Doświadczenia i wyzwania integracji europejskiej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Doświadczenia i wyzwania integracji europejskiej"

Transkrypt

1 Marek Belka Prezes Narodowego Banku Polskiego Doświadczenia i wyzwania integracji europejskiej Jelenia Góra / kwiecień 2015

2 2 Plan prezentacji 1 Okres transformacji. 2 Integracja polskiej gospodarki z Unią Europejską. 3 Sytuacja gospodarcza w okresie kryzysu. 4 Ekonomiczne wyzwania związane z wprowadzeniem euro.

3 3 1 Okres transformacji.

4 Okres transformacji Transformacja polskiej gospodarki była silnie powiązana z procesem integracji z Unią Europejską Terapia szokowa Shock Therapy Stabilizacja Przed akcesją do UE 4 czerwca 1989 r. pierwsze po wojnie wolne wybory 1989 liberalizacja cen usztywnienie kursu USD/PLN (jako kotwica antyinflacyjna) dewaluacja złotego, a następnie wprowadzenie pełzającej dewaluacji (sprzyjającej konkurencyjności eksportu oraz dezinflacji). Redukcja zadłużenia zagranicznego: 1991 Klub Paryski, 1994 Klub Londyński wprowadzenie pełzającego pasma dla kursu złotego oraz zewnętrznej wymienialności złotego przystąpienie do OECD przyjęcie przez NBP strategii bezpośredniego celu inflacyjnego wprowadzenie płynnego kursu złotego stały cel inflacyjny na poziomie 2,5% (+/- 1 pkt proc.). 1 maja 2004 r. przystąpienie do UE 1989 umowa w sprawie handlu oraz współpracy handlowej i gospodarczej z Europejską Wspólnotą Gospodarczą 1991 podpisanie Układu Europejskiego wniosek o członkostwo w UE początek negocjacji akcesyjnych z UE zakończenie negocjacji.

5 sty 91 sty 93 sty 95 sty 97 sty 99 sty 01 sty 03 sty 05 r/r, w % Okres transformacji. 5 i można ją ocenić jako sukces Zmiany poziomu cen w Polsce Między 1988 r. a 2004 r: Udział sektora publicznego w całkowitym zatrudnieniu zmniejszył się z 75% do 30% Inflacja (CPI) Stopa referencyjna NBP Roczna stopa inflacji obniżyła się z 58% do 4,4%. Eksport dóbr w relacji do PKB wzrósł z 20% do 29,2%. Udział UE-15 w eksporcie dóbr zwiększył się z 41% do 67% W 2003 r. 77% Polaków zagłosowało w narodowym referendum za przystąpieniem Polski do UE. 0 Źródło: NBP.

6 Estonia Polska Słowenia Węgry Rumunia Bułgaria Czechy Słowacja Okres transformacji. 6 ponieważ doprowadziła do poprawy standardu życia w tempie rzadko spotykanym w innych gospodarkach. PKB per capita wybranych gospodarkach (w USD wg parytetu siły nabywczej, 1990=100) USD USD Źródło: Penn World Tables.

7 7 2 Integracja polskiej gospodarki z Unią Europejską.

8 Inne Inne Integracja polskiej gospodarki z Unią Europejską. 8 Polska gospodarka jest silnie powiązana z gospodarką UE pod względem handlu zagranicznego Udziały w eksporcie Polski (2013) Udziały w imporcie Polski (2013) 25% DE 25% Strefa Euro area euro UE EU bez excl. strefy Euro euro area Reszta ROW świata 32% DE 26% Euro Strefa area euro EU UE excl. bez strefy Euro euro area ROW Reszta świata 27% FR 28% NL 23% NL SK ES AT BE IT 14% BE SK AT ES FR IT Źródło: Eurostat, obliczenia NBP.

9 Integracja polskiej gospodarki z Unią Europejską. 9 czemu sprzyja znaczący napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych Ponad 90% zasobu BIZ pochodzi z UE. Ankieta UNCTAD wskazuje, że Polska jest na 14. miejscu spośród potencjalnych odbiorców BIZ w latach i zajmuje najwyższe miejsce wśród nowych krajów członkowskich. mld EUR Pochodzenie zasobu BIZ (2012) 80 Polska Czechy Węgry Rumunia Słowacja Bułgaria % PKB Strefa euro (L) UE poza strefą euro (L) Reszta świata (L) Całkowite BIZ (P) Źródło: Eurostat, obliczenia NBP.

10 Integracja polskiej gospodarki z Unią Europejską. 10 o zdywersyfikowanej strukturze. Zasób przyjmowanych BIZ według sektorów (2012) Zasób przyjmowanych BIZ według krajów pochodzenia (2012) 5% 25% 32% AT 3% UK 4% Reszta świata 20% DE 15% NL 15% 14% 24% Przetwórstwo przemysłowe Pośrednictwo finansowe Handel i naprawy Budownictwo US 5% SE 5% ES 5% IT 6% LU 10% FR 12% Źródło: OECD.

11 Integracja polskiej gospodarki z Unią Europejską. 11 Znacząca skala napływu funduszy unijnych przyczyniła się do zwiększenia inwestycji prywatnych i publicznych mld EUR 7 Cohesion Fundusz Fund Spójności Napływ funduszy unijnych 25 % r/r Inwestycje w polskiej gospodarce Nakłady brutto na śr. trwałe mieszkaniowe European Europejski Regional Fundusz Development Rozwoju Regionalnego Fund Common Wspólna Agricultural Polityka Rolna Development Fund European Europejski Social Fundusz Społeczny EU Saldo transfers transferów balance unijnych Nakłady brutto na śr. trwałe publiczne Nakłady brutto na śr. trwałe przedsiębiorstw Nakłady brutto na środki trwałe Źródło: NBP. Źródło: dane GUS, szacunki NBP na podstawie modelu NECMOD.

12 Integracja polskiej gospodarki z Unią Europejską. 12 oraz rozwoju Polski i tworzenia kapitału ludzkiego W latach niemal 60% funduszy unijnych zostało przeznaczone na budowę i modernizację podstawowej infrastruktury: oczyszczalni ścieków oraz sieci dróg (zbudowano lub zmodernizowano ponad 10 tys. km dróg). Unijna polityka spójności sprzyjała też zwiększeniu innowacyjności, nakładów na badania i rozwój oraz przedsiębiorczości. Wpływ netto funduszy spójności na poziom PKB w ramach perspektywy finansowej na lata szacuje się na poziomie 4-5% na koniec okresu wydatkowania. IDEA!

13 Integracja polskiej gospodarki z Unią Europejską. 13 co poprawiło konkurencyjność polskiego sektora wytwórczego i zmieniło strukturę eksportu. 100% 90% Struktura polskiego eksportu towarów 13% 11% 16% 190 Udział w światowym eksporcie dóbr i usług (1995=100) 80% 70% 60% 50% 22% 23% 43% 42% % 30% 20% 10% 0% 40% 18% 16% 25% 22% Dobra nieklasyfikowane Dobra wysokich technologii Dobra średnich technologii Dobra niskich technologii Dobra praco- i surowcochłonne Niemcy Germany France Francja United Wielka Kingdom Brytania Włochy Italy Spain Hiszpania Ireland Irlandia Polska Poland Portugalia Greece Grecja Źródło: dane UNCTAD, obliczenia NBP. Źródło: Eurostat.

