Diagnoza zaburzeń integracji sensorycznej dzieci z syndromem kruchego chromosomu X opr. Zbigniew Przyrowski

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Diagnoza zaburzeń integracji sensorycznej dzieci z syndromem kruchego chromosomu X opr. Zbigniew Przyrowski"

Transkrypt

1 Diagnoza zaburzeń integracji sensorycznej dzieci z syndromem kruchego chromosomu X opr. Zbigniew Przyrowski Jeszcze do niedawna syndrom kruchego chromosomu X był tajemniczym zaburzeniem genetycznym mało znanym nie tylko psychologom i terapeutom, ale również lekarzom. Dziś jest najbardziej znaną dziedziczną przyczyną zaburzeń rozwoju umysłowego. Występuje u 1 na 4000 mężczyzn i 1 na 8000 kobiet. Spektrum tego syndromu rozciąga się od subtelnych dysfunkcji wpływających na trudności w uczeniu się po ciężkie upośledzenia umysłowe i autyzm. Syndrom kruchego chromosomu X charakteryzuje się nie tylko problemami w rozwoju intelektualnym ale również w rozwoju fizycznym, mowy i zachowania. W zespole kruchego chromosomu X obserwuje się również zaburzenia integracji sensorycznej. Przyczyny syndromu kruchego chromosomu X W 1991 roku odkryto gen odpowiedzialny za kruchość chromosomu X. Nazywa się FMR1 i odgrywa istotną rolę w prawidłowym rozwoju mózgu u wszystkich ludzi. Każdy z nas ma przynajmniej jeden taki gen. Kobiety mają dwa chromosomy X, a więc mają dwie kopie genu FMR1. Mężczyźni mają jeden chromosom X, jedną kopię genu FRM1. Syndrom kruchości chromosomu X jest powodowany przez mutację genu FRM1 dokonującą się w ciągu wielu pokoleń. Mutacja FRM1 skutkuje u prawie wszystkich mężczyzn zaburzeniami zachowania i upośledzeniem umysłowym. Dziewczęta i kobiety mające ten syndrom często nie mają tych zaburzeń bo ich drugi chromosom X działa prawidłowo. Diagnoza W początku lat 90-tych opracowano testy nazwane badaniami wiązań DNA. Badanie to wymaga analizy krwi wielu członków rodziny, jest kosztowne i

2 pracochłonne ale daje 99% pewności diagnozy. Używając tej metody analizuje się określone części DNA w skład którego wchodzą geny FRM1. Gen ten ma powtarzający się kod CGG / C- cytozyna G- guanina G- Guanina/ o różnej długości u poszczególnych jednostek. To pozwala odróżnić ludzi mających syndrom kruchości chromosomu X od tych którzy go nie mają. Badanie to pozwala również zróżnicować stopień metylacji genetycznej. Jeśli gen FRM1 jest aktywny to produkuje białko FRMP które jest niezbędne do prawidłowego rozwoju, jeśli nie jest aktywny nie produkuje FRMP. Podczas analizy DNA liczona jest ilość powtórzeń genu FMR1 i stopień metylacji. U osób,które nie mają kruchości chromosomu X ilość powtórzeń kodu CGG jest mniejsza niż 45 i ten obszar DNA nie jest zmetylowany. U osób z kruchością chromosomu X ilość powtórzeń jest większa niż 200 i w tym obszarze DNA mamy do czynienia z metylacją co powoduje, że nie jest produkowane białko FMRP co daje kliniczne objawy kruchości chromosomu X. Badania w zakresie zaburzeń integracji sensorycznej u tej grupy dzieci powinni przeprowadzać jedynie doświadczeni terapeuci integracji sensorycznej. Ponieważ większość dzieci z tej populacji charakteryzuje się trudnościami w samoregulacji zachowania i trudnościami w uwadze to badanie zaburzeń integracji sensorycznej nie może opierać się jedynie na standardowej procedurze. Większość informacji o przebiegu procesów integracji sensorycznej terapeuta zdobywa z wywiadu, obserwacji klinicznej i wybranych zadań Południowo- Kalifornijskich Testów Integracji Sensorycznej J. Ayres. Doświadczeni terapeuci podczas obserwacji zachowania dziecka starają się znaleźć krytyczny punkt lub krytyczne punkty dysfunkcji integracji sensorycznej i w oparciu o nie formułują diagnozę i program terapii. Nie zawsze bowiem możemy sprawdzić wszystkie możliwe zaburzenia. Często w początkach diagnozy nie dążymy do pełnego opisu wszystkich zjawisk

3 sensorycznych ale poszukujemy osiowych zaburzeń leżących u podstaw dezorganizacji zachowania. Diagnozę uzupełniamy podczas kolejnych sesji terapeutycznych. Zaburzenia integracji sensorycznej u dzieci z kruchością chromosomu X Najczęściej widoczny typ zaburzeń integracji sensorycznej u tej grupy dzieci to zaburzenia modulacji sensorycznej 1. Nadwrażliwość sensoryczna - nadwrażliwość dotykowa występuje u większości dzieci z tym syndromem / 90% chłopców z kruchym X jest nadwrażliwych dotykowo nieco mniej dziewcząt/ - nadwrażliwość wzrokowa /według Hagermana i Silvermana przejawia się między innymi awersją /niechęcią/ do patrzenia w oczy /utrzymywania kontaktu wzrokowego/ moje doświadczenia pokazują ze dzieci te z nadwrażliwością wzrokową prezentują takie reakcje obronne jak mrużenie oczu przy prezentacji nowych bodźców wzrokowych, mrużenie oczu, cofanie głowy czy ucieczka przy prezentacji niektórych bodźców świetlnych o przeciętnym natężeniu światła - nadwrażliwość słuchowa - nadwrażliwość węchowa - czasem nadwrażliwość na pewne rodzaje ruchu /szczególnie ruchu w pozycji na plecach/ Już we wczesnym dzieciństwie rodzice zauważają niemowlęcą hiperwrażliwość na dźwięk, światło, dotyk. Wiele niemowląt z tego powodu ma problemy ze snem. Często małe dzieci są przestymulowane wzrokowo poprzez światło i ruch, zachowują się więc niespokojnie w zatłoczonym otoczeniu, gdzie jest dużo świateł, dźwięków. Nadwrażliwość na bodźce wzrokowe często współwystępuje

4 z lękiem przed nowymi nieznanymi miejscami i sytuacjami. Również opisywanym objawem kojarzonym z nadwrażliwością wzrokową jest unikanie utrzymywania kontaktu wzrokowego. Dzieci z kruchością chromosomu X mogą prezentować lęk w sytuacjach związanych ze zbyt dużą ilością dźwięków. Ponieważ ich wewnętrzny mechanizm filtracji dźwięków zwykle jest zaburzony często w reakcji na jakieś dźwięki wydają własne głośne dźwięki /czasem przypominające skowyt/ by zagłuszyć te nieprzyjemne dla nich. Nadwrażliwość na dotyk szczególnie ten powierzchniowy /delikatny/ skutkuje nadmierną wrażliwością na niektóre materiały z jakich zrobione są ubrania, dzieci te również nie lubią obcinania lub czesania włosów, niechętnie chodzą boso po nowych nieznanych powierzchniach, niechętnie bawią się pluszowymi zabawkami, nie lubią smarowania kremami szczególnie na twarzy, czy wreszcie nie lubią być dotykani. 2. Zaburzenia samoregulacji zachowania najczęściej będące wynikiem zaburzeń modulacji sensorycznej Obejmuje dezorganizację cyklów spanie-czuwanie, trudności w wyrażaniu emocji i dostosowaniu ich siły do bodźca sensorycznego, zaburzenia uwagi i wreszcie zdolności dostosowania właściwego poziomu pobudzenia do sytuacji. Znaczna część dzieci z kruchym chromosomem X z nadmierną siłą reaguje na wiele bodźców sensorycznych postrzeganych przeciętnie jako obojętne lub niegroźne. Rzadziej występujący typ zaburzeń to zaburzenia ruchowe o bazie sensorycznej najczęściej Dyspraksja Zaburzenia planowania i wykonywania w prawidłowej sekwencji niewyuczonych, nieuwewnętrznionych zachowań motorycznych.

