Bada istotę dobra, moralnego postępowania, pyta o człowieczeństwo i naszą naturę. ETYKA NORMATYWNA (deontologia)

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Bada istotę dobra, moralnego postępowania, pyta o człowieczeństwo i naszą naturę. ETYKA NORMATYWNA (deontologia)"

Transkrypt

1 Etyka ETYKA OPISOWA Bada istotę dobra, moralnego postępowania, pyta o człowieczeństwo i naszą naturę ETYKA NORMATYWNA (deontologia) Zajmuje się normami, czyli powinnościami Etyka indywidualna Etyka społeczna METAETYKA Zajmuje się namysłem nad samą etyką. Choćby nad źródłami namysłu nad normami postępowania.

2 Etyka główny podział Relatywizm wszystkie normy mają charakter relatywny. Ponieważ moralność jest częścią kultury, jest od niej zależna. Stąd jest relatywna. Same normy również zależą od sytuacji. Absolutyzm Normy mają charakter absolutny. Są hierarchiczne, więc nie ma problemu w przypadku ich kolizji.

3 Podział ETYKI wg Rudolfa Carnapa: Ze względu na zakres obowiązywania norm moralnych: Teorie obiektywistyczne normy etyczne mają charakter uniwersalny i można je wywieść z ogólnych założeń, a następnie zastosować do wszystkich ludzi. Teorie subiektywistyczne - normy etyczne są wytworem poszczególnych ludzi. Prowadzi to do wniosku, że jeśli istnieją jakieś wspólne normy, to są one wynikiem podobnej zawartości umysłów większości ludzi, lub nawet że nie ma czegoś takiego jak wspólne normy i każdy posługuje się swoim prywatnym systemem nakazów moralnych.

4 Podział ETYKI wg Rudolfa Carnapa: Ze względu na źródło pochodzenia norm moralnych: Naturalizm systemy takie próbują wywodzić normy moralne z nauk przyrodniczych i ew. społecznych. Antynaturalizm systemy takie starają się dowodzić, że normy moralne muszą pochodzić z "góry", np. od Boga lub z przesłanek ściśle racjonalnych bez odnoszenia się do danych eksperymentalnych Emotywizm systemy te traktują nakazy moralne jako wyraz i przedłużenie ludzkich emocji, lub bardziej ogólnie jako efekt działania ludzkiej psychiki i w związku z tym nie ma sensu szukać ani naturalistycznych, ani antynaturalistycznych źródeł tych nakazów, a moralność jest po prostu jednym ze zjawisk psychologicznych.

5 Podział ETYKI wg Rudolfa Carnapa: Ze względu na ocenę zachowań ludzi: Intencjonalizm o moralnej ocenie danego czynu decyduje przede wszystkim motyw. Według tych teorii nie można uznać czynu za moralnie słuszny, niezależnie od jego końcowego efektu, jeśli nie został podjęty z dobrą intencją. Konsekwencjalizm - o moralnej ocenie danego czynu decyduje wyłącznie jego efekt. Jeśli czyn został dokonany bez intencji lub nawet ze złą intencją ale przyniósł dobry efekt, to można go uznać za moralnie słuszny. Normatywizm Dobro i zło to niedefiniowalne pojęcia pierwotne. Dobre w obrębie danego systemu moralnego jest po prostu to, co jest zgodne z nakazami tego systemu. Wobec tego ani motyw, ani efekt nie mają znaczenia w ocenie moralnej danego czynu, lecz po prostu zgodność tego czynu z nakazami moralnymi.

6

7 Etyka kantowska Etyka autonomiczna Etyka obowiązku, podpowiadana przez rozum, przy założeniu, że człowiek jest istotą myślącą i wolną. Człowiek żyje w dwóch światach: przyrody, gdzie jest zdeterminowany i rozumu własnego, gdzie jest wolny. Imperatyw kategoryczny: Postępuj tak, jakbyś chciał aby zasada twego postępowania stała się prawem ogólnym. Człowiek winien być traktowany jako cel sam w sobie, nigdy jako środek.

8 Jeremy Bentham John Stuart Mill Filozofia etyczno społeczna Konsekwencjalizm

9 Jeremy Bentham ( ) Główne dzieło: Wprowadzenie do moralności i prawodawstwa

10 Jeremy Bentham ( ) Podłoże etyki jest empiryczne. Człowiek pożąda przyjemności i unika przykrości. Szczęście wynika z użyteczności. Moralne zaś jest to, co zwiększa sumę szczęścia największej liczby ludzi. Moralność jest oceniana wedle skutków, rachunek jest czysto ilościowy.

11 John S. Mill ( ) Filozof Ekonomista Polityk Dzieła: System logiki Esej o moralności Zasady ekonomii

12 John S. Mill ( ) Jedynym źródłem prawomocnego poznania jest doświadczenie zewnętrzne. Wartości są podkategorią faktów. Elementem wychowania moralnego jest aktywne uczestniczenie jednostki w życiu politycznym kraju. Człowiek winien być uspołeczniony.

13 John S. Mill ( ) Utylitaryzm - wprowadza jakościowe ujęcie przyjemności, w odróżnieniu od Benthama, który wprowadza tylko ilościowe. Użyteczność = przyjemność + brak cierpienia. Szczęście = przyjemność + brak cierpienia Nieszczęście = przyjemność + cierpienie Stawia przyjemności duchowe nad cielesnymi, albowiem są one trwalsze i niezależne od czynników zewnętrznych. Ze względu na jakość pewne przyjemności są bardziej pożądane.

14 John S. Mill ( ) Psychologizm - prawa logiczne nie są odbiciem obiektywnego świata. Są one uogólnieniem procesów psychologicznych będących podstawą postępowania. Nie ma prawdy bezwarunkowej, lecz relatywna.

15

16 Etyka personalistyczna Człowiek jest osobą bytem realnym, wolnym, który otwiera się na byt innych ludzi, stąd każdemu człowiekowi przysługuje godność. Godność osobowa Godność osobowościowa

17 POZYTYWIZM

18 Auguste Comte Studiował matematykę, ale studiów nie ukończył. Zaznał biedy, z której z różnym skutkiem próbował się wydobyć. Nieudane małżeństwo i niespełniona miłość (zmarła jego wybranka Clothilde de Vaux), spowodowało załamanie psychiczne, co, jak twierdzi wielu, nie pozostało bez wpływu na jego filozofię.

19 Auguste Comte Dobro ogólne nad dobrem jednostki, Nacisk na poczucie więzi społecznej i ład moralny. Jednostka wychowana w duchu filozofii pozytywnej będzie utożsamiała swoje dobro z dobrem ogółu w sposób spontaniczny.

20 Auguste Comte Istnieją trzy stadia rozwoju ludzkości, którym odpowiadają trzy stadia rozwoju człowieka: - STADIUM RELIGIJNE - STADIUM METAFIZYCZNE - STADIUM POZYTYWNE

21 Auguste Comte W fazie metafizycznej więzi pomiędzy ludźmi zostają zniszczone, mimo, że ludzie są bliżej prawdy. Oświecenie i rewolucja przyniosły chaos. Filozofia pozytywistyczna natomiast ma jednoczyć ludzi we wspólne społeczeństwo, przy czym filozofia ta wytworzy jedność przekonań ludzi, tak, jak nie ma niezgodności w matematyce. Dojdzie do dobrowolnej zgody jednostek.

22 Auguste Comte Jest przeciwny wolnej konkurencji. Człowiek nie jest z natury egoistą. Wychowanie ma poskramiać skłonności egoistyczne, a rozwijać skłonności altruistyczne.

23 Auguste Comte Społeczeństwo można rozpatrywać z dwóch punktów widzenia: - DYNAMIKI SPOŁECZNEJ - STATYKI SPOŁECZNEJ

24 Auguste Comte DYNAMIKA SPOŁECZNA Jest to ujęcie w przekroju historycznym. Przekonuje nas, że każda epoka wytwarza pewne wartości trwałe, które są reprezentowane przez te instytucje, które przyczyniają się do harmonii społecznej.

25 Auguste Comte STATYKA SPOŁECZNA Jest to ujęcie strukturalne. Ludzie żyją w społeczeństwie, które wymaga struktur. Struktury te, dopasowane do czasu i stopnia rozwoju są niezbędne dla utrzymania społeczeństwa.

26 Auguste Comte DYNAMIKA SPOŁECZNA Polityka STATYKA SPOŁECZNA - Moralność

27 Auguste Comte TEORIA NAUKI Nauka wymaga jednolitego postępowania, natomiast nie wymaga jednolitych struktur. Każda z nich bowiem wymaga swoistej metodologii, choć wszystkie one powinny być utrzymane w jednym duchu w duchu pozytywnym.

