SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH"

Transkrypt

1 SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH Scoreboard to zestaw praktycznych, prostych i wymiernych wskaźników, istotnych z punktu widzenia sytuacji makroekonomicznej krajów Unii Europejskiej. Ułatwia on odpowiednio wczesną identyfikację potencjalnych zagrożeń równowagi makroekonomicznej występujących zarówno w perspektywie krótkookresowej, jak i będących skutkiem strukturalnych i długoterminowych trendów. Dobór wskaźników jest determinowany możliwością monitorowania najbardziej istotnych aspektów równowagi zewnętrznej i konkurencyjności oraz równowagi wewnętrznej. Zestawienie wskaźników i progów ostrożnościowych Lp. WSKAŹNIKI PROGI OSTROŻNOŚCIOWE I. Wskaźniki nierównowagi zewnętrznej i konkurencyjności 1. Saldo rachunku obrotów bieżących (średnia z trzech lat w % PKB) -4%/+6% 2. Międzynarodowa pozycja inwestycyjna netto (w % PKB) -35% 3. Realny efektywny kurs walutowy z uwzględnieniem deflatorów zharmonizowanego indeksu cen konsumpcyjnych (zmiana w % w okresie trzech lat) +/ 5% dla krajów strefy euro +/ 11% dla krajów spoza strefy euro 4. Udział w rynkach eksportowych (zmiana w % w okresie pięciu lat) -6% 5. Nominalne jednostkowe koszty pracy (zmiana w % w okresie trzech lat) +9% dla krajów strefy euro +12% dla krajów spoza strefy euro II. Wskaźniki nierównowagi wewnętrznej 6. Ceny nieruchomości (w przeliczeniu na ceny stałe, zmiana w % w ujęciu rok do roku) +6% 7. Przepływy kredytowe sektora prywatnego (w % PKB) 14% 8. Zadłużenie sektora prywatnego (w % PKB) 16% 9. Dług sektora instytucji rządowych i samorządowych w relacji do PKB 6% 1. Stopa bezrobocia (średnia z trzech lat) 1% 11. Zobowiązania ogółem sektora finansowego (zmiana w % w ujęciu rok do roku, dane nieskonsolidowane) 16,5% Źródło: Eurostat, dane pobrano w okresie r. 1

2 I. WSKAŹNIKI NIERÓWNOWAGI ZEWNĘTRZNEJ I KONKURENCYJNOŚCI 1. Saldo rachunku obrotów bieżących Rachunek obrotów bieżących jest częścią bilansu płatniczego, w której zestawiono wszystkie transakcje pomiędzy rezydentami a nierezydentami danego kraju obejmujące saldo obrotów towarowych, usług, dochodów oraz transferów bieżących. Saldo rachunku obrotów bieżących jest łączną miarą rozliczeń danego kraju z gospodarką światową, wynikających z bieżących operacji głównie kupna i sprzedaży towarów i usług. Jeśli saldo jest ujemne mówimy o deficycie obrotów bieżących, co oznacza, że część towarów lub usług została zakupiona na kredyt, a zatem stanowi miarę zapożyczenia się gospodarki za granicą w danym okresie i określa tempo wzrostu długu zagranicznego. W 213 r. w znacznej większości krajów Unii Europejskiej obserwowano poprawę salda rachunku obrotów bieżących w relacji do produktu krajowego brutto w stosunku do poprzedniego okresu. W piętnastu państwach członkowskich notowano deficyt na rachunku obrotów bieżących, przy czym w żadnym z nich relacja salda do PKB nie przekroczyła dopuszczalnego poziomu (minus 4%). Niekorzystna relacja wystąpiła na Cyprze (minus 4,%), w Grecji (minus 3,8%), Polsce (minus 3,4%) oraz Rumunii (minus 3,3%), przy czym we wszystkich ww. krajach od 28 r. notowano systematyczną poprawę wyniku na rachunku obrotów bieżących. Ujemny wynik salda obrotów bieżących w stosunku do PKB obserwowano również w Wielkiej Brytanii (minus 3,2%), Portugalii (minus 2,8%) oraz na Łotwie, we Francji i w Czechach (po minus 1,8%). Nadwyżkę na rachunku obrotów bieżących w relacji do PKB notowano w trzynastu krajach UE, w tym największą i znacznie przekraczająca górną wartość progową (6% PKB) w Holandii (9,8%) oraz Niemczech (7,3%), a także w Danii (6,4%) i Szwecji (6,1%). Wykres 1. Saldo rachunku obrotów bieżących w latach 27 i 213 (średnia z trzech ostatnich lat w % PKB)

3 TABL. 1. Saldo rachunku obrotów bieżących Kraje średnia z trzech ostatnich lat w % PKB Austria 2,8 3,7 3,7 3,7 2,6 2,5 2,2 Belgia 1,9,8,,,1 -,4-1,7 Bułgaria -18,1-22, -19,1-11,2-3,4 -,7,4 Chorwacja -6,3-7,5-6,9-4,8-2,2 -,5,1 Cypr -8,2-11,5-12,7-12,1-8, -6,7-4, Czechy -2,4-2,8-2,9-2,8-3, -2,6-1,8 Dania 2,9 2,4 2,5 4, 5,1 5,9 6,4 Estonia -13,8-13,5-7,5-1,2 2,5,9 -,4 Finlandia 3,9 3,7 2,9 2,,6 -,5-1,3 Francja -,7-1,1-1,4-1,5-1,5-1,8-1,8 Grecja -11,2-13,6-13,6-12,1-1,4-7,5-3,8 Hiszpania -8,8-9,5-8,1-6,3-4,3-3,1-1,4 Holandia 7,8 6,8 5,4 5,6 7,2 8,7 9,8 Irlandia -4,1-4,8-4,4-2,3, 2,3 4, Litwa -1,7-12,7-7,9-3,, -1,3 -,8 Luksemburg 1,7 8,6 7,6 6,8 7,2 6,7 5,9 Łotwa -19,2-19,4-9, -,5 3,1 -,6-1,8 Malta -8,1-6,8-6,6-6,6-5,2-1,6,9 Niemcy 6,3 6,6 6,5 6,2 6,4 6,9 7,3 P o l s k a -4,1-5,5-5,5-5,2-4,7-4,6-3,4 Portugalia -1,4-11,1-11,2-11,4-9,5-6,5-2,8 Rumunia -1,8-11,8-9,7-6,7-4,3-4,4-3,3 Słowacja -7,2-6,4-4,7-4,2-3,4-1,8,2 Słowenia -2,6-3,8-3,4-2, -,1 1,1 3,1 Szwecja 8,3 9, 8,2 7,2 6,2 6,1 6,1 Węgry -7,4-7,3-4,9-2,4,1,5 1,4 Wielka Brytania -2,8-2,2-1,5-1,7-1,8-2,7-3,2 Włochy -1,2-1,9-2, -2,7-2,8-2,2 -,7 3

4 2. Międzynarodowa pozycja inwestycyjna netto Międzynarodowa pozycja inwestycyjna netto stanowi różnicę pomiędzy wielkością zagranicznych aktywów i pasywów podmiotów krajowych i informuje, czy dany kraj jest wierzycielem, czy też dłużnikiem netto w stosunku do zagranicy. W 213 r. międzynarodowa pozycja inwestycyjna wśród krajów Unii Europejskiej była zróżnicowana i wahała się od 184,1% PKB w przypadku Luksemburga (gdzie notowano największą poprawę w tym zakresie o 42,6 p.proc. w stosunku do roku poprzedniego) do minus 119,3% dla Grecji i minus 118,7% dla Portugalii (w krajach tych po raz kolejny obserwowano pogłębienie ujemnej relacji). Do najważniejszych wierzycieli netto (oprócz Luksemburga) należały m.in. Niemcy, Holandia i Belgia, a nadwyżka aktywów w tych krajach kształtowała się w granicach 5% PKB. Największymi dłużnikami netto (obok Grecji i Portugalii) były natomiast Irlandia, Hiszpania i Węgry (minus 14,9% do minus 92,6%). W Polsce relacja wyniku pomiędzy wielkością zagranicznych aktywów i pasywów podmiotów krajowych do produktu krajowego brutto na koniec 213 r. wyniosła minus 69,3%, i w stosunku do 212 r. pogorszyła się o 2,8 p.proc. Wykres 2. Międzynarodowa pozycja inwestycyjna netto w latach 27 i 213 (w % PKB) * Dane dla 212 r. 4

5 TABL. 2. Międzynarodowa pozycja inwestycyjna netto Kraje w % PKB Austria -18,2-16,9-8, -6,2 -,8 1,,5 Belgia 28,9 39,7 54,2 5,9 48,1 47,6 45,8 Bułgaria -81,1-98,4-11,8-95,4-85,9-78,2-76,2 Chorwacja -92,8-75,3-87,4-95,9-92, -89,9-88,7 Cypr 11,7-15,1-3,4-35,6-71,7-82,4-85,7 Czechy -38,7-4,1-46, -48,3-47,5-48,8-45,6 Dania -5,8-5,1 4,4 14, 28,7 37,8 39,7 Estonia -72, -76,7-8,6-72,4-56,4-54, -47,5 Finlandia -27,9-2,7 6,7 21,4 19,7 18,4 15,8 Francja -1,5-12,9-9,4-12,5-18,8-21,1. Grecja -96,1-76,8-89,6-98,4-84,5-19,1-119,3 Hiszpania -78,1-79,3-93,8-89,1-91,4-92,8-98,2 Holandia -6, 4,2 16,7 24,5 34,1 45,8 46,3 Irlandia -19,5-75,6-92,4-88, -112,2-112, -14,9 Litwa -55,8-51,6-57,3-55,2-52,3-52,8-45,7 Luksemburg 95,5 1,1 86,7 98, 17,4 141,5 184,1 Łotwa -74,1-79,6-83,4-81,1-73, -66,1-65, Malta 17,7 2,6 12,6 8,1 6,8 22,9 23,6 Niemcy 26,5 25,5 34, 35,4 33,7 41,5 48,4 P o l s k a -5,1-56,3-58,8-65,4-64, -66,5-69,3 Portugalia -87,9-96,2-11,3-17,2-14,8-116,1-118,7 Rumunia -47,1-53,4-62,2-63,7-65,4-67,5-62,3 Słowacja -51,5-57,4-66,7-63,1-65,5-64,1-65,1 Słowenia -21,8-35,9-39,8-43,2-4,8-45,8-38,7 Szwecja -1,5-11,1-11,2-9,1-11,1-12,1-5,4 Węgry -15,1-16, -117,2-113,3-17,4-13,2-92,6 Wielka Brytania -22,6-6,9-2,8-23,5-16,8-15,3-2, Włochy -25,4-25,5-26,5-24,9-23,5-28,3-29,5 5