14 Integracja polskiej gospodarki z Unią Europejską. 14 Polska jest również silnie powiązana z UE poprzez sektor bankowy Polski system bankowy jest głównie w rękach podmiotów zagranicznych. Należności zagraniczne banków w Polsce uwzględnionych w statystyce Banku Rozliczeń Międzynarodowych są równe 63% polskiego PKB: 83% tych należności to aktywa filii banków z innych krajów Europy oraz finansowanie transgraniczne od banków europejskich. 8% 6% Struktura własnościowa polskiego sektora bankowego w 2013 r. (% aktywów) 5% 9% 4% 8% 11% 12% 37% Aktywa krajowe Włochy Niemcy Holandia Hiszpania USA Źródło: KNF.

15 Integracja polskiej gospodarki z Unią Europejską. 15 oraz dużą skalę migracji do krajów UE-15, zwłaszcza do Wielkiej Brytanii, od momentu akcesji do UE. Najpopularniejsze kierunki emigracji to Wielka Brytania, Niemcy i Irlandia. Badania wskazują, że Wielka Brytania przyciąga wykształconych imigrantów (w 2007 r. 26% polskich imigrantów w tym kraju miało wyższe wykształcenie). W latach imigranci z Europejskiego Obszaru Gospodarczego w Wielkiej Brytanii płacili przeciętnie o 34% więcej podatków, niż otrzymywali transferów (Dustman i in. 2013) tys. Emigracja z Polski do Niemiec, Irlandii, Holandii i Wielkiej Brytanii ( ) DE IE NL UK Źródło: Eurostat.

16 16 3 Sytuacja gospodarcza w okresie kryzysu.

17 POL SWE SVK DEU AUT BEL EST FRA LTU BGR CZE DNK NLD HUN FIN IRL LVA ESP ITA CYP SVN GRC Sytuacja gospodarcza w okresie kryzysu. 17 Polska gospodarka relatywnie dobrze poradziła sobie ze światowym kryzysem dzięki trzem głównym czynnikom 15 Skumulowany wzrost PKB w wybranych krajach UE, Źródło: Bank Światowy.

18 Odchylenie standardowe luki popytowej ( ) Dług sektora prywatnego w 2012 r. (w % PKB) Sytuacja gospodarcza w okresie kryzysu. 18 Po pierwsze, właściwa polityka makroekonomiczna sprzyjała stabilności gospodarczej (luka popytowa, inflacja), a odpowiednia polityka regulacyjna hamowała nadmierny wzrost zadłużenia Limit 60% (kryterium fiskalne z Maastricht) Próg 133% na 2014 r. (procedura dotycząca zakłóceń równowagi makroekonomicznej, Macroeconomic Imbalance Procedure) Odchylenie standardowe miesięcznych wskaźników HICP (r/r, ) Źródło: Eurostat, OECD. PL PL Dług publiczny w krajach UE w 2013 r. (w % PKB) Źródło: Eurostat.

19 EUR/PLN Sytuacja gospodarcza w okresie kryzysu. 19 Po drugie, płynny kurs złotego zamortyzował wpływ kryzysu na gospodarkę poprzez zwiększenie (cenowej) konkurencyjności polskich produktów... 5,0 Kurs Average graniczny threshold opłacalności exchange eksportu rate Przedział Confidence ufności interval dla for kursu the treshold granicznego rate Faktyczny Actual exchange kurs EUR/PLN rate 4,5 4,0 3,5 3,0 Źródło: Eurostat. * Kurs graniczny opłacalności eksportu ustalany jest jako średnia z odpowiedzi na pytanie ankiety skierowanej do przedsiębiorstw w ramach badań koniunktury NBP (Szybki Monitoring NBP).

20 mar 09 cze 09 wrz 09 gru 09 mar 10 cze 10 wrz 10 gru 10 mar 11 cze 11 wrz 11 gru 11 mar 12 cze 12 wrz 12 gru 12 mar 13 cze 13 Sytuacja gospodarcza w okresie kryzysu. 20 Po trzecie, polski sektor bankowy jest dobrze dokapitalizowany i ma wysoką płynność. Banking Zysk netto sector sektora net bankowego profit (lhs) (L) Polski sektor bankowy jest dobrze dokapitalizowany i rentowny oraz ma wysoką płynność. 4,5 4,0 mld zł Capital Współczynnik adequacy adekwatności ratio (rhs) kapitałowej (P) % Główne ryzyko dla stabilności finansowej, tj. szybki wzrost kredytów denominowanych w walutach obcych, zostało wyeliminowane. 3,5 3,0 2,5 2,0 1, Warto wskazać, że zyski polskich filii stanowią obecnie istotną część skonsolidowanych zysków niektórych europejskich grup bankowych. 1,0 0,5 0, Źródło: KNF.

21 21 4 Ekonomiczne wyzwania związane z wprowadzeniem euro.

22 Ekonomiczne wyzwania związane z wprowadzeniem euro. 22 Jako państwo członkowskie z derogacją, Polska podjęła decyzję o przyjęciu euro. Dlatego też pytanie nie brzmi czy, ale kiedy Polska powinna wprowadzić europejską walutę.

23 Ekonomiczne wyzwania związane z wprowadzeniem euro. 23 Nasze poglądy dotyczące wprowadzenia euro zmieniły się pod wpływem kryzysu: Przed kryzysem: Po kryzysie: Przyjęcie euro oznacza: spadek stóp procentowych, redukcję ryzyka kursowego, zmniejszenie kosztów transakcyjnych, wzrost stabilności makroekonomicznej. Reformy otoczenia instytucjonalnego strefy euro stanowią dodatkowy aspekt analiz dotyczących przyjęcia euro. Doświadczenia niektórych państw wskazują, że akcesja do strefy euro może prowadzić do akumulacji istotnych nierównowag makroekonomicznych. Wniosek: wprowadzenie euro przełoży się na przyspieszenie tempa wzrostu i podniesienie poziomu rozwoju gospodarczego. Wniosek: wprowadzenie euro jest szansą na przyspieszenie tempa wzrostu i podniesienie poziomu rozwoju gospodarczego.

24 Ekonomiczne wyzwania związane z wprowadzeniem euro. 24 Obecnie możemy zidentyfikować cztery główne wyzwania związane z przyjęciem euro. Główne wyzwania związane z członkostwem w strefie euro: Realna i nominalna konwergencja Konkurencyjność strukturalna Asymetria strukturalna Mechanizmy dostosowawcze

25 Ekonomiczne wyzwania związane z wprowadzeniem euro. 25 Pierwsze wyzwanie związane jest z procesem konwergencji. Główne wyzwania związane z członkostwem w strefie euro: Realna i nominalna konwergencja Konkurencyjność strukturalna Asymetria strukturalna Mechanizmy dostosowawcze

26 Ekonomiczne wyzwania związane z wprowadzeniem euro. 26 Ponieważ realnej konwergencji towarzyszy zwykle konwergencja poziomu cen (aprecjacja realnego kursu walutowego) PKB per capita (wg parytetu siły nabywczej) Poziom cen (wg parytetu siły nabywczej) LV PL EE PT EL* SK SI CY MT ES IT FR FI BE DE IE NL AT 50 PL LV SK EE MT SI PT EL CY ES IT DE IE NL AT FR BE LU FI Źródło: Eurostat.

