19/05/2015. Teoria perspektywy w podejmowaniu decyzji. Proces podejmowania decyzji - wykład 10. Ratowanie czy zamykanie zakładu pracy?

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "19/05/2015. Teoria perspektywy w podejmowaniu decyzji. Proces podejmowania decyzji - wykład 10. Ratowanie czy zamykanie zakładu pracy?"

Transkrypt

1 Teoria perspektywy w podejmowaniu decyzji Proces podejmowania decyzji - wykład 10 Stworzona przez Daniela Kahnemana i Amosa Tversky ego i Daniela Kahnemana (1979) Opisuje efekt niestałości preferencji człowieka dokonującego wyborów dotyczących zysków i strat Składa się z dwóch części: Część dotycząca użyteczności Część dotycząca prawdopodobieństw Teoria perspektywy tłumaczy podejmowanie przez ludzi decyzji w warunkach ryzyka. Teoria perspektywy jest sprzeczna z dominującą w głównym nurcie ekonomii teorią użyteczności oczekiwanej. Teoria perspektywy - Składa się z dwóch głównych części: - część pierwsza dotyczy użyteczności - część druga dotycząca prawdopodobieństw Ratowanie czy zamykanie zakładu pracy? Producent dużej fabryki samochodów przeżył ostatnio poważne ekonomiczne trudności i znalazł się w sytuacji, w której rozważa możliwości zamknięcia trzech swoich zakładów, w których łącznie zatrudnia 6000 pracowników. Zastępca szefa produkcji przebadał możliwości wyjścia z kryzysowej sytuacji i stwierdził, że możliwe są dwa plany: Który plan wybieracie..??? Jeżeli się przyjmie Plan A, to zostanie uratowany jeden z trzech zakładów i 2000 miejsc pracy z nim związanych Jeżeli się przyjmie Plan B, mamy szansę 1/3, że da się uratować wszystkie 3 zakłady i wszystkie 6000 miejsc pracy, ale mamy, też szansę równą 2/3, że nie da się uratować żadnego zakładu i żadnego miejsca pracy. Który plan wybieracie..??? Jeśli przyjmie się Plan C, zostaną zamknięte dwa z trzech zakładów i utraci się 4000 miejsc pracy. Jeśli przyjmie się Plan D, to mamy szansę równą 2/3, że zamknie się wszystkie 3 zakłady i utraci się wszystkie 6000 miejsc pracy, ale mamy też szansę równą 1/3, że nie zamknie się żadnego zakładu i nie utraci się żadnego miejsca pracy. 1

2 Plan C, który daje pewność, że zamknie się 2 z 3 zakładów i utraci się 4000 miejsc pracy = Plan A, że uratuje się jeden z trzech zakładów i 2000 miejsc pracy Ratowanie czy poświęcanie życia? W pewnej miejscowości pojawiła się nowa groźna odmiana grypy i przypuszcza się, że spowoduje ona śmierć 600 osób. Plan D, jest w kategoriach uratowania, Plan B w kategoriach zamykania zakładów. Władze tej miejscowości mają dwie możliwości przeciwdziałania: Który program wybieracie? Który Program wybieracie? Program 1 jeśli przyjmie się, to zostanie uratowanych 200 spośród 600 zagrożonych osób; Program 2 jeśli przyjmie się, to mamy szanse równą 1/3, że uda się uratować wszystkie 600 osób i szansę równą 2/3, że się nie uda uratować nikogo Program 1 jeśli przyjmie się, to zginie 400 spośród 600 zagrożonych osób. Program 2 jeśli przyjmie się, to mamy szanse równą 1/3, że nikt nie zginie i szansę równą 2/3, że zginie wszystkie 600 zagrożonych osób. Oba wybory opisują te same opcje: Uratować 200 spośród 600 osób = co dopuścić, że 400 pozostałych osób zginie Szansę 1/3, że uratuje się 600 osób i szansę 2/3, że nie uratuje się nikogo = co przyjąć szansę 1/3, że nikt nie zginie i szansę 2/3, że zginie 600 osób. Problem ratowania czy poświęcania życia??? Badani wolą mieć pewność, że uda się uratować 200 osób (pewny zysk), od szansy (równej 1/3), że uda się uratować wszystkie 600 osób. Badania wolą dopuszczenie, że zginie 600 osób i szanse, że nikt nie zginie (strata); niż pewna strata, która z pewnością doprowadzi do tego, że zginie 400 osób. 2

