UNIWERSYTET MARII CURIE-SKŁODOWSKIEJ W LUBLINIE Wydział Ekonomiczny

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "UNIWERSYTET MARII CURIE-SKŁODOWSKIEJ W LUBLINIE Wydział Ekonomiczny"

Transkrypt

1 UNIWERSYTET MARII CURIE-SKŁODOWSKIEJ W LUBLINIE Wydział Ekonomiczny Studia podyplomowe: Mechanizmy funkcjonowania strefy euro Justyna Burdach nr albumu: Znaczenie euro jako waluty międzynarodowej Praca dyplomowa napisana pod kierunkiem dr Magdaleny Kąkol Lublin rok 2016

2 1

3 2

4 Spis treści Wstęp Funkcje waluty światowej Czynniki decydujące o międzynarodowym znaczeniu waluty Znaczenie euro w handlu międzynarodowym Rola euro na międzynarodowym rynku finansowym Zastosowanie euro w sferze oficjalnej Zakończenie Bibliografia Spis tabel

5 Wstęp Pierwszą walutą światową, bitą od III w. p.n.e., był rzymski srebrny denarius; od V do VII w. n.e. dominującą pozycję miał bizantyjski solidus, którego międzynarodową rolę podważył islamski dinar. Obie te waluty przetrwały do XII w. W XIII w. znaczącą pozycję osiągnęły trzy waluty włoskie: genujskie genoino, florenckie florino, weneckie ducato 1. Okresem, w którym rolę światowej potęgi przemysłowej odgrywała Wielka Brytania był wiek XIX, wtedy też funkcję dominującej waluty międzynarodowej zaczął pełnić funt brytyjski. Waluta ta odgrywała ważną rolę w międzynarodowym systemie walutowym aż do drugiej wojny światowej. Następnie dominującą walutą globalną stał się dolar amerykański (prawnie międzynarodową rangę dolara usankcjonował Układ z Bretton Woods, który uczynił go gwarantem stabilności światowego systemu finansowego). Pod koniec XX w. waluta Stanów Zjednoczonych straciła na znaczeniu, na początku na rzecz marki niemieckiej i jena japońskiego, a następnie euro. Utworzenie strefy euro spowodowało zasadniczą zmianę w układzie głównych walut międzynarodowych. Od momentu wprowadzenia, euro stało się drugą po dolarze amerykańskim najważniejszą walutą międzynarodową, zastąpiło wycofane z obiegu waluty narodowe. Waluta międzynarodowa może być zdefiniowana jako waluta, której zastosowanie jako miernika wartości (unit of account), środka płatniczego (medium of exchange) i akumulacji (store of value), wykracza poza granice państwa lub ogólniej obszaru jej obowiązywania. Waluta międzynarodowa spełnia zatem funkcje pieniądza w wymiarze ponadnarodowym 2. Umiędzynarodowienie waluty następuje, gdy różni uczestnicy międzynarodowych stosunków gospodarczych wybierają ją w celu 1 K.A. Reinert, R.S. Rajan, A.J. Glass, L. S. Davice, The Princeton Encyklopedia of the Word Economy, I, Princeton University Press, New Jersey 2009 b, s C.F. Bergsten, The impact of the euro on exchange rates and international policy cooperation,[w:] P.R. Masson, T.H. Krueger, B. G. Turtelboom (red.), EMU and the international monetary system, International Monetary Fund, Washington 1997, s

6 przeprowadzenia transakcji handlowych i finansowych. Czynniki, które determinują wybór waluty to przede wszystkim: wielkość, potencjał rozwojowy, efektywność i stabilność gospodarki krajowej, wielkość i otwartość rynku finansowego, poziom rozwoju i znaczenia sektora bankowego w gospodarce, jakość polityki pieniężnej, wiarygodność waluty oraz osiągnięta już pozycja poza obszarem jej emisji. W niniejszej pracy przedstawiono znaczenie euro jako waluty międzynarodowej. Omówiono czynniki decydujące o międzynarodowym znaczeniu waluty, które można podzielić na dwie grupy: długoterminowe i krótkoterminowe. W kolejnych punktach przeanalizowano rolę euro w handlu międzynarodowym oraz na rynku finansowym, a także poruszono zagadnienie zastosowania euro w sferze oficjalnej, czyli roli euro jako waluty referencyjnej, interwencyjnej oraz rezerwowej. Ostatnia część pracy to podsumowanie poruszonej tematyki. 5

7 1. Funkcje waluty światowej Mianem waluty międzynarodowej można określić taką, której zastosowanie jako miernika wartości, środka płatniczego i akumulacji wykracza poza granice państwa lub ogólniej obszaru jej obowiązywania. Jednocześnie potencjalna międzynarodowa pozycja pieniądza jest kształtowana przez cechy obszaru jego emisji, takie jak 3 : - rozmiar gospodarki, - stopień otwartości gospodarczej (wolumen i strukturę zagranicznej wymiany handlowej), - wielkość oraz stopień płynności i efektywności rynku finansowego, - stopień stabilności makroekonomicznej. Międzynarodowe znaczenie pieniądza można ocenić przez pryzmat pełnionych przez niego następujących funkcji 4 (zob. tab.1): a) miernika wartości, w której odgrywa on rolę waluty fakturowania w handlu zagranicznym (ang. invoicing currency), denominacji (ang. denomination currency) i waluty referencyjnej (ang. reference currency); b) środka płatniczego, związanej z występowaniem pieniądza jako waluty transakcyjnej (ang. transaction currency) i interwencyjnej (ang. intervention currency); c) środka akumulacji, z którą łączy się jego rola jako waluty inwestycyjnej lub lokacyjnej ( ang. investment currency) i rezerwowej (ang. reserve currency). W obrocie prywatnym poszczególne funkcje pieniądza są realizowane w następujących aspektach 5 : 3 C.F. Bergsten, The impact of the euro on exchange rates and international policy cooperation,[w:] P.R. Masson, T.H. Krueger, B. G. Turtelboom (red.), EMU and the international monetary system, International Monetary Fund, Washington 1997, s H. Nakonieczna- Kisiel, Pieniądz światowy, [w:] J. Dudziński, H. Nakonieczna- Kisiel (red.), Międzynarodowe stosunki gospodarcze. Wybrane zagadnienia, Wydawnictwo Zachodniopomorskiej Szkoły Biznesu, Szczecin 2007, s D. Mycielska, Euro w roli waluty międzynarodowej, [w:] K. Opolski, D. Mycielska, J. Górski (red. naukowa), Strefa Euro - europejska integracja gospodarczo walutowa, e- book do studiów podyplomowych Mechanizmy Funkcjonowania Strefy Euro, wyd. Wydział Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2010, s

8 - środek wymiany: dokonywanie płatności za transakcje międzynarodowe; - jednostka rozrachunkowa: podawanie kursów (cen) innych walut w walucie międzynarodowej oraz fakturowanie; - przechowywanie wartości: inwestycje w aktywa denominowane w walucie międzynarodowej. Podobnie w przypadku obrotu oficjalnego można wskazać te aspekty, w których realizowane są przedstawione funkcje pieniądza 6 : - środek wymiany: przeprowadzenie interwencji na rynkach walutowych i dokonywanie rozliczeń w oficjalnych transakcjach międzynarodowych; - jednostka rozrachunkowa: waluta referencyjna, tj. podawanie parytetów kursu względem innych walut (w przypadku oficjalnego stabilizowania kursów walut); - przechowywanie wartości: waluta rezerwowa, czyli utrzymywanie oficjalnych rezerw walutowych. 6 Ibidem. 7

9 Tab. 1. Funkcje waluty międzynarodowej FUNKCJE SFERA PRYWATNA SFERA OFICJALNA Miernik wartości (unit of account) Środek płatniczy (means of payment/medium of exchange) Waluta fakturowania handlu międzynarodowego (invoicing currency), notowania cen (quotation currency) Waluta przejścia na rynku dewizowym (vehicle currency), waluta rozliczania międzynarodowych transakcji finansowych (settlement currency) Waluta referencyjnapodstawa definiowania parytetów walutowych (reference currency/anchor) Waluta interwencyjna (intervention currency), waluta oficjalnych przepływów finansowych Środek akumulacjiśrodek tezauryzacji (store of value) Waluta utrzymywania międzynarodowych aktywów finansowych (investment currency) Waluta rezerwowa (reserve currency) Źródło: K. Kuziemska, Euro w roli waluty międzynarodowej, [w:] P. Kowalewski i in. (red.), Mechanizmy Funkcjonowania strefy euro, Narodowy Bank Polski, Warszawa 2014, s Euro odgrywa znaczącą rolę w handlu międzynarodowym jako miernik wartości, gdy jest stosowana w fakturowaniu sprzedaży dóbr i usług. Euro wykorzystuje się także w nominowaniu wartości aktywów finansowych, tj. w przypadku emisji papierów dłużnych następujących podmiotów: instytucji finansowych, przedsiębiorstw oraz państw uczestniczących w rynkach międzynarodowych. Funkcja ta ma również zastosowanie w przypadku ustalania kursu wymiany waluty narodowej (kotwica kursu) przez wyznaczone do tego instytucje 7. W handlu międzynarodowym fakturę wystawia eksporter, czyli podmiot, który sprzedaje towary. Faktura może być wystawiona w walucie kraju eksportera, albo kraju importera, w walucie kraju trzeciego lub w walucie typu 7 E. Małecka E., R.Wierzba, Wzrost znaczenia euro jako waluty międzynarodowej, [w:] J. Bieliński, M. Czerwińska (red.), Zarządzanie wartością przedsiębiorstwa w warunkach zakłóceń na rynkach finansowych, Fundacja Rozwoju Uniwersytetu Gdańskiego, Sopot 2008, s.161 8

10 koszyk walut. W transakcjach handlu zagranicznego euro występuje w funkcji środka wymiany i w funkcji jednostki rozrachunkowej. Z pierwszej funkcji wywodzi się jego zastosowanie jako waluty transakcyjnej na rynku towarów i usług- do rozliczania transakcji realizacji płatności. Natomiast z drugiej funkcji (jednostki rozrachunkowej) wynika możliwość stosowania euro w fakturowaniu dostaw towarów i usług. W tej funkcji waluta jest instrumentem wyrażania wartości, w tym także w transakcjach zawieranych na giełdach towarowych (waluta notowań) 8. Wśród czynników decydujących o wyborze waluty fakturowania za najważniejsze można uznać następujące 9 : - płynność kursów walutowych, - elastyczność cenowa popytu, - stabilność waluty, podatność na inflację, - rodzaj towarów będących przedmiotem kontraktu handlowego: surowce czy produkty przetworzone, - struktura rynku i poziom konkurencji, - strategia fakturowania konkurentów, - udział w rynku zagranicznym, - poziom rozwoju terminowego rynku walutowego (kraje niemające rynków terminowych fakturują w euro i dolarach), - przewaga gospodarcza kraju eksportera i importera. Euro w funkcji środka płatniczego wykorzystywane jest jako waluta transakcyjna w rozliczeniach transakcji międzynarodowych (pomiędzy eksporterami a importerami) oraz na rynku kapitałowym (przede wszystkim na rynku walutowym czy instrumentów finansowych). Pieniądz euro w funkcji międzynarodowego środka płatniczego jest stosowany przede wszystkim w niektórych państwach poza strefą euro jako pieniądz równoległy, który funkcjonuje obok pieniądza narodowego i w części 8 B. Mucha-Leszko, Strefa euro. Wprowadzenie, funkcjonowanie, międzynarodowa rola euro, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2007, s B. Mucha-Leszko, Strefa euro, op. cit, s.294 9

