Uelastycznienie rynku pracy jako ważny czynnik ograniczający bezrobocie

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Uelastycznienie rynku pracy jako ważny czynnik ograniczający bezrobocie"

Transkrypt

1 728 Akademii Ekonomicznej w Krakowie 2006 Bogusława Puzio-Wacławik Katedra Mikroekonomii Uelastycznienie rynku pracy jako ważny czynnik ograniczający bezrobocie 1. Deregulacja rynku pracy w krajach Unii Europejskiej Koniec XX wieku oraz początek XXI wieku przyniosły wiele zmian na rynkach pracy krajów Unii Europejskiej. Zmiany te można określić jako schyłek społeczeństwa o stałej pracy najemnej wykonywanej na pełnym etacie. Towarzyszą im następujące zjawiska 1 : wysoki poziom bezrobocia i ciągły wzrost bezrobocia długookresowego, zbyt niski poziom wykształcenia pracowników w stosunku do potrzeb rynku pracy, choć poziom ten stale się podnosi, stopniowe obniżanie się czasu pracy, wzrost aktywności zawodowej kobiet, spadek przeciętnej stopy aktywności zawodowej ludności w wieku produkcyjnym. Rozwój nowych technologii, wzrost konkurencji i otwarcie rynków pracy spowodowały istotne zmiany w strategiach zatrudnienia. Obecne bezrobocie znacznie się różni od bezrobocia, z jakim borykały się kraje europejskie 30 lat temu. Ówczesne bezrobocie miało charakter przejściowy i było efektem przede wszystkim kryzysów gospodarczych, natomiast obecnie zjawisko to ma charakter trwały i strukturalny. W krajach rozwiniętych bezrobocie dotyczy w coraz większym stopniu grup, które jeszcze do niedawna nie były nim zagrożone, a mianowicie pracowników wysoko wykwalifikowanych, naukowców, nauczycieli, pracowników administracji publicznej. Pod koniec XX w. zmieniło się podejście do pracy. Pracodawcy stawiają nowe wymagania pracownikom, oprócz odpowiednich kwalifikacji oczekują 1 Por. D. Chlebosz, Rynek pracy w krajach Unii Europejskiej. Drogi do sukcesu i nowe wyzwania, Rynek Pracy 2000, nr 8.

2 22 Bogusława Puzio-Wacławik oni jeszcze od nich samodzielności, odpowiedzialności, kreatywności, mobilności itp. Zatem wobec nowej sytuacji gospodarczej i technologiczno-organizacyjnej konieczne stało się zwiększenie elastyczności rynku pracy, a w konsekwencji deregulacji rynku pracy 2. Deregulacja oznacza usuwanie ograniczeń w swobodnym działaniu rynku pracy, zwiększenie swobody działania podmiotów gospodarczych i zmniejszenie udziału państwa w zakresie zbiorowych stosunków pracy. Uważa się, że zbyt rozbudowana regulacja rynku pracy stanowi czynnik utrudniający dostosowanie wielkości zatrudnienia do zmiennych potrzeb pracodawców. W efekcie prowadzi do wzrostu bezrobocia strukturalnego i jest jedną z przyczyn bezrobocia długookresowego. Sztywne regulacje utrudniają rozwój gospodarczy oraz restrukturyzację gospodarki, konieczną w sytuacji szybkich zmian zachodzących w otoczeniu przedsiębiorstw, rozwoju nowoczesnych technologii i globalizacji. Kraje mające niskie podatki i niskie koszty pracy charakteryzują się niską stopą bezrobocia i wysoką stopą wzrostu PKB (Portugalia, Irlandia, USA). Z kolei kraje, w których są podatki (Polska, Hiszpania, Francja), mają bezrobocie i niższy wzrost gospodarczy. Wyjątek stanowi tu Szwecja, gdzie podatki są i stopa wzrostu gospodarczego też jest wysoka (a także koszty pracy), natomiast w kraju tym jest niska stopa bezrobocia (tabela 1). Deregulacja warunkuje wzrost elastyczności rynku pracy i może sprzyjać ograniczaniu bezrobocia. Dotyczy to kilku kluczowych kwestii, rzutujących na obniżenie kosztów pracy i ułatwiających dostosowania popytu na pracę do zmiennych warunków rynkowych. Są to 3 : kształtowanie płacy minimalnej, prawna ochrona zatrudnienia, redukcja obowiązkowych zewnętrznych obciążeń kosztów pracy, czyli tzw. klina podatkowego, zbiorowe stosunki pracy (szczebel negocjacji, zakres i okres obowiązywania układów zbiorowych, uprawnień związków zawodowych). Wobec wciąż zmieniającej się sytuacji gospodarczej i techniczno-organizacyjnej konieczne stało się zwiększenie elastyczności rynku pracy. Elastyczność ta przejawia się w formach 4, które opisane zostały poniżej. Elastyczność organizacyjna. Zwiększenie się liczby małych i średnich przedsiębiorstw ma wpływ na większą zmienność zatrudnienia. Istnieje tu jednak pewne niebezpieczeństwo, mianowicie ten rodzaj elastyczności może zwiększać możliwość 2 Por. M. Szyłko-Skoczny, Sytuacja na rynku pracy u progu nowego wieku, Polityka Społeczna 2002, nr 1. 3 Por. S. Borkowska, Regulacja rynku pracy w Polsce a polityka gospodarcza [w:] Deregulacja polskiego rynku pracy, red. K.W. Frieske, IPiSS, Warszawa 2003, s Por. V.G. Standing, Elastyczne zatrudnienie i regulacje. Konstruktywne myślenie o przyszłości w zjednoczonej Europie [w:] Tworzenie zatrudnienia a restrukturyzacja ekonomiczna, red. S. Golinowska, M. Walewski, CASE, Warszawa 2000, s. 71 i nast.

3 Uelastycznienie rynku pracy jako ważny czynnik ograniczający bezrobocie 23 Tabela 1. Narzędzia regulacji rynku pracy oraz wskaźniki ekonomiczne w niektórych krajach Wyszczególnienie Portugalia Hiszpania Irlandia Francja Niemcy Szwecja Norwegia Finlandia USA Polska Podatki (2000) niskie b. niskie średnie średnie niskie b. Jednostkowy koszt pracy (1999) niski wysoki niski wysoki wysoki b. wysoki względnie wysoki Wydatki na aktywne programy bezrobocia b. niskie średnie niskie niskie Roczne tempo wzrostu zatrudnienia ( ) względnie względnie b. średnie poniżej średniego średnie b. b. b. niskie Stopa bezrobocia (2000) b. niska wysoka b. niska wysoka średnia niska wysoka b. niska b. wysoka Średnioroczne tempo wzrostu produktywności na 1 godzinę ( ) b. średnie średnie Stopa wzrostu PKB na 1 zatrudnionego ( ) b. wysoka b. niska b. wysoka średnia względnie niska wysoka wysoka wysoka średnia Źródło: K.W. Frieske, Deregulacja polskiego rynku pracy, IPiSS, Warszawa 2003, s. 43.

4 24 szybkiej utraty przez pracowników zdobytych praw z powodu zbyt krótkiego stażu pracy. Niektóre firmy celowo rozwiązują się albo też co kilka miesięcy rejestrują się pod inną nazwą, by uniknąć obowiązków w stosunku do pracowników. Zdarza się również, że zmieniają swą strukturę, by tworzyć mniejsze jednostki, a więc pozostawać poniżej wielkości, przy której obowiązują różnorodne regulacje. Elastyczność zatrudnienia. Jest ona rezultatem ogólnej tendencji do dzielenia się firm lub podzlecania części swej produkcji, korzystania z usług pracowników dorywczych czy innych firm itp. Do najważniejszych elastycznych form zatrudnienia należy zaliczyć 5 : pracę na podstawie umów terminowych, pracę pracowników wynajmowanych (leasing), pracę doradców, pracę na wezwanie, pracę chałupniczą, telepracę, pracę pracowników nieujawnionych ( szara strefa ). Zgodnie z uregulowaniami prawnymi w Unii Europejskiej umowami na czas określony są umowy, których czas trwania jest ograniczony w ten sposób, że ulegają one rozwiązaniu w razie zaistnienia pewnych obiektywnych faktów ustalonych w tej umowie, jak np. nadejście określonej daty, wystąpienie określonego zdarzenia, wykonanie określonego zadania. Natomiast praca tymczasowa jest pracą świadczoną przez pracownika w przedsiębiorstwie, do którego skieruje go agencja pracy tymczasowej, zajmująca się tym zarobkowo. Z kolei wynajmowanie pracowników jest regulowane przez prawo Unii Europejskiej bardzo lakonicznie i jedynie częściowo. W praktyce najczęściej polega ono na skierowaniu pracownika do wykonania określonego zadania w innym zakładzie. Jeśli chodzi o pracę na wezwanie, to jej istotą jest obowiązek pracownika stawienia się do pracy na każde wezwanie pracodawcy. Ta forma zatrudnienia jest szczególnie atrakcyjna dla pracodawców, którzy nie potrzebują pracowników na stałe, lecz tylko do pewnych prac. W Unii Europejskiej ta forma nietypowej pracy pozostaje nadal poza wyraźną regulacją prawną. W ostatnich latach na świecie obserwuje się rozwój telepracy. Jest to kolejny rodzaj nietypowego zatrudnienia, będący efektem szybkiego rozwoju nowych technologii informacyjnych. Powodują one nie tylko zasadnicze zmiany w najbardziej technologicznie zaawansowanych dziedzinach gospodarki, ale również wpływają na przekształcenie wszystkich jej sektorów. Nowe technologie informacyjne przyspieszają przepływ informacji, przetwarzanie danych oraz prowadzą do nowego podziału pracy w przestrzeni. Wykorzystanie komputerów, Internetu i telefonii komórkowej umożliwiło oderwanie pracowników od tradycyjnego miejsca pracy 5 Por. Z. Hajn, Elastyczność popytu na pracę w Polsce. Aspekty prawne [w:] Elastyczne formy zatrudnienia i organizacji pracy a popyt na pracę w Polsce, red. E. Kryńska, IPiSS, Warszawa 2003, s. 57 i nast.

