OTRZYMYWANIE BIODIESLA W PROCESIE TRANSESTRYFIKACJI OLEJU ROŚLINNEGO

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "OTRZYMYWANIE BIODIESLA W PROCESIE TRANSESTRYFIKACJI OLEJU ROŚLINNEGO"

Transkrypt

1 OTRZYMYWANIE BIODIESLA W PROCESIE TRANSESTRYFIKACJI OLEJU ROŚLINNEGO CEL ĆWICZENIA: Celem ćwiczenia jest przeprowadzenie procesu zasadowej transestryfikacji oleju roślinnego, wstępne oczyszczenie uzyskanych produktów oraz wyznaczenie zależności wydajności otrzymywania Biodiesla (estrów metylowych kwasów tłuszczowych) od temperatury reakcji. PROCES TRANESTRYFIKACJI OLEJU RZEPAKOWEGO Olej roślinny (np. rzepakowy) po odpowiednim przetworzeniu może być wykorzystany jako alternatywne paliwo odnawialne do silników Diesla. Bezpośrednie zastosowanie takiego oleju jako paliwa napędowego jest utrudnione głównie z powodu zbyt dużej lepkości, która dla oleju rzepakowego jest około 10-krotnie wyższa od lepkości oleju napędowego pochodzenia naftowego. Dlatego przed zastosowaniem jako paliwo silnikowe oleje roślinne należy odpowiednio zmodyfikować (a przede wszystkim obniżyć ich lepkość). Metody obniżania lepkości oleju roślinnego: 1. ROZCIEŃCZANIE konwencjonalnym paliwem diesla; 2. MIKROEMULGOWANIE z małocząsteczkowymi alkoholami (np. metanol, etanol) w obecności jonowego lub niejonowego emulgatora; 3. PIROLIZA LUB KRAKING, a następnie wydzielenie odpowiedniej frakcji w procesie destylacji; 4. PROCES TRANESTRYFIKACJI (inaczej alkoholizę) małocząsteczkowymi alkoholami (tj. metanol, etanol, butanol) w obecności katalizatora (najczęściej alkalicznego: KOH, NaOH, CaO) Głównym składnikiem oleju rzepakowego są trójglicerydy (triacyloglicerole) czyli estry gliceryny i kwasów tłuszczowych o różnej długości łańcucha węglowego (najczęściej C 18 C 22 ). Z innych komponentów można wymienić: fosfolipidy (1-2%), wolne kwasy tłuszczowe (1-2%) oraz inne składniki niezmydlające, jak sterole i witaminy (ok. 0,5-1%). Reakcja transestryfikacji polega na wymianie gliceryny związanej chemicznie w cząsteczce triacyloglicerolu (TAG) na alkohol metylowy lub etylowy dodany w obecności odpowiedniego katalizatora (Rys.1). Głównym produktem reakcji transestryfikacji oleju rzepakowego są estry kwasów tłuszczowych (najczęściej metylowe) czyli tzw. REM - Rzepakowe Estry Metylowe (ang. FAME Fatty Acid Methyl Ester). Są one naturalnym, nieszkodliwym dla środowiska paliwem do silników Diesl a, które może być mieszane w dowolnych proporcjach z olejem napędowym pochodzenia naftowego. 1

2 Rysunek 1. Schemat reakcji transestryfikacji Mieszanki biodiesla z konwencjonalnym olejem napędowym określa się następująco: B5 (5% bidiesla), B10 (10%biodiesla), B20 (20% biodiesla), B100 (czyste paliwo pochodzenia roślinnego). Najbardziej efektywna energetycznie mieszanka zawiera: 15-30% biopaliwa i 85-70% oleju napędowego z ropy naftowej. Produktem ubocznym transestryfikacji są mydła i gliceryna, która po zatężeniu może być sprzedawana jako gliceryna techniczna (roztwór 80%) stosowana m. in. w przemyśle celulozowym, spożywczym, kosmetycznym i farmaceutycznym, a także w syntezie barwnikówm nitrogliceryny oraz dynamitu. Z czynników mających znaczący wpływna właściwości biodiesla powstającego w procesie transestryfikacji olejów roślinnych można wymienić: skład chemiczny i stopień oczyszczenia surowca (oleju roślinnego), rodzaj zastosowanego alkoholu, rodzaj katalizatora, warunki procesu (tj. temperatura, czas, stosunek molowy alkohol/olej). MATERIAŁY I METODY ODCZYNNIKI Olej roślinny (np. rzepakowy) Metanol Wodorotlenek potasu Środek suszący (np. CuSO 4, Na 2 SO 4, SilicaGel) WYMAGANE ŚRODKI BEZPIECZEŃSTWA Okulary ochronne przynieść na zajęcia! Rękawiczki lateksowe MATERIAŁY i APARATURA Reaktor szklany z płaszczem wodnym Mieszadło magnetyczne Termostat z łaźnią wodną Zestaw do filtracji grawitacyjnej lub próżniowej Rozdzielacz szklany 500 ml Zestaw zlewek Cylindry miarowe (100, 250, 500 ml) Kolby stożkowe 500 ml Bibuła filtracyjna Papierek wskaźnikowy 2

3 WYKONANIE DOŚWIADCZENIA 1. Przygotowanie zasadowego katalizatora procesu transestryfikacji, czyli metanolanu potasu (CH 3 OK) przygotowuje prowadzący ćwiczenie: 56 g KOH rozpuścić i dopełnić do objętości 1L w CH 3 OH => 1 M roztwór CH 3 OK 2. I etap transestryfikacji oleju roślinnego: Odważyć 200 g oleju roślinnego, zmierzyć jego objętość w cylindrze miarowym, a następnie przelać do termostatowanego reaktora szklanego umieszczonego na mieszadle magnetycznym i zamknąć korkiem; Olej należy preinkubować w zadanej temperaturze (40, 50, lub 60 C) przez min, a następnie dodać 30 ml 1 M roztworu metanolanu potasu (CH 3 OK); Reakcję prowadzić przez 30 min przy intensywnym mieszaniu; Po upływie tego czasu przelać mieszaninę reakcyjną do zlewki, a w następnej kolejności do rozdzielacza i pozostawić do momentu wydzielenia się dwóch frakcji: Górnej warstwa estrów metylowych kwasów tłuszczowych Dolnej warstwa metanolowo-glicerynowa Po rozdzieleniu się tych dwóch warstw, dolną zlać do uprzednio zważonej zlewki, zważyć ponownie i wyznaczyć masę frakcji glicerynowej, a następnie przelać do cylindra miarowego i zmierzyć jej objętość; Dla górnej frakcji analogicznie wyznaczyć masę i objętość, a następnie uzyskany roztwór wykorzystać jako substrat w drugim etapie transestryfikacji. 3. II etap transestryfikacji oleju roślinnego: Mieszaninę estrów metylowych uzyskaną w I etapie transestryfikacji (frakcja górna) ponownie wprowadzić do termostatowanego reaktora i preinkubować w zadanej temperaturze przez min; Po upływie tego czasu do mieszaniny reakcyjnej dodać 10 ml 1 M roztworu CH 3 OK; Reakcję prowadzić przez 15 min przy intensywnym mieszaniu; Po upływie tego czasu przelać mieszaninę reakcyjną do zlewki, a w następnej kolejności ponownie do rozdzielacza i analogicznie do I etapu transestryfikacji pozostawić do momentu wydzielenia się dwóch warstw: Górnej frakcja estrów metylowych kwasów tłuszczowych Dolnej frakcja metanolowo-glicerynowa 3