6 3. Realny efektywny kurs walutowy Realny efektywny kurs walutowy to względna cena koszyka konsumpcyjnego partnerów handlowych ważona udziałami w handlu zagranicznym, w relacji do ceny krajowego koszyka konsumpcyjnego. Zmiany realnych efektywnych kursów walutowych pokazują konkurencyjność cenową danego kraju względem głównych partnerów handlowych. Realny efektywny kurs walutowy oparty na deflatorach zharmonizowanego indeksu cen konsumpcyjnych (HICP) dla wskaźników procedury nierównowag uwzględnia zmiany kursów walutowych i cen konsumpcyjnych dla koszyków 42 państw - krajów członkowskich UE oraz Australii, Brazylii, Kanady, Chin, Hongkongu, Japonii, Norwegii, Nowej Zelandii, Meksyku, Rosji, Korei Południowej, Szwajcarii, Turcji i Stanów Zjednoczonych. W 213 r. żaden spośród krajów Unii Europejskiej nie przekroczył progu ostrożnościowego określonego na poziomie +/-5% dla krajów strefy euro oraz +/-11% dla pozostałych krajów członkowskich. Ujemne wartości wskaźnika wskazujące na utrzymanie konkurencyjności cenowej osiągnęło osiemnaście państw UE. Najkorzystniejszym wskaźnikiem charakteryzowała się Grecja (minus 4,5%) oraz Polska, gdzie po notowanej dla 212 r. dodatniej wartości (i utracie konkurencyjności), w 213 r. jego wartość (minus 4,4%) świadczyła o odzyskaniu przez nasz kraj konkurencyjności cenowej względem partnerów handlowych. Wartość realnego efektywnego kursu walutowego w przedziale od minus 4,% do minus 3,2% obserwowano na Węgrzech, w Chorwacji, Irlandii oraz Czechach, a spośród krajów należących do wielkich gospodarek europejskich ujemną wartość wskaźnika notowano we Francji, w Niemczech i Hiszpanii (odpowiednio minus 2,3%, minus 1,9% i minus,4%). W 213 r. dziesięć krajów ugrupowania charakteryzowała utrata konkurencyjności cenowej, w tym w największym stopniu Szwecja, Wielka Brytania i Estonia (odpowiednio 5,1%, 3,4% oraz 3,1%). Wykres 3. Realny efektywny kurs walutowy z uwzględnieniem deflatorów HICP w latach 27 i 213 (zmiana w % w okresie trzech ostatnich lat) 2 kraje strefy euro

7 kraje spoza strefy euro TABL. 3. Realny efektywny kurs walutowy z uwzględnieniem deflatorów HICP Kraje zmiana w % w okresie trzech ostatnich lat Austria -1,8 -,1 2, -2,1-1,9-4,8,7 Belgia,2 3,4 3,9,5-1,6-4,4 -,3 Bułgaria 9,9 18,5 18,4 9,7 1,9-4, -1, Chorwacja 1,8 5,3 5,8 2, -4,5-8,3-4, Cypr -1,2 2,2 3,5 -,1-3, -5,9 -,8 Czechy 12,7 23,4 13,7 12, -,6,3-3,2 Dania -1,3 2,1 5,5,1-2,5-7,8-2,6 Estonia 6,5 12,6 13,7 4,7 -,8-3,6 3,1 Finlandia -4,9 -,4 4,9-1,3-2,8-8,2,1 Francja -1,5 1,5 2,6-2,3-4,5-7,9-2,3 Grecja -,4 2,4 4,9 2,9 1,8-5, -4,5 Hiszpania 2,7 5,2 4,6 -,3-2,6-5,3 -,4 Holandia -2,1 -,1 2,7-1,6-2,5-6,1,4 Irlandia 3,1 7,3 5, -5,4-9,7-12,2-3,9 Litwa,9 9, 16,8 7,3 1,7-6,8 -,7 Luksemburg 2,4 3,4 3,8 1,2, -2,5,7 Łotwa 7,7 2,8 23,5 6,7-2,5-8,6-1,7 Malta 1,2 5,8 5,8 -,8-5,1-7,6-1,3 Niemcy -1,5,9 2,9-3,8-4,9-9, -1,9 P o l s k a 16,4 14,4-3,9-1,4-11,6 1,2-4,4 Portugalia,6 2,1 1,1-3,1-3, -4, -,6 Rumunia 35,9 9,6-4,9-1,8-3,3-2,,3 Słowacja 18,2 25, 27, 1,9 3,4-3,2 2, Słowenia -1,2 2,2 5,2 1,2-1,1-4,5 -,7 Szwecja -4,2-2, -8,5-3,4 2,9 1, 5,1 Węgry 6,6 8,1 7,9-1,2-4,2-1,1-4, Wielka Brytania -,4-11,2-19,9-2,5-8,3 5,8 3,4 Włochy -1,2 1,9 3,6-1,9-3,3-6,3, 7

8 4. Udział w rynkach eksportowych Udział w rynkach eksportowych przedstawia tendencje w zakresie udziału eksportu towarów i usług krajów Unii Europejskiej w eksporcie światowym. Wskaźnik ten przedstawia zmiany w skali pięciu lat, co pozwala na niwelowanie wpływu jednorazowych wahań. W 213 r. dopuszczalny próg oznaczający spadek udziału w światowych rynkach eksportowych o ponad 6%, został przekroczony przez dwadzieścia państw Unii Europejskiej. Największy spadek w tym zakresie odnotowano w Finlandii (o 29,9%), Chorwacji i Grecji (po 27,3%) oraz na Cyprze (o 27,2%). Znaczne zmniejszenie udziału eksportu notowano także na Węgrzech, we Włoszech, w Danii, Szwecji, Austrii, Słowenii, Wielkiej Brytanii oraz Belgii (w granicach 19,%- 1,5%). Wartość progową przekroczyły także Francja, Holandia, Niemcy, Czechy, Portugalia, Irlandia, Hiszpania oraz Luksemburg. W minionym pięcioleciu w najmniejszym stopniu zmniejszył się udział eksportu Polski (o,4%), Słowacji (o 2,2%) oraz Malty (o 4,%). Poprawę udziału w światowym rynku eksportowym notowano na Litwie (o 2,8%), Łotwie (o 11,4%), w Rumunii (o 1,5%), Estonii (o 7,3%) oraz Bułgarii (o 5,7%). Wykres 4. Udział w rynkach eksportowych w latach 27 i 213 (zmiana w % w okresie pięciu ostatnich lat)

9 TABL. 4. Udział w rynkach eksportowych Kraje zmiana w % w okresie pięciu ostatnich lat Austria,7-5,6-8,3-14,7-13,1-21,4-17,1 Belgia -1,3-14, -1,3-14,2-1,3-15,1-1,5 Bułgaria 43,4 33,1 18,3 14,9 16,6 4,7 5,7 Chorwacja 1,8-7,2-7,5-15,2-18,3-24,9-27,3 Cypr -11,2-14,9-9, -19,4-16,8-26,8-27,2 Czechy 25,8 22, 1,1 1,2 6,4-3,4-7,4 Dania -8,7-8,2-5,1-15,3-17,1-18,8-17,5 Estonia 39,3 22,7 8,8 -,8 11,1 6,2 7,3 Finlandia -5,1-5,6-14,9-19,9-23,8-3,3-29,9 Francja -18, -21,5-1, -12,9-1,4-14,2-9,3 Grecja 3,8 1,1-13,9-2, -19,1-26,9-27,3 Hiszpania -3,2-13,6-7,1-1,5-8,6-15,2-7,1 Holandia -2,7-9,4-6,3-8,5-8,7-12,2-9,2 Irlandia -15,7-21,2-5,3-12,7-12,5-16,5-7,2 Litwa 3,7 39,9 22,4 13,7 24,5 29, 2,8 Luksemburg 28,2 15,6 1,6-1, -9,8-16,4-6,8 Łotwa 45,7 41,1 31,7 13,9 23, 12,1 11,4 Malta -12,1-4,9 1,4 16,4 1,6 5,2-4, Niemcy 2, -5,3-4,3-5,4-6,2-12,9-9,2 P o l s k a 42,2 39,2 27,9 2,1 12,2 1,1 -,4 Portugalia -5,5-13,3-9,3-7,7-9,2-16,2-7,3 Rumunia 42,8 41,6 32,7 21,2 22,8 5,7 1,5 Słowacja 74,4 52,1 39,8 31,3 21,1 3,2-2,2 Słowenia 19,8 12,1 6,8-3,7-7, -2,4-16,6 Szwecja -,1-8,9-16, -13,2-13,3-18,7-17,4 Węgry 2,8 13,9 6,6-1,2-3,9-17,9-19, Wielka Brytania -18,5-22,9-19,8-21,9-24,4-18,9-13,1 Włochy -9,4-16,3-18, -19,2-18,9-23,9-17,8 9

10 5. Nominalne jednostkowe koszty pracy Nominalne jednostkowe koszty pracy prezentują relację kosztów zatrudnienia do wartości produktu krajowego brutto. Wskaźnikiem monitorującym występowanie nierównowagi makroekonomicznej jest zmiana nominalnych jednostkowych kosztów pracy w okresie trzech lat wyrażona w procentach. Progi ostrożnościowe zostały ustalone na poziomie 9,% dla krajów strefy euro oraz 12,% dla krajów, które nie przyjęły wspólnej waluty. Wśród krajów strefy euro określony dla nominalnych jednostkowych kosztów pracy pułap został przekroczony w 213 r. przez Luksemburg (wzrost o 11,3%), natomiast w Belgii obserwowano wzrost na poziomie wartości granicznej, tj. 9,%. Blisko progu ostrożnościowego znalazły się ponadto Finlandia, Estonia, Łotwa oraz Malta (wzrost w granicach 8,9%- 8,1%). Spadki nominalnych kosztów pracy odnotowano dla 213 r. w Grecji (o 13,2%), na Cyprze (o 6,%), w Hiszpanii (o 5,5%), Irlandii (o 3,%), Portugalii (o 2,1%) i Słowenii (o,8%). Wśród krajów spoza strefy euro najwyższy wzrost nominalnych jednostkowych kosztów pracy odnotowano w Bułgarii (o 12,7%), co oznacza przekroczenie o,7 p.proc. dopuszczalnej granicy. Wysoki wzrost wystąpił także na Węgrzech (o 9,%) oraz na Litwie i w Wielkiej Brytanii (odpowiednio o 6,6% i 5,2%). Jedynym krajem spoza strefy euro, gdzie w 213 r. nastąpił spadek tego wskaźnika, była Rumunia (o,5%). W Polsce w 212 r. relacja kosztów zatrudnienia do produktu krajowego brutto wzrosła o 4,2%. Wykres 5. Nominalne jednostkowe koszty pracy w latach 27 i 213 (zmiana w % w okresie trzech ostatnich lat) kraje strefy euro