5 25 oraz zastosowanie nietypowych form zatrudnienia, przede wszystkim telepracy, jako formy świadczenia pracy za pomocą techniki elektronicznej. Telepracę definiuje się jako formę organizacji i (lub) wykonywania pracy przy wykorzystaniu technologii informacyjnych, w której zatrudniony w ramach umowy o pracę pracuje regularnie poza siedzibą firmy 6. Wśród korzyści płynących z telepracy wymienia się głównie: poprawę motywacji pracowników, zwiększenie wydajności pracy, poprawę komunikacji między pracownikami i ich przełożonymi, redukcję szczebli zarządzania, zwiększenie odpowiedzialności pracowników, poczucie zadowolenia z pracy w firmie stosującej nowoczesne formy organizacji pracy, wykorzystanie nowatorskich metod organizacji pracy i oceny pracowników, lepsze zagospodarowanie powierzchni biurowej i ograniczenie konieczności rozbudowy firmy przy wzroście zatrudnienia. Elastyczność czasu pracy. Zatrudnienie w niepełnym wymiarze godzin jest obecnie najbardziej dynamicznie rozwijającą się formą uelastycznienia czasu pracy (w Holandii w 2001 r. 42% spośród wszystkich zatrudnionych pracowało w niepełnym wymiarze godzin, w całej Unii Europejskiej 18%) 7. Taki rodzaj zatrudnienia ma na ogół charakter dobrowolny. Spowodowane jest to potrzebą łączenia pracy zawodowej z obowiązkami rodzinnymi. Podkreślić tu należy, że nie chodzi o klasyczną formę pracy na 1/2 etatu, 1/3 etatu itp., ale o szerokie spektrum bardzo zróżnicowanych rozkładów czasowych. Wśród najbardziej rozpowszechnionych w państwach Unii Europejskiej form niepełnego czasu pracy należy wymienić: job-sharing jest to dzielenie pracy i wynagrodzenia jednego pracownika pomiędzy dwóch lub więcej pracowników; skrócony dzienny wymiar czasu pracy regularna praca na niepełnym etacie, gdy dzienny czas pracy wynosi np. 4 godziny. Skrócony czas może być taki sam we wszystkie dni tygodnia lub różny w poszczególne dni (najodważniejsze zmiany czasu pracy wśród krajów UE wprowadziła Francja, która na mocy Ustawy Aubry z czerwca 1998 r. skróciła tygodniowy czas pracy do 35 godzin) 8 ; skrócony czas pracy o elastycznym rozkładzie w ramach poszczególnych dni (np. praca tylko przez 4 dni w tygodniu), tygodni (np. 3 tygodnie pracy i tydzień wolny) lub miesięcy; praca z uwzględnieniem długotrwałego urlopu (np. roczny urlop wychowawczy czy naukowy); 6 Por. L. Machol-Zajda, Telepraca nowa forma zatrudnienia [w:] Deregulacja polskiego rynku..., s Employment in Europe 2002 Recent Trends and Prospects, European Commission, Bruksela LOI no du 13 juin 1998 d orientation relative a la reduction du temps de travail, Ministere de l Emploi et de la Solidarite de la France, Paris 1998.

6 26 praca na wezwanie pracownik świadczy pracę wtedy, gdy pracodawca jej potrzebuje (musi być dyspozycyjny i osiągalny). Należy tu podkreślić, że większość dodatkowych miejsc pracy w krajach Unii Europejskiej stworzonych w latach 90. dotyczyło zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy, z tym że widoczne są różnice w tym zakresie pomiędzy poszczególnymi krajami. W Grecji, we Włoszech, w Hiszpanii, Portugalii i Luksemburgu udział zatrudnienia w niepełnym wymiarze nie przekraczał 10%, natomiast w Holandii wynosił ok. 40%, a w Wielkiej Brytanii i Danii między 20% a 25% 9. Dla większości pracowników zatrudnienie na niepełnym etacie wynika z braku pracy pełnoetatowej, a nie z wyboru. W krajach Unii Europejskiej obok coraz częściej stosowanej pracy w zmniejszonym wymiarze czasu nasila się proces zróżnicowania struktury czasu pracy. Coraz częściej obserwuje się zatrudnienie w nietypowych rozkładach czasowych, np. praca wieczorem, praca w nocy, praca w soboty, praca w niedziele itp. Elastyczność funkcyjna. Ten rodzaj elastyczności oznacza, że pracownicy na większą niż poprzednio skalę przekwalifikowują się i zmieniają zawód, często w obrębie jednego przedsiębiorstwa. Elastyczność wynagrodzenia. Jej wzrost oznacza, że stały element w dochodzie otrzymywanym przez daną osobę zmniejsza się odpowiednio do wzrostu elementów płynnych i form dochodu innych niż pensja. W większości krajów osoby o wysokim dochodzie otrzymują coraz większą część swojego dochodu w premiach, przywilejach pracowniczych, deputatach, udziałach itp. Omawiając czynniki dotyczące wpływu wynagrodzeń na elastyczność zatrudnienia należy podkreślić znaczenie opodatkowania wynagrodzeń. W szczególności istotne jest opodatkowanie dochodów niskich jako tych, które otrzymują osoby o najniższych kwalifikacjach, czyli najbardziej narażone na bezrobocie. Mając to na względzie, w latach większość krajów zachodnioeuropejskich obniżyła opodatkowanie dochodów niskich. Przy znacznym obniżeniu jednostkowych kosztów pracy odnotować trzeba, że 10 : w 1999 r. najniższy poziom osiągnęły one w Grecji, we Włoszech, w Portugalii i Irlandii, jednostkowe koszty pracy obniżyły się też w Luksemburgu, Finlandii, Austrii, Holandii, Wielkiej Brytanii, Belgii i Szwecji, niezmienione koszty pracy pozostały we Francji i w Hiszpanii, koszty pracy wzrosły w Niemczech i Danii. Wpływ płacy minimalnej na zatrudnienie może być istotny przede wszystkim w przypadku młodzieży. Zwłaszcza istotna tu jest relacja płacy minimalnej do średniej. I tak, w Japonii i w krajach anglosaskich jest ona wyraźnie niższa niż w Unii 9 Por. M. Szyłko-Skoczny, Sytuacja na rynku pracy u progu nowego wieku, Polityka Społeczna 2002, nr Por. S. Borkowska, Regulacja rynku pracy w Polsce a polityka gospodarcza [w:] Deregulacja polskiego rynku..., s

