SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH"

Transkrypt

1 SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH Scoreboard to zestaw praktycznych, prostych i wymiernych wskaźników, istotnych z punktu widzenia sytuacji makroekonomicznej krajów Unii Europejskiej. Ułatwia on odpowiednio wczesną identyfikację potencjalnych zagrożeń równowagi makroekonomicznej występujących zarówno w perspektywie krótkookresowej, jak i będących skutkiem strukturalnych i długoterminowych trendów. Dobór wskaźników jest determinowany możliwością monitorowania najbardziej istotnych aspektów równowagi zewnętrznej i konkurencyjności oraz równowagi wewnętrznej. Zestawienie wskaźników i progów ostrożnościowych Lp. WSKAŹNIKI PROGI OSTROŻNOŚCIOWE I. Wskaźniki nierównowagi zewnętrznej i konkurencyjności 1. Saldo rachunku obrotów bieżących (średnia z trzech lat w % PKB) -4%/+6% 2. Międzynarodowa pozycja inwestycyjna netto (w % PKB) -35% 3. Realny efektywny kurs walutowy z uwzględnieniem deflatorów zharmonizowanego indeksu cen konsumpcyjnych (zmiana w % w okresie trzech lat) +/ 5% dla krajów strefy euro +/ 11% dla krajów spoza strefy euro 4. Udział w rynkach eksportowych (zmiana w % w okresie pięciu lat) -6% 5. Nominalne jednostkowe koszty pracy (zmiana w % w okresie trzech lat) +9% dla krajów strefy euro +12% dla krajów spoza strefy euro II. Wskaźniki nierównowagi wewnętrznej 6. Ceny nieruchomości (w przeliczeniu na ceny stałe, zmiana w % w ujęciu rok do roku) +6% 7. Przepływy kredytowe sektora prywatnego (w % PKB) 14% 8. Zadłużenie sektora prywatnego (w % PKB) 16% 9. Dług sektora instytucji rządowych i samorządowych w relacji do PKB 6% 1. Stopa bezrobocia (średnia z trzech lat) 1% 11. Zobowiązania ogółem sektora finansowego (zmiana w % w ujęciu rok do roku, dane nieskonsolidowane) 16,5% Źródło: Eurostat, dane pobrano w okresie r. 1

2 I. WSKAŹNIKI NIERÓWNOWAGI ZEWNĘTRZNEJ I KONKURENCYJNOŚCI 1. Saldo rachunku obrotów bieżących Rachunek obrotów bieżących jest częścią bilansu płatniczego, w której zestawiono wszystkie transakcje pomiędzy rezydentami a nierezydentami danego kraju obejmujące saldo obrotów towarowych, usług, dochodów oraz transferów bieżących. Saldo rachunku obrotów bieżących jest łączną miarą rozliczeń danego kraju z gospodarką światową, wynikających z bieżących operacji głównie kupna i sprzedaży towarów i usług. Jeśli saldo jest ujemne mówimy o deficycie obrotów bieżących, co oznacza, że część towarów lub usług została zakupiona na kredyt, a zatem stanowi miarę zapożyczenia się gospodarki za granicą w danym okresie i określa tempo wzrostu długu zagranicznego. W 213 r. w znacznej większości krajów Unii Europejskiej obserwowano poprawę salda rachunku obrotów bieżących w relacji do produktu krajowego brutto w stosunku do poprzedniego okresu. W piętnastu państwach członkowskich notowano deficyt na rachunku obrotów bieżących, przy czym w żadnym z nich relacja salda do PKB nie przekroczyła dopuszczalnego poziomu (minus 4%). Niekorzystna relacja wystąpiła na Cyprze (minus 4,%), w Grecji (minus 3,8%), Polsce (minus 3,4%) oraz Rumunii (minus 3,3%), przy czym we wszystkich ww. krajach od 28 r. notowano systematyczną poprawę wyniku na rachunku obrotów bieżących. Ujemny wynik salda obrotów bieżących w stosunku do PKB obserwowano również w Wielkiej Brytanii (minus 3,2%), Portugalii (minus 2,8%) oraz na Łotwie, we Francji i w Czechach (po minus 1,8%). Nadwyżkę na rachunku obrotów bieżących w relacji do PKB notowano w trzynastu krajach UE, w tym największą i znacznie przekraczająca górną wartość progową (6% PKB) w Holandii (9,8%) oraz Niemczech (7,3%), a także w Danii (6,4%) i Szwecji (6,1%). Wykres 1. Saldo rachunku obrotów bieżących w latach 27 i 213 (średnia z trzech ostatnich lat w % PKB)

3 TABL. 1. Saldo rachunku obrotów bieżących Kraje średnia z trzech ostatnich lat w % PKB Austria 2,8 3,7 3,7 3,7 2,6 2,5 2,2 Belgia 1,9,8,,,1 -,4-1,7 Bułgaria -18,1-22, -19,1-11,2-3,4 -,7,4 Chorwacja -6,3-7,5-6,9-4,8-2,2 -,5,1 Cypr -8,2-11,5-12,7-12,1-8, -6,7-4, Czechy -2,4-2,8-2,9-2,8-3, -2,6-1,8 Dania 2,9 2,4 2,5 4, 5,1 5,9 6,4 Estonia -13,8-13,5-7,5-1,2 2,5,9 -,4 Finlandia 3,9 3,7 2,9 2,,6 -,5-1,3 Francja -,7-1,1-1,4-1,5-1,5-1,8-1,8 Grecja -11,2-13,6-13,6-12,1-1,4-7,5-3,8 Hiszpania -8,8-9,5-8,1-6,3-4,3-3,1-1,4 Holandia 7,8 6,8 5,4 5,6 7,2 8,7 9,8 Irlandia -4,1-4,8-4,4-2,3, 2,3 4, Litwa -1,7-12,7-7,9-3,, -1,3 -,8 Luksemburg 1,7 8,6 7,6 6,8 7,2 6,7 5,9 Łotwa -19,2-19,4-9, -,5 3,1 -,6-1,8 Malta -8,1-6,8-6,6-6,6-5,2-1,6,9 Niemcy 6,3 6,6 6,5 6,2 6,4 6,9 7,3 P o l s k a -4,1-5,5-5,5-5,2-4,7-4,6-3,4 Portugalia -1,4-11,1-11,2-11,4-9,5-6,5-2,8 Rumunia -1,8-11,8-9,7-6,7-4,3-4,4-3,3 Słowacja -7,2-6,4-4,7-4,2-3,4-1,8,2 Słowenia -2,6-3,8-3,4-2, -,1 1,1 3,1 Szwecja 8,3 9, 8,2 7,2 6,2 6,1 6,1 Węgry -7,4-7,3-4,9-2,4,1,5 1,4 Wielka Brytania -2,8-2,2-1,5-1,7-1,8-2,7-3,2 Włochy -1,2-1,9-2, -2,7-2,8-2,2 -,7 3

4 2. Międzynarodowa pozycja inwestycyjna netto Międzynarodowa pozycja inwestycyjna netto stanowi różnicę pomiędzy wielkością zagranicznych aktywów i pasywów podmiotów krajowych i informuje, czy dany kraj jest wierzycielem, czy też dłużnikiem netto w stosunku do zagranicy. W 213 r. międzynarodowa pozycja inwestycyjna wśród krajów Unii Europejskiej była zróżnicowana i wahała się od 184,1% PKB w przypadku Luksemburga (gdzie notowano największą poprawę w tym zakresie o 42,6 p.proc. w stosunku do roku poprzedniego) do minus 119,3% dla Grecji i minus 118,7% dla Portugalii (w krajach tych po raz kolejny obserwowano pogłębienie ujemnej relacji). Do najważniejszych wierzycieli netto (oprócz Luksemburga) należały m.in. Niemcy, Holandia i Belgia, a nadwyżka aktywów w tych krajach kształtowała się w granicach 5% PKB. Największymi dłużnikami netto (obok Grecji i Portugalii) były natomiast Irlandia, Hiszpania i Węgry (minus 14,9% do minus 92,6%). W Polsce relacja wyniku pomiędzy wielkością zagranicznych aktywów i pasywów podmiotów krajowych do produktu krajowego brutto na koniec 213 r. wyniosła minus 69,3%, i w stosunku do 212 r. pogorszyła się o 2,8 p.proc. Wykres 2. Międzynarodowa pozycja inwestycyjna netto w latach 27 i 213 (w % PKB) * Dane dla 212 r. 4

5 TABL. 2. Międzynarodowa pozycja inwestycyjna netto Kraje w % PKB Austria -18,2-16,9-8, -6,2 -,8 1,,5 Belgia 28,9 39,7 54,2 5,9 48,1 47,6 45,8 Bułgaria -81,1-98,4-11,8-95,4-85,9-78,2-76,2 Chorwacja -92,8-75,3-87,4-95,9-92, -89,9-88,7 Cypr 11,7-15,1-3,4-35,6-71,7-82,4-85,7 Czechy -38,7-4,1-46, -48,3-47,5-48,8-45,6 Dania -5,8-5,1 4,4 14, 28,7 37,8 39,7 Estonia -72, -76,7-8,6-72,4-56,4-54, -47,5 Finlandia -27,9-2,7 6,7 21,4 19,7 18,4 15,8 Francja -1,5-12,9-9,4-12,5-18,8-21,1. Grecja -96,1-76,8-89,6-98,4-84,5-19,1-119,3 Hiszpania -78,1-79,3-93,8-89,1-91,4-92,8-98,2 Holandia -6, 4,2 16,7 24,5 34,1 45,8 46,3 Irlandia -19,5-75,6-92,4-88, -112,2-112, -14,9 Litwa -55,8-51,6-57,3-55,2-52,3-52,8-45,7 Luksemburg 95,5 1,1 86,7 98, 17,4 141,5 184,1 Łotwa -74,1-79,6-83,4-81,1-73, -66,1-65, Malta 17,7 2,6 12,6 8,1 6,8 22,9 23,6 Niemcy 26,5 25,5 34, 35,4 33,7 41,5 48,4 P o l s k a -5,1-56,3-58,8-65,4-64, -66,5-69,3 Portugalia -87,9-96,2-11,3-17,2-14,8-116,1-118,7 Rumunia -47,1-53,4-62,2-63,7-65,4-67,5-62,3 Słowacja -51,5-57,4-66,7-63,1-65,5-64,1-65,1 Słowenia -21,8-35,9-39,8-43,2-4,8-45,8-38,7 Szwecja -1,5-11,1-11,2-9,1-11,1-12,1-5,4 Węgry -15,1-16, -117,2-113,3-17,4-13,2-92,6 Wielka Brytania -22,6-6,9-2,8-23,5-16,8-15,3-2, Włochy -25,4-25,5-26,5-24,9-23,5-28,3-29,5 5