28 Auguste Comte POZYTYWIZM zakłada opieranie się na faktach i tylko na faktach. Odrzucić należy fikcje umysłu. Oznacza to jednak ograniczenie nauki. Nauka nie odpowie na pytanie dlaczego?. Nauka jest od tego, aby odpowiadać na pytanie jak?. Prowadzi to jednocześnie do jej praktycyzmu.

29 Auguste Comte SZEŚĆ NAUK: Matematyka Astronomia Fizyka Biologia Chemia Socjologia (Fizyka społeczna)

30 Auguste Comte Religia wiedzy Rolę kapłanów i jednocześnie rządzących mają przejąć naukowcy. Tyko wiedza oparta na metodzie pozytywnej uleczy społeczeńswo, spowoduje ład i porządek. Każdy świadomy człowiek pragnie tego samego!

31

32 Fryderyk Nietzsche Filolog klasyczny wychowany w protestanckiej rodzinie, głównie przez kobiety. Profesor logiki w Bazylei Poznał Wagnera, z którym dzielił zainteresowanie Schopenhauerem Postępująca choroba psychiczna wynikająca z napadowych migren

33 Fryderyk Nietzsche Istotą człowieka jest wola mocy należąca do sfery popędów. Natura człowieka jest bowiem biologiczna. Ta teza pozwala zaliczyć Nietzschego do filozofów życia.

34 Fryderyk Nietzsche Rozum i świadomość są wtórne. Potrzeby życia gatunku ludzkiego wytworzyły prawa logiki. Ludzkość wytworzyła je, aby móc działać w chaosie świata. Człowiek jest twórcą porządków świata i sensów rzeczy. W przyrodzie nie ma celu rozwoju, przyroda jest niewinnością stawania się. Celowość nie istnieje w żadnej postaci obiektywnej. Nie ma Boga, który wyznaczałby cel. Człowiek winien również tworzyć sens własnego istnienia.

35 Fryderyk Nietzsche Człowiek może selektywnie wpływać na historię. Ewolucja nie sprzyjała istnieniu wybitnych jednostek. Prowadzi do triumfu jednostek przeciętnych. Istnieją jednak nadludzie, przez których przemawia wola mocy.

36 Fryderyk Nietzsche Autentyczny człowiek wyznacza sobie cel, do którego dąży wszystkimi siłami swego istnienia. Okrucieństwo było wielką radością antycznego człowieka a nasza przyjemność w oglądaniu sztuk tragicznych to wysublimowane okrucieństwo. Wojna i wszelkie okrucieństwo są bardziej wartościowe od gładkiego spokoju, bo wojna stwarza okazję do wyodrębnienia się jednostek wybitnych, które w czasie pokoju stapiają się z tłumem.

37 Fryderyk Nietzsche Był przeciwnikiem współczucia i litości, bo one hamują siły życiowe, sprzyjają postawie bierności człowieka, Opowiada się za twardą szkołą życia. Tragedia zmusza do dzielności. Występuje przeciw tradycyjnemu humanizmowi, w którym współczucie i litość zajmują pokaźne miejsce.

38 Fryderyk Nietzsche Istnieją dwie formy egzystencji ludzkiej: - PAN - NIEWOLONIK

39 Fryderyk Nietzsche Pan potwierdza się samodzielnie, przez afirmację swego istnienia. Jego moralność jest uczuciem mocy i przelewającej się pełni. Wtórnie przeciwstawia się temu, co jest mierne. Ma poczucie niezależności od innych ludzi, swej pełni i samowystarczalności.

40 Fryderyk Nietzsche Istotą niewolnika jest resentyment. Jest to nienawiść, pragnienie zemsty, któremu towarzyszy świadomość własnej niemocy. Owocem tego jest moralność chrześcijańska z jej gloryfikacją pokory, niemocy i biernego cierpienia. Człowiek resentymentu w przeciwieństwie do arystokraty ducha ma świadomość zdominowaną przez pamięć i cały czas tkwi w swych wspomnieniach krzywdy. Swą bezsilność równoważy przypisywaniem winy drugiemu. Jest to człowiek wiecznych pretensji. Szczęście pojmuje jako spokój, odpoczynek, ospałość. Chce, aby się o niego troszczyć.

41 Fryderyk Nietzsche Człowiek o moralności pana nie boi się niebezpieczeństw, igra z przypadkiem, kocha życie i jego niebezpieczeństwa. Te niebezpieczeństwa są związane z przypadłością. Człowiek niewolnik pragnie poznać prawdę absolutną, która zapewni mu spokój i bezpieczeństwo. Stąd odrzuca przypadek na rzecz celowości.

42

43 Henryk Bergson Jeśli chcemy poznać samo życie, musimy wczuć się w jego rytm.

44 Henryk Bergson 1.JA głębokie - jest to życie, któremu przysługuje wewnętrzne trwanie. 2.JA powierzchniowe - które dotyczy życia zewnętrznego.

45 Henryk Bergson Życie bezpośrednie, wewnętrzne tworzy JA głębokie. Jest to autentyczne, niepodzielne życie jednostki. Głębokie JA odsłania się w swej czasowości strumienia przeżyć tylko intuicji. JA głębokie nie jest ujmowane przez rozum, ponieważ ten ujmuje rzeczywistość w sposób statyczny

46 Henryk Bergson JA powierzchniowe jest przeciwieństwem JA głębokiego. Jest to suma przeżyć rozdzielnych, kolejno po sobie następujących. JA powierzchniowe zostaje ukształtowane przez oddziaływania zewnętrzne, opinie, konwenanse. etc. Jest poznawalne przez intelekt.

47 Henryk Bergson Istotą zaś życia jest jego płynność, zmiana, ale ciągła, niepodzielna, nie dająca się ująć w ramy. ELAN VITAL Siła Życiowa

48 Henryk Bergson Gdy odwołujemy się do poznania intelektualnego, niszczymy ruch. Nie ma tam bowiem ruchu, ale jest suma statycznych stanów. Zmiana, ruch jest autentyczną cechą życia świadomości. Poznanie intelektualne nie chwyta ruchu.

49 Henryk Bergson Mamy zdolność do uprzedmiatawiania, albowiem jesteśmy silnie związani ze środowiskiem zewnętrznym. Momenty trwania jawią nam się jako zewnętrzne wobec siebie, a rezultatem tego jest tworzenie fikcji.

50 Henryk Bergson Główny nurt życia wewnętrznego stanowi jedność. JA głębokie to nasze postrzeżenia, uczucia, wzruszenia o niewyraźnych zarysach. Nie możemy ich poznać intelektualnie. Nie dają się wyrazić słowami, mową, bo niszczymy ich ustawiczne stawanie się, uprzedmiatawiamy je. Słowa wyodrębniają z uczuć oddzielne elementy: słowa, pojęcia. Intelekt izoluje uczucia. Poprzez werbalny opis uczuć odbieramy im ruch i tworzymy cienie. Odnosi się to też do myśli w stanie pierwotnym.

51 Henryk Bergson Bergson mówi, że tradycyjne ewolucje twórcze popełniały błąd. Celowość przenoszono na świat wewnętrzny. Następowała antropomorfizacja - to, co ludzkie przypisywano przyrodzie. Ewolucja to nieprzerwany wytrysk nowości. Bergson mówił: Rozumiemy przeszłość a tworzymy zwróceni ku przyszłości. W trakcie tworzenia nie możemy przewidzieć co się wyłoni. Patrząc naprzód nie wiemy co będzie.

52

53 Egzystencjalizm Soeren Kierkagaard Nie ma żadnej adekwatności pomiędzy tym, czym ja jestem, a wiedzą o tym, jaką inni mają o mnie - są to sfery niewspółmierne. Bo egzystecja jest transcendencją. Jest to wynikiem wolności. Wolność wiąże się lękiem przed wyborem.

54 Kierkegaard Jaki jest cel życia człowieka? Dokąd zmierzamy? Jaki jest sens instnienia?

55 Kierkegaard Cel życia człowieka jest nieznany Człowiek zmierza do śmierci. Życie jest absurdalne.

56 Kierkegaard Człowiek w swym lęku zwraca się ku Bogu, gdzie chce odnaleźć nadzieję.

57 Kierkegaard Typ religijności A: Religijność pokazowa, obrzędowa, podszyta pewnością, bo odnosząca się jedynie do nakazów i zakazów boskich nie wchodząca w prawdziwą relację z Bogiem. Religijność B Religijność prawdziwa, wchodząca w relację z Bogiem, a zatem ukazująca i pogłębiająca absurd ludzkiego istnienia, bowiem ukazująca rzepaść pomiędzy nami a Bogiem.

58 Jean Paul Sartre Człowiek różni się od rzeczy tym, iż ma świadomość własnej świadomości. Nie jest rzeczą, ale tylko sam dla siebie. Dzięki temu ma świadomość własnej wolności.