11 5 kraje spoza strefy euro * Dane dla 212 r. TABL. 5. Nominalne jednostkowe koszty pracy Kraje zmiana w % w okresie trzech ostatnich lat Austria 3,5 6,1 1,2 9,3 6,1 4,1 6,4 Belgia 5,7 8,8 1,8 8,1 6,4 6,6 9, Bułgaria 19, 26,9 38,2 33,1 21,3 12,7 12,7 Chorwacja 8,7 12,6 17,4 11,2 5,1-1,6,9 Cypr 3,8 3,9 7,2 7,1 7,8,8-6, Czechy 2,3 6,5 8,4 5,3 2,3 3,4 3,7 Dania 9,4 13,6 17,6 11,7 5,3 1, 2,6 Estonia 33, 46,8 36,6 9,6-5,5-3,4 8,7 Finlandia 3,1 7,7 16,9 14,4 9,2 4,9 8,9 Francja 5,4 6,8 8,8 7,8 5,8 4,1 4,7 Grecja 5,9 6,6 14,5 11,5 4,1-7, -13,2 Hiszpania 11, 13,4 11,6 5,3-1,3-5,6-5,5 Holandia 1,8 5,4 1,2 7,8 5,8 3,3 6, Irlandia 13,5 16,1 9,2-2,9-12,7-1,4-3, Litwa 24,5 29,6 15,9 1,1-7,7-4,6 6,6 Luksemburg 5,2 12,5 2,8 2,5 14, 9,8 11,3 Łotwa 71,5 78,4 41, -,6-16,2-5,8 8,4 Malta 4,5 7,9 1,5 8,4 8,5 6,7 8,1 Niemcy -3,7 -,6 7,2 6,9 5,6 3, 6,3 P o l s k a 1,9 8,9 12,6 11,2 4,9 4,2. Portugalia 5,7 5,6 8, 5,2,8-5,3-2,1 Rumunia 47,5 48,6 45,7 23,4-6,6-5,2 -,5 Słowacja 6,2 6,7 1,9 9,4 5,6,9,9 Słowenia 5,2 1,3 18,5 16, 8,3,4 -,8 Szwecja 3,9 6,9 12,1 5,2 2,2,7 3,8 Węgry 11,3 13,1 14, 6,6 4,6 4,2 9, Wielka Brytania 6,9 8,8 11,9 11,5 9,2 5,5 5,2 Włochy 6,1 8,3 1,5 8,5 4,8 3, 4,5 11

12 II. WSKAŹNIKI NIERÓWNOWAGI WEWNĘTRZNEJ 6. Wskaźnik cen nieruchomości Wskaźnik cen nieruchomości ukazuje zmiany cen wszystkich nieruchomości mieszkalnych nabytych przez gospodarstwa domowe. W 213 r. podobnie jak przed rokiem w większości krajów Unii Europejskiej notowano spadek cen na rynkach nieruchomości. W największym stopniu na wartości straciły nieruchomości w Chorwacji oraz Hiszpanii, gdzie w 213 r. spadek wyniósł odpowiednio 18,1% i 1,4% (po spadku o 2,2% i 16,9% w roku poprzednim). W mniejszym stopniu obniżyły się ceny domów i mieszkań w Grecji, Holandii, we Włoszech, na Słowenii i Cyprze (obniżenie w przedziale 8,9% - 5,4%). W Polsce od 29 r. obserwowany jest utrzymujący się trend spadkowy cen nieruchomości, i w 213 r. spadek w skali roku wyniósł 4,2% (wobec obniżenia o 5,9% w 212 r.). Wzrost cen na rynku nieruchomości notowano w dziewięciu krajach w największym stopniu w skali roku zdrożały nieruchomości w Estonii, na Łotwie oraz w Szwecji (wzrost odpowiednio o 7,3%, 6,4% oraz 4,7%). Dwa pierwsze kraje przekroczyły tym samym 6% wyznaczony dla rocznego wzrostu cen nieruchomości, przy czym w Estonii było to nasilenie niekorzystnej sytuacji utrzymującej się w tym kraju na przestrzeni trzech poprzednich lat, natomiast na Łotwie wzrost cen miał miejsce po ich nieznacznym obniżeniu w 212 r. Stosunkowo wysoki wzrost cen domów i mieszkań notowano w Luksemburgu i Danii (o 3,6% i o 2,8% w skali roku wobec wzrostu o 2,6% i spadku o 5,4% w roku poprzednim). Wzrost cen nieruchomości obserwowano również w dwóch spośród wielkich gospodarek europejskich na niemieckim i brytyjskim rynku nieruchomości w 213 r. wzrost cen wyniósł odpowiednio 1,5% i 1,3% (wobec wzrostu o 1,8% oraz spadku o,2% w 212 r.). Belgia była jedynym krajem Unii Europejskiej, gdzie w 213 r. ceny nieruchomości utrzymały się na niezmienionym poziomie. Wykres 6. Ceny nieruchomości w latach 29 i 213 (w przeliczeniu na ceny stałe, zmiana w % w skali roku)

13 TABL. 6. Ceny nieruchomości (w przeliczeniu na ceny stałe) Kraje zmiana w % w skali roku Austria..,8-1,1-7,8.. Belgia 4,8 1,1,3 1,2,9 -,2, Bułgaria.. -21,6-12,3-9,7-6,9 -,3 Chorwacja 8,9-2, -6,8-9,5-5,9-2,2-18,1 Cypr 8,2 1,2-7,2-7,7-9,6-1,6-5,4 Czechy.. -4,5-1,7 -,4-4, -1,3 Dania 1,4-7,7-13,3,1-4,3-5,4 2,8 Estonia 11,8-16,2-36,9 1,8 3,2 3,7 7,3 Finlandia 3,6-2,5, 4,3 -,4 -,5 -,5 Francja 3,6-1,9-5,6 3,6 3,6-2,3-2,5 Grecja 1,9,3,4-6,5-7,3-12,5-8,9 Hiszpania 6,4-4,8-5,6-3,6-9,9-16,9-1,4 Holandia 3, 1, -3,9-3,2-4,3-8,8-8, Irlandia 4,2-8,4-12,8-1,4-15,4-11,9 1,3 Litwa 19,4-1,7-32,9-8,6 2,3-3,2,1 Luksemburg 4,6, -2,2 4, 1, 2,6 3,6 Łotwa 23,6-13, -39,2-9,5 4,8 -,6 6,4 Malta 18,5 7,6-6,8-1,8-1,,9-1,6 Niemcy -3,6 -,3,8 -,9 1,4 1,8 1,5 P o l s k a.. -5,2-6,1-5,4-5,9-4,2 Portugalia -1,7 1,2 1,4 -,5-7,2-8,4-2,2 Rumunia.. -26,3-14,4-17,7-1, -4,5 Słowacja 25,7 12,8-12,8-4,9-5,2-5,9 -,4 Słowenia 18,8 1,5-1, -1,4 1, -8,4-6,1 Szwecja 11, -1,9,8 6,4,8, 4,7 Węgry. -2,7-8,9-6,1-7,4-9,2-4,1 Wielka Brytania 8,1-4, -9,6 3,1-4,7 -,2 1,3 Włochy 2,7 -,4 -,4-2,2-2, -5,4-7, 13

14 7. Przepływy kredytowe sektora prywatnego Przepływy kredytowe sektora prywatnego są to kwoty netto zobowiązań ogółu podmiotów gospodarki narodowej grupującej własność prywatną, poniesionych w danym roku w postaci kredytów oraz papierów wartościowych innych niż akcje, w relacji do produktu krajowego brutto. W 212 r. w żadnym z krajów Unii Europejskiej nie przekroczono 14% progu ostrożnościowego w relacji przepływów kredytowych sektora prywatnego do PKB. Najwyższą relacją charakteryzował się Cypr (1,% wobec 19,9% przed rokiem), Finlandia (9,% wobec 4,1%), Dania (5,4% wobec spadku o 2,3%), Estonia (4,7% wobec wzrostu o,1%). Niewielki wzrost udziału przepływów kredytowych w sektorze prywatnym do PKB notowano we Francji, w Polsce, Słowacji, Austrii, Bułgarii, Wielkiej Brytanii (w granicach 3,5%-2,1%). Najgłębszy spadek w porównaniu z 211 r. wystąpił w Belgii (o 17,4 p.proc.), Irlandii (o 13,8 p.proc.) oraz na Węgrzech (o 13,5 p.proc.). Spośród dwunastu krajów UE, w których w 212 r. notowano ujemną relację przepływów kredytowych sektora prywatnego do PKB, najgłębszą obserwowano w Hiszpanii (minus 1,4%), Grecji (minus 6,4%), na Węgrzech (minus 6,%), w Portugalii (minus 5,4%), Luksemburgu (minus 5,%) oraz Słowenii (minus 3,%) Wykres 7. Przepływy kredytowe sektora prywatnego w latach 27 i 212 (w % PKB) próg ostrożnościowy