7 27 Europejskiej, niższa jest tam też stopa bezrobocia wśród młodzieży. Najwyższa relacja płacy minimalnej do średniej występuje we Francji, w Holandii i Portugalii 11. Istnieje jednak niebezpieczeństwo tworzenia kategorii ludzi, którzy mimo zatrudnienia są ekonomicznie niesamodzielni. Może się okazać, że jest to krok w kierunku przerzucenia kosztów bezrobocia młodzieży czy absolwentów na ich rodziców. Analizując wpływ deregulacji na poprawę sytuacji na rynku pracy dodać należy, że nie można negować regulacji rynku pracy, gdyż pewien stopień uregulowań w tym zakresie jest niezbędny i stanowi podstawę bezpieczeństwa socjalnego ogromnej liczby obywateli. Natomiast ważne jest uelastycznienie tych obszarów rynku pracy, gdzie takie działania mogą poprawić jego funkcjonowanie. Nie wszystkie elementy stosunku pracy muszą być w równym stopniu elastyczne. Szeroka elastyczność w jednym aspekcie może wyrównać mniejszą elastyczność w innych miejscach. Jest to szczególnie ważne w warunkach silnej konkurencji międzynarodowej i globalizacji gospodarki. Aby rynek mógł funkcjonować efektywnie, sztywność w niektórych zakresach stosunku pracy musi być kompensowana zwiększoną elastycznością dostosowań w innej sferze. Na przykład koszty związane ze sztywnymi normami ochrony stosunku pracy mogą zostać częściowo wyrównane szerokimi możliwościami stosowania elastycznego czasu pracy. Nie chodzi tu zatem o maksymalną elastyczność rynku pracy, ale o dobrze przemyślaną modernizację instytucji i regulacji wpływających na rynek pracy. Deregulacja rynków pracy krajów Unii Europejskiej w sposób formalny została zapoczątkowana w Traktacie Amsterdamskim w 1997 r. Uznano wówczas, że uelastycznienie rynku pracy ma służyć znacznemu przyrostowi nowych miejsc pracy i obniżeniu poziomu bezrobocia. Rada Europejska na swym posiedzeniu w Lizbonie w 2000 r. wyznaczyła nawet konkretne wielkości: stopa zatrudnienia powinna osiągnąć lub przekroczyć 70%, stopa bezrobocia zaś spaść do ok. 7%. Wiele też wskazuje na to, że szybciej lub wolniej cele te są stopniowo osiągane. W 2000 r. stopa zatrudnienia w Unii Europejskiej osiągnęła 63,3%, stopa bezrobocia 8% 12. Tendencjom tym jednak towarzyszą również zjawiska mało korzystne. Mianowicie systematycznie rośnie liczba osób pracujących w niepełnym wymiarze i tylko dla połowy z nich jest to kwestia indywidualnego wyboru. Stwierdza się również, że tylko ok. 10% miejsc pracy tego rodzaju ma godziwy charakter jeśli brać pod uwagę wynagrodzenie, szanse na awans zawodowy czy dostęp do świadczeń socjalnych związanych z zatrudnieniem. Co więcej, okazuje się też, że osoby zatrudnione w niepełnym wymiarze czasu tracą ją trzykrotnie częściej niż osoby zatrudnione w pełnym wymiarze czasu. Systematycznie rośnie liczba osób zatrudnionych na zasadach okresowych kontraktów, ale tylko 1/3 z tych umów zamienia się w stałe zatrudnienie. Okazuje się też, że ryzyko bezrobocia wśród osób zatrudnionych na czas określony jest wyższe aniżeli wśród osób zatrudnionych na czas 11 Ibidem. 12 Por. D. Chlebosz, op. cit.

8 28 nieokreślony i jest ono szczególnie dla pracowników starszych oraz dla młodzieży 13. Pamiętając o tych skutkach uelastycznienia rynku pracy należy jednak stwierdzić, że tendencja do liberalizacji przepisów prawa pracy jest powszechna i nie da się dostosowywać zatrudnienia do wciąż zmieniającej się sytuacji gospodarczej bez deregulacji i działań przystosowawczych ze strony rynku pracy. 2. Konieczność uelastycznienia rynku pracy w Polsce W Polsce w latach 90. ubiegłego wieku pojawiły się zjawiska charakterystyczne dla rynków pracy krajów Unii Europejskiej. Pracodawcy zaczęli w coraz większym stopniu stosować elastyczne formy zatrudnienia, choć jeszcze w mniejszym zakresie niż w Unii Europejskiej. Na przykład zatrudnienie w niepełnym wymiarze dotyczy 10,8% ogółu zatrudnionych, w przeważającej części kobiet (13,2%) 14. Mało rozwinięte są inne nietypowe formy zatrudnienia, takie jak np. telepraca, praca na wezwanie itp. Natomiast bardzo częste stosowanie w latach 90. zatrudnienia na podstawie umów na czas określony, umów zlecenia i umów o dzieło spowodowało zmianę ustawodawstwa pracy i ograniczenie dopuszczalności tych umów 15. W Polsce w latach 90. rozpoczął się proces dostosowywania modelu prawa pracy do wymogów gospodarki rynkowej. Kolejne nowelizacje kodeksu pracy spowodowały zwiększenie swobody podmiotów w zakresie kształtowania warunków zatrudnienia. Pomimo tych zmian polski rynek pracy charakteryzuje się nadal daleko idącą regulacją. Zwiększenia elastyczności w sferze zatrudnienia domagają się przede wszystkim pracodawcy, wskazując, że nadmierna regulacja jest istotną barierą aktywizacji rynku pracy. Krytykują oni rozbudowaną ochronę praw pracowniczych i koszty ubezpieczeń społecznych. Wskazują, że prawo pracy nie jest dostosowane do potrzeb małych i średnich przedsiębiorstw. Ponadto pracodawcy domagają się większej swobody stosowania umów na czas określony oraz nowych, nietypowych form zatrudnienia, zwiększenia limitu godzin nadliczbowych i ograniczenia wysokości dodatków za te godziny (150 godzin w skali roku 50% wynagrodzenia za dwie pierwsze nadgodziny oraz 100% za następne) 16, zmniejszenia kosztów zwolnień lekarskich, obniżenia płacy minimalnej, ułatwienia zwolnień pracowników, skrócenia okresu wypowiedzenia, zmniejszenia gwarancji socjalnych itp. Żądania pracodawców natrafiają na opór ze strony pracowników, którzy z kolei obawiają się utraty bezpieczeństwa socjalnego. 13 Por. K.W. Frieske, Zasada wzajemności: istotne przesłanki deregulacji rynku pracy [w:] Deregulacja polskiego rynku..., s Kwartalna informacja o aktywności ekonomicznej ludności, GUS, Warszawa, , s M. Szyłko-Skoczny, op. cit. 16 Kodeks Pracy komentarz, red. T. Zieliński, Dom Wydawniczy ABC, Warszawa 2001, s. 653 i nast.

9 29 W przypadku Polski do czynników sprzyjających deregulacji należą 17 : bezrobocie, akceptacja go ryzyka i niepewności, niechęć do struktur hierarchicznych, wciąż rosnące zapotrzebowanie na pracowników o wysokim stopniu kwalifikacji, rosnąca liczba osób pracujących w sektorze prywatnym. Z kolei do czynników zmniejszających akceptację i możliwości deregulacji należy zaliczyć: duże znaczenie kolektywizmu i bezpieczeństwa socjalnego, zapewnianego przez władze państwa, co niewątpliwie jest konsekwencją dawnego ustroju, niski poziom życia i duża liczba ludzi ubogich, co tworzy barierę dla redukcji kosztów pracy poprzez obniżanie relacji płacy minimalnej do średniej, przy jednoczesnym ograniczaniu świadczeń socjalnych, niskie kwalifikacje znacznej części pracujących, relatywnie silne związki zawodowe, zwłaszcza w sektorze prywatnym, słaby rozwój dziedzin gospodarki opartych na nowoczesnej technologii. słaby rozwój dziedzin gospodarki opartych na wiedzy. Niezależnie od tego, czy deregulacja rynku pracy jest powszechnie akceptowana przez pracowników i przedsiębiorców, czy też nie, jest ona niezbędna, a najważniejsze wydaje się obecnie określenie zakresu i stopnia uelastycznienia rynku pracy. Tabela 2. Zatrudnienie w Polsce według wymiaru czasu pracy Wyszczególnienie IV kwartał 2002 IV kwartał 2003 IV kwartał 2004 Ogółem Pracujący w pełnym wymiarze czasu Pracujący w niepełnym wymiarze czasu 100,0 100,0 100,0 189,3 189,2 188,9 110,7 110,8 111,1 Źródło: opracowanie własne na podstawie: Kwartalna informacja o aktywności ekonomicznej ludności, GUS, Warszawa 2004, s. 6; oraz Kwartalna informacja o aktywności ekonomicznej ludności. I kwartał 2005, GUS, Warszawa 2005, s. 8. Wielkość zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy w Polsce kształtuje się na poziomie zbliżonym do poziomu w Grecji, we Włoszech, w Hiszpanii, Portugalii i Luksemburgu (tabela 2), natomiast jest dużo niższa niż w Holandii czy Wielkiej Brytanii. Porównując poziom regulacji rynku pracy w Polsce z poziomem w pozostałych krajach UE stwierdzić należy, że polskie prawo pracy jest mniej elastyczne niż 17 Por. S. Borkowska, Regulacja rynku pracy..., s