3 Zadanie 1: Wybierz jedną z opcji, która bardziej Ci odpowiada A. Otrzymanie z całkowitą pewnością (tzn. prawdopodobieństwem równym 100%) kwoty równej 2400zł B. Otrzymanie z prawdopodobieństwem 25% kwoty równej zł lub z prawdopodobieństwem 75% nieotrzymanie niczego Zadanie 2: Wybierz jedną z opcji, która bardziej Ci odpowiada A. Stracenie z całkowitą pewnością (tzn. prawdopodobieństwem równym 100%) kwoty równej 7500zł B. Otrzymanie z prawdopodobieństwem 75% kwoty równej zł lub z prawdopodobieństwem 25% nieotrzymanie niczego Opcja ostrożniejsza Wartość oczekiwana dla zad. 1 E(A) = 1 * 2400 = 2400 E(B) = ¼ * ¾ * 0 = 2500 Opcja ryzykowna Wartość oczekiwana dla zad. 2 E(A) = 1 * = E(B) = ¼ * 0 + ¾ * = Wyjaśnienie zadania 1 i 2 dokonanie wyboru w sferze zysków i w sferze strat Wynik badania Kahnemana-Tversky ego zad 1. 84% badanych wybrało A (ostrożniejsza opcja pewny zysk) zad 3. 87% badanych wybrało B (opcja ryzykowna mniejsza strata) Jakiego wyjaśnienia dostarcza teoria perspektywy? Ktoś daje nam 400zł, ale dodatkowo musimy wybrać między następującymi dwiema nieprzyjemnymi opcjami: Opcja 1. Dostać dodatkowe 100 zł Opcja 2. Rzucić monetą i w zależności od tego, co wypadnie, dostać dodatkowo 200zł albo nic; przyjmijmy, gdy wypadnie orzeł, dostajemy dodatkowo 200zł, a gdy wypadnie reszka nic już nie dostajemy. 3

4 Ktoś daje nam 400zł, ale dodatkowo musimy wybrać między następującymi dwiema nieprzyjemnymi opcjami: Opcja 1. Musimy zwrócić 100zł. Opcja 2. Rzucamy monetą i w zależności od tego, co wypadnie, zwracamy 200zł albo nic; przyjmijmy, gdy wypadnie orzeł, zwracamy 200zł, a gdy wypadnie reszka, nic nie zwracamy. Obie sytuacje są identyczne: Opcja 1. Otrzymać ostatecznie 300 zł na pewno; Opcja 2. W zależności od wyniku rzutu monetą otrzymać ostatecznie albo 400zł, albo 200zł. Wybór otrzymania 300zł na pewno, czy w zależności od wyniku rzutu monetą otrzymać 400zł lub 200zł? Wybierz jedną z opcji, która bardziej Ci odpowiada Perspektywa zysku: gdy dostajemy 200zł i możemy jeszcze dodatkowo coś zyskać Perspektywa straty: gdy dostajemy z góry 400zł i możemy coś stracić. A. Otrzymanie z całkowitą pewnością (tzn. prawdopodobieństwem równym 100%) kwoty równej 2400zł B. Otrzymanie z prawdopodobieństwem 25% kwoty równej zł lub z prawdopodobieństwem 75% nieotrzymanie niczego Wybierz jedną z opcji, która bardziej Ci odpowiada A. Stracenie z całkowitą pewnością (tzn. prawdopodobieństwem równym 100%) kwoty równej 7500zł B. Otrzymanie z prawdopodobieństwem 75% kwoty równej zł lub z prawdopodobieństwem 25% nieotrzymanie niczego Teoria perspektywy w zakresie użyteczności Preferencje finansowe są wrażliwe na kontekst unikamy ryzyka w warunkach zysków i preferujemy ryzyko w warunkach strat Przejawiamy silną awersję do ponoszenia strat Szacujemy nasze wyniki finansowe względem punktu odniesienia, który może zmieniać się p pewnym czasie, co powoduje, że zyski i straty sa względne 4