11 go zastępuje 10. Waluta transakcyjna określana jest mianem vehicle currency, czyli walutą przejścia, ponieważ odgrywa istotną rolę na rynku walutowym. Waluta przejścia umożliwia wymianę walutową dwóch państw, których waluty nie są za sobą bezpośrednio powiązane. Aby waluta mogła być uznana za vehicle currency decyduje o tym szerokość marży oferowanej przez rynek im większa marża, tym mniejsze szanse na jej wykorzystanie. Ważne jest aby rozwój rynku walutowego oraz finansowego był na odpowiednio wysokim poziomie, co zapewniało by większą płynność oraz niższe koszty transakcyjne danej walucie w transakcjach międzynarodowych 11. W sferze oficjalnej waluta międzynarodowa pełni funkcję środka płatniczego, gdy jest stosowna jako waluta interwencyjna. Za jej pośrednictwem banki centralne przeprowadzają interwencje na rynku walutowym, aby utrzymać odpowiedni poziom kursu walutowego oraz ilość nagromadzonych rezerw dewizowych 12. Zazwyczaj walutami wykorzystywanymi podczas interwencji władz monetarnych są waluty wchodzące w skład rezerw dewizowych 13. Funkcja tezauryzacji przejawia się gromadzeniem oszczędności oraz utrzymywaniem zasobów w formie inwestycji, dzięki czemu można optymalizować poziom ryzyka oraz oczekiwanej stopy zwrotu. W transakcjach oficjalnych wymiar funkcji tezauryzacji przejawia się poprzez gromadzenie rezerw dewizowych E. Małecka, R. Wierzba, op. cit, s I. Pszczółka, Euro a integracja europejskich rynków finansowych, Wyd. CeDeWe, Warszawa 2010, s D. A. Skopiec, Perspektywy internacjonalizacji waluty Chin, Gospodarka Narodowa, styczeń-luty2014,s.8, informacja na dzień r. 13 I. Pszczółka, Współczesne waluty międzynarodowe, Wyd. CeDeWe, Warszawa 2011, s M. Markiewicz, Internacjonalizacja juana chińskiego w kontekście kryzysu finansowego, [w:] Globalne aspekty kryzysu strefy euro, Acta Uuniversitatis Lodziensis, Folia Oeconomica 273, J. Bilski, A. Kłysik- Uryszek, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2012, s

12 2. Czynniki decydujące o międzynarodowym znaczeniu waluty Zastosowanie i znaczenie waluty krajowej w międzynarodowych stosunkach gospodarczych zależy od wielu czynników, które można podzielić na dwie grupy: długoterminowe i krótkoterminowe. Do najważniejszych czynników długoterminowych są zaliczane: wielkość i stabilność gospodarki, polityka makroekonomiczna, w tym w szczególności pieniężna, rozwinięty krajowy rynek finansowy i system bankowy, stabilność waluty, istnienie innych walut pełniących funkcje pieniądza światowego i regionalnych stref walutowych. Jeśli waluta pełniąca funkcje pieniądza światowego ma pozycję dominującą, wówczas zdobywa jeszcze większą przewagę nad innymi walutami z tytułu tzw. efektów sieciowych (network effects), w tym przede wszystkim niższych kosztów transakcyjnych. Czynniki krótkoterminowe wpływają na bieżącą sytuację na międzynarodowych rynkach walutowofinansowych i decydują o większym popycie na określone waluty w porównaniu z innymi. Są to przede wszystkim stopy procentowe oraz kursy walutowe 15. Pierwszą walutą, która pełniła funkcję pieniądza światowego, był funt szterling. Po zakończeniu pierwszej wojny światowej oraz upadku Imperium Brytyjskiego i wzrostem gospodarczej roli Stanów Zjednoczonych w funkcjach pieniądza światowego umacniał się dolar. Funt brytyjski nadal jednak pozostawał walutą o istotnym znaczeniu międzynarodowym, czego zasługą jest istnienie w Londynie jednego z największych światowych centrów finansowych 16. Żaden kraj do czasu wprowadzenia wspólnej waluty w Unii Europejskiej nie reprezentował takiego potencjału i siły gospodarczej, jaką mają Stany Zjednoczone. W 1999 roku Unia Europejska miała Produkt Krajowy Brutto na zbliżonym poziomie do Stanów Zjednoczonych. Wynosił on w UE 8.053,4 mld euro, a w Stanach Zjednoczonych 8.696,2 mld euro ( w cenach rynkowych) B. Mucha-Leszko, Strefa euro, op. cit, s Ibidem, s J. Czerniak, Stany Zjednoczone w systemie gospodarki globalnej [w:] B. Mucha- Leszko 11

13 Tab. 2 Charakterystyka głównych ośrodków gospodarki światowej w roku 2015 Wskaźniki strukturalne Strefa euro (19) UE(28) USA Japonia 1. Ludność w mln 338,3 508,2 321,7 127,2 2. Stopa aktywności zawodowej na rynku pracy w % 2. PKB (PPP) w bln dolarów 3. PKB per capita (PPP) w tys. dolarów 4. Wydajność pracy (PPP) PKB/na 1 zatrudnionego strefa euro= Saldo budżetu państwa Deficyt do PKB w % 6. Dług publiczny do PKB w % 7. Eksport towarów i usług do PKB w % 8. Import towarów i usług do PKB w % 9. Saldo r-ku obrotów bieżących do PKB w % 63,9 64,9 68,1 72,7 17,632 19,176 17,968 4,842 40,1 37,8 55,9 38,2 100,0 91,5 132,6 91,2-2,0-2,5-4,0-6,6 94,0 87,8 103,0 226,1 22,6 14,8 13,5 17,7 22,3 15,8 16,6 20,9 3,7 2,2-2,3 2,3 Źródło: T. Białowąs, Euro w roli waluty międzynarodowej, wykład na studiach podyplomowych Mechanizmy funkcjonowania strefy euro r., prezentacja s. 8. Według danych Międzynarodowego Funduszu Walutowego (MFW) w 2015 roku udział strefy euro (19) w światowym PKB (PPP) wynosił 17,632 bln dolarów, natomiast Stanów Zjednoczonych 17,968 bln dolarów (zob. tab.2). Jednocześnie w przeliczeniu produktu krajowego brutto na mieszkańca wiodącą pozycję zajmują również Stany Zjednoczone. Wprowadzenie euro spowodowało stworzenie drugiego po dolarze obszaru walutowego w gospodarce światowej. Euro konkuruje z dolarem o udział w (red.), Współczesna gospodarka światowa, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2005, s

14 funkcjach waluty światowej. Waluta staje się światową, jeśli pełni jej funkcje poza granicami obszaru, na którym jest emitowana i gdzie podlega prawu regulującemu jej stosowanie. Na atrakcyjność euro jako pieniądza światowego wpływa pozycja gospodarcza obszaru euro w skali globalnej i polityka pieniężna Europejskiego Banku Centralnego. Do podstawowych czynników decydujących o znaczeniu euro w gospodarce światowej można zaliczyć 18 : 1. swobodę wymiany, 2. postęp w integracji rynku finansowego UE, 3. politykę zapewniającą stabilność wewnętrzną i zewnętrzną oraz wzrost gospodarczy, 4. tzw. efekty sieciowe (network effects) wynikające ze stosowania w transakcjach jednej waluty. Wyższy poziom integracji rynku finansowego UE podnosi atrakcyjność tego rynku dla kredytobiorców i inwestorów z całego świata. Oferuje on większą różnorodność, a zatem i wybór produktów finansowych i wyższy poziom usług finansowych. Obecnie europejski rynek finansowy jest drugim największym rynkiem na świecie po amerykańskim. Zgodnie ze stanowiskiem EBC rynek danego instrumentu finansowego może być uważany za w pełni zintegrowany, jeśli wszystkie podmioty tego rynku funkcjonują według tych samych reguł- mają równy dostęp do rynku i są jednakowo traktowane. 19 Integracja finansowa przynosi korzyści dzięki efektom skali rynku, co obniża koszty transakcji i przyczynia się do zmniejszenia ceny pozyskania kapitału oraz do podnoszenia dochodów inwestorów od pożyczanego kapitału. Zintegrowany rynek charakteryzuje się wyższym poziomem konkurencji pomiędzy pośrednikami finansowymi, rośnie więc efektywność pośrednictwa, rynek jest bardziej stabilny, co ułatwia realizację celów polityki pieniężnej. Oceniając stopień integracji rynku finansowego UE, należy zwrócić uwagę, że jest on różny w poszczególnych jego segmentach. Najwyższy poziom 18 European Commission, EMU after five years, European Economy. Special Report, No 1, 2004, s European Central Bank, Indicators of Financial Integration in the Euro Area, September 2005, s.4. 13

15 integracji reprezentuje rynek pieniężny, czyli rynek krótkoterminowych instrumentów finansowych (do 1 roku), wyróżniający się najwyższą płynnością. W segmencie rynku pieniężnego proces integracji najszybciej przebiegał na rynku hurtowym (międzybankowym). Pełna integracja w tym segmencie rynku pieniężnego została osiągnięta na obszarze UGiW. Krótkoterminowe nominalne stopy procentowe zostały ujednolicone wraz z wprowadzeniem euro i wspólnej polityki monetarnej na całym obszarze UGiW. Rynek kapitałowy obejmuje dwa segmenty: akcji i obligacji. Wyższą dynamiką przemian i integracji charakteryzuje się rynek obligacji, a w szczególności obligacji skarbowych. Niemniej na rynku akcji integracja również postępowała i została przyspieszona od roku 1996 dzięki zniesieniu ryzyka kursowego i konwergencji stóp procentowych i inflacji. Ważnym czynnikiem decydującym o międzynarodowym znaczeniu euro jest polityka zapewniająca wzrost gospodarczy i wewnętrzną oraz zewnętrzną stabilność gospodarczą. Podstawowym instrumentem oddziaływania na koniunkturę gospodarczą w strefie euro jest polityka pieniężna Europejskiego Banku Centralnego. Drugim instrumentem jest polityka budżetowa prowadzona przez kraje członkowskie, ale Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej i Pakt Stabilności i Wzrostu określają warunki, jakie powinny być spełnione w realizacji krajowej polityki budżetowej. Sytuacja w dziedzinie finansów publicznych wpływa zarówno na wzrost gospodarczy, jak też na realizację polityki pieniężnej. Polityka makroekonomiczna w strefie euro stanowi więc połączenie instrumentów polityki pieniężnej i budżetowej, co prowadzi do niskich stóp procentowych i większej roli automatycznych stabilizatorów koniunktury. 20 Zakres stosowania w transakcjach jednej waluty przyczynia się do pojawienia się tzw. efektów sieci (network effects), polegających na obniżeniu kosztów transakcji i zdobywaniu coraz mocniejszej pozycji międzynarodowej. W praktyce network effects można zaobserwować i ocenić na podstawie znaczenia waluty w fakturowaniu transakcji, w rozliczeniach i w notowaniach 20 B. Mucha-Leszko, Strefa euro, op. cit, s