59 Jean Paul Sartre I lęk przed tą wolnością, która jest dla człowieka jednocześnie darem i przekleństwem.

60 Sartre Wolność czyni człowieka człowiekiem, czyli? Czyli nie wiadomo kim. Człowiek jest możliwy do określenia jedynie jako rzecz. Na dodatek

61

62

63 Edmund Husserl

64 Fenomenologia Zawieszenie sądów o świecie zewnętrznym fenomenologiczne epoche. Ejdos Rozróżnienie istoty i istnienia Ejdos poznajemy bez udziału sądów egzystencjalnych

65 Fenomenologia Wariacje uzmienniania

66 Fenomenologiczny = zjawiskowy (będący zjawiskiem zmysłowym bądź racjonalnym odbiciem umysłowym)

67

68 Homo religiosus Poszukuje swych głębokich korzeni, ale w niebie. Dąży do poznania absolutu. Jego potrzeby wyrastają z konfrontacji

69

70

71 Konfrontacja Ze światem nieograniczone a ograniczone Z czasem wieczność a skończoność Z bytem stałość a zmienność

72 Filary religii Eschatologia Struktura aksjologiczna

73 Religijność Może mieć charakter: Formalny Duchowy Mistyczny

74 MISTYCYZM Trudno wskazać jednoznaczną definicję mistycyzmu Polega na uwewnętrznieniu przeżyć duchowych, w tym religijnych.

75 HOMO MYSTICUS Popada w konflikt ze społecznością, która oczekuje konformizmu Potrafi jednak zachowywać prawdziwą moc religijną, która przeciwstawia się dogmatyzmowi i schematyzmowi

76 Mistycyzm Jego istotą jest przekonanie o niezapośredniczonym kontakcie z bóstwem Dążenie do zjednoczenia z Bogiem

77 Mistycyzm Może mieć też charakter pozareligijny, gdy człowiek pragnie zanurzyć się w swej duchowości i poszukać istoty własnej egzystencji. Niektórym pomagają w tym środki halucynogenne

78 Mistyka ekstatyczna Ex-tasis, czyli być poza sobą. Adept pragnie przekroczyć granice czasu i przestrzeni; chce odkrycia głębokiej tożsamości z kosmosem, naturą, całością. Przeżywając boleśnie ograniczoność swego bytu zamknięcie we własnej skórze odczuwa głębokie pragnienie powrotu do pierwotnej jedności, która zawiera w sobie nadzieję jakiejś pełni. Określa się terminem pan en henizm wszystko jest Jednym. Nie należy mylić tego z panteizmem, który oznacza, że wszystko jest Bogiem. Boska rzeczywistość w pan en henizmie nie jest opisywana w kategoriach osobowych, lecz raczej jako ponadosobowa rzeczywistość absolutna niosąca nadzieję ponownego wchłonięcia cząstki, jaką jest człowiek, aby umożliwić mu powtórne wejście do tej pełni.

79 Mistyka instatyczna in-stasis wejście w głąb, wejście w siebie. Ma charakter monistyczny - rzeczywistość jest jedna, a to co postrzegamy jako byty realne, to w gruncie rzeczy złudzenie. Droga do wyzwolenia i osiągnięcia pełni wiedzie poprzez wejście w głąb, odkrycie pewnej duchowej tożsamości. Moje prawdziwe ja nie jest ja psychologicznym. Podmiotem moich uczuć, myśli i działań jest coś głębszego, co Anglicy określają jako self, a Niemcy jako selbst. W języku polskim używano terminu jaźń.

80 Mistyka dialogiczna Rozwija się na gruncie osobowego pojmowania Boga. Stanowi odzwierciedlenie relacji osobowej z Bogiem

81

82 Filozofia dialogu Jest reakcją na oświeceniowy racjonalizm, ale ma też korzenie głębsze. Tradycyjna filozofia mówi: JA JEST Filozofia dialogu mówi: JA JESTEM Realizuje się w doświadczeniu pomiędzy JA i TY ludzkim i boskim.

83 Filozofia dialogu Martin Bubber Emanuel Levinas

84 Filozofia dialogu Bóg, człowiek i świat są dane jako przejaw miłości Boga, która realizuje się w rozmowie. Filozofia dialogu nie oznacza konieczności istnienia drugiego, gdyż dialog nie wykracza poza wnętrze.

85 Człowiek wobec innego człowieka 1.Relacja pomiędzy JA i TY (personalistyczna). 2.Odniesienie się JA do TO. Ja kieruje się ku przedmiotowi wyodrębnionemu z innych. TO stanowi instrument, jakim można się posłużyć dla określonego celu. Ludzie i rzeczy są przedmiotem doświadczenia, poznawania i użytkowania.

86 Relacja wobec Ty nie musi dotyczyć człowieka. Można również podmiotowo traktować przyrodę. Współczesna cywilizacja jest zinstytucjonalizowana. TY nieustannie przechodzi w TO. Przez każde pojedyncze TY prześwieca TY boskie.

87 Człowiek zamiast światem chce zajmować się Bogiem, ale jest to błąd, wtedy bowiem człowiek umieszcza Boga jako TO w przedmiotowości. Uprzedmiotowieniem Boga jest teologia. Bóg winien pozostawać tylko cichą obecnością. Owe słowa obecności Boga brzmią: Jestem, który jestem. Sens życia nie powinien być interpretowany, ale czyniony.

88 Dzisiejszy człowiek postrzegany jest jednak jako podmiot niezdolny do ponoszenia odpowiedzialności za swe działania, skłonny traktować innych ludzi tak, jak rzeczy (przedmiotowo) czy też możliwości (jako środki do osiągnięcia określonego celu). Tworzona przez człowieka kultura opisywana jest jako krążenie komunikatów bez nadawców i bez adresatów w świecie symulacji i pozoru.

89 Jean Baudrillard Nadawanie sensów i wartości przychodzi dzisiaj od przedmiotów, to one (nowe modele samochodów, telefonów, komputerów) tworzą bowiem grę symulacji symulują zarówno potrzeby, jak i sposoby ich zaspokajania.

90 Człowiek epoki globalnej gubi swą podmiotowość. Jest ona oderwana od binarnego postrzegania wartości poprzez dodanie fikcji: Piękne brzydkie /modne Dobre złe / opłacalne Prawda fałsz / relatywność

ETYKA. Dr Adam Gogacz

ETYKA. Dr Adam Gogacz ETYKA Dr Adam Gogacz Etyka Ethos sposób zachowania Pochodzi od Sokratesa, ale jako nauka ustalona przez Arystotelesa. Nauka praktyczna Etyka ETYKA OPISOWA Bada istotę dobra, moralnego postępowania, pyta

Bardziej szczegółowo

Dr Adam K. Gogacz ETYKA ZAWODU NAUCZYCIELA

Dr Adam K. Gogacz ETYKA ZAWODU NAUCZYCIELA Dr Adam K. Gogacz ETYKA ZAWODU NAUCZYCIELA Etyka Dziedzina aksjologiczna (aksjologia nauka o wartościach) Ethos (gr.) sposób zachowania Zapoczątkowana przez Sokratesa, do grona nauk wprowadzona prze Arystotelesa

Bardziej szczegółowo

Etyka zawodu Urzędnika. Dr Adam K. Gogacz

Etyka zawodu Urzędnika. Dr Adam K. Gogacz Etyka zawodu Urzędnika Dr Adam K. Gogacz Etyka Dziedzina aksjologiczna (aksjologia nauka o wartościach) Ethos (gr.) sposób zachowania Zapoczątkowana przez Sokratesa, do grona nauk wprowadzona prze Arystotelesa

Bardziej szczegółowo

Antropologia filozoficzna Stworzona na przełomie XIX i XX wieku przez Maxa Schellera. Jej treść stara jak sama filozofia, a nawet starsza.

Antropologia filozoficzna Stworzona na przełomie XIX i XX wieku przez Maxa Schellera. Jej treść stara jak sama filozofia, a nawet starsza. FILOZOFIA CZŁOWIEKA Antropologia filozoficzna Stworzona na przełomie XIX i XX wieku przez Maxa Schellera. Jej treść stara jak sama filozofia, a nawet starsza. HOMO Sapiens Ludens Politicus Faber Credens

Bardziej szczegółowo

Rozwój ku pełni człowieczeństwa w nauczaniu Papieża Jana Pawła II

Rozwój ku pełni człowieczeństwa w nauczaniu Papieża Jana Pawła II Rozwój ku pełni człowieczeństwa w nauczaniu Papieża Jana Pawła II Wojciech Kosek Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka, Bielsko-Biała, 10. kwietnia 2014 r. Konferencja Personalistyczna koncepcja wychowania

Bardziej szczegółowo

Dr hab. Maciej Witek Instytut Filozofii, Uniwersytet Szczeciński.