6 3. Realny efektywny kurs walutowy Realny efektywny kurs walutowy to względna cena koszyka konsumpcyjnego partnerów handlowych ważona udziałami w handlu zagranicznym, w relacji do ceny krajowego koszyka konsumpcyjnego. Zmiany realnych efektywnych kursów walutowych pokazują konkurencyjność cenową danego kraju względem głównych partnerów handlowych. Realny efektywny kurs walutowy oparty na deflatorach zharmonizowanego indeksu cen konsumpcyjnych (HICP) dla wskaźników procedury nierównowag uwzględnia zmiany kursów walutowych i cen konsumpcyjnych dla koszyków 42 państw - krajów członkowskich UE oraz Australii, Brazylii, Kanady, Chin, Hongkongu, Japonii, Norwegii, Nowej Zelandii, Meksyku, Rosji, Korei Południowej, Szwajcarii, Turcji i Stanów Zjednoczonych. W 213 r. żaden spośród krajów Unii Europejskiej nie przekroczył progu ostrożnościowego określonego na poziomie +/-5% dla krajów strefy euro oraz +/-11% dla pozostałych krajów członkowskich. Ujemne wartości wskaźnika wskazujące na utrzymanie konkurencyjności cenowej osiągnęło osiemnaście państw UE. Najkorzystniejszym wskaźnikiem charakteryzowała się Grecja (minus 4,5%) oraz Polska, gdzie po notowanej dla 212 r. dodatniej wartości (i utracie konkurencyjności), w 213 r. jego wartość (minus 4,4%) świadczyła o odzyskaniu przez nasz kraj konkurencyjności cenowej względem partnerów handlowych. Wartość realnego efektywnego kursu walutowego w przedziale od minus 4,% do minus 3,2% obserwowano na Węgrzech, w Chorwacji, Irlandii oraz Czechach, a spośród krajów należących do wielkich gospodarek europejskich ujemną wartość wskaźnika notowano we Francji, w Niemczech i Hiszpanii (odpowiednio minus 2,3%, minus 1,9% i minus,4%). W 213 r. dziesięć krajów ugrupowania charakteryzowała utrata konkurencyjności cenowej, w tym w największym stopniu Szwecja, Wielka Brytania i Estonia (odpowiednio 5,1%, 3,4% oraz 3,1%). Wykres 3. Realny efektywny kurs walutowy z uwzględnieniem deflatorów HICP w latach 27 i 213 (zmiana w % w okresie trzech ostatnich lat) 2 kraje strefy euro

7 kraje spoza strefy euro TABL. 3. Realny efektywny kurs walutowy z uwzględnieniem deflatorów HICP Kraje zmiana w % w okresie trzech ostatnich lat Austria -1,8 -,1 2, -2,1-1,9-4,8,7 Belgia,2 3,4 3,9,5-1,6-4,4 -,3 Bułgaria 9,9 18,5 18,4 9,7 1,9-4, -1, Chorwacja 1,8 5,3 5,8 2, -4,5-8,3-4, Cypr -1,2 2,2 3,5 -,1-3, -5,9 -,8 Czechy 12,7 23,4 13,7 12, -,6,3-3,2 Dania -1,3 2,1 5,5,1-2,5-7,8-2,6 Estonia 6,5 12,6 13,7 4,7 -,8-3,6 3,1 Finlandia -4,9 -,4 4,9-1,3-2,8-8,2,1 Francja -1,5 1,5 2,6-2,3-4,5-7,9-2,3 Grecja -,4 2,4 4,9 2,9 1,8-5, -4,5 Hiszpania 2,7 5,2 4,6 -,3-2,6-5,3 -,4 Holandia -2,1 -,1 2,7-1,6-2,5-6,1,4 Irlandia 3,1 7,3 5, -5,4-9,7-12,2-3,9 Litwa,9 9, 16,8 7,3 1,7-6,8 -,7 Luksemburg 2,4 3,4 3,8 1,2, -2,5,7 Łotwa 7,7 2,8 23,5 6,7-2,5-8,6-1,7 Malta 1,2 5,8 5,8 -,8-5,1-7,6-1,3 Niemcy -1,5,9 2,9-3,8-4,9-9, -1,9 P o l s k a 16,4 14,4-3,9-1,4-11,6 1,2-4,4 Portugalia,6 2,1 1,1-3,1-3, -4, -,6 Rumunia 35,9 9,6-4,9-1,8-3,3-2,,3 Słowacja 18,2 25, 27, 1,9 3,4-3,2 2, Słowenia -1,2 2,2 5,2 1,2-1,1-4,5 -,7 Szwecja -4,2-2, -8,5-3,4 2,9 1, 5,1 Węgry 6,6 8,1 7,9-1,2-4,2-1,1-4, Wielka Brytania -,4-11,2-19,9-2,5-8,3 5,8 3,4 Włochy -1,2 1,9 3,6-1,9-3,3-6,3, 7

8 4. Udział w rynkach eksportowych Udział w rynkach eksportowych przedstawia tendencje w zakresie udziału eksportu towarów i usług krajów Unii Europejskiej w eksporcie światowym. Wskaźnik ten przedstawia zmiany w skali pięciu lat, co pozwala na niwelowanie wpływu jednorazowych wahań. W 213 r. dopuszczalny próg oznaczający spadek udziału w światowych rynkach eksportowych o ponad 6%, został przekroczony przez dwadzieścia państw Unii Europejskiej. Największy spadek w tym zakresie odnotowano w Finlandii (o 29,9%), Chorwacji i Grecji (po 27,3%) oraz na Cyprze (o 27,2%). Znaczne zmniejszenie udziału eksportu notowano także na Węgrzech, we Włoszech, w Danii, Szwecji, Austrii, Słowenii, Wielkiej Brytanii oraz Belgii (w granicach 19,%- 1,5%). Wartość progową przekroczyły także Francja, Holandia, Niemcy, Czechy, Portugalia, Irlandia, Hiszpania oraz Luksemburg. W minionym pięcioleciu w najmniejszym stopniu zmniejszył się udział eksportu Polski (o,4%), Słowacji (o 2,2%) oraz Malty (o 4,%). Poprawę udziału w światowym rynku eksportowym notowano na Litwie (o 2,8%), Łotwie (o 11,4%), w Rumunii (o 1,5%), Estonii (o 7,3%) oraz Bułgarii (o 5,7%). Wykres 4. Udział w rynkach eksportowych w latach 27 i 213 (zmiana w % w okresie pięciu ostatnich lat)

9 TABL. 4. Udział w rynkach eksportowych Kraje zmiana w % w okresie pięciu ostatnich lat Austria,7-5,6-8,3-14,7-13,1-21,4-17,1 Belgia -1,3-14, -1,3-14,2-1,3-15,1-1,5 Bułgaria 43,4 33,1 18,3 14,9 16,6 4,7 5,7 Chorwacja 1,8-7,2-7,5-15,2-18,3-24,9-27,3 Cypr -11,2-14,9-9, -19,4-16,8-26,8-27,2 Czechy 25,8 22, 1,1 1,2 6,4-3,4-7,4 Dania -8,7-8,2-5,1-15,3-17,1-18,8-17,5 Estonia 39,3 22,7 8,8 -,8 11,1 6,2 7,3 Finlandia -5,1-5,6-14,9-19,9-23,8-3,3-29,9 Francja -18, -21,5-1, -12,9-1,4-14,2-9,3 Grecja 3,8 1,1-13,9-2, -19,1-26,9-27,3 Hiszpania -3,2-13,6-7,1-1,5-8,6-15,2-7,1 Holandia -2,7-9,4-6,3-8,5-8,7-12,2-9,2 Irlandia -15,7-21,2-5,3-12,7-12,5-16,5-7,2 Litwa 3,7 39,9 22,4 13,7 24,5 29, 2,8 Luksemburg 28,2 15,6 1,6-1, -9,8-16,4-6,8 Łotwa 45,7 41,1 31,7 13,9 23, 12,1 11,4 Malta -12,1-4,9 1,4 16,4 1,6 5,2-4, Niemcy 2, -5,3-4,3-5,4-6,2-12,9-9,2 P o l s k a 42,2 39,2 27,9 2,1 12,2 1,1 -,4 Portugalia -5,5-13,3-9,3-7,7-9,2-16,2-7,3 Rumunia 42,8 41,6 32,7 21,2 22,8 5,7 1,5 Słowacja 74,4 52,1 39,8 31,3 21,1 3,2-2,2 Słowenia 19,8 12,1 6,8-3,7-7, -2,4-16,6 Szwecja -,1-8,9-16, -13,2-13,3-18,7-17,4 Węgry 2,8 13,9 6,6-1,2-3,9-17,9-19, Wielka Brytania -18,5-22,9-19,8-21,9-24,4-18,9-13,1 Włochy -9,4-16,3-18, -19,2-18,9-23,9-17,8 9

10 5. Nominalne jednostkowe koszty pracy Nominalne jednostkowe koszty pracy prezentują relację kosztów zatrudnienia do wartości produktu krajowego brutto. Wskaźnikiem monitorującym występowanie nierównowagi makroekonomicznej jest zmiana nominalnych jednostkowych kosztów pracy w okresie trzech lat wyrażona w procentach. Progi ostrożnościowe zostały ustalone na poziomie 9,% dla krajów strefy euro oraz 12,% dla krajów, które nie przyjęły wspólnej waluty. Wśród krajów strefy euro określony dla nominalnych jednostkowych kosztów pracy pułap został przekroczony w 213 r. przez Luksemburg (wzrost o 11,3%), natomiast w Belgii obserwowano wzrost na poziomie wartości granicznej, tj. 9,%. Blisko progu ostrożnościowego znalazły się ponadto Finlandia, Estonia, Łotwa oraz Malta (wzrost w granicach 8,9%- 8,1%). Spadki nominalnych kosztów pracy odnotowano dla 213 r. w Grecji (o 13,2%), na Cyprze (o 6,%), w Hiszpanii (o 5,5%), Irlandii (o 3,%), Portugalii (o 2,1%) i Słowenii (o,8%). Wśród krajów spoza strefy euro najwyższy wzrost nominalnych jednostkowych kosztów pracy odnotowano w Bułgarii (o 12,7%), co oznacza przekroczenie o,7 p.proc. dopuszczalnej granicy. Wysoki wzrost wystąpił także na Węgrzech (o 9,%) oraz na Litwie i w Wielkiej Brytanii (odpowiednio o 6,6% i 5,2%). Jedynym krajem spoza strefy euro, gdzie w 213 r. nastąpił spadek tego wskaźnika, była Rumunia (o,5%). W Polsce w 212 r. relacja kosztów zatrudnienia do produktu krajowego brutto wzrosła o 4,2%. Wykres 5. Nominalne jednostkowe koszty pracy w latach 27 i 213 (zmiana w % w okresie trzech ostatnich lat) kraje strefy euro