16 na giełdach towarowych. Wskazane korzyści z wieloletniej dominacji waluty w wielu segmentach rynku światowego dają jeszcze dużą przewagę dolara nad euro. 21 Wyżej wymienione czynniki decydują o międzynarodowej roli waluty, w ten sposób, że stanowią podstawę umacniania jej pozycji w pełnieniu funkcji pieniądza światowego. Wpływają na wzrost znaczenia jednych walut oraz spadek znaczenia innych w długiej perspektywie czasowej. O atrakcyjności waluty decydują również czynniki krótkoterminowe, czyli stopy procentowe i kursy walutowe Ibidem, s Ibidem, s

17 3. Znaczenie euro w handlu międzynarodowym Czynniki decydujące o wyborze waluty fakturowania W transakcjach handlu zagranicznego euro występuje w funkcji środka wymiany (jako waluta transakcyjna) i w funkcji jednostki rozrachunkowej (jako waluta stosowana w fakturowaniu dostaw towarów i usług). W handlu międzynarodowym zdarza się, że strony kontraktu wybierają dwie waluty. Jedna z nich jest stosowana w fakturowaniu, a druga w rozliczeniach. Wartość transakcji handlowej według waluty fakturowania może różnić się wówczas od kwoty płatności realizowanej w walucie rozliczeń za pośrednictwem systemu bankowego. 23 W warunkach funkcjonowania międzynarodowego systemu walutowego z Bretton Woods ( ), gdy obowiązywały stałe kursy walutowe, a walutą światową był dolar, wybór waluty fakturowania transakcji w handlu zagranicznym danego kraju nie miał takiego znaczenia, jak po upadku tego systemu. Ryzyko kursowe w tym okresie było minimalne, dużym osiągnięciem w latach 50-tych i 60-tych ubiegłego wieku była stabilność cen. 24 A. Swoboda przedstawił pierwszą opinię, odnotowaną w światowej literaturze ekonomicznej, odnoszącą się do wyboru waluty fakturowania w handlu międzynarodowym. Całą uwagę koncentrowano wówczas na na dolarze, a czynnikami uważanymi za decydujące o roli waluty w fakturowaniu transakcji były: koszty transakcyjne i jej stabilność. A. Swoboda twierdził, że dolar jako waluta o wysokiej płynności i niskich kosztach transakcyjnych pełni funkcję środka wymiany i jest stosowana w transakcjach handlowych nawet wówczas, gdy Stany Zjednoczone nie są stroną kontraktu. W ten sposób została podkreślona funkcja dolara jako waluty pośredniczącej (vehicle currency). 25 Do czynników wpływających na wybór waluty fakturowania dołączono w latach 70-tych XX w. ryzyko kursowe. Aby uniknąć ryzyka kursowego strony 23 B. Mucha-Leszko, Strefa euro, op. cit., s Ibidem. 25 Ibidem, s

18 międzynarodowych transakcji handlowych dążyły do ich fakturowania we własnej walucie. Fakturowanie eksportu w walucie kraju eksportera określane jest w literaturze anglojęzycznej terminem producer currency pricing (PCP). Eksporterzy fakturujący transakcje w walucie własnego kraju (PCP) znają cenę sprzedaży, lecz nie znają ilości towarów, jaką mogą sprzedać, ponieważ cena na rynku sprzedaży zmienia się wraz ze zmianą kursu walutowego. W warunkach płynnych kursów walutowych występują zatem dwa rodzaje niepewności: cenowa i popytowa. Niepewność cenowa występuje wówczas, gdy eksport jest fakturowany w walucie kraju sprzedaży (local currency pricing), ponieważ eksporter nie zna ceny, jaką uzyska (wyrażonej w swojej własnej walucie). Niepewność popytowa ma miejsce w takiej sytuacji, kiedy eksporter wybiera do fakturowania transakcji walutę własnego kraju (producer currency pricing) i nie wie, jak zmiany kursowe wpłyną na poziom cen na rynku sprzedaży i wskutek tego, w zależności od cenowej elastyczności popytu, różne ilości towaru mogą być na danym rynku sprzedane. 26 Analizując literaturę teoretyczną, można dojść do wniosku, że wybór waluty fakturowania ma decydujący wpływ na jej znaczenie w handlu międzynarodowym. Istotne są zatem czynniki determinujące wybór waluty fakturowania. Najważniejsze z nich to 27 : 1. płynność kursów walutowych, 2. elastyczność cenowa popytu, 3. stabilność waluty, podatność na inflację, 4. rodzaj towarów będących przedmiotem kontraktu handlowego: surowce czy produkty przetworzone, 5. struktura rynku i poziom konkurencji, 6. strategia fakturowania konkurentów, 7. udział w rynku zagranicznym, 8. poziom rozwoju terminowego rynku walutowego (kraje niemające rynków terminowych fakturują w euro i w dolarach), 9. przewaga gospodarcza kraju eksportera i importera 26 Ibidem. 27 Ibidem, s

19 Udział euro w fakturowaniu transakcji handlowych Największy wpływ na umiędzynarodowienie waluty ma jej zastosowanie w handlu międzynarodowym i w operacjach na rynkach finansowych. Euro jest walutą fakturowania i rozliczeń przede wszystkim w transakcjach krajów UGiW, pozostałych krajów Unii Europejskiej oraz krajów UGiW i UE z krajami trzecimi. Niemniej wykorzystanie euro w eksporcie i imporcie towarów i usług jest zróżnicowane, co ilustrują dane liczbowe zawarte w tabelach 3 i 4. Tab. 3 Udział euro jako waluty rozliczeń/fakturowania w całkowitym eksporcie zewnętrznym towarów i usług w wybranych krajach strefy euro w latach 2002, 2007, 2009, 2011, 2013 i 2014 Kraje Udział w eksporcie towarów Udział w eksporcie usług Belgia 53,6 52,8 57,4 55, ,1 74,1 75,9 75,1 79,9 84,2 Francja 50,5 51,5 52,3 51,9 56,8 57,1 40,3 49,0 36,5-63,6 62,6 Włochy 54,1 64,3 69, ,1 59,3 75,7 74,0 79,4 80,4 Grecja 39,3 39,2 36,3 35,5 31,1 34,1 13,3 14,9 19,0 25,2 29,1 28,1 Hiszpania 57,5 65,2 62,8 52,5 59,3-59,5 71,8 70,0 73,9 51,4 - Portugalia 44,3 61,4 64,2 62,1 55,9 57,3 47,7 59,9 68,1 65,1 67,0 67,4 Słowenia - 79,0 84,7 83,5 80, ,8 82,7 85,4 90,7 - Słowacja ,8 96,0 96,0 94, Źródło: European Central Bank: The International Role of the Euro, Statistical Annex, July 2012, s. 72, July 2014, s.77 i July 2015, s. 75. Tab. 4 Udział euro jako waluty rozliczeń/fakturowania w całkowitym imporcie zewnętrznym towarów i usług w wybranych krajach strefy euro w latach 2002, 2007, 2009, 2011, 2013 i 2014 Kraje Udział w imporcie towarów Udział w imporcie usług Belgia 53,7 56,1 57,7 55, ,1 71,7 71,1 70,2 72,9 75,5 Francja 40,8 44,8 44,3 47,3 40,0 41,0 44,0 54,8 49,1-37,2 38,4 Włochy 44,2 44,3 49,7 48, ,2 59,1 62,7 64,3 61,0 62,3 Grecja 35,8 34,9 37,9 32,9 23,4 24,0 16,8 29,5 34,4 31,7 39,6 40,9 Hiszpania 55,9 56,7 61,7 51,7 47,9-48,8 60,7 61,8 62,6 64,7 - Portugalia 54,9 51,8 56,6 45,9 37,5 42,7 64,9 72,6 72,7 73,9 73,9 74,1 Słowenia - 73,1 69,9 64,2 59, ,2 64,8 69,2 67,9 - Słowacja ,8 69,2 65,5 68, Źródło: European Central Bank: The International Role of the Euro, Statistical Annex, July 2012, s. 72, July 2014, s.77 i July 2015, s

20 Z analizy danych zawartych w tabelach 3 i 4 wynika, że udział euro w rozliczeniach i fakturowaniu eksportu zewnętrznego towarów i usług wybranych krajów strefy euro w roku 2009 był zdecydowanie większy w porównaniu z rokiem 2002, z wyjątkiem Grecji w przypadku towarów i Francji w eksporcie usług, natomiast można zauważyć, że w 2011 roku nastąpił wyraźny spadek udziału euro w eksporcie towarów i w trzech z ośmiu badanych krajów w eksporcie usług. Rok 2014 charakteryzuje niewielki wzrost udziału euro w eksporcie towarów, z wyjątkiem Grecji, oraz wyraźny wzrost udziału euro eksporcie usług. Udział euro w rozliczeniach i fakturowaniu importu zewnętrznego towarów i usług również był zdecydowanie większy w roku 2009 w porównaniu z rokiem 2002, w 2011 również nastąpił spadek udziału euro w imporcie towarów oraz w dwóch z ośmiu badanych krajów w imporcie usług. W 2014 roku odnotowano niewielki wzrost udziału euro w rozliczeniach i fakturowaniu importu zewnętrznego towarów w przypadku Francji oraz w imporcie usług w przypadku Belgii, Włoch, Grecji i Portugalii. W roku 2000 około 17% międzynarodowego handlu zagranicznego (z wyłączeniem transakcji wewnątrzunijnych) i około 60% zewnętrznej wymiany handlowej strefy euro było realizowane w euro 28. W 2007 roku euro miało już większe znaczenie od dolara amerykańskiego w światowych transakcjach, zarówno strefy euro jak i całej UE 27 ( z wyjątkiem importu towarów do strefy euro z państw nie będących członkami UE por. tabela 5). 28 Kommission der EG, Das Euro-Gebiet innerhalb der Weltwirtschaft: Entwicklungen in der ersten drei Jahren, Bruxelles 2002, s

21 Tab. 5 Udział euro i dolara w fakturowaniu/ rozliczaniu handlu międzynarodowego w 2007 roku Transakcje handlowe Eksport towarów i usług Import towarów i usług Strefa euro państwa spoza strefy euro Strefa euro- państwa spoza UE 27 Państwa UE 27 poza strefą euro euro USD euro USD 56,7 31,5 50,7 40,2 49,7 44,0 35,2 55,7 58,8 20,9 57,4 25,2 Stany Zjednoczone b.d. b.d. 2,0 90,3 Kanada b.d. 70,0 b.d. b.d. Azja 5,3 80,1 5,2 76,4 Afryka 23,3 75,5 52,9 b.d. Źródło: European Commission, Successes and Challenges after 10 years of Economic and Monetary Union, European Economy No. 2, 2008, s Z danych zawartych w tabeli 5 dotyczących transakcji handlowych strefy euro ogółem wynika, że udział denominowanego w euro eksportu towarów i usług wyniósł w 2007 roku około 57%, a w przypadku importu ukształtował się na poziomie około 50%. Istnieje także istotna różnica pomiędzy zastosowaniem euro w transakcjach strefy euro z państwami spoza UE 27. W analizowanym roku wskaźnik ten wyniósł odpowiednio 50% w eksporcie i 35% w imporcie. Rozbieżność pomiędzy udziałem euro w fakturowaniu/rozliczaniu eksportu i importu z krajów spoza UE wynika częściowo z dominacji dolara amerykańskiego jako waluty, w której wyrażany jest import energii i surowców naturalnych 29. Podkreślić również należy, że euro zdominowało rolę dolara amerykańskiego w imporcie przez kraje afrykańskie, co jest związane z licznymi formami współpracy gospodarczej i handlowej Unii Europejskiej z tą częścią świata K. Kuziemska, Euro w roli waluty międzynarodowej, [w:] P. Kowalewski i in. (red.), Mechanizmy Funkcjonowania strefy euro, Narodowy Bank Polski, Warszawa 2014, s B. Kurkowiak, Międzynarodowa pozycja euro- bilans dziesięciu lat istnienia wspólnego pieniądza, Zeszyty Naukowe nr 553 Studia i Prace Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania nr 13, Szczecin 2009, s