27 Ekonomiczne wyzwania związane z wprowadzeniem euro. 27 a naturalna stopa procentowa jest w Polsce wyższa niż w strefie euro, poziom stóp procentowych EBC może być zbyt niski dla Polski Trójkąt niemożności dla gospodarek doganiających, będących w unii monetarnej: konwergencja cen (aprecjacja realnego kursu walutowego), konwergencja realna (wyższa naturalna stopa procentowa), unia monetarna (wspólny poziom nominalnych stóp procentowych i sztywny kurs walutowy). Wyższa naturalna stopa procentowa Wspólna polityka monetarna byłaby prawdopodobnie zbyt luźna dla Polski. Unia monetarna Aprecjacja realnego kursu

28 Ekonomiczne wyzwania związane z wprowadzeniem euro. 28 co może powodować powstawanie nierównowag makroekonomicznych, zwłaszcza w postaci bańki na rynku nieruchomości. Doświadczenia Hiszpanii i Irlandii: Głównym ryzykiem związanym ze zbyt niskim poziomem stóp procentowych jest powstanie bańki kredytowej w sektorze nieruchomości. Spadek stóp procentowych w Hiszpanii i Irlandii po przyjęciu euro był jednym z czynników prowadzących do narastania baniek na rynku nieruchomości. W obu państwach dostosowania były bardzo bolesne Nominalne ceny nieruchomości (1999=100) Boom Bust Wniosek: Przedwczesne przyjęcie euro może prowadzić do powstania znaczących nierównowag ekonomicznych DE IE ES Źródło: Eurostat.

29 Ekonomiczne wyzwania związane z wprowadzeniem euro. 29 Realna i nominalna konwergencja: wyzwanie. Poziom stóp procentowych ustalany przez EBC będzie zbyt niski w stosunku do potrzeb polskiej gospodarki. Stwarza to ryzyko powstawania i narastania nierównowag makroekonomicznych w formie bańki na rynku nieruchomości, nadmiernej aprecjacji realnego kursu walutowego i deficytu na rachunku obrotów bieżących.

30 Ekonomiczne wyzwania związane z wprowadzeniem euro. 30 Drugie wyzwanie związane jest z konkurencyjnością strukturalną. Główne wyzwania związane z członkostwem w strefie euro: Realna i nominalna konwergencja Konkurencyjność strukturalna Asymetria strukturalna Mechanizmy dostosowawcze

31 Ekonomiczne wyzwania związane z wprowadzeniem euro. 31 Pomimo, że udział Polski w światowym handlu zwiększył się w ciągu ostatnich dwudziestu lat 120 Udział eksportu dóbr i usług w światowym handlu (1999=100, UE 15) 300 Udział eksportu dóbr i usług w światowym handlu (1999=100, UE 10) DE FR IT ES NL AT FI PT SE UK PL HU CZ SK SL RO BG EE LV LT Źródło: Eurostat.

32 Ekonomiczne wyzwania związane z wprowadzeniem euro. 32 wzrost ten jest efektem konkurencyjności cenowej, a nie strukturalnej Stopień zaawansowania technologicznego eksportu (2012) 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% IE NE BE FR GR EA DE ES FI AT PL IT PT Wysokie technologie Średnie technologie Niskie technologie Źródło: UNCTAD.

33 Ekonomiczne wyzwania związane z wprowadzeniem euro. 33 co wynika z umiarkowanego poziomu innowacji w Polsce. 0,8 Europejski Ranking Innowacyjności (Innovation Union Scoreboard) 0,7 0,6 0,5 0,4 0,3 0,2 0,1 0,0 BG LV RO PL LT MT SK HU EL PT ES CZ IT CY EE SI EU FR AT IE UK BE NL LU FI DE DK SE skromni innowatorzy umiarkowani innowatorzy naśladowcy innowacji liderzy innowacji Źródło: Komisja Europejska.

34 Ekonomiczne wyzwania związane z wprowadzeniem euro. 34 Konkurencyjność strukturalna: wyzwanie. Najważniejszą szansą związaną z przystąpieniem do strefy euro jest perspektywa przyśpieszenia tempa realnej konwergencji (a zatem relatywnego wzrostu płac). Zmniejszy to jednak konkurencyjność cenową polskiej gospodarki. Dlatego też, aby wykorzystać szansę szybszego wzrostu gospodarczego i jednocześnie uniknąć zewnętrznej nierównowagi, Polska powinna poprawić swoją konkurencyjność strukturalną.

35 Ekonomiczne wyzwania związane z wprowadzeniem euro. 35 Trzecim wyzwaniem jest asymetria strukturalna. Główne wyzwania związane z członkostwem w strefie euro: Realna i nominalna konwergencja Konkurencyjność strukturalna Asymetria strukturalna Mechanizmy dostosowawcze

36 Ekonomiczne wyzwania związane z wprowadzeniem euro. 36 Istnieją dwa typy asymetrii w relacji Polski względem strefy euro, które mogą stanowić wyzwanie po przyjęciu euro: Przed kryzysem: Asymetryczne szoki (szoki o charakterze krajowym) jako główne źródło możliwej dywergencji cyklicznej. Po kryzysie: Asymetryczna reakcja na wspólne szoki może być również istotnym źródłem dywergencji cyklicznej. Wyzwanie: Czy po przyjęciu euro polska gospodarka będzie reagować na wspólne szoki podobnie, jak cała strefa euro?

37 Ekonomiczne wyzwania związane z wprowadzeniem euro. 37 Po pierwsze, wysoki stopień dualizmu polskiego rynku pracy może prowadzić do znacznie większych wahań zatrudnienia w cyklu koniunkturalnym Udział samozatrudnienia i pracowników na umowach czasowych w zatrudnieniu ogółem (%, 2013 r.) PL EL ES PT NL IT CY HR SI EA18EU28 FI FR CZ SE IE SK RO DE BE UK MT HU AT DK BG LU LT LV EE Źródło: Eurostat.

38 Ekonomiczne wyzwania związane z wprowadzeniem euro. 38 po drugie, niedorozwinięty prywatny rynek najmu może przekładać się na nadmierną reakcję cen nieruchomości, aktywności w sektorze budowlanym, PKB i inflacji na zmiany warunków finansowania. 100% Struktura właścicielska mieszkań w krajach strefy euro i w Polsce (2012 r.) 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% DE AT FR EA NL IE LU BE CY FI IT PT GR SI ES LV MT EE PL SK Właściciel posiadający kredyt hipoteczny Właściciel nie posiadający kredytu hipotecznego Wyjnajmujący, po cenie rynkowej Wynajmujący, po cenie niższej od rynkowej Źródło: Eurostat.

39 Ekonomiczne wyzwania związane z wprowadzeniem euro. 39 Asymetria strukturalna: wyzwanie. W związku z wysokim stopniem dualizmu rynku pracy i niedorozwojem prywatnego rynku najmu w porównaniu z krajami strefy euro, możemy spodziewać się nadmiernych reakcji zatrudnienia, aktywności w sektorze budowlanym i PKB po przyjęciu euro. Zwiększa to prawdopodobieństwo rozbieżności w cyklach koniunkturalnych między Polską a strefą euro.

