wspierająca inwestycje środowiskowe

Bank Ochrony Środowiska S.A. jako instytucja wspierająca inwestycje środowiskowe UNIA EUROPEJSKA FUNDUSZ SPÓJNOŚCI EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO Bank Ochrony Środowiska S.A. jako instytucja wspierająca inwestycje środowiskowe 24 listopada 2010 r. Bank Ochrony Środowiska Krzysztof

Bardziej szczegółowo

Analiza możliwości racjonalnego wykorzystania systemów alternatywnych zaopatrzenia w energię i ciepło.

Analiza możliwości racjonalnego wykorzystania systemów alternatywnych zaopatrzenia w energię i ciepło. 1 Analiza możliwości racjonalnego wykorzystania systemów alternatywnych zaopatrzenia w energię i ciepło. 1. Zestawienie rocznego zapotrzebowania na energię użytkową 1.1. Zestawienie rocznego zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

Zestawienie wzorów i wskaźników emisji substancji zanieczyszczających wprowadzanych do powietrza.

Zestawienie wzorów i wskaźników emisji substancji zanieczyszczających wprowadzanych do powietrza. Zestawienie wzorów i wsźników emisji substancji zanieczyszczających wprowadzanych do. Zestawienie wzorów i wsźników emisji substancji zanieczyszczających wprowadzanych do Spis treści: Ograniczenie lub

Bardziej szczegółowo

Audyt Energetyczny Co to jest audyt? Audyt energetyczny jest to opracowanie określające zakres i parametry techniczne oraz ekonomiczne przedsięwzięcia termomodernizacyjnego wraz ze wskazaniem rozwiązania

Bardziej szczegółowo

Tw: (O promieniu zbieżności R szeregu potęgowego ) Jeżeli istnieje granica. to R = ) ciąg liczb zespolonych

Tw: (O promieniu zbieżności R szeregu potęgowego ) Jeżeli istnieje granica. to R = ) ciąg liczb zespolonych Automatya i Rootya Aaliza Wyład dr Adam Ćmil cmil@agh.du.pl SZEREGI POTĘGOWE ( c ciąg licz zspoloych c ( z z - szrg potęgowy, gdzi ( c - ciąg współczyiów szrgu, z C - środ, ctrum (ustalo, z C - zmia. Dla

Bardziej szczegółowo

Analiza środowiskowo-ekonomiczna

Analiza środowiskowo-ekonomiczna 1 Analiza środowiskowo-ekonomiczna Otwock, 2015-05-11 2 Spis treści: 1. Dane budynku 2. Opis systemów zapotrzebowania w energię do analizy porównawczej 3. Wykresy porównawcze zużycia nośników energii 4.

Bardziej szczegółowo

Rozdział 5. Kotłownie lokalne i przemysłowe

Rozdział 5. Kotłownie lokalne i przemysłowe ZZAAŁŁO ŻŻEENNIIAA DDO PPLLAANNUU ZZAAO PPAATTRRZZEENNIIAA W CCIIEEPPŁŁO,,, EENNEERRGIIĘĘ EELLEEKTTRRYYCCZZNNĄĄ II PPAALLIIWAA GAAZZOWEE MIIAASSTTAA ŻŻAAGAAŃŃ Rozdział 5 Kotłownie lokalne i przemysłowe

Bardziej szczegółowo