Indywidualizacja farmakoterapii farmakogenetyka

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Indywidualizacja farmakoterapii farmakogenetyka"

Transkrypt

1 FARMAKOGENETYKA Indywidualizacja farmakoterapii farmakogenetyka Prof. UM dr hab. Przemysław Mikołajczak Katedra i Zakład Farmakologii Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu Zależność między wrodzoną zmiennością genetyczną, a reakcją na lek. Efekt stosowania lęków w zdefiniowanych grupach: większe korzyści mniejsze prawdopodobieństwo wystąpienia niepożądanych efektów działania leków (ADR) odpowiedni lek dla odpowiedniego pacjenta 1 4 terapia choroba Cele Indywidualizacji Terapii (Personalized Medicine) tradycyjne składniki żywności nowe niepożądane działania leków interakcje Odpowiedni Lek W odpowiedniej dawce We właściwym wskazaniu Dla konkretnego pacjenta W odpowiednim momencie. polimorfizm DNA 2 5 Courtesy Felix W. Frueh FARMAKOGENETYKA FARMAKOGENETYKA powody gałąź genetyki zajmująca się genetycznie zdeterminowanymi różnicami w odpowiedzi na stosowanie leków u zwierząt i ludzi. Termin pochodzi od słów farmakologia i genetyka. Zmiany w podejściu do opieki zdrowotnej Indywidualne podejście do pacjenta Zwiększenie wymogów bezpieczeństwa nowych terapii Wzrost możliwości zastosowania w praktyce klinicznej Wzrost oczekiwań ze strony organizacji takich jak: DH. Nuffield, EMEA, FDA Zaawansowanie technologiczne Manipulacje na DNA, robotyka, miniaturyzacja, Genetyczne mapy i markery Human Genome Project Single Nucleotide Polymorphism (SNP) profiles 3 6 1

2 Farmakokenetyka vs. famakogenomika Dwa podobne terminy używane w przypadku rozważań dotyczących reakcji organizmu na lek oraz czynników genetycznych. farmakogenetykaodnosi się głównie do genetyki i zmienności genetycznej, która może być źródłem reakcji na lek farmakogenomikapowiązania efektu fenotypowego ze zmiennością genetyczną farmakogenomikaodnosi się do genetycznego wpływu na farmakodynamikę. farmakogenomikadotyczy fenotypowej ekspresji zmian genetycznych, podczas gdy farmakogenetyka identyfikuje te polimorficzne zmiany. 7 Identyfikacja potencjalnych miejsc zmienności FARMAKOGENETYKA transporter leku FARMAKOKINETYKA enzymy receptory metabolizujące przekaźnictwo sygnału transduction FARMAKODYNAMIKA EFEKT 10 Farmakogenetyka versus Farmakogenomika Farmakogenetyka Zmienność genetyczna jako wyjaśnienie różnej odpowiedzi na działanie leku Farmakogenomika Celem jest znalezienie nowych sposobów leczenia (stosowania leków) przy określonej zmienności genetycznej. 8 Enzymopatie genetyczne, będące przejawem polimorfizmu, charakteryzują się: zmniejszeniem aktywności lub brakiem enzymów metabolizujących np. transferazy glukuronowej, Nacetylotransferazy, dehydrogenazy glukozo6fosforanowej, cytochromu P 450, a szczególnie jego izoenzymów: np. CYP2C, CYP2D6, syntetazy glutationu. Szczególnym przypadkiem enzymopatii genetycznejjest występowanie enzymów nietypowych np. pseudohydrolazy acetylocholinowej osocza. 11 Mechanizmy dziedziczenia genetycznej zmienności Polimorfizmy pojedynczego nukleotydu (Single nucleotide polymorphisms SNPs): Delecja Duplikacja Insercja (interkalacja) zmienna liczba tandemowych powtórzeń (variable number of tandem repeats VNTR) 9 Dobrze rozpoznanymi układami metabolicznymi związanymi z polimorfizmem są: układ sparteina/debryzochina dla reakcji utleniania (CYP2D6) dotyczący zmian szybkości metabolizmu takich leków jak fenformina, imipramina, metoprolol i inne β blokery, układ metaboliczny związany z Nacetylacją (NAT2) odpowiedzialny za metabolizm izoniazydu, kofeiny, nitrazepamu, prokainamiduczy sulfasalazyny. 12 2

3 Przejawem tego jest rozróżnieniew populacji generalnej pewnego odsetka ludzi: wolniej(poor metabolizers) lub szybciejmetabolizujących (Ultrarapid metabolizers), Skutki występowania w populacji Europejskiej braku genu lub występowania podwojonych kopii dla CYP 2D6 związanych z metabolizmem leków u których w wyniku tych różnic obserwuje się odmienną odpowiedź na lek. Odmienność reakcji na podanie tej samej dawki kodeiny obserwuje się u ludzi rasy negroidalnej, u których działa ona silniej przeciwbólowo w porównaniu do rasy białej (jest to związane z szybszymprzekształceniem kodeinyw morfinę). PMs słabi metabolizerzy (poor metabolizers), brak aktywności enzymu (brak genu?) UMs bardzo szybcy metabolizerzy (ultrarapid metabolizers), posiadający podwojoną lub 13 zwielokrotnioną aktywność genu (dwie kopie genu) dla CYP 2D6. 16 IngelmanSundberg M. TiPS, 25, , 2004 Względna istotność polimorfizmu enzymów ludzkiego cytochromu P450 związanego z metabolizmem leków (wg IngelmanSundberg M. TiPS, 25, , 2004) Enzym Udział w metabolizmie leków [%] Substraty Główne odmiany alleli Efekty kliniczne związane z polimorfizmem Znaczenie polimorfizmu CYP1A2 5, zw. kancerogenne CYP1A2*1K zmniejszona aktywność enzymu CYP2A6 2 nikotyna,, zw. kancerogenne CYP2A6*4, CYP2A6*9 zmieniony metabolizm nikotyny CYP2B6 24 ważne w metabolizmie leków przeciwnowotworowych CYP2C8 CYP2C CYP28*3 CYP2C9*2 CYP2C9*3 zmieniony metabolizm taxolu konieczność zmiany dawkowania (zależne od rodzaju genotypu) CYP2C19 5 CYP2C19*2, CYP2C19*3 konieczność zmiany dawkowania (zależne od rodzaju genotypu) CYP2D CYP2D6*2XN CYP2D6*4 CYP2D6*10 CYP2D6*17 CYP2D6*41 brak odpowiedzi na lek (gł. CYP2D6*2XN) konieczność zmiany dawkowania (zależne od rodzaju genotypu) pozostałe warianty DPYD dehydrogenaza dihydropirymidynowa; GSTs Stransferazy glutationowe NATs Nacetylotrasnsferazy; STs sulfonylotransferazy TPMT metylotransferaza tiopurynowa; UGTs transferazy kwasu urydynodifosfoglukuronowego 14 CYP2E1 CYP3A4 CYP3A <1 zw. kancerogenne, rozpuszczalniki, etanol,, zw. kancerogenne rzadkie CYP3A5*3 brak jednoznacznych wyników badań brak jednoznacznych wyników badań brak jednoznacznych wyników badań 17 Demetylacja Kodeiny CYP2D6 H 3 CO O CYP2D6 HO O N CH H 3 H N CH H 3 H HO HO Kodeina Morfina 15 CYP1A2 CYP2C9 CYP2D6 CYP2E1 CYP3A4 Przykłady udziału poszczególnych izoenzymów cytochromu P450 w metabolizmie leków Izoenzym cytochromu 450 CYP2C19 Lek (substrat) amitryptylina, imipramina, klomipramina, klozapina, kofeina, olanzapina, paracetamol, propranolol, teofylina amitryptylina, diklofenak, fenytoina, fluwastatyna, ibuprofen, imipramina, naproksen, piroksykam, tolbutamid, warfaryna, zafirlukast, amitryptylina, citalpram, diazepam, fentytoina, imipramina, klomipramina, lanzoprazol, moklobemid, omeprazol, propranolol amitryptylina, dezipramina, dekstrometorfan, flekainid, fluoksetyna, haloperidol, hydrokodon, imipramina, kaptopryl, klomipramina, klozapina, kodeina, metoprolol, ondansetron, oksykodon, paroksetyna, perfenazyna, propoksyfen, propranolol, riperidon, ritonawir, sertralina, tiorydazyna, timolol, tramadol, wenlafaksyna etanol, izoniazyd, kofeina, paracetamol, teofylina alprazolam, amiodaron, amitryptylina, chinidyna, cizapryd, diazepam, diltiazem, erytromycyna, etynyloestradiol, felodypina, fenytoina, glikokortykosteroidy, imipramina, karbamzepina, klomipramina, klozapina, kodeina, lidokaina, midazolam, nifedypina, paracetamol, pimozyd, propafenon, ritonawir, sertralina, simwastatyna, tamoksyfen, terfenadyna, werapamil, warfaryna 18 3