40 Ekonomiczne wyzwania związane z wprowadzeniem euro. 40 Czwarte wyzwanie dotyczy skuteczności mechanizmów dostosowawczych. Główne wyzwania związane z członkostwem w strefie euro: Realna i nominalna konwergencja Konkurencyjność strukturalna Strukturalna asymetria Mechanizmy dostosowawcze

41 Ekonomiczne wyzwania związane z wprowadzeniem euro. 41 Dwa główne kanały, którymi mogą przebiegać dostosowania w przypadku cyklicznej dywergencji, to polityka fiskalna i mechanizmy rynkowe. Polityka fiskalna Szoki prowadzące do cyklicznej dywergencji Przywrócenie równowagi ekonomicznej Mechanizmy rynkowe

42 Ekonomiczne wyzwania związane z wprowadzeniem euro. 42 Pomimo krajowych i europejskich reguł fiskalnych, pole manewru dla antycyklicznej polityki fiskalnej jest w Polsce obecnie ograniczone. 70 Dług publiczny (% PKB) 0 Saldo strukturalne (% PKB) Państwowy dług publiczny Poziom pożądany Limit konstytucyjny Saldo strukturalne Poziom pożądany (MTO) Źródło: Ministerstwo Finansów.

43 Ekonomiczne wyzwania związane z wprowadzeniem euro. 43 Skuteczność mechanizmów rynkowych zależy od efektywności funkcjonowania rynku pracy i rynku produktów. 3 kanały dostosowań firm w odpowiedzi na szoki popytowe Istotna rola kanału dostosowań intensywnych w przypadku wystąpienia szoków o charakterze tymczasowym. Istotna rola kanału dostosowań ekstensywnych w przypadku wystąpienia szoków o charakterze trwałym. I. Dostosowania cen zmiana marż i zysków zmiana płac II. Dostosowania intensywne zmiana liczby godzin pracy zmiana stopnia wykorzystania kapitału III. Dostosowania ekstensywne zwalnianie / zatrudnianie pracowników zamykanie / otwieranie firm

44 Ekonomiczne wyzwania związane z wprowadzeniem euro. 44 Skuteczność mechanizmów rynkowych jest ograniczana przez sztywności rynku produktów Indeks regulacji rynku produktów (PMR) 2013 Liczba regulowanych zawodów SI GR PL ES IE FRA BE EU EE SK PT FI IT DE AT NL 0,6 1,0 1,4 1,8 PL SK SI PT AT FR ES IT GR DE NL IE BE FI EE Źródło: OECD. Źródło: Komisja Europejska.

45 Ekonomiczne wyzwania związane z wprowadzeniem euro. 45 natomiast duża elastyczność rynku pracy wspiera skuteczność mechanizmów rynkowych. Cechy polskiego rynku pracy: wysoka elastyczność płac, wysoka elastyczność w ustalaniu poziomu zatrudnienia (m.in. możliwość wykorzystania umów cywilnoprawnych oraz zatrudniania na czas określony), niska efektywność procesów łączenia bezrobotnych i wolnych miejsc pracy związana z niskim poziomem wydatków na aktywne polityki rynku pracy, niski odsetek pracujących w niepełnym wymiarze czasu pracy. Dostosowania mechanizmów rynkowych przebiegające poprzez zmiany na rynku pracy powinny być skuteczne (niepokoić może jedynie niska efektywność procesów łączenia bezrobotnych i wolnych miejsc pracy). Połączenie sztywnego rynku pracy w strefie euro i elastycznego rynku pracy w Polsce może jednakże przełożyć się na wzrost amplitudy wahań cyklicznych w Polsce wskutek asymetrycznej transmisji wspólnych szoków.

46 Ekonomiczne wyzwania związane z wprowadzeniem euro. 46 Mechanizmy dostosowawcze: dwa wyzwania. 1. Przestrzeń fiskalna niezbędna do prowadzenia antycyklicznej polityki fiskalnej jest ograniczona. 2. Sztywności na rynku produktów ograniczają skuteczność rynkowych mechanizmów dostosowawczych.

47 Wnioski. 47

48 Wnioski. 48 Wprowadzenie euro to szansa przyspieszenia wzrostu PKB i dobrobytu. Warunkiem są silne fundamenty polskiej gospodarki. Przystąpienie Polski do UE sprzyjało transformacji gospodarki i podwyższeniu standardu życia. Obecnie Polska jest silnie zintegrowana z UE. Polska poradziła sobie z kryzysem najlepiej spośród krajów UE. Wprowadzenie euro jest najważniejszym ekonomicznym wyzwaniem w najbliższych latach. PLN EUR Doświadczenie niektórych krajów strefy euro wskazuje, że zbyt wczesne przyjęcie euro może prowadzić do nierównowag makroekonomicznych.

49

Marek Belka Prezes Narodowego Banku Polskiego. Polska a strefa euro: doświadczenia i wyzwania

Marek Belka Prezes Narodowego Banku Polskiego. Polska a strefa euro: doświadczenia i wyzwania Marek Belka Prezes Narodowego Banku Polskiego Polska a strefa euro: doświadczenia i wyzwania 2 Plan prezentacji 1 Okres transformacji. 2 Integracja polskiej gospodarki z Unią Europejską. 3 Oczekiwania

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 9 / 1 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+ ) 9 9 fax (+ ) 9 1 77 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo Finansów Ul.

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej PF Monitor konwergencji nominalnej w UE 7 marzec Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer / Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+ ) 9 9 fax (+ ) 9 77

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 5 / 015 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+8 ) 9 3 00 9 3 0 fax (+8 ) 9 1 77 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej PM Monitor konwergencji nominalnej w UE styczeń Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer / Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+ ) fax (+ ) e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl

Bardziej szczegółowo

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej Witold Grostal, Dyrektor Biura Strategii Polityki Pieniężnej w NBP Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej VII Konferencja dla Budownictwa / 14 kwietnia 2015 r. 2005Q1 2006Q1

Bardziej szczegółowo

Zmiany jakości opodatkowania w UE po 2008 roku Bazyli Samojlik samojlik@onet.eu samojlik@kozminski.edu.pl

Zmiany jakości opodatkowania w UE po 2008 roku Bazyli Samojlik samojlik@onet.eu samojlik@kozminski.edu.pl Zmiany jakości opodatkowania w UE po 2008 roku Bazyli Samojlik samojlik@onet.eu samojlik@kozminski.edu.pl b.samojlik 1 Etapy kryzysu I. Kryzys na rynkach finansowych, bankowych i poza bankowych II. III.

Bardziej szczegółowo

solutions for demanding business Zastrzeżenia prawne

solutions for demanding business Zastrzeżenia prawne Zastrzeżenia prawne Zawartośd dostępna w prezentacji jest chroniona prawem autorskim i stanowi przedmiot własności. Teksty, grafika, fotografie, dźwięk, animacje i filmy, a także sposób ich rozmieszczenia

Bardziej szczegółowo

Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy?

Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy? Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy? Łukasz Tarnawa Departament Strategii i Analiz Warszawa, 6 listopada 2008 1 Gospodarka globalna kryzys sektora finansowego w gospodarkach

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO. mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki

JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO. mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki Plan wystąpienia 1. Ogólne założenia polityki pieniężnej EBC 2. Dywergencja

Bardziej szczegółowo

Sytuacja społeczno-ekonomiczna Unii Europejskiej i Strategia Lizbońska

Sytuacja społeczno-ekonomiczna Unii Europejskiej i Strategia Lizbońska Sytuacja społeczno-ekonomiczna Unii Europejskiej i Strategia Lizbońska Anna Ruzik CASE Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych Instytut Pracy i Spraw Społecznych Plan prezentacji Wyzwania demograficzne

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju rynku consumer finance w Polsce w warunkach zawirowań na rynkach finansowych. Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową

Perspektywy rozwoju rynku consumer finance w Polsce w warunkach zawirowań na rynkach finansowych. Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową Perspektywy rozwoju rynku consumer finance w Polsce w warunkach zawirowań na rynkach finansowych dr Błażej Lepczyński Marta Penczar dr Błażej Lepczyński, Marta Penczar Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową

Bardziej szczegółowo

Wpływ integracji europejskiej w obszarze rynków finansowych na dostępność sektora MSP do finansowania zewnętrznego

Wpływ integracji europejskiej w obszarze rynków finansowych na dostępność sektora MSP do finansowania zewnętrznego Wpływ integracji europejskiej w obszarze rynków finansowych na dostępność sektora MSP do finansowania zewnętrznego Artykuł wprowadzający do e-debaty Sektor małych i średnich przedsiębiorstw (MSP) ma istotne

Bardziej szczegółowo

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami.

