UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ EKONOMICZNY ROLA EURO JAKO PIENIĄDZA ROZLICZEŃ MIĘDZYNARODOWYCH

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ EKONOMICZNY ROLA EURO JAKO PIENIĄDZA ROZLICZEŃ MIĘDZYNARODOWYCH"

Transkrypt

1 UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ EKONOMICZNY Danuta Lemańska Kierunek studiów: Mechanizmy funkcjonowania strefy euro ROLA EURO JAKO PIENIĄDZA ROZLICZEŃ MIĘDZYNARODOWYCH Praca dyplomowa napisana w Ośrodku Badań Integracji Europejskiej pod kierunkiem dr Macieja Krzemińskiego Sopot

2 SPIS TREŚCI: Wstęp Pieniądz światowy Istota pieniądza światowego Funkcje pieniądza światowego Determinanty fakturowania w dewizach przez przedsiębiorstwa Znaczenie euro jako pieniądza światowego Zastosowanie euro w handlu międzynarodowym Euro jako składnik oficjalnych rezerw walutowych Euro a globalny rynek walutowy Rozszerzenie strefy euro szansa czy zagrożenie dla międzynarodowej roli euro Rozszerzenie strefy euro jaka szansa dla euro jako waluty światowej Rozszerzenie strefy euro jako zagrożenie dla euro jako waluty światowej Zakończenie Bibliografia Spis tabel

3 Wstęp Zwiększający się zakres transakcji międzynarodowych oraz wzrost ich wartości powoduje wzrost znaczenia międzynarodowego tych walut, które najczęściej są wykorzystywane do rozliczania i fakturowania handlu, denominacji papierów wartościowych służących do pozyskiwania lub inwestowania kapitału oraz uczestniczą w transakcjach na rynku walutowym. Waluta staje się zatem pieniądzem światowym wówczas, kiedy różne podmioty gospodarki światowej decydują się zastosować ją do przeprowadzenia swoich transakcji handlowych i finansowych. Warto zatem zastanowić się nad czynnikami, które decydują o wyborze waluty. Najważniejszymi są stabilność i wielkość gospodarki, jej efektywność, wielkość i głębokość rynku finansowego, a także dotychczas osiągnięty stopień wiarygodności waluty poza obszarem jej emisji. Tematem pracy dyplomowej jest Rola euro jako pieniądza rozliczeń międzynarodowych. Zagadnienie to jest szczególnie istotne ze względu na pozycję euro nie tylko w strefie euro, ale też na globalnym rynku finansowym. Wprowadzenie nowej waluty na początku XXI wieku w pewnym stopniu wpłynęło na dotychczas niczym nie zagrożoną pozycję dolara jako pieniądza międzynarodowego. Celem pracy jest zbadanie, czy euro ma wystarczający potencjał, aby stać się nowym pieniądzem rozliczeń międzynarodowych. Weryfikacji zostanie także poddana hipoteza, czy rozszerzenie strefy euro o kolejne gospodarki umocni pozycję euro na globalnym rynku finansowym. Niniejsza praca dyplomowa składa się z trzech rozdziałów. Treścią pierwszego rozdziału jest ogólna charakterystyka pieniądza światowego. Punktem wyjścia stanie się wyjaśnienie, czym jest pieniądz światowy. Następnie krótko zostaną opisane funkcje pieniądza międzynarodowego. Ostatnim punktem tej części pracy będzie zdefiniowanie determinantów wyboru danej waluty do fakturowania handlu międzynarodowego. W drugim rozdziale pracy skoncentrowano się na znaczeniu euro jako walucie międzynarodowej. Przedstawiono rzeczywisty udział euro w handlu międzynarodowym, pozycję, jaką euro zajmuje na międzynarodowym rynku walutowym oraz udział euro w oficjalnych rezerwach walutowych różnych państw. Trzeci rozdział pracy to próba oceny, jaki wpływ na euro i jego pozycję na rynku międzynarodowym będą miały kolejne rozszerzania strefy euro. Autor zastanowi się, czy rozszerzenie strefy euro to szansa na wzmocnienie pozycji euro ze względu na zwiększony obszar emisji, czy też zagrożenie z powodu spadku wiarygodności waluty. Na zakończenie podsumowano wszystkie omówione zagadnienia. Wyciągnięto 3

4 wnioski dotyczące roli, jaką waluta euro pełni w ramach pieniądza rozliczeń międzynarodowych. W pracy zastosowano metodę analizy i krytyki piśmiennictwa. Wykorzystano literaturę z zakresu ekonomiki integracji europejskiej oraz artykuły z prasy fachowej i źródła internetowe. Poszczególne zagadnienia pracy zilustrowano także tabelami z danymi. 4

5 1. Pieniądz światowy 1.1. Istota pieniądza światowego Definiując pieniądz światowy należy stwierdzić, że jest to waluta, której używa się nie tylko w kraju jego emisji, ale również poza jego granicami. Pełni on wówczas rolę miernika wartości (unit of account), środka płatniczego (medium of exchange), a także środka akumulacji (store of value). Tym samym pieniądz światowy funkcjonuje w wymiarze ponadnarodowym 1. Na to, czy dana waluta stanie się walutą światową, czy też nie, wpływa kilka czynników strukturalnych oraz kondycja makroekonomiczna kraju, który tę walutę emituje. Czynniki strukturalne o największym znaczeniu to wielkość produkcji oraz handlu kraju emitującego walutę, a także wielkość jego rynku finansowego. Znaczny udział danego kraju w produkcji światowej i handlu daje duże szanse na to, że emitowana przez ten kraj waluta stanie się pieniądzem międzynarodowym, ponieważ wzrasta możliwość stosowania tej waluty przed podmioty z innych państw. Kraje trzecie używają pieniądza światowego do rozliczania handlu, fakturowania i transakcji na rynku walutowym na szczeblu mikroekonomicznym, ale także wykorzystują pieniądz międzynarodowy do gromadzenia krajowych rezerw walutowych. Wielkość rynku finansowego wykazuje analogiczną zależność im jest większy, to znaczy charakteryzuje się dużym stopniem otwartości, brakiem restrykcji, dużą głębokością i dostępnością wielu instrumentów finansowych denominowanych w danej walucie, tym zastosowanie waluty emitowanej przez dany kraj jest szersze, ponieważ podmioty z krajów trzecich mogą używać jej jako waluty inwestycyjnej, natomiast władze państwowe gromadzą w niej rezerwy walutowe. Kolejnym ważnym aspektem jest kondycja makroekonomiczna kraju emitenta waluty. Jeśli polityka fiskalna i pieniężna prowadzona jest w sposób stabilny, tym większe są szanse na, że waluta urośnie do rangi pieniądza międzynarodowego. Ważnym jest tutaj utrzymanie stabilności poziomu cen, czyli niskiego poziomu inflacji. Jednak nie tylko wskaźnik stopy inflacji świadczy o dobrej makroekonomicznej sytuacji kraju. Duże znaczenie ma także poziom długu publicznego państwa. Występuje prosta zależność mówiąca, że im niższy poziom zadłużenia publicznego państwa, tym wyższe 1 Mechanizmy funkcjonowania strefy euro pod red. P. Kowalewskiego, G. Tchorka, J. Górskiego, Narodowy Bank Polski, Wydanie V, Warszawa 2014, s

6 prawdopodobieństwo, że jego waluta stanie się pieniądzem światowym. Jest jeszcze jedna przyczyna, która powoduje, że dana waluta jest pieniądzem światowym. Użyteczność waluty w wymiarze międzynarodowym to dużej mierze efekt wykorzystywania jej przez wiele różnych podmiotów, co powoduje, że im więcej osób, przedsiębiorstw czy instytucji używa tej waluty, tym większa jest korzyć dla wszystkich podmiotów ze stosowania tej właśnie waluty jako pieniądza światowego. To tak zwany efekt skali. Działa to na korzyść waluty, która już osiągnęła pozycję dominującą w przeszłości. Sam fakt, że dana waluta jest walutą światową, czyni ją użyteczną. Dlatego właśnie próby zmiany waluty w roli pieniądza międzynarodowego, jest procesem trudnym i długotrwałym, ponieważ wymaga zmiany przyzwyczajeń wielu różnych podmiotów gospodarczych 2. Pieniądz międzynarodowy powinien także cechować się kilkoma przymiotami, dającymi mu pewnego rodzaju wiarygodność na międzynarodowym rynku. Kraj emitujący walutę światową powinien zapewnić tej jednostce relatywnie stałą wartość, dającą się przewidzieć w przyszłości. Dodatkowo waluta światowa powinna charakteryzować się wymienialnością. Stała wartość waluty ma dawać posiadaczom pewność, że nie utraci ona swojej wartości, natomiast pełna wymienialność ma zagwarantować dobrą obiegowość oraz płynność pieniądza międzynarodowego Funkcje pieniądza światowego Funkcje, jakie pełni pieniądz światowy, można scharakteryzować odwołując się do tradycyjnych funkcji pieniądza. Zarówno w sferze prywatnej (stosowanie waluty przez osoby indywidualne, przedsiębiorstwa, instytucje finansowe), a także w strefie publicznej, gdzie podmiotami są głównie banki centralne, waluta międzynarodowa pełni rolę: miernika wartości, środka płatniczego, środka akumulacji. Warto nadmienić, że pomiędzy poszczególnymi funkcjami zachodzą ścisłe interakcje. Pieniądz międzynarodowy jest narzędziem służącym do porównania jednostek pieniężnych różnych krajów, dzięki czemu można wyznaczyć kursy walutowe. Za jego pośrednistwem porównywane są także zobowiązania i należności, wynikające z 2 Ibidem, s