22 Rola euro w transakcjach poszczególnych państw członkowskich strefy euro jest bardzo zróżnicowana. Największym udziałem transakcji fakturowanych w euro, w eksporcie jak i imporcie, charakteryzuje się Austria (62,9 % w eksporcie i 60,9 % w imporcie), a najniższym Grecja (28,1% w eksporcie i 18,0 % w imporcie zob. tab. 6). Tab. 6 Udział euro w transakcjach handlu zagranicznego towarami w poszczególnych państwach członkowskich strefy euro w 2006 roku AUT BE FIN FR DE GR IRL IT LUX NL PT ES Eksport EUR 62,9 50,0 44,0 43,2 b.d. 28,1 46,6 53,7 29,6 52,5 48,9 53,6 USD 23,4 36,9 47,6 50,5 b.d. 70,7 50,1 43,4 68,0 42,1 47,2 43,4 Import EUR 60,9 46,3 29,6 32,9 40,9 18,0 19,4 27,5 33,5 23,4 43,4 44,2 USD 27,3 41,8 62,8 60,3 40,3 80,0 69,3 69,8 52,3 76,3 52,1 54,4 Źródło: European Central Bank, Review of The International Role of The Euro, June, Frankfurt 2007, s. 36. Waluta euro zyskała również na znaczeniu w wymianie handlowej nowych państw członkowskich. Dla przykładu w Polsce udział euro w transakcjach eksportowych wzrósł z 57% w 2001 roku do 73% w roku 2006, a w imporcie odpowiednio z 57 do 63% 31. Podsumowując, można stwierdzić, że dominująca rola dolara w handlu strefy euro z państwami trzecimi i jednocześnie znacząca rola euro w transakcjach z państwami powiązanymi z UE (państwami członkowskimi, kandydującymi i stowarzyszonymi) wskazują na regionalny i instytucjonalny charakter międzynarodowej pozycji euro. Dolar jako waluta międzynarodowa odgrywa na świecie nadal najważniejszą rolę, co potwierdza jego szerokie zastosowanie również w transakcjach handlowych państw azjatyckich, Kanady, a także w imporcie strefy euro z państwami spoza UE Ibidem, s Ibidem, s

23 Tab. 7 Udział euro w fakturowaniu i rozliczeniu handlu krajów strefy euro z wybranymi krajami Unii Europejskiej (w%) Kraje Eksport Import Belgia 54,8 b.d. 51,2 b.d. Francja 49,8 56,8 46,3 40,0 Włochy 58,3 b.d. 39,4 b.d. Grecja 35,1 31,1 32,6 23,4 Hiszpania 62,1 59,3 56,0 47,9 Bułgaria 60,4 55,9 60,4 44,7 Czechy 71,9 79,1 70,6 68,9 Litwa 51,3 60,5 51,3 57,3 Rumunia 64,3 73,2 71,1 64,0 Źródło: opracowanie własne na podstawie: European Central Bank, The International Role of the Euro, July 2015, Statistical Annex, s Na podstawie powyższych danych (zob. tab. 7) można dojść do wniosku, iż w krajach poza strefą euro- Czechach, Litwie, Rumunii, w 2013 roku euro stało się główną walutą fakturowania eksportu oraz importu. Kraje te charakteryzują się większym udziałem w fakturowaniu transakcji za pomocą euro niż w kraje strefy euro. W tabeli 8 przedstawiono udział procentowy walut w obrotach rynków walutowych, na podstawie badań przeprowadzonych przez Bank Rozrachunków Międzynarodowych w 2007 roku. 22

24 Tab. 8 Udział procentowy walut w obrotach rynków walutowych (średnie dzienne obroty z kwietnia) Dolar amerykański 82,0 83,3 87,3 90,3 88,7 86,3 Euro ,6 36,9 37,0 Marka niemiecka 39,6 36,1 30, Jen japoński 23,4 24,1 20,2 22,7 20,2 16,5 Funt szterling Frank szwajcarski Dolar australijski Dolar kanadyjski 13,6 9,4 11,0 13,2 16,9 15,0 8,4 7,3 7,1 6,1 6,0 6,8 2,5 2,7 3,1 4,2 5,9 6,7 3,3 3,4 3,6 4,5 4,2 4,2 Źródło: K. Kuziemska, Euro w roli waluty międzynarodowej, op. cit., s.164. Z przeprowadzonych w 2007 roku badań wynika, że udział euro w obrotach rynków walutowych był ponad dwukrotnie mniejszy od udziału dolara amerykańskiego. Kolejne miejsca w zestawieniu zajęły jen japoński i funt szterling. 33 Segment euro/dolar stanowił dominującą część średnich dziennych obrotów rynków walutowych z udziałem euro (74%). Spośród par walutowych para euro/dolar była najczęściej przedmiotem obrotu i odpowiadała za 27% rejestrowanych globalnych średnich dziennych obrotów. Obroty z udziałem dolara stanowiły 86% wszystkich obrotów (z uwzględnieniem obrotów dolar/euro), natomiast z udziałem euro 37% wszystkich obrotów (z uwzględnieniem obrotów dolar/euro) K. Kuziemska, Euro w roli waluty międzynarodowej, op. cit., s Ibidem. 23

25 4. Rola euro na międzynarodowym rynku finansowym Znaczenie euro w roli pieniądza światowego na międzynarodowym rynku finansowym można ocenić na podstawie szczegółowej analizy udziału euro w transakcjach przeprowadzanych w najważniejszych segmentach tego rynku. Segmentacja rynku finansowego odbywa wg wyznaczonych kryteriów, do najczęściej stosowanych należą: przedmiot transakcji, rodzaj instrumentów, rodzaj transakcji, podmioty rynku, zasady funkcjonowania rynku, zakres przestrzenny rynku itp. Podstawowa segmentacja obejmuje trzy rodzaje rynku finansowego: walutowy, kapitałowy i pieniężny. Rynek kapitałowy to rynek akcji i obligacji, a rynek pieniężny obejmuje transakcje kredytowe i depozytowe. 35 Po upadku systemu walutowego z Bretton Woods ( ) międzynarodowy walutowy wykazywał wyjątkowo wysoką dynamikę. Do głównych czynników mających wpływ na rozwój handlu walutami, można zaliczyć: wzrost ryzyka kursowego w warunkach płynnych kursów walutowych, 2. rozwój transakcji spekulacyjnych, 3. nowe technologie przepływu informacji i natychmiastowego komunikowania się, 4. obniżenie kosztów transakcji, 5. innowacje- rozwój nowych rodzajów transakcji walutowych, 6. liberalizacja handlu i usług finansowych, 7. wzrost transgranicznych przepływów kapitałowych. Międzynarodowy rynek walutowy jest tzw. rynkiem pozagiełdowym, bez konkretnego miejsca, ponieważ transakcje przeprowadzane są za pomocą połączeń elektronicznych i telefonicznych. 37 Wyróżnia się trzy podstawowe rodzaje transakcji tradycyjnych: bieżące (spot), terminowe (forward) i swapowe (swap). Transakcje bieżące 35 B. Mucha-Leszko, Strefa euro, op. cit., s Ibidem, s Ibidem. 24

26 charakteryzują się tym, że zawierane są według kursu uzgodnionego w dniu operacji walutowej z obowiązkiem dostarczenia walut w ciągu dwóch dni od przeprowadzenia kontraktu. Transakcje terminowe polegają na tym, że w dniu zawierania kontraktu ustalany jest kurs walutowy, a dostawa walut następuje w zależności od uzgodnionego terminu. Transakcje swapowe obejmują powiązane ze sobą operacje, tzn. zakupu i sprzedaży walut. 38 Tab. 9 Wartość dziennych obrotów na globalnym rynku walutowym (średnie w wybranych latach) w okresie w mld dolarów (transakcje tradycyjne) Początek lat 70-tych XX w Średnie dzienne obroty Źródło: R. Roberts, Inside International Finance, Orion Business Books LTD, London 2004, s i European Commission, EMU after five years, European Economy. Special Report, No 1, 2004, s Z przedstawionej tabeli wynika, że w roku 1989 średni dzienny obrót walutami wynosił 590 mld dolarów: w tym transakcje bieżące 350 mld dolarów, a terminowe i swapy 240 mld dolarów. Przed wprowadzeniem euro, w roku 1998, średni dzienny obrót na rynkach walutowych wzrósł do 1490 mld dolarów, a wartość transakcji bieżących tylko do 590 mld dolarów, zaś terminowych i swapów do 900 mld dolarów 39. Wprowadzenie euro w roku 1999 spowodowało spadek obrotów na rynkach walutowych. Duże możliwości umiędzynarodowienia walut stwarza globalny rynek finansowy, na którym można pozyskiwać środki finansowe i dokonywać inwestycji portfelowych. Obejmuje on dwa podstawowe segmenty: rynek pieniężny (depozytowo-kredytowy) i kapitałowy. Rola euro na międzynarodowych rynkach depozytów i pożyczek jest zróżnicowana. Euro jest stosowane w denominacji depozytów i pożyczek, przede wszystkim wówczas, gdy jedną ze stron operacji są podmioty z obszaru UGiW. Jeśli zaś 38 Ibidem. 39 R. Roberts, Inside, op. cit., s.33 25

27 depozyty są lokowane, a pożyczki udzielane poza obszarem euro, wówczas walutą operacji jest głównie dolar. Udział euro jako waluty denominacji w całkowitych transgranicznych depozytach (bez depozytów międzybankowych) w latach utrzymywał się w granicach od 25,8% do 24,2%, a dolara od 56,5% do 52%. 40 Znaczenie euro w denominacji depozytów transgranicznych spadło o 3 punkty procentowe od 2006 roku do końca 2010 roku, kształtowało się na poziomie około 21-22%. W tym samym czasie zyskiwał na znaczeniu dolar i inne waluty (wzrost udziału do około 60% i 17%), a udział jena zmniejszył się z 5,4% do 1,4%. Udział euro w denominacji wszystkich transgranicznych depozytów w 2013 roku wyniósł 19,6%. Natomiast w 2014 roku wyniósł 18,5%, udział dolara wyniósł 56,8, jena 1,9%. W przypadku depozytów transgranicznych lokowanych w bankach funkcjonujących poza obszarem wspólnej waluty przez depozytariuszy z innych regionów (spoza UGiW) udział euro w ich denominacji wzrósł z 17,3% do ponad 20%, ale wykazywał dużą zmienność, natomiast udział dolara spadł o ponad 10 punktów procentowych do około 51% w 2010 roku. Stopień umiędzynarodowienia euro jako waluty denominacji pożyczek transgranicznych jest niższy, zwłaszcza pożyczek udzielanych przez banki pochodzące spoza obszaru UGiW i dla pożyczkobiorców z innych obszarów geograficznych. W 1999 roku udział euro w denominacji tych pożyczek wynosił 10,1% (dolara 56,8%), w 2004 roku wzrósł do 22,8% (dolara spadł do 44,0%), następnie rola euro zmniejszała się, dolara rosła i w rezultacie w ostatnim kwartale 2010 roku udział euro wynosił 14,4%, a dolara 52,9%. 41 Zastosowanie euro jako waluty denominacji w całkowitych pożyczkach transgranicznych jest na zbliżonym poziomie w porównaniu do depozytów (18,3% przy 19,6% w 2013 roku). Natomiast w przypadku pożyczek udzielanych przez banki poza strefą euro dla klientów 40 B. Mucha-Leszko, M. Kąkol, Perspektywy euro jako waluty międzynarodowej [w:] U. Zagóra- Jonszta, K. Nagel (red.), Współczesne problemy ekonomiczne. Wybrane zagadnienia teoretyczne a praktyka gospodarcza, Studia Ekonomiczne, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach nr 129, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, Katowice 2013, s Ibidem. 26