15 Tabl. 7. Przepływy kredytowe sektora prywatnego Kraje w % PKB Austria 8,8 7, 2,9 3,1 4,3 2,7 Belgia 12,7 21,6 -,8 3,6 18,1,7 Bułgaria 43,4 34,8 5,1 3,3 1,8 2,5 Chorwacja 17,9 17,5 5,4 7,1-2,4-2,1 Cypr 38,6 34,8 15,3 24,4 19,9 1, Czechy 9,7 8,8,8 2,2 2,7,6 Dania 18,9 18,1-2,1 6,7-2,3 5,4 Estonia 3, 7,6-1,8-5,,1 4,7 Finlandia 13,1 16,4,1 7, 4,1 9, Francja 11,8 9,7 3,8 4,9 6,2 3,5 Grecja 16,9 16,4 4,1,3-3,6-6,4 Hiszpania 26,9 12,6-1,3 1,2-4,6-1,4 Holandia 9,9 7,5 6,4 4,9 3,2,2 Irlandia 24, 19,9-3,8-1,5 15,4-1,6 Litwa 23,1 1,7-9,6-5,4 -,7 -,3 Luksemburg. -17,9-14,8-23,7,5-5, Łotwa 24,2 9,2-4,8-6,1-4, -,7 Malta 9,4 16,1 15,7 11, 3,6-1,5 Niemcy 1,9,8-1,2, 1,8 1,5 P o l s k a 11,8 11,6 4, 3,2 7,1 3,4 Portugalia 2,6 17,3 5, 4,3-1,4-5,4 Rumunia 18,8 15,4,4 1,8 2,3,9 Słowacja 1,1 11,3 3,2 2,9 2,6 3,2 Słowenia 21,8 15,8 2,9 1,9,4-3, Szwecja 22,4 2,3 5, 4,2 5,7 1,3 Węgry 2,3 3, 1,1-2,5 7,5-6, Wielka Brytania 15,3 9,6-7,3 -,7-1,3 2,1 Włochy 12,4 6,8 1,6 4,6 3, -1, 15

16 8. Zadłużenie sektora prywatnego Dług sektora prywatnego obejmuje zadłużenie prywatne przedsiębiorstw niefinansowych, gospodarstw domowych oraz instytucji niekomercyjnych działających na rzecz gospodarstw domowych. W większości krajów Unii Europejskiej w 212 r. relacja długu sektora prywatnego w stosunku do produktu krajowego brutto zmniejszyła się w skali roku. Dopuszczalny poziom zadłużenia prywatnego (16% PKB) przekroczyło dziewięć krajów UE, w tym w największym stopniu Luksemburg (317,4% PKB), Irlandia (36,4% PKB) oraz Cypr (299,2% PKB). Wysoki poziom długu obserwowano także w Danii (238,2% PKB), Portugalii (223,8% PKB), Holandii (219,3% PKB) oraz w Szwecji (29,9% PKB). Dług sektora prywatnego powyżej progu ostrożnościowego notowano ponadto w Hiszpanii (195,3% PKB) i Wielkiej Brytanii (183,4% PKB). Relacja długu prywatnego do PKB w stosunku do roku poprzedniego pogorszyła się w największym stopniu na Cyprze (o 12,6 p.proc.), w Finlandii (o 7,7 p.proc.), Irlandii (o 5,7 p.proc.) oraz w Wielkiej Brytanii (o 3,9 p.proc.) i we Francji (o 2,1 p.proc.). Polska jest krajem o stosunkowo niskim poziomie zadłużenia sektora prywatnego, który w 212 r. w relacji do PKB wyniósł 74,6% i niższy obniżył się o 1,8 p.proc. w porównaniu z rokiem poprzednim. Podobnie jak w latach ubiegłych, najniższą relację długu prywatnego do produktu krajowego brutto notowano na Litwie, Łotwie, w Czechach, Rumunii i na Słowacji (w granicach 62,5%- 73,1%), przy czym w Czechach relacja uległa pogorszeniu w stosunku do 211 r. 35 Wykres 8. Zadłużenie sektora prywatnego w latach 27 i 212 (w % PKB)

17 Tabl. 8. Zadłużenie sektora prywatnego Kraje w % PKB Austria 133,8 139,2 147,3 15,3 147,7 147,4. Belgia 116,1 145,8 144,7 14, 15,1 146,8 148,7 Bułgaria 13,1 137,8 142,9 14,6 133,4 13,9. Chorwacja 13,7 117,3 128, 135,9 133,1 131,1. Cypr 22,4 238,2 257,7 274, 286,6 299,2. Czechy 6,7 66,4 68,8 7,2 71,9 72,4. Dania 224, 237,3 25,9 243,1 237, 238,2 227,1 Estonia 127,5 143,9 154,6 143,1 128,8 129,4. Finlandia 127,9 141,7 153,2 154,3 15,2 157,9. Francja 12, 126,6 134,6 136,4 138,5 14,6. Grecja 16,3 118,1 122,2 127,6 129,2 129,4 129,3 Hiszpania 2,2 25,8 213,2 213,9 26,5 195,3. Holandia 27,8 27,5 221,2 221,2 219,3 219,3. Irlandia 218,6 256,5 28,7 283,2 3,7 36,4. Litwa 75,5 77,9 84,9 75,9 66,2 62,5. Luksemburg. 399, 399,6 339,4 328,1 317,4. Łotwa 83,9 86,5 1,4 95,1 82,6 64,4. Malta 149,3 153,7 169,7 165, 16,3 153,8. Niemcy 114,1 113,2 116,5 11,6 17,1 16,7. P o l s k a 55,2 68,5 68,8 7,7 76,4 74,6. Portugalia 22,9 215,9 224,5 222,2 222,2 223,8 217,6 Rumunia 58,1 66,8 73,3 75,3 73,9 73,. Słowacja 63,2 67,3 71,6 7,1 73,2 73,1. Słowenia 97,9 17,6 115,9 118, 115,7 114,1 13,6 Szwecja 187,4 211,7 225,3 212, 21,6 29,9 29,9 Węgry 111,1 139,8 149,1 133,3 147,6 131,4 12,9 Wielka Brytania 18,8 189,5 195,3 183, 179,5 183,4 177,3 Włochy 114,4 118,8 125,2 126,3 125,8 126,4. 17

18 9. Dług sektora instytucji rządowych i samorządowych Według notyfikacji fiskalnej Eurostatu 1, w 213 r. dług sektora instytucji rządowych i samorządowych w relacji do produktu krajowego brutto powyżej wartości referencyjnej (6%) notowano w szesnastu państwach członkowskich. Podobnie jak w latach poprzednich, najwyższą relację długu publicznego do PKB obserwowano w Grecji (174,9% PKB wobec 156,9% w poprzednim roku), Portugalii (128,% wobec 124,8%), we Włoszech (127,9% wobec 122,2%) oraz Irlandii (123,3% wobec 121,7%). Najkorzystniejszą sytuację i utrzymanie poziomu sprzed roku obserwowano w Estonii (1,1% wobec 9,7% w 212 r.), Bułgarii (18,3% wobec 18,%) i Luksemburgu (23,6 % wobec 21,4%). W Polsce dług publiczny ukształtował się w 213 r. na poziomie 55,7% i był wyższy o 1,3 p.proc. w stosunku do notowanego przed rokiem. W 213 r. dług sektora instytucji rządowych i samorządowych wzrósł w skali roku w dwudziestu dwóch państwach członkowskich (łącznie z Polską) w tym najbardziej na Cyprze (wzrost o 22,7 p.proc.), w Grecji (o 18, p.proc.) oraz Słowenii (17, p.proc.). Relatywnie wysoki wzrost wskaźnika długu publicznego w skali roku notowano również w Chorwacji, Hiszpanii oraz we Włoszech (wzrost w granicach 11,3-5,7 p.proc.). Jedynie w sześciu państwach członkowskich: na Łotwie, w Niemczech, na Węgrzech, Litwie, w Danii oraz Austrii obserwowano poprawę relacji długu do PKB w 213 r. w stosunku do 212 r. (spadek na poziomie 2,7,5 p.proc.). Wykres 9. Dług sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 27 i 213 (w % PKB) Opublikowanej w dn r.; PKB zgodnie z ESA

19 TABL. 9. Dług sektora instytucji rządowych i samorządowych Kraje w % PKB Austria 64,8 68,5 79,7 82,4 82,1 81,7 81,2 Belgia 86,9 92,2 99,3 99,6 12,1 14, 14,5 Bułgaria 16,6 13,3 14,2 15,9 15,7 18, 18,3 Chorwacja... 52,8 59,9 64,4 75,7 Cypr 53,7 44,7 53,5 56,5 66, 79,5 12,2 Czechy 27,8 28,7 34,1 38,2 41, 45,5 45,7 Dania 27,3 33,4 4,4 42,9 46,4 45,6 45, Estonia... 6,5 6, 9,7 1,1 Finlandia 34, 32,7 41,7 47,1 48,5 53, 56, Francja 64,2 67,8 78,8 81,5 85, 89,2 92,2 Grecja , 171,3 156,9 174,9 Hiszpania 35,5 39,4 52,7 6,1 69,2 84,4 92,1 Holandia 42,7 54,8 56,5 59, 61,3 66,5 68,6 Irlandia 24, 42,6 62,2 87,4 111,1 121,7 123,3 Litwa... 36,3 37,3 39,9 39, Luksemburg 7,2 14,4 15,5 19,6 18,5 21,4 23,6 Łotwa 8,4 18,6 36,4 46,8 42,7 4,9 38,2 Malta 62,4 62,7 67,8 67,6 69,8 67,9 69,8 Niemcy 63,5 64,9 72,4 8,3 77,6 79, 76,9 P o l s k a... 53,6 54,8 54,4 55,7 Portugalia 68,4 71,7 83,6 96,2 111,1 124,8 128, Rumunia 12,7 13,2 23,2 29,9 34,2 37,3 37,9 Słowacja 29,8 28,2 36, 41,1 43,5 52,1 54,6 Słowenia 22,7 21,6 34,5 37,9 46,2 53,4 7,4 Szwecja 38,2 36,8 4,3 36,7 36,1 36,4 38,6 Węgry 65,9 71,9 78,2 8,9 81, 78,5 77,3 Wielka Brytania 43,6 51,6 65,9 76,4 81,9 85,8 87,2 Włochy 99,7 12,3 112,5 115,3 116,4 122,2 127,9 19