11 5 kraje spoza strefy euro * Dane dla 212 r. TABL. 5. Nominalne jednostkowe koszty pracy Kraje zmiana w % w okresie trzech ostatnich lat Austria 3,5 6,1 1,2 9,3 6,1 4,1 6,4 Belgia 5,7 8,8 1,8 8,1 6,4 6,6 9, Bułgaria 19, 26,9 38,2 33,1 21,3 12,7 12,7 Chorwacja 8,7 12,6 17,4 11,2 5,1-1,6,9 Cypr 3,8 3,9 7,2 7,1 7,8,8-6, Czechy 2,3 6,5 8,4 5,3 2,3 3,4 3,7 Dania 9,4 13,6 17,6 11,7 5,3 1, 2,6 Estonia 33, 46,8 36,6 9,6-5,5-3,4 8,7 Finlandia 3,1 7,7 16,9 14,4 9,2 4,9 8,9 Francja 5,4 6,8 8,8 7,8 5,8 4,1 4,7 Grecja 5,9 6,6 14,5 11,5 4,1-7, -13,2 Hiszpania 11, 13,4 11,6 5,3-1,3-5,6-5,5 Holandia 1,8 5,4 1,2 7,8 5,8 3,3 6, Irlandia 13,5 16,1 9,2-2,9-12,7-1,4-3, Litwa 24,5 29,6 15,9 1,1-7,7-4,6 6,6 Luksemburg 5,2 12,5 2,8 2,5 14, 9,8 11,3 Łotwa 71,5 78,4 41, -,6-16,2-5,8 8,4 Malta 4,5 7,9 1,5 8,4 8,5 6,7 8,1 Niemcy -3,7 -,6 7,2 6,9 5,6 3, 6,3 P o l s k a 1,9 8,9 12,6 11,2 4,9 4,2. Portugalia 5,7 5,6 8, 5,2,8-5,3-2,1 Rumunia 47,5 48,6 45,7 23,4-6,6-5,2 -,5 Słowacja 6,2 6,7 1,9 9,4 5,6,9,9 Słowenia 5,2 1,3 18,5 16, 8,3,4 -,8 Szwecja 3,9 6,9 12,1 5,2 2,2,7 3,8 Węgry 11,3 13,1 14, 6,6 4,6 4,2 9, Wielka Brytania 6,9 8,8 11,9 11,5 9,2 5,5 5,2 Włochy 6,1 8,3 1,5 8,5 4,8 3, 4,5 11

12 II. WSKAŹNIKI NIERÓWNOWAGI WEWNĘTRZNEJ 6. Wskaźnik cen nieruchomości Wskaźnik cen nieruchomości ukazuje zmiany cen wszystkich nieruchomości mieszkalnych nabytych przez gospodarstwa domowe. W 213 r. podobnie jak przed rokiem w większości krajów Unii Europejskiej notowano spadek cen na rynkach nieruchomości. W największym stopniu na wartości straciły nieruchomości w Chorwacji oraz Hiszpanii, gdzie w 213 r. spadek wyniósł odpowiednio 18,1% i 1,4% (po spadku o 2,2% i 16,9% w roku poprzednim). W mniejszym stopniu obniżyły się ceny domów i mieszkań w Grecji, Holandii, we Włoszech, na Słowenii i Cyprze (obniżenie w przedziale 8,9% - 5,4%). W Polsce od 29 r. obserwowany jest utrzymujący się trend spadkowy cen nieruchomości, i w 213 r. spadek w skali roku wyniósł 4,2% (wobec obniżenia o 5,9% w 212 r.). Wzrost cen na rynku nieruchomości notowano w dziewięciu krajach w największym stopniu w skali roku zdrożały nieruchomości w Estonii, na Łotwie oraz w Szwecji (wzrost odpowiednio o 7,3%, 6,4% oraz 4,7%). Dwa pierwsze kraje przekroczyły tym samym 6% wyznaczony dla rocznego wzrostu cen nieruchomości, przy czym w Estonii było to nasilenie niekorzystnej sytuacji utrzymującej się w tym kraju na przestrzeni trzech poprzednich lat, natomiast na Łotwie wzrost cen miał miejsce po ich nieznacznym obniżeniu w 212 r. Stosunkowo wysoki wzrost cen domów i mieszkań notowano w Luksemburgu i Danii (o 3,6% i o 2,8% w skali roku wobec wzrostu o 2,6% i spadku o 5,4% w roku poprzednim). Wzrost cen nieruchomości obserwowano również w dwóch spośród wielkich gospodarek europejskich na niemieckim i brytyjskim rynku nieruchomości w 213 r. wzrost cen wyniósł odpowiednio 1,5% i 1,3% (wobec wzrostu o 1,8% oraz spadku o,2% w 212 r.). Belgia była jedynym krajem Unii Europejskiej, gdzie w 213 r. ceny nieruchomości utrzymały się na niezmienionym poziomie. Wykres 6. Ceny nieruchomości w latach 29 i 213 (w przeliczeniu na ceny stałe, zmiana w % w skali roku)

13 TABL. 6. Ceny nieruchomości (w przeliczeniu na ceny stałe) Kraje zmiana w % w skali roku Austria..,8-1,1-7,8.. Belgia 4,8 1,1,3 1,2,9 -,2, Bułgaria.. -21,6-12,3-9,7-6,9 -,3 Chorwacja 8,9-2, -6,8-9,5-5,9-2,2-18,1 Cypr 8,2 1,2-7,2-7,7-9,6-1,6-5,4 Czechy.. -4,5-1,7 -,4-4, -1,3 Dania 1,4-7,7-13,3,1-4,3-5,4 2,8 Estonia 11,8-16,2-36,9 1,8 3,2 3,7 7,3 Finlandia 3,6-2,5, 4,3 -,4 -,5 -,5 Francja 3,6-1,9-5,6 3,6 3,6-2,3-2,5 Grecja 1,9,3,4-6,5-7,3-12,5-8,9 Hiszpania 6,4-4,8-5,6-3,6-9,9-16,9-1,4 Holandia 3, 1, -3,9-3,2-4,3-8,8-8, Irlandia 4,2-8,4-12,8-1,4-15,4-11,9 1,3 Litwa 19,4-1,7-32,9-8,6 2,3-3,2,1 Luksemburg 4,6, -2,2 4, 1, 2,6 3,6 Łotwa 23,6-13, -39,2-9,5 4,8 -,6 6,4 Malta 18,5 7,6-6,8-1,8-1,,9-1,6 Niemcy -3,6 -,3,8 -,9 1,4 1,8 1,5 P o l s k a.. -5,2-6,1-5,4-5,9-4,2 Portugalia -1,7 1,2 1,4 -,5-7,2-8,4-2,2 Rumunia.. -26,3-14,4-17,7-1, -4,5 Słowacja 25,7 12,8-12,8-4,9-5,2-5,9 -,4 Słowenia 18,8 1,5-1, -1,4 1, -8,4-6,1 Szwecja 11, -1,9,8 6,4,8, 4,7 Węgry. -2,7-8,9-6,1-7,4-9,2-4,1 Wielka Brytania 8,1-4, -9,6 3,1-4,7 -,2 1,3 Włochy 2,7 -,4 -,4-2,2-2, -5,4-7, 13

14 7. Przepływy kredytowe sektora prywatnego Przepływy kredytowe sektora prywatnego są to kwoty netto zobowiązań ogółu podmiotów gospodarki narodowej grupującej własność prywatną, poniesionych w danym roku w postaci kredytów oraz papierów wartościowych innych niż akcje, w relacji do produktu krajowego brutto. W 212 r. w żadnym z krajów Unii Europejskiej nie przekroczono 14% progu ostrożnościowego w relacji przepływów kredytowych sektora prywatnego do PKB. Najwyższą relacją charakteryzował się Cypr (1,% wobec 19,9% przed rokiem), Finlandia (9,% wobec 4,1%), Dania (5,4% wobec spadku o 2,3%), Estonia (4,7% wobec wzrostu o,1%). Niewielki wzrost udziału przepływów kredytowych w sektorze prywatnym do PKB notowano we Francji, w Polsce, Słowacji, Austrii, Bułgarii, Wielkiej Brytanii (w granicach 3,5%-2,1%). Najgłębszy spadek w porównaniu z 211 r. wystąpił w Belgii (o 17,4 p.proc.), Irlandii (o 13,8 p.proc.) oraz na Węgrzech (o 13,5 p.proc.). Spośród dwunastu krajów UE, w których w 212 r. notowano ujemną relację przepływów kredytowych sektora prywatnego do PKB, najgłębszą obserwowano w Hiszpanii (minus 1,4%), Grecji (minus 6,4%), na Węgrzech (minus 6,%), w Portugalii (minus 5,4%), Luksemburgu (minus 5,%) oraz Słowenii (minus 3,%) Wykres 7. Przepływy kredytowe sektora prywatnego w latach 27 i 212 (w % PKB) próg ostrożnościowy

