PROJEKT NAUKOWEJ ETYKI ETYKA OSIEMNASTEGO WIEKU

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PROJEKT NAUKOWEJ ETYKI ETYKA OSIEMNASTEGO WIEKU"

Transkrypt

1 PROJEKT NAUKOWEJ ETYKI ETYKA OSIEMNASTEGO WIEKU

2 ETYKA I METODA NAUKOWA Metoda naukowa uniwersalne narzędzie poznania prawdy. pozwala ustalić prawdę ponad wszelką wątpliwość powoduje bardzo dynamiczny rozwój nauk szczegółowych (filozofia naturalna) SKORO METODA NAUKOWA PRZYNOSIŁA TAK WSPANIAŁE REZULTATY W FILOZOFII NATURALNEJ, TO DLACZEGO NIE ZASTOSOWAĆ JEJ DO FILOZOFII MORALNEJ - ETYKI?

3 KARTEZJUSZ POCZĄTEK PROJEKTU NAUKOWEJ ETYKI Kartezjusz zadał sobie pytanie dlaczego nauki szczegółowe się rozwijają, a filozofia nie; jak można przezwyciężyć sceptycyzm i dać filozofii nowe życie. Odpowiedzią była metoda Nowa metoda naukowa także na polu etyki miała w sposób jednoznaczny i precyzyjny (jasny i wyrazisty) pomóc odróżnić wadę od cnoty, dobre i złe uczynki. Nowa etyka miała być złożona z jasnych i wyrazistych zasad, z których można wydedukować całą etykę. Kartezjuszowi nie udało się dokończyć tego projektu, ale wyznacza on pewną drogę. (zauważył to Baruch Spinoza).

4 DAWID HUME CZY DA SIĘ STWORZYĆ EMPIRYCZNĄ ETYKĘ? Podstawowe założenie empiryzmu - rozum musi być weryfikowany przez dane zmysłowe, dokładnie tak jak hipoteza w naukach szczegółowych jest weryfikowana przez doświadczenie. Według Huma pojęcia były tyko niejasnymi kopiami i kompilacjami danych zmysłowych. Ale przecież etycznych zasad nie można odczuć zmysłami jak więc je zmysłowo zweryfikować? Etyczne normy nie mają postaci wrażeń zmysłowych. Hume stwierdza, że tym, czego można doświadczyć zmysłowo są nasze uczucia (emotywna teoria wartości)

5 UCZUCIA I WARTOŚCI DAWIDA HUMA TEORIA DOBRA I ZŁA MORALNEGO Wartości nie są ideami, ale uczuciami (emotywna teoria wartości) Przykład: Z kiedy widzimy zbira, który zabija staruszkę, to tyko wydaje nam się, że widzimy zło, ale tak na prawdę widzieliśmy tyko wrażenia zmysłowe: pałka, zamach na staruszkę, upadek, krew itp. Nie ma wrażeń zmysłowych dobra i zła; doświadczamy nie dobra i zła tylko faktów. Zło jest jedynie w naszych uczuciach - naszej reakcji na fakty. Człowiekowi jedynie wydaje się, że doświadcza dobra i zła i dlatego uważa je za obiektywne. Tymczasem obiektywne są tylko fakty.

6 ETYKA ZREDUKOWANA DO UCZUĆ UCZUCIA TO NIE FAKTY Zmysłowo nie da się doświadczyć: Dobra i zła Substancji i przyczynowości Samego siebie (jako osoby) - nie mamy wrażenia nas samych jako zmysłowo odczuwanych podmiotów. Nie ma żadnego ja (tak jak nie ma substancji poza naszą świadomością). Istnieje tylko ciąg odczuć, strumień świadomości. Z tego zaś wynika, że nie istnieje żaden ktoś, kto miałby być odpowiedzialny, czy kogoś, kto popełniłby jakiś zły uczynek.

7 PROJEKT ETYKI KANTA W POSZUKIWANIU OBIEKTYWNYCH PODSTAW ETYKI Wobec krytyki Huma Immanuel Kant stara się znaleść jakąś obiektywną podstawę dla etyki, czyli wykazać, że etyka jest w ogóle możliwa. Kant tak samo jak Hume jest przekonany o wyższości metody nauk szczegółowych. Etyka Kanta zależy od jego krytyki poznania. Kant uważał, że nie da się poznać rzeczy samej w sobie (ding an sich) ponieważ umysł tworzy rzeczywistość poznając Nie chodzi o to, że umysł stwarza rzeczywistość, ale nadaje jej znaczenie. Etyka nie może więc mieć podstawy w świecie zewnętrznym ponieważ go nie znamy - etyka nie może mieć podstawy w metafizyce, ponieważ nie jest ona poznaniem naukowym (etyka deontologiczna).

8 POCZUCIE POWINNOŚCI MORALNEJ APRIORYCZNA PODSTAWA ETYKI Co jest więc podstawą etyki? - doświadczenie naszej moralnej powinności. Powinność moralna w pewien sposób wiąże umysł i to jest właśnie doświadczenie tej powinności - wiąże ona umysł w sposób absolutny, czyli zawsze zobowiązuje nas do bycia dobrymi. Jaka jest jednak podstawa tej absolutnej powinności moralnej, której doświadczamy? Skoro nie możemy poznać rzeczywistości, to podstawa etyki może być tylko aprioryczna - płynie z czystego rozumu. Podstawa powinności moralnej może więc być tylko w pojęciach czystego rozumu, i tylko dzięki temu może być konieczna i powszechna. APRIORYCZNĄ PODSTAWĄ ETYKI MOŻE BYĆ TYLKO DOBRA WOLA

9 DOBRA WOLA I POCZUCIE OBOWIĄZKU Dobro absolutne to dobra wola - tylko wola może być bezwzględnie i absolutnie dobra sama w sobie. Spryt, rozum, inteligencja, sąd, władza, bogactwo itp. mogą być dobre, ale także złe w zależności od tego, czy wola, która ich używa jest dobra. Wola jest dobra jeżeli za jedyny motyw ma moralną powinność (obowiązek). Wola jest dobra tylko wtedy, kiedy ma dobrą intencję (motyw). Jaka intencja czyni wolę dobrą? Wola jest dobra tylko wtedy kiedy podejmuje decyzję pod wpływem obowiązku Obowiązek to szacunek dla prawa moralnego jako takiego - jeżeli czynimy coś jedynie z intencji czynienia dobra jako takiego, to jest to dobra intencja.