5 Nasz mózg potrzebuje wielu informacji do planowania ruchu, tak by najpierw powstał pomysł - idea zadania, następnie sposób osiągnięcia celu i wreszcie wykonanie zadania. Wszystkie z tych procesów mogą ulec zaburzeniu u dzieci z kruchością chromosomu X. Dzieci te muszą ciągle myśleć jak zaplanować jakiś ruch, co ogranicza ich sprawność i tempo uczenia się nowych zadań oraz precyzyjne ich wykonanie. Obserwujemy u nich duże opóźnienia w zakresie samoobsługi, takie jak trudności z nauką zapinania i odpinania guzików, suwaków, wiązania sznurowadeł, ubierania i rozbierania się, posługiwania się sztućcami i innych. U dzieci z kruchością chromosomu X można również obserwować różne zaburzenia artykulacji będące wynikiem zaburzeń w planowaniu motorycznym. Obserwowane zaburzenia integracji sensorycznej maja wpływ na rozwój percepcyjny i zachowanie tej grupy dzieci. Zachowanie związane z zaburzeniami integracji sensorycznej charakteryzuje się reakcjami agresywności, trudności w komunikacji z jednoczesnym łatwym zapamiętywaniem dialogów z reklam czy filmów. Dziewczynki częściej niż chłopcy są lękliwe, depresyjne i mają trudności w kontaktach społecznych, nie potrafią dokonywać właściwej oceny sytuacji społecznych. Dlatego u części z tych dzieci dopatruje się cech autyzmu jednak większość z tych,które maja problemy w kontaktach społecznych maja głównie kłopoty z komunikacją wzrokową, czy zdolnością oceny danej sytuacji, czasem pojawiają się też stereotypie ruchowe takie jak trzepotanie rękami ale nie maja raczej trudności w nawiązywaniu kontaktu z innymi dziećmi. U 80%-90% chłopców obserwuje się zachowania charakterystyczne dla ADHD, które przejawiają się nadmierną potrzebą ruchu, impulsywnością w zachowaniu i kłopotami w koncentracji uwagi. Chłopcy częściej niż dziewczynki mają również trudności w zasypianiu, często się budzą w nocy, lub bardzo wcześnie wstają. Część dzieci z tej grupy je bardzo niechlujnie, nie lubi używać sztućców i wszystko najchętniej je rękami.

6 Wkładają jednorazowo do ust zbyt dużo pokarmu, nie żują ani nie przełykają aż do wzbudzenia odruchu wymiotnego. W sytuacjach pobudzenia emocjonalnego często obserwuje się trzepotanie rękami. U znacznej grupy dzieci z kruchością chromosomu X obserwuje się niechęć do noszenia pewnych ubrań ze względu na fakturę materiału, chcą by obcinać metki, nie lubią podwiniętych rękawów, nie lubią ubrań wełnianych. Literatura 1. Balley DB, Nelson D /1995/ The nature and consequences of fragile X syndrome. Ment Retard Develop Disabil Res Rev. 1 : Baranek G., Chin Y., Greiss-Hess L. Yankee J., Hatton D., Hooper S. /2002/ Sensory Processing Correlates of Occupational Performance I Children With Fragile X Syndrome : Preliminary Findings. American Journal of Occupational Therapy Vol. 56.Nr 5 3. Blanche E.I., Botticelli T.M., Hallway M.K. /1995/ - Combing Neuro-Developmental Treatment and Sensory Integration Principles. Therapy Skill Builders. San Antonio. 4. Crepeau-Hobson F, O Connor A red /1996/ Fragile X Syndrome : Diagnosis, Treatment & Research. Johnsons Hopkins University Press. Baltimore, Maryland. 5. Finucane B, McConkie Rosell A, Cronister A /2002/ Fragile X Syndrome. A Handbook for Families and Professionals. 6. Schopmayer, BB & Lowe F /1992/ The Fragile X child. San Diego : Singular Publishing Co. 7. Weber J. D. /2000/- Children with Fragile X Syndrome. A Parents Guide. USA Woodbine House Bethesda

UWAGA : W KWIETNIU BEZPŁATNE 2012 ZAPRASZAMY TESTY NA UWAGI I LATERALIZACJI impulsterapia@onet. pl

UWAGA : W KWIETNIU BEZPŁATNE 2012 ZAPRASZAMY TESTY NA UWAGI I LATERALIZACJI impulsterapia@onet. pl UWAGA : W KWIETNIU BEZPŁATNE 2012 ZAPRASZAMY TESTY NA UWAGI I LATERALIZACJI impulsterapia@onet. SŁUCHOWEJ pl Czym jest metoda Integracji Sensorycznej (SI)? Do jakich dzieci jest skierowana? Integracja

Bardziej szczegółowo

Przewodnik po autyzmie. Materiał doszkalający dla wolontariuszy

Przewodnik po autyzmie. Materiał doszkalający dla wolontariuszy Przewodnik po autyzmie 1 Czym jest autyzm? Autyzm jest zaburzeniem neurorozwojowym, związanym z nieprawidłowym rozwojem i funkcjonowaniem mózgu we wczesnym dzieciństwie. Symptomy nieprawidłowości rozwoju

Bardziej szczegółowo

1. Od kiedy istnieje termin integracja sensoryczna i kto jest twórcą teorii integracji sensorycznej?

1. Od kiedy istnieje termin integracja sensoryczna i kto jest twórcą teorii integracji sensorycznej? I. POCZĄTKI BADAŃ NAD INTEGRACJĄ SENSORYCZNĄ 1. Od kiedy istnieje termin integracja sensoryczna i kto jest twórcą teorii integracji sensorycznej? Termin integracja sensoryczna został po raz pierwszy wprowadzony

Bardziej szczegółowo

Przewodnik po autyzmie. Materiał doszkalający dla wolontariuszy

Przewodnik po autyzmie. Materiał doszkalający dla wolontariuszy Przewodnik po autyzmie O autyzmie 3-11 Cechy charakterystyczne osób z autyzmem 12-16 Jak pomóc osobie z autyzmem? 17-18 Najczęściej zadawane pytania 19-20 Kontakt 21 2 O autyzmie 3 Czym jest autyzm? Autyzm

Bardziej szczegółowo

INTEGRACJA SENSORYCZNA

INTEGRACJA SENSORYCZNA INTEGRACJA SENSORYCZNA Przepis na integrację sensoryczną Ewa Polańska fizjoterapeuta terapeuta integracji sensorycznej hipoterapeuta DEFINICJA INTEGRACJI SENSORYCZNEJ (SI) Integracja sensoryczna jest procesem

Bardziej szczegółowo

Kompleksowa diagnostyka całościowych zaburzeń rozwoju

Kompleksowa diagnostyka całościowych zaburzeń rozwoju Kompleksowa diagnostyka całościowych zaburzeń rozwoju Może to autyzm? Kiedy rozwój dziecka budzi niepokój rodziców zwłaszcza w zakresie mowy i komunikacji, rozwoju ruchowego oraz/lub w sferze emocjonalno

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie integracji sensorycznej w usprawnianiu zaburzeń rozwojowych.