15 Tabl. 7. Przepływy kredytowe sektora prywatnego Kraje w % PKB Austria 8,8 7, 2,9 3,1 4,3 2,7 Belgia 12,7 21,6 -,8 3,6 18,1,7 Bułgaria 43,4 34,8 5,1 3,3 1,8 2,5 Chorwacja 17,9 17,5 5,4 7,1-2,4-2,1 Cypr 38,6 34,8 15,3 24,4 19,9 1, Czechy 9,7 8,8,8 2,2 2,7,6 Dania 18,9 18,1-2,1 6,7-2,3 5,4 Estonia 3, 7,6-1,8-5,,1 4,7 Finlandia 13,1 16,4,1 7, 4,1 9, Francja 11,8 9,7 3,8 4,9 6,2 3,5 Grecja 16,9 16,4 4,1,3-3,6-6,4 Hiszpania 26,9 12,6-1,3 1,2-4,6-1,4 Holandia 9,9 7,5 6,4 4,9 3,2,2 Irlandia 24, 19,9-3,8-1,5 15,4-1,6 Litwa 23,1 1,7-9,6-5,4 -,7 -,3 Luksemburg. -17,9-14,8-23,7,5-5, Łotwa 24,2 9,2-4,8-6,1-4, -,7 Malta 9,4 16,1 15,7 11, 3,6-1,5 Niemcy 1,9,8-1,2, 1,8 1,5 P o l s k a 11,8 11,6 4, 3,2 7,1 3,4 Portugalia 2,6 17,3 5, 4,3-1,4-5,4 Rumunia 18,8 15,4,4 1,8 2,3,9 Słowacja 1,1 11,3 3,2 2,9 2,6 3,2 Słowenia 21,8 15,8 2,9 1,9,4-3, Szwecja 22,4 2,3 5, 4,2 5,7 1,3 Węgry 2,3 3, 1,1-2,5 7,5-6, Wielka Brytania 15,3 9,6-7,3 -,7-1,3 2,1 Włochy 12,4 6,8 1,6 4,6 3, -1, 15

16 8. Zadłużenie sektora prywatnego Dług sektora prywatnego obejmuje zadłużenie prywatne przedsiębiorstw niefinansowych, gospodarstw domowych oraz instytucji niekomercyjnych działających na rzecz gospodarstw domowych. W większości krajów Unii Europejskiej w 212 r. relacja długu sektora prywatnego w stosunku do produktu krajowego brutto zmniejszyła się w skali roku. Dopuszczalny poziom zadłużenia prywatnego (16% PKB) przekroczyło dziewięć krajów UE, w tym w największym stopniu Luksemburg (317,4% PKB), Irlandia (36,4% PKB) oraz Cypr (299,2% PKB). Wysoki poziom długu obserwowano także w Danii (238,2% PKB), Portugalii (223,8% PKB), Holandii (219,3% PKB) oraz w Szwecji (29,9% PKB). Dług sektora prywatnego powyżej progu ostrożnościowego notowano ponadto w Hiszpanii (195,3% PKB) i Wielkiej Brytanii (183,4% PKB). Relacja długu prywatnego do PKB w stosunku do roku poprzedniego pogorszyła się w największym stopniu na Cyprze (o 12,6 p.proc.), w Finlandii (o 7,7 p.proc.), Irlandii (o 5,7 p.proc.) oraz w Wielkiej Brytanii (o 3,9 p.proc.) i we Francji (o 2,1 p.proc.). Polska jest krajem o stosunkowo niskim poziomie zadłużenia sektora prywatnego, który w 212 r. w relacji do PKB wyniósł 74,6% i niższy obniżył się o 1,8 p.proc. w porównaniu z rokiem poprzednim. Podobnie jak w latach ubiegłych, najniższą relację długu prywatnego do produktu krajowego brutto notowano na Litwie, Łotwie, w Czechach, Rumunii i na Słowacji (w granicach 62,5%- 73,1%), przy czym w Czechach relacja uległa pogorszeniu w stosunku do 211 r. 35 Wykres 8. Zadłużenie sektora prywatnego w latach 27 i 212 (w % PKB)

17 Tabl. 8. Zadłużenie sektora prywatnego Kraje w % PKB Austria 133,8 139,2 147,3 15,3 147,7 147,4. Belgia 116,1 145,8 144,7 14, 15,1 146,8 148,7 Bułgaria 13,1 137,8 142,9 14,6 133,4 13,9. Chorwacja 13,7 117,3 128, 135,9 133,1 131,1. Cypr 22,4 238,2 257,7 274, 286,6 299,2. Czechy 6,7 66,4 68,8 7,2 71,9 72,4. Dania 224, 237,3 25,9 243,1 237, 238,2 227,1 Estonia 127,5 143,9 154,6 143,1 128,8 129,4. Finlandia 127,9 141,7 153,2 154,3 15,2 157,9. Francja 12, 126,6 134,6 136,4 138,5 14,6. Grecja 16,3 118,1 122,2 127,6 129,2 129,4 129,3 Hiszpania 2,2 25,8 213,2 213,9 26,5 195,3. Holandia 27,8 27,5 221,2 221,2 219,3 219,3. Irlandia 218,6 256,5 28,7 283,2 3,7 36,4. Litwa 75,5 77,9 84,9 75,9 66,2 62,5. Luksemburg. 399, 399,6 339,4 328,1 317,4. Łotwa 83,9 86,5 1,4 95,1 82,6 64,4. Malta 149,3 153,7 169,7 165, 16,3 153,8. Niemcy 114,1 113,2 116,5 11,6 17,1 16,7. P o l s k a 55,2 68,5 68,8 7,7 76,4 74,6. Portugalia 22,9 215,9 224,5 222,2 222,2 223,8 217,6 Rumunia 58,1 66,8 73,3 75,3 73,9 73,. Słowacja 63,2 67,3 71,6 7,1 73,2 73,1. Słowenia 97,9 17,6 115,9 118, 115,7 114,1 13,6 Szwecja 187,4 211,7 225,3 212, 21,6 29,9 29,9 Węgry 111,1 139,8 149,1 133,3 147,6 131,4 12,9 Wielka Brytania 18,8 189,5 195,3 183, 179,5 183,4 177,3 Włochy 114,4 118,8 125,2 126,3 125,8 126,4. 17

18 9. Dług sektora instytucji rządowych i samorządowych Według notyfikacji fiskalnej Eurostatu 1, w 213 r. dług sektora instytucji rządowych i samorządowych w relacji do produktu krajowego brutto powyżej wartości referencyjnej (6%) notowano w szesnastu państwach członkowskich. Podobnie jak w latach poprzednich, najwyższą relację długu publicznego do PKB obserwowano w Grecji (174,9% PKB wobec 156,9% w poprzednim roku), Portugalii (128,% wobec 124,8%), we Włoszech (127,9% wobec 122,2%) oraz Irlandii (123,3% wobec 121,7%). Najkorzystniejszą sytuację i utrzymanie poziomu sprzed roku obserwowano w Estonii (1,1% wobec 9,7% w 212 r.), Bułgarii (18,3% wobec 18,%) i Luksemburgu (23,6 % wobec 21,4%). W Polsce dług publiczny ukształtował się w 213 r. na poziomie 55,7% i był wyższy o 1,3 p.proc. w stosunku do notowanego przed rokiem. W 213 r. dług sektora instytucji rządowych i samorządowych wzrósł w skali roku w dwudziestu dwóch państwach członkowskich (łącznie z Polską) w tym najbardziej na Cyprze (wzrost o 22,7 p.proc.), w Grecji (o 18, p.proc.) oraz Słowenii (17, p.proc.). Relatywnie wysoki wzrost wskaźnika długu publicznego w skali roku notowano również w Chorwacji, Hiszpanii oraz we Włoszech (wzrost w granicach 11,3-5,7 p.proc.). Jedynie w sześciu państwach członkowskich: na Łotwie, w Niemczech, na Węgrzech, Litwie, w Danii oraz Austrii obserwowano poprawę relacji długu do PKB w 213 r. w stosunku do 212 r. (spadek na poziomie 2,7,5 p.proc.). Wykres 9. Dług sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 27 i 213 (w % PKB) Opublikowanej w dn r.; PKB zgodnie z ESA

19 TABL. 9. Dług sektora instytucji rządowych i samorządowych Kraje w % PKB Austria 64,8 68,5 79,7 82,4 82,1 81,7 81,2 Belgia 86,9 92,2 99,3 99,6 12,1 14, 14,5 Bułgaria 16,6 13,3 14,2 15,9 15,7 18, 18,3 Chorwacja... 52,8 59,9 64,4 75,7 Cypr 53,7 44,7 53,5 56,5 66, 79,5 12,2 Czechy 27,8 28,7 34,1 38,2 41, 45,5 45,7 Dania 27,3 33,4 4,4 42,9 46,4 45,6 45, Estonia... 6,5 6, 9,7 1,1 Finlandia 34, 32,7 41,7 47,1 48,5 53, 56, Francja 64,2 67,8 78,8 81,5 85, 89,2 92,2 Grecja , 171,3 156,9 174,9 Hiszpania 35,5 39,4 52,7 6,1 69,2 84,4 92,1 Holandia 42,7 54,8 56,5 59, 61,3 66,5 68,6 Irlandia 24, 42,6 62,2 87,4 111,1 121,7 123,3 Litwa... 36,3 37,3 39,9 39, Luksemburg 7,2 14,4 15,5 19,6 18,5 21,4 23,6 Łotwa 8,4 18,6 36,4 46,8 42,7 4,9 38,2 Malta 62,4 62,7 67,8 67,6 69,8 67,9 69,8 Niemcy 63,5 64,9 72,4 8,3 77,6 79, 76,9 P o l s k a... 53,6 54,8 54,4 55,7 Portugalia 68,4 71,7 83,6 96,2 111,1 124,8 128, Rumunia 12,7 13,2 23,2 29,9 34,2 37,3 37,9 Słowacja 29,8 28,2 36, 41,1 43,5 52,1 54,6 Słowenia 22,7 21,6 34,5 37,9 46,2 53,4 7,4 Szwecja 38,2 36,8 4,3 36,7 36,1 36,4 38,6 Węgry 65,9 71,9 78,2 8,9 81, 78,5 77,3 Wielka Brytania 43,6 51,6 65,9 76,4 81,9 85,8 87,2 Włochy 99,7 12,3 112,5 115,3 116,4 122,2 127,9 19

20 1. Stopa bezrobocia W przypadku stopy bezrobocia, liczonej jako średnia z trzech ostatnich lat, został ustalony na poziomie 1,%. W 213 r. w trzynastu krajach członkowskich odnotowano wskaźnik bezrobocia powyżej tej granicy, najwyższy w Hiszpanii (24,1%) oraz Grecji (23,3%). Jednocześnie w obu tych krajach nastąpił najwyższy jego wzrost w porównaniu z 27 r. (odpowiednio o 15,5 p.proc. oraz o 14,2 p.proc.). Wysoka stopa bezrobocia charakteryzowała także Chorwację, Portugalię, Łotwę, Irlandię, Słowację oraz Litwę (w granicach 15,8%-13,5%). Powyżej wartości 1,% znalazły się ponadto Bułgaria, Cypr, Węgry, Włochy i Estonia (w granicach 12,2%-1,3%), a w Polsce stopa bezrobocia liczona jako średnia z lat ukształtowała się na granicy progu ostrożnościowego. Najniższą stopę bezrobocia dla 213 r. odnotowano w Austrii, Luksemburgu, Holandii oraz Niemczech (odpowiednio 4,5%, 5,3%, 5,5% oraz 5,6%). W porównaniu z 27 r. w większości krajów nastąpił wzrost stopy bezrobocia. Spadek odnotowano jedynie w Niemczech (o 4,5 p.proc.), Polsce (o 3,8 p.proc.), Belgii (o,4 p.proc.) oraz w Austrii i na Malcie (po,3 p.proc.). Wykres 1. Stopa bezrobocia w latach 27 i 213 (średnia z trzech ostatnich lat)