20 1. Stopa bezrobocia W przypadku stopy bezrobocia, liczonej jako średnia z trzech ostatnich lat, został ustalony na poziomie 1,%. W 213 r. w trzynastu krajach członkowskich odnotowano wskaźnik bezrobocia powyżej tej granicy, najwyższy w Hiszpanii (24,1%) oraz Grecji (23,3%). Jednocześnie w obu tych krajach nastąpił najwyższy jego wzrost w porównaniu z 27 r. (odpowiednio o 15,5 p.proc. oraz o 14,2 p.proc.). Wysoka stopa bezrobocia charakteryzowała także Chorwację, Portugalię, Łotwę, Irlandię, Słowację oraz Litwę (w granicach 15,8%-13,5%). Powyżej wartości 1,% znalazły się ponadto Bułgaria, Cypr, Węgry, Włochy i Estonia (w granicach 12,2%-1,3%), a w Polsce stopa bezrobocia liczona jako średnia z lat ukształtowała się na granicy progu ostrożnościowego. Najniższą stopę bezrobocia dla 213 r. odnotowano w Austrii, Luksemburgu, Holandii oraz Niemczech (odpowiednio 4,5%, 5,3%, 5,5% oraz 5,6%). W porównaniu z 27 r. w większości krajów nastąpił wzrost stopy bezrobocia. Spadek odnotowano jedynie w Niemczech (o 4,5 p.proc.), Polsce (o 3,8 p.proc.), Belgii (o,4 p.proc.) oraz w Austrii i na Malcie (po,3 p.proc.). Wykres 1. Stopa bezrobocia w latach 27 i 213 (średnia z trzech ostatnich lat)

21 TABL. 1. Stopa bezrobocia Kraje w % średnia z trzech ostatnich lat Austria 4,8 4,3 4,3 4,3 4,5 4,3 4,5 Belgia 8,1 7,6 7,5 7,7 7,8 7,7 7,7 Bułgaria 8,7 7,2 6,4 7,6 9,5 11,3 12,2 Chorwacja 11,5 1,2 9,5 1,3 11,9 14,1 15,8 Cypr 4,6 4,1 4,3 5,1 6,5 8,7 11,9 Czechy 6,8 5,6 5,5 6,1 6,9 7, 6,9 Dania 4,2 3,7 4,4 5,6 7, 7,5 7,4 Estonia 6,2 5,3 7,9 11,9 14,2 13, 1,3 Finlandia 7,7 7, 7,2 7,7 8,1 8, 7,9 Francja 8,6 8,1 8,2 8,6 9,2 9,4 9,8 Grecja 9,1 8,4 8,6 1, 13,4 18,4 23,3 Hiszpania 8,6 9,3 12,5 16,4 19,7 22, 24,1 Holandia 4,4 3,7 3,5 3,8 4,2 4,7 5,5 Irlandia 4,5 5,2 7,7 1,8 13,5 14,4 14,2 Litwa 6,1 5,3 8, 12,5 15,7 15,5 13,5 Luksemburg 4,5 4,6 4,7 4,9 4,8 4,8 5,3 Łotwa 7,7 6,9 1,4 14,9 17,7 16,9 14,4 Malta 6,7 6,4 6,5 6,6 6,7 6,5 6,4 Niemcy 1,1 8,8 8, 7,5 6,9 6,2 5,6 P o l s k a 13,8 1,2 8,3 8,3 9,2 9,8 1, Portugalia 8,7 8,7 9,3 1,4 11,8 13,6 15, Rumunia 6,9 6,4 6,2 6,4 6,9 7, 7, Słowacja 13,7 11,4 11, 12,1 13,4 14,1 14, Słowenia 5,8 5,1 5,1 5,9 7,1 8,1 9,1 Szwecja 7, 6,5 6,9 7,7 8,2 8,1 7,9 Węgry 7,4 7,6 8,4 9,7 1,7 11, 1,7 Wielka Brytania 5,2 5,4 6,2 7, 7,8 7,9 7,8 Włochy 6,9 6,5 6,9 7,6 8,2 9,2 1,4 21

22 11. Zobowiązania ogółem sektora finansowego Zobowiązania ogółem sektora finansowego oznaczają zmiany wartości wszystkich zobowiązań (tj. gotówki i depozytów, papierów wartościowych innych niż akcje, pożyczek, akcji i innych udziałów kapitałowych, rezerw technicznoubezpieczeniowych oraz pozostałych zobowiązań) w sektorze finansowym. W 212 r., spośród krajów członkowskich, zobowiązania sektora finansowego wzrosły w skali roku w dwunastu krajach, w szesnastu (w tym w Polsce) uległy obniżeniu. W 212 r. najbliżej wartości progowej (16,5%) znalazły się Estonia, Luksemburg i Bułgaria (odpowiednio 12,9%, 11,3% oraz 1,1%), przy czym w Estonii obserwowano najwyższy wzrost tego wskaźnika (z minus 4,2% w 211 r.). Spadek zobowiązań w 212 r. w stosunku do roku poprzedniego obserwowano na Węgrzech, w Belgii, Wielkiej Brytanii oraz Portugalii (w granicach od minus 8,2% do minus 3,7%). W Polsce zobowiązania sektora finansowego wzrosły w 212 r. o 9,6% i były wyższe o 5,3 p.proc. niż w roku poprzednim. W największym stopniu w skali roku ograniczono skalę zobowiązań sektora finansów w Finlandii (o 3,4 p.proc. do minus,2%). Wykres 11. Zobowiązania ogółem sektora finansowego w latach 27 i 212 (zmiana w % w skali roku, dane nieskonsolidowane)

23 TABL. 11. Zobowiązania ogółem sektora finansowego (dane nieskonsolidowane) Kraje zmiana w % w skali roku Austria 9,3 11,9-1,7-1,9 -,1 -,9. Belgia 12,3-7,1-4,9-2, 4,7-3,9-3,7 Bułgaria 29,3 -,8 1,3-1,7 4,9 1,1. Chorwacja 24,1-9,8 5, 4,4 1,6,7. Cypr 27,2 8,2 21,9-3,9,1-1,9. Czechy 15,5 6,6 2,1 2,8 4,4 5,4. Dania 1,5 6,4,8 9,1 4,8 5, -,5 Estonia 27,8 8, -11,2-9,5-4,2 12,9. Finlandia 1,5 16,4 6,5 18,9 3,2 -,2. Francja 13,1 2,5,2 3,1 7,3 -,1. Grecja 22,2 4,7 1,1 8,5-3,4-3,3-16,8 Hiszpania 17, 4,5 3,9-2, 3,7 3,5. Holandia 16,3 -,6 6,1 7,1 8,5 4,9. Irlandia 1,2 6,5 2,9 6,2 -,7 -,7. Litwa 34,3 3,7-3,7, 8,9 -,3. Luksemburg. -17, 8,3 13,7 8, 11,3. Łotwa 36,7 7,8-8,1 -,1-4,5 4,1. Malta 21,3 9,9 -,2 18,4 1,3 4,1. Niemcy 6, 2, -1,1,2 2,2 4,4. P o l s k a 18,9 7,1 9,5 13,1 4,3 9,6. Portugalia 9,9 5,4 9,5 1, -,4-3,7-5,9 Rumunia 35,1 11,7 14,4 4,4 4,4 5,3. Słowacja 24,8 8,7-5, 2,3 1,2 2,6. Słowenia 28,5 6,6 7,4-3,4-1,3 -,7-1,4 Szwecja 8,9 11,6 3, 2,8 3,3 4,6 8,3 Węgry 13,4 14,6 8,2 3,2-2,7-8,2 3,5 Wielka Brytania 16,7 48, -17,6 8,2 8,9-3,7-5,9 Włochy,5-2,7 5,7 1,6 3,9 7,1. 23

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R. 1 SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R. T. 01. LUDNOŚĆ (stan w dniu 1 stycznia) GĘSTOŚĆ ZALUDNIENIA w tys. UE (27) 495 292 497 683 499 703 501 103 Strefa euro (17) 326 561 328 484

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2013 R. * Komisji Europejskiej z dn. 10.01.2014 r.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2013 R. * Komisji Europejskiej z dn. 10.01.2014 r. SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2013 R. * Komisji Europejskiej z dn. 10.01.2014 r. 2 T. 01. LUDNOŚĆ (stan w dniu 1 stycznia) Wykres 01. STRUKTURA LUDNOŚCI UNII EUROPEJSKIEJ W 2013

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro część I Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Płaca minimalna w krajach unii europejskiej Spośród 28 państw członkowskich Unii Europejskiej 21 krajów posiada regulacje dotyczące wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r.

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r. 1 Urz d Statystyczny w Gda sku W Polsce w 2012 r. udział osób w wieku 30-34 lata posiadających wykształcenie wyższe w ogólnej liczbie ludności w tym wieku (aktywni zawodowo + bierni zawodowo) wyniósł 39,1%

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH UNII EUROPEJSKIEJ W 2015 R.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH UNII EUROPEJSKIEJ W 2015 R. SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH UNII EUROPEJSKIEJ W 2015 R. Według prognoz Komisji Europejskiej 1 wzrost produktu krajowego brutto Unii Europejskiej w 2015 r. ma wynieść (w cenach stałych) 1,9%,

Bardziej szczegółowo

Wydatki na ochronę zdrowia w

Wydatki na ochronę zdrowia w Wydatki na ochronę zdrowia w wybranych krajach OECD Seminarium BRE CASE Stan finansów ochrony zdrowia 12 czerwca 2008 r. Agnieszka Sowa CASE, IZP CM UJ Zakres analizy Dane OECD Health Data 2007 (edycja

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro dr Marta Musiał Katedra Bankowości i Finansów Porównawczych Wydział Zarządzania i Ekonomiki Usług Uniwersytet Szczeciński 17 listopad 2016 r. PLAN

Bardziej szczegółowo

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r.

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r. Urząd Statystyczny w Katowicach 40 158 Katowice, ul. Owocowa 3 e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 7791 200 fax: 32 7791 300, 258 51 55 OPRACOWANIA SYGNALNE Produkt krajowy brutto w województwie

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH UNII EUROPEJSKIEJ W OKRESIE STYCZEŃ WRZESIEŃ 2012 R.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH UNII EUROPEJSKIEJ W OKRESIE STYCZEŃ WRZESIEŃ 2012 R. 1 SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH UNII EUROPEJSKIEJ W OKRESIE STYCZEŃ WRZESIEŃ 2012 R. 2 T. 01. PRODUKT KRAJOWY BRUTTO a (ceny stałe) Wykres 01. PRODUKT KRAJOWY BRUTTO a W 2012 R. (okres poprzedni

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R.