4 Po rozdzieleniu się tych dwóch warstw, dolną zlać do uprzednio zważonej zlewki, zważyć ponownie i wyznaczyć jej masę, a następnie przelać do cylindra miarowego i zmierzyć również jej objętość; Dla górnej frakcji analogicznie wyznaczyć masę i objętość, a następnie uzyskany roztwór poddać procesowi wstępnego oczyszczania. 4. Wstępne oczyszczanie estrów metylowych kwasów tłuszczowych uzyskanych w wyniku metanolizy oleju roślinnego: W pierwszej kolejności do kolbę stożkowej zawierającej frakcję olejową wprowadzić 50 ml 1% wodnego roztworu H 2 SO 4 ; Szczelnie zamkniętą mieszać energicznie przez ok. 5 min, a następnie przelać do rozdzielacza i po rozseparowaniu obu warstw, zlać dolną, wodną frakcję do zlewki; Następnie analogicznie do powyższego opisu przemywać frakcję olejową pojedynczymi porcjami czystej wody (po 50 ml), aż do otrzymanaia ph neutralnego; UWAGA! Pamiętać o intensywnym mieszaniu frakcji olejowej z wodą, a następnie o sprawdzeniu papierkiem wskaźnikowym odczynu ph we frakcji wodnej zlewanej z rozdzielacza; Wszystkie uzyskane frakcje wodne połączyć i zmierzyć ich sumaryczną objętość; Następnie wyznaczyć całkowitą masę produktów ubocznych przyjmując d = 1,0 g/ml; Frakcję olejową doprowadzoną do ph neutralnego przelać do kolby stożkowej, do której dodawać porcjami środek suszący (np. MgSO 4 ) z jednoczesnym mieszaniem zawiesiny; Środek suszący dodawać do momentu zaobserwowania braku zbrylania się tego środka; Dla pewności dodać jeszcze jedną porcję środka suszącego, celem upewnienia się, że z frakcji olejowej pozbyto się całkowitej ilości wody; Odwodnione estry metylowe przesączyć grawitacyjnie do uprzednio zważonej zlewki i wyznaczyć końcową masę tak otrzymanego biopaliwa, jego objętość oraz zmierzyć gęstość jego gęstość. Uzyskany produkt pozostawić do kolejnych ćwiczeń (wyznaczenie właściwości fizykochemicznych). OPRACOWANIE WYNIKÓW 1. Narysować schemat wytwarzania produktów tranestryfikacji oleju rzepakowego w warunkach laboratoryjnych. 2. Na podstawie wyników całej grupy wyznaczyć wydajność otrzymywania produktu końcowego oraz wyznaczyć zależność tej wydajności od temperatury reakcji transestryfikacji. 4

5 3. W sprawozdaniu opisać przemysłowy proces otrzymywania FAME (estrów metylowych kwasów tłuszczowych) z olejów roślinnych w tym: Praktyczne zastosowanie biodiesla Surowce wykorzystywane do produkcji estrów metylowych kwasów tłuszczowych Graficzny schemat technologiczny przemysłowego procesu otrzymywania biodiesla Metody oczyszczania surowego produktu Przedstawić zalety stosowania biodiesla (aspekt ekonomiczny, ochrona środowiska i inne) Przedstawić problemy/ograniczenia związane z zastosowaniem biodiesla Wymienić 2 firmy produkujące biodiesel w ilościach przemysłowych ZAGADNIENIA DO KARTKÓWKI: 1. Rodzaje biokomponentów i biopaliw w postaci ciekłej lub gazowej (bioetanol, biowodór, biogaz, węglowodory syntetyczne itp.). 2. Metody obniżania lepkości olejów roślinnych przed ich zastosowaniem jako biopaliwo. 3. Schemat reakcji transestryfikacji olejów roślinnych. 4. Czynniki wpływające na właściwości biodiesla powstającego w procesie transestryfikacji olejów roślinnych (wymienić i krótko opisać wpływ każdego z nich). LITERATURA: 1. Burczyk B., Biomasa. Surowiec do syntez chemicznych i produkcji paliw, Oficyna Wyd. PWr, Wrocław 2011; 2. Lewandowski W.M., Ryms M., Biopaliwa : proekologiczne odnawialne źródła energii, Wyd. WNT, Warszawa 2013; 3. Gryglewicz S., Rapeseed oil methyl esters preparation using heterogenous catalysts, Bioresource Technology, 70 (1999), Vicente G., Martinez M., Aracil J., Integrated biodiesel production: a comparison of different homogenous catalysts system, Bioresource Technology, ),

Wprowadzenie. 1. Biopaliwa

Wprowadzenie. 1. Biopaliwa Wprowadzenie Obecnie ponad 80% zużywanej energii na świecie jest pozyskiwane z paliw kopalnych, z czego ok. 58% tej ilości przypada na transport. Szacuję się, że przy obecnym tempie eksploatacji złóż,

Bardziej szczegółowo

ESTRY METYLOWE POCHODZENIA ZWIERZĘCEGO JAKO PALIWO ROLNICZE. mgr inż. Renata Golimowska ITP Oddział Poznań

ESTRY METYLOWE POCHODZENIA ZWIERZĘCEGO JAKO PALIWO ROLNICZE. mgr inż. Renata Golimowska ITP Oddział Poznań ESTRY METYLOWE POCHODZENIA ZWIERZĘCEGO JAKO PALIWO ROLNICZE mgr inż. Renata Golimowska ITP Oddział Poznań Początek biodiesla w Polsce 2004/2005 uruchamianie Rafinerii Trzebinia 2006 otwieranie się kolejnych

Bardziej szczegółowo

Biopaliwo do silników z zapłonem samoczynnym i sposób otrzymywania biopaliwa do silników z zapłonem samoczynnym. (74) Pełnomocnik:

Biopaliwo do silników z zapłonem samoczynnym i sposób otrzymywania biopaliwa do silników z zapłonem samoczynnym. (74) Pełnomocnik: RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 197375 (21) Numer zgłoszenia: 356573 (22) Data zgłoszenia: 10.10.2002 (13) B1 (51) Int.Cl. C10L 1/14 (2006.01)

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 30 ... I etap transestryfikacji

ĆWICZENIE 30 ... I etap transestryfikacji ĆWICZENIE 30 Wykonujący Data..... I etap transestryfikacji Objętość oleju[ml] Objętość wprowadzonego 1M KOH Czas rozpoczęcia mieszania Czas zatrzymania mieszadła Masa kolby do frakcji glicerynowej II etap

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 30. OTRZYMYWANIE I BADANIE BIOPALIW-INSTRUKCJA WYKONANIA ĆWICZENIA

ĆWICZENIE 30. OTRZYMYWANIE I BADANIE BIOPALIW-INSTRUKCJA WYKONANIA ĆWICZENIA ĆWICZENIE 30. OTRZYMYWANIE I BADANIE BIOPALIW-INSTRUKCJA WYKONANIA ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z możliwościami wykorzystania nowych materiałów w procesach technologicznych oraz pozyskiwaniem

Bardziej szczegółowo

PL B BUP 23/12

PL B BUP 23/12 PL 216725 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 216725 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 394699 (22) Data zgłoszenia: 29.04.2011 (51) Int.Cl.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz ważniejszych skrótów i symboli... XIII VII

Spis treści. Wykaz ważniejszych skrótów i symboli... XIII VII Spis treści Wykaz ważniejszych skrótów i symboli................... XIII 1. Wprowadzenie............................... 1 1.1. Definicja i rodzaje biopaliw....................... 1 1.2. Definicja biomasy............................