4 Polymorphic Cytochrome P450s Dlaczego należy określać poziom terapeutyczny warfaryny? is Critical 2006 American Medical Association. All rights reserved European Atrial Fibrillation Trial Study Group, N Engl J Med 1995;333:510. Działanie warfaryny związane z jej stężeniem zależy od dwóch enzymów CYP2C9 & VKORC1 20 VKORC1 gen który koduje reduktazę epoksydu witaminy K PCA aktywność prozakrzepowa płytek; PT czas protrombinowy INR międzynarodowy współczynnik znormalizowany 23 Recommendowanadawkaprzeciwdepresantów (jako % dawki standardowej) bazując na aktywności CYP2D6 Lek Typowa dawka [mg/24 h] EM [%] IM [%] PM [%] Amitryptylina Imipramina Nortryptylina Paroksetyna Wenlafaksyna Proponowana dawka warfaryny (mg/day) Based on Genotypes EM intensywni metabolizerzy, IM pośredni (przeciętni) metabolizerzy, PM wolno metabolizujący

5 Częstotliwość występowania alleli VKORC1 in Various Populations Polimorfizm działania enzymów wpływających na procesy zachodzące podczas II fazy metabolizmu leków Aktywość Nacetylotransferaz NAT1 i NAT2 (wolno i szybko zachodząca acetylacja). Typowe metabolizowane poprzez reakcję acetylacjinp. izoniazyd, prokainamidczy hydralazyna. Wolni metabolizerzy dla tej reakcji (Slow acetylators) wykazują większoneryzyko powstawania odpowiedzi niepożądanej i toksycznej na lek związane z podwyższeniem poziomów leków. Sconce et al. Blood 2005, Yuan et al. Human MolGenetics 2005, Schellemanet al. ClinPharmacolTher2007, Montes et al Br J Haemat Inny lek przeciwzakrzepowy Clopidogrel(Plavix) i allele CYP2C19 Acetylacja izoniazydu Analiza genetycznapozwala (dla warfaryny) Szybciej osiągnąć dawkę terapeutyczną. Odnosi się do 7075% pacjentów. Zredukować od 4,500 do 22,000 poważnych powikłań rocznie (dane FDA). Test genetyczny obecnie wymagany przez FDA (USA)

6 Wskazania i objawy uboczne leków metabolizowanych przez NAcetyltransferazy CHOROBY CYWILIZACYJNE ZWIAZANE Z PROFILEM GENETYCZNYM, choroby naczyń wieńcowych nadciśnienie nowotwory cukrzyca otyłość osteoporoza alkoholizm TPMT tiopurynowa Smetylotransferaza TPMT katalizuje reakcję Smetylacji leków 6tiopurynowych [6Mercaptopurine], stosowanych w leczeniu chorób autoimmunizacyjnych, białaczek oraz przy transplantacjach organów. Przykłady polimorfizmu leków wpływających na działanie leków Drug Response zmutowane allele: TPMT *2, *3A, *3B, *3C Pacjenci ze słabą lub średnia aktywnością TPMT mogą przyjmować tylkood 1/10 do 1/2 przeciętnie stosowanej dawki 6MP. genotypowanie: Zapobieganie przedawkowaniu, działaniom toksycznym, ADR, interakcjom, właściwe dawkowanie Polimorfizm MDR1 Pglikproteina(Pgp) należąca do rodziny białek posiadających kasetę wiążącą ATP. Pgpznajduje się np. na wierzchołkowej stronieśródbłonkanaczyń włosowatychwspółtworzącychbarierę krewmózg, w enterocytachrąbka szczoteczkowego jelit, po wierzchołkowej stronie hepatocytów Warianty MDR1 ponad 20 mutacji Znaczenie farmakokinetyka i farmakodynamika leków MULTIDRUG RESISTANCE [MDR] oporność wielolekowa Przyszłość przewidywanie doboru 33 właściwego leku Leki celowane terapia celowana? Niektóre są tylko efektywne u pewnej specyficznej subpopulacji (responders). Wczesna identyfikacja respondentów ma znamienne znaczenie w osiąganiu sukcesu terapeutycznego (farmakoterapeytycznego) Leczenie tymi lekami osób nie będących respondentami prowadzi do powstawania działań niepożądanych bez spodziewanej odpowiedzi terapeutycznej. PersonalizowanaMedycyna(indywidualizacja terapii) pozwala zidentyfikować grupę docelową (responders). Przykłady takich terapii już istnieją. 36 6