7 prowadzonej wymiany handlowej między państwami. Pieniądz światowy wykorzystywany jest również do rozliczeń zagranicznych jest wtedy powszechnie akceptowanym środkiem płatniczym numéraire. Pochodną bycia środkiem płatniczym jest kolejna funkcja pieniądza światowego, czyli funkcja rezerwowa. Jedynie taka jednostka pieniężna, która służy jako środek płatniczy na rynku międzynarodowym, może posłużyć jako środek gromadzenia rezerw walutowych, właśnie dlatego, aby móc dokonywać transakcji pieniężnych w przyszłości 3. W sferze oficjalnej pieniądz międzynarodowy stosowany jest w polityce monetarnej oraz w polityce kursowej jako waluta referencyjna, waluta rezerwowa oraz waluta interwencyjna. Funkcja referencyjna (miernik wartości) jest szczególnie ważna dla polityki danego państwa, ponieważ pośrednio wpływa ona na dobór waluty rezerwowej oraz waluty interwencyjnej. Gromadzenie rezerw w danej walucie jest równie istotne. Wyróżnić można cztery najważniejsze motywy utrzymywania rezerw walutowych 4 : motyw interwencyjny, motyw transakcyjny, motyw ostrożnościowy, motyw dochodowy. Utrzymywanie rezerw walutowych jest istotnym elementem dla funkcjonowania państw. W ramach motywu ostrożnościowego odpowiednio wysoki poziom rezerw walutowych gwarantuje wiarygodność finansową oraz zapewnia zaufanie inwestorów, które zapobiega nagłym odpływom kapitału. Rezerwy te wykorzystywane są do równoważenia bilansu płatniczego (motyw transakcyjny). Rezerwy walutowe służą także do przeprowadzania interwencji walutowych (motyw interwencyjny), zwłaszcza przy konieczności zachowania stałego kursu walutowego. Ponadto, rezerwy walutowe stanowią źródło dochodów banku centralnego. W sferze prywatnej waluta światowa w ramach pełnienia funkcji miernika wartości służy do fakturowania handlu międzynarodowego, a także jest podstawą do wyznaczania cen. Spełniając rolę środka płatniczego pieniądz światowy służy do rozliczania międzynarodowych transakcji finansowych oraz jest walutą przejścia na rynkach dewizowych. Waluta przejścia pośredniczy w wymianie jednej mało płynnej waluty na inną równie mało płynną walutę. Aby ograniczyć koszty transakcyjne, 3 M. Jurek: Koncepcja pieniądza międzynarodowego w warunkach globalnego kryzysu finansowego, Rocznik 2010, ISSN , Tom IV, s Mechanizmy..., op. cit. s

8 bardziej opłacalnym jest wymiana jednej relatywnie mało płynnej waluty na walutę będącą pieniądzem międzynarodowym, a następnie powtórzenie tego procesu w drugą stronę. Ostatnia z funkcji pieniądza światowego w sferze prywatnej funkcja akumulacji - wyrażona jest poprzez utrzymywanie aktywów finansowych na rynku międzynarodowym. Syntetyczne zestawienie wszystkich funkcji pieniądza światowego wraz z ich odzwierciedleniem zarówno w sferze prywatnej, jak i w sferze oficjalnej przedstawiono w tabeli 1. Funkcje waluty międzynarodowej Funkcja Sfera prywatna Sfera oficjalna Miernik wartości (unit of account) Środek płatniczy (means of payment/medium of exchange) Środek akumulacji/środek tezauryzacji (store of value) Waluta fakturowania handlu międzynarodowego (invoicing currency), notowania cen (quotation currency) Waluta przejścia na rynku dewizowym (vehicle currency), waluta rozliczania międzynarodowych transakcji finansowych (settlement currency) Waluta utrzymywania międzynarodowych aktywów finansowych (investment currency) Tab. 1. Waluta referencyjna podstawa definiowania parytetów walutowych (reference currency/anchor) Waluta interwencyjna (intervention currency), waluta oficjalnych przepływów finansowych Waluta rezerwowa (reserve currency) Źródło: Mechanizmy funkcjonowania strefy euro pod red. P. Kowalewskiego, G. Tchorka, J. Górskiego, Narodowy Bank Polski, Wydanie V, Warszawa 2014, s Determinanty fakturowania w dewizach przez przedsiębiorstwa Literatura nie definiuje dokładnie, jakie czynniki mają największy wpływ na dobór przez różne podmioty waluty fakturowania międzynarodowych transakcji. Kombinacja takich czynników może znacząco różnić się między poszczególnymi krajami, ponieważ wpływ na dobór waluty mają również indywidualne preferencje. Wymienić należy jednak szereg determinantów, które są najczęściej przedstawiane w literaturze, jako decydujące o wyborze waluty fakturowania w imporcie i eksporcie. Są to 5 : stabilność makroekonomiczna i stabilność kursu walutowego, 5 Narodowy Bank Polski, Departament Integracji ze Strefą Euro (DISE): Międzynarodowa rola euro III, Lipiec 2011, s

9 ugrupowania integracyjne i lokalne strefy walutowe, stopień rozwoju gospodarczego i konkurencyjność, rozwój rynków finansowych, stopień organizacji rynków, siła przetargowa producentów i konkurencja między firmami, homogeniczność dóbr, waluta zakupu i wielkość jednorazowej dostawy, efekt sieci. Stabilność ekonomiczna danego kraju, przejawiająca się w utrzymywaniu stabilnego poziomu cen, może mieć duży wpływ na wybór emitowanej przez niego waluty na walutę rozliczeniową przez kraje trzecie. Wykazano, iż im bardziej niestabilna jest gospodarka danego kraju, tym rzadziej jego waluta jest stosowana w rozliczeniach międzynarodowych na korzyść waluty z kraju bardziej stabilnego gospodarczo. Podobnie wygląda sytuacja w przypadku kursu walutowego. Eksporterzy będą wyrażali chęć korzystania z waluty importera w rozliczeniach międzynarodowych, jeżeli waluta importera będzie wykazywała się większą stabilnością niż waluta lokalna. Kolejnym istotnym czynnikiem sprzyjającym doborowi waluty rozliczeniowej jest bliskość geograficzna pomiędzy krajem eksportującym i/lub importującym a ugrupowaniem integracyjnym, które silnie oddziaływuje na gospodarkę. Unia walutowa w takim ugrupowaniu wpływa na wykorzystanie tej waluty w rozliczeniach w krajach sąsiadujących. Często spotykanym zjawiskiem jest też powiązanie waluty narodowej z walutą obowiązującą w ugrupowaniu integracyjnym. Naturalną zależnością jest to, że kraje, których waluta narodowa powiązana jest z dolarem, wybierają właśnie tę walutę do rozliczeń handlowych oraz w krajach z walutą powiązaną z euro dominuje tendencja do wyboru euro jako waluty fakturowania transakcji międzynarodowych. Warto także zaznaczyć, iż przyszłe wstąpienie danego kraju do ugrupowania integracyjnego również prowadzi do wyboru waluty obowiązującej w tym ugrupowaniu do fakturowania handlu międzynarodowego. Poziom rozwoju gospodarczego państw oraz ich konkurencyjność także ma wpływ na dobór waluty fakturowania. Powstała na ten temat teoria twierdząca, że handel między państwami wysoko rozwiniętymi rozliczany jest głównie w walucie strony eksportującej (waluta trzecia, nie będąca walutą ani eksportera, ani importera, właściwie nie występuje), handel między krajami wysoko rozwiniętymi a rozwijającymi się fakturowany jest głównie w walucie państwa uprzemysłowionego lub w walucie trzeciej, najczęściej w dolarach (znikome wykorzystanie waluty kraju rozwijającego się 9

10 wynika z jej niskiej wiarygodności), a handel surowcami naturalnymi rozliczany jest w dolarach, co wynika z faktu, że ceny surowców na giełdach na całym świecie notowane są właśnie w tej walucie. Rozwinięty rynek finansowy kraju pozwala na szerokie zastosowanie jego waluty do fakturowania handlu międzynarodowego przez inne państwa. Jest tak dlatego, ponieważ szeroki rynek finansowy umożliwia przeprowadzanie transakcji hedgingowych, które z założenia zabezpieczają producentów przed ryzykiem kursowym i negatywnymi efektami zmian kursu. Kolejnym ważnym czynnikiem decydującym o wyborze waluty fakturowania może być stopień organizacji rynków towarowych. Rynki towarowe postrzegane są jako wysoce substytucyjne, dlatego funkcjonujący na nich producenci wykazują podobne potrzeby względem wyboru waluty rozliczania. Wysoka presja konkurencyjna między producentami dóbr homogenicznych powoduje, że są oni zazwyczaj biorcami ceny i nie są w stanie narzucić własnej waluty jako pieniądza rozliczeń międzynarodowych. Dodatkowo wykorzystanie silnej waluty przejścia (np. dolara) umożliwia porównywanie cen na międzynarodowym rynku. Siła przetargowa producentów oraz konkurencja między przedsiębiorstwami mogą być czynnikami determinującymi wybór waluty fakturowania. Producenci dóbr i eksporterzy, chcąc zapewnić stabilność cen swoich produktów względem dóbr produkowanych przez konkurencję, mogą wybrać do rozliczeń handlowych oraz notowania cen walutę przejścia lub walutę konkurenta. Aby zminimalizować ryzyko zmienności popytu, przedsiębiorstwa decydują się także na fakturowanie swojego eksportu w walucie najczęściej wybieranej na danym rynku przez konkurencję. Homogeniczność dóbr też może mieć wpływ na wybór waluty do rozliczeń międzynarodowych. Teoria wykazuje, że im mniejsze zróżnicowanie produkowanych dóbr, tym bardziej producenci są skłonni porównywać ceny ze swoimi konkurentami, dlatego wybierają walutę, która umożliwi łatwe porównanie cen najczęściej jest to dolar. Z kolei im bardziej zróżnicowane i niejednorodne pod względem zaawansowania technologicznego i innowacyjności są produkowane dobra, tym mniejsza jest wrażliwość popytu na zmiany ceny, dlatego producenci decydują się fakturować eksport we własnej walucie. Podobnie kształtuje się to w przypadku waluty zakupu oraz wielkości jednorazowej dostawy. Jeżeli w produkcji wykorzystywane są surowce, półprodukty i części z importu, prawdopodobnym jest, że producent będzie fakturował transakcje handlowe w walucie ich zakupu. Analogicznie, im większa jest wielkość jednorazowej 10