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 30. OTRZYMYWANIE I BADANIE BIOPALIW-INSTRUKCJA WYKONANIA ĆWICZENIA

ĆWICZENIE 30. OTRZYMYWANIE I BADANIE BIOPALIW-INSTRUKCJA WYKONANIA ĆWICZENIA ĆWICZENIE 30. OTRZYMYWANIE I BADANIE BIOPALIW-INSTRUKCJA WYKONANIA ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z możliwościami wykorzystania nowych materiałów w procesach technologicznych oraz pozyskiwaniem

Bardziej szczegółowo

Planowanie Projektów Odnawialnych Źródeł Energii Oleje resztkowe

Planowanie Projektów Odnawialnych Źródeł Energii Oleje resztkowe Slajd 1 Lennart Tyrberg, Energy Agency of Southeast Sweden Planowanie Projektów Odnawialnych Źródeł Energii Oleje resztkowe Przygotowane przez: Mgr inż. Andrzej Michalski Zweryfikowane przez: Dr inż. Andrzej

Bardziej szczegółowo

(86) Data i numer zgłoszenia międzynarodowego: , PCT/AT01/ (87) Data i numer publikacji zgłoszenia międzynarodowego:

(86) Data i numer zgłoszenia międzynarodowego: , PCT/AT01/ (87) Data i numer publikacji zgłoszenia międzynarodowego: RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 206658 (21) Numer zgłoszenia: 355294 (22) Data zgłoszenia: 05.10.2001 (86) Data i numer zgłoszenia międzynarodowego:

Bardziej szczegółowo

WYTWÓRNIA BIODIESLA LABORATORIUM Z PROEKOLOGICZNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ODNAWIALNEJ. Katedra Aparatury i Maszynoznawstwa Chemicznego

WYTWÓRNIA BIODIESLA LABORATORIUM Z PROEKOLOGICZNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ODNAWIALNEJ. Katedra Aparatury i Maszynoznawstwa Chemicznego WYTWÓRNIA BIDIESLA LABRATRIUM Z PREKLGICZNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII DNAWIALNEJ Katedra Aparatury i Maszynoznawstwa Chemicznego Instrukcja ćwiczenia 7. BD 1 7. BD PRZEPRWADZENIE PRCESU WYTWARZANIA BIDIESLA PPRZEZ

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz ważniejszych skrótów i symboli

Spis treści. Wykaz ważniejszych skrótów i symboli Spis treści Wykaz ważniejszych skrótów i symboli XIII 1. Wprowadzenie 1 1.1. Definicja i rodzaje biopaliw 1 1.2. Definicja biomasy 3 1.3. Metody konwersji biomasy w biopaliwa 3 1.4. Biopaliwa 1. i 2. generacji

Bardziej szczegółowo

PL B1. INSTYTUT CHEMII PRZEMYSŁOWEJ IM. PROF. IGNACEGO MOŚCICKIEGO, Warszawa, PL

PL B1. INSTYTUT CHEMII PRZEMYSŁOWEJ IM. PROF. IGNACEGO MOŚCICKIEGO, Warszawa, PL RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 206797 (21) Numer zgłoszenia: 379655 (22) Data zgłoszenia: 10.05.2006 (13) B1 (51) Int.Cl. C10L 1/10 (2006.01)

Bardziej szczegółowo

TECHNICZNE ASPEKTY WYTWARZANIA BIOPALIW ROLNICZYCH Z UWZGLĘDNIENIEM ZAGOSPODAROWANIA TŁUSZCZÓW ODPADOWYCH

TECHNICZNE ASPEKTY WYTWARZANIA BIOPALIW ROLNICZYCH Z UWZGLĘDNIENIEM ZAGOSPODAROWANIA TŁUSZCZÓW ODPADOWYCH TECHNICZNE ASPEKTY WYTWARZANIA BIOPALIW ROLNICZYCH Z UWZGLĘDNIENIEM ZAGOSPODAROWANIA TŁUSZCZÓW ODPADOWYCH mgr inż. Renata Golimowska ITP Oddział Poznań BIODIESEL Estry metylowe kwasów tłuszczowych (ang.

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA GDAŃSKA

POLITECHNIKA GDAŃSKA POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY KATEDRA TECHNOLOGII CHEMICZNEJ Chemia środowiska OTRZYMYWANIE ESTRÓW METYLOWYCH KWASÓW TŁUSZCZOWYCH Z OLEJU RZEPAKOWEGO: RAFINOWANEGO I POSMAŻALNICZEGO M. Joskowska,

Bardziej szczegółowo

Analiza procesu transestryfikacji olejów pod kątem emisji gazów cieplarnianych dla różnych wariantów pozyskania energii dla instalacji

Analiza procesu transestryfikacji olejów pod kątem emisji gazów cieplarnianych dla różnych wariantów pozyskania energii dla instalacji NAFTA-GAZ luty 2013 ROK LXIX Kamil Berdechowski Instytut Nafty i Gazu, Kraków Analiza procesu transestryfikacji olejów pod kątem emisji gazów cieplarnianych dla różnych wariantów pozyskania energii dla

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH: PROCESY ESTRYFIKACJI NA PRZYKŁADZIE OTRZYMYWANIA WYBRANYCH PLASTYFIKATORÓW

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH: PROCESY ESTRYFIKACJI NA PRZYKŁADZIE OTRZYMYWANIA WYBRANYCH PLASTYFIKATORÓW PLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY KATEDRA TECHNLGII CHEMICZNEJ RGANICZNEJ I PETRCHEMII INSTRUKCJA D ĆWICZEŃ LABRATRYJNYCH: PRCESY ESTRYFIKACJI NA PRZYKŁADZIE TRZYMYWANIA WYBRANYCH PLASTYFIKATRÓW Laboratorium

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1. Technika ważenia oraz wyznaczanie błędów pomiarowych. Ćwiczenie 2. Sprawdzanie pojemności pipety

Ćwiczenie 1. Technika ważenia oraz wyznaczanie błędów pomiarowych. Ćwiczenie 2. Sprawdzanie pojemności pipety II. Wagi i ważenie. Roztwory. Emulsje i koloidy Zagadnienia Rodzaje wag laboratoryjnych i technika ważenia Niepewność pomiarowa. Błąd względny i bezwzględny Roztwory właściwe Stężenie procentowe i molowe.

Bardziej szczegółowo

Konwersja biomasy do paliw płynnych. Andrzej Myczko. Instytut Technologiczno Przyrodniczy

Konwersja biomasy do paliw płynnych. Andrzej Myczko. Instytut Technologiczno Przyrodniczy Konwersja biomasy do paliw płynnych Andrzej Myczko Instytut Technologiczno Przyrodniczy Biopaliwa W biomasie i produktach jej rozkładu zawarta jest energia słoneczna. W wyniku jej: spalania, fermentacji

Bardziej szczegółowo

Katalityczne uwodornienie glicerolu

Katalityczne uwodornienie glicerolu Katalityczne uwodornienie glicerolu 1. Wprowadzenie Postęp technologiczny oraz rosnące zapotrzebowanie na energię wymusza poszukiwanie nowych metod zagospodarowania łatwo dostępnych surowców, takich jak

Bardziej szczegółowo

Recykling surowcowy odpadowego PET (politereftalanu etylenu)

Recykling surowcowy odpadowego PET (politereftalanu etylenu) Laboratorium: Powstawanie i utylizacja zanieczyszczeń i odpadów Makrokierunek Zarządzanie Środowiskiem INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA 24 Recykling surowcowy odpadowego PET (politereftalanu etylenu) 1 I. Cel ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

WYTWÓRNIA. Wytwórnia Bioagra-Oil S.A. składa się z 2 sekcji: 1. Sekcja produkcji estrów metylowych o wydajności 200 000 ton / rok.