Wykorzystanie integracji sensorycznej w usprawnianiu zaburzeń rozwojowych. Wykorzystanie integracji sensorycznej w usprawnianiu zaburzeń rozwojowych. Termin integracja sensoryczna po raz pierwszy został użyty przez Ch. Sherringtona w 1902 roku w Anglii. Nowe znaczenie temu terminowi

Bardziej szczegółowo

Polskie Stowarzyszenie Terapeutów Integracji Sensorycznej

Polskie Stowarzyszenie Terapeutów Integracji Sensorycznej Raport z Ogólnopolskiego Dnia Bezpłatnych Konsultacji z zakresu (SI) 1 Marta Wiśniewska, dr n. hum. w zakresie pedagogiki prezes PSTIS W dniu 8 grudnia 2012 roku odbył się Ogólnopolski Dzień Bezpłatnych

Bardziej szczegółowo

Co to jest dyspraksja i jakie zachowania wskazują na dyspraksję u przedszkolaków?

Co to jest dyspraksja i jakie zachowania wskazują na dyspraksję u przedszkolaków? Co to jest dyspraksja i jakie zachowania wskazują na dyspraksję u przedszkolaków? Oto przykłady takich zachowań: nie potrafi sam sobie zorganizować zabawy, nie wie jak obchodzić się z zabawkami i często

Bardziej szczegółowo

INTEGRACJA SENSORYCZNA JAKO METODA

INTEGRACJA SENSORYCZNA JAKO METODA INTEGRACJA SENSORYCZNA JAKO METODA WSPOMAGAJĄCA TERAPIĘ PEDAGOGICZNĄ UCZNIÓW Z DYSLEKSJĄ WARSZTAT MIĘDZYNARODOWA KONFERENCJA DYSLEKSJA JAKO ZABURZENIE NEUROROZWOJOWE PRZYCZYNY SKUTKI POMOC GDAŃSK 18-19

Bardziej szczegółowo

ANKIETA REKRUTACYJNA

ANKIETA REKRUTACYJNA ANKIETA REKRUTACYJNA Prosimy o wypełnienie poniższej ankiety rekrutacyjnej, której celem jest zebranie informacji niezbędnych do przeprowadzenia rekrutacji uczestników projektu Wszyscy razem. 1. Imię i

Bardziej szczegółowo

16.zdaje się nadmiernie podatne na ból, nadmiernie przejęte drobnymi zranieniami

16.zdaje się nadmiernie podatne na ból, nadmiernie przejęte drobnymi zranieniami I. Dotyk Czy twoje dziecko:. 1.unika brudzenia sobie rąk 2.zlości się przy myciu twarzy 3. złości się przy czesaniu włosów lub obcinaniu paznokci 4. woli ubrania z długim rękawem nawet kiedy jest ciepło

Bardziej szczegółowo

METODA TOMATISA. Stymulacja audio psycho. Trening uwagi słuchowej Stymulacja słuchowa

METODA TOMATISA. Stymulacja audio psycho. Trening uwagi słuchowej Stymulacja słuchowa METODA TOMATISA Stymulacja audio psycho lingwistyczna Trening uwagi słuchowej Stymulacja słuchowa mgr Jolanta Kowalczyk Łokaj mgr Anna Kocięcka Zbylut mgr Małgorzata Lewandowska Prawa Tomatisa Głos człowieka

Bardziej szczegółowo

LISTA OBJAWÓW ZABURZEŃ INTEGRACJI SENSORYCZNEJ

LISTA OBJAWÓW ZABURZEŃ INTEGRACJI SENSORYCZNEJ EDUKACJA INTEGRACJA TERAPIA ul. Macieja Rataja 16, 61-695 Poznań tel. 605 239 398 www.centrummontessori.pl LISTA OBJAWÓW ZABURZEŃ INTEGRACJI SENSORYCZNEJ Zaburzenia te mogą dotyczyć różnych sfer rozwoju:

Bardziej szczegółowo

DZECI ZE SPEKTRUM AUTYZMU W SZKOLE INTEGRACYJNEJ NATALIA TRELA

DZECI ZE SPEKTRUM AUTYZMU W SZKOLE INTEGRACYJNEJ NATALIA TRELA DZECI ZE SPEKTRUM AUTYZMU W SZKOLE INTEGRACYJNEJ NATALIA TRELA Szkoła Podstawowa nr 6 Integracyjna Bielsko-Biała ORGANIZACJA NAUKI Każda klasa: 15 uczniów bez niepełnosprawności + 5 uczniów niepełnosprawnych:

Bardziej szczegółowo

Znaczenie wczesnej interwencji we wspomaganiu rozwoju dziecka z zaburzeniami ze spektrum autyzmu i strategie terapii.

Znaczenie wczesnej interwencji we wspomaganiu rozwoju dziecka z zaburzeniami ze spektrum autyzmu i strategie terapii. Michał Wroniszewski Fundacja SYNAPSIS Znaczenie wczesnej interwencji we wspomaganiu rozwoju dziecka z zaburzeniami ze spektrum autyzmu i strategie terapii. Otrębusy, 8.11.2011 r. SKALA ZJAWISKA 1. Epidemiologa

Bardziej szczegółowo

AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi

AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi GENETYCZNIE UWARUNKOWANA, NEUROLOGICZNA DYSFUNKCJA, CHARAKTERYZUJĄCA SIĘ NIEADEKWATNYMI

Bardziej szczegółowo

Opracowała: K. Komisarz

Opracowała: K. Komisarz Opracowała: K. Komisarz EEG ElektroEncefaloGraf - aparat do pomiaru fal mózgowych i oceny pracy mózgu. BIOFEEDBACK - z ang. biologiczne sprzężenie zwrotne (dostarczanie człowiekowi informacji zwrotnej

Bardziej szczegółowo

Aby zrozumieć czym różni się autyzm od zespołu Aspergera (ZA), należy cofnąć się nieco w historii.

Aby zrozumieć czym różni się autyzm od zespołu Aspergera (ZA), należy cofnąć się nieco w historii. Autyzm a zespół Aspergera Aby zrozumieć czym różni się autyzm od zespołu Aspergera (ZA), należy cofnąć się nieco w historii. Dzieci z zaburzeniami rozwoju pojawiały się już w bardzo dawnych czasach, za

Bardziej szczegółowo

SPECJALISTYCZNE USŁUGI OPIEKUŃCZE DLA DZIECI

SPECJALISTYCZNE USŁUGI OPIEKUŃCZE DLA DZIECI SPECJALISTYCZNE USŁUGI OPIEKUŃCZE DLA DZIECI SPECJALISTYCZNE USŁUGI OPIEKUŃCZE PRZEZNACZONE SĄ DLA: Osób dorosłych wykazujących zaburzenia wymienione w art. 3 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego: Chorych

Bardziej szczegółowo

www.prototo.pl MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO

www.prototo.pl MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO Wszystkie materiały tworzone i przekazywane przez Wykładowców NPDN PROTOTO są chronione prawem autorskim i przeznaczone wyłącznie do użytku prywatnego. MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO www.prototo.pl

Bardziej szczegółowo

KWESTIONARIUSZ ROZWOJU SENSORYCZNO-MOTORYCZNEGO (opracowała Małgorzata Karga) Imię i nazwisko... Data badania...

KWESTIONARIUSZ ROZWOJU SENSORYCZNO-MOTORYCZNEGO (opracowała Małgorzata Karga) Imię i nazwisko... Data badania... KWESTIONARIUSZ ROZWOJU SENSORYCZNO-MOTORYCZNEGO (opracowała Małgorzata Karga) Imię i nazwisko... Data badania... ZMYSŁY DOTYK PYTANIA: Czy dziecko: Słaba modulacja/obronność dotykowa 1. nie lubi być dotykane/przytulane

Bardziej szczegółowo

Tytuł projektu Indywidualizacja procesu nauczania w klasach I-III szkół podstawowych Specjalnych Ośrodków Szkolno-Wychowawczych w Powiecie Żagańskim.