7 Trastuzumab (Herceptin) W normalnych komórkach piersi gen Her2 (human epidermal growth factor 2 ludzki nabłonkowy czynnik wzrostu) wykazuje normalną ekspresję. W niektórych typach nowotworu piersi gen ten wykazuje nadeskpresję (pacjent HER2 dodatni) ok. 2030% pacjentów Trastuzumab jest przeciwciałem, które blokuje ten receptor i w ten sposób zapobiegadalszemu rozrostowi nowotworu. 37 Potencjalneczynniki wpływające na zmienność odpowiedzi farmakoterapeutycznej Wiek, masa, stopień otyłości Status żywieniowy Czynność nerek Czynność wątroby Podstawy patofizjologiczne choroby Zaawansowanie choroby Interakcje leków Choroby współistniejące Czynniki środowiskowe (klimatm, specyficzna dieta) Zmienność genetyczna (m.in. polimorfizm) geneticmakeup (układ alleli) 40 Personalized Drugs Leki celowane FARMAKOGENETYKA W PRAKTYCE KLINICZNEJ Herceptin (nowotwór piersi, cel: Her2/neu) Erbitux (nowotwór jelita grubego i odbytu, cel: EGFR) Tarceva (nowotwór płuc, cel: EGFR) Strattera (ADHD, metabolizm: CYP2D6) 6MP (białaczka, metabolizm: TPMT) Itd.. lista leków rośnie szybko... Jednakże, wprowadzenie farmakogenetykido praktyki klinicznej stanowi jak dotąd duże wyzwanie i wymaga implementacji badania profilu genetycznego do rutynowego postępowania klinicznego, co stanowi jak dotąd duże wyzwanie stąd postęp w takich 38 działaniach jest jak na razie niewielki. 41 Badania podstawo we Obecnie Obecny status farmakogenetyki Badania kliniczne Zdrowi ochotnicy Wstępnie rekomendowane dawkowanie Prospektywne badania kliniczne Pacjenci Pozytywna odpowiedź Brak odpowiedzi Przyszłość Rutynowe postępowanie Postępowanie specyficzne celowane Każdy człowiek ma wiele polimorfizmów pojedynczego nukleotydu, co sprawia, że stanowi unikalny układ genetyczny kreując jedyny w swoim rodzaju profil genetyczny. Te polimorfizmy prowadzą do różnego typu aktywności poszczególnych genów wpływając ostatecznie na osobniczą odpowiedź na działanie leku

8 Wskazania FDA do przeprowadzania testów genetycznych for Certain Therapies Dziękuję Roche Chip do oznaczania aktywności CytochromuP450Geny: CYPC19 and CYP2D6 Xieand Frueh, Pharmacogenomics steps toward Personalized Medicine, Personalized Medicine 2005, 2, Zmienność odpowiedzi na leczenie Zastosowanie molekularnych wskaźników do wspomagania decyzji terapeutycznych 45 8

Leki przeciwdrgawkowe (przeciwepileptyczne)

Leki przeciwdrgawkowe (przeciwepileptyczne) Leki przeciwdrgawkowe (przeciwepileptyczne) Prof. UM dr hab. Przemysław Mikołajczak Katedra i Zakład Farmakologii Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu 1 Etiologia padaczki (powstawania

Bardziej szczegółowo

Aneks II. Wnioski naukowe i podstawy cofnięcia lub zmiany warunków dopuszczenia do obrotu i szczegółowe objaśnienie różnic względem zaleceń PRAC

Aneks II. Wnioski naukowe i podstawy cofnięcia lub zmiany warunków dopuszczenia do obrotu i szczegółowe objaśnienie różnic względem zaleceń PRAC Aneks II Wnioski naukowe i podstawy cofnięcia lub zmiany warunków dopuszczenia do obrotu i szczegółowe objaśnienie różnic względem zaleceń PRAC 70 Wnioski naukowe CMDh rozpatrzył poniższe zalecenia PRAC

Bardziej szczegółowo

Monitorowanie niepożądanych działań leków

Monitorowanie niepożądanych działań leków Monitorowanie niepożądanych działań leków Anna Wiela-Hojeńska Katedra i Zakład Farmakologii Klinicznej Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu Niepożądane działanie leku (ndl) Adverse Drug Reaction (ADR) (definicja

Bardziej szczegółowo

Studium Kształcenia Podyplomowego Wydziału Farmaceutycznego CM UJ 30-688 Kraków ul. Medyczna 9

Studium Kształcenia Podyplomowego Wydziału Farmaceutycznego CM UJ 30-688 Kraków ul. Medyczna 9 Studium Kształcenia Podyplomowego Wydziału Farmaceutycznego CM UJ 30-688 Kraków ul. Medyczna 9 Lista kursów organizowanych w roku 2007 w ramach kształcenia ciągłego farmaceutów UWAGA!! NOWY KURS! (WSZYSTKIE

Bardziej szczegółowo

Anestezjologia Ratownictwo Nauka Praktyka / Anaesthesiology Rescue Medicine Science Practice

Anestezjologia Ratownictwo Nauka Praktyka / Anaesthesiology Rescue Medicine Science Practice 94 Anestezjologia i Ratownictwo 2013; 7: 94-99 ARTYKUŁ POGLĄDOWY/REVIEW PAPER Otrzymano/Submitted: 04.02.2013 Poprawiono/Corrected: 25.02.2013 Zaakceptowano/Accepted: 26.02.2013 Akademia Medycyny Niekorzystne

Bardziej szczegółowo

Konferencja SAMOLECZENIE A EDUKACJA ZDROWOTNA, POLITYKA ZDROWOTNA, ETYKA Kraków, 20.04.2009 r.

Konferencja SAMOLECZENIE A EDUKACJA ZDROWOTNA, POLITYKA ZDROWOTNA, ETYKA Kraków, 20.04.2009 r. Piotr Burda Biuro In formacji T oksykologicznej Szpital Praski Warszawa Konferencja SAMOLECZENIE A EDUKACJA ZDROWOTNA, POLITYKA ZDROWOTNA, ETYKA Kraków, 20.04.2009 r. - Obejmuje stosowanie przez pacjenta

Bardziej szczegółowo

KLASYFIKACJA PROBLEMÓW LEKOWYCH (PCNE)

KLASYFIKACJA PROBLEMÓW LEKOWYCH (PCNE) KLASYFIKACJA PROBLEMÓW LEKOWYCH (PCNE) Pharmaceutical Care Network Europe 6 kategorii problemów lekowych 6 kategorii przyczyn problemów lekowych 4 kategorie możliwych interwencji 3 kategorie wyników działań

Bardziej szczegółowo

Podstawy genetyki człowieka. Cechy wieloczynnikowe

Podstawy genetyki człowieka. Cechy wieloczynnikowe Podstawy genetyki człowieka Cechy wieloczynnikowe Dziedziczenie Mendlowskie - jeden gen = jedna cecha np. allele jednego genu decydują o barwie kwiatów groszku Bardziej złożone - interakcje kilku genów

Bardziej szczegółowo

LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20)

LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 511 Poz. 42 Załącznik B.4. LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie zaawansowanego

Bardziej szczegółowo

Ocena ekspresji genu ABCG2 i białka oporności raka piersi (BCRP) jako potencjalnych czynników prognostycznych w raku jelita grubego

Ocena ekspresji genu ABCG2 i białka oporności raka piersi (BCRP) jako potencjalnych czynników prognostycznych w raku jelita grubego Aleksandra Sałagacka Ocena ekspresji genu ABCG2 i białka oporności raka piersi (BCRP) jako potencjalnych czynników prognostycznych w raku jelita grubego Pracownia Biologii Molekularnej i Farmakogenomiki