WYTWÓRNIA. Wytwórnia Bioagra-Oil S.A. składa się z 2 sekcji: 1. Sekcja produkcji estrów metylowych o wydajności 200 000 ton / rok. LOKALIZACJA Siedziba firmy i Zakład Produkcyjny Bioagra-Oil S.A. znajduje się w Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej w Tychach. ul. Przemysłowa 64 43-100 Tychy NIP 524-25-87-483 Siedziba zarządu

Bardziej szczegółowo

Ocena parametryczna biopaliw płynnych

Ocena parametryczna biopaliw płynnych CZAS TECHNOLOGIA Ocena parametryczna biopaliw płynnych dr inż. Wojciech Golimowski w.golimowski@itep.edu.pl ITP Oddział Poznań PALIWA Paliwa kopalne BIOMASA Biopaliwa Węgiel Paliwa stałe Celuloza Ropa

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie biogazu jako paliwa transportowego

Wykorzystanie biogazu jako paliwa transportowego Wykorzystanie biogazu jako paliwa transportowego dr Tadeusz Zakrzewski Prezes Krajowej Izby Biopaliw 12 marzec 2010 r Kielce. Wykorzystanie biomasy rolniczej do celów energetycznych. Biogazownie rolnicze

Bardziej szczegółowo

PL B1. POLITECHNIKA POZNAŃSKA, Poznań, PL PRZEMYSŁOWY INSTYTUT MASZYN ROLNICZYCH, Poznań, PL BUP 15/09

PL B1. POLITECHNIKA POZNAŃSKA, Poznań, PL PRZEMYSŁOWY INSTYTUT MASZYN ROLNICZYCH, Poznań, PL BUP 15/09 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 209156 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 384224 (51) Int.Cl. C10L 1/02 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia: 08.01.2008

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN POTWIERDZAJĄCY KWALIFIKACJE W ZAWODZIE Rok 2017 CZĘŚĆ PRAKTYCZNA

EGZAMIN POTWIERDZAJĄCY KWALIFIKACJE W ZAWODZIE Rok 2017 CZĘŚĆ PRAKTYCZNA Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu Układ graficzny CKE 2016 Nazwa kwalifikacji: Obsługa maszyn i urządzeń przemysłu chemicznego Oznaczenie kwalifikacji: A.06 Numer

Bardziej szczegółowo

Marlena Owczuk Biodiesel, a ochrona środowiska. Studia Ecologiae et Bioethicae 4, 351-356

Marlena Owczuk Biodiesel, a ochrona środowiska. Studia Ecologiae et Bioethicae 4, 351-356 Biodiesel, a ochrona środowiska Studia Ecologiae et Bioethicae 4, 351-356 2006 Marlena OWCZUK Instytut Paliw i Energii Odnawialnej Warszawa A Studia E cologiae et B ioethicae 4/2006 Biodiesel, a ochrona

Bardziej szczegółowo

Synteza eteru allilowo-cykloheksylowego w reakcji alkilowania cykloheksanolu bromkiem allilu w warunkach PTC.

Synteza eteru allilowo-cykloheksylowego w reakcji alkilowania cykloheksanolu bromkiem allilu w warunkach PTC. Synteza eteru allilowo-cykloheksylowego w reakcji alkilowania cykloheksanolu bromkiem allilu w warunkach PTC. OH + Br NaOH aq. Bu 4 NHSO 4 O Zastosowanie produktu: półprodukt w syntezie organicznej, monomer.

Bardziej szczegółowo

Biopaliwa w transporcie

Biopaliwa w transporcie Biopaliwa w transporcie 20.01.2009 Andrzej Szajner Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Sytuacja na rynkach światowych Malejące zasoby surowców naturalnych i rosnące ceny!! wzrost cen ropy naftowej

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2009/2010

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2009/2010 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS Obowiązuje od roku akademickiego: 2009/2010 Instytut: Techniczny Kierunek studiów: Zarządzanie i inżynieria produkcji Kod kierunku: 06.9 Specjalność:

Bardziej szczegółowo

Recykling surowcowy odpadowego PET (politereftalanu etylenu)

Recykling surowcowy odpadowego PET (politereftalanu etylenu) Utylizacja i neutralizacja odpadów Międzywydziałowe Studia Ochrony Środowiska INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA 24 Recykling surowcowy odpadowego PET (politereftalanu etylenu) Opracowała: dr Elżbieta Megiel 1 I.

Bardziej szczegółowo

Wykład 3. Zielona chemia (część 2)

Wykład 3. Zielona chemia (część 2) Wykład 3 Zielona chemia (część 2) Glicerol jako zielony rozpuszczalnik Nietoksyczny, tani, łatwo dostępny, odnawialny, wysoka temp. wrzenia (nie jest klasyfikowany jako LZO/VOC), polarny, może być stosowany

Bardziej szczegółowo

WNOWAŻONYONY BIOPALIWA. Department of Chemical Technology Chemical Faculty University of Technology

WNOWAŻONYONY BIOPALIWA. Department of Chemical Technology Chemical Faculty University of Technology BIOPALIWA A ROZWÓJ J ZRÓWNOWA WNOWAŻONYONY BIOPALIWA Department of Chemical Technology Chemical Faculty Gdańsk BIOPALIWA PŁYNNEP Etanol - alkohol etylowy (C 2 H 5 OH) powstaje w wyniku fermentacji alkoholowej

Bardziej szczegółowo

BADANIA LEPKOŚCI KINEMATYCZNEJ BIOPALIW POCHODZENIA ZWIERZĘCEGO

BADANIA LEPKOŚCI KINEMATYCZNEJ BIOPALIW POCHODZENIA ZWIERZĘCEGO Problemy Inżynierii Rolniczej nr 4/2008 Wojciech Golimowski, Alicja Nowak Instytut Budownictwa, Mechanizacji i Elektryfikacji Rolnictwa Oddział w Poznaniu BADANIA LEPKOŚCI KINEMATYCZNEJ BIOPALIW POCHODZENIA

Bardziej szczegółowo

XXIV KONKURS CHEMICZNY DLA GIMNAZJALISTÓW ROK SZKOLNY 2016/2017

XXIV KONKURS CHEMICZNY DLA GIMNAZJALISTÓW ROK SZKOLNY 2016/2017 IMIĘ I NAZWISKO PUNKTACJA SZKOŁA KLASA NAZWISKO NAUCZYCIELA CHEMII I LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE Inowrocław 2 maja 217 Im. Jana Kasprowicza INOWROCŁAW XXIV KONKURS CHEMICZNY DLA GIMNAZJALISTÓW ROK SZKOLNY

Bardziej szczegółowo

Ciągły proces otrzymywania bikarbonatu metodą Solvay a

Ciągły proces otrzymywania bikarbonatu metodą Solvay a Ciągły proces otrzymywania bikarbonatu metodą Solvay a WYMAANIA 1. Podstawy teoretyczne procesu otrzymywania sody metodą Solvay a. 2. Schemat technologiczny metody Solvay a operacje jednostkowe.. Surowce

Bardziej szczegółowo

Biomasa ciekła w energetyce

Biomasa ciekła w energetyce V Konferencja Ochrona Środowiska w Energetyce, Jaworzno 11-12.02.2010 Biomasa ciekła w energetyce Jarosław Zuwała Kwalifikacja biomasy ciekłej (1) Rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie sposobu monitorowania

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia 22 stycznia 2009 r. w sprawie wymagań jakościowych dla biopaliw ciekłych 2)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia 22 stycznia 2009 r. w sprawie wymagań jakościowych dla biopaliw ciekłych 2) Dz.U.2009.18.98 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 22 stycznia 2009 r. w sprawie wymagań jakościowych dla biopaliw ciekłych (Dz. U. z dnia 4 lutego 2009 r.) Na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy

Bardziej szczegółowo

Projekt centrum paliwowoenergetyczno-chemicznego (CPECH) A.Vogt, S.Jabłoński, H.Kołodziej, J.Fałat, S.Strzelecki, M.Łukaszewicz

Projekt centrum paliwowoenergetyczno-chemicznego (CPECH) A.Vogt, S.Jabłoński, H.Kołodziej, J.Fałat, S.Strzelecki, M.Łukaszewicz Projekt centrum paliwowoenergetyczno-chemicznego (CPECH) A.Vogt, S.Jabłoński, H.Kołodziej, J.Fałat, S.Strzelecki, M.Łukaszewicz Koncepcja CPECH Kompletny zespół instalacji oraz urządzeń tworzących funkcjonalną

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR 1 Analiza ilościowa miareczkowanie zasady kwasem.