21 TABL. 1. Stopa bezrobocia Kraje w % średnia z trzech ostatnich lat Austria 4,8 4,3 4,3 4,3 4,5 4,3 4,5 Belgia 8,1 7,6 7,5 7,7 7,8 7,7 7,7 Bułgaria 8,7 7,2 6,4 7,6 9,5 11,3 12,2 Chorwacja 11,5 1,2 9,5 1,3 11,9 14,1 15,8 Cypr 4,6 4,1 4,3 5,1 6,5 8,7 11,9 Czechy 6,8 5,6 5,5 6,1 6,9 7, 6,9 Dania 4,2 3,7 4,4 5,6 7, 7,5 7,4 Estonia 6,2 5,3 7,9 11,9 14,2 13, 1,3 Finlandia 7,7 7, 7,2 7,7 8,1 8, 7,9 Francja 8,6 8,1 8,2 8,6 9,2 9,4 9,8 Grecja 9,1 8,4 8,6 1, 13,4 18,4 23,3 Hiszpania 8,6 9,3 12,5 16,4 19,7 22, 24,1 Holandia 4,4 3,7 3,5 3,8 4,2 4,7 5,5 Irlandia 4,5 5,2 7,7 1,8 13,5 14,4 14,2 Litwa 6,1 5,3 8, 12,5 15,7 15,5 13,5 Luksemburg 4,5 4,6 4,7 4,9 4,8 4,8 5,3 Łotwa 7,7 6,9 1,4 14,9 17,7 16,9 14,4 Malta 6,7 6,4 6,5 6,6 6,7 6,5 6,4 Niemcy 1,1 8,8 8, 7,5 6,9 6,2 5,6 P o l s k a 13,8 1,2 8,3 8,3 9,2 9,8 1, Portugalia 8,7 8,7 9,3 1,4 11,8 13,6 15, Rumunia 6,9 6,4 6,2 6,4 6,9 7, 7, Słowacja 13,7 11,4 11, 12,1 13,4 14,1 14, Słowenia 5,8 5,1 5,1 5,9 7,1 8,1 9,1 Szwecja 7, 6,5 6,9 7,7 8,2 8,1 7,9 Węgry 7,4 7,6 8,4 9,7 1,7 11, 1,7 Wielka Brytania 5,2 5,4 6,2 7, 7,8 7,9 7,8 Włochy 6,9 6,5 6,9 7,6 8,2 9,2 1,4 21

22 11. Zobowiązania ogółem sektora finansowego Zobowiązania ogółem sektora finansowego oznaczają zmiany wartości wszystkich zobowiązań (tj. gotówki i depozytów, papierów wartościowych innych niż akcje, pożyczek, akcji i innych udziałów kapitałowych, rezerw technicznoubezpieczeniowych oraz pozostałych zobowiązań) w sektorze finansowym. W 212 r., spośród krajów członkowskich, zobowiązania sektora finansowego wzrosły w skali roku w dwunastu krajach, w szesnastu (w tym w Polsce) uległy obniżeniu. W 212 r. najbliżej wartości progowej (16,5%) znalazły się Estonia, Luksemburg i Bułgaria (odpowiednio 12,9%, 11,3% oraz 1,1%), przy czym w Estonii obserwowano najwyższy wzrost tego wskaźnika (z minus 4,2% w 211 r.). Spadek zobowiązań w 212 r. w stosunku do roku poprzedniego obserwowano na Węgrzech, w Belgii, Wielkiej Brytanii oraz Portugalii (w granicach od minus 8,2% do minus 3,7%). W Polsce zobowiązania sektora finansowego wzrosły w 212 r. o 9,6% i były wyższe o 5,3 p.proc. niż w roku poprzednim. W największym stopniu w skali roku ograniczono skalę zobowiązań sektora finansów w Finlandii (o 3,4 p.proc. do minus,2%). Wykres 11. Zobowiązania ogółem sektora finansowego w latach 27 i 212 (zmiana w % w skali roku, dane nieskonsolidowane)

23 TABL. 11. Zobowiązania ogółem sektora finansowego (dane nieskonsolidowane) Kraje zmiana w % w skali roku Austria 9,3 11,9-1,7-1,9 -,1 -,9. Belgia 12,3-7,1-4,9-2, 4,7-3,9-3,7 Bułgaria 29,3 -,8 1,3-1,7 4,9 1,1. Chorwacja 24,1-9,8 5, 4,4 1,6,7. Cypr 27,2 8,2 21,9-3,9,1-1,9. Czechy 15,5 6,6 2,1 2,8 4,4 5,4. Dania 1,5 6,4,8 9,1 4,8 5, -,5 Estonia 27,8 8, -11,2-9,5-4,2 12,9. Finlandia 1,5 16,4 6,5 18,9 3,2 -,2. Francja 13,1 2,5,2 3,1 7,3 -,1. Grecja 22,2 4,7 1,1 8,5-3,4-3,3-16,8 Hiszpania 17, 4,5 3,9-2, 3,7 3,5. Holandia 16,3 -,6 6,1 7,1 8,5 4,9. Irlandia 1,2 6,5 2,9 6,2 -,7 -,7. Litwa 34,3 3,7-3,7, 8,9 -,3. Luksemburg. -17, 8,3 13,7 8, 11,3. Łotwa 36,7 7,8-8,1 -,1-4,5 4,1. Malta 21,3 9,9 -,2 18,4 1,3 4,1. Niemcy 6, 2, -1,1,2 2,2 4,4. P o l s k a 18,9 7,1 9,5 13,1 4,3 9,6. Portugalia 9,9 5,4 9,5 1, -,4-3,7-5,9 Rumunia 35,1 11,7 14,4 4,4 4,4 5,3. Słowacja 24,8 8,7-5, 2,3 1,2 2,6. Słowenia 28,5 6,6 7,4-3,4-1,3 -,7-1,4 Szwecja 8,9 11,6 3, 2,8 3,3 4,6 8,3 Węgry 13,4 14,6 8,2 3,2-2,7-8,2 3,5 Wielka Brytania 16,7 48, -17,6 8,2 8,9-3,7-5,9 Włochy,5-2,7 5,7 1,6 3,9 7,1. 23

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R. 1 SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R. T. 01. LUDNOŚĆ (stan w dniu 1 stycznia) GĘSTOŚĆ ZALUDNIENIA w tys. UE (27) 495 292 497 683 499 703 501 103 Strefa euro (17) 326 561 328 484

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2013 R. * Komisji Europejskiej z dn. 10.01.2014 r.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2013 R. * Komisji Europejskiej z dn. 10.01.2014 r. SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2013 R. * Komisji Europejskiej z dn. 10.01.2014 r. 2 T. 01. LUDNOŚĆ (stan w dniu 1 stycznia) Wykres 01. STRUKTURA LUDNOŚCI UNII EUROPEJSKIEJ W 2013

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Płaca minimalna w krajach unii europejskiej Spośród 28 państw członkowskich Unii Europejskiej 21 krajów posiada regulacje dotyczące wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r.

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r. 1 Urz d Statystyczny w Gda sku W Polsce w 2012 r. udział osób w wieku 30-34 lata posiadających wykształcenie wyższe w ogólnej liczbie ludności w tym wieku (aktywni zawodowo + bierni zawodowo) wyniósł 39,1%

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r.

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r. Urząd Statystyczny w Katowicach 40 158 Katowice, ul. Owocowa 3 e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 7791 200 fax: 32 7791 300, 258 51 55 OPRACOWANIA SYGNALNE Produkt krajowy brutto w województwie

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R.

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R. Urząd Statystyczny w Katowicach Ośrodek Rachunków Regionalnych ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 779 12 00 fax: 32 779 13 00, 258 51 55 katowice.stat.gov.pl OPRACOWANIA

Bardziej szczegółowo

Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL

Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL Rynek wewnętrzny, przemysł, przedsiębiorczość i MŚP STRESZCZENIE Tablica wyników Unii innowacji 2015: w ostatnim roku ogólny postęp wyników w

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH OECD W 2011 R.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH OECD W 2011 R. SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH OECD W 2011 R. 1 Kraje OECD: należące do Unii Europejskiej: Austria (AT), Belgia (BE), Dania (DK), Estonia (EE), Finlandia (FI), Francja (FR), Grecja (EL), Hiszpania

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO Opracowania sygnalne PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2007 R. Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40-158 Katowice www.stat.gov.pl/katow e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.:

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia w liczbach 2012. Rynek ubezpieczeń w Polsce

Ubezpieczenia w liczbach 2012. Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2012 Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2012 Rynek ubezpieczeń w Polsce Autorem niniejszej broszury jest Polska Izba Ubezpieczeń. Jest ona chroniona prawami autorskimi.