28 poza obszarem wspólnej waluty, udział euro jest znacznie niższy. W latach udział euro w denominacji tych pożyczek spadł do 14,2%, czyli o 11,8 punktów procentowych. Dolar umacnia swoją pozycję, w 2013 roku osiągnął 69,2% udziału. 42 Ważnym segmentem rynku kapitałowego umożliwiającym promocję waluty jest międzynarodowy rynek instrumentów dłużnych. Reprezentuje on około 10% globalnego rynku obligacji, ponieważ obejmuje tylko papiery dłużne wyemitowane przez nierezydentów danego obszaru walutowego. Największymi emitentami na tym rynku są globalne instytucje finansowe i korporacje międzynarodowe, które stosują kluczowe waluty w operacjach służących finansowaniu ich zagranicznej aktywności. W literaturze międzynarodowa waluta na rynku kapitałowym jest oceniana według dwóch koncepcji. Podstawowym założeniem pierwszej z nich jest precyzyjne określenie samego pojęcia międzynarodowe wykorzystanie waluty, czyli zastosowanie jej w funkcji pieniądza poza granicami obszaru jej emisji. W drugiej koncepcji punktem wyjścia jest definicja międzynarodowego rynku długu jako rynku emisji instrumentów przez nierezydentów danego obszaru walutowego. Według tej definicji międzynarodowa aktywność na rynku kapitałowym została oddzielona od aktywności krajowej i zgodnie z nią rynek akcji, obligacji skarbowych i obligacji korporacji emitowanych w kraju jest uznawany za krajowy European Central Bank, The International Role of the Euro, July 2014, Statistical Annex, s B. Mucha- Leszko, M. Kąkol, Perspektywy euro jako waluty międzynarodowej, op. cit., s.7. 27

29 Tab. 10 Udziały dolara, euro i jena w denominacji dłużnych papierów wartościowych według wąskiej i globalnej definicji waluty międzynarodowej w IV kwartale 2010 roku Miara międzynarodowego zastosowania waluty Wąska miara Wartość wyemitowanych (niespłaconych) dłużnych papierów wartościowych w mld dolarów Całkowita wartość Udział walut w % Euro Dolar Jen Euro Dolar Jen ,4 48,7 6,3 Globalna miara ,7 38,2 15,3 Źródło: European Central Bank, The International Role of the Euro, July 2011, s. 19. Wąska miara przedstawia tylko emisje w walucie innej niż waluta kraju, w którym pożyczkobiorca rezyduje. W końcu 2010 roku całkowita wartość instrumentów dłużnych według wąskiej miary wynosiła 11 bln USD, z tej kwoty instrumenty dłużne denominowane w euro stanowiły 2,9 bln USD, co dawało 27,4 % udziału euro w całkowitej wartości tych instrumentów dłużnych, a udział dolara w denominacji wynosił 48,7%. Wąska miara nie obejmuje wartości tych instrumentów dłużnych, które kupują zagraniczni inwestorzy i są one denominowane w walucie kraju, w której emitent rezyduje. W ujęciu globalnym udział euro w denominacji instrumentów dłużnych wzrósł z 25% w roku 1999 do około 27% w roku 2010 (według stałych kursów walutowych). Natomiast w ujęciu wąskim udział euro jako waluty emisji międzynarodowych instrumentów dłużnych wzrósł z około 20% w roku 1999 do ponad 33% w roku 2005, a następnie spadł poniżej 28% w roku Udział euro jako waluty denominacji instrumentów dłużnych według stałych kursów walutowych wynosił w 2013 roku 25,3 %, natomiast w ujęciu szerokim wartość dłużnych papierów wartościowych denominowanych w euro wyniosła 37,8%, zaś w dolarze 40,5% udziału w rynku Ibidem, s European Central Bank, The International Role of the Euro, July 2014, Statistical Annex, s

30 5. Zastosowanie euro w sferze oficjalnej W sferze oficjalnej waluta może być stosowana w następujących funkcjach 46 : 1) jako waluta zaczepu i odniesienia w polityce kursowej krajów trzecich oraz waluty równoległej do denominacji depozytów i gotówki w celu przeprowadzania transakcji bieżących, 2) jako waluta interwencji na rynku walutowym, 3) jako waluta gromadzenia rezerw dewizowych. W pierwszych dwóch funkcjach euro nie wyszło poza rolę waluty regionalnej, ponieważ jego zastosowanie ogranicza się w zasadzie do Europy, francuskich terytoriów zamorskich, kilku krajów afrykańskich oraz Iranu, Kuwejtu, Syrii, Singapuru (z udziałem w koszykach walutowych). Większe znaczenie uzyskało euro jako waluta rezerwowa, nie mniej jego udział w rezerwach banków centralnych rósł do 2002 roku, w latach zmniejszył się, a w trzech kolejnych latach ponownie wzrósł, nawet do prawie 28% w trzecim kwartale 2009 roku, a w czwartym kwartale 2010 roku obniżył się do 26,3%. Udział dolara w globalnych rezerwach walutowych zmniejszył się od 2005 roku o kilka punktów procentowych. Spadł także udział jena, a wzrósł innych walut. 47 Poza obszarem UGiW euro jest oficjalną walutą w Kosowie i Czarnogórze. Wiele krajów prowadzi jednak politykę pieniężno - walutową opierającą się na ścisłym powiązaniu waluty krajowej z euro. Polega to stosowaniu euro jako waluty paralelnej i waluty zaczepu lub odniesienia. W wielu krajach rozwijających się, przechodzących transformację gospodarczą i gospodarkach wschodzących, euro występuje w funkcji waluty równoległej, tzn. wykorzystywane jest do denominacji depozytów i gotówki w celu przeprowadzania bieżących transakcji. Udział depozytów w euro wzrósł istotnie w ostatnich latach, a w szczególności w roku Ma to miejsce w 46 B. Mucha-Leszko, M. Kąkol, Perspektywy euro jako waluty międzynarodowej, op. cit., s Ibidem, s

31 nowych krajach członkowskich UE, kandydujących do UE i w krajach bałkańskich, a w Kosowie i Czarnogórze euro jest legalnym środkiem płatniczym. 48 Istotny wpływ na umiędzynarodowienie waluty ma jej wybór przez władze monetarne innych krajów jako waluty referencyjnej lub zaczepu (anchor currency). Rodzaj kursu walutowego, jak i polityka kursowa stanowią istotny element krajowej polityki gospodarczej. Wpływają również na rozmiary i strukturę rezerw walutowych oraz zakres interwencji na rynku walutowym. Im więcej krajów prowadzi politykę kursową bezpośrednio związaną euro (waluta referencyjna/zaczepu) lub pośrednio ustalając kurs swojej waluty do koszyka walutowego, tym większa jest rola euro w funkcji waluty interwencyjnej i rezerw walutowych. 49 Kraje, które wykorzystują euro jako walutę zaczepu, w polityce kursowej posługują się euro do przeprowadzania interwencji na rynku walutowym. Podejmowanie operacji na rynku walutowym ma zmniejszyć presję na wzrost lub spadek wartości waluty krajowej. 50 W warunkach płynnych kursów walutowych, gdy podaż i popyt na walutę kształtują jej kurs wobec innych walut, interwencje na rynku walutowym są rzadkie w krajach rozwiniętych, ale kraje rozwijające się przeprowadzają je często. Euro jest walutą interwencyjną w nowych krajach członkowskich (UE- 13), w krajach bałkańskich i w Rosji. Powiązania handlowe Rosji ze strefą euro są ważne dla obu stron. Kraje obszaru euro stanowią najważniejszy rynek w wymianie handlowej Rosji, koncentrując około 35% obrotów towarami. 51 Kolejnym wyznacznikiem międzynarodowego znaczenia waluty jest jej udział w oficjalnych rezerwach dewizowych. Można wyróżnić cztery główne motywy gromadzenia i utrzymywania rezerw: ostrożnościowy, interwencyjny, transakcyjny i dochodowy. Poziom rezerw wpływa na ocenę wiarygodności kredytowej kraju. Ich odpowiednio wysoki poziom zwiększa zaufanie inwestorów do sytuacji finansowej państwa, a tym samym ogranicza 48 B. Mucha-Leszko, Strefa euro, op. cit., s Ibidem, s Ibidem. 51 Ibidem. 30

32 gwałtowne odpływy kapitału (motyw ostrożnościowy). Po drugie rezerwy są wykorzystywane do wyrównywania bilansu płatniczego (motyw transakcyjny). Po trzecie, ważną przesłanką utrzymywania rezerw są interwencje walutowe, istotne zwłaszcza w sytuacji prowadzenia polityki stałego kursu walutowego (motyw interwencyjny). Po czwarte, rezerwy są źródłem dochodów banku centralnego (motyw dochodowy). 52 Tab. 11 Udział walut w oficjalnych rezerwach dewizowych na świecie w latach (w %) Waluta/lata EUR 18,3 26,2 24,7 24,2 24,4 USD 71,1 63,8 62,4 61,3 61,2 JPY 6,1 3,5 3,6 4,1 3,9 CAD+AUD ,9 3,4 Inne 1,5 2,2 5,5 3,2 2,9 Źródło: Opracowanie własne na podstawie: European Central Bank, The International Role of the Euro, July 2014, s.64 i European Central Bank, The International Role of the Euro, July 2015, s.65 Od 2000 roku (zob. tab.11) udział euro w oficjalnych rezerwach dewizowych w gospodarce globalnej wzrósł do poziomu 26,2 % w 2008 roku. Od 2008 roku według stałego kursu wymiany nieznacznie spadł do poziomu 24,4% na koniec 2013 roku. Z kolei udział rezerw denominowanych w dolarach amerykańskich w 2000 roku wyniósł 71,1 %, natomiast w 2013 roku ustabilizował się na poziomie 61,2%. Od roku 2011 udział jena japońskiego wykazuje tendencję wzrostową, w 2013 roku jego poziom wyniósł 3,9%. Pod koniec roku 2013 łączny udział dolara kanadyjskiego oraz australijskiego wyniósł 3,4%, w porównaniu z rokiem 2012 jest to wzrost o 0,8 punktu procentowego. 53 Duża przewaga dolara nad euro w rezerwach banków centralnych jest spowodowana oddziaływaniem wielu czynników, spośród których do 52 K. Kuziemska, Euro w roli waluty międzynarodowej, op. cit., s European Central Bank, The International Role of the Euro, July 2014, s