Bardziej szczegółowo

Skuteczna i bezpieczna farmakoterapia bólu

Skuteczna i bezpieczna farmakoterapia bólu Skuteczna i bezpieczna farmakoterapia bólu René Descartes (1662): Tractatus De Homine Dr med. Przemysław Niewiński Katedra i Zakład Farmakologii Klinicznej AM we Wrocławiu Dolnośląski Regionalny Ośrodek

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Nazwa przedmiotu/modułu. Farmakologia Kliniczna. Wydział Lekarski I. Nazwa kierunku studiów. Lekarski. Język przedmiotu

SYLABUS. Nazwa przedmiotu/modułu. Farmakologia Kliniczna. Wydział Lekarski I. Nazwa kierunku studiów. Lekarski. Język przedmiotu Nazwa przedmiotu/modułu Wydział Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Forma studiów Język przedmiotu Wydział Lekarski I Lekarski Jednolite magisterskie stacjonarne polski SYLABUS Farmakologia Kliniczna

Bardziej szczegółowo

Dr Jarosław Woroń NAJCZĘSTSZE INTERAKCJE LEKÓW W GERIATRII

Dr Jarosław Woroń NAJCZĘSTSZE INTERAKCJE LEKÓW W GERIATRII Dr Jarosław Woroń NAJCZĘSTSZE INTERAKCJE LEKÓW W GERIATRII Zakład Farmakologii Klinicznej Katedry Farmakologii CM UJ Kraków Uniwersytecki Ośrodek Monitorowania i Badania Niepożądanych Działań Leków TYPOWE

Bardziej szczegółowo

Odrębność pregabaliny w farmakoterapii wybranych zaburzeń psychicznych

Odrębność pregabaliny w farmakoterapii wybranych zaburzeń psychicznych Odrębność pregabaliny w farmakoterapii wybranych zaburzeń psychicznych Wiesław Jerzy Cubała Klinika Psychiatrii Dorosłych GUMed SAPL.GPGAZ.16.06.0727 Katowice 2016 Plan prezentacji Pregabalina zaburzenie

Bardziej szczegółowo

Czym jest medycyna personalizowana w kontekście wyzwań nowoczesnej onkologii?

Czym jest medycyna personalizowana w kontekście wyzwań nowoczesnej onkologii? Czym jest medycyna personalizowana w kontekście wyzwań nowoczesnej onkologii? Wykorzystanie nowych technik molekularnych w badaniach nad genetycznymi i epigenetycznymi mechanizmami transformacji nowotworowej

Bardziej szczegółowo

Farmakologia nauka o interakcjach pomiędzy substancjami chemicznymi a żywymi organizmami.

Farmakologia nauka o interakcjach pomiędzy substancjami chemicznymi a żywymi organizmami. Farmakologia nauka o interakcjach pomiędzy substancjami chemicznymi a żywymi organizmami. Każda substancja chemiczna oddziałująca na organizmy żywe może być zdefiniowana jako środek farmakologiczny (ang.

Bardziej szczegółowo

Kiedy lekarz powinien decydować o wyborze terapii oraz klinicznej ocenie korzyści do ryzyka stosowania leków biologicznych lub biopodobnych?

Kiedy lekarz powinien decydować o wyborze terapii oraz klinicznej ocenie korzyści do ryzyka stosowania leków biologicznych lub biopodobnych? Kiedy lekarz powinien decydować o wyborze terapii oraz klinicznej ocenie korzyści do ryzyka stosowania leków biologicznych lub biopodobnych? prof. dr hab. med.. Piotr Fiedor Warszawski Uniwersytet Medyczny

Bardziej szczegółowo

Materiał i metody. Wyniki

Materiał i metody. Wyniki Abstract in Polish Wprowadzenie Selen jest pierwiastkiem śladowym niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Selen jest wbudowywany do białek w postaci selenocysteiny tworząc selenobiałka (selenoproteiny).

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną hydroksyzynę.

Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną hydroksyzynę. Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną hydroksyzynę. Aneks III Poprawki do odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla pacjenta

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Przyczyny nadciśnienia tętniczego Bogdan Wyrzykowski... 13

Spis treści. 1. Przyczyny nadciśnienia tętniczego Bogdan Wyrzykowski... 13 Spis treści 1. Przyczyny nadciśnienia tętniczego Bogdan Wyrzykowski........ 13 Genetyczne uwarunkowania pierwotnego nadciśnienia tętniczego..... 14 Nadciśnienie monogeniczne..................................

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 269 15678 Poz. 1593 1593 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Zmienność populacji człowieka. Polimorfizmy i asocjacje

Zmienność populacji człowieka. Polimorfizmy i asocjacje Zmienność populacji człowieka Polimorfizmy i asocjacje Prezentacja } http://wiki.biol.uw.edu.pl/ 2 MONOGENOWE CZYNNIKI GENETYCZNE DZIEDZICZENIE MENDLOWSKIE NIEPEŁNA PENETRACJA GENU DZIEDZICZENIE WIELOCZYNNIKOWE

Bardziej szczegółowo

wykład dla studentów II roku biotechnologii Andrzej Wierzbicki

wykład dla studentów II roku biotechnologii Andrzej Wierzbicki Genetyka ogólna wykład dla studentów II roku biotechnologii Andrzej Wierzbicki Uniwersytet Warszawski Wydział Biologii andw@ibb.waw.pl http://arete.ibb.waw.pl/private/genetyka/ Choroby genetyczne o złożonym

Bardziej szczegółowo

LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB

LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB REUMATYCZNYCH U PACJENTÓW 65+ Włodzimierz Samborski Katedra Reumatologii i Rehabilitacji Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB REUMATYCZNYCH

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Pantoprazole Genoptim, 40 mg, tabletki dojelitowe

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Pantoprazole Genoptim, 40 mg, tabletki dojelitowe CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Pantoprazole Genoptim, 40 mg, tabletki dojelitowe 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Każda tabletka dojelitowa zawiera 45,1 mg pantoprazolu

Bardziej szczegółowo

CIBA-GEIGY Sintrom 4

CIBA-GEIGY Sintrom 4 CIBA-GEIGY Sintrom 4 Sintrom 4 Substancja czynna: 3-[a-(4-nitrofenylo-)-0- -acetyloetylo]-4-hydroksykumaryna /=acenocoumarol/. Tabletki 4 mg. Sintrom działa szybko i jest wydalany w krótkim okresie czasu.