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer 5 / 1 Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+8 ) 69 36 69 36 fax (+8 ) 69 1 77 e-mail: dziennikarze @mofnet.gov.pl

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 5 / 015 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+8 ) 9 3 00 9 3 0 fax (+8 ) 9 1 77 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl System finansowy w Polsce dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl Segmenty sektora finansowego (w % PKB) 2 27 212 Wielkość systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

OCENA SYTUACJI GOSPODARCZEJ UNII EUROPEJSKIEJ I POLSKI W OKRESIE GLOBALNEGO KRYZYSU EKONOMICZNEGO (rok 2008 oraz I półrocze 2009)

OCENA SYTUACJI GOSPODARCZEJ UNII EUROPEJSKIEJ I POLSKI W OKRESIE GLOBALNEGO KRYZYSU EKONOMICZNEGO (rok 2008 oraz I półrocze 2009) MINISTERSTWO GOSPODARKI OCENA SYTUACJI GOSPODARCZEJ UNII EUROPEJSKIEJ I POLSKI W OKRESIE GLOBALNEGO KRYZYSU EKONOMICZNEGO (rok 8 oraz I półrocze 9) DEPARTAMENT ANALIZ I PROGNOZ Warszawa, październik 9

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer 7 / 2014 Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+48 22) 694 36 00 694 36 04 fax (+48 22) 694 41 77 e-mail: dziennikarze

Bardziej szczegółowo

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 41/2010

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 41/2010 RYNEK ZBÓŻ TENDENCJE CENOWE Ceny krajowe w skupie W pierwszym tygodniu października br. w krajowym skupie zbóż przeważały spadkowe tendencje cen. Według danych Zintegrowanego Systemu Rolniczej Informacji

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIĘSA. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 28/2014. TENDENCJE CENOWE Ceny zakupu żywca

RYNEK MIĘSA. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 28/2014. TENDENCJE CENOWE Ceny zakupu żywca RYNEK MIĘSA TENDENCJE CENOWE Ceny zakupu żywca Cena Zmiana Towar bez VAT tyg. Wg ZSRIR (MRiRW) 07 13.07.2014 r. w skupie żywiec wieprzowy 5,47 żywiec wołowy 5,82 kurczęta typu brojler 3,84 indyki 5,91

Bardziej szczegółowo

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU Krzysztof Pietraszkiewicz Prezes Związku Banków Polskich Warszawa 02.12.2015 Transformacja polskiej gospodarki w liczbach PKB w Polsce w latach 1993,2003 i 2013 w mld PLN Źródło:

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia w liczbach 2013. Rynek ubezpieczeń w Polsce

Ubezpieczenia w liczbach 2013. Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2013 Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2013 Rynek ubezpieczeń w Polsce Autorem niniejszej broszury jest Polska Izba Ubezpieczeń. Jest ona chroniona prawami autorskimi.

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 9 / 1 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+ ) 9 9 fax (+ ) 9 1 77 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo Finansów Ul.

Bardziej szczegółowo

Informacja na temat rozwiązań dotyczących transgranicznej działalności zakładów ubezpieczeń w Unii Europejskiej

Informacja na temat rozwiązań dotyczących transgranicznej działalności zakładów ubezpieczeń w Unii Europejskiej Informacja na temat rozwiązań dotyczących transgranicznej działalności zakładów ubezpieczeń w Unii Europejskiej Notatka prezentuje wybrane informacje statystyczne o działalności zagranicznych zakładów

Bardziej szczegółowo

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 48/2014

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 48/2014 RYNEK ZBÓŻ TENDENCJE CENOWE Ceny krajowe w przedsiębiorstwach prowadzących zakupy W ostatnim tygodniu listopada 2014 r. w krajowym skupie odnotowano umiarkowany wzrost cen zbóż. Według danych Zintegrowanego

Bardziej szczegółowo

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 35/2015

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 35/2015 kg na mieszkańca Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 35/2015 RYNEK ZBÓŻ TENDENCJE CENOWE Ceny krajowe w przedsiębiorstwach prowadzących zakupy W pierwszym tygodniu września 2015 r. na rynku krajowym ceny

Bardziej szczegółowo

Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen samochodów pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych samochodów w UE w 2010 r.

Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen samochodów pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych samochodów w UE w 2010 r. KOMISJA EUROPEJSKA KOMUNIKAT PRASOWY Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych w UE w 2010 r. Bruksela, 26 lipca 2011 r. Ostatnie

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ

ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ Patrycja Zwiech ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ 1. Wstęp Polska, będąc członkiem Unii Europejskiej, stoi przed rozwiązaniem wielu problemów.

Bardziej szczegółowo

Polityka kredytowa w Polsce i UE

Polityka kredytowa w Polsce i UE Polityka kredytowa Raport Polityka Kredytowa powstał w oparciu o dane zgromadzone przez Urząd Nadzoru Bankowego (EBA) oraz (ECB) Europejski Bank Centralny. Jest to pierwszy w Polsce tego typu raport odnoszący

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję?

W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję? 13.06.2014 Informacja prasowa portalu Pytania i dodatkowe informacje: Artur Szeremeta Specjalista ds. współpracy z mediami tel. 509 509 536 szeremeta@sedlak.pl W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję?

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia w liczbach 2014. Rynek ubezpieczeń w Polsce

Ubezpieczenia w liczbach 2014. Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2014 Rynek ubezpieczeń w Polsce Autorem niniejszej broszury jest Polska Izba Ubezpieczeń. Jest ona chroniona prawami autorskimi. W przypadku cytowania jej fragmentów należy wskazać

Bardziej szczegółowo

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Agenda Bankowość korporacyjna w Polsce na tle krajów

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY. w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r.

Wniosek DECYZJA RADY. w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r. KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 4.6.2014 r. COM(2014) 324 final 2014/0170 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r. PL PL UZASADNIENIE 1. KONTEKST WNIOSKU

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej PM Monitor konwergencji nominalnej w UE styczeń Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer / Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+ ) fax (+ ) e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl

Bardziej szczegółowo

(4) Belgia, Niemcy, Francja, Chorwacja, Litwa i Rumunia podjęły decyzję o zastosowaniu art. 11 ust. 3 rozporządzenia

(4) Belgia, Niemcy, Francja, Chorwacja, Litwa i Rumunia podjęły decyzję o zastosowaniu art. 11 ust. 3 rozporządzenia L 367/16 23.12.2014 ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) NR 1378/2014 z dnia 17 października 2014 r. zmieniające załącznik I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 oraz załączniki

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIĘSA. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 23/2015

RYNEK MIĘSA. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 23/2015 RYNEK MIĘSA TENDENCJE CENOWE Ceny zakupu żywca W dniach 8 14.06.2015 r. zakłady mięsne w Polsce objęte monitoringiem Zintegrowanego Systemu Rolniczej Informacji Rynkowej MRiRW kupowały żywiec wieprzowy

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej PF Monitor konwergencji nominalnej w UE 7 marzec Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer / Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+ ) 9 9 fax (+ ) 9 77

Bardziej szczegółowo

Opracowania sygnalne PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W LATACH 1995-2004

Opracowania sygnalne PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W LATACH 1995-2004 Opracowania sygnalne PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W LATACH 1995-2004 Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40-158 Katowice www.stat.gov.pl/urzedy/katow e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIKI. Komunikatu Komisji

ZAŁĄCZNIKI. Komunikatu Komisji KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 14.12.2015 r. COM(2015) 639 final ANNEXES 3 to 4 ZAŁĄCZNIKI ZAŁĄCZNIK III: Ogólna ocena zasady dodatkowości (art. 95 RWP) ZAŁĄCZNIK IV: Terminy przedkładania i przyjmowania

Bardziej szczegółowo

C. 4 620,00 Euro z przeznaczeniem na organizację wymiany studentów i pracowników.

C. 4 620,00 Euro z przeznaczeniem na organizację wymiany studentów i pracowników. 16-400 Suwałki tel. (87) 562 84 32 ul. Teofila Noniewicza 10 fax (87) 562 84 55 e-mail: sekretariat@pwsz.suwalki.pl Zasady rozdziału funduszy otrzymanych z Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji (Agencji Narodowej

Bardziej szczegółowo

Bruksela, dnia 17.9.2014 r. C(2014) 6767 final KOMUNIKAT KOMISJI

Bruksela, dnia 17.9.2014 r. C(2014) 6767 final KOMUNIKAT KOMISJI KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 17.9.2014 r. C(2014) 6767 final KOMUNIKAT KOMISJI Aktualizacja danych wykorzystywanych do obliczania kar ryczałtowych oraz kar pieniężnych wskazywanych Trybunałowi Sprawiedliwości

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Mierniki dobrobytu gospodarczego Przemysław Pluskota Uniwersytet Szczeciński 05 listopada 2015r. Mierniki dobrobytu gospodarczego MIERZENIE ROZMIARÓW AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ PKB PKB per capita PNB W gospodarce

Bardziej szczegółowo

EURO jako WSPÓLNA WALUTA

EURO jako WSPÓLNA WALUTA Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy EURO jako WSPÓLNA WALUTA Prof. dr hab. Eugeniusz Gatnar Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 18 marca 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

SPRAWOZDANIE KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY PL PL PL KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 12.1.2010 KOM(2009)713 wersja ostateczna SPRAWOZDANIE KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Monitorowanie emisji CO 2 z nowych samochodów osobowych w UE:

Bardziej szczegółowo

Ceny energii dla gospodarstw domowych w Polsce są najwyższe w Europie Józef Dopke

Ceny energii dla gospodarstw domowych w Polsce są najwyższe w Europie Józef Dopke Ceny energii dla gospodarstw domowych w Polsce są najwyższe w Europie Józef Dopke Słowa kluczowe: energia elektryczna, cena energii elektrycznej, gaz ziemny, cena gazu ziemnego, zużycie energii, zużycie

Bardziej szczegółowo

Europejski i regionalny rynek pracy - mobilności geograficzna i zawodowa 9.04.2013. www.eures.europa.eu www.eures.praca.gov.pl

Europejski i regionalny rynek pracy - mobilności geograficzna i zawodowa 9.04.2013. www.eures.europa.eu www.eures.praca.gov.pl Europejski i regionalny rynek pracy - mobilności geograficzna i zawodowa 9.04.2013 www.eures.europa.eu www.eures.praca.gov.pl Mobilność pracowników Mobilność zawodowa zmiany w ramach zawodu lub danej grupy

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia w liczbach 2015. Rynek ubezpieczeń w Polsce

Ubezpieczenia w liczbach 2015. Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2015 Rynek ubezpieczeń w Polsce Autorem niniejszej broszury jest Polska Izba Ubezpieczeń. Publikacja chroniona jest prawami autorskimi. W przypadku cytowania jej fragmentów należy

Bardziej szczegółowo

1. Mechanizm alokacji kwot

1. Mechanizm alokacji kwot 1. Mechanizm alokacji kwot Zgodnie z aneksem do propozycji Komisji Europejskiej w sprawie przejęcia przez kraje UE 120 tys. migrantów znajdujących się obecnie na terenie Włoch, Grecji oraz Węgier, algorytm

Bardziej szczegółowo

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ mgr Małgorzata Bułkowska mgr Mirosława Tereszczuk dr inż. Robert Mroczek Konferencja: Przemysł spożywczy otoczenie rynkowe, inwestycje, ekspansja

Bardziej szczegółowo

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego Opłacalno acalność realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego Prof. UG dr hab. Przemysław Kulawczuk Andrzej Poszewiecki Kraków, 4 lutego 2009 roku Tabela 1. NajwyŜsze stawki nominalnego

Bardziej szczegółowo

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce?