5 Teoria perspektywy w zakresie użyteczności Wielkość zysków i strat oraz ich użyteczności Teoria perspektywy w zakresie prawdopodobieństw Teoria perspektywy w zakresie prawdopodobieństw A: 1:1000 szansa na wygranie $5000 B: pewna wygrana w wysokości $5 A: 1:1000 szansa na stratę $5000 B: pewna strata $5 Teoria perspektywy w zakresie prawdopodobieństw Teoria perspektywy funkcja użyteczności Średnie i wysokie wartości prawdopodobieństwa Bardzo niskie wartości prawdopodobieństwa ZYSK Awersja do ryzyka Skłonność do ryzyka STRATA Skłonność do ryzyka Awersja do ryzyka 5

6 I. Podsumowanie Przecena małych prawdopodobieństw Zaniżanie średnich i wysokich prawdopodobieństw Te same co do wartości II. Strata boli bardziej niż cieszy zysk. Dwukrotny zysk cieszy bardziej niż jednokrotny Jednokrotna strata boli mniej niż dwukrotna Właściwości teorii perspektywy: wybór zależy od przyjętej perspektywy, ludzie wykazują awersję do ponoszenia straty, zyski lub straty są szacowane w zależności od przyjętego punktu odniesienia. Zastosowania teorii perspektywy: Losses loom larger than gains Strata boli bardziej niż zysk cieszy codzienne decyzje decyzje menadżerskie (unikanie strat, preferowanie szybkiego zysku) negocjacje Księgowanie umysłowe Księgowanie umysłowe Zbiór reguł poznawczych wspomagających organizowanie, ocenę, kontrolę podejmowanych przez człowieka działań finansowych. Ludzie nie traktują pieniędzy jako nieoznaczonych, gdy chodzi o ich źródła pochodzenia, i sposób ich wydawania Księgowanie umysłowe polega na tym, że ludzie segregują różne rodzaje inwestycji i każdą z nich rozważają w funkcji potencjalnych zysków i strat Z księgowania umysłowego wynika niespójność preferencji i zachowania w kontekście uprzednich zysków i strat 6

7 Zasady księgowania umysłowego Rozdzielania zysków Łączenia strat Łączenia mniejszej straty z większym zyskiem Rozdzielenia mniejszego zysku od większej straty ZASADA ROZDZIELANIA ZYSKÓWprzykład Kto jest bardziej zadowolony? Pan A: Otrzymał bilety uprawniające do udziału w dwóch grach. W pierwszej wygrał 50zł, w drugiej 25zł Pan B: Otrzymał bilet uprawniający do udziału w jednej grze, i wygrał 75zł Zasada rozdzielania zysków-przykład Rozdzielanie zysków Czy wolałbyś znaleźć się w sytuacji pana A, czy pana B? Pan A kupuje kanapę, która wcześniej kosztowała 1400 zł, a obecnie jej cena spadła do 1250 zł. Natomiast pan B kupuje fotel w cenie 300zł i kanapę która kosztowała 1100 zł. Obecnie cena jego fotela spadła do 200 zł, a kanapy do 1050 zł Rozdzielanie zysków Dodawanie prezentu do kupionego produktu Udzielenie dwóch rodzajów zniżek przy ubezpieczenia Zasada rozdzielania zysków Kupujący odczuwa większą satysfakcję z osiągnięcia kilku mniejszych zysków niż z jednego większego zysku, będącego ich sumą. 7

8 Zasada łączenia strat - przykład Kto jest bardziej niezadowolony? Zasada łączenia strat - przykład Czy wolałbyś znaleźć się w sytuacji pana A, czy pana B? Pan A: Otrzymał pismo od Urzędu Skarbowego, że ma dopłacić 100zł do podatku, i tego samego dnia zawiadomienie z banku, że musi dopłacić 50zł ze względu na błąd w spłacie kredytu Pan B: Otrzymał pismo od Urzędu Skarbowego, że ma dopłacić 150zł do podatku Pan A kupuje kanapę, która wcześniej kosztowała 1250 zł, a obecnie jej cena wzrosła do 1400 zł. Natomiast pan B kupuje fotel w cenie 200zł i kanapę która kosztowała 1050 zł. Obecnie cena jego fotela wzrosła do 300zł, a cena kanapy do zł. Zasada łączenia strat Łączenie strat Kupujący odczuwa mniejszą dyssatysfakcję z poniesienia jednej, zsumowanej większej straty niż z kilku mniejszych strat Łączenie strat Oferowanie przez sprzedawców samochodów różnych dodatków Zakupy z karą kredytową (wypukłą) Zasada łączenia mniejszej straty z większym zyskiem - przykład Kto jest bardziej zadowolony? Pan A: Po raz pierwszy zagrał na loterii i wygrał 100zł. Tego samego dnia zgubił bilet miesięczny warty 80zł. Pan B: Po pierwszy zagrał na loterii i wygrał 20zł. 8