11 dostawy surówców, części itp., tym wyższe prawdopodobieństwo fakturowania w walucie importera. Ostatnim z czynników determinujących wybór waluty fakturowania rozliczeń międzynarodowych jest efekt sieci, który często może mieć nawet większe znaczenie niż czynniki związane ze stabilnością makroekonomiczną i ryzykiem kursowym. Efekt sieci wynika z powszechności stosowania walut globalnych, najczęściej w branżach, gdzie produkty są jednorodne i producenci chcą utrzymywać stały poziom cen w relacji do cen producenta. Efekt sieci otrzymywany jest wtedy, kiedy użyteczność stosowania waluty przez eksportera zależy od stopnia wykorzystania waluty przez konkurentów i inne podmioty. Efekt sieci jest tym większy, im więcej jednostek stosuje tę walutę i jest na nią większy popyt 6. 6 Ibidem, s

12 2. Znaczenie euro jako pieniądza światowego 2.1. Zastosowanie euro w handlu międzynarodowym O tym, czy dana waluta zyska miano waluty międzynarodowej, świadczy jej udział w handlu międzynarodowym oraz w operacjach na rynku finansowym. Euro funkcjonuje jako faktura fakturowania i rozliczania transakcji głównie w krajach UGiW, w krajach Unii Europejskiej, które nie przystąpiły jeszcze do strefy euro oraz w handlu między Unią Europejską z krajami trzecimi. Nie oznacza to jednak, że wykorzystanie euro w transakcjach międzynarodowych jest takie samo dla całej Unii Europejskiej, przeciwnie jest bardzo zróżnicowane 7. Ilustrujące to dane liczbowe zebrano i przedstawiono w tabeli 2. Tab. 2. Udział euro jako waluty rozliczeń/fakturowania w całkowitym eksporcie i imporcie zewnętrznym towarów i usług w wybranych krajach strefy euro w latach 2007, 2009, 2011 i 2013 Kraje Udział w eksporcie towarów Udział w eksporcie usług Belgia 52,8 57,4 55,3-74,2 75,9 75,1 78,7 Włochy 64,3 69, ,3 75, ,5 Hiszpania 65,2 62,8 52,5 59,3 71, ,9 51,4 Słowenia 79 84,7 83,5 80,8 80,8 82,7 85,4 90,7 Udział w imporcie towarów Udział w imporcie usług Belgia 56,1 57,7 55,7-72,4 71,1 70,2 72,4 Włochy 44,3 49, ,1 62,7 64,3 62,7 Hiszpania 56,7 61,7 51,7 47,9 60,7 61,8 62,6 64,7 Słowenia 73,1 69,9 64, ,2 64,8 69,2 67,9 Źródło: European Central Bank: The International Role of the Euro, July 2014, Statistical Annex, s. 77. Po analizie danych zamieszczonych w tabeli 2 można stwierdzić, iż procentowy udział euro w rozliczeniach transakcji eksportowych zarówno towarów, jak i usług w wybranych krajach strefy euro na przestrzeni sześciu lat systematycznie rosło (za wyjątkiem Hiszpanii). Podobne tendencje wystąpiły w relacjach importowych, gdzie 7 B. Mucha-Leszko, M. Kąkol: Perspektywy euro jako waluty międzynarodowej, Uniwersytet Marii Skłodowskiej-Curie w Lublinie 12

13 także można zauważyć wzrost udziału procentowego euro w rozliczaniu i fakturowaniu transakcji międzynarodowych. Kraje nie będące w strefie euro także wykazują zróżnicowane wykorzystanie euro do fakturowania transakcji międzynarodowych w imporcie i eksporcie. Dane liczbowe przedstawiające ten fakt zebrano w tabeli 3. Tab. 3. Udział euro jako waluty rozliczeń/fakturowania w całkowitym eksporcie i imporcie zewnętrznym towarów i usług w wybranych krajach strefy euro w latach 2007, 2009, 2011 i 2013 Kraje Udział w eksporcie towarów Udział w eksporcie usług Polska 69,8 66, ,8 66,1 - - Bułgaria 60,5 68,6 62,7 60,9 76, ,6 74 Czechy ,1 67, ,5 76,1 Udział w imporcie towarów Udział w imporcie usług Polska 59,1 54, ,9 - - Bułgaria 60,2 70,9 61,8 56,7 77,1 80,8 74,4 74,7 Czechy 68 68, ,9 61,3 78,4 75,3 74,3 Źródło: European Central Bank: The International Role of the Euro, July 2014, Statistical Annex, s. 78. Jak można zauważyć analizując dane z tabeli 3, występują bardzo podobne tendencje do tych dotyczących strefy euro, mianowicie tutaj również na przestrzeni lat wykorzystanie euro rosło w przypadku fakturowania eksportu (z lekkim zachwianiem w latach , co spowodowane było globalnym kryzysem finansowym). Transakcje importowe również dokonywane były z coraz częstszym wykorzystaniem euro, podobnie jak w eksporcie lekki spadek zanotowano w latach Handel międzynarodowy fakturowany jest w różnych walutach, nie tylko ze względu na położenie geograficzne kraju czy uczestnictwo w ugrupowaniu integracyjnym. Niektóre grupy produktowe są rozliczane w danej walucie z powodu pewnych uwarunkowań historycznych. Na przykład handel surowcami naturalnymi oraz masowymi produktami rolnymi, takimi jak bawełna, kawa, herbata, kakao, przeprowadzany jest w dolarach, natomiast euro ma tutaj zdecydowanie mniejsze znaczenie. Jest to odzwierciedleniem bardzo długo praktykowanych zwyczajów 13

14 handlowania dobrami homogenicznymi Euro jako składnik oficjalnych rezerw walutowych Jednym z najważniejszych sposobów zbadania, czy dana waluta jest pieniądzem międzynarodowym, jest określenie udziału tej waluty w tzw. obrocie oficjalnym innych państw. Wyrazem wykorzystania waluty danego państwa w obrocie oficjalnym innych państw jest utrzymywanie w niej oficjalnych rezerw walutowych przez kraje trzecie. Strukturę utrzymywanych oficjalnych rezerw walutowych krajów członkowskich Międzynarodowego Funduszu Walutowego w latach (wg stanu na koniec roku) zebrano i przedstawiono w tabeli 4. Tab. 4. Struktura sklasyfikowanych oficjalnych rezerw walutowych krajów członkowskich MFW w latach , wg stanu na koniec roku (w %) Waluta Dolar USA Jen japoński Funt szterling Frank szwajcarski Wszystkie kraje członkowskie ,4 6,2 2,7 0,3 - Euro ,4 2,9 0,2 17, ,1 6,1 2,8 0,3 18, ,5 5 2,7 0,3 19, ,1 4,4 2,8 0,4 23, ,9 3,9 2,8 0,2 25, ,9 3,8 3,4 0,2 24, ,9 3,6 3,6 0,1 24, ,5 3,1 4,4 0,2 25, ,93 2,9 4,7 0,2 26,5 Kraje wysoko rozwinięte ,3 6,8 2,1 0, ,6 2,2 0,1 16, ,3 6,3 2,1 0,3 17, ,2 5,5 2 0,3 18, ,2 4,3 2,2 0, ,8 3,8 1,6 0,2 22, ,9 3,5 2 0,1 21, ,4 2,2 0,1 19, ,3 3,5 2,6 0, ,4 3,1 2,8 0,2 23,1 8 Mechanizmy... op. cit. s

15 Kraje rozwijające się ,7 5,6 3,2 0, ,8 6,1 3,6 0,4 19, ,9 5,8 3,5 0,3 19, ,8 4,6 3,4 0, ,9 4,4 3,5 0,2 24, ,1 4 0,2 27, ,1 4,8 0,2 28, ,7 3,7 4,8 0,2 27, ,2 2,8 5,7 0,1 28, ,7 2,8 5,8 0,1 28,4 Źródło: M. Jurek: Koncepcja pieniądza międzynarodowego w warunkach globalnego kryzysu finansowego, Rocznik 2010, ISSN , Tom IV Dobrano dane z przedziału czasu obejmującego wprowadzenie euro jako nowej waluty, dzięki czemu można zauważyć jaki odniosła wpływ na strukturę rezerw walutowych na świecie. Zauważyć można, że w tym okresie udział dolara w oficjalnych rezerwach dewizowych zawsze przekraczał 50%. Jednak tendencja wzrostowa została zaburzona w 2002 roku, czyli krótko po wprowadzeniu euro do oficjalnego obiegu. W tym właśnie czasie euro stało się walutą, w której coraz chętniej kraje zaczęły gromadzić swoje rezerwy. Mimo tego, dolar amerykański wciąż utrzymywał swoją pozycję dominującą. Można też zauważyć, że największe rezerwy utrzymywane w dolarach są przez kraje wysokorozwinięte, ale nastąpiła pewna tendencja do zmniejszania zasobów dolara na rzecz euro. W latach w Szwajcarii rezerwy dolara spadły z 38% do 28%, a w Wielkiej Brytanii z 32% do 24%. Ciekawym przypadkiem jest Kanada, gdzie rezerwy na przestrzeni 7 lat spadły o 10%, ale za to rezerwy euro powiększyły się tak znacząco, że w 2008 roku wyniosły już 50%. Rosja także zwiększyła swoje rezerwy walutowe w euro aż do 25% już w 2002 roku. Jednak nie we wszystkich państwach nastąpiła taka wyżej opisana dywersyfikacja, ponieważ w niektórych rejonach świata euro nie budziło zaufania. Twierdzono, że euro ma charakter waluty typowo regionalnej, bez większego znaczenia i wpływu na gospodarkę światową, a więc nie zagrozi międzynarodowej silnej pozycji dolara. Pogląd ten podzielany był w rejonie Bliskiego Wschodu (m.in. w Arabii Saudyjskiej) oraz w Azji (Japonia, Tajwan, Korea Południowa). Co ciekawe, na stabilną pozycję dolara jako głównego składowego oficjalnych rezerw walutowych, nie wpłynął nawet kryzys finansowy lat Wartość 15