Tytuł projektu Indywidualizacja procesu nauczania w klasach I-III szkół podstawowych Specjalnych Ośrodków Szkolno-Wychowawczych w Powiecie Żagańskim. Powiat Żagański Numer projektu WND-POKL.09.01.02-08-158/11 Tytuł projektu Indywidualizacja procesu nauczania w klasach I-III szkół podstawowych Specjalnych Ośrodków Szkolno-Wychowawczych w Powiecie Żagańskim.

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie ze szkolenia dotyczącego trudności wychowawczych

Sprawozdanie ze szkolenia dotyczącego trudności wychowawczych Sprawozdanie ze szkolenia dotyczącego trudności wychowawczych Trudności wychowawcze mają tak naprawdę najlżejszy ciężar gatunkowy, poważniejsze od nich są zaburzenia emocjonalne, a jeszcze cięższe jest

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ DIAGNOZY UMIEJĘTNOŚCI FUNKCJONALNYCH

ARKUSZ DIAGNOZY UMIEJĘTNOŚCI FUNKCJONALNYCH ARKUSZ DIAGNOZY UMIEJĘTNOŚCI FUNKCJONALNYCH Ucznia... Zawiera: 1. Dane o uczniu. 2. Diagnoza lekarska. 3. Diagnoza psychologiczna. 4. Diagnoza ekologiczna. 5. Umiejętności z zakresu: a) sposobu porozumiewania

Bardziej szczegółowo

Co to jest integracja sensoryczna?

Co to jest integracja sensoryczna? 15 Co to jest integracja sensoryczna? Termin integracja pochodzi od łacińskiego słowa integratio i oznacza składanie całości. Integracja w układzie nerwowym polega na tym, że komórka nerwowa (neuron) położona

Bardziej szczegółowo

DZIECKO Z AUTYZMEM W PRZEDSZKOLU

DZIECKO Z AUTYZMEM W PRZEDSZKOLU DZIECKO Z AUTYZMEM W PRZEDSZKOLU Autyzm dziecięcy należą do grupy tzw. całościowych zaburzeń neurorozwojowych, do których zaliczane są również specyficzne trudności szkolne oraz specyficzne zaburzenia

Bardziej szczegółowo

Trzy kroki koncepcji Wspierania rozwoju przez Trening Globalny. Opracowała mgr Dorota Rudzińska-Friedel

Trzy kroki koncepcji Wspierania rozwoju przez Trening Globalny. Opracowała mgr Dorota Rudzińska-Friedel Trzy kroki koncepcji Wspierania rozwoju przez Trening Globalny Opracowała mgr Dorota Rudzińska-Friedel Dziecko jako PODMIOT INDYWIDUALIZACJA PROCESU WSPIERANIA ROZWOJU TRENINGU GLOBALNEGO Wieloletnie doświadczenia

Bardziej szczegółowo

Integracja Sensoryczna

Integracja Sensoryczna Integracja Sensoryczna Teoria Integracji Sensorycznej ma swoje podstawy w wiedzy z zakresu: neurofizjologii, neurologii, psychologii klinicznej dziecka, terapii neurorozwojowej. Twórcą integracji sensorycznej

Bardziej szczegółowo

Zespoły edukacyjno terapeutyczne są jedną z form organizacyjnych nauczania w Zespole Szkół Specjalnych Nr 2 w Lublińcu dla dzieci z

Zespoły edukacyjno terapeutyczne są jedną z form organizacyjnych nauczania w Zespole Szkół Specjalnych Nr 2 w Lublińcu dla dzieci z Zespoły edukacyjno terapeutyczne są jedną z form organizacyjnych nauczania w Zespole Szkół Specjalnych Nr 2 w Lublińcu dla dzieci z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym,

Bardziej szczegółowo

Autyzm podstawowe informacje

Autyzm podstawowe informacje Autyzm podstawowe informacje Wstęp...2 Czym jest autyzm?...3 Co jest przyczyną autyzmu?...3 Jakie są typowe objawy autyzmu?...4 Diagnoza i terapia...5 Edukacja osób z autyzmem...5 2 Wstęp Niepewność, zagubienie,

Bardziej szczegółowo

Dziecko z zespołem Aspergera w przedszkolu. Dorota Kalinowska - psycholog

Dziecko z zespołem Aspergera w przedszkolu. Dorota Kalinowska - psycholog Dziecko z zespołem Aspergera w przedszkolu Dorota Kalinowska - psycholog Zespół Aspergera vs Autyzm Podobieństwa: Nieprawidłowości w zakresie interakcji społecznych; Stereotypowy, ograniczony repertuar

Bardziej szczegółowo

INTERWENCJA TERAPEUTYCZNA W PRZYPADKU OPÓŹNIONEGO ROZWOJU MOWY U DZIECKA W WIEKU PRZEDSZKOLNYM

INTERWENCJA TERAPEUTYCZNA W PRZYPADKU OPÓŹNIONEGO ROZWOJU MOWY U DZIECKA W WIEKU PRZEDSZKOLNYM INTERWENCJA TERAPEUTYCZNA W PRZYPADKU OPÓŹNIONEGO ROZWOJU MOWY U DZIECKA W WIEKU PRZEDSZKOLNYM OPÓŹNIONY ROZWÓJ MOWY zjawisko dotyczące wolniejszego wykształcenia się zdolności percepcyjnych lub/i ekspresyjnych

Bardziej szczegółowo

Kształtowanie się dominacji stronnej

Kształtowanie się dominacji stronnej Kształtowanie się dominacji stronnej Lateralizacja wyraża się np. większą sprawnością ruchową kończyn prawych od kończyn lewych. Lateralizacja to inaczej "stronność" - asymetria czynnościowa prawej i lewej

Bardziej szczegółowo

blaski i cienie pracy nauczyciela, terapeuty. mgr Paulina Kroszczyńska- Brągiel wicedyrektor PPP nr 7 ds. autyzmu, psycholog, terapeuta S.I.

blaski i cienie pracy nauczyciela, terapeuty. mgr Paulina Kroszczyńska- Brągiel wicedyrektor PPP nr 7 ds. autyzmu, psycholog, terapeuta S.I. Uczeń z Zespołem em Aspergera blaski i cienie pracy nauczyciela, terapeuty. mgr Paulina Kroszczyńska- Brągiel wicedyrektor PPP nr 7 ds. autyzmu, psycholog, terapeuta S.I. Jaka jest często stość występowania,

Bardziej szczegółowo

Czym jest integracja sensoryczna?

Czym jest integracja sensoryczna? Czym jest integracja sensoryczna? Integracja sensoryczna jest procesem neurobiologicznym, dzięki któremu wrażenia sensoryczne (zmysłowe) płynące z otoczenia i własnego ciała mogą być użyte w celowym działaniu.