ĆWICZENIE NR 1 Analiza ilościowa miareczkowanie zasady kwasem. ĆWICZENIE NR 1 Analiza ilościowa miareczkowanie zasady kwasem. Cel ćwiczenia: Poznanie zasad analizy miareczkowej. Materiały: 3 zlewki 250cm 3, biureta 50 cm 3, lejek, kolba miarowa 50 cm 3, roztwór NaOH,

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 6 listopada 2002 r. w sprawie metodyk referencyjnych badania stopnia biodegradacji substancji powierzchniowoczynnych zawartych w produktach, których stosowanie

Bardziej szczegółowo

Wydział Chemii Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej Zakład Technologii Chemicznej ĆWICZENIE NR 5 BIOPALIWA. TRANSESTRYFIKACJA OLEJU RZEPAKOWEGO

Wydział Chemii Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej Zakład Technologii Chemicznej ĆWICZENIE NR 5 BIOPALIWA. TRANSESTRYFIKACJA OLEJU RZEPAKOWEGO Wydział Chemii Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej Zakład Technologii Chemicznej ĆWICZENIE NR 5 BIOPALIWA. TRANSESTRYFIKACJA OLEJU RZEPAKOWEGO Lublin 2007 1. WSTĘP Ropa naftowa jest obecnie na świecie

Bardziej szczegółowo

RECENZJA ROZPRAWY DOKTORSKIEJ

RECENZJA ROZPRAWY DOKTORSKIEJ dr hab. Izabela Siebielska, prof. PK Katedra Gospodarki Odpadami Wydział Inżynierii Lądowej, Środowiska i Geodezji Politechnika Koszalińska RECENZJA ROZPRAWY DOKTORSKIEJ Tytuł rozprawy : BADANIA TRANSESTRYFIKACJI

Bardziej szczegółowo

OTRZYMYWANIE KARBOKSYMETYLOCELULOZY

OTRZYMYWANIE KARBOKSYMETYLOCELULOZY Katedra Chemii Organicznej, Bioorganicznej i Biotechnologii OTRZYMYWANIE KARBOKSYMETYLOCELULOZY Prowadzący: mgr inż. Marta Grec Miejsce ćwiczeń: sala 102 1. Cel ćwiczenia Celem doświadczenia jest zapoznanie

Bardziej szczegółowo

1 ekwiwalent 6 ekwiwalentów 0,62 ekwiwalentu

1 ekwiwalent 6 ekwiwalentów 0,62 ekwiwalentu PREPARAT NR 31 Stechiometria reakcji Metanol Kwas siarkowy(vi) stężony OH MeOH, H OCH 3 2 SO 4 t. wrz., 3 godz. 1 ekwiwalent 6 ekwiwalentów 0,62 ekwiwalentu 2-METOKSYNAFTALEN Dane do obliczeń Związek molowa

Bardziej szczegółowo

Biokomponenty i biopaliwa ciekłe

Biokomponenty i biopaliwa ciekłe Biokomponenty i biopaliwa ciekłe stan prawny i perspektywy Tomasz Pańczyszyn Departament Energii Odnawialnej ul. Krucza 36/Wspólna 6 00-522 Warszawa faks 22 695 8196 me@me.gov.pl www.me.gov.pl Plan prezentacji:

Bardziej szczegółowo

Laboratorium 3 Toksykologia żywności

Laboratorium 3 Toksykologia żywności Laboratorium 3 Toksykologia żywności Literatura zalecana: Orzeł D., Biernat J. (red.) 2012. Wybrane zagadnienia z toksykologii żywności. Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu. Wrocław. Str.:

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN POTWIERDZAJĄCY KWALIFIKACJE W ZAWODZIE Rok 2018 ZASADY OCENIANIA

EGZAMIN POTWIERDZAJĄCY KWALIFIKACJE W ZAWODZIE Rok 2018 ZASADY OCENIANIA Układ graficzny CKE 2018 EGZAMIN POTWIERDZAJĄCY KWALIFIKACJE W ZAWODZIE Rok 2018 ZASADY OCENIANIA Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu Nazwa kwalifikacji: Obsługa

Bardziej szczegółowo

za rok: PODMIOTY REALIZUJĄCE NARODOWY CEL WSKAŹNIKOWY Sprawozdanie podmiotu realizującego Narodowy Cel Wskaźnikowy w zakresie realizacji tego celu

za rok: PODMIOTY REALIZUJĄCE NARODOWY CEL WSKAŹNIKOWY Sprawozdanie podmiotu realizującego Narodowy Cel Wskaźnikowy w zakresie realizacji tego celu PODMIOTY REALIZUJĄCE NARODOWY CEL WSKAŹNIKOWY DPE - 4.3 Sprawozdanie podmiotu realizującego Narodowy Cel Wskaźnikowy w zakresie realizacji tego celu za rok: Sprawozdanie należy przekazać w terminie 9 dni

Bardziej szczegółowo

Politechnika Rzeszowska Katedra Technologii Tworzyw Sztucznych. Synteza kationomeru poliuretanowego

Politechnika Rzeszowska Katedra Technologii Tworzyw Sztucznych. Synteza kationomeru poliuretanowego Politechnika Rzeszowska Katedra Technologii Tworzyw Sztucznych Synteza kationomeru poliuretanowego Rzeszów, 2011 1 Odczynniki: 4,4 -diizocyjanian difenylenometanu (MDI) - 5 g Rokopol 7P destylowany i osuszony

Bardziej szczegółowo

Wydział Mechaniczno-Energetyczny

Wydział Mechaniczno-Energetyczny Polska Geotermalna Asocjacja im. prof. J. Sokołowskiego Wydział Mechaniczno-Energetyczny Lokalna energetyka geotermalna jako podstawowy składnik OZE w procesie dochodzenia do samowystarczalności energetycznej

Bardziej szczegółowo

Transestryfikacja triglicerydów olejów roślinnych

Transestryfikacja triglicerydów olejów roślinnych W artykule przedstawiono wyniki badań procesu transestryfikacji triglicerydów oleju rzepakowego bioetanolem. Zastosowano metodę planowania eksperymentu typu 2 3 w celu określenia wpływu temperatury, stężenia

Bardziej szczegółowo

HYDROLIZA SOLI. ROZTWORY BUFOROWE

HYDROLIZA SOLI. ROZTWORY BUFOROWE Ćwiczenie 9 semestr 2 HYDROLIZA SOLI. ROZTWORY BUFOROWE Obowiązujące zagadnienia: Hydroliza soli-anionowa, kationowa, teoria jonowa Arrheniusa, moc kwasów i zasad, równania hydrolizy soli, hydroliza wieloetapowa,

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 5. Badanie właściwości chemicznych aldehydów, ketonów i kwasów karboksylowych. Synteza kwasu sulfanilowego.