Dr hab. Maciej Witek Instytut Filozofii, Uniwersytet Szczeciński. Dr hab. Maciej Witek Instytut Filozofii, Uniwersytet Szczeciński http://mwitek.univ.szczecin.pl pok. 174, gmach Wydziału Humanistycznego US przy ul. Krakowskiej etyka moralność etyka moralność reguły,

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI I. WPROWADZENIE - FILOZOFIA JAKO TYP POZNANIA. 1. Człowiek poznający Poznanie naukowe... 16

SPIS TREŚCI I. WPROWADZENIE - FILOZOFIA JAKO TYP POZNANIA. 1. Człowiek poznający Poznanie naukowe... 16 SPIS TREŚCI P r z e d m o w a... 5 P r z e d m o w a do d r u g i e g o w y d a n i a... 7 P r z e d m o w a do t r z e c i e g o w y d a n i a... 9 P r z e d m o w a do c z w a r t e g o w y d a n i a...

Bardziej szczegółowo

1. Dyscypliny filozoficzne. Andrzej Wiśniewski Wstęp do filozofii Materiały do wykładu 2015/2016

1. Dyscypliny filozoficzne. Andrzej Wiśniewski Wstęp do filozofii Materiały do wykładu 2015/2016 1. Dyscypliny filozoficzne Andrzej Wiśniewski Andrzej.Wisniewski@amu.edu.pl Wstęp do filozofii Materiały do wykładu 2015/2016 Pochodzenie nazwy filozofia Wyraz filozofia pochodzi od dwóch greckich słów:

Bardziej szczegółowo

Filozofia, ISE, Wykład III - Klasyfikacja dyscyplin filozoficznych

Filozofia, ISE, Wykład III - Klasyfikacja dyscyplin filozoficznych Filozofia, ISE, Wykład III - Klasyfikacja dyscyplin filozoficznych 2011-10-01 Plan wykładu 1 Klasyczny podział dyscyplin filozoficznych 2 Podział dyscyplin filozoficznych Klasyczny podział dyscyplin filozoficznych:

Bardziej szczegółowo

Etyka zagadnienia wstępne

Etyka zagadnienia wstępne Etyka zagadnienia wstępne Plan 1. Czy jest etyka? 2. Czym etyka nie jest 3. Historyczne postacie etyki Etyka - zagadnienia wstępne 2 Określenie etyki Jest dyscypliną filozoficzną Jej przedmiotem są zasady

Bardziej szczegółowo

Rewolta egzystencjalna. Søren Kierkegaard i Friedrich Nietzsche

Rewolta egzystencjalna. Søren Kierkegaard i Friedrich Nietzsche Rewolta egzystencjalna Søren Kierkegaard i Friedrich Nietzsche Cechy ruchu egzystencjalnego Egzystencjalizm głosi, że filozofia, która chciała wyjaśnić byt doszła do kresu. Egzystencjaliści odkrywają,

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wstęp 3.

SPIS TREŚCI. Wstęp 3. SPIS TREŚCI Wstęp 3 I. ROZWAŻANIA WSTĘPNE 23 1. Luteranizm i jego znaczenie dla filozofii 23 1.1. Główne założenia doktrynalne luteranizmu 24 1.2. Luter i filozofia 33 2. Reakcja na Reformację - racjonalizacje

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wartości w wychowaniu

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wartości w wychowaniu Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wartości w wychowaniu prof. Ewa Chmielecka Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 20 października 2009 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTETDZIECIECY.PL O czym

Bardziej szczegółowo

Etyka problem dobra i zła

Etyka problem dobra i zła Etyka problem dobra i zła Plan wykładu Definicje i podstawowe odróżnienia Problem dobrego życia w klasycznej etyce Arystotelesowskiej Chrześcijańska interpretacja etyki Arystotelesowskiej Etyka - problem

Bardziej szczegółowo

Czy możemy coś powiedzieć o istocie Boga?

Czy możemy coś powiedzieć o istocie Boga? Przymioty Boga Czy możemy coś powiedzieć o istocie Boga? dowody na istnienie Boga ustaliły, że On jest, ale czy poza wiedzą o Jego istnieniu możemy coś wiedzieć o Jego istocie? Św. Tomasz twierdzi, że

Bardziej szczegółowo

Immanuel Kant: Fragmenty dzieł Uzasadnienie metafizyki moralności

Immanuel Kant: Fragmenty dzieł Uzasadnienie metafizyki moralności Immanuel Kant: Fragmenty dzieł Uzasadnienie metafizyki moralności Rozdział II Pojęcie każdej istoty rozumnej, która dzięki wszystkim maksymom swej woli musi się uważać za powszechnie prawodawczą, by z

Bardziej szczegółowo

Wstęp. Cele kształcenia

Wstęp. Cele kształcenia Paweł Kołodziński Etyka Wstęp Przedmiot etyka jest nieobowiązkowy. Można go wybrać zarówno zamiast religii, jak i równolegle z religią (patrz Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia

Bardziej szczegółowo

PROJEKT NAUKOWEJ ETYKI ETYKA OSIEMNASTEGO WIEKU

PROJEKT NAUKOWEJ ETYKI ETYKA OSIEMNASTEGO WIEKU PROJEKT NAUKOWEJ ETYKI ETYKA OSIEMNASTEGO WIEKU ETYKA I METODA NAUKOWA Metoda naukowa uniwersalne narzędzie poznania prawdy. pozwala ustalić prawdę ponad wszelką wątpliwość powoduje bardzo dynamiczny rozwój

Bardziej szczegółowo

Wiek XVIII wiek oświecenia, wiek rozumu. Sapere aude! Miej odwagę posługiwać się swym własnym rozumem tak oto brzmi hasło oświecenia (I. Kant).

Wiek XVIII wiek oświecenia, wiek rozumu. Sapere aude! Miej odwagę posługiwać się swym własnym rozumem tak oto brzmi hasło oświecenia (I. Kant). Wiek XVIII wiek oświecenia, wiek rozumu. Sapere aude! Miej odwagę posługiwać się swym własnym rozumem tak oto brzmi hasło oświecenia (I. Kant). Epoka filozofów, którzy chcą przekształcać świat 4 główne

Bardziej szczegółowo

Filozofia przyrody, Wykład V - Filozofia Arystotelesa

Filozofia przyrody, Wykład V - Filozofia Arystotelesa Filozofia przyrody, Wykład V - Filozofia Arystotelesa 2011-10-01 Tematyka wykładu 1 Arystoteles - filozof systematyczny 2 3 4 Różnice w metodzie uprawiania nauki Krytyka platońskiej teorii idei Podział

Bardziej szczegółowo

Filozofia człowieka. Fakt ludzki i jego filozoficzne interpretacje

Filozofia człowieka. Fakt ludzki i jego filozoficzne interpretacje Filozofia człowieka Fakt ludzki i jego filozoficzne interpretacje Spotkanie źródłem poznania i nauk POZNAWANIE 2 Jedność doświadczenia filozoficznego Filozofia nauką o zasadach ( principia) Do wiedzy o

Bardziej szczegółowo

PRAWA CZŁOWIEKA W BIOMEDYCYNIE. ks. Artur Aleksiejuk

PRAWA CZŁOWIEKA W BIOMEDYCYNIE. ks. Artur Aleksiejuk PRAWA CZŁOWIEKA W BIOMEDYCYNIE ks. Artur Aleksiejuk Pojęcie praw człowieka Przez prawa człowieka rozumie się te prawa, które są bezpośrednio związane z naturą człowieka jako istoty rozumnej i wolnej (osoby)

Bardziej szczegółowo

Andrzej L. Zachariasz. ISTNIENIE Jego momenty i absolut czyli w poszukiwaniu przedmiotu einanologii

Andrzej L. Zachariasz. ISTNIENIE Jego momenty i absolut czyli w poszukiwaniu przedmiotu einanologii Andrzej L. Zachariasz ISTNIENIE Jego momenty i absolut czyli w poszukiwaniu przedmiotu einanologii WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU RZESZOWSKIEGO RZESZÓW 2004 Opiniowali Prof. zw. dr hab. KAROL BAL Prof. dr hab.

Bardziej szczegółowo

Wartość jest przedmiotem złożonym z materii i formy. Jej formą jest wartościowość, materią jest konkretna treść danej wartości.

Wartość jest przedmiotem złożonym z materii i formy. Jej formą jest wartościowość, materią jest konkretna treść danej wartości. Wartość jest przedmiotem złożonym z materii i formy. Jej formą jest wartościowość, materią jest konkretna treść danej wartości. N. Hartmann: Materia jest tylko tworem treściowym, który posiada wartościowość.