Bardziej szczegółowo

DZIECKO Z ZABURZONĄ INTEGRACJĄ SENSORYCZNĄ

DZIECKO Z ZABURZONĄ INTEGRACJĄ SENSORYCZNĄ DZIECKO Z ZABURZONĄ INTEGRACJĄ SENSORYCZNĄ Marek rozpoczął edukację przedszkolną w wieku 4 lat. Mama dziecka miała poważne wątpliwości, jak chłopiec poradzi sobie w przedszkolu, gdyż jak twierdziła - synek

Bardziej szczegółowo

Nauczanie języka obcego uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. (ze szczególnym uwzględnieniem niepełnosprawności intelektualnej)

Nauczanie języka obcego uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. (ze szczególnym uwzględnieniem niepełnosprawności intelektualnej) Nauczanie języka obcego uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi (ze szczególnym uwzględnieniem niepełnosprawności intelektualnej) I. Specjalne potrzeby edukacyjne II. Uczeń z SPE na lekcji języka

Bardziej szczegółowo

Dziecko z Zespołem Aspergera w szkole

Dziecko z Zespołem Aspergera w szkole Dziecko z Zespołem Aspergera w szkole Upośledzenie interakcji społecznych Kłopoty z komunikacją i porozumiewaniem się Szczególne zainteresowania/natręctwa Powtarzające się zachowania, brak elastyczności

Bardziej szczegółowo

Integracja sensoryczna a ruch

Integracja sensoryczna a ruch Integracja sensoryczna a ruch Ruch jest drzwiami do uczenia się,,paul E. Dennison Integracja sensoryczna to proces w którym następuje organizacja dostarczanych do naszego mózgu wrażeń sensorycznych tak,

Bardziej szczegółowo

Blok: Terapia i wspieranie rozwoju dzieci i młodzieży Metoda SI we wspomaganiu rozwoju. Wprowadzenie do zagadnienia.

Blok: Terapia i wspieranie rozwoju dzieci i młodzieży Metoda SI we wspomaganiu rozwoju. Wprowadzenie do zagadnienia. Blok: Terapia i wspieranie rozwoju dzieci i młodzieży Metoda SI we wspomaganiu rozwoju. Wprowadzenie do zagadnienia. Magdalena Charbicka terapeuta integracji sensorycznej, oligofrenopedagog, terapeuta

Bardziej szczegółowo

Wszyscy ludzie mają jedną wspólną cechę są różni

Wszyscy ludzie mają jedną wspólną cechę są różni Wszyscy ludzie mają jedną wspólną cechę są różni Uczeń z Zespołem Aspergera. Uczeń z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim. rzuca się w oczy, jak bardzo są oni różni. Nie są świadomi olbrzymiego wysiłku,

Bardziej szczegółowo

Dziecko z SLI w szkole - diagnoza i postępowanie Agnieszka Maryniak

Dziecko z SLI w szkole - diagnoza i postępowanie Agnieszka Maryniak Dziecko z SLI w szkole - diagnoza i postępowanie Agnieszka Maryniak Wydział Psychologii, Uniwersytet Warszawski U dzieci w wieku szkolnym zaburzenia językowe mogą być trudne do rozpoznania Poprawa w zakresie

Bardziej szczegółowo

DYSLEKSJA PORADY DLA RODZICÓW

DYSLEKSJA PORADY DLA RODZICÓW DYSLEKSJA PORADY DLA RODZICÓW CO TO JEST DYSLEKSJA? Dysleksja rozwojowa jest to zespół zaburzeń występujących w procesie uczenia się, czytania i pisania u dzieci o prawidłowym rozwoju umysłowym. U podstaw

Bardziej szczegółowo

KWESTIONARIUSZ DIAGNOSTYCZNY (opr. Na potrzeby Centrum Rehabilitacji Ruchowej I Mowy RiM)

KWESTIONARIUSZ DIAGNOSTYCZNY (opr. Na potrzeby Centrum Rehabilitacji Ruchowej I Mowy RiM) Centrum Rehabilitacji Ruchowej I Mowy RIM tel. 664 246 890 Data konsultacji: KWESTIONARIUSZ DIAGNOSTYCZNY (opr. Na potrzeby Centrum Rehabilitacji Ruchowej I Mowy RiM) Prosimy o dokładne wypełnienie kwestionariusza.

Bardziej szczegółowo

Diagnoza funkcjonalna dziecka

Diagnoza funkcjonalna dziecka Diagnoza funkcjonalna dziecka Dane dziecka: i opis środowiska wychowującego Imię i nazwisko: XX, chłopiec Wiek dziecka: 3,6 Nie uczęszcza do przedszkola Rodzice: wykształcenie mama- wyższe, ojciec średnie

Bardziej szczegółowo

INTEGRACJA SENSORYCZNA (opracowanie: Małgorzata Paluch)

INTEGRACJA SENSORYCZNA (opracowanie: Małgorzata Paluch) 1 INTEGRACJA SENSORYCZNA (opracowanie: Małgorzata Paluch) INTEGRACJA SENSORYCZNA, czyli przetwarzanie bodźców sensorycznych to proces, podczas którego układ nerwowy człowieka odbiera informacje z receptorów

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA TERAPII RĘKI DIAGNOZA I TERAPIA RĘKI, SPRAWNOŚCI MANUALNYCH ORAZ GRAFOMOTORYCZNYCH ORGANIZATORZY KURSU:

SZKOŁA TERAPII RĘKI DIAGNOZA I TERAPIA RĘKI, SPRAWNOŚCI MANUALNYCH ORAZ GRAFOMOTORYCZNYCH ORGANIZATORZY KURSU: ORGANIZATORZY KURSU: SZKOŁA TERAPII RĘKI DIAGNOZA I TERAPIA RĘKI, SPRAWNOŚCI MANUALNYCH ORAZ GRAFOMOTORYCZNYCH Program autorski Copyright 2013 Agnieszka Rosa Dzień/ godziny zajęć Osoba prowadząca Program:

Bardziej szczegółowo

SPEKTRUM POALKOHOLOWYCH ZABURZEŃ PŁODU (FASD FETAL ALCOHOL SPECTRUM DISORDERS)

SPEKTRUM POALKOHOLOWYCH ZABURZEŃ PŁODU (FASD FETAL ALCOHOL SPECTRUM DISORDERS) GRAŻYNA RYMASZEWSKA Lekarz psychiatra. Ponad 20 lat pomagała osobom uzależnionym od alkoholu oraz ich rodzinom. Aktualnie działa w Fundacji "Trzeźwość". Inicjatorka kampanii "Stop FAS". SPEKTRUM POALKOHOLOWYCH

Bardziej szczegółowo

OŚRODEK ODDZIAŁ DZIENNY CZYNNY OD PONIEDZIAŁKU DO PIĄTKU W GODZINACH 8.00-18.00 Rejestracja tel. 14 627 10 22

OŚRODEK ODDZIAŁ DZIENNY CZYNNY OD PONIEDZIAŁKU DO PIĄTKU W GODZINACH 8.00-18.00 Rejestracja tel. 14 627 10 22 OŚRODEK ODDZIAŁ DZIENNY CZYNNY OD PONIEDZIAŁKU DO PIĄTKU W GODZINACH 8.00-18.00 Rejestracja tel. 14 627 10 22 Ośrodek realizuje świadczenia medyczne na rzecz dzieci zagrożonych nieprawidłowym rozwojem

Bardziej szczegółowo

Informujemy, że Niepubliczne Przedszkole Muzyczne STONOGA w Lublinie

Informujemy, że Niepubliczne Przedszkole Muzyczne STONOGA w Lublinie Informujemy, że Niepubliczne Przedszkole Muzyczne STONOGA w Lublinie (Stonoga, ul. Koryznowej 2 oraz Stonoga II, ul. Struga 8, LSM) 1 / 5 posiada specjalną ofertę dla Dzieci z autyzmem i zespołem Aspergera

Bardziej szczegółowo

WCZESNE WSPOMAGANIE ROZWOJU DZIECKA MAŁGORZATA URYNEK

WCZESNE WSPOMAGANIE ROZWOJU DZIECKA MAŁGORZATA URYNEK WCZESNE WSPOMAGANIE ROZWOJU DZIECKA MAŁGORZATA URYNEK Wczesna interwencja to zintegrowany system oddziaływań profilaktycznych, diagnostycznych, leczniczo-rehabilitacyjnych i terapeutycznych, których podmiotem