16 rezerw utrzymywanych w dolarach nawet wzrosła. Widać zatem wyraźnie, że nawet mimo kryzysu finansowego i wizji recesji w Stanach Zjednoczonych, kraje MFW nie odeszły znacząco od dominującego dolara. Na tę przewagę dolara nad euro wpływa także kilka innych czynników, o których nie można zapominać. Po pierwsze, rynek finansowy USA ma w wymiarze globalnym dużo większe znaczenie niż rynek finansowy strefy euro. Po drugie, globalny wzrost rezerw walutowych jest wynikiem zwiększenia tych rezerw głównie przez państwa azjatyckie, które największym zaufaniem wciąż darzą dolara amerykańskiego i to właśnie w dolarach denominują instrumenty dłużne i rezerwy. Ponadto, dolar wciąż dominuje w operacjach transgranicznych. Ostatnim, być może najważniejszym obecnie czynnikiem, jest fakt, że dolar utrzymuje większą wiarygodność ze względu na pogłębiający się kryzys w strefie euro. Trudna do przewidzenia przyszłość unii walutowej i, idąc dalej, całej Unii Europejskiej, nie pozwala na wybicie się euro jako głównej waluty gromadzenia rezerw dewizowych przez inne kraje Euro a globalny rynek walutowy Wprowadzenie nowej waluty, euro, znacząco wpłynęło na międzynarodowy rynek walutowy. W okresie pierwszych kilku lat po wprowadzeniu euro do obiegu, wartość dziennych obrotów na rynku walutowym nawet spadła, co było spowodowane wyeliminowaniem tych transakcji, które przeprowadzane były w 11 walutach narodowych wycofanych z obiegu w związku z implementacją euro. Wysokość obrotów w latach była niższa w porównaniu z rokiem 1998, ale w następnych latach systematycznie rosła. W okresie wystąpiła największa dynamika dziennych obrotów na rynku walutowym, ponieważ wzrosły z 1,934 bln USD do 3,324 bln USD 10. Kolejny spadek obrotów na rynku walutowym zanotowano w latach , co było wynikiem globalnego kryzysu finansowego i spadkiem wiarygodności rynku międzybankowego, na którym realizowane są bieżące transakcje walutowe, ponieważ jego uczestnicy stracili wzajemne zaufanie. Rosnące ryzyko na rynku walutowym spowodowało spadek wartości obrotów, jednak kolejne odbicie się nastąpiło już w 2010 roku, kiedy to osiągnięto wynik 3,981 bln USD. Określając rolę euro na tle tego rynku warto zauważyć, że udział tej waluty w transakcjach walutowych wzrósł jedynie o 0,5%, zatem poziom umiędzynarodowienia euro na przestrzeni lat M. Jurek: op. cit. s B. Mucha-Leszko, M. Kąkol: op. cit. 16

17 pozostaje praktycznie na niezmienionym poziomie. Udział euro oraz dolara w międzynarodowych transakcjach walutowych przedstawiono w tabeli 5. Tab. 5. Udział dolara i euro w transakcjach na globalnym rynku walutowym w wybranych latach w okresie Waluta Dolar 44, ,8 42,4 Euro 19 18,7 18,5 19,5 Źródło: B. Mucha-Leszko, M. Kąkol: Perspektywy euro jako waluty międzynarodowej, Uniwersytet Marii Skłodowskiej-Curie w Lublinie Ciekawym zjawiskiem na rynku walutowym jest wzrost transakcji w walutach krajów rozwijających się, jak na przykład lira tureckiego, koreańskiego wona czy brazylijskiego reala, a na znaczeniu zyskuje także dolar australijski i dolar kanadyjski. Natomiast niezaprzeczalnym faktem jest, że dolar pozostaje nadal najważniejszą walutą obecną w transakcjach na międzynarodowym rynku walutowym, nawet pomimo pewnego spadku udziału w globalnym handlu walutami (w wyniku wzrostu znaczenia kilku innych walut). Dolar jest wciąż główną walutą pośredniczącą w wymianie walut (vehicle currency) oraz środkiem wymiany walut niewymienialnych bezpośrednio. Obrót walutami charakteryzuje się również dużą koncentracją pod względem geograficznym, ponieważ w tym przypadku dominuje Wielka Brytania z udziałem 36,7%, choć Stany Zjednoczone także notują wzrost (ok. 17%). Oznacza to, że transakcje walutowe są ściśle związane z największymi centrami finansowymi na świecie. Mimo to coraz częściej dają się zauważyć obroty na rynkach gospodarek wschodzących i krajów rozwijających się. Natomiast udział strefy euro w transakcjach na rynku walutowym znacząco spadł o 5,7 punktu procentowego 11. Reasumując, obroty na globalnym rynku walutowym zwiększają się, jednak wyraźnie zarysowuje się dominacja dolara, natomiast euro odgrywa na nim dużo mniejszą rolę i cechuje się dużo słabszą dynamiką wzrostu. 11 Ibidem 17

18 3.Rozszerzenie strefy euro szansa czy zagrożenie dla międzynarodowej roli euro 3.1. Rozszerzenie strefy euro jaka szansa dla euro jako waluty światowej Przynależność do Unii Europejskiej to dla krajów członkowskich nieuchronna konieczność przystąpienia do strefy euro. Z tego obowiązku wyłączona jest jedynie Wielka Brytania oraz Dania, natomiast pozostałe kraje członkowskie po spełnieniu kryteriów konwergencji zostaną włączone do euro-strefy. Przyjęcie wspólnej waluty niesie za sobą wiele konsekwencji, zarówno pozytywnych, jak i negatywnych. Będzie to wywierać wpływ na całą Unię Europejską, ale nie tylko. Warto zaznaczyć, że rozszerzenie strefy euro będzie oddziaływało także na globalny rynek finansowy. W tym podrozdziale zaprezentowane zostaną możliwe pozytywne skutki rozszerzenia strefy euro i zostanie podjęta próba odpowiedzi na pytanie, czy może to mieć korzystny wpływ na pozycję euro jako pieniądza światowego. Państwa, które przystępują do unii walutowej, odczuwają wiele wymiernych korzyści z takiego posunięcia. Przede wszystkim następuje efekt wyeliminowania wahań kursowych, co przyczynia się do prowadzenia handlu międzynarodowego bez ryzyka strat na nagłych zachwianiach kursu walutowego. Tym samym wyeliminowane są także koszty transakcyjne. Wspólna waluta, a w tym przypadku euro, oznacza także niższy poziom inflacji dla nowych członków strefy euro, ponieważ od tego momentu podpisują się oni pod celem inflacyjnym Europejskiego Banku Centralnego. Zaczynają wtedy też obowiązywać niskie stopy procentowe, wyznaczone przez EBC. To zachęca przedsiębiorców do zwiększenia poziomu inwestycji, czego skutkiem może być wzrost gospodarczy. Kolejną korzyścią jest dużo większa przejrzystość cen kiedy w kilku różnych krajach jest ta sama waluta, dużo łatwiej jest porównać poziom cen i wynagrodzeń, co w konsekwencji stymuluje konkurencję oraz wywołuje presję na wzrost produktywności. Wspólna waluta to również większa stabilizacja finansów publicznych. Nie można też zapominać, że jedną z korzyści związaną z przystąpieniem do strefy euro, zwłaszcza dla słabszych gospodarek, są dochody z senioratu centralnego, czyli możliwość czerpania zysków z emisji pieniądza międzynarodowego 12. Korzyści odnoszone przez państwa członkowskie Unii Europejskiej to również szansa dla euro na zdobycie pozycji pieniądza międzynarodowego. Trzeba zauważyć, że 12 M. Dąbrowski, M. Wajda-Lichy: Strategie rozszerzenia strefy euro, Wydawnictwo UE w Krakowie, Kraków 20, s

19 rozszerzenie strefy euro to nagłe zwiększenie obszaru emisji i obiegu tego pieniądza. Jest to potężny rynek liczący ponad 300 mln mieszkańców, który ma potencjał rozwoju działalności gospodarczej. Im większy obszar stosowania danej waluty, tym większa jest jej szansa na stanie się pieniądzem rozliczeń międzynarodowych. Przyjęcie wspólnej waluty i tym samym integracja rynków finansowych skutkuje tym, że globalnie rynek finansowy Unii Europejskiej postrzegany jest jako jeden człon i wstąpienie do niego nowych państw powoduje automatyczne jego powiększenie i pogłębienie, co też jest czynnikiem wpływającym na ukształtowanie się waluty światowej. Strefa euro do dla nowych członków także szansa na nowe źródła zewnętrzne finansowania przedsiębiorstw, ponieważ mogą zacząć emitować obligacje denominowane w euro. Zwiększenie wartości instrumentów denominowanych w euro na globalnym rynku finansowym także może pozytywnie wpłynąć na pozycję euro 13. Dodatkowo dzięki dalszemu rozszerzaniu strefy euro, może się ono stać powszechnie akceptowaną walutą i popyt na nią wzrośnie, jednocześnie podwyższając kurs wymiany. Może to spowodować umocnienie się gospodarek państwowych nowych członków Unii Europejskiej w porównaniu do reszty świata Rozszerzenie strefy euro jako zagrożenie dla euro jako waluty światowej W związku z koniecznością dalszego prowadzenia procesu rozszerzania strefy euro, w niniejszym podrozdziale zaprezentowane zostaną możliwe koszty przystąpienia do unii walutowej dla krajów stowarzyszonych z Unią Europejską, a także zagrożenia, jakie niesie ten proces dla pozycji euro na rynku międzynarodowym. Jednym z kosztów dla państw przyjmujących euro może być sama waluta, ponieważ w wyniku tegoż procesu może zostać zachwiana równowaga makroekonomiczna, co może uniemożliwić automatyczne dostosowanie nominalne. Kolejnym negatywnym aspektem jest, fakt, że państwa przystępujące do strefy euro tracą autonomię swoich banków centralnych oraz swoją walutę narodową. Część mieszkańców Unii postrzega to jako utratę tożsamości narodowej. Kolejną przeszkodą to przezwyciężenia dla nowych członków strefy euro są koszty zamiany walut narodowych danej grupy państw na euro, czyli wymiana bądź adaptacja różnych urządzeń (np. bankomatów) oraz koszt organizacji szkoleń dla pracowników różnych branż. Sektor finansowy każdego z nowych państw w strefie euro odczuje negatywne 13 ( ) 14 B. Nowak: Unia Gospodarcza i Walutowa Unii Europejskiej, Studia Europejskie 4/2000, s