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Unia walutowa korzyści i koszty rzystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Korzyści: Eliminacja ryzyka kursowego i obniżenie ryzyka makroekonomicznego obniżenie stóp procentowych

Bardziej szczegółowo

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Prof. dr hab. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Makrootoczenie: Otoczenie polityczne Otoczenie ekonomiczne Otoczenie społeczne Otoczenie technologiczne

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Liczba samochodów osobowych na 1000 ludności

Liczba samochodów osobowych na 1000 ludności GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH Wskaźniki Zrównoważonego Rozwoju. Moduł krajowy Więcej informacji: w kwestiach merytorycznych dotyczących: wskaźników krajowych oraz na poziomie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro Spis treści Wstęp Dariusz Rosati.............................................. 11 Część I. Funkcjonowanie strefy euro Rozdział 1. dziesięć lat strefy euro: sukces czy niespełnione nadzieje? Dariusz Rosati........................................

Bardziej szczegółowo

Kiedy skończy się kryzys?

Kiedy skończy się kryzys? www.pwc.com Kiedy skończy się kryzys? Ryszard Petru Partner PwC Przewodniczący Rady Towarzystwa Ekonomistów Polskich Plan 1 Sytuacja 2 w 3 Wnioski w gospodarce światowej Wpływ na sytuację rynków finansowych

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Płaca minimalna w krajach unii europejskiej Spośród 28 państw członkowskich Unii Europejskiej 21 krajów posiada regulacje dotyczące wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo

FINANSE. Rezerwa obowiązkowa. Instrumenty polityki pienięŝnej - podsumowanie. dr Bogumiła Brycz

FINANSE. Rezerwa obowiązkowa. Instrumenty polityki pienięŝnej - podsumowanie. dr Bogumiła Brycz Rezerwa obowiązkowa FINANSE dr Bogumiła Brycz Zakład Analiz i Planowania Finansowego Rezerwa obowiązkowa - częśćśrodków pienięŝnych zdeponowanych na rachunkach bankowych, jaką banki komercyjne muszą przekazać

Bardziej szczegółowo

Korekta nierównowagi zewnętrznej

Korekta nierównowagi zewnętrznej Wykład 4 Korekta nierównowagi zewnętrznej Plan wykładu 1. System kursu walutowego 2. Korekta przy sztywnym kursie 1. System kursu walutowego W systemie płynnych kursów walutowych cena waluty jest wyznaczona

Bardziej szczegółowo

Zmiany na ekonomicznej mapie świata

Zmiany na ekonomicznej mapie świata Zmiany na ekonomicznej mapie świata Ryszard Petru Główny Ekonomista BRE Banku, Dyrektor Banku ds. Strategii i Nadzoru Właścicielskiego Starogard Gdański, 22.10.2010 1 Agenda Wschodząca Azja motorem światowego

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia Gospodarki Otwartej Wykład 14 Unia monetarna: teoria optymalnych obszarów walutowych

Makroekonomia Gospodarki Otwartej Wykład 14 Unia monetarna: teoria optymalnych obszarów walutowych Makroekonomia Gospodarki Otwartej Wykład 14 Unia monetarna: teoria optymalnych obszarów walutowych Leszek Wincenciak Wydział Nauk Ekonomicznych UW 2/36 Plan wykładu: Teoria optymalnych obszarów walutowych

Bardziej szczegółowo

Sytuacja polskiego sektora bankowego. Warszawa, 22 listopada 2012

Sytuacja polskiego sektora bankowego. Warszawa, 22 listopada 2012 Sytuacja polskiego sektora bankowego Warszawa, 22 listopada 2012 Plan prezentacji Struktura rynku finansowego Uwarunkowania makroekonomiczne Struktura sektora bankowego w Polsce Bilans Należności brutto

Bardziej szczegółowo

Zasobność gospodarstw domowych w Polsce Raport z badania pilotażowego 2014 r.

Zasobność gospodarstw domowych w Polsce Raport z badania pilotażowego 2014 r. Departament Stabilności Finansowej/ Narodowy Bank Polski Zasobność gospodarstw domowych w Polsce Raport z badania pilotażowego 2014 r. Warszawa, 17 listopada 2015 r. Poglądy wyrażone w prezentacji reprezentują

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer 5 / 1 Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+8 ) 69 36 69 36 fax (+8 ) 69 1 77 e-mail: dziennikarze @mofnet.gov.pl

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju rynku consumer finance w Polsce w warunkach zawirowań na rynkach finansowych

Perspektywy rozwoju rynku consumer finance w Polsce w warunkach zawirowań na rynkach finansowych Perspektywy rozwoju rynku consumer finance w Polsce w warunkach zawirowań na rynkach finansowych dr BłaŜej Lepczyński, Uniwersytet Gdański, Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową Marta Penczar Instytut

Bardziej szczegółowo

Polska gospodarka - trendy i prognozy-

Polska gospodarka - trendy i prognozy- Polska gospodarka - trendy i prognozy- Mirosław Gronicki Jerzy Hausner Gdynia, 9 października 2009 r. Plan wystąpienia 1. Otoczenie makroekonomiczne. 2. Wewnętrzne przyczyny spowolnienia gospodarczego.

Bardziej szczegółowo

Transport drogowy w Polsce wybrane dane

Transport drogowy w Polsce wybrane dane Zrzeszenie Międzynarodowych Przewoźników Drogowych w Polsce Transport drogowy w Polsce wybrane dane RAPORT ZMPD 2012 marzec 2013 Liczba firm transportowych w międzynarodowym transporcie drogowym rzeczy

Bardziej szczegółowo

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU Krzysztof Pietraszkiewicz Prezes Związku Banków Polskich Warszawa 02.12.2015 Transformacja polskiej gospodarki w liczbach PKB w Polsce w latach 1993,2003 i 2013 w mld PLN Źródło:

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl System finansowy w Polsce dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl Segmenty sektora finansowego (w % PKB) 2 27 212 Wielkość systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH Scoreboard to zestaw praktycznych, prostych i wymiernych wskaźników, istotnych z punktu widzenia sytuacji makroekonomicznej krajów Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

Dr Jakub Borowski Invest-Bank, Szkoła Główna Handlowa

Dr Jakub Borowski Invest-Bank, Szkoła Główna Handlowa Jak kryzys finansowy i fiskalny wpłyn ynął na perspektywę polskiego członkostwa w strefie euro? Dr Jakub Borowski Invest-Bank, Szkoła Główna Handlowa Wiosenna Szkoła a Leszka Balcerowicza, Forum Obywatelskiego

Bardziej szczegółowo

Kreacja pieniądza: mity i rzeczywistość Czy banki centralne kreują pieniądze? Czy QE to masowe drukowanie pieniędzy?