10 30 Bogusława Puzio-Wacławik prawo pracy w Unii Europejskiej. Obciążenia kosztów pracy w Polsce są bardzo i przekraczają ich średni poziom w UE. Uwzględniając tylko podatek od wynagrodzeń należy stwierdzić, że stanowi on 48% kosztów pracy (w UE 23,3%), a całkowite obciążenia obligatoryjne kosztów pracy 80% (w UE 53,0%). Ponadto w Polsce obserwuje się dalszy wzrost tych obciążeń na skutek likwidacji szeregu ulg, zamrożenia progów dochodowych wolnych od podatku PIT, zmiany klasyfikacji kosztów uzyskania przychodów, czy wreszcie podniesienia składki pracodawców na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych 18. Z kolei jednostkowe koszty pracy w Polsce znajdują się na poziomie zbliżonym do poziomu w krajach UE (43% w 2001 r.). Ich istotną cechą jest relatywnie niski udział wynagrodzeń efektywnych w ich strukturze co oznacza niską motywację pracowników do poprawy efektywności pracy. Wydaje się, że w Polsce konieczny jest jednoczesny wzrost produktywności i zatrudnienia. Ponadto zwiększeniu elastyczności zatrudnienia sprzyja poprawa poziomu edukacji pracowników oraz lepsze dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku. Istotnym elementem zwiększającym deregulację rynku pracy jest redukcja płacy minimalnej. Podkreślić tu jednak należy, że jest to uzależnione od udziału kosztów pracy w kosztach całkowitych przedsiębiorstw. Im niższy jest ten udział, tym mniejszy jest wpływ redukcji płacy minimalnej na potencjalny wzrost zatrudnienia. Natomiast bardzo wysoki wskaźnik bezrobocia wśród młodzieży w Polsce (ok. 42% prawie trzykrotnie wyższy niż w UE) 19 przemawia za poszukiwaniem wszelkich możliwości wzrostu liczby miejsc pracy dla tej grupy osób, a zatem także możliwości objęcia jej niższą płacą minimalną niż osób dorosłych. Okolicznością sprzyjającą takiemu rozwiązaniu jest na ogół pozostawanie młodzieży na częściowym utrzymaniu rodziców. Z drugiej strony ważne jest, by relacja płacy minimalnej do zasiłku dla bezrobotnych nie zachęcała młodych ludzi do podejmowania nielegalnej pracy. Kolejnym ważnym czynnikiem mającym wpływ na stopień regulacji rynku pracy są zbiorowe stosunki pracy. Za miarę elastyczności rynku pracy w tym zakresie przyjmuje się stopień uzwiązkowienia i okres obowiązywania układów zbiorowych. Im jest on dłuższy, tym większa sztywność rynku. Uzwiązkowienie w Polsce jest niższe niż średnio w krajach UE, ale zakres pracowników objętych umowami zbiorowymi należy do najwyższych (ponad 70% ogółu pracujących), co oznacza, że można mówić o dużym usztywnieniu w tym obszarze regulacji 20. Nietypowe formy zatrudnienia są w Polsce jeszcze słabo rozwinięte, chociaż obserwuje się rosnące zainteresowanie nimi ze strony pracodawców. Główną przeszkodę na drodze ich szerszego zastosowania stanowią dotychczasowe praktyki pracodawców w połączeniu z niewystarczającą znajomością tych form oraz zachowawcze nastawienie pracowników i związków zawodowych. Problem sprowadza 18 Ibidem, s Kwartalna informacja o aktywności ekonomicznej ludności, GUS, Warszawa, , s Ibidem, s. 11.

11 Uelastycznienie rynku pracy jako ważny czynnik ograniczający bezrobocie 31 się więc w dużej mierze do promocji atypowych form przez wykazywanie ich zalet w porównaniu z zatrudnieniem tradycyjnym. Jedną z przyczyn ich niedorozwoju jest także luka technologiczna. Ponadto istotne znaczenie mają przeszkody prawne, które są systematycznie usuwane od czasu zasadniczej nowelizacji kodeksu pracy w 1996 r. Korekty przepisów powinny mieć na celu nie tylko umożliwienie bądź ułatwienie zastosowania danego rodzaju pracy nietypowej, ale także stworzenie zachęt dla pracodawców i pracowników do podejmowania takiej pracy. W ostatnich latach zgłaszane były przez rząd polski propozycje uregulowań niektórych aspektów pracy niepełnowymiarowej w kodeksie pracy. Propozycje te miały przede wszystkim na celu dostosowanie pod tym względem prawa polskiego do wymogów prawa wspólnotowego. W proponowanej przez rząd kompleksowej nowelizacji kodeksu pracy, której celem jest pełne dostosowanie polskiego prawa pracy do norm europejskich, przewidziano m.in.: zapewnienie swobody podejmowania pracy w niepełnym wymiarze czasu pracy; zakaz stosowania praktyk dyskryminacyjnych przy ustalaniu warunków pracy i płacy pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy. Zgodnie z projektem zawarcie z pracownikami umowy o pracę przewidującej zatrudnienie w niepełnym wymiarze czasu nie mogłoby powodować ustalenia warunków pracy i płacy w sposób mniej korzystny niż w stosunku do pracowników wykonujących pracę w pełnym wymiarze czasu, z uwzględnieniem jednak proporcjonalności wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń związanych z pracą do wymiaru czasu pracy; nałożenie na pracodawcę powinności zmiany wymiaru czasu pracy pracownika, na jego wniosek, jeśli istnieją możliwości uwzględnienia takiego wniosku. Działania te powinny pomóc polskiemu rynkowi pracy w dostosowaniu się do europejskich standardów, warto jednak podkreślić, że wzrost znaczenia nietypowych form zatrudnienia i elastycznych form organizacji czasu pracy, decydujących o elastyczności popytu na pracę, jest procesem obiektywnym, nierozerwalnie związanym ze zmianami gospodarczymi, technologicznymi, globalizacją i światową konkurencją. Nie ulega wątpliwości, że w widocznej perspektywie od tego procesu nie ma ucieczki. W Polsce świadomość konieczności uelastycznienia prawa pracy jest widoczna i znajduje wyraz w dokonujących się zmianach przepisów prawa pracy i projektach nowych aktów prawnych. Należy pamiętać, że prawo pracy w procesie uelastyczniania rynku pracy powinno odgrywać dwojaką rolę. Po pierwsze, może ułatwiać wprowadzenie i funkcjonowanie niektórych form zatrudnienia i organizacji czasu pracy, które bez takiego oparcia nie mogłyby zostać wdrożone i nie mogłyby dobrze funkcjonować. Po drugie, prawo powinno zmierzać do ustalenia rozsądnego kompromisu między pełną elastycznością popytu na pracę, oznaczającą dyktat pracodawców, a bezpieczeństwem zatrudnienia kojarzonym z tradycyjnym prawem pracy.

12 32 Bogusława Puzio-Wacławik Literatura Borkowska S., Regulacja rynku pracy w Polsce a polityka gospodarcza [w:] Deregulacja polskiego rynku pracy, red. K.W. Frieske, IPiSS, Warszawa Chlebosz D., Rynek pracy w krajach Unii Europejskiej. Drogi do sukcesu i nowe wyzwania, Rynek Pracy 2000, nr 8. Frieske K.W., Zasada wzajemności: istotne przesłanki deregulacji rynku pracy [w:] Deregulacja polskiego rynku pracy, red. K.W. Frieske, IPiSS, Warszawa Hajn Z., Elastyczność popytu na pracę w Polsce. Aspekty prawne [w:] Elastyczne formy zatrudnienia i organizacji pracy a popyt na pracę w Polsce, red. E. Kryńska, IPiSS, Warszawa Kodeks Pracy komentarz, red. T. Zieliński, Dom Wydawniczy ABC, Warszawa Machol-Zajda L., Telepraca nowa forma zatrudnienia [w:] Deregulacja polskiego rynku pracy, red. K.W. Frieske, IPiSS, Warszawa Standing V.G., Elastyczne zatrudnienie i regulacje. Konstruktywne myślenie o przyszłości w zjednoczonej Europie [w:] Tworzenie zatrudnienia a restrukturyzacja ekonomiczna, red. S. Golinowska, M. Walewski, CASE, Warszawa Szyłko-Skoczny M., Sytuacja na rynku pracy u progu nowego wieku, Polityka Społeczna 2002, nr 1. The Liberalization of the Labour Market as an Important Factor in Reducing Unemployment This article analyzes the main phenomena connected with making the labour market more flexible. The author presents the level of regulation of labour markets in various European Union countries as well as the problem of deregulation, seen here as an objective necessity and response to current and future challenges connected with economic change. In addition, the author presents certain elements of the employment strategy on increasing the flexibility of the labour market in the European Union and analyzes these issues in the context of the Polish economy. In the final part of the article, the author compares the actions taken to reduce the level of market regulation in Western countries and in Poland and offers some conclusions from this comparison.

Elastyczne formy organizacji pracy oraz przesłanki uelastyczniania rynku pracy w Polsce

Elastyczne formy organizacji pracy oraz przesłanki uelastyczniania rynku pracy w Polsce Zeszyty Naukowe nr 844 Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie 2010 Katedra Mikroekonomii Elastyczne formy organizacji pracy oraz przesłanki uelastyczniania rynku pracy w Polsce 1. Wstęp W dyskusjach na

Bardziej szczegółowo

GODZENIE PRACY ZAWODOWEJ Z ŻYCIEM RODZINNYM SEMINARIUM ELASTYCZNA OPRGANIZACJA PRACY I CZASU PRACY. DLACZEGO TAK? DLACZEGO NIE? Dorota Głogosz Instytut Pracy i Spraw Socjalnych Biuro Polityki Społecznej

Bardziej szczegółowo

Rodzaje umów o pracę 1. Definicja umowy o pracę. w formie pisemnej. elementy zasadach

Rodzaje umów o pracę 1. Definicja umowy o pracę. w formie pisemnej. elementy zasadach Rodzaje umów o pracę 1. Definicja umowy o pracę. Poprzez umowę rozumie się zgodne oświadczenie woli dwóch stron, zmierzające do wywołania określonych skutków prawnych. W przypadku umowy o pracę oświadczenia

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ I RYNEK PRACY W KRAJACH UE

CZĘŚĆ I RYNEK PRACY W KRAJACH UE CZĘŚĆ I RYNEK PRACY W KRAJACH UE Patrycja Zwiech Katedra Mikroekonomii Uniwersytet Szczeciński ul. Mickiewicza 64, 71-11 Szczecin patzwie@op.pl, http://mikro.univ.szczecin.pl/zwiech NIESTANDARDOWE FORMY

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r.