Bardziej szczegółowo

FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY

FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY EGZAMIN MATURALNY W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY ROZWIĄZANIA ZADAŃ I SCHEMAT PUNKTOWANIA MAJ 2014 2 Egzamin maturalny z filozofii Część I (20 punktów) Zadanie 1. (0 3) Obszar standardów

Bardziej szczegółowo

Etyka pomiędzy teorią a praktyką. Dr Mariusz Szynkiewicz Instytut Filozofii UAM, ZFTiRC

Etyka pomiędzy teorią a praktyką. Dr Mariusz Szynkiewicz Instytut Filozofii UAM, ZFTiRC Etyka pomiędzy teorią a praktyką Dr Mariusz Szynkiewicz Instytut Filozofii UAM, ZFTiRC marszyn@amu.edu.pl Normy Moralne Obyczajowe Prawne Różnice: - Źródło - Sankcja - Zakres (za: M.Ś.) Etyka (ethos) Dział

Bardziej szczegółowo

PROFILAKTYKA INTEGRALNA KIERUNKIEM ZMIAN ZAPOBIEGANIA UZALEŻNIENIOM

PROFILAKTYKA INTEGRALNA KIERUNKIEM ZMIAN ZAPOBIEGANIA UZALEŻNIENIOM PROFILAKTYKA INTEGRALNA KIERUNKIEM ZMIAN ZAPOBIEGANIA UZALEŻNIENIOM dr Piotr Owczarek Prezes FSL Na podstawie : M. Dziewiecki, Nowoczesna profilaktyka uzależnień, Kielce 2005 r. MOŻE WRESZCIE SOBIE UZMYSŁOWISZ,

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Kształtowanie postaw etycznych u dziecka Beata Szynalska-Skarżyńska Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 11 maja 2015 r. CZYM JEST ETYKA? Etyka, zgodnie z europejską tradycją,

Bardziej szczegółowo

KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI

KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI Egzamin maturalny maj 2009 FILOZOFIA POZIOM ROZSZERZONY KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI Zasady oceniania: za rozwiązanie wszystkich zadań można uzyskać maksymalnie 50 punktów (w tym za rozwiązanie zadań

Bardziej szczegółowo

MODUŁY TEMATYCZNE. A. Wprowadzenie do etyki

MODUŁY TEMATYCZNE. A. Wprowadzenie do etyki Program zajęć etyki dla gimnazjum na ro szkolny2014/15 Etyka dla szkół ponadgimnazjalnych. Autor: Paweł Kołodziński, MEN 408/2011 Nauczyciel : Bernadeta Obrębowska są podzielone wg modułów tematycznych.

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Historia, Wykład IV - Platońska teoria idei

Filozofia, Historia, Wykład IV - Platońska teoria idei Filozofia, Historia, Wykład IV - Platońska teoria idei 2010-10-01 Tematyka wykładu 1 Metafora jaskini 2 Świat materialny - świat pozoru Świat idei - świat prawdziwy Relacja między światem idei i światem

Bardziej szczegółowo

Wychowanie ku pełni człowieczeństwa wyzwaniem dla edukacji

Wychowanie ku pełni człowieczeństwa wyzwaniem dla edukacji Wychowanie ku pełni człowieczeństwa wyzwaniem dla edukacji Ks. dr Jacek Czaplicki KS-4 Wychowanie ku wartościom - szanse i zagrożenia" 1 G. C. Berkouwer konstatuje: "Dziś bardziej niż kiedykolwiek, pytanie

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Historia, Wykład V - Filozofia Arystotelesa

Filozofia, Historia, Wykład V - Filozofia Arystotelesa Filozofia, Historia, Wykład V - Filozofia Arystotelesa 2010-10-01 Tematyka wykładu 1 Arystoteles - filozof systematyczny 2 3 4 Podział nauk Arystoteles podzielił wszystkie dyscypliny wiedzy na trzy grupy:

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Kształtowanie postaw etycznych u dziecka dr Maria Sroczyńska Wyższa Szkoła Ekonomii i Prawa w Kielcach 9 listopada 2011 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Germanistyka, Wykład I - Wprowadzenie.

Filozofia, Germanistyka, Wykład I - Wprowadzenie. 2010-10-01 Plan wykładu 1 Czym jest filozofia Klasyczna definicja filozofii Inne próby zdefiniowania filozofii 2 Filozoficzna geneza nauk szczegółowych - przykłady 3 Metafizyka Ontologia Epistemologia

Bardziej szczegółowo

Baruch Spinoza ( )

Baruch Spinoza ( ) Baruch Spinoza (1632-1677) Dla jednych: najszlachetniejszy i najbardziej godny miłości z wielkich filozofów (B. Russell). Dla innych: Największy heretyk XVII wieku. Obrońca diabła. Duchowy sabotaŝysta.

Bardziej szczegółowo

Kościół Boży w Chrystusie PODSTAWA PROGRAMOWA DLA SZKÓŁ PONADPODSTAWOWYCH

Kościół Boży w Chrystusie PODSTAWA PROGRAMOWA DLA SZKÓŁ PONADPODSTAWOWYCH Kościół Boży w Chrystusie PODSTAWA PROGRAMOWA DLA SZKÓŁ PONADPODSTAWOWYCH CHARAKTERYSTYKA: Program przeznaczony jest dla uczniów szkół ponadpodstawowych: liceum, technikum oraz szkół zawodowych. Katechezy

Bardziej szczegółowo

GWSP GIGI. Filozofia z aksjologią. dr Mieczysław Juda

GWSP GIGI. Filozofia z aksjologią. dr Mieczysław Juda GWSP Filozofia z aksjologią dr Mieczysław Juda GIGI Filozofia z aksjologią [5] Systemy nowożytne: empiryzm Locke a i sceptycyzm Hume a Filozofia z aksjologią [5] Systemy nowożytne: empiryzm Locke a i sceptycyzm

Bardziej szczegółowo

UJĘCIE SYSTEMATYCZNE ARGUMENTY PRZECIWKO ISTNIENIU BOGA

UJĘCIE SYSTEMATYCZNE ARGUMENTY PRZECIWKO ISTNIENIU BOGA UJĘCIE SYSTEMATYCZNE ARGUMENTY PRZECIWKO ISTNIENIU BOGA ARGUMENTY PRZECIW ISTNIENIU BOGA ARGUMENTY ATEISTYCZNE 1 1. Argument z istnienia zła. (Argument ten jest jedynym, który ateiści przedstawiają jako

Bardziej szczegółowo

Chcę poznać Boga i duszę. Filozofowie o Absolucie

Chcę poznać Boga i duszę. Filozofowie o Absolucie Chcę poznać Boga i duszę Filozofowie o Absolucie W jaki sposób można poznać Boga? Jak poznać Kogoś, Kto pozostaje niewidzialny i niepoznawalny? Szukając argumentów na istnienie Boga Świat (np. Teoria Wielkiego

Bardziej szczegółowo

FILOZOFIA BOGA W XX WIEKU

FILOZOFIA BOGA W XX WIEKU TADEUSZ GADACZ FILOZOFIA BOGA W XX WIEKU OD LAVELLE A DO TISCHNERA Wydawnictwo WAM Kraków 2007 SPIS TREŚCI 1. WSTĘP... 9 2. MIĘDZY METAFIZYCZNĄ OBECNOŚCIĄ A NIEOBECNOŚCIĄ. LOUIS LAVELLE, RENÉ LE SENNE,

Bardziej szczegółowo

David Hume ( )

David Hume ( ) David Hume (1711-1776) Chciał być Newtonem nauk o człowieku. Uważał, że wszystkie nauki (oprócz matematyki i logiki), również filozofia, powinny kierować się metodą eksperymentalną, opartą na doświadczeniu.

Bardziej szczegółowo

MICHEL DE MONTAIGNE ( )

MICHEL DE MONTAIGNE ( ) MICHEL DE MONTAIGNE (1533-1592) Sceptycyzm prowadzący do celu Nie wiem na pewno nawet tego, czego nie wiem Pirron nie chciał wcale zamienić się w kamień, ale właśnie chciał stać się żyjącym człowiekiem,

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Germanistyka, Wykład IX - Immanuel Kant

Filozofia, Germanistyka, Wykład IX - Immanuel Kant Filozofia, Germanistyka, Wykład IX - Immanuel Kant 2011-10-01 Plan wykładu 1 Immanuel Kant - uwagi biograficzne 2 3 4 5 6 7 Immanuel Kant (1724-1804) Rysunek: Immanuel Kant - niemiecki filozof, całe życie

Bardziej szczegółowo

TRZY GŁÓWNE PERSPEKTYWY FUNKCJONALIZM ROZWÓJ MYŚLI SOCJOLOGICZNEJ. WSPÓŁCZESNE PERSPEKTYWY SOCJOLOGICZNE FUNKCJONALIZM TEORIE KONFLIKTU

TRZY GŁÓWNE PERSPEKTYWY FUNKCJONALIZM ROZWÓJ MYŚLI SOCJOLOGICZNEJ. WSPÓŁCZESNE PERSPEKTYWY SOCJOLOGICZNE FUNKCJONALIZM TEORIE KONFLIKTU ROZWÓJ MYŚLI SOCJOLOGICZNEJ. WSPÓŁCZESNE PERSPEKTYWY SOCJOLOGICZNE dr Agnieszka Kacprzak TRZY GŁÓWNE PERSPEKTYWY Auguste Comte Emile Durkheim TEORIE KONFLIKTU Karol Marks INTERAKCJONIZM SYMBOLICZNY Max

Bardziej szczegółowo

Dlaczego matematyka jest wszędzie?