Kreacja pieniądza: mity i rzeczywistość Czy banki centralne kreują pieniądze? Czy QE to masowe drukowanie pieniędzy? Andrzej Sławiński Kreacja pieniądza: mity i rzeczywistość Czy banki centralne kreują pieniądze? Czy QE to masowe drukowanie pieniędzy? 1. Czy banki centralne emitują pieniądze? Warszawa.gazeta.pl Bilans

Bardziej szczegółowo

Regulatorzy w trosce o kondycję kredytu hipotecznego podsumowanie ostatnich kuracji i nisze dla biznesu bankowo-ubezpieczeniowego.

Regulatorzy w trosce o kondycję kredytu hipotecznego podsumowanie ostatnich kuracji i nisze dla biznesu bankowo-ubezpieczeniowego. Regulatorzy w trosce o kondycję kredytu hipotecznego podsumowanie ostatnich kuracji i nisze dla biznesu bankowo-ubezpieczeniowego. dr Agnieszka Tułodziecka Fundacja na Rzecz Kredytu Hipotecznego Historyczne

Bardziej szczegółowo

Sytuacja kobiet 50+ na europejskim rynku pracy. Iga Magda Instytut Badań Strukturalnych 13.01.2014

Sytuacja kobiet 50+ na europejskim rynku pracy. Iga Magda Instytut Badań Strukturalnych 13.01.2014 Sytuacja kobiet 50+ na europejskim rynku pracy Iga Magda Instytut Badań Strukturalnych 13.01.2014 Zatrudnienie w UE: kobiety a mężczyźni Zatrudnienie kobiet rosło przy spadających wskaźnikach zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

Jak wejście do strefy euro wpłynęłoby na konkurencyjność polskiej gospodarki? Andrzej Sławiński, Szkoła Główna Handlowa

Jak wejście do strefy euro wpłynęłoby na konkurencyjność polskiej gospodarki? Andrzej Sławiński, Szkoła Główna Handlowa Jak wejście do strefy euro wpłynęłoby na konkurencyjność polskiej gospodarki? Andrzej Sławiński, Szkoła Główna Handlowa 1. Kryzys w strefie euro Przyczyny obecnego kryzysu Brak koordynacji tempa wzrostu

Bardziej szczegółowo

Łączność szerokopasmowa: zmniejszają się różnice między europejskimi krajami o najlepszych i najgorszych wynikach

Łączność szerokopasmowa: zmniejszają się różnice między europejskimi krajami o najlepszych i najgorszych wynikach IP/08/1831 Bruksela, dnia 28 listopada 2008 r. Łączność szerokopasmowa: zmniejszają się różnice między europejskimi krajami o najlepszych i najgorszych wynikach Jak wynika ze sprawozdania opublikowanego

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2013 R. * Komisji Europejskiej z dn. 10.01.2014 r.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2013 R. * Komisji Europejskiej z dn. 10.01.2014 r. SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2013 R. * Komisji Europejskiej z dn. 10.01.2014 r. 2 T. 01. LUDNOŚĆ (stan w dniu 1 stycznia) Wykres 01. STRUKTURA LUDNOŚCI UNII EUROPEJSKIEJ W 2013

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH OECD W 2011 R.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH OECD W 2011 R. SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH OECD W 2011 R. 1 Kraje OECD: należące do Unii Europejskiej: Austria (AT), Belgia (BE), Dania (DK), Estonia (EE), Finlandia (FI), Francja (FR), Grecja (EL), Hiszpania

Bardziej szczegółowo

Wykład XII Unia Gospodarczo-Walutowa

Wykład XII Unia Gospodarczo-Walutowa Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej Wykład XII Unia Gospodarczo-Walutowa Optymalny obszar walutowy Kiedy do euro? Danemu krajowi opłaca się przyjąć wspólną walutę wtedy, kiedy korzyści z tym

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer 7 / 2014 Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+48 22) 694 36 00 694 36 04 fax (+48 22) 694 41 77 e-mail: dziennikarze

Bardziej szczegółowo

Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski. Warszawa, 29 listopada 2012 r.

Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski. Warszawa, 29 listopada 2012 r. Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski Warszawa, 29 listopada 2012 r. Unia bankowa skutki dla UE i dla strefy euro Andrzej Raczko Narodowy Bank Polski Strefa euro Strefa euro doświadcza bardzo

Bardziej szczegółowo

Warunki uzyskania zaliczenia z przedmiotu, na którym słuchacz studiów podyplomowych był nieobecny

Warunki uzyskania zaliczenia z przedmiotu, na którym słuchacz studiów podyplomowych był nieobecny Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji ekonomicznej VII edycja Rok akademicki 2015/2016 Warunki uzyskania zaliczenia

Bardziej szczegółowo

Polityka kredytowa w Polsce i UE

Polityka kredytowa w Polsce i UE Polityka kredytowa Raport Polityka Kredytowa powstał w oparciu o dane zgromadzone przez Urząd Nadzoru Bankowego (EBA) oraz (ECB) Europejski Bank Centralny. Jest to pierwszy w Polsce tego typu raport odnoszący

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Polski

Sytuacja gospodarcza Polski Sytuacja gospodarcza Polski Bohdan Wyżnikiewicz Warszawa, 4 czerwca 2014 r. Plan prezentacji I. Bieżąca sytuacja polskiej gospodarki II. III. Średniookresowa perspektywa wzrostu gospodarczego polskiej

Bardziej szczegółowo

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Konwergencja nominalna a konwergencja realna kiedy będzie możliwe wprowadzenie euro? Joanna

Bardziej szczegółowo

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Wstępne wyniki skonsolidowane za II kwartał 2009 roku -1-

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Wstępne wyniki skonsolidowane za II kwartał 2009 roku -1- BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Wstępne wyniki skonsolidowane za II kwartał 29 roku -1- Sytuacja gospodarcza w II kwartale 29 r. Stopniowa poprawa produkcji przemysłowej dzięki słabszemu PLN Szybszy spadek

Bardziej szczegółowo

OCENA POTENCJALNYCH KONSEKWENCJI INTEGRACJI POLSKI ZE STREFĄ EURO Z PERSPEKTYWY POLSKIEGO SEKTORA BANKOWEGO. Artykuł wprowadzający do e-debaty

OCENA POTENCJALNYCH KONSEKWENCJI INTEGRACJI POLSKI ZE STREFĄ EURO Z PERSPEKTYWY POLSKIEGO SEKTORA BANKOWEGO. Artykuł wprowadzający do e-debaty OCENA POTENCJALNYCH KONSEKWENCJI INTEGRACJI POLSKI ZE STREFĄ EURO Z PERSPEKTYWY POLSKIEGO SEKTORA BANKOWEGO Artykuł wprowadzający do e-debaty Marta Penczar, Monika Liszewska, Piotr Górski Ocena potencjalnych

Bardziej szczegółowo

Polityka pieniężna w latach 2010-2015. Warszawa, 15 grudnia 2015

Polityka pieniężna w latach 2010-2015. Warszawa, 15 grudnia 2015 Polityka pieniężna w latach 1-15 Warszawa, 15 grudnia 15 Polityka pieniężna w latach 1-15 Plan prezentacji: Plan prezentacji Introduction Uwarunkowania polityki pieniężnej w latach 1-15 1 Uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

Energetyka OZE/URE w strategii Unii Europejskiej: w kierunku promocji odnawialnych źródeł energii w Europie