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r. 1 Urz d Statystyczny w Gda sku W Polsce w 2012 r. udział osób w wieku 30-34 lata posiadających wykształcenie wyższe w ogólnej liczbie ludności w tym wieku (aktywni zawodowo + bierni zawodowo) wyniósł 39,1%

Bardziej szczegółowo

Sytuacja społeczno-ekonomiczna Unii Europejskiej i Strategia Lizbońska

Sytuacja społeczno-ekonomiczna Unii Europejskiej i Strategia Lizbońska Sytuacja społeczno-ekonomiczna Unii Europejskiej i Strategia Lizbońska Anna Ruzik CASE Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych Instytut Pracy i Spraw Społecznych Plan prezentacji Wyzwania demograficzne

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ

ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ Patrycja Zwiech ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ 1. Wstęp Polska, będąc członkiem Unii Europejskiej, stoi przed rozwiązaniem wielu problemów.

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Płaca minimalna w krajach unii europejskiej Spośród 28 państw członkowskich Unii Europejskiej 21 krajów posiada regulacje dotyczące wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo

Anna Wicha Członek Zarządu EUROCIETT DROGA DO ZATRUDNIENIA: PRACA DLA KAŻDEJ OSOBY, OSOBA DO KAŻDEGO ZADANIA

Anna Wicha Członek Zarządu EUROCIETT DROGA DO ZATRUDNIENIA: PRACA DLA KAŻDEJ OSOBY, OSOBA DO KAŻDEGO ZADANIA Anna Wicha Członek Zarządu EUROCIETT DROGA DO ZATRUDNIENIA: PRACA DLA KAŻDEJ OSOBY, OSOBA DO KAŻDEGO ZADANIA A JOB FOR EVERY PERSON A PERSON FOR EVERY JOB Anna Wicha, Członek Zarządu Eurociett O Eurociett

Bardziej szczegółowo

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych (PIAAC - The Programme for the International Assessment of Adult Competencies) Międzynarodowe Badanie Kompetencji Osób Dorosłych

Bardziej szczegółowo

MECHANIZMY FUNKCJONOWANIA RYNKU PRACY

MECHANIZMY FUNKCJONOWANIA RYNKU PRACY Wykład: MECHANIZMY FUNKCJONOWANIA RYNKU PRACY Wielka depresja w USA, 1929-1933 Stopa bezrobocia w USA w 1933 r. 25,2% Podaż pracy Podaż pracy jest określona przez decyzje poszczególnych pracowników dotyczące

Bardziej szczegółowo

Umowy terminowe 2013 r.- planowane zmiany. dr Monika Gładoch (UKSW, Pracodawcy RP)

Umowy terminowe 2013 r.- planowane zmiany. dr Monika Gładoch (UKSW, Pracodawcy RP) Umowy terminowe 2013 r.- planowane zmiany dr Monika Gładoch (UKSW, Pracodawcy RP) Umowy terminowe w UE Państwo Okres Wzrost Przyrost Hiszpania 1985 1995 z 15 do 35% ok. 133% Portugalia 1992 2002 z 11 do

Bardziej szczegółowo

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych (PIAAC - The Programme for the International Assessment of Adult Competencies) Międzynarodowe Badanie Kompetencji Osób Dorosłych

Bardziej szczegółowo

Elastyczny rynek pracy gdzie zmierzamy?

Elastyczny rynek pracy gdzie zmierzamy? Elastyczny rynek pracy gdzie zmierzamy? dr Agnieszka Chłoń-Domińczak Konferencja Przemysłu Materiałów Budowlanych 20 maja 2010 r., Rawa Mazowiecka Rynek pracy wyzwania na przyszłość Starzenie się ludności

Bardziej szczegółowo

Dagmara Walada. Bezrobocie w UE na przykładzie Polski i wybranego kraju UE

Dagmara Walada. Bezrobocie w UE na przykładzie Polski i wybranego kraju UE Dagmara Walada Bezrobocie w UE na przykładzie Polski i wybranego kraju UE Plan prezentacji 1. Pojęcie bezrobocia 2. Stopa Bezrobocia i bezrobotni 3. Przyczyny bezrobocia 4. Bezrobocie w Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Europejski i regionalny rynek pracy - mobilności geograficzna i zawodowa 9.04.2013. www.eures.europa.eu www.eures.praca.gov.pl

Europejski i regionalny rynek pracy - mobilności geograficzna i zawodowa 9.04.2013. www.eures.europa.eu www.eures.praca.gov.pl Europejski i regionalny rynek pracy - mobilności geograficzna i zawodowa 9.04.2013 www.eures.europa.eu www.eures.praca.gov.pl Mobilność pracowników Mobilność zawodowa zmiany w ramach zawodu lub danej grupy

Bardziej szczegółowo

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę 8 maja 2014 Łukasz Zalicki 85+ 80-84 75-79 70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4

Bardziej szczegółowo

Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014

Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014 WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W KATOWICACH Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014 KATOWICE październik 2014 r. Wprowadzenie Minęło dziesięć lat od wstąpienia Polski do Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Wolność gospodarcza a tempo wzrostu gospodarki. Wiktor Wojciechowski

Wolność gospodarcza a tempo wzrostu gospodarki. Wiktor Wojciechowski Wolność gospodarcza a tempo wzrostu gospodarki Wiktor Wojciechowski Plan wykładu: Od czego zależy tempo wzrostu gospodarki? W jakim tempie rosła polska gospodarka w ostatnich latach na tle krajów OECD?

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

WARUNKI ŚWIADCZENIA PRACY

WARUNKI ŚWIADCZENIA PRACY WARUNKI ŚWIADCZENIA PRACY Wszelkie zagadnienia związane ze świadczeniem pracy reguluje KODEKS PRACY Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. z późniejszymi zmianami. W Kodeksie Pracy znajdziemy m.in. informacje

Bardziej szczegółowo

Warunki świadczenia pracy. Celem informatora jest przybliżenie wymagań formalnych związanych z procesem wykonywania pracy.

Warunki świadczenia pracy. Celem informatora jest przybliżenie wymagań formalnych związanych z procesem wykonywania pracy. Warunki świadczenia pracy Celem informatora jest przybliżenie wymagań formalnych związanych z procesem wykonywania pracy. Nie ma jedynej właściwej formy wykonywania pracy. Wyłącznie od zainteresowanych

Bardziej szczegółowo

ELASTYCZNE FORMY ZATRUDNIENIA

ELASTYCZNE FORMY ZATRUDNIENIA Autor: Tomasz Zawiszewski ELASTYCZNE FORMY ZATRUDNIENIA Przygotowując niniejszą publikację zapytałem kilkanaście osób z czym kojarzy im się pojęcie elastycznych form zatrudnienia? Najczęstsze odpowiedzi

Bardziej szczegółowo

Cudu nie będzie, czyli ile kosztują nas wczesne emerytury. Warszawa, 29 lutego 2008 roku

Cudu nie będzie, czyli ile kosztują nas wczesne emerytury. Warszawa, 29 lutego 2008 roku Cudu nie będzie, czyli ile kosztują nas wczesne emerytury Andrzej Rzońca Wiktor Wojciechowski Warszawa, 29 lutego 2008 roku W Polsce jest prawie 3,5 mln osób w wieku produkcyjnym, które pobierają świadczenia

Bardziej szczegółowo

Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych)

Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych) 015 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Opracowanie sygnalne Warszawa, 9.06.2015 r. Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych) Jaki był zasięg ubóstwa ekonomicznego

Bardziej szczegółowo

Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy

Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy Nr 13 Bezrobocie a wiek i poziom wykształcenia: Polska na tle UE Jednym z czynników w szczególny sposób wpływających na prawdopodobieństwo bezrobocia jest

Bardziej szczegółowo

Pracowniczy kontrakt menedżerski

Pracowniczy kontrakt menedżerski Pracowniczy kontrakt menedżerski Uwagi ogólne Definicja Przedmiotem kontraktu menedżerskiego jest zarządzanie jednostką gospodarczą (względnie jej działami, konkretnymi produktami lub projektami). Innymi

Bardziej szczegółowo

Transfer własności szansą przeżycia dla przedsiębiorstw

Transfer własności szansą przeżycia dla przedsiębiorstw Transfer własności szansą przeżycia dla przedsiębiorstw Przedsiębiorstwa z sektora MSP mają duże znaczenie dla gospodarki, szacuje się, że duża część z nich to przedsiębiorstwa rodzinne. W Polsce przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Mariola Banach UNIWERSYTET RZESZOWSKI. STUDIA PODYPLOMOWE Mechanizmy funkcjonowania strefy euro VI edycja, rok akademicki 2014/15

Mariola Banach UNIWERSYTET RZESZOWSKI. STUDIA PODYPLOMOWE Mechanizmy funkcjonowania strefy euro VI edycja, rok akademicki 2014/15 UNIWERSYTET RZESZOWSKI Promotor: dr Magdalena Cyrek Mariola Banach STUDIA PODYPLOMOWE Mechanizmy funkcjonowania strefy euro VI edycja, rok akademicki 2014/15 przedstawienie istoty ubóstwa i wykluczenia

Bardziej szczegółowo

Gdzie drzemią rezerwy wzrostu gospodarczego w Polsce?