Ćwiczenie 5. Badanie właściwości chemicznych aldehydów, ketonów i kwasów karboksylowych. Synteza kwasu sulfanilowego. Ćwiczenie 5. Badanie właściwości chemicznych aldehydów, ketonów i kwasów karboksylowych. Synteza kwasu sulfanilowego. Wprowadzenie teoretyczne Cel ćwiczeń: Zapoznanie studentów z właściwościami chemicznymi

Bardziej szczegółowo

Zamek Criewen, Schwwedt 04-05 grudzie 2006 r !"#$ %!& &'&(! %#)%*+ +, ')-&(#".+/(01234530#%(6 &)-447831891::44 (*);#<<*+=>*->#%(%->)

Zamek Criewen, Schwwedt 04-05 grudzie 2006 r !#$ %!& &'&(! %#)%*+ +, ')-&(#.+/(01234530#%(6 &)-447831891::44 (*);#<<*+=>*->#%(%->) Niemiecko polskie warsztaty n.t. Energie odnawialne temat główny biomasa : w ramach programu współdziałania 2006 pomidzy Ministerstwem Rozwoju Obszarów Wiejskich, rodowiska i Ochrony Konsumentów oraz województwami:

Bardziej szczegółowo

Laboratorium PRODUKTY CHEMICZNE

Laboratorium PRODUKTY CHEMICZNE Laboratorium PRODUKTY CHEMICZNE OZNACZANIE LICZBY KWASOWEJ W SUROWCACH I PALIWACH Opracowanie: dr inż. Ewa Śliwka WPROWADZENIE Ropa naftowa stanowi podstawowy surowiec, z którego otrzymuje się paliwa silnikowe

Bardziej szczegółowo

1 ekwiwalent 4 ekwiwalenty 5 ekwiwalentów

1 ekwiwalent 4 ekwiwalenty 5 ekwiwalentów PREPARAT NR 9 NH 2 NH 2 HCOOH 100 o C, 1 godz. N N H BENZIMIDAZOL Stechiometria reakcji Kwas mrówkowy Amoniak (25% m/m w wodzie) 1 ekwiwalent 4 ekwiwalenty 5 ekwiwalentów Dane do obliczeń Związek molowa

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Biopaliwa Rok akademicki: 2015/2016 Kod: MIC-1-309-s Punkty ECTS: 6 Wydział: Inżynierii Metali i Informatyki Przemysłowej Kierunek: Inżynieria Ciepła Specjalność: - Poziom studiów: Studia

Bardziej szczegółowo

Zakład Chemii Organicznej, Wydział Chemii UMCS Strona 1

Zakład Chemii Organicznej, Wydział Chemii UMCS Strona 1 PREPARAT NR 31 Stechiometria reakcji Metanol Kwas siarkowy(vi) stężony OH MeOH, H OCH 3 2 SO 4 t. wrz., 3 godz. 1 ekwiwalent 6 ekwiwalentów 0,62 ekwiwalentu 2-METOKSYNAFTALEN Dane do obliczeń Związek molowa

Bardziej szczegółowo

PL B1. Sposób i układ urządzeń do wytwarzania estrów kwasów karboksylowych oraz gliceryny technicznej

PL B1. Sposób i układ urządzeń do wytwarzania estrów kwasów karboksylowych oraz gliceryny technicznej RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 206697 (21) Numer zgłoszenia: 375332 (22) Data zgłoszenia: 24.05.2005 (13) B1 (51) Int.Cl. C07C 67/03 (2006.01)

Bardziej szczegółowo

Otrzymywanie siarczanu(vi) amonu i żelaza(ii) woda (1/6) soli Mohra (NH4)2Fe(SO4)2 6H2O

Otrzymywanie siarczanu(vi) amonu i żelaza(ii) woda (1/6) soli Mohra (NH4)2Fe(SO4)2 6H2O Otrzymywanie siarczanu(vi) amonu i żelaza(ii) woda (1/6) soli Mohra (NH4)2Fe(SO4)2 6H2O Odczynniki: stały Fe(SO) 4 7H 2O, stały (NH 4) 2SO 4, H 2O dest. Sprzęt laboratoryjny: zlewki (50, 100 cm 3 ), cylinder

Bardziej szczegółowo

Otrzymywanie siarczanu(vi) amonu i żelaza(ii) soli Mohra (NH 4 ) 2 Fe(SO 4 ) 2 6H 2 O

Otrzymywanie siarczanu(vi) amonu i żelaza(ii) soli Mohra (NH 4 ) 2 Fe(SO 4 ) 2 6H 2 O Otrzymywanie siarczanu(vi) amonu i żelaza(ii) soli Mohra (NH 4 ) 2 Fe(SO 4 ) 2 6H 2 O Odczynniki: stały Fe(SO) 4 7H 2 O, stały (NH 4 ) 2 SO 4, H 2 O dest. Sprzęt laboratoryjny: elektryczna płyta grzewcza,

Bardziej szczegółowo

BIOPALIWA DRUGIEJ GENERACJI

BIOPALIWA DRUGIEJ GENERACJI BIOPALIWA DRUGIEJ GENERACJI dr Magdalena Rogulska mgr inż. Marta Dołęga Instytut Paliw i Energii Odnawialnej Instytucja Wdrażająca działania 9.4-9.6 i 10.3 Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1. Sporządzanie roztworów, rozcieńczanie i określanie stężeń

Ćwiczenie 1. Sporządzanie roztworów, rozcieńczanie i określanie stężeń Ćwiczenie 1 Sporządzanie roztworów, rozcieńczanie i określanie stężeń Stężenie roztworu określa ilość substancji (wyrażoną w jednostkach masy lub objętości) zawartą w określonej jednostce objętości lub

Bardziej szczegółowo

Zakład Chemii Organicznej, Wydział Chemii UMCS Strona 1

Zakład Chemii Organicznej, Wydział Chemii UMCS Strona 1 PREPARAT NR 1 O H 2 SO 4 COOH + HO t. wrz., 1 godz. O OCTAN IZOAMYLU Stechiometria reakcji Kwas octowy lodowaty Alkohol izoamylowy Kwas siarkowy 1.5 ekwiwalenta 1 ekwiwalentów 0,01 ekwiwalenta Dane do

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADOWE ZADANIA ALKOHOLE I FENOLE

PRZYKŁADOWE ZADANIA ALKOHOLE I FENOLE PRZYKŁADOWE ZADANIA ALKOHOLE I FENOLE INFORMACJA DO ZADAŃ 864 865 Poniżej przedstawiono cykl reakcji zachodzących z udziałem związków organicznych. 1 2 cykloheksen cykloheksan chlorocykloheksan Zadanie

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 5. KOPOLIMERYZACJA STYRENU Z BEZWODNIKIEM MALEINOWYM (polimeryzacja w roztworze)

ĆWICZENIE 5. KOPOLIMERYZACJA STYRENU Z BEZWODNIKIEM MALEINOWYM (polimeryzacja w roztworze) ĆWICZENIE 5 KOPOLIMERYZACJA STYRENU Z BEZWODNIKIEM MALEINOWYM (polimeryzacja w roztworze) Celem ćwiczenia jest zapoznanie studentów z metodą polimeryzacji w roztworze oraz badaniem składu powstałego kopolimeru.

Bardziej szczegółowo

OCENA PORÓWNAWCZA ZUśYCIA PALIWA SILNIKA CIĄGNIKOWEGO ZASILANEGO BIOPALIWEM RZEPAKOWYM I OLEJEM NAPĘDOWYM

OCENA PORÓWNAWCZA ZUśYCIA PALIWA SILNIKA CIĄGNIKOWEGO ZASILANEGO BIOPALIWEM RZEPAKOWYM I OLEJEM NAPĘDOWYM InŜynieria Rolnicza 6/26 Jacek Wasilewski Katedra Energetyki i Pojazdów Akademia Rolnicza w Lublinie OCENA PORÓWNAWCZA ZUśYCIA PALIWA SILNIKA CIĄGNIKOWEGO ZASILANEGO BIOPALIWEM RZEPAKOWYM I OLEJEM NAPĘDOWYM

Bardziej szczegółowo

Zakład Chemii Organicznej, Wydział Chemii UMCS Strona 1

Zakład Chemii Organicznej, Wydział Chemii UMCS Strona 1 PREPARAT NR 24 BENZOESAN 2-NAFTYLU OH PhCOCl, NaOH H 2 O, t. pok., 2 godz. O O Stechiometria reakcji Chlorek benzoilu NaOH 1 ekwiwalent 1 ekwiwalent 1,05 ekwiwalenta Dane do obliczeń Związek molowa (g/mol)

Bardziej szczegółowo

C 6 H 12 O 6 2 C 2 O 5 OH + 2 CO 2 H = -84 kj/mol

C 6 H 12 O 6 2 C 2 O 5 OH + 2 CO 2 H = -84 kj/mol OTRZYMYWANIE BIOETANOLU ETAP II (filtracja) i III (destylacja) CEL ĆWICZENIA: Celem ćwiczenia jest przeprowadzenie procesu filtracji brzeczki fermentacyjnej oraz uzyskanie produktu końcowego (bioetanolu)

Bardziej szczegółowo

BioMotion. Wprowadzenie do dyskusji

BioMotion. Wprowadzenie do dyskusji BioMotion IBMER- Warszawa Wprowadzenie do dyskusji Doc. dr hab. inż. Anna Grzybek Europa weszła w nową erę energetyczną Dostęp do energii ma kluczowe znaczenie dla codziennego życia każdego Europejczyka.