Energetyka OZE/URE w strategii Unii Europejskiej: w kierunku promocji odnawialnych źródeł energii w Europie Energetyka OZE/URE w strategii Unii Europejskiej: w kierunku promocji odnawialnych źródeł energii w Europie 30/03/2011 Natalia Matyba PLAN PREZENTACJI I. Strategia Europa 2020 nowe kierunki działao Unii

Bardziej szczegółowo

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Aktywa instytucji finansowych w Polsce w latach 2000-2008 (w mld zł) 2000 2001 2002 2003

Bardziej szczegółowo

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Agenda Bankowość korporacyjna w Polsce na tle krajów

Bardziej szczegółowo

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Podsumowanie 2011 roku Kierunki Strategiczne na lata 2012-2015. 19 marca 2012 roku

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Podsumowanie 2011 roku Kierunki Strategiczne na lata 2012-2015. 19 marca 2012 roku BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Podsumowanie roku Kierunki Strategiczne na lata 2012-2015 19 marca 2012 roku / mln zł / / mln zł / wyniki podsumowanie Rozwój biznesu SEGMENT KORPORACYJNY Transakcje walutowe

Bardziej szczegółowo

PLANY FINANSOWE KRAJOWYCH BANKO W KOMERCYJNYCH NA 2015 R.

PLANY FINANSOWE KRAJOWYCH BANKO W KOMERCYJNYCH NA 2015 R. Opracowanie: Wydział Analiz Sektora Bankowego (DBK 1) Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, W dniu 9 kwietnia r.

Bardziej szczegółowo

Mapa Unii Europejskiej

Mapa Unii Europejskiej Mapa Unii Europejskiej 1. Cele lekcji a) Wiadomości Uczeń zna: nazwy państw Unii Europejskiej, nazwy stolic państw Unii Europejskiej, flagi państw Unii Europejskiej. b) Umiejętności Uczeń potrafi: wskazać

Bardziej szczegółowo

FORMY PŁATNOŚCI STOSOWANE OBECNIE ORAZ PREFEROWANE

FORMY PŁATNOŚCI STOSOWANE OBECNIE ORAZ PREFEROWANE FORMY PŁATNOŚCI STOSOWANE OBECNIE ORAZ PREFEROWANE 2/09/2008-22/10/2008 Znaleziono 329 odpowiedzi z 329 odpowiadających wybranym kryteriom UDZIAŁ Kraj DE - Niemcy 55 (16.7%) PL - Polska 41 (12.5%) DK -

Bardziej szczegółowo

Odsetek gospodarstw domowych posiadających szerokopasmowy dostęp do Internetu w domu

Odsetek gospodarstw domowych posiadających szerokopasmowy dostęp do Internetu w domu GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH Wskaźniki Zrównoważonego Rozwoju. Moduł krajowy Więcej informacji: w kwestiach merytorycznych dotyczących: wskaźników krajowych oraz na poziomie

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Klub Laureatów Dolnośląskiego Certyfikatu Gospodarczego 25 kwietnia 2016 roku

Klub Laureatów Dolnośląskiego Certyfikatu Gospodarczego 25 kwietnia 2016 roku 25 kwietnia 2016 roku Bieżąca sytuacja gospodarcza Grzegorz Warzocha - AVANTA Auditors & Advisors www.avanta-audit.pl Międzynarodowa sytuacja gospodarcza 4,0% 3,5% 3,0% 2,5% Globalne tendencje gospodarcze

Bardziej szczegółowo

Opóźnienia w płatnościach w transakcjach handlowych

Opóźnienia w płatnościach w transakcjach handlowych Opóźnienia w płatnościach w transakcjach handlowych 13/05/2008-20/06/2008 Znaleziono 408 odpowiedzi z 408 odpowiadających wybranym kryteriom 0. Uczestnictwo Kraj DE - Niemcy 48 (11,8%) PL - Polska 44 (10,8%)

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia I ćwiczenia 3

Makroekonomia I ćwiczenia 3 Makroekonomia I ćwiczenia 3 Bilans płatniczy i kurs walutowy Tomasz Gajderowicz Rozkład jazdy Prace domowe - wytyczne Bilans płatniczy Kurs walutowy Zadania Prace domowe Zadanie: szczegółowa analiza makroekonomiczna

Bardziej szczegółowo

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce?

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Maciej Bukowski Instytut Badań Strukturalnych Warszawa, 25.05.2012 Plan Wprowadzenie po co Polsce (eko)innowacje. Pułapka średniego dochodu Nie ma ekoinnowacyjności

Bardziej szczegółowo

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Lubelska Konferencja Spółek Komunalnych, 22.10.2014 Od 20 lat Polska skutecznie goni bogaty Zachód 70.0 PKB

Bardziej szczegółowo

EURO jako WSPÓLNA WALUTA

EURO jako WSPÓLNA WALUTA Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy EURO jako WSPÓLNA WALUTA Prof. dr hab. Eugeniusz Gatnar Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 18 marca 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Ankieta internetowa dla inspektorów

Ankieta internetowa dla inspektorów Ankieta internetowa dla inspektorów Drodzy inspektorzy rolnictwa ekologicznego! Jesteśmy wdzięczni za włączenie się w projekt poświęcony doskonaleniu szkoleń, poprzez udział w ankiecie internetowej. Stanowi

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Po co komu Unia Europejska i euro? Prof. dr hab. Elżbieta Kawecka-Wyrzykowska (Katedra Integracji Europejskiej im. Jeana Monneta; www.kawecka.eu) Poprzedniczka strefy euro Łacińska

Bardziej szczegółowo

Instytut Statystyki i Demografii Szkoła Główna Handlowa. Irena E.Kotowska. Czy Polska doświadcza kryzysu demograficznego?

Instytut Statystyki i Demografii Szkoła Główna Handlowa. Irena E.Kotowska. Czy Polska doświadcza kryzysu demograficznego? Instytut Statystyki i Demografii Szkoła Główna Handlowa Irena E.Kotowska Czy Polska doświadcza kryzysu demograficznego? Ekonomia w Muzeum Warszawa, 2.04.2012 Przemiany struktur wieku ludności w Polsce

Bardziej szczegółowo

Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1

Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1 Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1 Raport o stabilności finansowej Raport jest elementem polityki informacyjnej NBP przyczyniającym się do realizacji

Bardziej szczegółowo

Europejska Unia Gospodarcza i Walutowa

Europejska Unia Gospodarcza i Walutowa Europejska Unia Gospodarcza i Walutowa I. Polityka pieniężna EBC Znowu kamienie milowe :-) Kamień 1: utworzenie strefy euro 1992-1998 Traktat z Maastricht, art.109j: Kryteria konwergencji Kraje prowadzą

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Maciejewska. Urząd Statystyczny w Poznaniu Oddział w Kaliszu

Katarzyna Maciejewska. Urząd Statystyczny w Poznaniu Oddział w Kaliszu Katarzyna Maciejewska Urząd Statystyczny w Poznaniu Oddział w Kaliszu DEFINICJE ŚWIADOMOŚCI Świadomość: zdolność człowieka do zdawania sobie sprawy ze swego istnienia i z tego co jest przedmiotem jego

Bardziej szczegółowo

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego Opłacalno acalność realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego Prof. UG dr hab. Przemysław Kulawczuk Andrzej Poszewiecki Kraków, 4 lutego 2009 roku Tabela 1. NajwyŜsze stawki nominalnego

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Jakie reformy są niezbędne do podniesienia efektywności funkcjonowania rynku pracy?