Bardziej szczegółowo

Cytyzyna ostatnie ważne osiągnięcie nauki polskiej

Cytyzyna ostatnie ważne osiągnięcie nauki polskiej Cytyzyna ostatnie ważne osiągnięcie nauki polskiej Dorota Lewandowska dr n. med. Obecnie dostępne formy pomocy palącym Farmakologiczne NTZ guma plastry pastylki pastylki podjęzykowe Bupropion (Zyban) Wareniklina

Bardziej szczegółowo

ANEKS I CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

ANEKS I CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO ANEKS I CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1 Niniejszy produkt leczniczy będzie dodatkowo monitorowany. Umożliwi to szybkie zidentyfikowanie nowych informacji o bezpieczeństwie. Osoby należące do fachowego

Bardziej szczegółowo

INTERPRETACJA WYNIKÓW BADAŃ MOLEKULARNYCH W CHOROBIE HUNTINGTONA

INTERPRETACJA WYNIKÓW BADAŃ MOLEKULARNYCH W CHOROBIE HUNTINGTONA XX Międzynarodowa konferencja Polskie Stowarzyszenie Choroby Huntingtona Warszawa, 17-18- 19 kwietnia 2015 r. Metody badań i leczenie choroby Huntingtona - aktualności INTERPRETACJA WYNIKÓW BADAŃ MOLEKULARNYCH

Bardziej szczegółowo

Summary of Product. Poland

Summary of Product. Poland Summary of Product Characteristics Poland ANEKS I CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Diacomit 250 mg kapsułki, twarde 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Każda kapsułka zawiera

Bardziej szczegółowo

Genetyczne uwarunkowania wrażliwości na leki, czynniki toksyczne i rakotwórcze

Genetyczne uwarunkowania wrażliwości na leki, czynniki toksyczne i rakotwórcze Genetyczne uwarunkowania wrażliwości na leki, czynniki toksyczne i rakotwórcze Ekogenetyka Dział genetyki badający genetyczne zróżnicowanie wrażliwości na czynniki środowiskowe Klimat Pożywienie Czynniki

Bardziej szczegółowo

Wybrane zaburzenia lękowe. Tomasz Tafliński

Wybrane zaburzenia lękowe. Tomasz Tafliński Wybrane zaburzenia lękowe Tomasz Tafliński Cel prezentacji Przedstawienie najważniejszych objawów oraz rekomendacji klinicznych dotyczących rozpoznawania i leczenia: Uogólnionego zaburzenia lękowego (GAD)

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Rada Przejrzystości Stanowisko Rady Przejrzystości nr 182/2013 z dnia 9 września 2013 r. w sprawie oceny leku Iressa (gefitynib) we wskazaniu leczenie niedrobnokomórkowego

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA Załącznik nr 9 do Zarządzenia Rektora ATH Nr 514/2011/2012z dnia 14 grudnia 2011 r.. Druk DNiSS nr PK_IIIF OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA NAZWA PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA: Farmakologia Kod przedmiotu: 21 Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości

Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości Pulmonologia 2015, PAP, Warszawa, 26 maja 2015 1 Epidemiologia raka płuca w Polsce Pierwszy nowotwór w Polsce pod względem umieralności. Tendencja

Bardziej szczegółowo

Genetyka kliniczna nowe wyzwanie dla opieki pediatrycznej. Jacek J. Pietrzyk Klinika Chorób Dzieci Katedra Pediatrii Collegium Medicum UJ

Genetyka kliniczna nowe wyzwanie dla opieki pediatrycznej. Jacek J. Pietrzyk Klinika Chorób Dzieci Katedra Pediatrii Collegium Medicum UJ Genetyka kliniczna nowe wyzwanie dla opieki pediatrycznej Jacek J. Pietrzyk Klinika Chorób Dzieci Katedra Pediatrii Collegium Medicum UJ Kraków, czerwiec 2005 Genetyka kliniczna Kierunki rozwoju Choroby

Bardziej szczegółowo

w sprawie sposobu prowadzenia badań klinicznych z udziałem małoletnich

w sprawie sposobu prowadzenia badań klinicznych z udziałem małoletnich ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie sposobu prowadzenia badań klinicznych z udziałem małoletnich (Dz. U. z dnia 1 maja 2004 r.) Na podstawie art. 37h ust. 2 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Pantoprazol Beximco, 20 mg, tabletki dojelitowe 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Każda tabletka dojelitowa zawiera 20 mg pantoprazolu (w

Bardziej szczegółowo

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ Co to jest cholesterol? Nierozpuszczalna w wodzie substancja, która: jest składnikiem strukturalnym wszystkich błon komórkowych i śródkomórkowych wchodzi w

Bardziej szczegółowo

LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1)

LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1) Załącznik B.14. LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie przewlekłej białaczki szpikowej u dorosłych imatinibem 1.1 Kryteria kwalifikacji Świadczeniobiorcy

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Każda tabletka dojelitowa zawiera 20 mg pantoprazolu (w postaci pantoprazolu sodowego półtorawodnego).

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Każda tabletka dojelitowa zawiera 20 mg pantoprazolu (w postaci pantoprazolu sodowego półtorawodnego). CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Nolpaza 20 mg tabletki dojelitowe 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Każda tabletka dojelitowa zawiera 20 mg pantoprazolu (w postaci pantoprazolu

Bardziej szczegółowo

Medgenetix sp. z o.o.

Medgenetix sp. z o.o. Medgenetix sp. z o.o. Medycyna spersonalizowana medycyną przyszłości Jacek Wojciechowicz- Prezes Zarządu Agenda 1. Kilka słów o pomysłodawcach i dokonaniach 2. Przedmiot działalności 3. Innowacyjność 4.

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA WŁASNA PRODUKTU LECZNICZEGO Progastim, 20 mg, kapsułki dojelitowe 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI CZYNNYCH Jedna kapsułka dojelitowa leku Progastim

Bardziej szczegółowo

WYBRANE SKŁADNIKI POKARMOWE A GENY

WYBRANE SKŁADNIKI POKARMOWE A GENY WYBRANE SKŁADNIKI POKARMOWE A GENY d r i n ż. Magdalena Górnicka Zakład Oceny Żywienia Katedra Żywienia Człowieka WitaminyA, E i C oraz karotenoidy Selen Flawonoidy AKRYLOAMID Powstaje podczas przetwarzania

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO BIOPRAZOL, 20 mg, kapsułki twarde 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Jedna kapsułka twarda zawiera 20 mg omeprazolu (Omeprazolum). Substancja

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Rada Przejrzystości Stanowisko Rady Przejrzystości nr 5/2012 z dnia 27 lutego 2012 r. w zakresie zakwalifikowania/niezasadności zakwalifikowania leku Valdoxan (agomelatinum)

Bardziej szczegółowo

Metody badania polimorfizmu/mutacji DNA. Aleksandra Sałagacka Pracownia Diagnostyki Molekularnej i Farmakogenomiki Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Metody badania polimorfizmu/mutacji DNA. Aleksandra Sałagacka Pracownia Diagnostyki Molekularnej i Farmakogenomiki Uniwersytet Medyczny w Łodzi Metody badania polimorfizmu/mutacji DNA Aleksandra Sałagacka Pracownia Diagnostyki Molekularnej i Farmakogenomiki Uniwersytet Medyczny w Łodzi Mutacja Mutacja (łac. mutatio zmiana) - zmiana materialnego

Bardziej szczegółowo

Analiza mutacji p.d36n i p.n318s oraz polimorfizmu p.s474x genu lipazy lipoproteinowej u chorych z hipercholesterolemią rodzinną.