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R. Urząd Statystyczny w Katowicach Ośrodek Rachunków Regionalnych ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 779 12 00 fax: 32 779 13 00, 258 51 55 katowice.stat.gov.pl OPRACOWANIA

Bardziej szczegółowo

WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU

WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU GOSPODARCZEGO NA POZYCJĘ KONKURENCYJNĄ UNII EUROPEJSKIEJ W HANDLU MIĘDZYNARODOWYM Tomasz Białowąs Katedra Gospodarki Światowej i Integracji Europejskiej, UMCS w Lublinie bialowas@hektor.umcs.lublin.pl

Bardziej szczegółowo

Co mówią liczby. Sygnały poprawy

Co mówią liczby. Sygnały poprawy EU27 Produkcja (9m2007): Tekstylia +1 % OdzieŜ +2 % Co mówią liczby. Raport. Tekstylia i odzieŝ w Unii Europejskiej.Trzy kwartały 2007 Produkcja Sygnały poprawy Po raz pierwszy od roku 2000 Unia Europejska

Bardziej szczegółowo

Wyzwania dla sektora finansowego związane ze środowiskiem niskich stóp procentowych

Wyzwania dla sektora finansowego związane ze środowiskiem niskich stóp procentowych Anna Trzecińska, Wiceprezes NBP Wyzwania dla sektora finansowego związane ze środowiskiem niskich stóp procentowych Warszawa / XI Kongres Ryzyka Bankowego BIK / 25 października 2016 11-2002 5-2003 11-2003

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH OECD W 2011 R.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH OECD W 2011 R. SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH OECD W 2011 R. 1 Kraje OECD: należące do Unii Europejskiej: Austria (AT), Belgia (BE), Dania (DK), Estonia (EE), Finlandia (FI), Francja (FR), Grecja (EL), Hiszpania

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA EUROPA 2020 PODSTAWOWE WSKAŹNIKI

STRATEGIA EUROPA 2020 PODSTAWOWE WSKAŹNIKI STRATEGIA EUROPA 2020 PODSTAWOWE WSKAŹNIKI Strategia Europa 2020 to unijny program wzrostu i rozwoju społeczno-gospodarczego na aktualne dziesięciolecie. Strategia ta, ze względu na czas jej tworzenia,

Bardziej szczegółowo

PROGNOZY WYNAGRODZEŃ NA 2017 ROK

PROGNOZY WYNAGRODZEŃ NA 2017 ROK 07.06.206 Informacja prasowa portalu Pytania i dodatkowe informacje: tel. 509 509 56 media@sedlak.pl PROGNOZY WYNAGRODZEŃ NA 207 ROK Jak wynika z prognoz Komisji Europejskiej na 207 rok, dynamika realnego

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO Opracowania sygnalne PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2007 R. Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40-158 Katowice www.stat.gov.pl/katow e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.:

Bardziej szczegółowo

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl System finansowy w Polsce dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl Segmenty sektora finansowego (w % PKB) 2 27 212 Wielkość systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer 5 / 1 Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+8 ) 69 36 69 36 fax (+8 ) 69 1 77 e-mail: dziennikarze @mofnet.gov.pl

Bardziej szczegółowo

OCENA SYTUACJI GOSPODARCZEJ UNII EUROPEJSKIEJ I POLSKI W OKRESIE GLOBALNEGO KRYZYSU EKONOMICZNEGO (rok 2008 oraz I półrocze 2009)

OCENA SYTUACJI GOSPODARCZEJ UNII EUROPEJSKIEJ I POLSKI W OKRESIE GLOBALNEGO KRYZYSU EKONOMICZNEGO (rok 2008 oraz I półrocze 2009) MINISTERSTWO GOSPODARKI OCENA SYTUACJI GOSPODARCZEJ UNII EUROPEJSKIEJ I POLSKI W OKRESIE GLOBALNEGO KRYZYSU EKONOMICZNEGO (rok 8 oraz I półrocze 9) DEPARTAMENT ANALIZ I PROGNOZ Warszawa, październik 9

Bardziej szczegółowo

Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL

Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL Rynek wewnętrzny, przemysł, przedsiębiorczość i MŚP STRESZCZENIE Tablica wyników Unii innowacji 2015: w ostatnim roku ogólny postęp wyników w

Bardziej szczegółowo

Zakończenie Summary Bibliografia

Zakończenie Summary Bibliografia Spis treści: Wstęp Rozdział I Zakresy i ich wpływ na pojmowanie bezpieczeństwa wewnętrznego 1.1. Zakresy pojmowania bezpieczeństwa wewnętrznego 1.1.1. Zakres wąski bezpieczeństwa wewnętrznego 1.1.2. Zakres

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 5 / 015 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+8 ) 9 3 00 9 3 0 fax (+8 ) 9 1 77 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia w liczbach 2012. Rynek ubezpieczeń w Polsce

Ubezpieczenia w liczbach 2012. Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2012 Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2012 Rynek ubezpieczeń w Polsce Autorem niniejszej broszury jest Polska Izba Ubezpieczeń. Jest ona chroniona prawami autorskimi.

Bardziej szczegółowo

Forum Bankowe Uwarunkowania ekonomiczne i regulacyjne sektora bankowego. Iwona Kozera, Partner EY 15 marca 2017

Forum Bankowe Uwarunkowania ekonomiczne i regulacyjne sektora bankowego. Iwona Kozera, Partner EY 15 marca 2017 Forum Bankowe Uwarunkowania ekonomiczne i regulacyjne sektora bankowego Iwona Kozera, Partner EY 15 marca 2017 2000 2001 2002 2003 200 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 201 2015 2016 Uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

Stosunki handlowe Unii Europejskiej z Chinami. Tomasz Białowąs

Stosunki handlowe Unii Europejskiej z Chinami. Tomasz Białowąs Stosunki handlowe Unii Europejskiej z Chinami Tomasz Białowąs Wysoki dynamika wymiany handlowej 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 Eksport całkowity UE Eksport UE do Chin Import całkowity UE Import

Bardziej szczegółowo

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 41/2010

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 41/2010 RYNEK ZBÓŻ TENDENCJE CENOWE Ceny krajowe w skupie W pierwszym tygodniu października br. w krajowym skupie zbóż przeważały spadkowe tendencje cen. Według danych Zintegrowanego Systemu Rolniczej Informacji

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIĘSA. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 28/2014. TENDENCJE CENOWE Ceny zakupu żywca

RYNEK MIĘSA. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 28/2014. TENDENCJE CENOWE Ceny zakupu żywca RYNEK MIĘSA TENDENCJE CENOWE Ceny zakupu żywca Cena Zmiana Towar bez VAT tyg. Wg ZSRIR (MRiRW) 07 13.07.2014 r. w skupie żywiec wieprzowy 5,47 żywiec wołowy 5,82 kurczęta typu brojler 3,84 indyki 5,91

Bardziej szczegółowo

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU Krzysztof Pietraszkiewicz Prezes Związku Banków Polskich Warszawa 02.12.2015 Transformacja polskiej gospodarki w liczbach PKB w Polsce w latach 1993,2003 i 2013 w mld PLN Źródło:

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie Internetu przez młodych Europejczyków

Wykorzystanie Internetu przez młodych Europejczyków Wykorzystanie Internetu przez młodych Europejczyków Marlena Piekut Oleksandra Kurashkevych Płock, 2014 Pracowanie Zarabianie pieniędzy Bawienie się INTERNET Dokonywanie zakupów Nawiązywanie kontaktów Tadao

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer 7 / 2014 Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+48 22) 694 36 00 694 36 04 fax (+48 22) 694 41 77 e-mail: dziennikarze

Bardziej szczegółowo

Informacja na temat rozwiązań dotyczących transgranicznej działalności zakładów ubezpieczeń w Unii Europejskiej

Informacja na temat rozwiązań dotyczących transgranicznej działalności zakładów ubezpieczeń w Unii Europejskiej Informacja na temat rozwiązań dotyczących transgranicznej działalności zakładów ubezpieczeń w Unii Europejskiej Notatka prezentuje wybrane informacje statystyczne o działalności zagranicznych zakładów

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Sytuacja makroekonomiczna w Polsce

Sytuacja makroekonomiczna w Polsce Departament Polityki Makroekonomicznej Sytuacja makroekonomiczna w Polsce 27 lutego 215 ul. Świętokrzyska 12-916 Warszawa tel.: +48 22 694 52 32 fax :+48 22 694 36 3 Prawa autorskie Ministerstwo Finansów

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 11 / 01 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+ ) 9 00 9 0 fax (+ ) 9 1 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo Finansów

Bardziej szczegółowo

CASE-Doradcy Spółka z o.o. POZIOM WYDATKÓW NA LEKI. POLSKA NA TLE KRAJÓW OECD

CASE-Doradcy Spółka z o.o. POZIOM WYDATKÓW NA LEKI. POLSKA NA TLE KRAJÓW OECD CASE-Doradcy Spółka z o.o. POZIOM WYDATKÓW NA LEKI. POLSKA NA TLE KRAJÓW OECD Poniżej przedstawiamy opracowanie porównawcze, przygotowane na podstawie najnowszych międzynarodowych danych statystycznych.

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 9 / 1 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+ ) 9 9 fax (+ ) 9 1 77 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo Finansów Ul.

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia w liczbach 2013. Rynek ubezpieczeń w Polsce

Ubezpieczenia w liczbach 2013. Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2013 Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2013 Rynek ubezpieczeń w Polsce Autorem niniejszej broszury jest Polska Izba Ubezpieczeń. Jest ona chroniona prawami autorskimi.

Bardziej szczegółowo

Paweł Borys Polski Fundusz Rozwoju

Paweł Borys Polski Fundusz Rozwoju Oszczędności długoterminowe z perspektywy rynku kapitałowego a wzrost gospodarczy kraju Paweł Borys Polski Fundusz Rozwoju Forum Funduszy Inwestycyjnych, Warszawa, 16.06.2016 Model wzrostu Polski oparty

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia w liczbach Rynek ubezpieczeń w Polsce

Ubezpieczenia w liczbach Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 216 Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 216 Rynek ubezpieczeń w Polsce Autorem niniejszej broszury jest Polska Izba Ubezpieczeń. Publikacja chroniona jest prawami

Bardziej szczegółowo

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 40/2010

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 40/2010 RYNEK ZBÓŻ TENDENCJE CENOWE Ceny krajowe w skupie Na przełomie września i października 2010 r., w krajowym skupie, monitorowane rodzaje zbóż podstawowych były o około 2% droższe niż tydzień wcześniej.