Gdzie drzemią rezerwy wzrostu gospodarczego w Polsce? Gdzie drzemią rezerwy wzrostu gospodarczego w Polsce? Wiktor Wojciechowski Invest Bank Jesienna Szkoła Leszka Balcerowicza listopad 2012 Plan wykładu: Czy w ostatnich latach tempo wzrostu gospodarki w

Bardziej szczegółowo

JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO. mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki

JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO. mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki Plan wystąpienia 1. Ogólne założenia polityki pieniężnej EBC 2. Dywergencja

Bardziej szczegółowo

Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych

Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych Międzynarodowe warsztaty Zatrudnienie, równouprawnienie, bezpieczeństwo socjalne (nestor) Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych Nikogo nie wolno pozostawić samemu sobie pomysły działań i

Bardziej szczegółowo

WARUNKI ŚWIADCZENIA PRACY

WARUNKI ŚWIADCZENIA PRACY WARUNKI ŚWIADCZENIA PRACY Wszelkie zagadnienia związane ze świadczeniem pracy reguluje KODEKS PRACY Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. z późniejszymi zmianami. W Kodeksie Pracy znajdziemy m.in. informacje

Bardziej szczegółowo

Rehabilitacja zawodowa osób z niepełnosprawnościami w Europie. dr Marcin Garbat Uniwersytet Zielonogórski

Rehabilitacja zawodowa osób z niepełnosprawnościami w Europie. dr Marcin Garbat Uniwersytet Zielonogórski Rehabilitacja zawodowa osób z niepełnosprawnościami w Europie dr Marcin Garbat Uniwersytet Zielonogórski NIEPEŁNOSPRAWNI W EUROPIE Około 83,2 mln ogółu ludności Europy to osoby z niepełnosprawnością (11,7%

Bardziej szczegółowo

Podstawy prawne wolontariatu i elastyczności zatrudnienia

Podstawy prawne wolontariatu i elastyczności zatrudnienia Formalno-prawne aspekty zatrudniania w NGO Podstawy prawne wolontariatu i elastyczności zatrudnienia 1 WOLONTARIAT Akty prawne Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. z 29 maja

Bardziej szczegółowo

W UE PRACY OBLIGACJE W LATACH 2014-2020 ROCZNIE W CIĄGU 3 LAT 582 MLD NA ZIELONE INWESTYCJE, TWORZĄCE 5 MLN MIEJSC PRACY W CIĄGU PIERWSZYCH 3.

W UE PRACY OBLIGACJE W LATACH 2014-2020 ROCZNIE W CIĄGU 3 LAT 582 MLD NA ZIELONE INWESTYCJE, TWORZĄCE 5 MLN MIEJSC PRACY W CIĄGU PIERWSZYCH 3. NOWE POROZUMIENIE NA RZECZ ZRÓWNOWAŻONEJ EUROPY 582 MLD NA ZIELONE INWESTYCJE, TWORZĄCE 5 MLN MIEJSC PRACY W CIĄGU PIERWSZYCH 3. LAT plan INWESTYCYJNY W WYS. 194 MLD ROCZNIE INFRASTRUKTURA TRANSPORTOWA

Bardziej szczegółowo

Informacja o rozmiarach i kierunkach czasowej emigracji z Polski w latach 2004 2013

Informacja o rozmiarach i kierunkach czasowej emigracji z Polski w latach 2004 2013 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY DEPARTAMENT BADAŃ DEMOGRAFICZNYCH I RYNKU PRACY Warszawa, październik 2014 roku Informacja o rozmiarach i kierunkach czasowej emigracji z Polski w latach 2004 2013 Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Polski Związek Firm Deweloperskich. Polski Związek Firm Deweloperskich. Dostępność mieszkań

Polski Związek Firm Deweloperskich. Polski Związek Firm Deweloperskich. Dostępność mieszkań Dostępność mieszkań Co to znaczy dostępne mieszkanie? Jeżeli gospodarstwo domowe wydaje więcej niż 5 % swojego dochodu na mieszkanie, wtedy mieszkanie uważane jest za niedostępne ) Taki koszt należy rozumieć

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH OECD W 2011 R.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH OECD W 2011 R. SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH OECD W 2011 R. 1 Kraje OECD: należące do Unii Europejskiej: Austria (AT), Belgia (BE), Dania (DK), Estonia (EE), Finlandia (FI), Francja (FR), Grecja (EL), Hiszpania

Bardziej szczegółowo

POLITYKA GOSPODARCZA I SPOŁECZNA (2)

POLITYKA GOSPODARCZA I SPOŁECZNA (2) prof. dr hab. Tadeusz Szumlicz Katedra Ubezpieczenia Społecznego POLITYKA GOSPODARCZA I SPOŁECZNA (2) Polityka zatrudnienia (akcent - tworzenie miejsc pracy) Polityki rynków pracy (akcent - dostosowanie

Bardziej szczegółowo

Umiejętności Polaków - wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych PIAAC

Umiejętności Polaków - wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych PIAAC A A A Umiejętności Polaków - wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych PIAAC dr Agnieszka Chłoń-Domińczak oraz Zespół badawczy PIAAC, Instytut Badań Edukacyjnych Warszawa, 20 listopada

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 43,2% ludności w wieku 15 lat i więcej co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym. W województwie

Bardziej szczegółowo

Teorie migracji Ekonomiczno społeczne skutki migracji Otwarcie niemieckiego rynku pracy:

Teorie migracji Ekonomiczno społeczne skutki migracji Otwarcie niemieckiego rynku pracy: Łukasz Pokrywka 23.05.2011 Teorie migracji Ekonomiczno społeczne skutki migracji Otwarcie niemieckiego rynku pracy: o Emigracja Polaków po przystąpieniu do UE o Sytuacja społeczno-gospodarcza Niemiec o

Bardziej szczegółowo

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Analiza SWOT 56 MOCNE STRONY 1. Wzrost środków na aktywne formy

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczne i społeczne uwarunkowania czasu pracy w Polsce. Marek Bednarski

Ekonomiczne i społeczne uwarunkowania czasu pracy w Polsce. Marek Bednarski Ekonomiczne i społeczne uwarunkowania czasu pracy w Polsce Marek Bednarski Fordowski model gospodarki Dominują duże przedsiębiorstwa o oligopolistycznej pozycji rynkowej, z silnymi związkami zawodowymi,

Bardziej szczegółowo

Komentarz FOR do raportu o stanie spraw publicznych i instytucji państwowych na dzień zakończenia rządów koalicji PO-PSL (2007-2015)

Komentarz FOR do raportu o stanie spraw publicznych i instytucji państwowych na dzień zakończenia rządów koalicji PO-PSL (2007-2015) Komentarz FOR do raportu o stanie spraw publicznych i instytucji państwowych na dzień zakończenia rządów koalicji PO-PSL (2007-2015) Aleksander Łaszek, Rafał Trzeciakowski, Tomasz Dróżdż Kontakt: E-mail:

Bardziej szczegółowo

Monitoring Rynku Pracy Bezrobocie rejestrowane w Powiecie Tczewskim. Informacja miesięczna MARZEC 2015 r.