20 skutki wprowadzenia nowej waluty w postaci zlikwidowanej marży zysku wynikających z różnic kursowych oraz transakcji zabezpieczających. Natomiast dla globalnego rynku finansowego rozszerzanie strefy euro może odbić się w negatywny sposób na wiele różnych sposobów. Po pierwsze, strefa euro będzie powiększać się o nowe państwa, zwiększając obszar obiegu i emisji, ale jednocześnie nie można zapominać, że strefa ta będzie poszerzana o raczej słabe gospodarki. Kraje czekające na wprowadzenie wspólnej waluty to m. in. takie kraje jak Bułgaria, Rumunia, Czechy czy też Polska, które nie mogą porównywać się z takimi potęgami gospodarczymi jak Niemcy czy Francja. Poszerzanie strefy euro o słabe gospodarczo kraje może skutkować na rynku globalnym spadkiem wiarygodności euro i obniżonym zaufaniem różnych podmiotów rynku finansowego do tej waluty. Kolejnym zagrożeniem dla pozycji euro mogą być szoki asymetryczne w obrębie strefy euro. Dopóki wśród członków unii walutowej cykle koniunkturalne są zsynchronizowane, Europejski Bank Centralny ma narzędzia, aby kontrolować politykę pieniężną wszystkich państw. Trudności zaczynają się, kiedy fazy cyklu koniunkturalnego w kilku państwach się rozmijają - to znaczy, że w gospodarce jednego państwa następuje szok popytowy dodatni, natomiast w drugim państwie ujemny. W takim przypadku EBC nie posiada skutecznych narzędzi, aby interweniować w obu gospodarkach na różny sposób, ponieważ prowadzi jedną politykę pieniężną. Zagrożeniem dla pozycji euro może być niska elastyczność cen i płac oraz utrudniona mobilność siły roboczej między krajami Unii Gospodarczej i Walutowej. W wielu krajach wystąpić mogą wysokie deficyty budżetowe, a także mogą wystąpić potencjalne błędy w procesie zamiany walut narodowych na wspólna walutę euro 15. Te wszystkie zagrożenia, które z dużym prawdopodobieństwem mogą wystąpić, mogą spowodować, że euro będzie coraz gorzej postrzegane na globalnym rynku finansowym, a za tym nastąpi spadek kursu wymiany w stosunku do dolara. Unia Europejska tym samym będzie miała coraz to bardziej ograniczony wpływ na losy gospodarcze świata ( ) 16 B. Nowak: op. cit., s

21 Zakończenie Waluta danego państwa zyskuje miano międzynarodowej, jeżeli jest wykorzystywana do fakturowania i rozliczania handlu międzynarodowego nie tylko w kraju emitenta, ale także poza jego obszarem. Oznacza to, że taka waluta musi charakteryzować się wysokim stopniem wiarygodności i cieszyć się dużym zaufaniem wielu różnych podmiotów gospodarczych. O tym, czy dana waluta osiągnie status waluty światowej, decyduje kilka czynników, z których najważniejszymi są stabilność makroekonomiczna kraju-emitenta waluty oraz głębokość i wielkość jego rynku finansowego. Tematem pracy dyplomowej była Rola euro jako pieniądza rozliczeń międzynarodowych. Celem pracy było zbadanie, czy euro może zastąpić dolara w roli waluty światowej wykorzystywanej do rozliczania i fakturowania transakcji międzynarodowych. Dodatkowo dokonano weryfikacji hipotezy, czy kolejne rozszerzenia strefy euro umocnią bądź osłabią pozycję euro na globalnym rynku finansowym. Praca dyplomowa składa się z trzech rozdziałów. W pierwszym rozdziale niniejszej pracy zastanowiono się nad ogólną charakterystyką pieniądza światowego. Drugi rozdział to próba oceny pozycji euro na globalnym rynku finansowym, czyli rzeczywisty udział w handlu międzynarodowym, w oficjalnych rezerwach walutowych czy w operacjach na rynku walutowym. W ostatnim rozdziale skupiono się na ewentualnych szansach oraz zagrożeniach, jakie mogą nieść dalsze rozszerzenia strefy euro dla roli, jaką euro odgrywa w rozliczeniach handlu międzynarodowego. Podsumowując całą powyższą pracę, można stwierdzić, że euro ma stabilną pozycję na rynku finansowym i może być wykorzystywana jako waluta rozliczeń międzynarodowych, jednak nie jest na tyle silną walutą, aby zastąpić dolara amerykańskiego w roli pieniądza światowego. Mimo rosnącego udziału euro w rozliczaniu handlu międzynarodowego oraz w oficjalnych rezerwach walutowych różnych państw, dolar wciąż pozostaje walutą dominującą. Składa się to na kilka ważnych czynników, jak choćby głębokość rynku finansowego Stanów Zjednoczonych i efekt sieci, czyli sam fakt korzystania z dolara czyni go użytecznym. Ponadto, długoletnie uwarunkowania historyczne oraz utarte zwyczaje w prowadzeniu handlu międzynarodowego, także utrudniają euro drogę dojścia do miejsca głównej waluty światowej na świecie. Z kolei rozszerzanie strefy euro o kolejne państwa może mieć trudne do przewidzenia efekty, ponieważ z jednej strony to szansa dla euro, ze względu 21

22 na zwiększony obszar obiegu i emisji waluty, jednak z drugiej strony włączenie do strefy euro relatywnie słabych gospodarek może przyczynić się do spadku wiarygodności waluty na światowym rynku. Dlatego euro wciąż jest postrzegane jako waluta regionalna. Te czynniki prowadzą do ukształtowania się bipolarnego systemu walutowego, który oparty będzie na dwóch głównych walutach międzynarodowych dolarze amerykańskim oraz euro. W pracy zastosowano metodą krytyki piśmiennictwa. Cel pracy został osiągnięty, a hipoteza badawcza zweryfikowana. Wyciągnięto też odpowiednie wnioski. Wykorzystano literaturę z zakresu ekonomiki integracji europejskiej oraz źródła internetowe i artykuły prasowe. 22

23 Bibliografia 1. Dąbrowski M., Wajda-Lichy M.: Strategie rozszerzenia strefy euro, Wydawnictwo UE w Krakowie, Kraków 20, s European Central Bank: The International Role of the Euro, July 2014, Statistical Annex, s Jurek M: Koncepcja pieniądza międzynarodowego w warunkach globalnego kryzysu finansowego, Rocznik 2010, ISSN , Tom IV, s Mechanizmy funkcjonowania strefy euro pod red. P. Kowalewskiego, G. Tchorka, J. Górskiego, Narodowy Bank Polski, Wydanie V, Warszawa 2014, s Mucha-Leszko B., Kąkol M.: Perspektywy euro jako waluty międzynarodowej, Uniwersytet Marii Skłodowskiej-Curie w Lublinie 6. Narodowy Bank Polski, Departament Integracji ze Strefą Euro (DISE): Międzynarodowa rola euro III, Lipiec 2011, s Nowak B.: Unia Gospodarcza i Walutowa Unii Europejskiej, Studia Europejskie 4/2000, s. 61. Źródła internetowe

24 Spis tabel Tab. 1. Funkcje waluty międzynarodowej... 8 Tab. 2. Udział euro jako waluty rozliczeń/fakturowania w całkowitym eksporcie i imporcie zewnętrznym towarów i usług w wybranych krajach strefy euro w latach 2007, 2009, 2011 i Tab. 3. Udział euro jako waluty rozliczeń/fakturowania w całkowitym eksporcie i imporcie zewnętrznym towarów i usług w wybranych krajach strefy euro w latach 2007, 2009, 2011 i Tab. 4. Struktura sklasyfikowanych oficjalnych rezerw walutowych krajów członkowskich MFW w latach , wg stanu na koniec roku (w %) Tab. 5. Udział dolara i euro w transakcjach na globalnym rynku walutowym w wybranych latach w okresie

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel Akademia Młodego Ekonomisty Walutowa Wieża Babel Dr Andrzej Dzun Uniwersytet w Białymstoku 20 listopada 2014 r. Pieniądz- powszechnie akceptowany z mocy prawa lub zwyczaju środek regulowania zobowiązań,

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

D Huto. UTtt. rozsieneoia o Somne

D Huto. UTtt. rozsieneoia o Somne D Huto UTtt rozsieneoia o Somne Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne Warszawa 2007 Wstęp 9 ROZDZIAŁ I Zarys teoretycznych podstaw unii monetarnej 15 1. Główne koncepcje i poglądy teoretyczne 15 1.1. Unia monetarna

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro PREZENTACJA WYNIKÓW Wojciech Mroczek Znaczenie strefy euro w światowym handlu 1996-1998 2004-2006 Czy wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski Załącznik do uchwały nr 548 Senatu Uniwersytetu Zielonogórskiego w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych prowadzonych na Wydziale Ekonomii i Zarządzania Studia podyplomowe Mechanizmy

Bardziej szczegółowo

Koniec dolara? Nowy pieniądz międzynarodowy. prof. dr hab. Roman SkarŜyński

Koniec dolara? Nowy pieniądz międzynarodowy. prof. dr hab. Roman SkarŜyński Koniec dolara? Nowy pieniądz międzynarodowy prof. dr hab. Roman SkarŜyński Część I. Stan aktualny Niesprawność międzynarodowego systemu finansowego u źródeł kryzysu finansowego 2008-2010 Rosnąca świadomość,

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa WPROWADZENIE

Spis treści. Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa WPROWADZENIE Spis treści Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa xiii xv WPROWADZENIE l Rozdział l. Ekonomiczne opisanie świata 3 1.1. Stany Zjednoczone 4 1.2. Unia Europejska 10 1.3. Chiny 15 1.4. Spojrzenie na inne

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Rumunii w 2014 roku :38:33

Sytuacja gospodarcza Rumunii w 2014 roku :38:33 Sytuacja gospodarcza Rumunii w 2014 roku 2015-10-21 14:38:33 2 Rumunia jest krajem o dynamicznie rozwijającej się gospodarce Sytuacja gospodarcza Rumunii w 2014 roku. Rumunia jest dużym krajem o dynamicznie

Bardziej szczegółowo

Wykład 19: Model Mundella-Fleminga, część I (płynne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska

Wykład 19: Model Mundella-Fleminga, część I (płynne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Międzynarodowe Stosunki Ekonomiczne Makroekonomia gospodarki otwartej i finanse międzynarodowe Wykład 19: Model Mundella-Fleminga, część I (płynne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Plan wykładu Model

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe stosunki gospodarcze Wykład XII. Bilans płatniczy

Międzynarodowe stosunki gospodarcze Wykład XII. Bilans płatniczy Międzynarodowe stosunki gospodarcze Wykład XII Bilans płatniczy Tomasz Białowąs bialowas@hektor.umcs.lublin.pl Katedra Gospodarki Światowej i Integracji Europejskiej http://msg.umcs.lublin.pl/ Pojęcie

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE KONTRAKTÓW CIRS W MECHANIZMIE CURRENCY CARRYTRADES

ZASTOSOWANIE KONTRAKTÓW CIRS W MECHANIZMIE CURRENCY CARRYTRADES Katedra Rynków Kapitałowych Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Jacek Tomaszewski ZASTOSOWANIE KONTRAKTÓW CIRS W MECHANIZMIE CURRENCY CARRYTRADES Rynek kapitałowy, a koniunktura gospodarcza Łódź, 3 4 grudnia

Bardziej szczegółowo

Janusz Biernat. Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego

Janusz Biernat. Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego Janusz Biernat Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego Warszawa 2006 Recenzent prof. dr hab. Eugeniusz Mazurkiewicz skład i Łamanie GrafComp s.c. PROJEKT OKŁADKI GrafComp s.c.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro Spis treści Wstęp Dariusz Rosati.............................................. 11 Część I. Funkcjonowanie strefy euro Rozdział 1. dziesięć lat strefy euro: sukces czy niespełnione nadzieje? Dariusz Rosati........................................