Bardziej szczegółowo

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 48/2014

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 48/2014 RYNEK ZBÓŻ TENDENCJE CENOWE Ceny krajowe w przedsiębiorstwach prowadzących zakupy W ostatnim tygodniu listopada 2014 r. w krajowym skupie odnotowano umiarkowany wzrost cen zbóż. Według danych Zintegrowanego

Bardziej szczegółowo

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 35/2015

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 35/2015 kg na mieszkańca Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 35/2015 RYNEK ZBÓŻ TENDENCJE CENOWE Ceny krajowe w przedsiębiorstwach prowadzących zakupy W pierwszym tygodniu września 2015 r. na rynku krajowym ceny

Bardziej szczegółowo

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w 2015 roku

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w 2015 roku WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W SZCZECINIE Wydział Badań i Analiz Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w 2015 roku Szczecin 2016 Według danych Eurostat zharmonizowana stopa bezrobocia 1 dla Polski

Bardziej szczegółowo

Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen samochodów pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych samochodów w UE w 2010 r.

Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen samochodów pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych samochodów w UE w 2010 r. KOMISJA EUROPEJSKA KOMUNIKAT PRASOWY Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych w UE w 2010 r. Bruksela, 26 lipca 2011 r. Ostatnie

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ

ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ Patrycja Zwiech ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ 1. Wstęp Polska, będąc członkiem Unii Europejskiej, stoi przed rozwiązaniem wielu problemów.

Bardziej szczegółowo

RYNEK JAJ SPOŻYWCZYCH

RYNEK JAJ SPOŻYWCZYCH MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ Podstawa prawna : Ustawa z dnia 30 marca 2001 r. o rolniczych badaniach rynkowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 42, poz. 471

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia w liczbach 2014. Rynek ubezpieczeń w Polsce

Ubezpieczenia w liczbach 2014. Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2014 Rynek ubezpieczeń w Polsce Autorem niniejszej broszury jest Polska Izba Ubezpieczeń. Jest ona chroniona prawami autorskimi. W przypadku cytowania jej fragmentów należy wskazać

Bardziej szczegółowo

Polityka kredytowa w Polsce i UE

Polityka kredytowa w Polsce i UE Polityka kredytowa Raport Polityka Kredytowa powstał w oparciu o dane zgromadzone przez Urząd Nadzoru Bankowego (EBA) oraz (ECB) Europejski Bank Centralny. Jest to pierwszy w Polsce tego typu raport odnoszący

Bardziej szczegółowo

Działalność innowacyjna przedsiębiorstw w Polsce na tle państw Unii Europejskiej

Działalność innowacyjna przedsiębiorstw w Polsce na tle państw Unii Europejskiej 2011 Paulina Zadura-Lichota, p.o. dyrektora Departamentu Rozwoju Przedsiębiorczości i Innowacyjności PARP Działalność innowacyjna przedsiębiorstw w Polsce na tle państw Unii Europejskiej Warszawa, 1 lutego

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej PF Monitor konwergencji nominalnej w UE czerwiec Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer / Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+ ) fax (+ ) e-mail: dziennikarze

Bardziej szczegółowo

W przypadku wykorzystywania danych prosimy o podanie źródła i pełnej nazwy firmy: TNS OBOP. Obawy Europejczyków

W przypadku wykorzystywania danych prosimy o podanie źródła i pełnej nazwy firmy: TNS OBOP. Obawy Europejczyków Informacja prasowa Kontakt: Urszula Krassowska t +48 22 598 98 98 f +48 22 598 99 99 e urszula.krassowska@tns-global.pl www.tns-global.pl 11 marca 2008 W przypadku wykorzystywania danych prosimy o podanie

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY. w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r.

Wniosek DECYZJA RADY. w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r. KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 4.6.2014 r. COM(2014) 324 final 2014/0170 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r. PL PL UZASADNIENIE 1. KONTEKST WNIOSKU

Bardziej szczegółowo

Wyzwania polityki ludnościowej wobec prognoz demograficznych dla Polski i Europy

Wyzwania polityki ludnościowej wobec prognoz demograficznych dla Polski i Europy Wyzwania polityki ludnościowej wobec prognoz demograficznych dla Polski i Europy Grażyna Marciniak Główny Urząd Statystyczny IV. Posiedzenie Regionalnego Forum Terytorialnego, Wrocław 8 grudnia 215 r.

Bardziej szczegółowo

W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję?

W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję? 13.06.2014 Informacja prasowa portalu Pytania i dodatkowe informacje: Artur Szeremeta Specjalista ds. współpracy z mediami tel. 509 509 536 szeremeta@sedlak.pl W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję?

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIĘSA. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 43/2013

RYNEK MIĘSA. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 43/2013 RYNEK MIĘSA TENDENCJE CENOWE W ostatnim tygodniu października 2013 r. w Polsce przeważały spadki cen skupu żywca i zbytu mięsa. Ceny skupu żywca Zgodnie z danymi Zintegrowanego Systemu Rolniczej Informacji

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej PM Monitor konwergencji nominalnej w UE październik Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer / Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+ ) fax (+ ) e-mail: dziennikarze

Bardziej szczegółowo

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Agenda Bankowość korporacyjna w Polsce na tle krajów

Bardziej szczegółowo

Ocena gospodarcza i polityczna krajów - Rating krajów KUKE S.A.

Ocena gospodarcza i polityczna krajów - Rating krajów KUKE S.A. i krajów - Rating krajów KUKE S.A. Aktualizacja październik 2011 r. Przygotował Zespół Głównego Ekonomisty KUKE S.A. Warszawa 21 październik 2011 r. i krajów Rating krajów KUKE S.A. Korporacja Ubezpieczeń

Bardziej szczegółowo

O wzroście gospodarczym w Europie, czyli niepewna perspektywa rozwoju krajów zachodnich

O wzroście gospodarczym w Europie, czyli niepewna perspektywa rozwoju krajów zachodnich www.case-research.eu O wzroście gospodarczym w Europie, czyli niepewna perspektywa rozwoju krajów zachodnich 144. Seminarium mbank-case Andrzej Rzońca (SGH, TEP, FOR), Aleksander Łaszek (FOR) 28/04/2016

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie możliwe wyłącznie z podaniem źródła

Wykorzystanie możliwe wyłącznie z podaniem źródła M I N I S T E R S T W O R O L N I C T W A I R O Z W O J U W S I ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ Podstawa prawna : Ustawa z dnia 30 marca 2001 r. o rolniczych badaniach rynkowych (Dz.

Bardziej szczegółowo

(4) Belgia, Niemcy, Francja, Chorwacja, Litwa i Rumunia podjęły decyzję o zastosowaniu art. 11 ust. 3 rozporządzenia

(4) Belgia, Niemcy, Francja, Chorwacja, Litwa i Rumunia podjęły decyzję o zastosowaniu art. 11 ust. 3 rozporządzenia L 367/16 23.12.2014 ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) NR 1378/2014 z dnia 17 października 2014 r. zmieniające załącznik I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 oraz załączniki

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie możliwe wyłącznie z podaniem źródła

Wykorzystanie możliwe wyłącznie z podaniem źródła M I N I S T E R S T W O R O L N I C T W A I R O Z W O J U W S I ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ Podstawa prawna : Ustawa z dnia 30 marca 2001 r. o rolniczych badaniach rynkowych (Dz.

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIKI. Komunikatu Komisji

ZAŁĄCZNIKI. Komunikatu Komisji KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 14.12.2015 r. COM(2015) 639 final ANNEXES 3 to 4 ZAŁĄCZNIKI ZAŁĄCZNIK III: Ogólna ocena zasady dodatkowości (art. 95 RWP) ZAŁĄCZNIK IV: Terminy przedkładania i przyjmowania

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej PM Monitor konwergencji nominalnej w UE styczeń Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer / Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+ ) fax (+ ) e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl

Bardziej szczegółowo

P O L S K A maja 2014 r.

P O L S K A maja 2014 r. P O L S K A 1989 2014 30 maja 2014 r. Podział administracyjny Polski Z dniem 1 stycznia 1999 r. weszła w życie reforma administracyjna, w wyniku której obowiązuje trójstopniowy podział kraju na województwa,

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Rumunii w 2014 roku :38:33

Sytuacja gospodarcza Rumunii w 2014 roku :38:33 Sytuacja gospodarcza Rumunii w 2014 roku 2015-10-21 14:38:33 2 Rumunia jest krajem o dynamicznie rozwijającej się gospodarce Sytuacja gospodarcza Rumunii w 2014 roku. Rumunia jest dużym krajem o dynamicznie

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIĘSA. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 23/2015

RYNEK MIĘSA. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 23/2015 RYNEK MIĘSA TENDENCJE CENOWE Ceny zakupu żywca W dniach 8 14.06.2015 r. zakłady mięsne w Polsce objęte monitoringiem Zintegrowanego Systemu Rolniczej Informacji Rynkowej MRiRW kupowały żywiec wieprzowy

Bardziej szczegółowo

Trendy i perspektywy rozwoju głównych gospodarek światowych

Trendy i perspektywy rozwoju głównych gospodarek światowych Trendy i perspektywy rozwoju głównych gospodarek światowych Grzegorz Sielewicz Główny Ekonomista Coface w Europie Centralnej Konferencja Pomorski Broker Eksportowy Gdynia, 12 października 2016 Gospodarka

Bardziej szczegółowo

C. 4 620,00 Euro z przeznaczeniem na organizację wymiany studentów i pracowników.

C. 4 620,00 Euro z przeznaczeniem na organizację wymiany studentów i pracowników. 16-400 Suwałki tel. (87) 562 84 32 ul. Teofila Noniewicza 10 fax (87) 562 84 55 e-mail: sekretariat@pwsz.suwalki.pl Zasady rozdziału funduszy otrzymanych z Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji (Agencji Narodowej

Bardziej szczegółowo

Opracowania sygnalne PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W LATACH 1995-2004

Opracowania sygnalne PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W LATACH 1995-2004 Opracowania sygnalne PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W LATACH 1995-2004 Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40-158 Katowice www.stat.gov.pl/urzedy/katow e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl

Bardziej szczegółowo

EURO jako WSPÓLNA WALUTA

EURO jako WSPÓLNA WALUTA Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy EURO jako WSPÓLNA WALUTA Prof. dr hab. Eugeniusz Gatnar Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 18 marca 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIĘSA. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 21/2015 TENDENCJE CENOWE