Analiza mutacji p.d36n i p.n318s oraz polimorfizmu p.s474x genu lipazy lipoproteinowej u chorych z hipercholesterolemią rodzinną. Analiza mutacji p.d36n i p.n318s oraz polimorfizmu p.s474x genu lipazy lipoproteinowej u chorych z hipercholesterolemią rodzinną. Monika śuk opiekun: prof. dr hab. n. med. Janusz Limon Katedra i Zakład

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 339 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 339 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 339 SECTIO D 5 Zakład Pielęgniarstwa Chirurgicznego WP i NoZ AM w Lublinie, p.o. kierownika Zakładu: Prof. dr hab. n.

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO IPP 20, 20 mg, tabletki dojelitowe 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Każda tabletka dojelitowa zawiera 20 mg pantoprazolu (Pantoprazolum)

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO IPP 40, 40 mg, tabletki dojelitowe 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Każda tabletka dojelitowa zawiera 40 mg pantoprazolu (Pantoprazolum)

Bardziej szczegółowo

Spis treści. śelazo... 46 Wapń i witamina D... 47 Cynk... 47

Spis treści. śelazo... 46 Wapń i witamina D... 47 Cynk... 47 Spis treści Przedmowa... 9 1. Ustalanie zapotrzebowania energetycznego w róŝnych stanach chorobowych (Danuta Gajewska)... 11 Wiadomości ogólne... 11 Całkowita przemiana materii... 12 Wprowadzenie... 12

Bardziej szczegółowo

Paweł Krawczyk. Finansowanie diagnostyki molekularnej w programach lekowych w Polsce problemy i możliwe rozwiązania

Paweł Krawczyk. Finansowanie diagnostyki molekularnej w programach lekowych w Polsce problemy i możliwe rozwiązania Finansowanie diagnostyki molekularnej w programach lekowych w Polsce problemy i możliwe rozwiązania Paweł Krawczyk Katedra i Klinika Pneumonologii, Onkologii i Alergologii Pracownia Immunologii i Genetyki

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Łódzki, Instytut Biochemii

Uniwersytet Łódzki, Instytut Biochemii Życie jest procesem chemicznym. Jego podstawą są dwa rodzaje cząsteczek kwasy nukleinowe, jako nośniki informacji oraz białka, które tę informację wyrażają w postaci struktury i funkcji komórek. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1959/press.html?print=1

Bardziej szczegółowo

Zmodyfikowane wg Kadowaki T in.: J Clin Invest. 2006;116(7):1784-92

Zmodyfikowane wg Kadowaki T in.: J Clin Invest. 2006;116(7):1784-92 Magdalena Szopa Związek pomiędzy polimorfizmami w genie adiponektyny a wybranymi wyznacznikami zespołu metabolicznego ROZPRAWA DOKTORSKA Promotor: Prof. zw. dr hab. med. Aldona Dembińska-Kieć Kierownik

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych www.aotm.gov.pl Rekomendacja nr 139/2014 z dnia 2 czerwca 2014 r. Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych w sprawie objęcia refundacją produktu leczniczego Giotrif,

Bardziej szczegółowo

Zasady stosowania leków psychotropowych w neurologii

Zasady stosowania leków psychotropowych w neurologii Zasady stosowania leków psychotropowych w neurologii 1 Zasady stosowania leków psychotropowych w neurologii Dr hab. n. med. Jan Jaracz Klinika Psychiatrii Uniwersytetu Medycznego, Poznaƒ Wst p Zaburzenia

Bardziej szczegółowo

Leczenie padaczki lekoopornej podstawy racjonalnej politerapii

Leczenie padaczki lekoopornej podstawy racjonalnej politerapii Leczenie padaczki lekoopornej podstawy racjonalnej politerapii Ewa Nagańska Klinika Neurologii i Epileptologii CMKP Przyczyny niepowodzenia stosowania monoterapii LPP Niewłaściwe rozpoznanie padaczki (rodzaju

Bardziej szczegółowo

Podstawy farmakokinetyki klinicznej. dr n.med. Monika Żurawska-Kliś

Podstawy farmakokinetyki klinicznej. dr n.med. Monika Żurawska-Kliś Podstawy farmakokinetyki klinicznej dr n.med. Monika Żurawska-Kliś FARMAKOLOGIA nauka o leku FARMAKOKINETYKA wpływ organizmu na lek FARMAKODYNAMIKA wpływ leku na organizm Procesy farmakokinetyczne UWALNIANIE

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Każda tabletka dojelitowa zawiera 40 mg pantoprazolu (w postaci pantoprazolu sodowego półtorawodnego).

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Każda tabletka dojelitowa zawiera 40 mg pantoprazolu (w postaci pantoprazolu sodowego półtorawodnego). CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Nolpaza 40 mg tabletki dojelitowe 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Każda tabletka dojelitowa zawiera 40 mg pantoprazolu (w postaci pantoprazolu

Bardziej szczegółowo

Zasady stosowania leków przeciwdepresyjnych w chorobach neurologicznych

Zasady stosowania leków przeciwdepresyjnych w chorobach neurologicznych Zasady stosowania leków psychotropowych w neurologii 1 Zasady stosowania leków psychotropowych w neurologii Dr hab. n. med. Jan Jaracz Klinika Psychiatrii Uniwersytetu Medycznego, Poznaƒ WST P Zaburzenia

Bardziej szczegółowo

Pradaxa jest lekiem zawierającym substancję czynną eteksylan dabigatranu. Lek jest dostępny w postaci kapsułek (75, 110 i 150 mg).

Pradaxa jest lekiem zawierającym substancję czynną eteksylan dabigatranu. Lek jest dostępny w postaci kapsułek (75, 110 i 150 mg). EMA/47517/2015 EMEA/H/C/000829 Streszczenie EPAR dla ogółu społeczeństwa eteksylan dabigatranu Niniejszy dokument jest streszczeniem Europejskiego Publicznego Sprawozdania Oceniającego (EPAR) dotyczącego

Bardziej szczegółowo

Faramkoekonomiczna ocena leków biopodobnych. dr Michał Seweryn

Faramkoekonomiczna ocena leków biopodobnych. dr Michał Seweryn Faramkoekonomiczna ocena leków biopodobnych dr Michał Seweryn Klasyczny problem ekonomii Potrzeby Dobra Farmakoekonomika (ekonomiczna ocena technologii medycznych) Celem badania farmakoekonomicznego jest

Bardziej szczegółowo

2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI CZYNNYCH Jedna tabletka zawiera: paracetamol (Paracetamolum) Substancje pomocnicze, patrz: pkt 6.1.