Dlaczego matematyka jest wszędzie? Festiwal Nauki. Wydział MiNI PW. 27 września 2014 Dlaczego matematyka jest wszędzie? Dlaczego świat jest matematyczny? Autor: Paweł Stacewicz (PW) Czy matematyka jest WSZĘDZIE? w życiu praktycznym nie

Bardziej szczegółowo

ANDRZEJ L. ZACHARIASZ TEORIA POZNANIA JAKO RELATYSTYCZNA KONCEPCJA PRAWDY TEORETYCZNEJ

ANDRZEJ L. ZACHARIASZ TEORIA POZNANIA JAKO RELATYSTYCZNA KONCEPCJA PRAWDY TEORETYCZNEJ ANDRZEJ L. ZACHARIASZ TEORIA POZNANIA JAKO RELATYSTYCZNA KONCEPCJA PRAWDY TEORETYCZNEJ WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU RZESZOWSKIEGO RZESZÓW 2011 Recenzował prof. dr hab. TADEUSZ BUKSIŃSKI Opracowanie redakcyjne

Bardziej szczegółowo

Tolerancja (łac. tolerantia - "cierpliwa wytrwałość ) termin stosowany w socjologii, badaniach nad kulturą i religią. W sensie najbardziej ogólnym

Tolerancja (łac. tolerantia - cierpliwa wytrwałość ) termin stosowany w socjologii, badaniach nad kulturą i religią. W sensie najbardziej ogólnym TOLERANCJA Tolerancja (łac. tolerantia - "cierpliwa wytrwałość ) termin stosowany w socjologii, badaniach nad kulturą i religią. W sensie najbardziej ogólnym oznacza on postawę wykluczającą dyskryminację

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Historia, Wykład IX - Filozofia Kartezjusza

Filozofia, Historia, Wykład IX - Filozofia Kartezjusza Filozofia, Historia, Wykład IX - Filozofia Kartezjusza 2010-10-01 Plan wykładu 1 Krytyka nauk w Rozprawie o metodzie 2 Zasady metody Kryteria prawdziwości 3 Rola argumentów sceptycznych Argumenty sceptyczne

Bardziej szczegółowo

Rozdział 8. Św. Augustyn i państwo Boże

Rozdział 8. Św. Augustyn i państwo Boże Słowo wstępne Rozdział 1. Filozofia i jej podstawowe zagadnienia Wstępne pojęcie filozofii Działy filozofii Filozofia a inne formy ludzkiego poznania Praktyczny wymiar filozofii Rozdział 2. Bezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

Filozofia, ISE, Wykład VII - Platońska teoria idei cz. 2.

Filozofia, ISE, Wykład VII - Platońska teoria idei cz. 2. Filozofia, ISE, Wykład VII - Platońska teoria idei cz. 2. Artur Machlarz 2011-10-01 Plan wykładu 1 Czym według Platona jest wiedza prawdziwa i jak ją osiągnąć? 2 3 Protagoras - człowiek jest miarą wszechrzeczy...

Bardziej szczegółowo

SKALA ZDOLNOŚCI SPECJALNYCH W WERSJI DLA GIMNAZJUM (SZS-G) SZS-G Edyta Charzyńska, Ewa Wysocka, 2015

SKALA ZDOLNOŚCI SPECJALNYCH W WERSJI DLA GIMNAZJUM (SZS-G) SZS-G Edyta Charzyńska, Ewa Wysocka, 2015 SKALA ZDOLNOŚCI SPECJALNYCH W WERSJI DLA GIMNAZJUM (SZS-G) SZS-G Edyta Charzyńska, Ewa Wysocka, 2015 INSTRUKCJA Poniżej znajdują się twierdzenia dotyczące pewnych cech, zachowań, umiejętności i zdolności,

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA NA KOLOKWIA

ZAGADNIENIA NA KOLOKWIA ZAGADNIENIA NA KOLOKWIA RACJONALIZM XVII WIEKU [COPLESTON] A. KARTEZJUSZ: 1. metoda matematyczna i) cel metody ii) 4 reguły iii) na czym polega matematyczność metody 2. wątpienie metodyczne i) cel wątpienia

Bardziej szczegółowo

Kościół Boży w Chrystusie PODSTAWA PROGRAMOWA DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH

Kościół Boży w Chrystusie PODSTAWA PROGRAMOWA DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH Kościół Boży w Chrystusie PODSTAWA PROGRAMOWA DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH CHARAKTERYSTYKA: Program przeznaczony jest dla uczniów szkół podstawowych. Minimum programowe nie uwzględnia podziału treści materiału

Bardziej szczegółowo

Pomyślny los, o traf szczęśliwy. W takim znaczeniu, i tylko w takim, przysłowie mówi o szczęściu, że łut jego więcej wart niż funt rozumu.

Pomyślny los, o traf szczęśliwy. W takim znaczeniu, i tylko w takim, przysłowie mówi o szczęściu, że łut jego więcej wart niż funt rozumu. Pomyślny los, o traf szczęśliwy. W takim znaczeniu, i tylko w takim, przysłowie mówi o szczęściu, że łut jego więcej wart niż funt rozumu. Rodzaj przeżycia Arystoteles określał, że być szczęśliwym to

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Za czym tęsknię? Jak znajdę szczęście?

SPIS TREŚCI. Za czym tęsknię? Jak znajdę szczęście? SPIS TREŚCI Słowo wstępne 7 Za czym tęsknię? Jak znajdę szczęście? Czy szczęście jest zawsze tylko chwilowe? 12 Czy mam szukać swego szczęścia? A może szczęście samo mnie jakoś znajdzie? 15 Czy zadowolenie

Bardziej szczegółowo

Etyka kompromisu. Zbigniew Szawarski Komitet Bioetyki przy Prezydium PAN Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego -PZH z.szawarski@uw.edu.

Etyka kompromisu. Zbigniew Szawarski Komitet Bioetyki przy Prezydium PAN Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego -PZH z.szawarski@uw.edu. Etyka kompromisu Zbigniew Szawarski Komitet Bioetyki przy Prezydium PAN Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego -PZH z.szawarski@uw.edu.pl 20.IX.2013 Struktura problemu Ład społeczny Konflikt Kompromis Ład

Bardziej szczegółowo

Wymagania na ocenę dopuszczającą z Etyki dla klasy 1

Wymagania na ocenę dopuszczającą z Etyki dla klasy 1 Wymagania na ocenę dopuszczającą z Etyki dla klasy 1 1 klasa: (okres od staroŝytności do średniowiecza ) 1. Krótko zdefiniować pojęcia "etyka" i "moralność", oraz wskazać róŝnicę pomiędzy etyką a moralnością.