33 najważniejszych można zaliczyć: większe znaczenie rynku finansowego USA w wymiarze globalnym, 2. dominacje dolara jako waluty interwencyjnej, 3. wzrost rezerw walutowych w krajach azjatyckich, który ma bezpośredni związek ze wzrostem deficytu na rachunku obrotów bieżących USA i rezerwy te składają się głównie z dolarów i instrumentów dłużnych denominowanych w dolarach, 4. przewagę instrumentów denominowanych w dolarach w inwestowaniu rezerw, udział instrumentów denominowanych w euro można szacować w granicach 15%-30%, 5. wpływ na strukturę rezerw walutowych polityki i udziału głównych walut w Systemie Rezerwy Federalnej USA i w innych bankach centralnych krajów o dużym potencjale gospodarczym, 6. utrzymującą się przewagę dolara jako waluty operacji trans granicznych, 7. większą wiarygodność dolara w warunkach pogłębiającego się kryzysu w strefie euro i rosnących wątpliwości dotyczących trwałości unii walutowej, w tym i perspektyw Unii Europejskiej. Z dostępnych danych wynika, że euro, mimo spadku udziału, wciąż zajmuje obok dolara, drugą pozycję w denominacji rezerw dewizowych banków centralnych. 54 B. Mucha-Leszko, M. Kąkol, Perspektywy euro jako waluty międzynarodowej, op. cit., s.9. 32

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel Akademia Młodego Ekonomisty Walutowa Wieża Babel Dr Andrzej Dzun Uniwersytet w Białymstoku 20 listopada 2014 r. Pieniądz- powszechnie akceptowany z mocy prawa lub zwyczaju środek regulowania zobowiązań,

Bardziej szczegółowo

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl System finansowy w Polsce dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl Segmenty sektora finansowego (w % PKB) 2 27 212 Wielkość systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro PREZENTACJA WYNIKÓW Wojciech Mroczek Znaczenie strefy euro w światowym handlu 1996-1998 2004-2006 Czy wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Sektor usług finansowych w gospodarce Unii Europejskiej

Sektor usług finansowych w gospodarce Unii Europejskiej KONFERENCJA NAUKOWA UNIA EUROPEJSKA INTEGRACJA KONKURENCYJNOŚĆ - ROZWÓJ Sektor usług finansowych w gospodarce Unii Europejskiej mgr Anna Surma Syta 28 maj 2007 Plan prezentacji 1. Podsumowanie 2. Integracja

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM

Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM Szczecin, 2010 Spis treści Wstęp... 11 CZĘŚĆ I OD WYMIANY MIĘDZYNARODOWEJ DO GOSPODARKI GLOBALNEJ Rozdział 1 HANDEL MIĘDZYNARODOWY....

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY EURO JAKO WALUTY MIĘDZYNARODOWEJ

PERSPEKTYWY EURO JAKO WALUTY MIĘDZYNARODOWEJ Bogumiła Mucha-Leszko, Magdalena Kąkol Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiwj w Lublinie PERSPEKTYWY EURO JAKO WALUTY MIĘDZYNARODOWEJ Wprowadzenie Wzrost zakresu i wartości transgranicznych transakcji gospodarczych

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY EURO JAKO WALUTY MIĘDZYNARODOWEJ

PERSPEKTYWY EURO JAKO WALUTY MIĘDZYNARODOWEJ Bogumiła Mucha-Leszko, Magdalena Kąkol PERSPEKTYWY EURO JAKO WALUTY MIĘDZYNARODOWEJ Wstęp Wzrost zakresu i wartości transgranicznych transakcji gospodarczych zwiększa międzynarodową pozycję tych walut,

Bardziej szczegółowo

Funkcjonowanie i perspektywy euro jako waluty międzynarodowej. UNIWERSYTET MARII CURIE-SKŁODOWSKIEJ W LUBLINIE Wydział Ekonomiczny

Funkcjonowanie i perspektywy euro jako waluty międzynarodowej. UNIWERSYTET MARII CURIE-SKŁODOWSKIEJ W LUBLINIE Wydział Ekonomiczny UNIWERSYTET MARII CURIE-SKŁODOWSKIEJ W LUBLINIE Wydział Ekonomiczny Studia podyplomowe: Mechanizmy funkcjonowania strefy euro Imię i nazwisko: Natalia Konopka nr albumu: 9355212 Funkcjonowanie i perspektywy

Bardziej szczegółowo

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165 SYSTEM BANKOWY Finanse Plan wykładu Rodzaje i funkcje bankowości Bankowość centralna Banki komercyjne i inwestycyjne Finanse Funkcje banku centralnego(1) Bank dla państwa Bank dla banków Emisja pieniądza

Bardziej szczegółowo

JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO. mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki

JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO. mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki Plan wystąpienia 1. Ogólne założenia polityki pieniężnej EBC 2. Dywergencja

Bardziej szczegółowo

WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU

WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU GOSPODARCZEGO NA POZYCJĘ KONKURENCYJNĄ UNII EUROPEJSKIEJ W HANDLU MIĘDZYNARODOWYM Tomasz Białowąs Katedra Gospodarki Światowej i Integracji Europejskiej, UMCS w Lublinie bialowas@hektor.umcs.lublin.pl

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe stosunki gospodarcze Wykład XII. Bilans płatniczy

Międzynarodowe stosunki gospodarcze Wykład XII. Bilans płatniczy Międzynarodowe stosunki gospodarcze Wykład XII Bilans płatniczy Tomasz Białowąs bialowas@hektor.umcs.lublin.pl Katedra Gospodarki Światowej i Integracji Europejskiej http://msg.umcs.lublin.pl/ Pojęcie

Bardziej szczegółowo

Koniec dolara? Nowy pieniądz międzynarodowy. prof. dr hab. Roman SkarŜyński

Koniec dolara? Nowy pieniądz międzynarodowy. prof. dr hab. Roman SkarŜyński Koniec dolara? Nowy pieniądz międzynarodowy prof. dr hab. Roman SkarŜyński Część I. Stan aktualny Niesprawność międzynarodowego systemu finansowego u źródeł kryzysu finansowego 2008-2010 Rosnąca świadomość,

Bardziej szczegółowo

SYSTEM FINANSOWY W POLSCE. Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak. Wydanie*drugie zmienione

SYSTEM FINANSOWY W POLSCE. Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak. Wydanie*drugie zmienione SYSTEM FINANSOWY W POLSCE Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak Wydanie*drugie zmienione Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 2008 Spis treści Przedmowa do drugiego wydania

Bardziej szczegółowo

Centrum Europejskie Ekonomia. ćwiczenia 11

Centrum Europejskie Ekonomia. ćwiczenia 11 Centrum Europejskie Ekonomia ćwiczenia 11 Wstęp do ekonomii międzynarodowej Gabriela Grotkowska. Agenda Kartkówka Czym gospodarka otwarta różni się od zamkniętej? Pomiar otwarcia gospodarki Podstawowe

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ EKONOMICZNY ROLA EURO JAKO PIENIĄDZA ROZLICZEŃ MIĘDZYNARODOWYCH

UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ EKONOMICZNY ROLA EURO JAKO PIENIĄDZA ROZLICZEŃ MIĘDZYNARODOWYCH UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ EKONOMICZNY Danuta Lemańska Kierunek studiów: Mechanizmy funkcjonowania strefy euro ROLA EURO JAKO PIENIĄDZA ROZLICZEŃ MIĘDZYNARODOWYCH Praca dyplomowa napisana w Ośrodku Badań

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE KONTRAKTÓW CIRS W MECHANIZMIE CURRENCY CARRYTRADES

ZASTOSOWANIE KONTRAKTÓW CIRS W MECHANIZMIE CURRENCY CARRYTRADES Katedra Rynków Kapitałowych Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Jacek Tomaszewski ZASTOSOWANIE KONTRAKTÓW CIRS W MECHANIZMIE CURRENCY CARRYTRADES Rynek kapitałowy, a koniunktura gospodarcza Łódź, 3 4 grudnia

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r.

Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r. Warszawa, dnia 14 września 2015 r. Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r. Miesięczny bilans płatniczy został oszacowany przy wykorzystaniu danych z miesięcznych i kwartalnych sprawozdań polskich podmiotów

Bardziej szczegółowo

Internacjonalizacja waluty Chin jako wyzwanie dla międzynarodowej roli euro

Internacjonalizacja waluty Chin jako wyzwanie dla międzynarodowej roli euro Internacjonalizacja waluty Chin jako wyzwanie dla międzynarodowej roli euro dr Dominik Skopiec Instytut Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Determinanty międzynarodowej

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Determinanty kursu walutowego w krótkim okresie

Determinanty kursu walutowego w krótkim okresie Determinanty kursu walutowego w krótkim okresie Wykład 9 z Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych, C UW Copyright 2006 Pearson Addison-Wesley & Gabriela Grotkowska 2 Wykład 9 Kurs walutowy w krótkim

Bardziej szczegółowo

BILANS PŁATNICZY. Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne

BILANS PŁATNICZY. Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne BILANS PŁATNICZY Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne 2. Dary i przekazy jednostronne dla otrzymane z zagranicy. zagranicy.

Bardziej szczegółowo

BILANS PŁATNICZY W LUTYM 2012 R.

BILANS PŁATNICZY W LUTYM 2012 R. N a r o d o w y B a n k P o l s k i Departament Statystyki Warszawa, dnia 12 kwietnia 2012 r. BILANS PŁATNICZY W LUTYM 2012 R. Miesięczny bilans płatniczy został oszacowany przy wykorzystaniu danych z

Bardziej szczegółowo

D Huto. UTtt. rozsieneoia o Somne

D Huto. UTtt. rozsieneoia o Somne D Huto UTtt rozsieneoia o Somne Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne Warszawa 2007 Wstęp 9 ROZDZIAŁ I Zarys teoretycznych podstaw unii monetarnej 15 1. Główne koncepcje i poglądy teoretyczne 15 1.1. Unia monetarna

Bardziej szczegółowo

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Aktywa instytucji finansowych w Polsce w latach 2000-2008 (w mld zł) 2000 2001 2002 2003

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy Polski w I kwartale 2017 r.

Bilans płatniczy Polski w I kwartale 2017 r. Warszawa, dnia 30 czerwca 2017 r. Bilans płatniczy Polski w I kwartale 2017 r. Kwartalny bilans płatniczy został sporządzony przy wykorzystaniu danych miesięcznych i kwartalnych przekazanych przez polskie

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy Polski w III kwartale 2016 r.

Bilans płatniczy Polski w III kwartale 2016 r. Warszawa, dnia 30 grudnia 2016 r. Bilans płatniczy Polski w III kwartale 2016 r. Kwartalny bilans płatniczy został sporządzony przy wykorzystaniu danych miesięcznych i kwartalnych przekazanych przez polskie

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy strefy euro publikuje Europejski Bank Centralny, natomiast bilans płatniczy Unii Europejskiej - Eurostat.

Bilans płatniczy strefy euro publikuje Europejski Bank Centralny, natomiast bilans płatniczy Unii Europejskiej - Eurostat. Bilans płatniczy zestawienie (dochody wpływy kontra wydatki płatności) wszystkich transakcji dokonanych między rezydentami (gospodarką krajową) a nierezydentami (zagranicą) w danym okresie. Jest on sporządzany

Bardziej szczegółowo

Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment

Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment Warszawa maj 2012 r. W co lokować nadwyżki? Aktualne typy inwestycyjne. maj 2012 2 Zarządzanie płynnością PLN Stały

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Rumunii w 2014 roku :38:33

Sytuacja gospodarcza Rumunii w 2014 roku :38:33 Sytuacja gospodarcza Rumunii w 2014 roku 2015-10-21 14:38:33 2 Rumunia jest krajem o dynamicznie rozwijającej się gospodarce Sytuacja gospodarcza Rumunii w 2014 roku. Rumunia jest dużym krajem o dynamicznie

Bardziej szczegółowo

Polityka pieniężna nowych państw członkowskich Unii Europejskiej

Polityka pieniężna nowych państw członkowskich Unii Europejskiej Polityka pieniężna nowych państw członkowskich Unii Europejskiej Od transformacji przez inflację do integracji Wiesława Przybylska-Kapuścińska Oficyna a Wolters Kluwer business monografie Wstęp 9 CZĘŚĆ

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro Spis treści Wstęp Dariusz Rosati.............................................. 11 Część I. Funkcjonowanie strefy euro Rozdział 1. dziesięć lat strefy euro: sukces czy niespełnione nadzieje? Dariusz Rosati........................................