10 ZARZUTY ODNOSZĄCE SIĘ DO INTENCJI POSTĘPOWANIA MORALNEGO 1. Taka etyka jest zbyt wyidealizowana: Nie zdarza się nigdy coś takiego jak czysty motyw postępowania moralnego bez żadnych dodatkowych czynników, który byłby czystym podążaniem za poczuciem obowiązku. Nie chodzi o to, jak źli czy dobrzy jesteśmy, ale o to co jest absolutną podstawą moralności - wskazanie moralnego ideału. 2. Uczymy się dobrego postępowania naśladując ludzi, którzy pokazują nam jak dobrze postępować. Nie uczymy się tylko teorią, ale praktyką. Kant temu zaprzecza: nie można abstrahować prawd ogólnych z danych szczegółowych, nie można wywnioskować prawa moralnego z uczynków, tak jak nie można wyabstrahować substancji z danych zmysłowych. Przykłady nadają się tylko do zachęcania do dobrego postępowania, ale uczą żadnych zasad - Kant się tu ewidentnie myli (święci lepiej nas uczą moralności niż filozofowie)

11 IMPERATYW KATEGORYCZNY PIERWSZA FORMUŁA Obowiązek to szacunek do prawa moralnego jako takiego. Ale jakie jest to uniwersalne prawo moralne? Postępuj tylko według takiej zasady, co do której jednocześnie mógłbyś chcieć aby stała się prawem powszechnym - imperatyw kategoryczny Innymi słowy rób tylko to, co chciałbyś aby robił każdy, bez żadnych wyjątków. Dobro moralne to równość, zło jest nierównością (jedni robią coś, czego nie robią inni). Kant uważa, że wszystkie moralne prawa możemy wydedukować z tej jednej zasady, która jest logicznie spójna. Spełnienie ideału Kartezjusza o matematycznej etyce - (chciał on przecież wydedukować całą filozofię z prostych zasad na sposób geometryczny).

12 IMPERATYW KATEGORYCZNY DRUGA FORMUŁA Każdy człowiek istnieje jako cel sam w sobie, a nie jako środek do celu. Rzeczy nierozumne mają tylko relatywną wartość i nie są wartością samą w sobie. Człowieka - osoby nie można używać jako środka do celu, ponieważ jest wartością samą w sobie. Ta druga formuła rozszerza więc tylko równość wynikającą z pierwszej formuły (każdy człowiek jest równie wartościowy jak inny, bo tak samo jest osobą). WYDAJE SIĘ, ŻE KANTOWI SIĘ UDAŁO STWORZYĆ UNIWERSALNĄ PODSTAWĘ ETYKI, KTÓRA MOŻE BYĆ ZAAKCEPTOWANA PRZEZ KAŻDEGO CZŁOWIEKA.

13 KRYTYKA IMPERATYW JEST ZBYT OGÓLNY Nie można wydedukować wszystkich praw moralnych z imperatywu, ponieważ jest zbyt ogólny imperatyw kategoryczny nie mówi, co robić, a czego nie, mówi tylko, że dobre postępowanie jest logicznie spójne, złe nie.

14 KRYTYKA ZERO WYJĄTKÓW Imperatyw kategoryczny nie pozwala na żadne wyjątki (opiera się na idei równości) Jak więc można uznać celibat za wybór moralnie dobry?

15 KRYTYKA CZYSTA INTENCJA Intencja nie może być jedynym kryterium dobra i zła moralnego Tradycyjna moralność mówi, że są trzy czynniki wpływające na moralną wartość aktu - intencja, czyn i okoliczności.

16 KRYTYKA CZY CNOTA NIE MA ŻADNEJ MORALNEJ WARTOŚCI? Kant całkowicie pomija cnotę - dobre nastawienie, dyspozycję. Czy powinniśmy być wierni osobom, bo najbardziej kochamy zasady, które nam mówią, że mamy kochać osoby. Kant nie może wyjaśnić tego, że im lepszy jest człowiek tym większa jest radość z robienia tego, co moralnie dobre.

17 KRYTYKA HEROIZM Kant nie potrafi uzasadnić działania, które jest dobre, ale nie wynika z obowiązku - heroizm. Jak usprawiedliwić w takiej etyce sytuację, kiedy ktoś, chce wybrać coś więcej niż obowiązek. Heroizm nie może mieć dla Kanta moralnej wartości.

18 KRYTYKA PRZYMUS MORALNY Poczucie obowiązku jest jak miecz Demoklesa Etyka poczucia obowiązku to etyka kija - musisz dobrze postępować, bo wiąże cię moralna powinność Etyka eudajmoniczna (także Ewangeliczna) to etyka marchewki - jeżeli chcesz być szczęśliwy możesz wybrać dobre postępowanie

19 POSTULATY ROZUMU PRAKTYCZNEGO Kant dopowiada, że musimy przyjąć istnienie trzech rzeczy, bez których nasza moralność nie jest możliwa. 1. Jeżeli nie ma Boga - nie ma uniwersalnego ideału moralności. 2. Jeżeli nie ma wolności - nie ma odpowiedzialności. 3. Jeżeli nie ma nieśmiertelności - nie ma sprawiedliwości. CHOĆ MOŻEMY SIĘ MYLIĆ W NASZYM ROZUMOWANIU (KRYTYKA METAFIZYKI), TO JEDNOCZEŚNIE MUSIMY POSTĘPOWAĆ TAK JAKBYŚMY BYLI NIEOMYLNI.

ZAGADNIENIA NA KOLOKWIA

ZAGADNIENIA NA KOLOKWIA ZAGADNIENIA NA KOLOKWIA RACJONALIZM XVII WIEKU [COPLESTON] A. KARTEZJUSZ: 1. metoda matematyczna i) cel metody ii) 4 reguły iii) na czym polega matematyczność metody 2. wątpienie metodyczne i) cel wątpienia

Bardziej szczegółowo

Immanuel Kant: Fragmenty dzieł Uzasadnienie metafizyki moralności

Immanuel Kant: Fragmenty dzieł Uzasadnienie metafizyki moralności Immanuel Kant: Fragmenty dzieł Uzasadnienie metafizyki moralności Rozdział II Pojęcie każdej istoty rozumnej, która dzięki wszystkim maksymom swej woli musi się uważać za powszechnie prawodawczą, by z

Bardziej szczegółowo

AUTONOMIA JAKO ZASADA ETYCZNOŚCI

AUTONOMIA JAKO ZASADA ETYCZNOŚCI FUNDACJA NA RZECZ NAUKI POLSKIEJ EWA NOWAK-JUCHACZ AUTONOMIA JAKO ZASADA ETYCZNOŚCI KANT, FICHTE, HEGEL WROCŁAW 2002 SPIS TREŚCI Przedmowa. WOLNOŚĆ I FILOZOFIA 7 Część I. KANT 13 Rozdział I. WOLA I JEJ

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Germanistyka, Wykład IX - Immanuel Kant

Filozofia, Germanistyka, Wykład IX - Immanuel Kant Filozofia, Germanistyka, Wykład IX - Immanuel Kant 2011-10-01 Plan wykładu 1 Immanuel Kant - uwagi biograficzne 2 3 4 5 6 7 Immanuel Kant (1724-1804) Rysunek: Immanuel Kant - niemiecki filozof, całe życie

Bardziej szczegółowo

GENERATOR MYŚLI HUMANISTYCZNEJ

GENERATOR MYŚLI HUMANISTYCZNEJ Autorka: Małgorzata Kacprzykowska ETYKA W GIMNAZJUM Temat (1): Czym jest etyka? Cele lekcji: - zapoznanie z przesłankami etycznego opisu rzeczywistości, - pobudzenie do refleksji etycznej. Normy wymagań

Bardziej szczegółowo

David Hume ( )

David Hume ( ) David Hume (1711-1776) Chciał być Newtonem nauk o człowieku. Uważał, że wszystkie nauki (oprócz matematyki i logiki), również filozofia, powinny kierować się metodą eksperymentalną, opartą na doświadczeniu.