Jakie reformy są niezbędne do podniesienia efektywności funkcjonowania rynku pracy? Jakie reformy są niezbędne do podniesienia efektywności funkcjonowania rynku pracy? Dr Piotr Stolarczyk Forum Obywatelskiego Rozwoju Warszawa, 19 listopada 2011 r. Jesienna Szkoła Leszka Balcerowicza Forum

Bardziej szczegółowo

BILANS KORZYŚCI I KOSZTÓW PRZYSTĄPIENIA POLSKI DO STREFY EURO

BILANS KORZYŚCI I KOSZTÓW PRZYSTĄPIENIA POLSKI DO STREFY EURO POLITECHNIKA OPOLSKA WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA I INŻYNIERII PRODUKCJI BILANS KORZYŚCI I KOSZTÓW PRZYSTĄPIENIA POLSKI DO STREFY EURO Arkadiusz Skowron O P O L E 2 0 0 7 SPIS TREŚCI WSTĘP...3 1. Zagrożenia i koszty

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel Akademia Młodego Ekonomisty Walutowa Wieża Babel Dr Andrzej Dzun Uniwersytet w Białymstoku 20 listopada 2014 r. Pieniądz- powszechnie akceptowany z mocy prawa lub zwyczaju środek regulowania zobowiązań,

Bardziej szczegółowo

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r.

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r. Urząd Statystyczny w Katowicach 40 158 Katowice, ul. Owocowa 3 e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 7791 200 fax: 32 7791 300, 258 51 55 OPRACOWANIA SYGNALNE Produkt krajowy brutto w województwie

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Polska bankowość wobec wyzwań kolejnej dekady. Krzysztof Pietraszkiewicz Prezes Związku Banków Polskich 3.12.2015, Warszawa

Polska bankowość wobec wyzwań kolejnej dekady. Krzysztof Pietraszkiewicz Prezes Związku Banków Polskich 3.12.2015, Warszawa Polska bankowość wobec wyzwań kolejnej dekady Krzysztof Pietraszkiewicz Prezes Związku Banków Polskich 3.12.2015, Warszawa Transformacja polskiej gospodarki w liczbach PKB w Polsce w latach 1993,2003 i

Bardziej szczegółowo

http://www.kph.org.pl/publikacje/raport_sw_2010.pdf http://rszarf.ips.uw.edu.pl/pdf/swdodatek.pdf http://rszarf.ips.uw.edu.pl/pdf/prezentacjasw.

http://www.kph.org.pl/publikacje/raport_sw_2010.pdf http://rszarf.ips.uw.edu.pl/pdf/swdodatek.pdf http://rszarf.ips.uw.edu.pl/pdf/prezentacjasw. http://www.kph.org.pl/publikacje/raport_sw_2010.pdf http://rszarf.ips.uw.edu.pl/pdf/swdodatek.pdf http://rszarf.ips.uw.edu.pl/pdf/prezentacjasw.pdf Skrajne ubóstwo Skrajne ubóstwo dochody poniżej 443 zł

Bardziej szczegółowo

Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej. Wykład XI Unia Gospodarczo-Walutowa

Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej. Wykład XI Unia Gospodarczo-Walutowa Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej Wykład XI Unia Gospodarczo-Walutowa Geneza UGW System z Bretton Woods Złoto jako główny środek rezerwowy i płatniczy Stały parytet wymiany dolara na złoto

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia reformy samorządowej w Polsce po co nam samorząd?

Doświadczenia reformy samorządowej w Polsce po co nam samorząd? Doświadczenia reformy samorządowej w Polsce po co nam samorząd? Olgierd Dziekoński Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej VIII Konferencja Krakowska 15-16 czerwca 2015 roku Ranking

Bardziej szczegółowo

Paweł Samecki Natolin, 23 czerwca 2009

Paweł Samecki Natolin, 23 czerwca 2009 Gospodarka w pierwszym okresie członkostwa w Unii Europejskiej Paweł Samecki Natolin, 23 czerwca 29 Uwagi wstępne Tylko wybrane zagadnienia i Wzrost gospodarczy Transfery finansowe do i z budżetu UE Równowaga

Bardziej szczegółowo

Unia Gospodarcza i Pieniężna

Unia Gospodarcza i Pieniężna Unia Gospodarcza i Pieniężna Polityka gospodarcza i pieniężna (art. 119 TfUE) Dla osiągnięcia celów określonych w artykule 3 Traktatu o Unii Europejskiej, działania Państw Członkowskich i Unii obejmują,

Bardziej szczegółowo

Droga do wspólnej waluty. Podsumowanie doświadczeń państw strefy euro

Droga do wspólnej waluty. Podsumowanie doświadczeń państw strefy euro Droga do wspólnej waluty. Podsumowanie doświadczeń państw strefy euro Wyniki obserwacji z Raportu NBP 2009 Dr Grzegorz Tchorek Struktura Raportu Rozdział 1. Wspólna europejska waluta Rozdział 2. Polska

Bardziej szczegółowo

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ mgr Małgorzata Bułkowska mgr Mirosława Tereszczuk dr inż. Robert Mroczek Konferencja: Przemysł spożywczy otoczenie rynkowe, inwestycje, ekspansja

Bardziej szczegółowo

Osoby dorosłe uczestniczące w kształceniu i szkoleniu

Osoby dorosłe uczestniczące w kształceniu i szkoleniu GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH Wskaźniki Zrównoważonego Rozwoju. Moduł krajowy Więcej informacji: w kwestiach merytorycznych dotyczących: wskaźników krajowych oraz na poziomie

Bardziej szczegółowo

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r.

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r. Opracowanie: Wydział Analiz Sektora Bankowego Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 201 r. W dniu 22 marca

Bardziej szczegółowo

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego Opłacalno acalność realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego Prof. UG dr hab. Przemysław Kulawczuk Andrzej Poszewiecki Opole, 3 marca 2009 roku Tabela 1. NajwyŜsze stawki nominalnego

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Członkowie Rady Polityki Pieniężnej dyskutowali na temat polityki pieniężnej w kontekście bieżącej i oczekiwanej sytuacji

Bardziej szczegółowo

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu 1 Ryzyko walutowe i zarządzanie nim 2 Istota ryzyka walutowego Istota ryzyka walutowego sprowadza się do konieczności przewalutowania należności i zobowiązań (pozycji bilansu banku) wyrażonych w walutach

Bardziej szczegółowo

Polskie 10 lat w Unii

Polskie 10 lat w Unii Polskie 10 lat w Unii Polityczne aspekty członkostwa -jak Polska zmieniła Europę Dobra sytuacja ekonomiczna w czasach kryzysu BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE KORZYSTNY BUDŻET UE NA LATA 2014-2020 Euroentuzjazm

Bardziej szczegółowo

Ocena korzyści uzyskiwanych przez państwa UE-15 w wyniku realizacji polityki spójności w krajach Grupy Wyszehradzkiej

Ocena korzyści uzyskiwanych przez państwa UE-15 w wyniku realizacji polityki spójności w krajach Grupy Wyszehradzkiej Ocena korzyści uzyskiwanych przez państwa UE-15 w wyniku realizacji polityki spójności w krajach Grupy Wyszehradzkiej 1 Cel badania Głównym celem badania jest określenie korzyści, jakie kraje UE15 osiągają

Bardziej szczegółowo