9 Zasada łączenia mniejszej straty z większym zyskiem - przykład Czy wolałbyś znaleźć się w sytuacji pana A, czy pana B? Pan A kupuje kanapę, która wcześniej kosztowała 1300 zł, a obecnie jej cena spadła do 1250 zł. Natomiast pan B kupuje fotel w cenie 300 zł i kanapę która kosztowała 1000 zł. Zasada łączenia mniejszej straty z większym zyskiem Kupujący odczuwa większa satysfakcję z osiągnięcia jednego, zsumowanego zysku powstałego w wyniku połączenia większego zysku i mniejszej straty niż z pojedynczego większego zysku i pojedynczej mniejszej straty. Obecnie cena jego fotela spadła do 200 zł, a cena kanapy wzrosła do 1050zł. Łączenie mniejszej straty z większym zyskiem Łączenie mniejszej straty z większym zyskiem Cena jako procent od zaoszczędzonych kosztów Prowizja od różnicy między zyskiem a zmianą WIG u Zasada rozdzielenia mniejszego zysku od większej straty - przykład Kto jest bardziej zadowolony? Pan A: Wjechał na słupek na parkingu, naprawa samochodu będzie kosztować 200zł. Po wyjściu z garażu znalazł na chodniku 20zł Pan B: Wjechał na słupek na parkingu, naprawa samochodu będzie kosztować 180zł Zasada rozdzielenia mniejszego zysku od większej straty - przykład Czy wolałbyś znaleźć się w sytuacji pana A, czy pana B? Pan A kupuje kanapę, która wcześniej kosztowała 1250 zł, a obecnie jej cena wzrosła do 1300 zł. Natomiast pan B kupuje fotel w cenie 200 zł i kanapę która kosztowała 1050 zł. Obecnie cena jego fotela wzrosła do 300 zł, a cena kanapy spadła do 1000 zł. 9

10 Zasada rozdzielenia mniejszego zysku od większej straty Rozdzielenie mniejszego zysku od większej straty Kupujący odczuwa mniejszą dyssatysfakcję z poniesienia większej straty i osiągnięcia mniejszego zysku niż z jednej zsumowanej straty, będącej różnicą między większą stratą i mniejszym zyskiem Rozdzielenie mniejszego zysku od większej straty Udzielanie rabatów przy sprzedaży Oferta obiadowa Przyczyny księgowania umysłowego Przyczyny poznawcze rozpatrywanie zysków i strat w kontekście odpowiednich funkcji użyteczności, określonych względem jakiegoś punktu odniesienia ZESTAW I (zupa, drugie danie, deser) Cena: 20 złotych ZESTAW II Zupa 5 złotych Drugie danie 15 złotych Deser gratis Przyczyny emocjonalne Samokontrola Unikanie poczucia żalu Iluzja percepcji pieniądza Kino Wydatki A Idziesz do kina. Masz kupiony bilet za 20 złotych. W kinie okazuje się, że zgubiłeś ten bilet, ale w kieszeni masz drugie 20 złotych. Czy kupisz nowy bilet? 20 zł = 20zł B Idziesz do kina. W kieszeni masz 40 złotych. Jeszcze nie kupiłeś biletu. W kinie okazuje się, że po drodze zgubiłeś jedne 20 złotych Czy w tej sytuacji kupisz bilet? 1. Wydałeś w tym miesiącu 50 złotych na bilety na imprezy sportowe. Czy kupiłbyś w tym tygodniu bilet do kina za 20zł? 2. Otrzymałeś w tym miesiącu bilety na imprezy sportowe za 50 złotych. Czy kupiłbyś w tym tygodniu bilet do kina za 20zł? 3. Wydałeś w tym miesiącu 50 złotych na mandat za przejście na czerwonym świetle. Czy kupiłbyś w tym tygodniu bilet do kina za 20zł? 10