Bardziej szczegółowo

ETYKA. Dr Adam Gogacz

ETYKA. Dr Adam Gogacz ETYKA Dr Adam Gogacz Etyka Ethos sposób zachowania Pochodzi od Sokratesa, ale jako nauka ustalona przez Arystotelesa. Nauka praktyczna Etyka ETYKA OPISOWA Bada istotę dobra, moralnego postępowania, pyta

Bardziej szczegółowo

Dr hab. Maciej Witek Instytut Filozofii, Uniwersytet Szczeciński.

Dr hab. Maciej Witek Instytut Filozofii, Uniwersytet Szczeciński. Dr hab. Maciej Witek Instytut Filozofii, Uniwersytet Szczeciński http://mwitek.univ.szczecin.pl pok. 174, gmach Wydziału Humanistycznego US przy ul. Krakowskiej etyka moralność etyka moralność reguły,

Bardziej szczegółowo

Rozdział 8. Św. Augustyn i państwo Boże

Rozdział 8. Św. Augustyn i państwo Boże Słowo wstępne Rozdział 1. Filozofia i jej podstawowe zagadnienia Wstępne pojęcie filozofii Działy filozofii Filozofia a inne formy ludzkiego poznania Praktyczny wymiar filozofii Rozdział 2. Bezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

Argument teleologiczny

Argument teleologiczny tekst Argument teleologiczny i piąta droga św. Tomasza z Akwinu Argument z celowości 1. W świecie obserwujemy celowe działanie rzeczy, które nie są obdarzone poznaniem (np. działanie zgodnie z prawami

Bardziej szczegółowo

KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI

KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI Egzamin maturalny maj 2009 FILOZOFIA POZIOM ROZSZERZONY KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI Zasady oceniania: za rozwiązanie wszystkich zadań można uzyskać maksymalnie 50 punktów (w tym za rozwiązanie zadań

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Historia, Wykład IX - Filozofia Kartezjusza

Filozofia, Historia, Wykład IX - Filozofia Kartezjusza Filozofia, Historia, Wykład IX - Filozofia Kartezjusza 2010-10-01 Plan wykładu 1 Krytyka nauk w Rozprawie o metodzie 2 Zasady metody Kryteria prawdziwości 3 Rola argumentów sceptycznych Argumenty sceptyczne

Bardziej szczegółowo

UJĘCIE SYSTEMATYCZNE ARGUMENTY PRZECIWKO ISTNIENIU BOGA

UJĘCIE SYSTEMATYCZNE ARGUMENTY PRZECIWKO ISTNIENIU BOGA UJĘCIE SYSTEMATYCZNE ARGUMENTY PRZECIWKO ISTNIENIU BOGA ARGUMENTY PRZECIW ISTNIENIU BOGA ARGUMENTY ATEISTYCZNE 1 1. Argument z istnienia zła. (Argument ten jest jedynym, który ateiści przedstawiają jako

Bardziej szczegółowo

Etyka problem dobra i zła

Etyka problem dobra i zła Etyka problem dobra i zła Plan wykładu Definicje i podstawowe odróżnienia Problem dobrego życia w klasycznej etyce Arystotelesowskiej Chrześcijańska interpretacja etyki Arystotelesowskiej Etyka - problem

Bardziej szczegółowo

Filozofia, ISE, Wykład VII - Platońska teoria idei cz. 2.

Filozofia, ISE, Wykład VII - Platońska teoria idei cz. 2. Filozofia, ISE, Wykład VII - Platońska teoria idei cz. 2. Artur Machlarz 2011-10-01 Plan wykładu 1 Czym według Platona jest wiedza prawdziwa i jak ją osiągnąć? 2 3 Protagoras - człowiek jest miarą wszechrzeczy...

Bardziej szczegółowo

TEMAT PRACY SOKRATEJSKA IDEA NIEWIEDZY JAKO ŹRÓDŁA ZŁA MORALNEGO A ETYKA ŚW. TOMASZA Z AKWINU ANALIZA PORÓWNAWCZA ETYKA SOKRATESA ETYKA ŚW.

TEMAT PRACY SOKRATEJSKA IDEA NIEWIEDZY JAKO ŹRÓDŁA ZŁA MORALNEGO A ETYKA ŚW. TOMASZA Z AKWINU ANALIZA PORÓWNAWCZA ETYKA SOKRATESA ETYKA ŚW. TEMAT PRACY SOKRATEJSKA IDEA NIEWIEDZY JAKO ŹRÓDŁA ZŁA MORALNEGO A ETYKA ŚW. TOMASZA Z AKWINU ANALIZA PORÓWNAWCZA ETYKA SOKRATESA ETYKA ŚW. TOMASZA 399 0 1274 2012 PLAN PRACY I. Etyka Sokratesa II. System

Bardziej szczegółowo

Filozofia, ISE, Wykład III - Klasyfikacja dyscyplin filozoficznych

Filozofia, ISE, Wykład III - Klasyfikacja dyscyplin filozoficznych Filozofia, ISE, Wykład III - Klasyfikacja dyscyplin filozoficznych 2011-10-01 Plan wykładu 1 Klasyczny podział dyscyplin filozoficznych 2 Podział dyscyplin filozoficznych Klasyczny podział dyscyplin filozoficznych:

Bardziej szczegółowo

GWSP GIGI. Filozofia z aksjologią. dr Mieczysław Juda

GWSP GIGI. Filozofia z aksjologią. dr Mieczysław Juda GWSP Filozofia z aksjologią dr Mieczysław Juda GIGI Filozofia z aksjologią [5] Systemy nowożytne: empiryzm Locke a i sceptycyzm Hume a Filozofia z aksjologią [5] Systemy nowożytne: empiryzm Locke a i sceptycyzm

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Historia, Wykład IV - Platońska teoria idei

Filozofia, Historia, Wykład IV - Platońska teoria idei Filozofia, Historia, Wykład IV - Platońska teoria idei 2010-10-01 Tematyka wykładu 1 Metafora jaskini 2 Świat materialny - świat pozoru Świat idei - świat prawdziwy Relacja między światem idei i światem

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Kształtowanie postaw etycznych u dziecka Beata Szynalska-Skarżyńska Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 11 maja 2015 r. CZYM JEST ETYKA? Etyka, zgodnie z europejską tradycją,

Bardziej szczegółowo

Baruch Spinoza ( )

Baruch Spinoza ( ) Baruch Spinoza (1632-1677) Dla jednych: najszlachetniejszy i najbardziej godny miłości z wielkich filozofów (B. Russell). Dla innych: Największy heretyk XVII wieku. Obrońca diabła. Duchowy sabotaŝysta.