RYNEK MIĘSA. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 21/2015 TENDENCJE CENOWE RYNEK MIĘSA TENDENCJE CENOWE W przedostatnim tygodniu maja 2015 r. odnotowano wzrost krajowych cen zakupu żywca rzeźnego oraz cen zbytu półtusz wieprzowych i tuszek kurcząt. Ceny zbytu ćwierci wołowych

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej PF Monitor konwergencji nominalnej w UE 7 marzec Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer / Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+ ) 9 9 fax (+ ) 9 77

Bardziej szczegółowo

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 23/2015

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 23/2015 RYNEK ZBÓŻ TENDENCJE CENOWE Ceny krajowe w przedsiębiorstwach prowadzących zakupy W drugim tygodniu czerwca 2015 r. na rynku krajowym ceny skupu zbóż podstawowych nieco wzrosły. Według danych Zintegrowanego

Bardziej szczegółowo

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2015 roku

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2015 roku WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W SZCZECINIE Wydział Badań i Analiz Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2015 roku Szczecin 2015 Według danych Eurostat zharmonizowana stopa bezrobocia

Bardziej szczegółowo

Podział środków budżetowych w Unii Europejskiej. Politologia, PUW 2008 Wojciech St. Mościbrodzki,

Podział środków budżetowych w Unii Europejskiej. Politologia, PUW 2008 Wojciech St. Mościbrodzki, Podział środków budżetowych w Unii Europejskiej Politologia, PUW 2008 Wojciech St. Mościbrodzki, www.wojmos.com wojmos@wojmos.com Budżet UE Budżet UE tworzony jest z kilku źródeł. Należą do nich m.in..

Bardziej szczegółowo

Bruksela, dnia 17.9.2014 r. C(2014) 6767 final KOMUNIKAT KOMISJI

Bruksela, dnia 17.9.2014 r. C(2014) 6767 final KOMUNIKAT KOMISJI KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 17.9.2014 r. C(2014) 6767 final KOMUNIKAT KOMISJI Aktualizacja danych wykorzystywanych do obliczania kar ryczałtowych oraz kar pieniężnych wskazywanych Trybunałowi Sprawiedliwości

Bardziej szczegółowo

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ mgr Małgorzata Bułkowska mgr Mirosława Tereszczuk dr inż. Robert Mroczek Konferencja: Przemysł spożywczy otoczenie rynkowe, inwestycje, ekspansja

Bardziej szczegółowo

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego Opłacalno acalność realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego Prof. UG dr hab. Przemysław Kulawczuk Andrzej Poszewiecki Kraków, 4 lutego 2009 roku Tabela 1. NajwyŜsze stawki nominalnego

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia w liczbach 2015. Rynek ubezpieczeń w Polsce

Ubezpieczenia w liczbach 2015. Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2015 Rynek ubezpieczeń w Polsce Autorem niniejszej broszury jest Polska Izba Ubezpieczeń. Publikacja chroniona jest prawami autorskimi. W przypadku cytowania jej fragmentów należy

Bardziej szczegółowo

Zakupy on-line w europejskich gospodarstwach domowych. dr inż. Marlena Piekut Kolegium Nauk Ekonomicznych i Społecznych Politechnika Warszawska

Zakupy on-line w europejskich gospodarstwach domowych. dr inż. Marlena Piekut Kolegium Nauk Ekonomicznych i Społecznych Politechnika Warszawska Zakupy on-line w europejskich gospodarstwach domowych dr inż. Marlena Piekut Kolegium Nauk Ekonomicznych i Społecznych Politechnika Warszawska Cel badania Identyfikacja zakresu wykorzystania handlu elektronicznego

Bardziej szczegółowo

1. Mechanizm alokacji kwot

1. Mechanizm alokacji kwot 1. Mechanizm alokacji kwot Zgodnie z aneksem do propozycji Komisji Europejskiej w sprawie przejęcia przez kraje UE 120 tys. migrantów znajdujących się obecnie na terenie Włoch, Grecji oraz Węgier, algorytm

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Mierniki dobrobytu gospodarczego Przemysław Pluskota Uniwersytet Szczeciński 05 listopada 2015r. Mierniki dobrobytu gospodarczego MIERZENIE ROZMIARÓW AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ PKB PKB per capita PNB W gospodarce

Bardziej szczegółowo

FINANSE. Rezerwa obowiązkowa. Instrumenty polityki pienięŝnej - podsumowanie. dr Bogumiła Brycz

FINANSE. Rezerwa obowiązkowa. Instrumenty polityki pienięŝnej - podsumowanie. dr Bogumiła Brycz Rezerwa obowiązkowa FINANSE dr Bogumiła Brycz Zakład Analiz i Planowania Finansowego Rezerwa obowiązkowa - częśćśrodków pienięŝnych zdeponowanych na rachunkach bankowych, jaką banki komercyjne muszą przekazać

Bardziej szczegółowo

Zasady ustalania kapitału początkowego osobom posiadającym okresy ubezpieczenia w Polsce oraz w krajach UE/EOG

Zasady ustalania kapitału początkowego osobom posiadającym okresy ubezpieczenia w Polsce oraz w krajach UE/EOG Zasady ustalania kapitału początkowego osobom posiadającym okresy ubezpieczenia w Polsce oraz w krajach UE/EOG Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej wiąże się z koniecznością stosowania wspólnotowych

Bardziej szczegółowo

Europejski i regionalny rynek pracy - mobilności geograficzna i zawodowa 9.04.2013. www.eures.europa.eu www.eures.praca.gov.pl

Europejski i regionalny rynek pracy - mobilności geograficzna i zawodowa 9.04.2013. www.eures.europa.eu www.eures.praca.gov.pl Europejski i regionalny rynek pracy - mobilności geograficzna i zawodowa 9.04.2013 www.eures.europa.eu www.eures.praca.gov.pl Mobilność pracowników Mobilność zawodowa zmiany w ramach zawodu lub danej grupy

Bardziej szczegółowo

Ceny energii dla gospodarstw domowych w Polsce są najwyższe w Europie Józef Dopke

Ceny energii dla gospodarstw domowych w Polsce są najwyższe w Europie Józef Dopke Ceny energii dla gospodarstw domowych w Polsce są najwyższe w Europie Józef Dopke Słowa kluczowe: energia elektryczna, cena energii elektrycznej, gaz ziemny, cena gazu ziemnego, zużycie energii, zużycie

Bardziej szczegółowo

Czy równe dopłaty bezpośrednie w UE byłyby sprawiedliwe? Prof. J. Kulawik, Mgr. inż. A. Kagan, Dr B. Wieliczko

Czy równe dopłaty bezpośrednie w UE byłyby sprawiedliwe? Prof. J. Kulawik, Mgr. inż. A. Kagan, Dr B. Wieliczko Czy równe dopłaty bezpośrednie w UE byłyby sprawiedliwe? Prof. J. Kulawik, Mgr. inż. A. Kagan, Dr B. Wieliczko Teza do potwierdzenia Zawodność rynku i państwa a rolnictwo Efektywne dostarczanie dobra publicznego

Bardziej szczegółowo

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce?

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Maciej Bukowski Instytut Badań Strukturalnych Warszawa, 25.05.2012 Plan Wprowadzenie po co Polsce (eko)innowacje. Pułapka średniego dochodu Nie ma ekoinnowacyjności

Bardziej szczegółowo

Innowacyjność w Europie 2016

Innowacyjność w Europie 2016 DEPARTAMENT POLITYKI REGIONALNEJ MAŁOPOLSKIE OBSERWATORIUM ROZWOJU REGIONALNEGO Innowacyjność w Europie 2016 Komisja Europejska raz w roku publikuje europejską i regionalną tablicę wyników innowacji, która

Bardziej szczegółowo

Miejsce Polski w handlu zagranicznym produktami rolno-spożywczymi Unii Europejskiej. dr Łukasz Ambroziak mgr Małgorzata Bułkowska

Miejsce Polski w handlu zagranicznym produktami rolno-spożywczymi Unii Europejskiej. dr Łukasz Ambroziak mgr Małgorzata Bułkowska Miejsce Polski w handlu zagranicznym produktami rolno-spożywczymi Unii Europejskiej dr Łukasz Ambroziak mgr Małgorzata Bułkowska Zakład Ekonomiki Przemysłu Spożywczego Warszawa, 10 października 2014 r.

Bardziej szczegółowo

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W SZCZECINIE Wydział Badań i Analiz Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku Szczecin 2014 Według danych

Bardziej szczegółowo

WPŁYW INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ NA KSZTAŁTOWANIE SIĘ WOLNOŚCI GOSPODARCZEJ

WPŁYW INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ NA KSZTAŁTOWANIE SIĘ WOLNOŚCI GOSPODARCZEJ WPŁYW INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ NA KSZTAŁTOWANIE SIĘ WOLNOŚCI GOSPODARCZEJ dr Anna Stępniak-Kucharska Uniwersytet Łódzki Plan wystąpienia 1. 2. 3. 4. Cel referatu Dane źródłowe Pojęcie wolności gospodarczej

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIĘSA. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 42/2013

RYNEK MIĘSA. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 42/2013 RYNEK MIĘSA TENDENCJE CENOWE W przedostatnim tygodniu października br. w Polsce obniżyły się ceny skupu żywca i zbytu mięsa. Ceny skupu żywca W dniach 21-27.10.2013 r. (według danych Zintegrowanego Systemu

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowa pozycja inwestycyjna Polski w 2015 r.

Międzynarodowa pozycja inwestycyjna Polski w 2015 r. Międzynarodowa pozycja inwestycyjna Polski w 2015 r. Międzynarodowa pozycja inwestycyjna Polski w 2015 r. Warszawa, 2016 r. Wydał: Narodowy Bank Polski Departament Edukacji i Wydawnictw 00-919 Warszawa

Bardziej szczegółowo

Podatek od niektórych instytucji finansowych - zagrożenie dla klientów ubezpieczycieli. Warszawa, 21 lutego 2011 r.

Podatek od niektórych instytucji finansowych - zagrożenie dla klientów ubezpieczycieli. Warszawa, 21 lutego 2011 r. Podatek od niektórych instytucji finansowych - zagrożenie dla klientów ubezpieczycieli Warszawa, 21 lutego 2011 r. Udział ubezpieczeń w gospodarce Składka przypisana brutto z ubezpieczeń majątkowych oraz

Bardziej szczegółowo