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro część I Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Wykład 16: Determinanty kursu walutowego w krótkim i długim okresie. Gabriela Grotkowska

Wykład 16: Determinanty kursu walutowego w krótkim i długim okresie. Gabriela Grotkowska Międzynarodowe Stosunki konomiczne Makroekonomia gospodarki otwartej i finanse miedzynarodowe Wykład 16: Determinanty kursu walutowego w krótkim i długim okresie Gabriela Grotkowska Plan wykładu 16 Kurs

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy Polski w III kwartale 2012 r.

Bilans płatniczy Polski w III kwartale 2012 r. N a r o d o w y B a n k P o l s k i D e p a r t a m e n t S t a t y s t y k i Warszawa, dn. 2 stycznia 2013 r. Bilans płatniczy Polski w III kwartale 2012 r. Kwartalny bilans płatniczy został sporządzony

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania

Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania Departament Długu Publicznego Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania Listopad 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Miesięczny kalendarz emisji... 2 Komentarze MF... 8 ul.

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE Bilans płatniczy

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE Bilans płatniczy MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE 2016 Bilans płatniczy Czynniki wpływające na inflację 2 mgr Tomasz Rosiak Analiza otoczenia Podstawowe zależności ekonomiczne 3 mgr Tomasz Rosiak Analiza otoczenia Struktura

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Białecka. Euro w roli waluty międzynarodowej

Katarzyna Białecka. Euro w roli waluty międzynarodowej UNIWERSYTET WARMIŃSKO-MAZURSKI W OLSZTYNIE WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH STUDIA PODYPLOMOWE MECHANIZMY FUNKCJONOWANIA STREFY EURO Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE Kursy i rynki walutowe - synteza

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE Kursy i rynki walutowe - synteza MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE 2017 Kursy i rynki walutowe - synteza Rodzaje notowań 2 Pośrednie liczba jednostek pieniądza zagranicznego przypadającego na jednostkę pieniądza krajowego 0,257 PLN/EUR

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Walutowa wieża Babel

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Walutowa wieża Babel Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Walutowa wieża Babel dr Monika Pettersen-Sobczyk Uniwersytet Szczeciński 3 grudnia 2015 r. Temat: Walutowa Wieża Babel 1) Czy potrzebujemy własnej waluty? 2) Czy ma sens

Bardziej szczegółowo

Wyzwania dla polityki makroekonomicznej na drodze do wspólnej waluty. Doświadczenia krajów strefy euro

Wyzwania dla polityki makroekonomicznej na drodze do wspólnej waluty. Doświadczenia krajów strefy euro Wyzwania dla polityki makroekonomicznej na drodze do wspólnej waluty Doświadczenia krajów strefy euro Przeprowadzone na potrzeby Raportu analizy NBP (2009) wskazują, że: w perspektywie długookresowej przyjęcie

Bardziej szczegółowo

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu 1 Ryzyko walutowe i zarządzanie nim 2 Istota ryzyka walutowego Istota ryzyka walutowego sprowadza się do konieczności przewalutowania należności i zobowiązań (pozycji bilansu banku) wyrażonych w walutach

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział Zarządzania, Informatyki i Finansów studia podyplomowe MECHANIZMY FUNKCJONOWANIA STREFY EURO Magdalena Borowiec Wpływ kryzysu na euro jako walutę międzynarodową

Bardziej szczegółowo

BILANS PŁATNICZY W STYCZNIU 2005

BILANS PŁATNICZY W STYCZNIU 2005 N a r o d o w y B a n k P o l s k i Departament Statystyki 2005-03-31 BILANS PŁATNICZY W STYCZNIU 2005 Komponenty miesięcznego bilansu płatniczego są szacowane przy wykorzystaniu miesięcznych płatności

Bardziej szczegółowo

Determinanty kursu walutowego w krótkim i długim okresie

Determinanty kursu walutowego w krótkim i długim okresie Determinanty kursu walutowego w krótkim i długim okresie Wykład 10 z Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych, C UW Copyright 2006 Pearson Addison-Wesley & Gabriela Grotkowska 2 Wykład 10 Kurs walutowy

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Po co komu Unia Europejska i euro? Prof. dr hab. Elżbieta Kawecka-Wyrzykowska (Katedra Integracji Europejskiej im. Jeana Monneta; www.kawecka.eu) Poprzedniczka strefy euro Łacińska

Bardziej szczegółowo

Sveriges Riksbank

Sveriges Riksbank BANKOWOŚĆ CENTRALNA 1668 - Sveriges Riksbank W 1694 r. powstaje Bank of England, prawie wiek później Banco de Espana (1782), Bank of the United States (1791) czy Banque de France (1800). W XIX wieku powstały

Bardziej szczegółowo

Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska

Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Międzynarodowe Stosunki Ekonomiczne Makroekonomia gospodarki otwartej i finanse międzynarodowe Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Plan wykładu Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Kursy walutowe wprowadzenie

Kursy walutowe wprowadzenie Kursy walutowe wprowadzenie Krzysztof Radojewski Koło Naukowe Zarządzania Finansami http://knmanager.ae.wroc.pl e-mail: knmanager@ae.wroc.pl Spis treści podstawowe pojęcia, ewolucja międzynarodowego systemu

Bardziej szczegółowo

dr hab. Tomasz Nieborak Wydział Prawa i Administracji UAM w Poznaniu Katedra Prawa Finansowego

dr hab. Tomasz Nieborak Wydział Prawa i Administracji UAM w Poznaniu Katedra Prawa Finansowego dr hab. Tomasz Nieborak Wydział Prawa i Administracji UAM w Poznaniu Katedra Prawa Finansowego Pieniądz jako waluta Waluta to pieniądz w rozliczeniach międzynarodowych Platon Prawa : Prywatny człowiek,

Bardziej szczegółowo

Pieniądz. Polityka monetarna

Pieniądz. Polityka monetarna Pieniądz. Polityka monetarna Definicja Pieniądz można więc najogólniej zdefiniować jako powszechnie akceptowany w danym kraju środek płatniczy. Istota pieniądza przejawia się w jego funkcjach: środka wymiany

Bardziej szczegółowo

Bankowość Zajęcia nr 1

Bankowość Zajęcia nr 1 Motto zajęć: "za złoty dukat co w słońcu błyszczy" Bankowość Zajęcia nr 1 Bankowość centralna, przemiany w pośrednictwie finansowym System bankowy Dwuszczeblowość: bank centralny + banki komercyjne (handlowe);

Bardziej szczegółowo

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH ZAŁĄCZNIK NR 1 DO REGULAMINU TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH W ramach Zarządzania, Towarzystwo oferuje następujące Modelowe Strategie Inwestycyjne: 1. Strategia Obligacji: Cel inwestycyjny: celem

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa WPROWADZENIE

Spis treści. Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa WPROWADZENIE Spis treści Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa xiii xv WPROWADZENIE l Rozdział l. Ekonomiczne opisanie świata 3 1.1. Stany Zjednoczone 4 1.2. Unia Europejska 10 1.3. Chiny 15 1.4. Spojrzenie na inne

Bardziej szczegółowo

Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment

Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment Warszawa sierpień 2011 r. W co lokować nadwyżki? Aktualne typy inwestycyjne. sierpień 2011 2 Zarządzanie płynnością

Bardziej szczegółowo

Rozwój systemu finansowego w Polsce

Rozwój systemu finansowego w Polsce Departament Systemu Finansowego Rozwój systemu finansowego w Polsce Warszawa 213 Struktura systemu finansowego (1) 2 Struktura aktywów systemu finansowego w Polsce w latach 25-VI 213 1 % 8 6 4 2 25 26

Bardziej szczegółowo

Rynek kapitałowopieniężny. Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego

Rynek kapitałowopieniężny. Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego Rynek kapitałowopieniężny Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego Uczestnicy rynku finansowego Gospodarstwa domowe Przedsiębiorstwa Jednostki administracji państwowej i lokalnej Podmioty zagraniczne

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK DOKUMENTU OTWIERAJĄCEGO DEBATĘ W SPRAWIE POGŁĘBIENIA UNII GOSPODARCZEJ I WALUTOWEJ

ZAŁĄCZNIK DOKUMENTU OTWIERAJĄCEGO DEBATĘ W SPRAWIE POGŁĘBIENIA UNII GOSPODARCZEJ I WALUTOWEJ KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 31.5.2017 r. COM(2017) 291 final ANNEX 3 ZAŁĄCZNIK do DOKUMENTU OTWIERAJĄCEGO BATĘ W SPRAWIE POGŁĘBIENIA UNII GOSPODARCZEJ I WALUTOWEJ PL PL Załącznik 3. Najważniejsze

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYNARODOWA POZYCJA EURO BILANS DZIESIĘCIU LAT ISTNIENIA WSPÓLNEGO PIENIĄDZA

MIĘDZYNARODOWA POZYCJA EURO BILANS DZIESIĘCIU LAT ISTNIENIA WSPÓLNEGO PIENIĄDZA STUDIA I PRACE WYDZIAŁU NAUK EKONOMICZNYCH I ZARZĄDZANIA NR 13 Barbara Kurkowiak MIĘDZYNARODOWA POZYCJA EURO BILANS DZIESIĘCIU LAT ISTNIENIA WSPÓLNEGO PIENIĄDZA Wprowadzenie W maju 2008 roku minęło dziesięć

Bardziej szczegółowo

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Zagregowane wydatki w gospodarce otwartej Jeżeli przyjmiemy, że wydatki krajowe na dobra wytworzone w kraju zależą od poziomu dochodu Y oraz realnej stopy procentowej

Bardziej szczegółowo

MAKROEKONOMIA II K A T A R Z Y N A Ś L E D Z I E W S K A

MAKROEKONOMIA II K A T A R Z Y N A Ś L E D Z I E W S K A MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA WYKŁAD IV PIENIĄDZ Równowaga na rynku dóbr w gospodarce zamkniętej Pieniądz i polityka pieniężna WYKŁAD IV PIENIĄDZ Równowaga na rynku dóbr w gospodarce zamkniętej

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Nauka o finansach Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Wykład 2 SYSTEM FINANSOWY Co to jest system finansowy? System finansowy obejmuje rynki pośredników, firmy usługowe oraz inne instytucje wykorzystywane

Bardziej szczegółowo

Narodowy Bank Polski jest bankiem centralnym Rzeczypospolitej Polskiej.

Narodowy Bank Polski jest bankiem centralnym Rzeczypospolitej Polskiej. Narodowy Bank Polski jest bankiem centralnym Rzeczypospolitej Polskiej. Wypełnia zadania określone w: Konstytucji RP; ustawie o Narodowym Banku Polskim; ustawie Prawo bankowe. NBP pełni trzy podstawowe

Bardziej szczegółowo

Opis funduszy OF/ULS2/1/2017

Opis funduszy OF/ULS2/1/2017 Opis funduszy OF/ULS2/1/2017 Spis treści Opis funduszy OF/ULS2/1/2017 Rozdział 1. Postanowienia ogólne... 3 Rozdział 2. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Oszczędnościowy... 3 Rozdział 3.