Bardziej szczegółowo

Spór o poznawalność świata

Spór o poznawalność świata ROMAN ROŻDŻEŃSKI FILOZOFIA A RZECZYWISTOŚĆ Spór o poznawalność świata Wydawnictwo WAM Kraków 2012 Spis treści Przedmowa 11 Rozdział I Myślenie filozoficzne w cieniu zwątpienia 15 1. Wprowadzenie 15 2.

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Germanistyka, Wykład I - Wprowadzenie.

Filozofia, Germanistyka, Wykład I - Wprowadzenie. 2010-10-01 Plan wykładu 1 Czym jest filozofia Klasyczna definicja filozofii Inne próby zdefiniowania filozofii 2 Filozoficzna geneza nauk szczegółowych - przykłady 3 Metafizyka Ontologia Epistemologia

Bardziej szczegółowo

Filozofia szkół Hellenistycznych. Tomasz Stępień

Filozofia szkół Hellenistycznych. Tomasz Stępień Filozofia szkół Hellenistycznych Tomasz Stępień Szkoły okresu hellenistycznego Epikureizm (Epikur) Stoicyzm (Zenon z Kition) Sceptycyzm (Pirron i Akademia) Eklektyzm (Późna Akademia - Cyceron) Szkoła Epikurejska

Bardziej szczegółowo

Dlaczego matematyka jest wszędzie?

Dlaczego matematyka jest wszędzie? Festiwal Nauki. Wydział MiNI PW. 27 września 2014 Dlaczego matematyka jest wszędzie? Dlaczego świat jest matematyczny? Autor: Paweł Stacewicz (PW) Czy matematyka jest WSZĘDZIE? w życiu praktycznym nie

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wartości w wychowaniu

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wartości w wychowaniu Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wartości w wychowaniu prof. Ewa Chmielecka Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 20 października 2009 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTETDZIECIECY.PL O czym

Bardziej szczegółowo

6. Zagadnienia źródła poznania I Psychologiczne zagadnienie źródła poznania

6. Zagadnienia źródła poznania I Psychologiczne zagadnienie źródła poznania 6. Zagadnienia źródła poznania I Psychologiczne zagadnienie źródła poznania Andrzej Wiśniewski Andrzej.Wisniewski@amu.edu.pl Wstęp do filozofii Materiały do wykładu 2015/2016 Dwa zagadnienia źródła poznania

Bardziej szczegółowo

116. Czy są Duchy, które wiecznie pozostaną na niższych stopniach rozwoju?

116. Czy są Duchy, które wiecznie pozostaną na niższych stopniach rozwoju? Rozwój Duchów Bóg stworzył wszystkie Duchy prostymi i nie posiadającymi wiedzy. Każdemu z nich wyznaczył misję, by mógł się uczyć i krok po kroku osiągać doskonałość poprzez poznawanie prawdy i zbliżanie

Bardziej szczegółowo

O argumentach sceptyckich w filozofii

O argumentach sceptyckich w filozofii O argumentach sceptyckich w filozofii - Czy cokolwiek można wiedzieć na pewno? - Czy cokolwiek można stwierdzić na pewno? Co myśli i czyni prawdziwy SCEPTYK? poddaje w wątpliwość wszelkie metody zdobywania

Bardziej szczegółowo

Immanuel Kant ( )

Immanuel Kant ( ) Immanuel Kant (1724-1804) Studiował logikę, metafizykę i nauki przyrodnicze (fizykę) na uniwersytecie w Królewcu, stolicy Prus Zakonnych (lenna polskiego w latach 1466-1525), Prus Książęcych (lenna polskiego

Bardziej szczegółowo

P L SJ A I W WAM K 2014

P L SJ A I W WAM K 2014 P L SJ E W WAM A I K 2014 Spis treści 1. O filozofii w ogóle......................... 13 1.1. O filozofii najogólniej...................... 14 1.2. Filozofia czy historia poglądów................ 16 1.3.

Bardziej szczegółowo

Przedmiot, źródła i drogi poznania

Przedmiot, źródła i drogi poznania Wieloznaczność pojęcia poznanie Czynność (uświadomiona) Rezultat czynności Pozostałe czynności, mające na celu uzyskanie informacji 1.Relacja poznawcza. Przedmiot Podmiot Akty poznawcze 1.1 Przedmiot poznania:

Bardziej szczegółowo

Rozwój ku pełni człowieczeństwa w nauczaniu Papieża Jana Pawła II

Rozwój ku pełni człowieczeństwa w nauczaniu Papieża Jana Pawła II Rozwój ku pełni człowieczeństwa w nauczaniu Papieża Jana Pawła II Wojciech Kosek Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka, Bielsko-Biała, 10. kwietnia 2014 r. Konferencja Personalistyczna koncepcja wychowania

Bardziej szczegółowo

LEGENDA. Kolory pomarańczowy lub czarny oznaczają tematy i wiedzę obowiązkowe.

LEGENDA. Kolory pomarańczowy lub czarny oznaczają tematy i wiedzę obowiązkowe. LEGENDA Kolory pomarańczowy lub czarny oznaczają tematy i wiedzę obowiązkowe. Kolor niebieski oznacza tematy dodatkowe (będzie można otrzymać za nie dodatkowe punkty, które będą mogły pozytywnie wpłynąć

Bardziej szczegółowo

ETYKA W ZAWODZIE NAUCZYCIELA. Natasza Szutta, Uniwersytet Gdański

ETYKA W ZAWODZIE NAUCZYCIELA. Natasza Szutta, Uniwersytet Gdański ETYKA W ZAWODZIE NAUCZYCIELA Natasza Szutta, Uniwersytet Gdański ETYKA OGÓLNA ETYKA STOSOWANA Ogólne teorie etyczne: etyki czynu (etyki zasad) etyki moralnego sprawcy Ich aplikacje do szczegółowych zagadnień

Bardziej szczegółowo

Pojęcie bezpieczeństwa Miejsce bezpieczeństwa w hierarchii wartości Filozofia bezpieczeństwa i związane z nią dyscypliny badawcze

Pojęcie bezpieczeństwa Miejsce bezpieczeństwa w hierarchii wartości Filozofia bezpieczeństwa i związane z nią dyscypliny badawcze Elementy filozofii bezpieczeństwa. Bezpieczeństwo z perspektywy historii filozofii i filozofii polityki. Wojciech Rechlewicz Celem publikacji jest realizacja trzech zadań. Pierwszym z nich jest wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

IMPERATYW KATEGORYCZNY

IMPERATYW KATEGORYCZNY IMPERATYW KATEGORYCZNY (łac. imperativum debitum nakazana powinność, obowiązujący nakaz, obowiązek) podstawowa, ogólna, uniwersalna, formalna zasada w etyce I. Kanta, która kategorycznie, czyli bezwarunkowo,

Bardziej szczegółowo

Etyka zagadnienia wstępne

Etyka zagadnienia wstępne Etyka zagadnienia wstępne Plan 1. Czy jest etyka? 2. Czym etyka nie jest 3. Historyczne postacie etyki Etyka - zagadnienia wstępne 2 Określenie etyki Jest dyscypliną filozoficzną Jej przedmiotem są zasady

Bardziej szczegółowo

ARGUMENTY KOSMOLOGICZNE. Sformułowane na gruncie nauk przyrodniczych

ARGUMENTY KOSMOLOGICZNE. Sformułowane na gruncie nauk przyrodniczych ARGUMENTY KOSMOLOGICZNE Sformułowane na gruncie nauk przyrodniczych O CO CHODZI W TYM ARGUMENCIE Argument ten ma pokazać, że istnieje zewnętrzna przyczyna wszechświata o naturze wyższej niż wszystko, co

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wstęp 3.