2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI CZYNNYCH Jedna tabletka zawiera: paracetamol (Paracetamolum) Substancje pomocnicze, patrz: pkt 6.1. CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA WŁASNA PRODUKTU LECZNICZEGO PARACETAMOL FILOFARM 500 mg, tabletki 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI CZYNNYCH Jedna tabletka zawiera: paracetamol (Paracetamolum)

Bardziej szczegółowo

Fluorochinolony i ryzyko wydłużenia odstępu QT. : gemifloksacyna i moksyfloksacyna [+ sparfloksacyna, grepaflkosacyna, gatyfloksacyna]

Fluorochinolony i ryzyko wydłużenia odstępu QT. <X>: gemifloksacyna i moksyfloksacyna [+ sparfloksacyna, grepaflkosacyna, gatyfloksacyna] Fluorochinolony i ryzyko wydłużenia odstępu QT : gemifloksacyna i moksyfloksacyna [+ sparfloksacyna, grepaflkosacyna, gatyfloksacyna] CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 4.3 Przeciwwskazania Zarówno

Bardziej szczegółowo

Leczenie biologiczne w nieswoistych zapaleniach jelit - Dlaczego? Co? Kiedy? VI Małopolskie Dni Edukacji w Nieswoistych Zapaleniach Jelit

Leczenie biologiczne w nieswoistych zapaleniach jelit - Dlaczego? Co? Kiedy? VI Małopolskie Dni Edukacji w Nieswoistych Zapaleniach Jelit Leczenie biologiczne w nieswoistych zapaleniach jelit - Dlaczego? Co? Kiedy? VI Małopolskie Dni Edukacji w Nieswoistych Zapaleniach Jelit Co to są nieswoiste zapalenia jelit? Grupa chorób w których dochodzi

Bardziej szczegółowo

Padaczka lekooporna - postępowanie. Joanna Jędrzejczak Klinika Neurologii i Epileptologii, CMKP Warszawa

Padaczka lekooporna - postępowanie. Joanna Jędrzejczak Klinika Neurologii i Epileptologii, CMKP Warszawa Padaczka lekooporna - postępowanie Joanna Jędrzejczak Klinika Neurologii i Epileptologii, CMKP Warszawa Definicja padaczki lekoopornej Nie ma padaczki lekoopornej, są lekarze oporni na wiedzę Boenigh,

Bardziej szczegółowo

Paracetamol Biofarm Paracetamolum 500 mg, tabletki

Paracetamol Biofarm Paracetamolum 500 mg, tabletki Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Paracetamol Biofarm Paracetamolum 500 mg, tabletki Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50)

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) Załącznik B.32. LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY SCHEMAT DAWKOWANIA LEKÓW W PROGRAMIE BADANIA DIAGNOSTYCZNE WYKONYWANE W

Bardziej szczegółowo

Elicea, 5 mg, tabletki powlekane Elicea, 10 mg, tabletki powlekane Elicea, 20 mg, tabletki powlekane Escitalopramum

Elicea, 5 mg, tabletki powlekane Elicea, 10 mg, tabletki powlekane Elicea, 20 mg, tabletki powlekane Escitalopramum Elicea, 5 mg, tabletki powlekane Elicea, 10 mg, tabletki powlekane Elicea, 20 mg, tabletki powlekane Escitalopramum wiera ona - - - - lub farmaceucie. Patrz punkt 4. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 1. Lek Elicea zawiera

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NIEDROBNOKOMÓRKOWEGO RAKA PŁUCA (ICD-10 C-34)

LECZENIE NIEDROBNOKOMÓRKOWEGO RAKA PŁUCA (ICD-10 C-34) Załącznik B.6. LECZENIE NIEDROBNOKOMÓRKOWEGO RAKA PŁUCA (ICD-10 C-34) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY SCHEMAT DAWKOWANIA LEKÓW W PROGRAMIE BADANIA DIAGNOSTYCZNE WYKONYWANE W RAMACH

Bardziej szczegółowo

Genetyka człowieka II. Cechy wieloczynnikowe, polimorfizmy i asocjacje

Genetyka człowieka II. Cechy wieloczynnikowe, polimorfizmy i asocjacje Genetyka człowieka II Cechy wieloczynnikowe, polimorfizmy i asocjacje MONOGENOWE CZYNNIKI GENETYCZNE DZIEDZICZENIE MENDLOWSKIE NIEPEŁNA PENETRACJA GENU DZIEDZICZENIE WIELOCZYNNIKOWE Z DOMINACJĄ POJEDYNCZEGO

Bardziej szczegółowo

Znaczenie PFS oraz OS w analizach klinicznych w onkologii

Znaczenie PFS oraz OS w analizach klinicznych w onkologii Znaczenie PFS oraz OS w analizach klinicznych w onkologii experience makes the difference Magdalena Władysiuk, lek. med., MBA Cel terapii w onkologii/hematologii Kontrola rozwoju choroby Kontrola objawów

Bardziej szczegółowo

Pragmatyczne badania III fazy w procesie decyzyjnym projekt GET REAL. Mateusz Nikodem

Pragmatyczne badania III fazy w procesie decyzyjnym projekt GET REAL. Mateusz Nikodem Pragmatyczne badania III fazy w procesie decyzyjnym projekt GET REAL Mateusz Nikodem > WP 2 To provide different possible options of designs for preauthorization studies to assess Relative Effectiveness

Bardziej szczegółowo

Ocena immunologiczna i genetyczna białaczkowych komórek macierzystych

Ocena immunologiczna i genetyczna białaczkowych komórek macierzystych Karolina Klara Radomska Ocena immunologiczna i genetyczna białaczkowych komórek macierzystych Streszczenie Wstęp Ostre białaczki szpikowe (Acute Myeloid Leukemia, AML) to grupa nowotworów mieloidalnych,

Bardziej szczegółowo

cz. III leki przeciwzapalne

cz. III leki przeciwzapalne Oddziaływanie leków z celami molekularnymi cz. III leki przeciwzapalne Prof. dr hab. Sławomir Filipek Wydział Chemii oraz Centrum Nauk Biologiczno-Chemicznych Uniwersytet Warszawski 1 Leki przeciwzapalne

Bardziej szczegółowo

Badanie predyspozycji do łysienia androgenowego u kobiet (AGA)

Badanie predyspozycji do łysienia androgenowego u kobiet (AGA) Badanie predyspozycji do łysienia androgenowego u kobiet (AGA) RAPORT GENETYCZNY Wyniki testu dla Pacjent Testowy Pacjent Pacjent Testowy ID pacjenta 0999900004112 Imię i nazwisko pacjenta Pacjent Testowy

Bardziej szczegółowo

Fenotypowanie metabolizmu leków

Fenotypowanie metabolizmu leków FARMAKOTERAPIA W PSYCHIATRII I NEUROLOGII, 2000, 3, 284-301 Urszula Pych, Jowita Moroz-Kalata, Andrzej Bidziński, Adam Plaźnik Fenotypowanie metabolizmu leków Zakład Biochemii Instytutu Psychiatrii i Neurologii

Bardziej szczegółowo

Postępowanie z chorym przed i po implantacji leczonym doustnymi lekami p-zakrzepowymi

Postępowanie z chorym przed i po implantacji leczonym doustnymi lekami p-zakrzepowymi Postępowanie z chorym przed i po implantacji leczonym doustnymi lekami p-zakrzepowymi Dr hab.n.med.barbara Małecka Krakowski Szpital Specjalistyczny im.jana Pawła II 1 1. Leczenie przeciwzakrzepowe wiąże