Bardziej szczegółowo

Nowe kryteria diagnostyczne DSM V. Zaburzenia ze spektrum autyzmu. ASD - Autism Spectrum Disorders

Nowe kryteria diagnostyczne DSM V. Zaburzenia ze spektrum autyzmu. ASD - Autism Spectrum Disorders Nowe kryteria diagnostyczne DSM V Zaburzenia ze spektrum autyzmu ASD - Autism Spectrum Disorders Autyzm w DSM-IV-TR i ICD- 10 Zaburzenia autystyczne Zespół Aspergera Zaburzenia dezintegracyjne Całościowe

Bardziej szczegółowo

UPOŚLEDZENIE UMYSŁOWE. Bartłomiej Gmaj Andrzej Wakarow

UPOŚLEDZENIE UMYSŁOWE. Bartłomiej Gmaj Andrzej Wakarow UPOŚLEDZENIE UMYSŁOWE Bartłomiej Gmaj Andrzej Wakarow Upośledzenie umysłowe Obniżenie sprawności umysłowej powstałe w okresie rozwojowym. Stan charakteryzujący się istotnie niższą od przeciętnej ogólną

Bardziej szczegółowo

www.prototo.pl MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO

www.prototo.pl MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO Wszystkie materiały tworzone i przekazywane przez Wykładowców NPDN PROTOTO są chronione prawem autorskim i przeznaczone wyłącznie do użytku prywatnego. MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO OLIGOFRENOPEDAGOGIKA

Bardziej szczegółowo

GOTOWOŚĆ SZEŚCIOLATKA DO PODJĘCIA NAUKI SZKOLNEJ

GOTOWOŚĆ SZEŚCIOLATKA DO PODJĘCIA NAUKI SZKOLNEJ GOTOWOŚĆ SZEŚCIOLATKA DO PODJĘCIA NAUKI SZKOLNEJ Zagadnienia 1. Co to jest gotowość szkolna i od czego zależy. 2. Obszary gotowości szkolnej. 3. Na co zwrócić uwagę. 4. Refleksja. GOTOWOŚĆ SZKOLNA oznacza

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do SIWZ Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia

Załącznik nr 1 do SIWZ Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Część 1. Szkolenie z zakresu wczesnej profilaktyki dziecka i wczesnej interwencji terapeutycznej, szkolnie z zakresu wczesnej interwencji logopedycznej kurs z zakresu wczesnej interwencji logopedycznej

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja dziecka objętego WWRD w Zespole Szkół Nr 12 w Białymstoku

Dokumentacja dziecka objętego WWRD w Zespole Szkół Nr 12 w Białymstoku Dokumentacja dziecka objętego WWRD w Zespole Szkół Nr 12 w Białymstoku 1. dokumentacja dotycząca dziecka: - opinia o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju wydana przez poradnię psychologiczno-pedagogiczną

Bardziej szczegółowo

Autyzm. autyzm wczesnodziecięcy

Autyzm. autyzm wczesnodziecięcy Autyzm autyzm wczesnodziecięcy Autyzm jest zaburzeniem rozwojowym, które najczęściej ujawnia się w ciągu pierwszych trzech lat życia jako rezultat zaburzenia neurologicznego, które oddziałuje na funkcje

Bardziej szczegółowo

Terapia logopedyczna dziecka z autyzmem

Terapia logopedyczna dziecka z autyzmem Terapia logopedyczna dziecka z autyzmem Objawy autyzmu dotyczą podstawowych sfer funkcjonowania dziecka obejmują relacje społeczne, porozumiewanie się i zachowanie. Odpowiednia terapia dziecka autystycznego

Bardziej szczegółowo

Metoda opracowana przez prof. Jagodę Cieszyńską opiera się na wieloletnich doświadczeniach w pracy z dziećmi z zaburzona komunikacją językową.

Metoda opracowana przez prof. Jagodę Cieszyńską opiera się na wieloletnich doświadczeniach w pracy z dziećmi z zaburzona komunikacją językową. Metoda Krakowska Metoda opracowana przez prof. Jagodę Cieszyńską opiera się na wieloletnich doświadczeniach w pracy z dziećmi z zaburzona komunikacją językową. Jest to metoda sylabowa oparta na wspomaganiu

Bardziej szczegółowo

TERAPIA ZABURZEŃ CZYNNOŚCI SYSTEMU ŻUCHWOWO-GNYKOWO-CZASZKOWEGO PROGRAM KURSU

TERAPIA ZABURZEŃ CZYNNOŚCI SYSTEMU ŻUCHWOWO-GNYKOWO-CZASZKOWEGO PROGRAM KURSU TERAPIA ZABURZEŃ CZYNNOŚCI SYSTEMU ŻUCHWOWO-GNYKOWO-CZASZKOWEGO PROGRAM KURSU Dla stomatologów, foniatrów, laryngologów, okulistów i fizjoterapeutów WERSJA 2014.2 20 godzin akademickich zrealizowanych

Bardziej szczegółowo

Jeśli nie Zespół Aspergera to co? Różne potrzeby terapeutyczne.

Jeśli nie Zespół Aspergera to co? Różne potrzeby terapeutyczne. Jeśli nie Zespół Aspergera to co? Różne potrzeby terapeutyczne. Małgorzata Dąbrowska-Kaczorek Lekarz specjalizujący się w psychiatrii i psychoterapeuta poznawczo-behawioralny Centrum Diagnozy i Terapii

Bardziej szczegółowo

& / &!!!& ODOWS&A-»ZD\ChJCJC. Metoda integracji. sensorycznej. we wspomaganiu rozwoju mi. \dzieci z uszkodzeniami ^ lu nerwowego m

& / &!!!& ODOWS&A-»ZD\ChJCJC. Metoda integracji. sensorycznej. we wspomaganiu rozwoju mi. \dzieci z uszkodzeniami ^ lu nerwowego m & / &!!!& ODOWS&A-»ZD\ChJCJC Metoda integracji sensorycznej we wspomaganiu rozwoju mi \dzieci z uszkodzeniami ^ lu nerwowego m i - i \ \ 'Ą \ A H/?fi U Metoda integracji sensoryczniej we wspomaganiu

Bardziej szczegółowo

TERAPIA PEDAGOGICZNA Z ELEMENTAMI INTEGRACJI SENSORYCZNEJ

TERAPIA PEDAGOGICZNA Z ELEMENTAMI INTEGRACJI SENSORYCZNEJ TERAPIA PEDAGOGICZNA Z ELEMENTAMI INTEGRACJI SENSORYCZNEJ Opracowanie: Monika Buczek Joanna Marszalska- Tabiś Prawa autorskie zastrzeżone Co to jest integracja sensoryczna? Świat odbieramy za pomocą zmysłów.

Bardziej szczegółowo

REFERAT STYLE UCZENIA SI WSZYSTKIEGO MO

REFERAT STYLE UCZENIA SI WSZYSTKIEGO MO REFERAT STYLE UCZENIA SIĘ. WSZYSTKIEGO MOŻESZ SZYBKO SIĘ NAUCZYĆ!!! Każde dziecko ma wrodzoną chęć poznawania świata, zdobywania wiedzy. Często spotykamy się z takimi sytuacjami, w których dziecko korzysta

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAJĘĆ REWALIDACYJNO - WYCOWAWCZYCH

PROGRAM ZAJĘĆ REWALIDACYJNO - WYCOWAWCZYCH PROGRAM ZAJĘĆ REWALIDACYJNO - WYCOWAWCZYCH Program rewalidacyjno wychowawczy wzór opracowała pedagog PPP w Rabce Zdroju i wykorzystywała do CELÓW SZKOLENIOWYCH - zajęć warsztatowych z nauczycielami - przy

Bardziej szczegółowo

Pokochaj i przytul dziecko z ADHD. ADHD to zespół zaburzeń polegający na występowaniu wzmożonej pobudliwości i problemów z koncentracją uwagi.