SPIS TREŚCI. Wstęp 3. SPIS TREŚCI Wstęp 3 I. ROZWAŻANIA WSTĘPNE 23 1. Luteranizm i jego znaczenie dla filozofii 23 1.1. Główne założenia doktrynalne luteranizmu 24 1.2. Luter i filozofia 33 2. Reakcja na Reformację - racjonalizacje

Bardziej szczegółowo

Dedukcja transcendentalna

Dedukcja transcendentalna Dedukcja transcendentalna Problem Hume a-kanta Immanuel Kant (1724-1804, Krytyka czystego rozumu 1781, Prolegomena 1783, fragmenty): Na podstawie (samego) doświadczenia poznanie naukowe nie jest możliwe,

Bardziej szczegółowo

MICHEL DE MONTAIGNE ( )

MICHEL DE MONTAIGNE ( ) MICHEL DE MONTAIGNE (1533-1592) Sceptycyzm prowadzący do celu Nie wiem na pewno nawet tego, czego nie wiem Pirron nie chciał wcale zamienić się w kamień, ale właśnie chciał stać się żyjącym człowiekiem,

Bardziej szczegółowo

Podstawy moralności. Prawo moralne

Podstawy moralności. Prawo moralne Podstawy moralności Prawo moralne Po co mi prawo? Prawo drogowe (kodeks drogowy) chroni użytkowników pojazdów i dróg przed wypadkami. Prawo karne zabezpiecza przed przestępczością, a przynajmniej przed

Bardziej szczegółowo

2. Na to zaś wszystko przyobleczcie miłość, która jest więzią doskonałości (Kol 3, 14).

2. Na to zaś wszystko przyobleczcie miłość, która jest więzią doskonałości (Kol 3, 14). Miłość jest cnotą teologalną, dzięki której miłujemy Boga nade wszystko dla Niego samego, a naszych bliźnich jak siebie samych ze względu na miłość Boga. 1. "Bóg jest miłością" (1 J 4, 8. 16): miłość jest

Bardziej szczegółowo

Biesaga T., Imperatyw,, w: Powszechna Encyklopedia Filozofii, Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, t. 4, Lublin 2003, s IMPERATYW (łac.

Biesaga T., Imperatyw,, w: Powszechna Encyklopedia Filozofii, Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, t. 4, Lublin 2003, s IMPERATYW (łac. IMPERATYW (łac. imperativum nakaz) podstawowa, ogólna, uniwersalna, formalna zasada w etyce I. Kanta, która kategorycznie czyli bezwarunkowo, skłania rozumną wolę człowieka do działania moralnego. Wyraża

Bardziej szczegółowo

FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY

FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY EGZAMIN MATURALNY W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY ROZWIĄZANIA ZADAŃ I SCHEMAT PUNKTOWANIA MAJ 2014 2 Egzamin maturalny z filozofii Część I (20 punktów) Zadanie 1. (0 3) Obszar standardów

Bardziej szczegółowo

RACJONALIZM. w szerokim znaczeniu czyli

RACJONALIZM. w szerokim znaczeniu czyli RACJONALIZM w szerokim znaczeniu czyli ANTYIRRACJONALIZM Racjonalista potocznie uporządkowany logiczny ważący różne racje rozsądny krytyczny znający i wykorzystujący wyniki różnych nauk mało uczuciowy

Bardziej szczegółowo

George Berkeley (1685-1753)

George Berkeley (1685-1753) George Berkeley (1685-1753) Biskup Dublina Bezkompromisowy naukowiec i eksperymentator Niekonwencjonalny teoretyk poznania Zwalczał ateizm Propagował idee wyższego szkolnictwa w Ameryce Podstawą badań

Bardziej szczegółowo

Czy możemy coś powiedzieć o istocie Boga?

Czy możemy coś powiedzieć o istocie Boga? Przymioty Boga Czy możemy coś powiedzieć o istocie Boga? dowody na istnienie Boga ustaliły, że On jest, ale czy poza wiedzą o Jego istnieniu możemy coś wiedzieć o Jego istocie? Św. Tomasz twierdzi, że

Bardziej szczegółowo

Wiek XVIII wiek oświecenia, wiek rozumu. Sapere aude! Miej odwagę posługiwać się swym własnym rozumem tak oto brzmi hasło oświecenia (I. Kant).

Wiek XVIII wiek oświecenia, wiek rozumu. Sapere aude! Miej odwagę posługiwać się swym własnym rozumem tak oto brzmi hasło oświecenia (I. Kant). Wiek XVIII wiek oświecenia, wiek rozumu. Sapere aude! Miej odwagę posługiwać się swym własnym rozumem tak oto brzmi hasło oświecenia (I. Kant). Epoka filozofów, którzy chcą przekształcać świat 4 główne

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia na zaliczenie z Etyki: 1.Czyny są: - etycznie dobre, etycznie złe lub etycznie obojętne. 2. Definicja Etyki.

Zagadnienia na zaliczenie z Etyki: 1.Czyny są: - etycznie dobre, etycznie złe lub etycznie obojętne. 2. Definicja Etyki. Zagadnienia na zaliczenie z Etyki: 1.Czyny są: - etycznie dobre, etycznie złe lub etycznie obojętne 2. Definicja Etyki. Etyka - jest filozoficzną dziedziną wiedzy. Jest to refleksja nad moralnością człowieka.

Bardziej szczegółowo

1. Dyscypliny filozoficzne. Andrzej Wiśniewski Wstęp do filozofii Materiały do wykładu 2015/2016

1. Dyscypliny filozoficzne. Andrzej Wiśniewski Wstęp do filozofii Materiały do wykładu 2015/2016 1. Dyscypliny filozoficzne Andrzej Wiśniewski Andrzej.Wisniewski@amu.edu.pl Wstęp do filozofii Materiały do wykładu 2015/2016 Pochodzenie nazwy filozofia Wyraz filozofia pochodzi od dwóch greckich słów:

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Germanistyka, Wykład VIII - Kartezjusz

Filozofia, Germanistyka, Wykład VIII - Kartezjusz 2013-10-01 Plan wykładu 1 Krytyka nauk w Rozprawie o metodzie 2 Idea uniwersalnej metody Prawidła metody 3 4 5 6 Krytyka Kartezjusza Podstawą wiedzy jest doświadczenie Krytyka nauk Kartezjusz - krytyka

Bardziej szczegółowo

Historia doktryn etycznych - opis przedmiotu

Historia doktryn etycznych - opis przedmiotu Historia doktryn etycznych - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Historia doktryn etycznych Kod przedmiotu 08.1-WH-F-HDE-2-S16 Wydział Kierunek Wydział Humanistyczny Filozofia Profil ogólnoakademicki