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Maciej Bukowski Instytut Badań Strukturalnych Warszawa, 25.05.2012 Plan Wprowadzenie po co Polsce (eko)innowacje. Pułapka średniego dochodu Nie ma ekoinnowacyjności

Bardziej szczegółowo

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W SZCZECINIE Wydział Badań i Analiz Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku Szczecin 2014 Według danych

Bardziej szczegółowo

FINANSE. Rezerwa obowiązkowa. Instrumenty polityki pienięŝnej - podsumowanie. dr Bogumiła Brycz

FINANSE. Rezerwa obowiązkowa. Instrumenty polityki pienięŝnej - podsumowanie. dr Bogumiła Brycz Rezerwa obowiązkowa FINANSE dr Bogumiła Brycz Zakład Analiz i Planowania Finansowego Rezerwa obowiązkowa - częśćśrodków pienięŝnych zdeponowanych na rachunkach bankowych, jaką banki komercyjne muszą przekazać

Bardziej szczegółowo

Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014

Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014 WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W KATOWICACH Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014 KATOWICE październik 2014 r. Wprowadzenie Minęło dziesięć lat od wstąpienia Polski do Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

(Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA

(Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA 24.9.2014 L 280/1 II (Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) NR 994/2014 z dnia 13 maja 2014 r. zmieniające załączniki VIII i VIIIc do rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

Czy równe dopłaty bezpośrednie w UE byłyby sprawiedliwe? Prof. J. Kulawik, Mgr. inż. A. Kagan, Dr B. Wieliczko

Czy równe dopłaty bezpośrednie w UE byłyby sprawiedliwe? Prof. J. Kulawik, Mgr. inż. A. Kagan, Dr B. Wieliczko Czy równe dopłaty bezpośrednie w UE byłyby sprawiedliwe? Prof. J. Kulawik, Mgr. inż. A. Kagan, Dr B. Wieliczko Teza do potwierdzenia Zawodność rynku i państwa a rolnictwo Efektywne dostarczanie dobra publicznego

Bardziej szczegółowo

OFERTA RAPORTU. Szkolnictwo wyższe analiza porównawcza Polski i wybranych krajów świata. Kraków 2012

OFERTA RAPORTU. Szkolnictwo wyższe analiza porównawcza Polski i wybranych krajów świata. Kraków 2012 Oferta raportu: Szkolnictwo wyższe w Polsce i wybranych krajach analiza porównawcza OFERTA RAPORTU Szkolnictwo wyższe analiza porównawcza Polski i wybranych krajów świata Kraków 2012 1 Oferta raportu:

Bardziej szczegółowo

Raport 3 Koncepcja zmian w unijnej polityce energetycznoklimatycznej oraz proponowane kierunki jej modyfikacji wraz z uzasadnieniem i oceną skutków

Raport 3 Koncepcja zmian w unijnej polityce energetycznoklimatycznej oraz proponowane kierunki jej modyfikacji wraz z uzasadnieniem i oceną skutków Projekt: Opracowanie analiz, materiałów merytorycznych i koncepcji działań mających na celu poprawę warunków rozwoju elektroenergetyki polskiej w tym także poprzez modyfikację unijnej polityki energetyczno-klimatycznej

Bardziej szczegółowo

Niskie płace barier rozwoju. Cz I. Popyt gospodarstw domowych: zagroony czynnik wzrostu gospodarczego?

Niskie płace barier rozwoju. Cz I. Popyt gospodarstw domowych: zagroony czynnik wzrostu gospodarczego? Cz I Popyt gospodarstw domowych: zagroony czynnik wzrostu gospodarczego? 1. Podstawowe definicje wprowadzenie!" # " " $ % % & &%'# " (& )#&!* *! "(* *! "(* ł ł $ % # &+,"% + & ", *! "(*! " #$% $ % # &!

Bardziej szczegółowo

31-052 Kraków ul. Miodowa 41 tel./fax: (12) 426 20 61 e-mail: redakcja@rynekpracy.pl www.sedlak.pl www.rynekpracy.pl www.wynagrodzenia.

31-052 Kraków ul. Miodowa 41 tel./fax: (12) 426 20 61 e-mail: redakcja@rynekpracy.pl www.sedlak.pl www.rynekpracy.pl www.wynagrodzenia. Oferta sprzedaży raportu: Wydajność pracy w Polsce OFERTA SPRZEDAŻY RAPORTU Wydajność pracy w Polsce Kraków 2012 31-052 Kraków ul. Miodowa 41 tel./fax: (12) 426 20 61 e-mail: redakcja@rynekpracy.pl www.sedlak.pl

Bardziej szczegółowo

AMBASADY i KONSULATY. CYPR Ambasada Republiki Cypryjskiej Warszawa, ul. Pilicka 4 telefon: 22 844 45 77 fax: 22 844 25 58 e-mail: ambasada@ambcypr.

AMBASADY i KONSULATY. CYPR Ambasada Republiki Cypryjskiej Warszawa, ul. Pilicka 4 telefon: 22 844 45 77 fax: 22 844 25 58 e-mail: ambasada@ambcypr. AMBASADY i KONSULATY AUSTRIA Ambasada Republiki Austrii Warszawa, ul. Gagarina 34 telefon: 22 841 00 81-84 fax: 22 841 00 85 e-mail: warschau-ob@bmeia.gv.at Internet: www.ambasadaaustrii.pl BELGIA Ambasada

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIĘSA. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 05/2011

RYNEK MIĘSA. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 05/2011 RYNEK MIĘSA TENDENCJE CENOWE Ceny rynkowe Ŝywca wieprzowego Pogłębia się obniŝka cen skupu trzody chlewnej w Polsce. Według danych Zintegrowanego Systemu Rolniczej Informacji Rynkowej MRiRW w dniach 24-30.01.2011

Bardziej szczegółowo

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Lubelska Konferencja Spółek Komunalnych, 22.10.2014 Od 20 lat Polska skutecznie goni bogaty Zachód 70.0 PKB

Bardziej szczegółowo

WYZWANIA NA RYNKU ENERGII

WYZWANIA NA RYNKU ENERGII BLOK TEMATYCZNY: Zrównoważone finansowanie infrastruktury WYZWANIA NA RYNKU ENERGII Nowe oferty dostawców i zmienione zachowania użytkowników dr Andrzej Cholewa dr Jana Pieriegud Sopot, 26 czerwca 2013

Bardziej szczegółowo

DEREGULACJA DOSTĘPU DO ZAWODÓW

DEREGULACJA DOSTĘPU DO ZAWODÓW DEREGULACJA DOSTĘPU DO ZAWODÓW Polska Czechy Wlk. Brytania Austria Islandia Hiszpania Portugalia Lichtenstein Grecja Szwajcaria Niemcy Dania Francja Włochy Norwegia Belgia Malta Holandia Irlandia Finlandia

Bardziej szczegółowo

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego Opłacalno acalność realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego Prof. UG dr hab. Przemysław Kulawczuk Andrzej Poszewiecki Opole, 3 marca 2009 roku Tabela 1. NajwyŜsze stawki nominalnego

Bardziej szczegółowo

Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment

Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment Warszawa maj 2012 r. W co lokować nadwyżki? Aktualne typy inwestycyjne. maj 2012 2 Zarządzanie płynnością PLN Stały

Bardziej szczegółowo

Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich. Jakub Bińkowski

Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich. Jakub Bińkowski Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich Jakub Bińkowski Warszawa 2014 1 POSTULATY ZPP Bogactwo bierze się z pracy. Kapitał czy ziemia, póki nie zostają ożywione pracą, są martwe.

Bardziej szczegółowo

Raport 3 Koncepcja zmian w unijnej polityce energetycznoklimatycznej oraz proponowane kierunki jej modyfikacji wraz z uzasadnieniem i oceną skutków

Raport 3 Koncepcja zmian w unijnej polityce energetycznoklimatycznej oraz proponowane kierunki jej modyfikacji wraz z uzasadnieniem i oceną skutków Projekt: Opracowanie analiz, materiałów merytorycznych i koncepcji działań mających na celu poprawę warunków rozwoju elektroenergetyki polskiej w tym także poprzez modyfikację unijnej polityki energetyczno-klimatycznej

Bardziej szczegółowo

PRZESYŁKI KURIERSKIE CENNIK USŁUG BUBALO

PRZESYŁKI KURIERSKIE CENNIK USŁUG BUBALO PRZESYŁKI KURIERSKIE CENNIK USŁUG BUBALO 01 Spis treści 1. Paczki Kraj.... Usługi dodatkowe kraj.... Paczki Europa Standard Pack.1. Usługa Standard..... Usługa Premium... 6 1. Paczki Europa Mega Pack.1.

Bardziej szczegółowo

JAKOŚĆ ŻYCIA W KRAJACH UNII EUROPEJSKIEJ PODSTAWOWE WSKAŹNIKI

JAKOŚĆ ŻYCIA W KRAJACH UNII EUROPEJSKIEJ PODSTAWOWE WSKAŹNIKI JAKOŚĆ ŻYCIA W KRAJACH UNII EUROPEJSKIEJ PODSTAWOWE WSKAŹNIKI Tematyka jakości życia stała się w ostatnim okresie przedmiotem żywego zainteresowania i pogłębionych analiz nie tylko przedstawicieli środowiska

Bardziej szczegółowo

Zbieraj zyski z UniStabilnym Wzrostem! Typy inwestycyjne Union Investment

Zbieraj zyski z UniStabilnym Wzrostem! Typy inwestycyjne Union Investment Zbieraj zyski z UniStabilnym Wzrostem! Typy inwestycyjne Union Investment Warszawa wrzesień 2012 r. Co ma potencjał zysku? wrzesień 2012 2 Sztandarowy subfundusz dla klientów banków spółdzielczych: UniStabilny

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

Report Card 13. Równe szanse dla dzieci Nierówności w zakresie warunków i jakości życia dzieci w krajach bogatych. Warszawa, 14 kwietnia 2016 r.