Bardziej szczegółowo

Wydział Chemii Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej Zakład Technologii Chemicznej ĆWICZENIE NR 5 BIOPALIWA. TRANSESTRYFIKACJA OLEJU RZEPAKOWEGO

Wydział Chemii Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej Zakład Technologii Chemicznej ĆWICZENIE NR 5 BIOPALIWA. TRANSESTRYFIKACJA OLEJU RZEPAKOWEGO Wydział Chemii Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej Zakład Technologii Chemicznej ĆWICZENIE NR 5 BIOPALIWA. TRANSESTRYFIKACJA OLEJU RZEPAKOWEGO Lublin 2007 1. WSTĘP Ropa naftowa jest obecnie na świecie

Bardziej szczegółowo

Zadanie: 2 (4 pkt) Napisz, uzgodnij i opisz równania reakcji, które zaszły w probówkach:

Zadanie: 2 (4 pkt) Napisz, uzgodnij i opisz równania reakcji, które zaszły w probówkach: Zadanie: 1 (1 pkt) Aby otrzymać ester o wzorze CH 3 CH 2 COOCH 3 należy jako substratów użyć: a) Kwasu etanowego i metanolu b) Kwasu etanowego i etanolu c) Kwasu metanowego i etanolu d) Kwasu propanowego

Bardziej szczegółowo

Zakład Chemii Organicznej, Wydział Chemii UMCS Strona 1

Zakład Chemii Organicznej, Wydział Chemii UMCS Strona 1 PREPARAT NR 24 BENZOESAN 2-NAFTYLU OH PhCOCl, NaOH H 2 O, t. pok., 2 godz. O O Stechiometria reakcji Chlorek benzoilu NaOH 1 ekwiwalent 1 ekwiwalent 1,05 ekwiwalenta Dane do obliczeń Związek molowa (g/mol)

Bardziej szczegółowo

po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2013 roku w Warszawie na rozprawie

po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2013 roku w Warszawie na rozprawie Sygn. akt XVII AmE 79/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 marca 2013 roku Sąd Okręgowy w Warszawie Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w składzie: Przewodniczący: SSO Jolanta de Heij

Bardziej szczegółowo

Baza danych do oceny emisji gazów cieplarnianych podczas uprawy roślin na biopaliwa. Magdalena Borzęcka-Walker

Baza danych do oceny emisji gazów cieplarnianych podczas uprawy roślin na biopaliwa. Magdalena Borzęcka-Walker Baza danych do oceny emisji gazów cieplarnianych podczas uprawy roślin na biopaliwa Magdalena Borzęcka-Walker Polska, podobnie jak każdy inny kraj UE, zobowiązana jest do redukcji emisji gazów cieplarnianych.

Bardziej szczegółowo

Kinetyka chemiczna jest działem fizykochemii zajmującym się szybkością i mechanizmem reakcji chemicznych w różnych warunkach. a RT.

Kinetyka chemiczna jest działem fizykochemii zajmującym się szybkością i mechanizmem reakcji chemicznych w różnych warunkach. a RT. Ćwiczenie 12, 13. Kinetyka chemiczna. Kinetyka chemiczna jest działem fizykochemii zajmującym się szybkością i mechanizmem reakcji chemicznych w różnych warunkach. Szybkość reakcji chemicznej jest związana

Bardziej szczegółowo

) Sposób otrzymywania kwasu 2, 4-di-/1, 1-dimetylopropylo/fenoksyoctowego

) Sposób otrzymywania kwasu 2, 4-di-/1, 1-dimetylopropylo/fenoksyoctowego RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 162805 (13) B1 (2 1) Numer zgłoszenia: 286926 Urząd Patentowy (22) Data zgłoszenia: 17. 09. 1990 Rzeczypospolitej Polskiej (51) IntCl5: C07C 59/70

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia hydrokonwersji olejów roślinnych i tłuszczów zwierzęcych do węglowodorowych bio-komponentów parafinowych (HVO)

Zagadnienia hydrokonwersji olejów roślinnych i tłuszczów zwierzęcych do węglowodorowych bio-komponentów parafinowych (HVO) Łukasz Jęczmionek Zagadnienia hydrokonwersji olejów roślinnych i tłuszczów zwierzęcych do węglowodorowych bio-komponentów parafinowych (HVO) Instytut Nafty i Gazu 2012 Zagadnienia hydrokonwersji olejów

Bardziej szczegółowo

Rynek biopaliw przyspiesza. Estrowy boom

Rynek biopaliw przyspiesza. Estrowy boom Rynek biopaliw przyspiesza. Estrowy boom Rekordowe ceny ropy naftowej przyprawiają o ból głowy wszystkich z wyjątkiem producentów biodiesla. Przy cenie ropy na poziomie 70-75 dolarów za baryłkę, produkcja

Bardziej szczegółowo

Streszczenie. Rozprawy doktorskiej. Badania transestryfikacji olejów roślinnych metodą okresową w aspekcie wykorzystania warstwy glicerynowej

Streszczenie. Rozprawy doktorskiej. Badania transestryfikacji olejów roślinnych metodą okresową w aspekcie wykorzystania warstwy glicerynowej mgr inż. Mariusz Sulewski Streszczenie Rozprawy doktorskiej Badania transestryfikacji olejów roślinnych metodą okresową w aspekcie wykorzystania warstwy glicerynowej Proces transestryfikacji olejów roślinnych

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 12 Lipidy - tłuszcze nasycone i nienasycone. Liczba jodowa, metoda Hanusa ilościowego oznaczania stopnia nienasycenia tłuszczu

Ćwiczenie nr 12 Lipidy - tłuszcze nasycone i nienasycone. Liczba jodowa, metoda Hanusa ilościowego oznaczania stopnia nienasycenia tłuszczu Ćwiczenie nr 12 Lipidy - tłuszcze nasycone i nienasycone. Liczba jodowa, metoda Hanusa ilościowego oznaczania stopnia nienasycenia tłuszczu Celem ćwiczenia jest: wykrywanie nienasyconych kwasów tłuszczowych

Bardziej szczegółowo

SEPARACJE i OCZYSZCZANIE BIOPRODUKTÓW DESTYLACJA PROSTA

SEPARACJE i OCZYSZCZANIE BIOPRODUKTÓW DESTYLACJA PROSTA SEPARACJE i OCZYSZCZANIE BIOPRODUKTÓW DESTYLACJA PROSTA CELE ĆWICZENIA Monitorowanie procesu destylacji odfiltrowanej mieszaniny pofermentacyjnej (wodaalkohol) z deflegmacją i bez zawrotu strumienia na

Bardziej szczegółowo

Oleje napędowe. Produkcja

Oleje napędowe. Produkcja Oleje napędowe Olej napędowy jest paliwem przeznaczonym do użytkowania w silnikach wysokoprężnych z zapłonem samoczynnym, czyli tak zwanych silników Diesla. Oleje napędowe otrzymuje się poprzez destylację