Monitoring Rynku Pracy Bezrobocie rejestrowane w Powiecie Tczewskim. Informacja miesięczna MARZEC 2015 r. Monitoring Rynku Pracy Bezrobocie rejestrowane w Powiecie Tczewskim Marzec 2015 Data wydania Informacja miesięczna MARZEC 2015 r. Tczew, marzec 2015 Marzec 2015 Str. 2 Uwagi metodyczne Podstawę prawną

Bardziej szczegółowo

LISTA PŁAC - PRZYKŁADY

LISTA PŁAC - PRZYKŁADY LISTA PŁAC - PRZYKŁADY Spis treści I. Lista płac przykłady... 2 1) Praca w miejscu zamieszkania, przysługuje ulga... 2 2) Praca poza miejscem zamieszkania, przysługuje ulga... 3 3) Praca w miejscu zamieszkania,

Bardziej szczegółowo

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W SZCZECINIE Wydział Badań i Analiz Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku Szczecin 2014 Według danych

Bardziej szczegółowo

CZAS PRACY W NOWYCH KRAJACH CZŁONKOWSKICH UNII EUROPEJSKIEJ

CZAS PRACY W NOWYCH KRAJACH CZŁONKOWSKICH UNII EUROPEJSKIEJ CZAS PRACY W NOWYCH KRAJACH CZŁONKOWSKICH UNII EUROPEJSKIEJ Aspekty ekonomiczne, prawne i społeczne (red.) Monika Latos-Miłkowska Magdalena Barbara Rycak Warszawa 2008 WYKAZ WAŻNIEJSZYCH SKRÓTÓW 15 WSTĘP

Bardziej szczegółowo

2009, str.137. 1.Prawo pracy w pytaniach i odpowiedziach. M. Gersdorf, K. Rączka, LexisNexis Polska Sp.zo.o. Warszawa

2009, str.137. 1.Prawo pracy w pytaniach i odpowiedziach. M. Gersdorf, K. Rączka, LexisNexis Polska Sp.zo.o. Warszawa Podpisuję umowę. Moment podjęcia pracy jest nie tylko zakończeniem trudnej ścieżki aplikacyjnej ale także ważnym wydarzeniem w życiu każdej osoby starającej się o posadę. Zanim wejdziemy w nowe środowisko

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty drugi kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Zatrudnienie i kształcenie młodzieży w Europie Środkowo-Wschodniej. Sytuacja polskich młodych pracowników na rynku pracy

Zatrudnienie i kształcenie młodzieży w Europie Środkowo-Wschodniej. Sytuacja polskich młodych pracowników na rynku pracy Zatrudnienie i kształcenie młodzieży w Europie Środkowo-Wschodniej Sytuacja polskich młodych pracowników na rynku pracy Od 2004 roku Polska jest członkiem Unii Europejskiej, w wyniku możliwości podjęcia

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych określa zasady opłacania składek na ubezpieczenia społeczne oraz stopy procentowe składek na poszczególne

Bardziej szczegółowo

Jeśli chcesz pracować w Holandii 2015-06-15 11:49:32

Jeśli chcesz pracować w Holandii 2015-06-15 11:49:32 Jeśli chcesz pracować w Holandii 2015-06-15 11:49:32 2 W Holandii osoby z krajów UE i Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EPG) mają takie same prawa jak obywatele Niderlandów dotyczące wynagrodzenia,

Bardziej szczegółowo

Materiały uzupełniające do

Materiały uzupełniające do Dźwignia finansowa a ryzyko finansowe Przedsiębiorstwo korzystające z kapitału obcego jest narażone na ryzyko finansowe niepewność co do przyszłego poziomu zysku netto Materiały uzupełniające do wykładów

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej. Wejherowo, 9 październik 2013 r.

Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej. Wejherowo, 9 październik 2013 r. Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej Wejherowo, 9 październik 2013 r. Strategia 6 RPS RPO 2014-2020 Strategia Rozwoju Województwa Pomorskiego 2020 (wrzesień 2012)

Bardziej szczegółowo

ZNIESIEMY SKŁADKI NA ZUS I NFZ. Poznań, 12.09.2015

ZNIESIEMY SKŁADKI NA ZUS I NFZ. Poznań, 12.09.2015 ZNIESIEMY SKŁADKI NA ZUS I NFZ Poznań, 12.09.2015 Nasza propozycja Zniesiemy składki na ZUS i NFZ ani pracownik ani pracodawca nie będzie musiał odprowadzać składek Zrobimy PIT jedynym i bardziej sprawiedliwym

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 42,4% ludności w wieku 15 lat i więcej co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym. W województwie

Bardziej szczegółowo

Ekonomia 1 sem. TM ns oraz 2 sem. TiL ns wykład 06. dr Adam Salomon

Ekonomia 1 sem. TM ns oraz 2 sem. TiL ns wykład 06. dr Adam Salomon 1 sem. TM ns oraz 2 sem. TiL ns wykład 06 dr Adam Salomon : ZATRUDNIENIE I BEZROBOCIE 2 Podaż pracy Podaż pracy jest określona przez decyzje poszczególnych pracowników, dotyczące ilości czasu, który chcą

Bardziej szczegółowo

KONSULTACJE NA TEMAT RÓŻNORODNOŚCI W MIEJSCU PRACY ORAZ ANTYDYSKRYMINACJI

KONSULTACJE NA TEMAT RÓŻNORODNOŚCI W MIEJSCU PRACY ORAZ ANTYDYSKRYMINACJI KONSULTACJE NA TEMAT RÓŻNORODNOŚCI W MIEJSCU PRACY ORAZ ANTYDYSKRYMINACJI 14.06.2005-15.07.2005 Znaleziono 803 odpowiedzi z 803 odpowiadających wybranym kryteriom Proszę wskazać główny sektor działalności

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów 11. Wstęp (Andrzej Patulski)... 13

Spis treści. Wykaz skrótów 11. Wstęp (Andrzej Patulski)... 13 Wstęp Spis treści Wykaz skrótów 11 Wstęp (Andrzej Patulski)... 13 1. Źródła i zasady prawa pracy (Krzysztof Walczak)... 19 1.1. Wprowadzenie... 19 1.2. Filozofia prawa pracy... 20 1.3. Podstawowe zasady

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O WARUNKACH ŚWIADCZENIA PRACY

INFORMACJA O WARUNKACH ŚWIADCZENIA PRACY INFORMACJA O WARUNKACH ŚWIADCZENIA PRACY UMOWA O PRACĘ Umowa o pracę stanowi dokument stwierdzający zatrudnienie w ramach stosunku pracy. Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania

Bardziej szczegółowo

Od czego zależy czy będę bezrobotnym

Od czego zależy czy będę bezrobotnym Od czego zależy czy będę bezrobotnym Bezrobocie jest to zjawisko ekonomiczne występujące w gospodarce każdego kraju. Oznacza ono sytuację, w której zapotrzebowanie (popyt) na pracę jest mniejsze od liczby

Bardziej szczegółowo

WARUNKI ŚWIADCZENIA PRACY

WARUNKI ŚWIADCZENIA PRACY WARUNKI ŚWIADCZENIA PRACY Wszelkie zagadnienia związane ze świadczeniem pracy reguluje KODEKS PRACY Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. z późniejszymi zmianami. W Kodeksie Pracy znajdziemy m.in. informacje

Bardziej szczegółowo

Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji z Polski w latach 2004 2012

Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji z Polski w latach 2004 2012 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY DEPARTAMENT BADAŃ DEMOGRAFICZNYCH I RYNKU PRACY Warszawa, październik 2013 roku Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji z Polski w latach 2004 2012 Wprowadzenie Główny

Bardziej szczegółowo

TABELA ZGODNOŚCI w zakresie objętym przedmiotem projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw

TABELA ZGODNOŚCI w zakresie objętym przedmiotem projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw Konieczność wdrożenia T/N TABELA ZGODNOŚCI w zakresie objętym przedmiotem projektu o zmianie - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw TYTUŁ PROJEKTU: TYTUŁ WDRAŻANEGO AKTU PRAWNEGO/ WDRAŻANYCH AKTÓW

Bardziej szczegółowo

Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL

Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL Rynek wewnętrzny, przemysł, przedsiębiorczość i MŚP STRESZCZENIE Tablica wyników Unii innowacji 2015: w ostatnim roku ogólny postęp wyników w

Bardziej szczegółowo

WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ

WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ dr Barbara Ptaszyńska Wyższa Szkoła Bankowa w Poznaniu WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ Wprowadzenie Podstawowym celem wspólnoty europejskiej jest wyrównanie poziomu rozwoju poszczególnych

Bardziej szczegółowo

Skutki bezrobocia RYNEK PRACY

Skutki bezrobocia RYNEK PRACY Skutki bezrobocia RYNEK PRACY Maciej Frączek Podział skutków bezrobocia Skutki bezrobocia mogą być rozpatrywane w rozmaitych wymiarach, np.: negatywne vs pozytywne; ekonomiczne vs społeczne (psychologiczne,

Bardziej szczegółowo

11 lat polskiej emigracji zarobkowej w Unii Europejskiej

11 lat polskiej emigracji zarobkowej w Unii Europejskiej 11 lat polskiej emigracji zarobkowej w Unii Europejskiej Raport Euro-Tax.pl Kwiecień 2015 W 11 lat Polacy zarobili 996 miliardów złotych w UE W ciągu 11 lat naszej obecności w strukturach Unii Europejskiej,

Bardziej szczegółowo

Dokument referencyjny

Dokument referencyjny 1 Konsultacje społeczne w sprawie obowiązku pracodawcy dotyczącego informowania pracowników o warunkach stosowanych do umowy lub stosunku pracy ( dyrektywa w sprawie pisemnego oświadczenia ) *** Dokument

Bardziej szczegółowo

Pracownik niepełnoetatowy. wydanie 1. ISBN 83-7387-965-X. Opracował: Przemysław Ciszek na podstawie publikacji Kadry. Serwis spraw pracowniczych

Pracownik niepełnoetatowy. wydanie 1. ISBN 83-7387-965-X. Opracował: Przemysław Ciszek na podstawie publikacji Kadry. Serwis spraw pracowniczych Pracownik niepełnoetatowy wydanie 1. ISBN 83-7387-965-X Opracował: Przemysław Ciszek na podstawie publikacji Kadry. Serwis spraw pracowniczych Redakcja: Małgorzata Budzich Wydawnictwo C.H. Beck ul. Gen.