Report Card 13. Równe szanse dla dzieci Nierówności w zakresie warunków i jakości życia dzieci w krajach bogatych. Warszawa, 14 kwietnia 2016 r. Report Card 13 Równe szanse dla dzieci Nierówności w zakresie warunków i jakości życia dzieci w krajach bogatych Warszawa, 14 kwietnia 2016 r. O UNICEF UNICEF jest agendą ONZ zajmującą się pomocą dzieciom

Bardziej szczegółowo

Rozwijanie zdolności instytucjonalnych celem skutecznego zarządzania bezpieczeństwem ruchu drogowego w Polsce. Sekretariat Krajowej Rady BRD

Rozwijanie zdolności instytucjonalnych celem skutecznego zarządzania bezpieczeństwem ruchu drogowego w Polsce. Sekretariat Krajowej Rady BRD Rozwijanie zdolności instytucjonalnych celem skutecznego zarządzania bezpieczeństwem ruchu drogowego w Polsce Sekretariat Krajowej Rady BRD Krakowskie Dni Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego, Kraków, 26/02/2015

Bardziej szczegółowo

Konkurencyjność polskiej gospodarki na tle krajów unijnych

Konkurencyjność polskiej gospodarki na tle krajów unijnych Konkurencyjność polskiej gospodarki na tle krajów unijnych Dr Magdalena Hryniewicka Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Zakład Ekonomii Plan wystąpienia Cel Definicje konkurencyjności w literaturze

Bardziej szczegółowo

Narodowa Agencja zapewni dofinansowanie działań do kwoty maksymalnej nieprzekraczającej 97090 EUR, która obejmuje :

Narodowa Agencja zapewni dofinansowanie działań do kwoty maksymalnej nieprzekraczającej 97090 EUR, która obejmuje : Uczelniane zasady podziału funduszy otrzymanych z Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji (Agencji Narodowej Programu LLP Erasmus) na działania zdecentralizowane Programu LLP Erasmus na rok akademicki 2011/12

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET MARII CURIE-SKŁODOWSKIEJ W LUBLINIE Wydział Ekonomiczny

UNIWERSYTET MARII CURIE-SKŁODOWSKIEJ W LUBLINIE Wydział Ekonomiczny UNIWERSYTET MARII CURIE-SKŁODOWSKIEJ W LUBLINIE Wydział Ekonomiczny Studia podyplomowe: Mechanizmy funkcjonowania strefy euro Katarzyna Łagód nr albumu: 9355278 Skutki kryzysu finansowo-gospodarczego 2008/2009

Bardziej szczegółowo

URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO Warszawa, 10 lutego 2012 r.

URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO Warszawa, 10 lutego 2012 r. DZIAŁALNOŚĆ ZAGRANICZNYCH ZAKŁADÓW UBEZPIECZEŃ W POLSCE ORAZ KRAJJOWYCH ZAKŁADÓW UBEZPIECZEŃ ZA GRANICĄ W 2010 R.. URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO Warszawa, 10 lutego 2012 r. Autorzy: Przemysław Rodziewicz

Bardziej szczegółowo

NAUKOMETRYCZNA CHARAKTERYSTYKA POZIOMU BADAŃ NAUKOWYCH PROWADZONYCH W DYSCYPLINIE INŻYNIERIA ŚRODOWISKA

NAUKOMETRYCZNA CHARAKTERYSTYKA POZIOMU BADAŃ NAUKOWYCH PROWADZONYCH W DYSCYPLINIE INŻYNIERIA ŚRODOWISKA NAUKOMETRYCZNA CHARAKTERYSTYKA POZIOMU BADAŃ NAUKOWYCH PROWADZONYCH W DYSCYPLINIE INŻYNIERIA ŚRODOWISKA Lucjan Pawłowski Politechnika Lubelska, Wydział Inżynierii Środowiska, ul. Nadbystrzycka 40B, 20-618

Bardziej szczegółowo

Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy

Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy Nr 13 Bezrobocie a wiek i poziom wykształcenia: Polska na tle UE Jednym z czynników w szczególny sposób wpływających na prawdopodobieństwo bezrobocia jest

Bardziej szczegółowo

Sytuacja polskiego sektora bankowego. Warszawa, 22 listopada 2012

Sytuacja polskiego sektora bankowego. Warszawa, 22 listopada 2012 Sytuacja polskiego sektora bankowego Warszawa, 22 listopada 2012 Plan prezentacji Struktura rynku finansowego Uwarunkowania makroekonomiczne Struktura sektora bankowego w Polsce Bilans Należności brutto

Bardziej szczegółowo

Zmiany na ekonomicznej mapie świata

Zmiany na ekonomicznej mapie świata Zmiany na ekonomicznej mapie świata Ryszard Petru Główny Ekonomista BRE Banku, Dyrektor Banku ds. Strategii i Nadzoru Właścicielskiego Starogard Gdański, 22.10.2010 1 Agenda Wschodząca Azja motorem światowego

Bardziej szczegółowo

Regulatorzy w trosce o kondycję kredytu hipotecznego podsumowanie ostatnich kuracji i nisze dla biznesu bankowo-ubezpieczeniowego.

Regulatorzy w trosce o kondycję kredytu hipotecznego podsumowanie ostatnich kuracji i nisze dla biznesu bankowo-ubezpieczeniowego. Regulatorzy w trosce o kondycję kredytu hipotecznego podsumowanie ostatnich kuracji i nisze dla biznesu bankowo-ubezpieczeniowego. dr Agnieszka Tułodziecka Fundacja na Rzecz Kredytu Hipotecznego Historyczne

Bardziej szczegółowo

Opodatkowanie dochodów z pracy najemnej wykonywanej za granicą

Opodatkowanie dochodów z pracy najemnej wykonywanej za granicą Opodatkowanie dochodów z pracy najemnej wykonywanej za granicą Uzyskując dochody z tytułu pracy najemnej wykonywanej za granicą, w większości przypadków należy pamiętać o rozliczeniu się z nich także w

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe banków w I półroczu 2013 r. 1

Wyniki finansowe banków w I półroczu 2013 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 24 września 2013 r. Wyniki finansowe banków w I półroczu 2013 r. 1 W końcu czerwca 2013 r. działalność operacyjną prowadziły

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka przyjazdów cudzoziemców do Polski w 2015 roku

Charakterystyka przyjazdów cudzoziemców do Polski w 2015 roku Charakterystyka przyjazdów cudzoziemców do Polski w 2015 roku W 2015 r. badania statystyczne w zakresie zagranicznej turystyki przyjazdowej i wyjazdowej oraz krajowej prowadzone były przez Urząd Statystyczny

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w okresie trzech kwartałów 2014 r

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w okresie trzech kwartałów 2014 r GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 19 grudnia 2014 r. Informacja sygnalna Wyniki finansowe banków w okresie trzech kwartałów 2014 r W końcu września 2014

Bardziej szczegółowo

Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś i jutro

Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś i jutro Adam Tochmański / Przewodniczący Koalicji na rzecz Obrotu Bezgotówkowego i Mikropłatności, Dyrektor Departamentu Systemu Płatniczego w Narodowym Banku Polskim Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia. Narodowy Rachunek Zdrowia za 2011 rok

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia. Narodowy Rachunek Zdrowia za 2011 rok Materiał na konferencję prasową w dniu 23 lipca 2013 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna Narodowy Rachunek Zdrowia za 2011 rok WPROWADZENIE

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w okresie I-IX 2013 r. 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w okresie I-IX 2013 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 20 grudnia 2013 r. Wyniki finansowe banków w okresie I-IX 2013 r. 1 W końcu września 2013 r. działalność operacyjną

Bardziej szczegółowo

Odwrócony VAT szanse i zagrożenia w świetle doświadczeń krajowych i zagranicznych. Warszawa, 11 grudnia 2014 r.

Odwrócony VAT szanse i zagrożenia w świetle doświadczeń krajowych i zagranicznych. Warszawa, 11 grudnia 2014 r. Odwrócony VAT szanse i zagrożenia w świetle doświadczeń krajowych i zagranicznych Warszawa, 11 grudnia 2014 r. Odwrócone obciążenie art. 199 Dyrektywy VAT 2 Prace budowlane Transakcja Zapewnienie personelu

Bardziej szczegółowo

Klub Laureatów Dolnośląskiego Certyfikatu Gospodarczego 25 kwietnia 2016 roku

Klub Laureatów Dolnośląskiego Certyfikatu Gospodarczego 25 kwietnia 2016 roku 25 kwietnia 2016 roku Bieżąca sytuacja gospodarcza Grzegorz Warzocha - AVANTA Auditors & Advisors www.avanta-audit.pl Międzynarodowa sytuacja gospodarcza 4,0% 3,5% 3,0% 2,5% Globalne tendencje gospodarcze

Bardziej szczegółowo

BRANŻA STOLARKI BUDOWLANEJ PO PIERWSZYM PÓŁROCZU 2012 ROKU. Gala Stolarki Budowlanej 2012

BRANŻA STOLARKI BUDOWLANEJ PO PIERWSZYM PÓŁROCZU 2012 ROKU. Gala Stolarki Budowlanej 2012 BRANŻA STOLARKI BUDOWLANEJ PO PIERWSZYM PÓŁROCZU 2012 ROKU Gala Stolarki Budowlanej 2012 Warszawa, 26.09.2012 SYTUACJA GOSPODARCZA ORAZ NASTROJE SPOŁECZNE W UNII EUROPEJSKIEJ SYTUACJA GOSPODARCZA W UE

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 4.3.2015 L 60/55 DECYZJA WYKONAWCZA KOMISJI (UE) 2015/348 z dnia 2 marca 2015 r. dotycząca zgodności niektórych celów zawartych w planach krajowych lub planach dotyczących funkcjonalnych bloków przestrzeni

Bardziej szczegółowo

www.stat.gov.pl GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY

www.stat.gov.pl GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY @ www.stat.gov.pl W jakim stopniu jesteśmy wyposażeni w komputery, i urządzenia przenośne? Do jakich celów wykorzystujemy? Rozwój telekomunikacji i informatyki w ostatnich latach

Bardziej szczegółowo

NIERÓWNOWAGI MAKROEKONOMICZNE

NIERÓWNOWAGI MAKROEKONOMICZNE NIERÓWNOWAGI MAKROEKONOMICZNE W KRAJACH UNII EUROPEJSKIEJ OCENA W ŚWIETLE MECHANIZMU OSTRZEGAWCZEGO ALERT MECHANISM REPORT dr Kamil Kotliński Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Wydział Nauk Ekonomicznych

Bardziej szczegółowo

Studiuj, ale płać. Wpisany przez RR Sob, 15 wrz 2012

Studiuj, ale płać. Wpisany przez RR Sob, 15 wrz 2012 Wysokość czesnego na wyższych uczelniach w krajach europejskich znacznie się różni - wynika z najnowszego sprawozdania Komisji Europejskiej. Najdrożej jest w Anglii, gdzie studenci płacą za rok akademicki

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIĘSA DROBIOWEGO

RYNEK MIĘSA DROBIOWEGO cena MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.) RYNEK MIĘSA DROBIOWEGO Nr

Bardziej szczegółowo