Bardziej szczegółowo

AUTONOMIA JAKO ZASADA ETYCZNOŚCI

AUTONOMIA JAKO ZASADA ETYCZNOŚCI FUNDACJA NA RZECZ NAUKI POLSKIEJ EWA NOWAK-JUCHACZ AUTONOMIA JAKO ZASADA ETYCZNOŚCI KANT, FICHTE, HEGEL WROCŁAW 2002 SPIS TREŚCI Przedmowa. WOLNOŚĆ I FILOZOFIA 7 Część I. KANT 13 Rozdział I. WOLA I JEJ

Bardziej szczegółowo

Sylabus LICZBA GODZIN. Treści merytoryczne przedmiotu

Sylabus LICZBA GODZIN. Treści merytoryczne przedmiotu Sylabus Nazwa Przedmiotu: Teoria bytu (ontologia) Typ przedmiotu: obligatoryjny Poziom przedmiotu: zaawansowany rok studiów, semestr: I rok, semestr II; II rok, semestr I (studia filozoficzne I stopnia)

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 FILOZOFIA

EGZAMIN MATURALNY 2012 FILOZOFIA Centralna Komisja Egzaminacyjna EGZAMIN MATURALNY 2012 FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi MAJ 2012 2 Egzamin maturalny z filozofii Część I (20 punktów) Zadanie 1. (0 2) Obszar standardów

Bardziej szczegółowo

2. Na to zaś wszystko przyobleczcie miłość, która jest więzią doskonałości (Kol 3, 14).

2. Na to zaś wszystko przyobleczcie miłość, która jest więzią doskonałości (Kol 3, 14). Miłość jest cnotą teologalną, dzięki której miłujemy Boga nade wszystko dla Niego samego, a naszych bliźnich jak siebie samych ze względu na miłość Boga. 1. "Bóg jest miłością" (1 J 4, 8. 16): miłość jest

Bardziej szczegółowo

Wstęp Człowiek żyje w określonym środowisku, które dostarcza mu wciąż nowych wrażeń, a nierzadko również problemów. Niekiedy środowisko jest dla niego nowym wyzwaniem, z jednej strony niesie wsparcie,

Bardziej szczegółowo

Studium biblijne numer 12. Prawdziwa religia. Andreas Matuszak. InspiredBooks

Studium biblijne numer 12. Prawdziwa religia. Andreas Matuszak. InspiredBooks Studium biblijne numer 12. Prawdziwa religia Andreas Matuszak InspiredBooks październik 2013, dla niniejszego wydania Ver. 1.0 www.inspiredbooks.de Prawdziwa religia Andreas Matuszak InspiredBooks 4 Prawdziwa

Bardziej szczegółowo

Przewodnik. Do egzaminu z Filozofii Człowieka. Kierunek Filozofia semestr III. opracował Artur Andrzejuk (na prawach maszynopisu)

Przewodnik. Do egzaminu z Filozofii Człowieka. Kierunek Filozofia semestr III. opracował Artur Andrzejuk (na prawach maszynopisu) Przewodnik Do egzaminu z Filozofii Człowieka Kierunek Filozofia semestr III opracował Artur Andrzejuk (na prawach maszynopisu) Katedra Historii Filozofii Starożytnej i Średniowiecznej Warszawa 2004 Treści

Bardziej szczegółowo

"Nowe Życie" 2012-04-13. Okresy rozwojowe. Wykład 5 Akademia Umiejętności Wychowania. Plan

Nowe Życie 2012-04-13. Okresy rozwojowe. Wykład 5 Akademia Umiejętności Wychowania. Plan Okresy rozwojowe Wykład 5 Akademia Umiejętności Wychowania Plan Sens pojęcia rozwoju, w relacji do wychowania Proces rozwojowy Znaczenie okresów rozwojowych w wychowaniu Charakterystyka okresów Cel i droga

Bardziej szczegółowo

George Berkeley (1685-1753)

George Berkeley (1685-1753) George Berkeley (1685-1753) Biskup Dublina Bezkompromisowy naukowiec i eksperymentator Niekonwencjonalny teoretyk poznania Zwalczał ateizm Propagował idee wyższego szkolnictwa w Ameryce Podstawą badań

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI DO DZIAŁU:

SCENARIUSZ LEKCJI DO DZIAŁU: Autorka: Małgorzata Kacprzykowska SCENARIUSZ LEKCJI DO DZIAŁU: Wprowadzenie do filozofii Temat (4): Dlaczego zadajemy pytania? Cele lekcji: poznanie istoty pytań filozoficznych, stawianie pytań filozoficznych,

Bardziej szczegółowo

1. charakterystyczna dla średniowiecza postawa, polegająca na wyrzeczeniu się radości życia, w celu uzyskania zbawienia w niebie,

1. charakterystyczna dla średniowiecza postawa, polegająca na wyrzeczeniu się radości życia, w celu uzyskania zbawienia w niebie, Asceza dziś Asceza Słownik Języka Polskiego 1. charakterystyczna dla średniowiecza postawa, polegająca na wyrzeczeniu się radości życia, w celu uzyskania zbawienia w niebie, 2. surowy tryb życia bez przyjemności

Bardziej szczegółowo

Wstęp. Historia Fizyki. dr Ewa Pawelec

Wstęp. Historia Fizyki. dr Ewa Pawelec Wstęp Historia Fizyki dr Ewa Pawelec 1 Co to jest historia, a co fizyka? Po czym odróżnić fizykę od reszty nauk przyrodniczych, nauki przyrodnicze od humanistycznych a to wszystko od magii? Szkolne przedstawienie

Bardziej szczegółowo

Boże spojrzenie na człowieka 1

Boże spojrzenie na człowieka 1 Boże spojrzenie na człowieka 1 opracował: Artur Trzęsiok Knurów, 24 marca 2006 1 wersja beta 1 Wprowadzenie dla Animatora Człowiek nie może żyć bez miłości. Człowiek pozostaje dla siebie istotą niezrozumiałą,

Bardziej szczegółowo

GENERATOR MYŚLI HUMANISTYCZNEJ

GENERATOR MYŚLI HUMANISTYCZNEJ Autorka: Małgorzata Kacprzykowska ETYKA W GIMNAZJUM Temat (1): Czym jest etyka? Cele lekcji: - zapoznanie z przesłankami etycznego opisu rzeczywistości, - pobudzenie do refleksji etycznej. Normy wymagań

Bardziej szczegółowo

POCZUCIE TOŻSAMOŚCI W KONTEKŚCIE SPOŁECZNOŚCI NARODOWO - PAŃSTWOWEJ

POCZUCIE TOŻSAMOŚCI W KONTEKŚCIE SPOŁECZNOŚCI NARODOWO - PAŃSTWOWEJ POCZUCIE TOŻSAMOŚCI W KONTEKŚCIE SPOŁECZNOŚCI NARODOWO - PAŃSTWOWEJ Wstęp Żyjemy w świecie wielkich procesów integracji i globalizacji. Z samej swojej istoty są to procesy pozytywne pozwalające wspólnie

Bardziej szczegółowo

Ateizm. Czy ateista może być zbawiony?

Ateizm. Czy ateista może być zbawiony? Ateizm Czy ateista może być zbawiony? Podstawy biblijne Lecz kto się Mnie zaprze przed ludźmi, tego zaprę się i Ja przed moim Ojcem, który jest w niebie (Mt 10, 33). Idźcie na cały świat i głoście Ewangelię

Bardziej szczegółowo

Filozofia przyrody - Filozofia Eleatów i Demokryta

Filozofia przyrody - Filozofia Eleatów i Demokryta 5 lutego 2012 Plan wykładu 1 Filozofia Parmenidesa z Elei Ontologia Parmenidesa Epistemologiczny aspekt Parmenidejskiej filozofii 2 3 4 Materializm Ontologia Parmenidesa Epistemologiczny aspekt Parmenidejskiej

Bardziej szczegółowo

COŚ TY ATENOM ZROBIŁ SOKRATESIE. Paweł Bortkiewicz

COŚ TY ATENOM ZROBIŁ SOKRATESIE. Paweł Bortkiewicz COŚ TY ATENOM ZROBIŁ SOKRATESIE Paweł Bortkiewicz bortpa@amu.edu.pl Coś ty Atenom zrobił, Sokratesie, Że ci ze złota statuę lud niesie, Otruwszy pierwej... REWOLUCJA SOKRATEJSKA uwydatnienie sprzeczności

Bardziej szczegółowo

Podstawy moralności. Prawo moralne

Podstawy moralności. Prawo moralne Podstawy moralności Prawo moralne Po co mi prawo? Prawo drogowe (kodeks drogowy) chroni użytkowników pojazdów i dróg przed wypadkami. Prawo karne zabezpiecza przed przestępczością, a przynajmniej przed

Bardziej szczegółowo

TEMAT PRACY SOKRATEJSKA IDEA NIEWIEDZY JAKO ŹRÓDŁA ZŁA MORALNEGO A ETYKA ŚW. TOMASZA Z AKWINU ANALIZA PORÓWNAWCZA ETYKA SOKRATESA ETYKA ŚW.

TEMAT PRACY SOKRATEJSKA IDEA NIEWIEDZY JAKO ŹRÓDŁA ZŁA MORALNEGO A ETYKA ŚW. TOMASZA Z AKWINU ANALIZA PORÓWNAWCZA ETYKA SOKRATESA ETYKA ŚW. TEMAT PRACY SOKRATEJSKA IDEA NIEWIEDZY JAKO ŹRÓDŁA ZŁA MORALNEGO A ETYKA ŚW. TOMASZA Z AKWINU ANALIZA PORÓWNAWCZA ETYKA SOKRATESA ETYKA ŚW. TOMASZA 399 0 1274 2012 PLAN PRACY I. Etyka Sokratesa II. System

Bardziej szczegółowo

Wiara nadawanie dużego prawdopodobieństwa prawdziwości twierdzenia w warunkach braku wystarczającej wiedzy.