Bardziej szczegółowo

10 LAT PRACY TYMCZASOWEJ W POLSCE 29 września 2014 r.

10 LAT PRACY TYMCZASOWEJ W POLSCE 29 września 2014 r. 10 LAT PRACY TYMCZASOWEJ W POLSCE 29 września 2014 r. Organizatorzy Partner merytoryczny Patroni Rozwój polskiego rynku pracy tymczasowej Liczba agencji wzrosła do poziomu blisko 5 tys. podmiotów (pod

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO

ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO Samer Masri ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO Najbardziej rewolucyjnym aspektem ogólnej teorii Keynesa 1 było jego jasne i niedwuznaczne przesłanie, że w odniesieniu do

Bardziej szczegółowo

PLANOWANE KIERUNKI DZIAŁAŃ

PLANOWANE KIERUNKI DZIAŁAŃ PLANOWANE KIERUNKI DZIAŁAŃ POWIATOWEGO URZĘDU PRACY W WAŁCZU W ZAKRESIE PRZECIWDZIAŁANIA BEZROBOCIU NA LATA 2000-2010 1 Przy wyznaczaniu zadań i kierunków działania powiatu w zakresie zatrudnienia i zwalczania

Bardziej szczegółowo

Modele płac motywacyjnych

Modele płac motywacyjnych Modele płac motywacyjnych Podejście klasyczne zakłada, że praca jest takim samym czynnikiem produkcji jak inne, np. kapitał Ale tylko pracownicy mogą wybierać, czy wkładać w pracę mniejszy czy większy

Bardziej szczegółowo

Aktywność zawodowa osób z grupy 50 plus.

Aktywność zawodowa osób z grupy 50 plus. Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy Nr 17 Aktywność zawodowa osób z grupy 50 plus. Część I. Osoby z grupy 50 plus na rynkach pracy państw członkowskich. Proces starzenia się społeczeństw nie

Bardziej szczegółowo

DIAGNOSTYKA W TECHNIKACH I ZASADNICZYCH SZKOŁACH ZAWODOWYCH

DIAGNOSTYKA W TECHNIKACH I ZASADNICZYCH SZKOŁACH ZAWODOWYCH DIAGNOSTYKA W TECHNIKACH I ZASADNICZYCH SZKOŁACH ZAWODOWYCH dr Anna Wawrzonek Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Wydział Studiów Edukacyjnych Szkoły zawodowe Zasadnicze szkoły zawodowe Technika

Bardziej szczegółowo

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Analiza SWOT 62 MOCNE STRONY 1. Wzrost środków na aktywne formy

Bardziej szczegółowo

WZROST ŚWIADOMOŚCI UBEZPIECZENIOWEJ A PERSPEKTYWY ROZWOJU UBEZPIECZEŃ ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ

WZROST ŚWIADOMOŚCI UBEZPIECZENIOWEJ A PERSPEKTYWY ROZWOJU UBEZPIECZEŃ ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ WZROST ŚWIADOMOŚCI UBEZPIECZENIOWEJ A PERSPEKTYWY ROZWOJU UBEZPIECZEŃ ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ Bożena Wolińska Warszawa, wrzesień 2003 Rzecznik Ubezpieczonych Aleje Jerozolimskie 44, 00 024 Warszawa,

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁCZYNNIK AKTYWNOŚCI ZAWODOWEJ LUDNOŚCI WEDŁUG PŁCI W LATACH 2003 2011

WSPÓŁCZYNNIK AKTYWNOŚCI ZAWODOWEJ LUDNOŚCI WEDŁUG PŁCI W LATACH 2003 2011 W Polsce, podobnie jak w innych krajach europejskich, sytuacja kobiet na rynku pracy różni się od sytuacji zawodowej mężczyzn. Płeć jest więc jedną z najważniejszych cech uwzględnianych w statystyce rynku

Bardziej szczegółowo

DEREGULACJA DOSTĘPU DO ZAWODÓW

DEREGULACJA DOSTĘPU DO ZAWODÓW DEREGULACJA DOSTĘPU DO ZAWODÓW Polska Czechy Wlk. Brytania Austria Islandia Hiszpania Portugalia Lichtenstein Grecja Szwajcaria Niemcy Dania Francja Włochy Norwegia Belgia Malta Holandia Irlandia Finlandia

Bardziej szczegółowo

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych Autor: Artur Brzeziński Skrócony opis lekcji Uczniowie poznają wybrane fakty z historii emerytur, przeanalizują dwa podstawowe systemy emerytalne

Bardziej szczegółowo

Rządowa instrukcja dla pracodawców i pracowników korzystających z rozwiązań antykryzysowych

Rządowa instrukcja dla pracodawców i pracowników korzystających z rozwiązań antykryzysowych Rządowa instrukcja dla pracodawców i pracowników korzystających z rozwiązań antykryzysowych Ustawa o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców pomoże utrzymać miejsca pracy

Bardziej szczegółowo

1 Efektywność podstawowych form aktywizacji zawodowej realizowanych w ramach programów na rzecz promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków

1 Efektywność podstawowych form aktywizacji zawodowej realizowanych w ramach programów na rzecz promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków Analiza efektywności podstawowych form promocji zatrudnienia i aktywizacji zawodowej bezrobotnych i poszukujących pracy finansowanych z Funduszu Pracy w woj. podlaskim w latach 2009-2012 Niniejsze opracowanie

Bardziej szczegółowo

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH Scoreboard to zestaw praktycznych, prostych i wymiernych wskaźników, istotnych z punktu widzenia sytuacji makroekonomicznej krajów Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

Umowa o pracę na czas określony

Umowa o pracę na czas określony Umowa o pracę na czas określony Uwagi ogólne Definicja umowy Umowa na czas określony należy do kategorii umów terminowych. Aktualnie to najczęściej praktykowana forma zatrudnienia, a jej podstawową cechą

Bardziej szczegółowo

posiadania innych tytułów do ubezpieczenia społecznego np.

posiadania innych tytułów do ubezpieczenia społecznego np. » Od 1.01.2015r wprowadzono obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne i rentowe członków rad nadzorczych ( nie dotyczy to ubezpieczenia chorobowego i wypadkowego) niezależnie od posiadania innych tytułów do

Bardziej szczegółowo

Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich. Jakub Bińkowski

Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich. Jakub Bińkowski Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich Jakub Bińkowski Warszawa 2014 1 POSTULATY ZPP Bogactwo bierze się z pracy. Kapitał czy ziemia, póki nie zostają ożywione pracą, są martwe.

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Powiatowy Urząd Pracy w Iławie, ul. 1 Maja 8b, 14-200 Iława, tel./fax. (89) 649 55 02 www.pup.ilawa.pl,urzad@pup.ilawa.pl

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R. 1 SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R. T. 01. LUDNOŚĆ (stan w dniu 1 stycznia) GĘSTOŚĆ ZALUDNIENIA w tys. UE (27) 495 292 497 683 499 703 501 103 Strefa euro (17) 326 561 328 484

Bardziej szczegółowo

Prawo pracy w dobie kryzysu ekonomicznego z uwzględnieniem zmian tzw. Ustawy antykryzysowej- zagadnienia praktyczne dla przedsiębiorców.

Prawo pracy w dobie kryzysu ekonomicznego z uwzględnieniem zmian tzw. Ustawy antykryzysowej- zagadnienia praktyczne dla przedsiębiorców. A D W O K A C I C I C H Y C H U D O B A M A R A S E K Z Y B U R A S P Ó Ł K A P A R T N E R S K A mecenas Piotr Cichy, konspekt wykładu z dnia 06.10.2009 Prawo pracy w dobie kryzysu ekonomicznego z uwzględnieniem

Bardziej szczegółowo

Na początku XXI wieku bezrobocie stało się w Polsce i w Europie najpoważniejszym problemem społecznym, gospodarczym i politycznym.

Na początku XXI wieku bezrobocie stało się w Polsce i w Europie najpoważniejszym problemem społecznym, gospodarczym i politycznym. BEZROBOCIE rodzaje, skutki i przeciwdziałanie 1 2 3 Bezrobocie problemem XXI wieku Na początku XXI wieku bezrobocie stało się w Polsce i w Europie najpoważniejszym problemem społecznym, gospodarczym i

Bardziej szczegółowo

..., dnia... WNIOSEK o skierowanie osób bezrobotnych do wykonywania prac interwencyjnych

..., dnia... WNIOSEK o skierowanie osób bezrobotnych do wykonywania prac interwencyjnych ... (pieczątka zakładu pracy, nr NIP, REGON)..., dnia... Powiatowy Urząd Pracy w Wejherowie WNIOSEK o skierowanie osób bezrobotnych do wykonywania prac interwencyjnych na zasadach określonych w art. 51,

Bardziej szczegółowo

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO?

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej jest kwestią wyboru pewnego modelu cywilizacyjnego. Skutki ekonomiczne

Bardziej szczegółowo