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2009 Leczenie nowotworów podścieliska przewodu pokarmowego (GIST) Załącznik nr 9

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2009 Leczenie nowotworów podścieliska przewodu pokarmowego (GIST) Załącznik nr 9 Załącznik nr 9 Nazwa programu: do Zarządzenia Nr 41/2009 Prezesa NFZ z dnia 15 września 2009 roku LECZENIE NOWOTWORÓW PODŚCIELISKA PRZEWODU POKARMOWEGO (GIST) ICD 10 grupa rozpoznań obejmująca nowotwory

Bardziej szczegółowo

Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych

Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych Badania epidemiologiczne i eksperymentalne nie budzą wątpliwości spożywanie alkoholu zwiększa ryzyko rozwoju wielu nowotworów złośliwych, zwłaszcza

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NIEDROBNOKOMÓRKOWEGO RAKA PŁUCA Z ZASTOSOWANIEM AFATYNIBU (ICD-10 C 34)

LECZENIE NIEDROBNOKOMÓRKOWEGO RAKA PŁUCA Z ZASTOSOWANIEM AFATYNIBU (ICD-10 C 34) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 731 Poz. 48 Załącznik B.63. LECZENIE NIEDROBNOKOMÓRKOWEGO RAKA PŁUCA Z ZASTOSOWANIEM AFATYNIBU (ICD-10 C 34) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Kryteria kwalifikacji 1) rozpoznanie

Bardziej szczegółowo

Znaczenie czynników genetycznych w odpowiedzi na leki u chorych z depresją lub otępieniem

Znaczenie czynników genetycznych w odpowiedzi na leki u chorych z depresją lub otępieniem PSYCHOGERIATRIA POLSKA 2007;4(1):27-34 artykuł poglądowy opinion article Znaczenie czynników genetycznych w odpowiedzi na leki u chorych z depresją lub otępieniem On the significance of the genetic factors

Bardziej szczegółowo

suplement 2012 Najistotniejsze interakcje leków przeciwbakteryjnych o czym należy pamiętać w praktyce

suplement 2012 Najistotniejsze interakcje leków przeciwbakteryjnych o czym należy pamiętać w praktyce suplement 2012 Najistotniejsze interakcje leków przeciwbakteryjnych o czym należy pamiętać w praktyce Farmacja Praktyczna Redaktor merytoryczna: Barbara Misiewicz-Jagielak Redaguje zespół: Dominika Bandurska,

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Łódź, 17.08.2011 Konkurs na przygotowanie wykładów dla studentów i absolwentów uczelni i szkół medycznych, ogłoszony w ramach realizacji projektu Opracowanie i wdrożenie programów kształcenia z zakresu

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Pantoprazole REIG JOFRE, 40 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Pantoprazole REIG JOFRE, 40 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań .. SPRAWDZONO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Pantoprazole REIG JOFRE, 40 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań POD WZGLt:DEM MERYTORYCZNYM 2012 ~02- O

Bardziej szczegółowo

FARMAKOTERAPIA MONITOROWANA - ROK IV

FARMAKOTERAPIA MONITOROWANA - ROK IV FARMAKOTERAPIA MONITOROWANA - ROK IV 1. Jednostka odpowiedzialna za nauczanie przedmiotu: Samodzielna Pracownia Farmakoterapii Monitorowanej 2. Kierownik Zakładu: Prof. dr hab. Dariusz Pawlak 3. Osoba

Bardziej szczegółowo

Wnioskodawca Nazwa własna Moc Postać farmaceutyczna

Wnioskodawca Nazwa własna Moc Postać farmaceutyczna ANEKS I WYKAZ NAZW, POSTAĆ FARMACEUTYCZNA, MOC PRODUKTU LECZNICZEGO, DROGA PODANIA, WNIOSKODAWCY/PODMIOTY ODPOWIEDZIALNE POSIADAJĄCE POZWOLENIE NA DOPUSZCZENIE DO OBROTU W PAŃSTWACH CZŁONKOWSKICH Państwo

Bardziej szczegółowo

Zdrowotne i społeczne problemy wieku starszego - sprzężenia zwrotne

Zdrowotne i społeczne problemy wieku starszego - sprzężenia zwrotne Zdrowotne i społeczne problemy wieku starszego - sprzężenia zwrotne Piotr Pruszczyk, Klinika Chorób Wewnętrznych i Kardiologii z Centrum Diagnostyki i Leczenia Żylnej Choroby Zakrzepowo Zatorowej Szpital

Bardziej szczegółowo

Program dotyczy wyłącznie kontynuacji leczenia pacjentów włączonych do programu do dnia 30.03.2008.

Program dotyczy wyłącznie kontynuacji leczenia pacjentów włączonych do programu do dnia 30.03.2008. załącznik nr 7 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Program dotyczy wyłącznie kontynuacji leczenia pacjentów włączonych do programu do dnia 30.03.2008. 1. Nazwa programu:

Bardziej szczegółowo

GENODIET ZDROWIE ZAPISANE W GENACH

GENODIET ZDROWIE ZAPISANE W GENACH GENODIET ZDROWIE ZAPISANE W GENACH Rodzaje testów Genodiet Test Genodiet składają się z 3 uzupełniających się modułów, stanowiących 3 kroki do poznania indywidualnych zasad zdrowia. Identyfikacja typu

Bardziej szczegółowo

Gl. '8X O ~~24 72 83, II, 817 40~ ~:;;, Pawia" 3418, te124 71 32. . Glaxo Sp. z 0.0..

Gl. '8X O ~~24 72 83, II, 817 40~ ~:;;, Pawia 3418, te124 71 32. . Glaxo Sp. z 0.0.. Glaxo 111 N Gl.. Glaxo Sp. z 0.0.. Oddzial W warszaw\e Jana Pawia II 34/6 141 Warszawa, A. W PL fax 247129 '8X O ~~24 72 83, II, 817 40~ ~:;;, Pawia" 3418, te124 71 32 OZla. IInformacji.. Naukowej 00-141

Bardziej szczegółowo

ANEKS WNIOSKI NAUKOWE I PODSTAWY DO ODMOWY PRZEDSTAWIONE PRZEZ EMEA

ANEKS WNIOSKI NAUKOWE I PODSTAWY DO ODMOWY PRZEDSTAWIONE PRZEZ EMEA ANEKS WNIOSKI NAUKOWE I PODSTAWY DO ODMOWY PRZEDSTAWIONE PRZEZ EMEA 1 WNIOSKI NAUKOWE OGÓLNE PODSUMOWANIE OCENY NAUKOWEJ PREPARATU THYMANAX Kwestie dotyczące jakości Jakość tego produktu została uznana

Bardziej szczegółowo

Żel do stosowania w jamie ustnej Biały, jednorodny żel.

Żel do stosowania w jamie ustnej Biały, jednorodny żel. CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Daktarin oral, 20 mg/g, żel do stosowania w jamie ustnej 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1 gram żelu do stosowania w jamie ustnej zawiera

Bardziej szczegółowo