Wiara nadawanie dużego prawdopodobieństwa prawdziwości twierdzenia w warunkach braku wystarczającej wiedzy. Uważam, iż w publicystyce nawet tej bardziej naukowej nadużywany jest dosyć wieloznaczny termin wiara i to pomimo istniejących słów takich jak przekonanie lub przeświadczenie często bardziej adekwatnych

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚ CI KSIĘGA PIERWSZA

SPIS TREŚ CI KSIĘGA PIERWSZA SPIS TREŚ CI Wprowadzenie... 5 Przedmowa Rufina... 45 KSIĘGA PIERWSZA Przedmowa... 51 ROZDZIAŁ I. O Bogu... 58 (1 3. Bóg Istota niecielesna. 4 7. Bóg jest duchem. 8 9. Bóg jest niepodzielny.) Fragmenty

Bardziej szczegółowo

Podstawowe pojęcia, funkcje i gałęzie prawa

Podstawowe pojęcia, funkcje i gałęzie prawa Podstawowe pojęcia, funkcje i gałęzie prawa Definicje Prawo to zespół norm wydanych lub usankcjonowanych przez państwo i zagwarantowanych przymusem państwowym (ujęcie przedmiotowe). Prawem jednak nazwać

Bardziej szczegółowo

ARGUMENTY KOSMOLOGICZNE. Sformułowane na gruncie nauk przyrodniczych

ARGUMENTY KOSMOLOGICZNE. Sformułowane na gruncie nauk przyrodniczych ARGUMENTY KOSMOLOGICZNE Sformułowane na gruncie nauk przyrodniczych O CO CHODZI W TYM ARGUMENCIE Argument ten ma pokazać, że istnieje zewnętrzna przyczyna wszechświata o naturze wyższej niż wszystko, co

Bardziej szczegółowo

PÓŁFINAŁ VIII GIMNAZJALNEGO KONKURSU FILOZOFICZNEGO

PÓŁFINAŁ VIII GIMNAZJALNEGO KONKURSU FILOZOFICZNEGO PÓŁFINAŁ VIII GIMNAZJALNEGO KONKURSU FILOZOFICZNEGO Informacje do testu: - Test jest zapisany na 5 stronach - Za rozwiązanie wszystkich zadań można otrzymać łącznie 60 punktów. - Odpowiedzi należy zapisać

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Nauczanie wartości. Czym są wartości? Czy można nauczyć dziecko praktykować wartości? Dlaczego trzeba i jak uczyć wartości moralnych? Dwanaście najważniejszych wartości w praktyce. Prowadzący: mgr Małgorzata

Bardziej szczegółowo

TOTUS TUUS Cały twój

TOTUS TUUS Cały twój TOTUS TUUS Cały twój Przecież niecały umieram. To, co we mnie niezniszczalne, trwa Tryptyk rzymski W swoim właściwym i pełnym kształcie miłosierdzie objawia się jako dowartościowywanie, jako podnoszenie

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia antropologii filozoficznej

Zagadnienia antropologii filozoficznej Zagadnienia antropologii filozoficznej 1. Człowiek najciekawszym przedmiotem poznania. 2. Człowiek najbardziej zainteresowanym podmiotem poznania. 3. Refleksja nad człowiekiem refleksja nad sobą. 4. Pierwotne

Bardziej szczegółowo

dr Anna Mazur Wyższa Szkoła Promocji Intuicja a systemy przekonań

dr Anna Mazur Wyższa Szkoła Promocji Intuicja a systemy przekonań dr Anna Mazur Wyższa Szkoła Promocji Intuicja a systemy przekonań Systemy przekonań Dlaczego mądrzy ludzie podejmują głupie decyzje? Odpowiedzialne są nasze przekonania. Przekonania, które składają się

Bardziej szczegółowo

3 dzień: Poznaj siebie, czyli współmałżonek lustrem

3 dzień: Poznaj siebie, czyli współmałżonek lustrem 3 dzień: Poznaj siebie, czyli współmałżonek lustrem Trzeba wierzyć w to, co się robi i robić to z entuzjazmem. Modlić się to udać się na pielgrzymkę do wewnętrznego sanktuarium, aby tam uwielbiać Boga

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Pedagogika, Wykład III - Filozofia archaiczna

Filozofia, Pedagogika, Wykład III - Filozofia archaiczna Filozofia, Pedagogika, Wykład III - Filozofia archaiczna 2009-09-04 Plan wykładu 1 Jońska filozofia przyrody - wprowadzenie 2 3 Jońska filozofia przyrody - problematyka Centralna problematyka filozofii

Bardziej szczegółowo

Brak czasu dla dzieci nie sprzyja zaszczepianiu i pielęgnowaniu wartości. Agresywna kultura materialistyczna, konsupcjonizm

Brak czasu dla dzieci nie sprzyja zaszczepianiu i pielęgnowaniu wartości. Agresywna kultura materialistyczna, konsupcjonizm Nauczanie wartości Fundacja ABCXXI Cała Polska czyta dzieciom Przyczyny kryzysu wartości Życie w zawrotnym tempie Brak czasu dla dzieci nie sprzyja zaszczepianiu i pielęgnowaniu wartości Permisywizm lub

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2011 FILOZOFIA

EGZAMIN MATURALNY 2011 FILOZOFIA Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2011 FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY MAJ 2011 2 Egzamin maturalny z filozofii poziom podstawowy Zadanie 1. (0 3) Obszar standardów A. Zenon z Kition

Bardziej szczegółowo

LOGIKA Wprowadzenie. Robert Trypuz. Katedra Logiki KUL GG października 2013

LOGIKA Wprowadzenie. Robert Trypuz. Katedra Logiki KUL GG października 2013 LOGIKA Wprowadzenie Robert Trypuz Katedra Logiki KUL GG 43 e-mail: trypuz@kul.pl 2 października 2013 Robert Trypuz (Katedra Logiki) Wprowadzenie 2 października 2013 1 / 14 Plan wykładu 1 Informacje ogólne

Bardziej szczegółowo

Duchowe owoce Medytacji Chrześcijańskiej

Duchowe owoce Medytacji Chrześcijańskiej Duchowe owoce Medytacji Chrześcijańskiej Mieć czy Być? Materializm naszego społeczeństwa kładzie w centrum życia co ja chcę. Jest skłonny traktować innego, w tym Boga, jedynie jako obiekt widziany pod

Bardziej szczegółowo

Filozofia szkół Hellenistycznych. Tomasz Stępień

Filozofia szkół Hellenistycznych. Tomasz Stępień Filozofia szkół Hellenistycznych Tomasz Stępień Szkoły okresu hellenistycznego Epikureizm (Epikur) Stoicyzm (Zenon z Kition) Sceptycyzm (Pirron i Akademia) Eklektyzm (Późna Akademia - Cyceron) Szkoła Epikurejska

Bardziej szczegółowo

RACJONALIZM. w szerokim znaczeniu czyli

RACJONALIZM. w szerokim znaczeniu czyli RACJONALIZM w szerokim znaczeniu czyli ANTYIRRACJONALIZM Racjonalista potocznie uporządkowany logiczny ważący różne racje rozsądny krytyczny znający i wykorzystujący wyniki różnych nauk mało uczuciowy

Bardziej szczegółowo

Wiesław M. Macek. Teologia nauki. według. księdza Michała Hellera. Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego

Wiesław M. Macek. Teologia nauki. według. księdza Michała Hellera. Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego Wiesław M. Macek Teologia nauki według księdza Michała Hellera Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego Warszawa 2010 Na początku było Słowo (J 1, 1). Książka ta przedstawia podstawy współczesnej

Bardziej szczegółowo

Pedagogika współczesna

Pedagogika współczesna Pedagogika współczesna Sebastian Bakuła Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Struktura wykładu Wprowadzenie Pedagogika jako nauka: przedmiot, metody

Bardziej szczegółowo

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem!

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem! Proszę bardzo!...książka z przesłaniem! Przesłanie, które daje odpowiedź na pytanie co ja tu właściwie robię? Przesłanie, które odpowie na wszystkie twoje pytania i wątpliwości. Z tej książki dowiesz się,

Bardziej szczegółowo

Elementy filozofii i metodologii INFORMATYKI

Elementy filozofii i metodologii INFORMATYKI Elementy filozofii i metodologii INFORMATYKI Filozofia INFORMATYKA Metodologia Wykład 1. Wprowadzenie. Filozofia, metodologia, informatyka Czym jest FILOZOFIA? (objaśnienie ogólne) Filozofią nazywa się

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Przedmiot: etyka Klasy: VI Rok szkolny: 2015/2016 Szkoła: Szkoła Podstawowa im. Batalionów AK Gustaw i Harnaś w Warszawie ul. Cyrklowa 1 Nauczyciel prowadzący: mgr Piotr

Bardziej szczegółowo