Bardziej szczegółowo

Związek między kursem dolara a ceną ropy naftowej

Związek między kursem dolara a ceną ropy naftowej Małgorzata Styrczewska Związek między kursem dolara a ceną ropy naftowej Ceny ropy i dolara są ze sobą historycznie powiązane. Dolar należy do najważniejszych walut na świecie, czyli jest walutą rezerwową,

Bardziej szczegółowo

Teoria Optymalnego Obszaru Walutowego

Teoria Optymalnego Obszaru Walutowego Teoria Optymalnego Obszaru Walutowego dr Grzegorz Tchorek Biuro ds. Integracji ze Strefą Euro, Narodowy Bank Polski Uniwersytet Warszawski, Wydział Zarządzania Poglądy wyrażone przez autora nie stanowią

Bardziej szczegółowo

Najlepiej wypadły fundusze akcji, straty przyniosły złoto i dolary.

Najlepiej wypadły fundusze akcji, straty przyniosły złoto i dolary. Najlepiej wypadły fundusze akcji, straty przyniosły złoto i dolary. Dla posiadaczy jednostek uczestnictwa funduszy inwestycyjnych lipiec był udany. Najlepiej wypadły fundusze akcji, zwłaszcza te koncentrujące

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Walutowa wieża Babel

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Walutowa wieża Babel Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Walutowa wieża Babel dr Monika Pettersen-Sobczyk Uniwersytet Szczeciński 3 grudnia 2015 r. Temat: Walutowa Wieża Babel 1) Czy potrzebujemy własnej waluty? 2) Czy ma sens

Bardziej szczegółowo

Gospodarki krajów wschodzących po kryzysie. 14/03/2011 Jakub Janus

Gospodarki krajów wschodzących po kryzysie. 14/03/2011 Jakub Janus Gospodarki krajów wschodzących po kryzysie 14/03/2011 Jakub Janus 1 Plan prezentacji 1. Wzrost gospodarczy po kryzysie w perspektywie globalnej 2. Sytuacja w głównych gospodarkach 1. Chiny 2. Indie 3.

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro część I Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

BILANS PŁATNICZY W LUTYM 2012 R.

BILANS PŁATNICZY W LUTYM 2012 R. N a r o d o w y B a n k P o l s k i Departament Statystyki Warszawa, dnia 12 kwietnia 2012 r. BILANS PŁATNICZY W LUTYM 2012 R. Miesięczny bilans płatniczy został oszacowany przy wykorzystaniu danych z

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Po co komu Unia Europejska i euro? Prof. dr hab. Elżbieta Kawecka-Wyrzykowska (Katedra Integracji Europejskiej im. Jeana Monneta; www.kawecka.eu) Poprzedniczka strefy euro Łacińska

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy Polski w III kwartale 2017 r.

Bilans płatniczy Polski w III kwartale 2017 r. Warszawa, dnia 29 grudnia 2017 r. Bilans płatniczy Polski w III kwartale 2017 r. Kwartalny bilans płatniczy został sporządzony przy wykorzystaniu danych miesięcznych i kwartalnych przekazanych przez polskie

Bardziej szczegółowo

Miejsce Polski w handlu zagranicznym produktami rolno-spożywczymi Unii Europejskiej. dr Łukasz Ambroziak mgr Małgorzata Bułkowska

Miejsce Polski w handlu zagranicznym produktami rolno-spożywczymi Unii Europejskiej. dr Łukasz Ambroziak mgr Małgorzata Bułkowska Miejsce Polski w handlu zagranicznym produktami rolno-spożywczymi Unii Europejskiej dr Łukasz Ambroziak mgr Małgorzata Bułkowska Zakład Ekonomiki Przemysłu Spożywczego Warszawa, 10 października 2014 r.

Bardziej szczegółowo

W kwietniu liderami były fundusze akcji inwestujące na rynkach rozwiniętych Europy i Ameryki Północnej.

W kwietniu liderami były fundusze akcji inwestujące na rynkach rozwiniętych Europy i Ameryki Północnej. W kwietniu liderami były fundusze akcji inwestujące na rynkach rozwiniętych Europy i Ameryki Północnej. W kwietniu wśród funduszy przynoszących największe zyski najwięcej było tych inwestujących w Polsce.

Bardziej szczegółowo

Determinanty kursu walutowego w krótkim okresie

Determinanty kursu walutowego w krótkim okresie Determinanty kursu walutowego w krótkim okresie Wykład 9 z Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych, C UW Copyright 2006 Pearson Addison-Wesley & Gabriela Grotkowska 2 Wykład 9 Kurs walutowy w krótkim

Bardziej szczegółowo

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami.

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Unia walutowa korzyści i koszty rzystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Korzyści: Eliminacja ryzyka kursowego i obniżenie ryzyka makroekonomicznego obniżenie stóp procentowych

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Centrum Europejskie Ekonomia. ćwiczenia 11

Centrum Europejskie Ekonomia. ćwiczenia 11 Centrum Europejskie Ekonomia ćwiczenia 11 Wstęp do ekonomii międzynarodowej Gabriela Grotkowska. Agenda Kartkówka Czym gospodarka otwarta różni się od zamkniętej? Pomiar otwarcia gospodarki Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca ELEMENTY EKONOMII PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Klasa: I TE Liczba godzin w tygodniu: 3 godziny Numer programu: 341[02]/L-S/MEN/Improve/1999 Prowadzący: T.Kożak- Siara I Ekonomia jako nauka o gospodarowaniu

Bardziej szczegółowo

Warunki uzyskania zaliczenia z przedmiotu, na którym słuchacz studiów podyplomowych był nieobecny

Warunki uzyskania zaliczenia z przedmiotu, na którym słuchacz studiów podyplomowych był nieobecny Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji ekonomicznej VII edycja Rok akademicki 2015/2016 Warunki uzyskania zaliczenia

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający

Wymagania edukacyjne przedmiot Podstawy ekonomii Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. wyróżnić potrzeby ekonomiczne, wymienić podstawowe rodzaje środków zaspokajających potrzeby, rozróżnić podstawowe zasoby

Bardziej szczegółowo

EURO jako WSPÓLNA WALUTA

EURO jako WSPÓLNA WALUTA Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy EURO jako WSPÓLNA WALUTA Prof. dr hab. Eugeniusz Gatnar Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 18 marca 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Przepływy kapitału krótkoterminowego

Przepływy kapitału krótkoterminowego Wykład 6 Przepływy kapitału krótkoterminowego Plan wykładu 1. Fakty 2. Determinanty przepływów 3. Reakcja na duży napływ kapitału 1 1. Fakty 1/5 Napływ kapitału do gospodarek wschodzących (mld USD) 1.

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch

Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch Makroekonomia jest najczęściej używanym podręcznikiem na pierwszych latach studiów ekonomicznych w większości polskich uczelni.

Bardziej szczegółowo

Wykład 16: Determinanty kursu walutowego w krótkim i długim okresie. Gabriela Grotkowska

Wykład 16: Determinanty kursu walutowego w krótkim i długim okresie. Gabriela Grotkowska Międzynarodowe Stosunki konomiczne Makroekonomia gospodarki otwartej i finanse miedzynarodowe Wykład 16: Determinanty kursu walutowego w krótkim i długim okresie Gabriela Grotkowska Plan wykładu 16 Kurs

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM

Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM Szczecin, 2010 Spis treści Wstęp... 11 CZĘŚĆ I OD WYMIANY MIĘDZYNARODOWEJ DO GOSPODARKI GLOBALNEJ Rozdział 1 HANDEL MIĘDZYNARODOWY....

Bardziej szczegółowo

Wykład 12. Integracja walutowa. Plan wykładu

Wykład 12. Integracja walutowa. Plan wykładu Wykład 12 Integracja walutowa Plan wykładu 1. Waluta globalna 2. Teoria optymalnych obszarów walutowych 3. Europejska Unia Walutowa i Gospodarcza (EMU) 4. Działalność ECB 1 1. Waluta globalna Paul Volcker

Bardziej szczegółowo

Fundamental Trade USDCHF

Fundamental Trade USDCHF Fundamental Trade USDCHF W związku z ostatnimi bardzo burzliwymi wydarzeniami na rynku szwajcarskiej waluty warto poświęcić większą uwagę temu przypadkowi, gdyż mimo potężnej aprecjacji CHF w czwartek

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy Polski w I kwartale 2017 r.

Bilans płatniczy Polski w I kwartale 2017 r. Warszawa, dnia 30 czerwca 2017 r. Bilans płatniczy Polski w I kwartale 2017 r. Kwartalny bilans płatniczy został sporządzony przy wykorzystaniu danych miesięcznych i kwartalnych przekazanych przez polskie

Bardziej szczegółowo

Uczestnicy funduszy notowali zyski niemal wyłącznie dzięki osłabieniu złotego. Ale tylko

Uczestnicy funduszy notowali zyski niemal wyłącznie dzięki osłabieniu złotego. Ale tylko Uczestnicy funduszy notowali zyski niemal wyłącznie dzięki osłabieniu złotego. Ale tylko niektórzy. Większość w maju straciła. Uczestnicy funduszy zyski notowali niemal wyłącznie dzięki osłabieniu złotego.