Pokochaj i przytul dziecko z ADHD. ADHD to zespół zaburzeń polegający na występowaniu wzmożonej pobudliwości i problemów z koncentracją uwagi. Pokochaj i przytul dziecko z ADHD ADHD to zespół zaburzeń polegający na występowaniu wzmożonej pobudliwości i problemów z koncentracją uwagi. TYPOWE ZACHOWANIA DZIECI Z ADHD: stale wierci się na krześle,

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia psychiczne w dzieciństwie. Iwona A. Trzebiatowska

Zaburzenia psychiczne w dzieciństwie. Iwona A. Trzebiatowska Zaburzenia psychiczne w dzieciństwie co będzie b w życiu dorosłym Iwona A. Trzebiatowska Schizofrenia Brak możliwości rozpoznanie poniżej 6 rż Wcześniejsze zachorowania u chłopców Udział czynnika organicznego

Bardziej szczegółowo

dr n. med. Magdalena Trzcińska

dr n. med. Magdalena Trzcińska DZIECKO Z NERWIAKOWŁÓKNIAKOWATOŚCIĄ TYPU 1 (CHOROBĄ RECKLINGHAUSENA): NAJWAŻNIEJSZE PROBLEMY Z PERSPEKTYWY PSYCHOLOGICZNEJ dr n. med. Magdalena Trzcińska Szpital Uniwersytecki im. dr. A. Jurasza w Bydgoszczy

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2015/2016

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2015/2016 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 015/016 Wydział Psychologii i Nauk Humanistycznych Kierunek studiów:

Bardziej szczegółowo

Publiczna Biblioteka Pedagogiczna w Poznaniu Filia w Śremie PROPONUJE

Publiczna Biblioteka Pedagogiczna w Poznaniu Filia w Śremie PROPONUJE Publiczna Biblioteka Pedagogiczna w Poznaniu Filia w Śremie PROPONUJE Kształcenie uczniów niepełnosprawnych w szkołach ogólnodostępnych Autyzm Zespół Aspergera Ewa Pisula: Autyzm - przyczyny, symptomy,

Bardziej szczegółowo

Anna Linkowska Instytut Psychologii UKSW, Warszawa O FAS DLA RODZICÓW

Anna Linkowska Instytut Psychologii UKSW, Warszawa O FAS DLA RODZICÓW Anna Linkowska Instytut Psychologii UKSW, Warszawa O FAS DLA RODZICÓW Co to jest FAS? FAS czyli Alkoholowy Zespół Płodowy (Fetal Alkohole Syndrome) to zespół zaburzeń występujących u dziecka, będący wynikiem

Bardziej szczegółowo

Kompetencje językowe i komunikacyjne dzieci z autyzmem co oceniaćżeby dobrze pomóc?

Kompetencje językowe i komunikacyjne dzieci z autyzmem co oceniaćżeby dobrze pomóc? Kompetencje językowe i komunikacyjne dzieci z autyzmem co oceniaćżeby dobrze pomóc? Prowadzenie i opracowanie: Katarzyna Siwek Węgrów, 15.11.2010r. Autyzm a funkcjonowanie językowe Zaburzenia porozumiewania

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Rozwoju Edukacji

Ośrodek Rozwoju Edukacji Ośrodek Rozwoju Edukacji Karta Indywidualnych Potrzeb Ucznia Termin założenia karty 20.09.2011r. IMIĘ (IMIONA) I NAZWISKO Ucznia Kamil klasa IV Nazwa przedszkola/szkoły lub placówki zakładającej Kartę.

Bardziej szczegółowo

TERESA TRYPUĆ NIEZBĘDNIK O DYSLEKSJI I TERAPII

TERESA TRYPUĆ NIEZBĘDNIK O DYSLEKSJI I TERAPII 1 TERESA TRYPUĆ NIEZBĘDNIK O DYSLEKSJI I TERAPII 2 Copyright by Teresa Trypuć Wydawca: self-publishing ISBN 978-83-7859-311-9 Wszelkie prawa zastrzeżone Wydanie II 2014 3 Spis treści CZĘŚĆ I WSTĘP... 7

Bardziej szczegółowo

Magia przedszkolaka. Gmina Miasto Płock Stary Rynek 1 09-400 Płock www.plock.eu DZIAŁ II OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

Magia przedszkolaka. Gmina Miasto Płock Stary Rynek 1 09-400 Płock www.plock.eu DZIAŁ II OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA DZIAŁ II OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA I.Tytuł projektu: Magia przedszkolaka Nazwa programu, priorytetu, działania w ramach którego został złożony wniosek aplikacyjny: Program Operacyjny Kapitał Ludzki, Priorytet

Bardziej szczegółowo

Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Ostrowi Mazowieckiej prezentuje Państwu:

Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Ostrowi Mazowieckiej prezentuje Państwu: Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Ostrowi Mazowieckiej prezentuje Państwu: OFERTĘ róŝnorodnych form pomocy bezpośredniej, przygotowaną dla: dzieci w wieku przedszkolnym uczniów szkół podstawowych

Bardziej szczegółowo

PROJEKT AKADEMIA KARIERY OD POMYSŁU DO REALIZACJI...

PROJEKT AKADEMIA KARIERY OD POMYSŁU DO REALIZACJI... PROJEKT AKADEMIA KARIERY OD POMYSŁU DO REALIZACJI... Grzegorz Ślęzak Anna Hajdukiewicz Priorytet IX: Rozwój wykształcenia i kompetencji w regionach. Działanie 9.2: Podniesienie atrakcyjności i jakości

Bardziej szczegółowo

ANALIZA GŁOSKOWA umiejętność rozkładania słów na poszczególne elementy składowe głoski, które odpowiadają fonemom (najmniejszym cząstkom języka).

ANALIZA GŁOSKOWA umiejętność rozkładania słów na poszczególne elementy składowe głoski, które odpowiadają fonemom (najmniejszym cząstkom języka). A ANALIZA I SYNTEZA ogół czynności dokonywania rozkładu całości na poszczególne elementy składowe oraz scalania tych elementów w całość. Czynności te dotyczą też procesów poznawczych, analizy i syntezy

Bardziej szczegółowo

ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE

ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE Katowice 2007 Śl.C.Z.P Dział Chorobowości Hospitalizowanej 23 luty Ogólnopolski

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji www.aotmit.gov.pl Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Nr 80 /2015 z dnia 15 kwietnia 2015 r. o projekcie programu Program

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspieranie miękkich kompetencji dziecka Mgr Beata Skowrońska Uniwersytet w Białymstoku 2 października 2014 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Z Tobą pójdę dalej program wsparcia dla dzieci z powiatu siedleckiego POKL.09.01.02-14-138/12-00

Z Tobą pójdę dalej program wsparcia dla dzieci z powiatu siedleckiego POKL.09.01.02-14-138/12-00 Załącznik nr 6 do procedur zarządzania projektem ZASADY INFORMACJI I PROMOCJI W PROJEKCIE Z Tobą pójdę dalej program wsparcia dla dzieci z powiatu siedleckiego POKL.09.01.02-14-138/12-00 PRIORYTET IX DZIAŁANIE

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA TERAPII RĘKI. Program autorski Szkoła Terapii Ręki 2013 Agnieszka Rosa. Program: Program. Częśd I Terapia ręki- wspomaganie funkcji pisania 29

SZKOŁA TERAPII RĘKI. Program autorski Szkoła Terapii Ręki 2013 Agnieszka Rosa. Program: Program. Częśd I Terapia ręki- wspomaganie funkcji pisania 29 ORGANIZATORZY KURSU: SZKOŁA TERAPII RĘKI Program autorski Szkoła Terapii Ręki 2013 Agnieszka Rosa Dzieo/ godziny zajęd Osoba prowadząca Program: Program Częśd I Terapia ręki- wspomaganie funkcji pisania

Bardziej szczegółowo

Orzecznictwo w procesie diagnozy FASD

Orzecznictwo w procesie diagnozy FASD Orzecznictwo w procesie diagnozy FASD Barbara Woszczyna Tomaszowice 2015r. Według brytyjskiego raportu Warnocka, około 20% populacji uczniów to dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi (Children with

Bardziej szczegółowo

Czym jest autyzm? Jaki świat widzi osoba autystyczna?