Bardziej szczegółowo

Dr Adam K. Gogacz ETYKA ZAWODU NAUCZYCIELA

Dr Adam K. Gogacz ETYKA ZAWODU NAUCZYCIELA Dr Adam K. Gogacz ETYKA ZAWODU NAUCZYCIELA Etyka Dziedzina aksjologiczna (aksjologia nauka o wartościach) Ethos (gr.) sposób zachowania Zapoczątkowana przez Sokratesa, do grona nauk wprowadzona prze Arystotelesa

Bardziej szczegółowo

Szkolenia rozmiękczające czyli o szarlatanerii i manipulacji w czasie szkoleń biznesowych. Krzysztof Filarski

Szkolenia rozmiękczające czyli o szarlatanerii i manipulacji w czasie szkoleń biznesowych. Krzysztof Filarski Szkolenia rozmiękczające czyli o szarlatanerii i manipulacji w czasie szkoleń biznesowych Krzysztof Filarski SŁOWNICZEK, A JEDNOCZEŚNIE PLAN SPOTKANIA Cokolwiek powiesz, może być użyte SZKOLENIA ROZMIĘKCZAJĄCE

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI I. WPROWADZENIE - FILOZOFIA JAKO TYP POZNANIA. 1. Człowiek poznający Poznanie naukowe... 16

SPIS TREŚCI I. WPROWADZENIE - FILOZOFIA JAKO TYP POZNANIA. 1. Człowiek poznający Poznanie naukowe... 16 SPIS TREŚCI P r z e d m o w a... 5 P r z e d m o w a do d r u g i e g o w y d a n i a... 7 P r z e d m o w a do t r z e c i e g o w y d a n i a... 9 P r z e d m o w a do c z w a r t e g o w y d a n i a...

Bardziej szczegółowo

Ankieta. Instrukcja i Pytania Ankiety dla młodzieży.

Ankieta. Instrukcja i Pytania Ankiety dla młodzieży. Ankieta Instrukcja i Pytania Ankiety dla młodzieży www.fundamentywiary.pl Pytania ankiety i instrukcje Informacje wstępne Wybierz datę przeprowadzenia ankiety w czasie typowego spotkania grupy młodzieżowej.

Bardziej szczegółowo

Czym jest zło? Materiały do lekcji z podstawowych zagadnieo z etyki

Czym jest zło? Materiały do lekcji z podstawowych zagadnieo z etyki Czym jest zło? Materiały do lekcji z podstawowych zagadnieo z etyki Rodzaje zła według Leibniza: Zło moralne grzech Czyn nieetyczny Zło Zło fizyczne cierpienie ból Zło metafizyczne niedoskonałośd Wybrakowanie

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z FILOZOFII POZIOM ROZSZERZONY

EGZAMIN MATURALNY Z FILOZOFII POZIOM ROZSZERZONY Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. MFI 2016 KOD UZUPEŁNIA ZDAJĄCY PESEL miejsce na naklejkę EGZAMIN MATURALNY Z FILOZOFII POZIOM ROZSZERZONY DATA: 11 maja 2016

Bardziej szczegółowo

ANDRZEJ L. ZACHARIASZ TEORIA POZNANIA JAKO RELATYSTYCZNA KONCEPCJA PRAWDY TEORETYCZNEJ

ANDRZEJ L. ZACHARIASZ TEORIA POZNANIA JAKO RELATYSTYCZNA KONCEPCJA PRAWDY TEORETYCZNEJ ANDRZEJ L. ZACHARIASZ TEORIA POZNANIA JAKO RELATYSTYCZNA KONCEPCJA PRAWDY TEORETYCZNEJ WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU RZESZOWSKIEGO RZESZÓW 2011 Recenzował prof. dr hab. TADEUSZ BUKSIŃSKI Opracowanie redakcyjne

Bardziej szczegółowo

Andrzej L. Zachariasz. ISTNIENIE Jego momenty i absolut czyli w poszukiwaniu przedmiotu einanologii

Andrzej L. Zachariasz. ISTNIENIE Jego momenty i absolut czyli w poszukiwaniu przedmiotu einanologii Andrzej L. Zachariasz ISTNIENIE Jego momenty i absolut czyli w poszukiwaniu przedmiotu einanologii WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU RZESZOWSKIEGO RZESZÓW 2004 Opiniowali Prof. zw. dr hab. KAROL BAL Prof. dr hab.

Bardziej szczegółowo

przypomnienie filozofia nowożytna: filozofia współczesna: f. spekulatywna f. pozytywna

przypomnienie filozofia nowożytna: filozofia współczesna: f. spekulatywna f. pozytywna przypomnienie filozofia nowożytna: filozofia współczesna: racjonalizm woluntaryzm idealizm materializm uniwersalizm indywidualizm f. spekulatywna f. pozytywna John N. Gray (ur. 1948): wiele odmian liberalizmu

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Przedmiot: etyka Klasy: VI Rok szkolny: 2015/2016 Szkoła: Szkoła Podstawowa im. Batalionów AK Gustaw i Harnaś w Warszawie ul. Cyrklowa 1 Nauczyciel prowadzący: mgr Piotr

Bardziej szczegółowo

Etyka kompromisu. Zbigniew Szawarski Komitet Bioetyki przy Prezydium PAN Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego -PZH z.szawarski@uw.edu.

Etyka kompromisu. Zbigniew Szawarski Komitet Bioetyki przy Prezydium PAN Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego -PZH z.szawarski@uw.edu. Etyka kompromisu Zbigniew Szawarski Komitet Bioetyki przy Prezydium PAN Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego -PZH z.szawarski@uw.edu.pl 20.IX.2013 Struktura problemu Ład społeczny Konflikt Kompromis Ład

Bardziej szczegółowo

Rewolta egzystencjalna. Søren Kierkegaard i Friedrich Nietzsche

Rewolta egzystencjalna. Søren Kierkegaard i Friedrich Nietzsche Rewolta egzystencjalna Søren Kierkegaard i Friedrich Nietzsche Cechy ruchu egzystencjalnego Egzystencjalizm głosi, że filozofia, która chciała wyjaśnić byt doszła do kresu. Egzystencjaliści odkrywają,

Bardziej szczegółowo

Etyka pomiędzy teorią a praktyką. Dr Mariusz Szynkiewicz Instytut Filozofii UAM, ZFTiRC

Etyka pomiędzy teorią a praktyką. Dr Mariusz Szynkiewicz Instytut Filozofii UAM, ZFTiRC Etyka pomiędzy teorią a praktyką Dr Mariusz Szynkiewicz Instytut Filozofii UAM, ZFTiRC marszyn@amu.edu.pl Normy Moralne Obyczajowe Prawne Różnice: - Źródło - Sankcja - Zakres (za: M.Ś.) Etyka (ethos) Dział

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2011 FILOZOFIA

EGZAMIN MATURALNY 2011 FILOZOFIA Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2011 FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY MAJ 2011 2 Egzamin maturalny z filozofii poziom podstawowy Zadanie 1. (0 3) Obszar standardów A. Zenon z Kition