11 Samochód Wczasy Masz zamiar kupić samochód Posiadasz akcje które umożliwią Ci uzyskanie dużej dywidendy. 1. Czy sprzedajesz część akcji teraz? 2. Czy czekasz kilka miesięcy na wypłatę dywidendy? Wasi znajomi pojechali na wczasy na Karaiby. Waszym zdaniem komu będzie łatwiej wydawać pieniądze. 1. Czy tym znajomym, którzy oszczędzali przez rok? 2. Czy tym, którzy dostali je od bogatego wujka z Ameryki? Podsumowując Ludzie kategoryzują wydatki nie tylko ze względu na cel. Ludzie kategoryzują wydatki wg źródła pochodzenia Różne źródło różne podejście Różnie oceniają te same wartości ekonomiczne 11

Rola perspektywy w podejmowaniu decyzji. Ratowanie czy zamykanie zakładu pracy? Teoria perspektywy. Który plan wybieracie..???

Rola perspektywy w podejmowaniu decyzji. Ratowanie czy zamykanie zakładu pracy? Teoria perspektywy. Który plan wybieracie..??? Rola perspektywy w podejmowaniu decyzji Psychologia wykład 8 Mechanizmy podejmowania decyzji Dr Beata Bajcar Zakład Psychologii I Ergonomii Teoria perspektywy jest teorią psychologiczną autorstwa Daniela

Bardziej szczegółowo

Psychologiczne aspekty zarządzania finansami

Psychologiczne aspekty zarządzania finansami Psychologiczne aspekty zarządzania finansami Zakres tematyczny: Podejmowanie decyzji finansowych Racjonalność i nieracjonalność decyzji Ryzyko w psychologii finansowej Piramida zachowań finansowych Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Pułapki podejmowania decyzji inwestycyjnych

Pułapki podejmowania decyzji inwestycyjnych Pułapki podejmowania decyzji inwestycyjnych Decyzje inwestycyjne na Giełdzie Akademia Młodego Ekonomisty program edukacji ekonomicznej gimnazjalistów 17 lutego 2009 r. Żeby zarobić? Żeby nie stracić? Po

Bardziej szczegółowo

Kształtowanie cen psychologicznych

Kształtowanie cen psychologicznych Kształtowanie cen psychologicznych Buła Paulina Radzka Monika Woźniak Arkadiusz Zarządzanie rok 3, semestr 6 Cena wartość przedmiotu (produktu lub usługi) transakcji rynkowej zgodna z oczekiwaniami kupującego

Bardziej szczegółowo

Podstawy teorii finansów

Podstawy teorii finansów Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Życie gospodarcze Psychologia inwestora Grzegorz Kowerda Uniwersytet w Białymstoku 7 listopada 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL Podstawy

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Strategie inwestycyjne na rynku kapitałowym Inwestowanie na rynku Bartek Majewski Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 11 października 2011 r. JAK POMNAŻAĆ BOGACTWO? Oszczędzanie

Bardziej szczegółowo

Ekonomia. Wykład dla studentów WPiA. Wykład 3: (Nie)racjonalność wyborów

Ekonomia. Wykład dla studentów WPiA. Wykład 3: (Nie)racjonalność wyborów Ekonomia Wykład dla studentów WPiA Wykład 3: (Nie)racjonalność wyborów Gospodarka z lotu ptaka. Dobra i usługi finalne Wydatki na dobra i usługi (konsumpcja, C) Gospodarstwa domowe: dysponują czynnikami

Bardziej szczegółowo

Tyszka, T. (2001). Księgowanie mentalne. Wiedza i Życie. Księgowanie mentalne

Tyszka, T. (2001). Księgowanie mentalne. Wiedza i Życie. Księgowanie mentalne Tyszka, T. (2001). Księgowanie mentalne. Wiedza i Życie Księgowanie mentalne Czym jest księgowanie mentalne Księgowanie mentalne jest podobne do zwykłego księgowania finansowego, które prowadzone jest