Bardziej szczegółowo

XX KONKURS CHEMICZNY KLAS TRZECICH GIMNAZJALNYCH ROK SZKOLNY 2012/2013

XX KONKURS CHEMICZNY KLAS TRZECICH GIMNAZJALNYCH ROK SZKOLNY 2012/2013 IMIĘ I NAZWISKO PUNKTACJA SZKOŁA KLASA NAZWISKO NAUCZYCIELA CHEMII I LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE Inowrocław 25 maja 2013 Im. Jana Kasprowicza INOWROCŁAW XX KONKURS CHEMICZNY KLAS TRZECICH GIMNAZJALNYCH ROK

Bardziej szczegółowo

Piroliza odpadowych poliolefin

Piroliza odpadowych poliolefin Politechnika Śląska Wydział Chemiczny Katedra Chemii, Technologii Nieorganicznej i Paliw Minimalizacja odpadów Technologia chemiczna Dąbrowa Górnicza sem. VI Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Piroliza

Bardziej szczegółowo

www.bioco.pl Eksperci rynku biopaliw w Polsce. Biofuels, Central and Eastern Europe Consulting, Brokerage & Services

www.bioco.pl Eksperci rynku biopaliw w Polsce. Biofuels, Central and Eastern Europe Consulting, Brokerage & Services Eksperci rynku biopaliw w Polsce. FIRMA Firma BIOCO powstała aby wspierać funkcjonowanie Polskiego rynku biopaliw i biokomponentów. Nasze doświadczenie sięga roku 2007. Świadczymy usługi dla szerokiej

Bardziej szczegółowo

Zakład Chemii Organicznej, Wydział Chemii UMCS Strona 1

Zakład Chemii Organicznej, Wydział Chemii UMCS Strona 1 PREPARAT NR 3 Et BENZILACETYLCTAN ETYLU PhCCl, NaH H 2 -heksan, 5-10 o C, 1 godz. Ph Et Stechiometria reakcji Acetylooctan etylu Chlorek benzoilu Wodorotlenek sodu 1 ekwiwalent 1,1 ekwiwalentu 1,66 ekwiwalentu

Bardziej szczegółowo

ANALIZA OPŁACALNOŚCI PRODUKCJI ESTRÓW METYLOWYCH OLEJU RZEPAKOWEGO NA PRZYKŁADZIE WYTWÓRNI ROLNICZEJ W-400

ANALIZA OPŁACALNOŚCI PRODUKCJI ESTRÓW METYLOWYCH OLEJU RZEPAKOWEGO NA PRZYKŁADZIE WYTWÓRNI ROLNICZEJ W-400 Inżynieria Rolnicza 1(119)/2010 ANALIZA OPŁACALNOŚCI PRODUKCJI ESTRÓW METYLOWYCH OLEJU RZEPAKOWEGO NA PRZYKŁADZIE WYTWÓRNI ROLNICZEJ W-400 Jerzy Bieniek, Franciszek Molendowski, Dawid Kopa Instytut Inżynierii

Bardziej szczegółowo

Wpływ FAME pochodzenia zwierzęcego na stabilność oksydacyjną olejów napędowych

Wpływ FAME pochodzenia zwierzęcego na stabilność oksydacyjną olejów napędowych NAFTA-GAZ wrzesień 2011 ROK LXVII Dariusz Sacha Instytut Nafty i Gazu, Kraków Wpływ FAME pochodzenia zwierzęcego na stabilność oksydacyjną olejów napędowych Wstęp Spalanie paliw ropopochodnych w silnikach

Bardziej szczegółowo

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce...

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce... SPIS TREŚCI Wstęp... 11 1. Polityka energetyczna Polski w dziedzinie odnawialnych źródeł energii... 15 2. Sytuacja energetyczna świata i Polski u progu XXI wieku... 27 2.1. Wstęp...27 2.2. Energia konwencjonalna

Bardziej szczegółowo

Departament Energii Odnawialnej. Ustawa o biokomponentach i biopaliwach ciekłych - stan obecny, proponowane zmiany

Departament Energii Odnawialnej. Ustawa o biokomponentach i biopaliwach ciekłych - stan obecny, proponowane zmiany Ustawa o biokomponentach i biopaliwach ciekłych - stan obecny, proponowane zmiany Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o zmianie ustawy Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r. poz.

Bardziej szczegółowo

Pozyskiwanie produktów w biorafineriach

Pozyskiwanie produktów w biorafineriach Pozyskiwanie produktów w biorafineriach LABATIUM Biopaliwo jako dodatek do oleju napędowego. harakterystyka jakości otrzymanej mieszaniny oleju napędowego z biodieslem (np. B20) poprzez określenie jego

Bardziej szczegółowo

ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII JAKO ALTERNATYWA PALIW KONWENCJONALNYCH W POJAZDACH SAMOCHODOWYCH I CIĄGNIKACH

ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII JAKO ALTERNATYWA PALIW KONWENCJONALNYCH W POJAZDACH SAMOCHODOWYCH I CIĄGNIKACH InŜynieria Rolnicza 4/2006 Wiesław Piekarski, Grzegorz Zając, Joanna Szyszlak Katedra Energetyki i Pojazdów Akademia Rolnicza w Lublinie ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII JAKO ALTERNATYWA PALIW KONWENCJONALNYCH

Bardziej szczegółowo

Chemia Organiczna Syntezy

Chemia Organiczna Syntezy Chemia rganiczna Syntezy Warsztaty dla uczestników Forum Młodych Chemików Gdańsk 2016 Dr hab. Sławomir Makowiec Mgr inż. Ewelina Najada-Mocarska Mgr inż. Anna Zakaszewska Wydział Chemiczny Katedra Chemii

Bardziej szczegółowo

OCENA WŁASNOŚCI SMARNYCH PALIW RZEPAKOWYCH EXAMINATION OF SAME RAPE FUEL LUBRICATION PERFORMANCES

OCENA WŁASNOŚCI SMARNYCH PALIW RZEPAKOWYCH EXAMINATION OF SAME RAPE FUEL LUBRICATION PERFORMANCES WOJCIECH SZCZYPIŃSKI-SALA * OCENA WŁASNOŚCI SMARNYCH PALIW RZEPAKOWYCH EXAMINATION OF SAME RAPE FUEL LUBRICATION PERFORMANCES Streszczenie Abstract Paliwa ze źródeł odnawialnych wprowadzane są obecnie

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE TECHNIKI PRACY LABORATORYJNEJ: OCZYSZCZANIE SUBSTANCJI PRZEZ DESTYLACJĘ I EKSTRAKCJĘ

PODSTAWOWE TECHNIKI PRACY LABORATORYJNEJ: OCZYSZCZANIE SUBSTANCJI PRZEZ DESTYLACJĘ I EKSTRAKCJĘ 3 PODSTAWOWE TECHNIKI PRACY LABORATORYJNEJ: OCZYSZCZANIE SUBSTANCJI PRZEZ DESTYLACJĘ I EKSTRAKCJĘ CEL ĆWICZENIA Zapoznanie studenta z metodami rozdziału mieszanin na drodze destylacji i ekstrakcji. Zakres

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA POZNAŃSKA,

POLITECHNIKA POZNAŃSKA, PL 214814 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 214814 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 391735 (51) Int.Cl. C07D 295/037 (2006.01) C07D 295/088 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

Kontrolowana polimeryzacja rodnikowa

Kontrolowana polimeryzacja rodnikowa Laboratorium Polimery i Biomateriały Ćwiczenie laboratoryjne Kontrolowana polimeryzacja rodnikowa Instrukcja Opracowała dr Elżbieta Megiel Wydział Chemii Uniwersytetu Warszawskiego Zakład Dydaktyczny Technologii

Bardziej szczegółowo

NAFTA-GAZ wrzesień 2009 ROK LXV

NAFTA-GAZ wrzesień 2009 ROK LXV NAFTA-GAZ wrzesień 2009 ROK LXV Dariusz Sacha Instytut Nafty i Gazu, Kraków Kierunki rozwoju metod oznaczania stabilności oksydacyjnej paliw do silników o zapłonie samoczynnym W artykule przedstawiono

Bardziej szczegółowo