Bardziej szczegółowo

PRAWA CZŁOWIEKA W BIOMEDYCYNIE. ks. Artur Aleksiejuk

PRAWA CZŁOWIEKA W BIOMEDYCYNIE. ks. Artur Aleksiejuk PRAWA CZŁOWIEKA W BIOMEDYCYNIE ks. Artur Aleksiejuk Pojęcie praw człowieka Przez prawa człowieka rozumie się te prawa, które są bezpośrednio związane z naturą człowieka jako istoty rozumnej i wolnej (osoby)

Bardziej szczegółowo

PÓŁFINAŁ VIII GIMNAZJALNEGO KONKURSU FILOZOFICZNEGO

PÓŁFINAŁ VIII GIMNAZJALNEGO KONKURSU FILOZOFICZNEGO PÓŁFINAŁ VIII GIMNAZJALNEGO KONKURSU FILOZOFICZNEGO Informacje do testu: - Test jest zapisany na 5 stronach - Za rozwiązanie wszystkich zadań można otrzymać łącznie 60 punktów. - Odpowiedzi należy zapisać

Bardziej szczegółowo

O sztuce stawania na głowie, czyli przygotowania do egzaminu z historii filozofii

O sztuce stawania na głowie, czyli przygotowania do egzaminu z historii filozofii O sztuce stawania na głowie, czyli przygotowania do egzaminu z historii filozofii I semestr: Sokrates Platon Arystoteles Hellenizm Augustyn Tomasz renesans filozofia - dzieje zdziwienia II semestr: Racjonalizm-Kartezjusz

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Kształtowanie postaw etycznych u dziecka dr Maria Sroczyńska Wyższa Szkoła Ekonomii i Prawa w Kielcach 9 listopada 2011 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

DEKALOG gdzie szukać informacji? YouCat KKK

DEKALOG gdzie szukać informacji? YouCat KKK gdzie szukać informacji? YouCat 348 351 KKK 2052 2082 Jacek Salij Dekalog o. Adam Szustak, Konferencje o Dekalogu Valerio Bocci Dziesięć przykazań wyjaśniane dzieciom Wiesława Lewandowska Pan Bóg nie robi

Bardziej szczegółowo

Czy więc zakon unieważniamy przez wiarę? Wręcz przeciwnie, zakon utwierdzamy (Rzymian 3:31)

Czy więc zakon unieważniamy przez wiarę? Wręcz przeciwnie, zakon utwierdzamy (Rzymian 3:31) Lekcja 5 na 4 listopada 2017 Czy więc zakon unieważniamy przez wiarę? Wręcz przeciwnie, zakon utwierdzamy (Rzymian 3:31) W dniu 31 października 1517 r. Marcin Luter zawiesił swoje dziewięćdziesiąt pięć

Bardziej szczegółowo

marzec 2010 WYCHOWANIE DO WOLNOŚCI Autor: Edyta Gronowska Dyrektor Przedszkola Lokomotywa

marzec 2010 WYCHOWANIE DO WOLNOŚCI Autor: Edyta Gronowska Dyrektor Przedszkola Lokomotywa marzec 2010 WYCHOWANIE DO WOLNOŚCI Autor: Edyta Gronowska Dyrektor Przedszkola Lokomotywa Osoba, która ma poczucie własnej wartości będzie wolna od nacisków, trendów społecznych, mody Nie będzie przejmowała

Bardziej szczegółowo

O sztuce stawania na głowie, czyli przygotowania do egzaminu z historii filozofii

O sztuce stawania na głowie, czyli przygotowania do egzaminu z historii filozofii O sztuce stawania na głowie, czyli przygotowania do egzaminu z historii filozofii I semestr: Sokrates Platon Arystoteles Hellenizm Augustyn Tomasz renesans filozofia - dzieje zdziwienia II semestr: Racjonalizm-Kartezjusz

Bardziej szczegółowo

ISTNIENIE BOGA JAKO POSTULAT CZYSTEGOROZUMU PRAKTYCZNEGO

ISTNIENIE BOGA JAKO POSTULAT CZYSTEGOROZUMU PRAKTYCZNEGO IMMANUEL KANT (1724 1804) Charakterystyka jego życia wydaje się nadzwyczaj stateczna urodził się, żył i umarł w Królewcu. Wiódł życie jednostajne i monotonne, z dala od wielkich ośrodków naukowych, ale

Bardziej szczegółowo

COŚ TY ATENOM ZROBIŁ SOKRATESIE. Paweł Bortkiewicz

COŚ TY ATENOM ZROBIŁ SOKRATESIE. Paweł Bortkiewicz COŚ TY ATENOM ZROBIŁ SOKRATESIE Paweł Bortkiewicz bortpa@amu.edu.pl Coś ty Atenom zrobił, Sokratesie, Że ci ze złota statuę lud niesie, Otruwszy pierwej... REWOLUCJA SOKRATEJSKA uwydatnienie sprzeczności

Bardziej szczegółowo

Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu.

Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2013 KOD UZUPEŁNIA ZDAJĄCY PESEL Miejsce na naklejkę z kodem EGZAMIN MATURALNY Z FILOZOFII POZIOM ROZSZERZONY

Bardziej szczegółowo

ETYKA W POSZUKIWANIU WOLNOSCI. Daria Chodaczek Ie

ETYKA W POSZUKIWANIU WOLNOSCI. Daria Chodaczek Ie ETYKA W POSZUKIWANIU WOLNOSCI Daria Chodaczek Ie NAJWAŻNIEJSZE PYTANIA Czym jest i na czym polega wolność? Czy jest to wartość absolutna? Czy jest to brak ograniczeń? Czy polega na tym, że człowiek robi

Bardziej szczegółowo

MODUŁY TEMATYCZNE. A. Wprowadzenie do etyki

MODUŁY TEMATYCZNE. A. Wprowadzenie do etyki Program zajęć etyki dla gimnazjum na ro szkolny2014/15 Etyka dla szkół ponadgimnazjalnych. Autor: Paweł Kołodziński, MEN 408/2011 Nauczyciel : Bernadeta Obrębowska są podzielone wg modułów tematycznych.

Bardziej szczegółowo

Prof. Bolesław Rok Centrum Etyki Biznesu i Innowacji Społecznych ALK

Prof. Bolesław Rok Centrum Etyki Biznesu i Innowacji Społecznych ALK O słusznych lecz rzadkich aktach heroizmu moralnego w obliczu powszechnej polskiej nieodpowiedzialności. Czyli dlaczego zasady etyki w biznesie pozostają u nas na poziomie deklaracji? Prof. Bolesław Rok

Bardziej szczegółowo

Filozofia, ISE, Wykład X - Filozofia średniowieczna.

Filozofia, ISE, Wykład X - Filozofia średniowieczna. Filozofia, ISE, Wykład X - Filozofia średniowieczna. 2011-10-01 Plan wykładu 1 Filozofia średniowieczna a starożytna 2 3 Ogólna charakterystyka filozofii średniowiecznej Ogólna charakterystyka filozofii

Bardziej szczegółowo

Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu.

Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2013 KOD UZUPEŁNIA ZDAJĄCY PESEL Miejsce na naklejkę z kodem EGZAMIN MATURALNY Z FILOZOFII POZIOM ROZSZERZONY

Bardziej szczegółowo

Co to jest oświecenie? Wprowadzenie do epoki

Co to jest oświecenie? Wprowadzenie do epoki Co to jest oświecenie? Wprowadzenie do epoki Nazwa epoki Oświecenie wg I. Kanta to wyjście człowieka z niepełnoletności, w którą popadł z własnej winy", przy czym niepełnoletność rozumiał jako "niezdolność

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wykaz skrótów... XI Wykaz podstawowej literatury... XV Przedmowa... XVII

SPIS TREŚCI. Wykaz skrótów... XI Wykaz podstawowej literatury... XV Przedmowa... XVII SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... XI Wykaz podstawowej literatury... XV Przedmowa... XVII CZĘŚĆ I. Prawo jako przedmiot nauk prawnych Rozdział I. Podstawowe koncepcje prawa... 3 1. Koncepcje prawnonaturalne...

Bardziej szczegółowo

Uczucie moralne w filozofii transcendentalnej Immanuela Kanta

Uczucie moralne w filozofii transcendentalnej Immanuela Kanta Jakub Ruks Uczucie moralne w filozofii transcendentalnej Immanuela Kanta 1. Zakres tematyki W filozofii Immanuela Kanta można odnaleźć wiele fragmentów poświęconych zagadnieniu uczuć. Rozważania dotyczące

Bardziej szczegółowo

O co chodzi w etyce?

O co chodzi w etyce? Człowiek w kulturze, 4 5 Jarosław Paszyński O co chodzi w etyce? Na temat moralności i etyki ostatnio wiele się mówi i publikuje. Nic dziwnego, moralność bowiem stanowi dziedzinę, która dotyczy każdego

Bardziej szczegółowo

Wartość jest przedmiotem złożonym z materii i formy. Jej formą jest wartościowość, materią jest konkretna treść danej wartości.

Wartość jest przedmiotem złożonym z materii i formy. Jej formą jest wartościowość, materią jest konkretna treść danej wartości. Wartość jest przedmiotem złożonym z materii i formy. Jej formą jest wartościowość, materią jest konkretna treść danej wartości. N. Hartmann: Materia jest tylko tworem treściowym, który posiada wartościowość.

Bardziej szczegółowo

Filozofia moralności Immanuela Kanta w świetle teorii językoznawstwa kognitywnego

Filozofia moralności Immanuela Kanta w świetle teorii językoznawstwa kognitywnego Lingua ac Communitas ISSN 1230-3143 Vol. 21 2011 121-132 Magdalena Gierszewska Filozofia moralności Immanuela Kanta w świetle teorii językoznawstwa kognitywnego Kognitywne rozważania od dłuższego już czasu

Bardziej szczegółowo

Immanuel Kant ( )

Immanuel Kant ( ) Immanuel Kant (1724-1804) Filozof z Królewca, jeden z najwybitniejszych myślicieli wszechczasów Duchowy ojciec Unii Europejskiej (w traktacie O wiecznym pokoju wprowadza pojęcie pokój jako podstawowy termin

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚ CI KSIĘGA PIERWSZA

SPIS TREŚ CI KSIĘGA PIERWSZA SPIS TREŚ CI Wprowadzenie... 5 Przedmowa Rufina... 45 KSIĘGA PIERWSZA Przedmowa... 51 ROZDZIAŁ I. O Bogu... 58 (1 3. Bóg Istota niecielesna. 4 7. Bóg jest duchem. 8 9. Bóg jest niepodzielny.) Fragmenty

Bardziej szczegółowo

Przewodnik. Do egzaminu z Filozofii Człowieka. Kierunek Filozofia semestr III. opracował Artur Andrzejuk (na prawach maszynopisu)

Przewodnik. Do egzaminu z Filozofii Człowieka. Kierunek Filozofia semestr III. opracował Artur Andrzejuk (na prawach maszynopisu) Przewodnik Do egzaminu z Filozofii Człowieka Kierunek Filozofia semestr III opracował Artur Andrzejuk (na prawach maszynopisu) Katedra Historii Filozofii Starożytnej i Średniowiecznej Warszawa 2004 Treści

Bardziej szczegółowo

dr Anna Mazur Wyższa Szkoła Promocji Intuicja a systemy przekonań

dr Anna Mazur Wyższa Szkoła Promocji Intuicja a systemy przekonań dr Anna Mazur Wyższa Szkoła Promocji Intuicja a systemy przekonań Systemy przekonań Dlaczego mądrzy ludzie podejmują głupie decyzje? Odpowiedzialne są nasze przekonania. Przekonania, które składają się

Bardziej szczegółowo

Wstęp. Cele kształcenia

Wstęp. Cele kształcenia Paweł Kołodziński Etyka Wstęp Przedmiot etyka jest nieobowiązkowy. Można go wybrać zarówno zamiast religii, jak i równolegle z religią (patrz Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia

Bardziej szczegółowo

CZYM DLA CIEBIE JEST SUKCES DZIECKA?

CZYM DLA CIEBIE JEST SUKCES DZIECKA? Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy WYCHOWANIE DO SUKCESU Joanna Banaś Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania 17 pażdziernika 2013 r. CZYM DLA CIEBIE JEST SUKCES DZIECKA? 1 SUKCES Wykiełkować może tylko

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Nauczanie wartości. Czym są wartości? Czy można nauczyć dziecko praktykować wartości? Dlaczego trzeba i jak uczyć wartości moralnych? Dwanaście najważniejszych wartości w praktyce. Prowadzący: mgr Małgorzata

Bardziej szczegółowo

Kazanie św. Jana Vianneya o zbawieniu

Kazanie św. Jana Vianneya o zbawieniu Kazanie św. Jana Vianneya o zbawieniu Kazanie o zbawieniu zachowało się dzięki o. Alfredowi Monninowi SJ, który był naocznym świadkiem pracy duszpasterskiej św. Jana Vianneya i skrupulatnie notował, a

Bardziej szczegółowo

Krytyka czystego rozumu obejmuje teorię poznania, druga etykę, trzecia estetykę oraz filozofię świata organicznego.

Krytyka czystego rozumu obejmuje teorię poznania, druga etykę, trzecia estetykę oraz filozofię świata organicznego. Immanuel Kant opracowanie na postawie W. Tatarkiewicza, Historia filozofii, t II. 1724-1804. Urodził się w Królewcu i w Królewcu przeżył i zakończył życie. W pracy konkursowej z 1764 roku przeprowadził

Bardziej szczegółowo

Recenzja książki Moral Machines. Teaching Robots Right from Wrong

Recenzja książki Moral Machines. Teaching Robots Right from Wrong Avant. The Journal of the Philosophical-Interdisciplinary Vanguard Volume II, Number 1/2011 www.avant.edu.pl Recenzja książki Moral Machines. Teaching Robots Right from Wrong Autorzy: Wendell Wallach,

Bardziej szczegółowo