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET MARII CURIE-SKŁODOWSKIEJ W LUBLINIE Wydział Ekonomiczny

UNIWERSYTET MARII CURIE-SKŁODOWSKIEJ W LUBLINIE Wydział Ekonomiczny UNIWERSYTET MARII CURIE-SKŁODOWSKIEJ W LUBLINIE Wydział Ekonomiczny Studia podyplomowe: Mechanizmy funkcjonowania strefy euro Justyna Burdach nr albumu: 9365209 Znaczenie euro jako waluty międzynarodowej

Bardziej szczegółowo

RYZYKO KURSOWE W BANKU CENTRALNYM

RYZYKO KURSOWE W BANKU CENTRALNYM N a r o d o w y B a n k P o l s k i Warszawa, 31 stycznia 2007 r. RYZYKO KURSOWE W BANKU CENTRALNYM 1. W bilansach banków centralnych, z racji pełnionych przez nie funkcji, po stronie aktywów dominują

Bardziej szczegółowo

Sveriges Riksbank

Sveriges Riksbank BANKOWOŚĆ CENTRALNA 1668 - Sveriges Riksbank W 1694 r. powstaje Bank of England, prawie wiek później Banco de Espana (1782), Bank of the United States (1791) czy Banque de France (1800). W XIX wieku powstały

Bardziej szczegółowo

BIULETYN 6/2017. Punkt Informacji Europejskiej EUROPE DIRECT - POZNAŃ. Wzmocnienie unii walutowej i gospodarczej. Strefa euro

BIULETYN 6/2017. Punkt Informacji Europejskiej EUROPE DIRECT - POZNAŃ. Wzmocnienie unii walutowej i gospodarczej. Strefa euro Wzmocnienie unii walutowej i gospodarczej Współpraca gospodarcza i walutowa w państwach UE, której efektem jest posługiwanie się wspólną walutą euro ( ) jest jedną z największych osiągnięć integracji europejskiej.

Bardziej szczegółowo

WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU

WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU GOSPODARCZEGO NA POZYCJĘ KONKURENCYJNĄ UNII EUROPEJSKIEJ W HANDLU MIĘDZYNARODOWYM Tomasz Białowąs Katedra Gospodarki Światowej i Integracji Europejskiej, UMCS w Lublinie bialowas@hektor.umcs.lublin.pl

Bardziej szczegółowo

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem Frank K. Reilly, Keith C. Brown SPIS TREŚCI TOM I Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa do wydania amerykańskiego O autorach Ramy książki CZĘŚĆ I. INWESTYCJE

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 2 Hiszpania pod koniec XX wieku była jednym z najszybciej rozwijających się gospodarczo państw Europy, kres rozwojowi położył światowy kryzys z końca

Bardziej szczegółowo

Deficyt budżetowy i dług publiczny w dłuższym okresie. Joanna Siwińska

Deficyt budżetowy i dług publiczny w dłuższym okresie. Joanna Siwińska Deficyt budżetowy i dług publiczny w dłuższym okresie Joanna Siwińska Dług publiczny, jako % PKB Dług publiczny kraje rozwinięte 1880 1886 1892 1898 1904 1910 1916 1922 1928 1934 1940 1946 1952 1958 1964

Bardziej szczegółowo

Wyzwania dla sektora finansowego związane ze środowiskiem niskich stóp procentowych

Wyzwania dla sektora finansowego związane ze środowiskiem niskich stóp procentowych Anna Trzecińska, Wiceprezes NBP Wyzwania dla sektora finansowego związane ze środowiskiem niskich stóp procentowych Warszawa / XI Kongres Ryzyka Bankowego BIK / 25 października 2016 11-2002 5-2003 11-2003

Bardziej szczegółowo

dr hab. Tomasz Nieborak Wydział Prawa i Administracji UAM w Poznaniu Katedra Prawa Finansowego

dr hab. Tomasz Nieborak Wydział Prawa i Administracji UAM w Poznaniu Katedra Prawa Finansowego dr hab. Tomasz Nieborak Wydział Prawa i Administracji UAM w Poznaniu Katedra Prawa Finansowego Pieniądz jako waluta Waluta to pieniądz w rozliczeniach międzynarodowych Platon Prawa : Prywatny człowiek,

Bardziej szczegółowo

Wyzwania dla polityki makroekonomicznej na drodze do wspólnej waluty. Doświadczenia krajów strefy euro

Wyzwania dla polityki makroekonomicznej na drodze do wspólnej waluty. Doświadczenia krajów strefy euro Wyzwania dla polityki makroekonomicznej na drodze do wspólnej waluty Doświadczenia krajów strefy euro Przeprowadzone na potrzeby Raportu analizy NBP (2009) wskazują, że: w perspektywie długookresowej przyjęcie

Bardziej szczegółowo

Mniejszy apetyt inwestorów na ryzyko sprawił, że pieniądze, które nie lubią przebywać w próżni, Fundusze: była okazja do tańszych zakupów

Mniejszy apetyt inwestorów na ryzyko sprawił, że pieniądze, które nie lubią przebywać w próżni, Fundusze: była okazja do tańszych zakupów Ci spośród nielicznych posiadaczy jednostek uczestnictwa funduszy inwestycyjnych, którzy w listopadzie odnotowali zyski, zawdzięczają to przede wszystkim wzrostowi kursu dolara. Ci spośród nielicznych

Bardziej szczegółowo

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl System finansowy w Polsce dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl Segmenty sektora finansowego (w % PKB) 2 27 212 Wielkość systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy Polski w III kwartale 2016 r.

Bilans płatniczy Polski w III kwartale 2016 r. Warszawa, dnia 30 grudnia 2016 r. Bilans płatniczy Polski w III kwartale 2016 r. Kwartalny bilans płatniczy został sporządzony przy wykorzystaniu danych miesięcznych i kwartalnych przekazanych przez polskie

Bardziej szczegółowo

Ucieczka inwestorów od ryzykownych aktywów zaowocowała stratami funduszy akcji i mieszanych.

Ucieczka inwestorów od ryzykownych aktywów zaowocowała stratami funduszy akcji i mieszanych. Ucieczka inwestorów od ryzykownych aktywów zaowocowała stratami funduszy akcji i mieszanych. Wichura, która w pierwszych dniach sierpnia przetoczyła się nad światowymi rynkami akcji, przyczyniła się do

Bardziej szczegółowo

SYSTEM FINANSOWY W POLSCE. Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak. Wydanie*drugie zmienione

SYSTEM FINANSOWY W POLSCE. Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak. Wydanie*drugie zmienione SYSTEM FINANSOWY W POLSCE Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak Wydanie*drugie zmienione Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 2008 Spis treści Przedmowa do drugiego wydania

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY EURO JAKO WALUTY MIĘDZYNARODOWEJ

PERSPEKTYWY EURO JAKO WALUTY MIĘDZYNARODOWEJ Bogumiła Mucha-Leszko, Magdalena Kąkol PERSPEKTYWY EURO JAKO WALUTY MIĘDZYNARODOWEJ Wstęp Wzrost zakresu i wartości transgranicznych transakcji gospodarczych zwiększa międzynarodową pozycję tych walut,

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie CZĘŚĆ I TEORETYCZNE PODSTAWY POLITYKI GOSPODARCZEJ

Wprowadzenie CZĘŚĆ I TEORETYCZNE PODSTAWY POLITYKI GOSPODARCZEJ Książka Współczesna polityka gospodarcza" jest podzielona na pięć części: Teoretyczne podstawy polityki gospodarczej; Główne obszary polityki rozwoju gospodarczego; Polityka stabilizacyjna państwa; Polityka

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I. Zjawisko, skala oraz przyczyny globalnej nierównowagi płatniczej

Spis treści. Rozdział I. Zjawisko, skala oraz przyczyny globalnej nierównowagi płatniczej Spis treści Wstęp... 11 Rozdział I. Zjawisko, skala oraz przyczyny globalnej nierównowagi płatniczej 1. Zdefiniowanie pojęcia globalnej nierównowagi płatniczej... 17 1.1. Koncepcja nierównowagi globalnej

Bardziej szczegółowo

Internacjonalizacja waluty Chin jako wyzwanie dla międzynarodowej roli euro

Internacjonalizacja waluty Chin jako wyzwanie dla międzynarodowej roli euro Internacjonalizacja waluty Chin jako wyzwanie dla międzynarodowej roli euro dr Dominik Skopiec Instytut Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Determinanty międzynarodowej

Bardziej szczegółowo

Polityka monetarna Unii Europejskiej dr Joanna Wolszczak-Derlacz. Wykład 14 i 15 Polska w strefie euro

Polityka monetarna Unii Europejskiej dr Joanna Wolszczak-Derlacz. Wykład 14 i 15 Polska w strefie euro Polityka monetarna Unii Europejskiej dr Joanna Wolszczak-Derlacz Wykład 14 i 15 Polska w strefie euro http://www.zie.pg.gda.pl/~jwo/ email: jwo@zie.pg.gda.pl Czy opłaca się wejść do strefy euro? 1. Rola

Bardziej szczegółowo

Opis funduszy OF/1/2015

Opis funduszy OF/1/2015 Opis funduszy Spis treści Rozdział 1. Postanowienia ogólne...3 Rozdział 2. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK NN Akcji...3 Rozdział 3. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK NN Stabilnego Wzrostu...4

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE Kursy i rynki walutowe - synteza

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE Kursy i rynki walutowe - synteza MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE 2017 Kursy i rynki walutowe - synteza Rodzaje notowań 2 Pośrednie liczba jednostek pieniądza zagranicznego przypadającego na jednostkę pieniądza krajowego 0,257 PLN/EUR

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY EURO JAKO WALUTY MIĘDZYNARODOWEJ

PERSPEKTYWY EURO JAKO WALUTY MIĘDZYNARODOWEJ Bogumiła Mucha-Leszko, Magdalena Kąkol Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiwj w Lublinie PERSPEKTYWY EURO JAKO WALUTY MIĘDZYNARODOWEJ Wprowadzenie Wzrost zakresu i wartości transgranicznych transakcji gospodarczych