Bardziej szczegółowo

Art. 127 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej: 1. Głównym celem ESBC (Eurosystemu) jest utrzymanie stabilności cen.

Art. 127 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej: 1. Głównym celem ESBC (Eurosystemu) jest utrzymanie stabilności cen. Jednolita polityka pieniężna EBC, a zróżnicowanie strefy euro mgr Dominika Brózda Plan wystąpienia 1. Ogólne założenia polityki pieniężnej EBC 2. Rozbieżność gospodarek strefy euro, a jednolita polityka

Bardziej szczegółowo

W kwietniu liderami były fundusze akcji inwestujące na rynkach rozwiniętych Europy i Ameryki Północnej.

W kwietniu liderami były fundusze akcji inwestujące na rynkach rozwiniętych Europy i Ameryki Północnej. W kwietniu liderami były fundusze akcji inwestujące na rynkach rozwiniętych Europy i Ameryki Północnej. W kwietniu wśród funduszy przynoszących największe zyski najwięcej było tych inwestujących w Polsce.

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski Załącznik do uchwały nr 548 Senatu Uniwersytetu Zielonogórskiego w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych prowadzonych na Wydziale Ekonomii i Zarządzania Studia podyplomowe Mechanizmy

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowa pozycja inwestycyjna Polski w 2015 r.

Międzynarodowa pozycja inwestycyjna Polski w 2015 r. Międzynarodowa pozycja inwestycyjna Polski w 2015 r. Międzynarodowa pozycja inwestycyjna Polski w 2015 r. Warszawa, 2016 r. Wydał: Narodowy Bank Polski Departament Edukacji i Wydawnictw 00-919 Warszawa

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy Polski w IV kwartale 2013 r.

Bilans płatniczy Polski w IV kwartale 2013 r. Bilans płatniczy Polski w IV kwartale 2013 r. Warszawa, dnia 31 marca 2014 r. Kwartalny bilans płatniczy został sporządzony przy wykorzystaniu danych miesięcznych i kwartalnych przekazanych przez polskie

Bardziej szczegółowo

Rynek finansowy w Polsce

Rynek finansowy w Polsce finansowy w Polsce finansowy jest miejscem, na którym są zawierane transakcje kupna i sprzedaży różnych form kapitału pieniężnego, na różne terminy w oparciu o instrumenty finansowe. Uczestnikami rynku

Bardziej szczegółowo

Opis funduszy OF/ULS2/2/2016

Opis funduszy OF/ULS2/2/2016 Opis funduszy OF/ULS2/2/2016 Spis treści Opis funduszy OF/ULS2/2/2016 Rozdział 1. Postanowienia ogólne... 3 Rozdział 2. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK portfel Dłużny... 3 Rozdział 3. Polityka

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia gospodarki otwartej. Temat 9: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska

Makroekonomia gospodarki otwartej. Temat 9: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Makroekonomia gospodarki otwartej Temat 9: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Plan wykładu Wprowadzenie Interwencje banku centralnego Wpływ na podaż pieniądza

Bardziej szczegółowo

Nowa Teoria Optymalnego Obszaru Walutowego

Nowa Teoria Optymalnego Obszaru Walutowego Nowa Teoria Optymalnego Obszaru Walutowego dr Grzegorz Tchorek Biuro ds. Integracji ze Strefą Euro, Narodowy Bank Polski Uniwersytet Warszawski, Wydział Zarządzania Poglądy wyrażone przez autora nie stanowią

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro dr Marta Musiał Katedra Bankowości i Finansów Porównawczych Wydział Zarządzania i Ekonomiki Usług Uniwersytet Szczeciński 17 listopad 2016 r. PLAN

Bardziej szczegółowo

BILANS PŁATNICZY W SIERPNIU 2010 R.

BILANS PŁATNICZY W SIERPNIU 2010 R. N a r o d o w y B a n k P o l s k i Departament Statystyki Warszawa, dnia 12 października 2010 r. BILANS PŁATNICZY W SIERPNIU 2010 R. Miesięczny bilans płatniczy został oszacowany przy wykorzystaniu danych

Bardziej szczegółowo

Stosunki handlowe Unii Europejskiej z Chinami. Tomasz Białowąs

Stosunki handlowe Unii Europejskiej z Chinami. Tomasz Białowąs Stosunki handlowe Unii Europejskiej z Chinami Tomasz Białowąs Wysoki dynamika wymiany handlowej 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 Eksport całkowity UE Eksport UE do Chin Import całkowity UE Import

Bardziej szczegółowo

Opis funduszy OF/1/2015

Opis funduszy OF/1/2015 Opis funduszy Spis treści Rozdział 1. Postanowienia ogólne...3 Rozdział 2. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK NN Akcji...3 Rozdział 3. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK NN Stabilnego Wzrostu...4

Bardziej szczegółowo

Kreacja pieniądza: mity i rzeczywistość Czy banki centralne kreują pieniądze? Czy QE to masowe drukowanie pieniędzy?

Kreacja pieniądza: mity i rzeczywistość Czy banki centralne kreują pieniądze? Czy QE to masowe drukowanie pieniędzy? Andrzej Sławiński Kreacja pieniądza: mity i rzeczywistość Czy banki centralne kreują pieniądze? Czy QE to masowe drukowanie pieniędzy? 1. Czy banki centralne emitują pieniądze? Warszawa.gazeta.pl Bilans

Bardziej szczegółowo

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem Frank K. Reilly, Keith C. Brown SPIS TREŚCI TOM I Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa do wydania amerykańskiego O autorach Ramy książki CZĘŚĆ I. INWESTYCJE

Bardziej szczegółowo

EURO jako WSPÓLNA WALUTA

EURO jako WSPÓLNA WALUTA Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy EURO jako WSPÓLNA WALUTA Prof. dr hab. Eugeniusz Gatnar Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 18 marca 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW arytet siły nabywczej () arytet siły nabywczej jest wyprowadzany w oparciu o prawo jednej ceny. rawo jednej ceny zakładając,

Bardziej szczegółowo

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A.

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Wyniki skonsolidowane za III kwartał 2011 roku Listopad 2011 III kwartał 2011 roku podsumowanie Wolumeny Kredyty korporacyjne 12% kw./kw. Kredyty hipoteczne 20% kw./kw. Depozyty

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ EKONOMICZNY. Studium Podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro

UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ EKONOMICZNY. Studium Podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ EKONOMICZNY Studium Podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro Agata Burek MIĘDZYNARODOWE ZNACZENIE EURO. SZANSE NA POZYSKANIE STATUSU WALUTY ŚWIATOWEJ Praca dyplomowa

Bardziej szczegółowo

Fundusz PKO Strategii Obligacyjnych FIZ

Fundusz PKO Strategii Obligacyjnych FIZ Fundusz PKO Strategii Obligacyjnych FIZ 1 Wpływ polityki pieniężnej na obszar makro i wyceny funduszy obligacji Polityka pieniężna kluczowym narzędziem w walce z recesją Utrzymująca się duża podaż taniego

Bardziej szczegółowo

BILANS PŁATNICZY W LIPCU 2011 R.

BILANS PŁATNICZY W LIPCU 2011 R. N a r o d o w y B a n k P o l s k i Departament Statystyki Warszawa, dnia 12 września 2011 r. BILANS PŁATNICZY W LIPCU 2011 R. Miesięczny bilans płatniczy został oszacowany przy wykorzystaniu danych z

Bardziej szczegółowo

Polityka monetarna. Wykład 11 WNE UW Jerzy Wilkin. J. Wilkin - Ekonomia

Polityka monetarna. Wykład 11 WNE UW Jerzy Wilkin. J. Wilkin - Ekonomia Polityka monetarna Wykład 11 WNE UW Jerzy Wilkin Pieniądz i jego funkcje Pieniądz powszechny ekwiwalent towarów i usług. Kategoria ekonomiczna, w której możemy wyrazić wartość wszelkich towarów i usług.

Bardziej szczegółowo

Z. Pozsar i in.: pośrednictwo finansowe, które jest związane z dokonywaniem transformacji terminów zapadalności oraz płynności bez jednoczesnego

Z. Pozsar i in.: pośrednictwo finansowe, które jest związane z dokonywaniem transformacji terminów zapadalności oraz płynności bez jednoczesnego Shadow banking. Z. Pozsar i in.: pośrednictwo finansowe, które jest związane z dokonywaniem transformacji terminów zapadalności oraz płynności bez jednoczesnego dostępu do środków banku centralnego lub

Bardziej szczegółowo

Przekształcenia systemu bankowego. w ostatnim ćwierćwieczu

Przekształcenia systemu bankowego. w ostatnim ćwierćwieczu Przekształcenia systemu bankowego w ostatnim ćwierćwieczu Prof. dr hab. Jerzy Węcławski Sesja naukowo-edukacyjna 25 lat przemian gospodarczych w Polsce UMCS, Wydział Ekonomiczny, Lublin, 15 maja 2014 r.

Bardziej szczegółowo

RYNEK FINANSOWY W POLSCE - WYBRANE PROBLEMY

RYNEK FINANSOWY W POLSCE - WYBRANE PROBLEMY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Rzecznik Prasowy Prezesa GUS seminarium naukowe pod patronatem naukowym prof. dr hab. Józefa Oleńskiego Prezesa GUS RYNEK FINANSOWY W POLSCE - WYBRANE PROBLEMY prof. nadzw. dr

Bardziej szczegółowo

Polityka monetarna Unii Europejskiej dr Joanna Wolszczak-Derlacz. Wykład 14 i 15 Polska w strefie euro

Polityka monetarna Unii Europejskiej dr Joanna Wolszczak-Derlacz. Wykład 14 i 15 Polska w strefie euro Polityka monetarna Unii Europejskiej dr Joanna Wolszczak-Derlacz Wykład 14 i 15 Polska w strefie euro http://www.zie.pg.gda.pl/~jwo/ email: jwo@zie.pg.gda.pl Czy opłaca się wejść do strefy euro? 1. Rola

Bardziej szczegółowo

Korekta nierównowagi zewnętrznej

Korekta nierównowagi zewnętrznej Wykład 4 Korekta nierównowagi zewnętrznej Plan wykładu 1. System kursu walutowego 2. Korekta przy sztywnym kursie 1. System kursu walutowego W systemie płynnych kursów walutowych cena waluty jest wyznaczona

Bardziej szczegółowo

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów,

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów, WYMAGANIA EDUKACYJNE PRZEDMIOT: Podstawy ekonomii KLASA: I TH NUMER PROGRAMU NAUCZANIA: 2305/T-5 T-3,SP/MEN/1997.07.16 L.p. Dział programu 1. Człowiek - konsument -potrafi omówić podstawy ekonomii, - zna

Bardziej szczegółowo

BILANS PŁATNICZY W STYCZNIU 2011 R.

BILANS PŁATNICZY W STYCZNIU 2011 R. N a r o d o w y B a n k P o l s k i Departament Statystyki Warszawa, dnia 21 marca 2011 r. BILANS PŁATNICZY W STYCZNIU 2011 R. W związku z publikacją danych bilansu płatniczego za styczeń z tygodniowym

Bardziej szczegółowo