Czym jest autyzm? Jaki świat widzi osoba autystyczna? Czym jest autyzm? Autyzm jest zaburzeniem rozwojowym, które najczęściej ujawnia się w ciągu pierwszych trzech lat życia jako rezultat zaburzenia neurologicznego, które oddziałuje na funkcje pracy mózgu.

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6. Lp. Profil oraz rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego

Załącznik nr 6. Lp. Profil oraz rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego Załącznik nr 6 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH PSYCHIATRYCZNYCH I LECZENIA ŚRODOWISKOWEGO (DOMOWEGO) ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Profil oraz rodzaj komórki

Bardziej szczegółowo

TRUDNOŚCI WYNIKAJĄCE ZE STANU ZDROWIA i KONDYCJI UCZNIA. analiza psychologiczna

TRUDNOŚCI WYNIKAJĄCE ZE STANU ZDROWIA i KONDYCJI UCZNIA. analiza psychologiczna TRUDNOŚCI WYNIKAJĄCE ZE STANU ZDROWIA i KONDYCJI UCZNIA analiza psychologiczna Beata Dobińska psycholog Zachodniopomorska Szkoła Biznesu CHOROBA PRZEWLEKŁA A FUNKCJONOWANIE DZIECKA 1569,7 tys. dzieci i

Bardziej szczegółowo

RAPORT EWALUACJA WEWNĘTRZNA ROK SZKOLNY 2013-14 PORADNIA PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA W NOWYM DWORZE GDAŃSKIM

RAPORT EWALUACJA WEWNĘTRZNA ROK SZKOLNY 2013-14 PORADNIA PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA W NOWYM DWORZE GDAŃSKIM RAPORT EWALUACJA WEWNĘTRZNA ROK SZKOLNY 2013-14 PORADNIA PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA W NOWYM DWORZE GDAŃSKIM AUTOR IZABELA NAREWSKA DATA PRZEDSTAWIENIA 11.07.2014 I. OPIS PRZEDMIOTU EWALUACJI Wybór przedmiotu

Bardziej szczegółowo

Innowacyjne zajęcia terapeutyczne w Samorządowym Przedszkolu nr121 z Oddziałami Integracyjnymi.

Innowacyjne zajęcia terapeutyczne w Samorządowym Przedszkolu nr121 z Oddziałami Integracyjnymi. Innowacyjne zajęcia terapeutyczne w Samorządowym Przedszkolu nr121 z Oddziałami Integracyjnymi. Przedszkole Samorządowe nr 121 jest od 14 lat placówką z oddziałami integracyjnymi. Obecnie funkcjonuje w

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia

Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Załącznik Nr 1 Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Zakup pomocy dydaktycznych do zajęć logopedycznych, w ramach Zadania nr 2 : Uruchomienie zajęć dodatkowych dla dzieci uczęszczających do nowopowstałych

Bardziej szczegółowo

TERAPIA INTEGRACJI SENSORYCZNEJ

TERAPIA INTEGRACJI SENSORYCZNEJ TERAPIA INTEGRACJI SENSORYCZNEJ I. TEORIA INTEGRACJI SENSORYCZNEJ 1. A. Jean Ayres Twórcą teorii Integracji Sensorycznej jest A. Jean Ayres, psycholog i terapeuta zajęciowy, pracownik naukowy na Uniwersytecie

Bardziej szczegółowo

CZEGO RODZICE NIE WIEDZĄ O SWOICH DZIECIACH A WIEDZIEĆ POWINNI?

CZEGO RODZICE NIE WIEDZĄ O SWOICH DZIECIACH A WIEDZIEĆ POWINNI? CZEGO RODZICE NIE WIEDZĄ O SWOICH DZIECIACH A WIEDZIEĆ POWINNI? mgr Magdalena Jabłońska mgr Dorota Orłowska 1 DLACZEGO RODZICE NIE MAJĄ WIEDZY O ISTOTNYCH PROBLEMACH SWOICH DZIECI? brak czasu mało doświadczeń

Bardziej szczegółowo

Akademia Rozwoju Małego Dziecka

Akademia Rozwoju Małego Dziecka Aktualnie zbieram grupy na następujące zajęcia: Akademia Rozwoju Małego Dziecka 1. Maluszkowo - zajęcia dla dzieci do 2 roku życia - czas trwania zajęć: 45 minut / dziecko+dorosły opiekun zajęcia stymulujące

Bardziej szczegółowo

Medyczne przyczyny chwiejności emocjonalnej

Medyczne przyczyny chwiejności emocjonalnej Medyczne przyczyny chwiejności emocjonalnej Małgorzata Dąbrowska-Kaczorek Lekarz specjalizujący się w psychiatrii i psychoterapii pozn-behehawioralnej Centrum Diagnozy i Terapii ADHD Zaburzenia psychiczne

Bardziej szczegółowo

w Siemianowicach Śląskich na rok szkolny 2014/2015

w Siemianowicach Śląskich na rok szkolny 2014/2015 OFERTA ZAJĘĆ PORADNI PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ w Siemianowicach Śląskich dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych na rok szkolny 2014/2015 ZAPISY NA WSZYSTKIE OFEROWANE ZAJĘCIA PRZYJMUJE SEKRETARIAT PORADNI

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie Irena Obuchowska... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie Irena Obuchowska... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie Irena Obuchowska... 9 CZĘŚĆ I RODZINA A DZIECKO NIEPEŁNOSPRAWNE 1. Sytuacja rodzin dzieci niepełnosprawnych Andrzej Twardowski... 18 1.1. Systemowy model funkcjonowania rodziny...

Bardziej szczegółowo

Integracja Sensoryczna w pigułce

Integracja Sensoryczna w pigułce Integracja Sensoryczna w pigułce Agnieszka Woźniak pedagog, terapeuta integracji sensorycznej Twórcą teorii Integracji Sensorycznej jest dr A.J.Ayres ( 1920-1988). Psycholog, terapeuta zajęciowy, pracownik

Bardziej szczegółowo

POROZUMIENIE CZY KONFLIKT? O AKCEPTACJI CHOROBY. PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY NF1 W KONTEKŚCIE RODZINNYM

POROZUMIENIE CZY KONFLIKT? O AKCEPTACJI CHOROBY. PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY NF1 W KONTEKŚCIE RODZINNYM POROZUMIENIE CZY KONFLIKT? O AKCEPTACJI CHOROBY. PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY NF1 W KONTEKŚCIE RODZINNYM dr n. med. Magdalena Trzcińska Szpital Uniwersytecki nr 1 im. dr. A. Jurasza w Bydgoszczy NF1 W RODZINIE

Bardziej szczegółowo