Bardziej szczegółowo

Międzyrynkowa analiza kursów walutowych SPIS TREŚCI

Międzyrynkowa analiza kursów walutowych SPIS TREŚCI Międzyrynkowa analiza kursów walutowych Ashraf Laidi SPIS TREŚCI Przedmowa Podziękowania Wprowadzenie Rozdział 1. Dolar i złoto Koniec systemu z Bretton Woods złoto rozpoczyna hossę Restrykcyjna polityka

Bardziej szczegółowo

7. Zastosowanie wybranych modeli nieliniowych w badaniach ekonomicznych. 14. Decyzje produkcyjne i cenowe na rynku konkurencji doskonałej i monopolu

7. Zastosowanie wybranych modeli nieliniowych w badaniach ekonomicznych. 14. Decyzje produkcyjne i cenowe na rynku konkurencji doskonałej i monopolu Zagadnienia na egzamin magisterski na kierunku Ekonomia 1. Znaczenie wnioskowania statystycznego w weryfikacji hipotez 2. Organizacja doboru próby do badań 3. Rozkłady zmiennej losowej 4. Zasady analizy

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie CZĘŚĆ I TEORETYCZNE PODSTAWY POLITYKI GOSPODARCZEJ

Wprowadzenie CZĘŚĆ I TEORETYCZNE PODSTAWY POLITYKI GOSPODARCZEJ Spis treści Wprowadzenie...... 11 CZĘŚĆ I TEORETYCZNE PODSTAWY POLITYKI GOSPODARCZEJ Rozdział 1 Istota i zakres przedmiotowy polityki gospodarczej - Aneta Kosztowniak, Marzena Sobol 17 1.1. Pojęcie, zakres

Bardziej szczegółowo

Opis funduszy OF/ULS2/1/2017

Opis funduszy OF/ULS2/1/2017 Opis funduszy OF/ULS2/1/2017 Spis treści Opis funduszy OF/ULS2/1/2017 Rozdział 1. Postanowienia ogólne... 3 Rozdział 2. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Oszczędnościowy... 3 Rozdział 3.

Bardziej szczegółowo

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A Gospodarka światowa w 2015 Mateusz Knez kl. 2A Koło Ekonomiczne IV LO Nasze koło ekonomiczne współpracuje z Uniwersytetem Ekonomicznym w Poznaniu. Wspólne działania rozpoczęły się od podpisania umowy pomiędzy

Bardziej szczegółowo

Integracja walutowa w Europie: geneza EMU

Integracja walutowa w Europie: geneza EMU Integracja walutowa w Europie: geneza EMU Wykład 13 z Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych, CE UW Copyright Gabriela Grotkowska 2 Wykład 13 Europejska integracja gospodarcza: podstawowe fakty Integracja

Bardziej szczegółowo

Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska

Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Międzynarodowe Stosunki Ekonomiczne Makroekonomia gospodarki otwartej i finanse międzynarodowe Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Plan wykładu Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

Determinanty kursu walutowego w krótkim i długim okresie

Determinanty kursu walutowego w krótkim i długim okresie Determinanty kursu walutowego w krótkim i długim okresie Wykład 10 z Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych, C UW Copyright 2006 Pearson Addison-Wesley & Gabriela Grotkowska 2 Wykład 10 Kurs walutowy

Bardziej szczegółowo

Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa

Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa Monografie i Opracowania 563 Paweł Niedziółka Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa Warszawa 2009 Szkoła Główna Handlowa w Warszawie OFICYNA WYDAWNICZA Spis treści Indeks skrótów nazw własnych używanych

Bardziej szczegółowo

Statystyka bilansu płatniczego źródło informacji o nierównowadze gospodarczej

Statystyka bilansu płatniczego źródło informacji o nierównowadze gospodarczej Jacek Kocerka / Departament Statystyki Statystyka bilansu płatniczego źródło informacji o nierównowadze gospodarczej Łódź / 18 października 2013 Statystyka bilansu płatniczego źródło informacji o nierównowadze

Bardziej szczegółowo

Cezary Kosikowski, Finanse i prawo finansowe Unii Europejskiej

Cezary Kosikowski, Finanse i prawo finansowe Unii Europejskiej Cezary Kosikowski, Finanse i prawo finansowe Unii Spis treści: Wykaz skrótów Wprowadzenie Część I USTRÓJ WALUTOWY I FINANSE UNII EUROPEJSKIEJ Rozdział I Ustrój walutowy Unii 1. Pojęcie i zakres oraz podstawy

Bardziej szczegółowo

Opis funduszy OF/ULS2/2/2016

Opis funduszy OF/ULS2/2/2016 Opis funduszy OF/ULS2/2/2016 Spis treści Opis funduszy OF/ULS2/2/2016 Rozdział 1. Postanowienia ogólne... 3 Rozdział 2. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK portfel Dłużny... 3 Rozdział 3. Polityka

Bardziej szczegółowo

BILANS PŁATNICZY W STYCZNIU 2011 R.

BILANS PŁATNICZY W STYCZNIU 2011 R. N a r o d o w y B a n k P o l s k i Departament Statystyki Warszawa, dnia 21 marca 2011 r. BILANS PŁATNICZY W STYCZNIU 2011 R. W związku z publikacją danych bilansu płatniczego za styczeń z tygodniowym

Bardziej szczegółowo

Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy?

Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy? Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy? Łukasz Tarnawa Departament Strategii i Analiz Warszawa, 6 listopada 2008 1 Gospodarka globalna kryzys sektora finansowego w gospodarkach

Bardziej szczegółowo

PRZEPŁYWY KAPITAŁU MIĘDZYNARODOWEGO A WZROST GOSPODARCZY

PRZEPŁYWY KAPITAŁU MIĘDZYNARODOWEGO A WZROST GOSPODARCZY UNIWERSYTET EKONOMICZNY w POZNANIU Paweł Śliwiński PRZEPŁYWY KAPITAŁU MIĘDZYNARODOWEGO A WZROST GOSPODARCZY w krajach Europy Srodkowo-Wschodniej w latach 1994-2008 B 380901 WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowa rola euro na rynku pożyczkowym

Międzynarodowa rola euro na rynku pożyczkowym Międzynarodowa rola euro na rynku pożyczkowym Rola euro jako waluty służącej do zaciągania zobowiązań Euro jest popularną walutą zaciągania zobowiązań. Świadczy o tym wysoki udział dłużnych papierów wartościowych

Bardziej szczegółowo

Główne wskaźniki. Wybrane wskaźniki gospodarcze r r. newss.pl Słabną notowania ekonomiczne Polski

Główne wskaźniki. Wybrane wskaźniki gospodarcze r r. newss.pl Słabną notowania ekonomiczne Polski Strona 1 z 2Raport analityków Euler Hermes, światowego lidera w ubezpieczaniu należności, przygotowany pod kierunkiem dr. Manfreda Stamera Mimo że polska gospodarka należała w ostatnich miesiącach do najzdrowszych

Bardziej szczegółowo

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu 1 Ryzyko walutowe i zarządzanie nim 2 Istota ryzyka walutowego Istota ryzyka walutowego sprowadza się do konieczności przewalutowania należności i zobowiązań (pozycji bilansu banku) wyrażonych w walutach

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 2 grudnia 2015 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 2 grudnia 2015 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 2 grudnia 2015 r. Na posiedzeniu członkowie Rady dyskutowali na temat polityki pieniężnej w kontekście bieżącej i przyszłej sytuacji

Bardziej szczegółowo

Fundamental Trade EURGBP

Fundamental Trade EURGBP Fundamental Trade EURGBP Euro to bez wątpienia jedna z najsłabszych walut w obecnym czasie, co z resztą widać po zachowaniu w stosunku do większości walut G10. EURUSD schodzi na coraz to niższe pułapy,

Bardziej szczegółowo

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165 SYSTEM BANKOWY Finanse Plan wykładu Rodzaje i funkcje bankowości Bankowość centralna Banki komercyjne i inwestycyjne Finanse Funkcje banku centralnego(1) Bank dla państwa Bank dla banków Emisja pieniądza

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy strefy euro publikuje Europejski Bank Centralny, natomiast bilans płatniczy Unii Europejskiej - Eurostat.

Bilans płatniczy strefy euro publikuje Europejski Bank Centralny, natomiast bilans płatniczy Unii Europejskiej - Eurostat. Bilans płatniczy zestawienie (dochody wpływy kontra wydatki płatności) wszystkich transakcji dokonanych między rezydentami (gospodarką krajową) a nierezydentami (zagranicą) w danym okresie. Jest on sporządzany

Bardziej szczegółowo

Analiza Fundamentalna. Co dalej z USA? Perspektywy polityki monetarnej, głównych indeksów oraz dolara.

Analiza Fundamentalna. Co dalej z USA? Perspektywy polityki monetarnej, głównych indeksów oraz dolara. Analiza Fundamentalna Co dalej z USA? Perspektywy polityki monetarnej, głównych indeksów oraz dolara. USA Agenda PKB rynek pracy inflacja Fed giełdy dolar główne wyzwania 2 Główne pytania dotyczące gospodarki

Bardziej szczegółowo

Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu NECMOD

Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu NECMOD Warszawa,.7. r. Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu NECMOD Instytut Ekonomiczny Projekcja PKB lipiec % 9 8 9% % % proj.centralna 9 8 7 7-8q 9q q q

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE 3 ROZDZIAŁ 2. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL DŁUŻNY 3 ROZDZIAŁ 3. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL

Bardziej szczegółowo

Rozdział 3. Zarządzanie długiem 29

Rozdział 3. Zarządzanie długiem 29 Wstęp 9 Rozdział 1. Źródła informacji 11 Źródła informacji dla finansów 11 Rozdział 2. Amortyzacja 23 Amortyzacja 23 Rozdział 3. Zarządzanie długiem 29 Finansowanie działalności 29 Jak optymalizować poziom

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy Polski w IV kwartale 2013 r.

Bilans płatniczy Polski w IV kwartale 2013 r. Bilans płatniczy Polski w IV kwartale 2013 r. Warszawa, dnia 31 marca 2014 r. Kwartalny bilans płatniczy został sporządzony przy wykorzystaniu danych miesięcznych i kwartalnych przekazanych przez polskie

Bardziej szczegółowo