Bardziej szczegółowo

ASYMETRIA PÓŁKULOWA A RACJONALNOŚD DECYZJI

ASYMETRIA PÓŁKULOWA A RACJONALNOŚD DECYZJI ASYMETRIA PÓŁKULOWA A RACJONALNOŚD DECYZJI Agata Sobków, SWPS Wrocław, agata.sobkow@gmail.com Jakub Traczyk, SWPS Wrocław, jtraczyk@gmail.com KTÓRĄ OPCJĘ WYBIERASZ? A: Dostajesz pewne 50 zł. B: Możesz

Bardziej szczegółowo

I. Rynek kapitałowy II. Strategie inwestycyjne III. Studium przypadku

I. Rynek kapitałowy II. Strategie inwestycyjne III. Studium przypadku Akademia Młodego Ekonomisty Strategie na rynku kapitałowym Inwestowanie na rynku dr Piotr Stobiecki Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 21 listopada 2013 r. Plan wykładu 2 1 Rynek finansowy Rynek kapitałowy

Bardziej szczegółowo

Czarodziejski młynek do pomnażania pieniędzy Akcje na giełdzie

Czarodziejski młynek do pomnażania pieniędzy Akcje na giełdzie Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Czarodziejski młynek do pomnażania pieniędzy Akcje na giełdzie dr Jarosław Kilon Uniwersytet w Białymstoku 22 listopada 2012 r. RYNEK KAPITAŁOWY Rynek walutowy Rynek finansowy

Bardziej szczegółowo

c) Zaszły oba zdarzenia A i B; d) Zaszło zdarzenie A i nie zaszło zdarzenie B;

c) Zaszły oba zdarzenia A i B; d) Zaszło zdarzenie A i nie zaszło zdarzenie B; Rachunek prawdopodobieństwa rozwiązywanie zadań 1. Rzucamy dwa razy symetryczną sześcienną kostką do gry. Zapisujemy liczbę oczek, jakie wypadły w obu rzutach. Wypisz zdarzenia elementarne tego doświadczenia.

Bardziej szczegółowo

czyli Piotr Baran Koło Naukowe Cash Flow

czyli Piotr Baran Koło Naukowe Cash Flow Bądź tu mądry człowieku!!! czyli Jak inwestować w czasie kryzysu finansowego??? Piotr Baran Koło Naukowe Cash Flow Możliwości inwestowania Konserwatywne : o Lokaty o Obligacje o Fundusze inwestycyjne o

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy ŻYCIE GOSPODARCZE Psychologia inwestora Agnieszka Finneran Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu 8 czerwca 2015 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL Praktyczna typologia oparta

Bardziej szczegółowo

= A. A - liczba elementów zbioru A. Lucjan Kowalski

= A. A - liczba elementów zbioru A. Lucjan Kowalski Lucjan Kowalski ZADANIA, PROBLEMY I PARADOKSY W PROBABILISTYCE Przypomnienie. Ω - zbiór zdarzeń elementarnych. A zdarzenie (podzbiór Ω). A - liczba elementów zbioru A Jeśli zdarzeń elementarnych jest skończenie

Bardziej szczegółowo

Finanse dla sprytnych

Finanse dla sprytnych Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Uniwersytet w Białymstoku 28 kwietnia 2011 r. Finanse dla sprytnych Dlaczego inteligencja finansowa popłaca? dr Adam Wyszkowski EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Czym jest kontrakt terminowy?

Czym jest kontrakt terminowy? Kontrakty terminowe Czym jest kontrakt terminowy? Kontrakt to umowa między 2 stronami Nabywca/sprzedawca zobowiązuje się do kupna/sprzedaży w określonym momencie w przyszłości danego instrumentu bazowego

Bardziej szczegółowo

Wykład Zarządzanie projektami Zajęcia 7 Zarządzanie ryzykiem. dr Stanisław Gasik s.gasik@vistula.edu.pl

Wykład Zarządzanie projektami Zajęcia 7 Zarządzanie ryzykiem. dr Stanisław Gasik s.gasik@vistula.edu.pl 04--7 Wykład Zarządzanie projektami Zajęcia 7 Zarządzanie ryzykiem dr Stanisław Gasik s.gasik@vistula.edu.pl www.sybena.pl/uv/04-wyklad-eko-zp-9-pl/wyklad7.pdf Budowa autostrady Możliwe sytuacje Projekt

Bardziej szczegółowo

9 Funkcje Użyteczności

9 Funkcje Użyteczności 9 Funkcje Użyteczności Niech u(x) oznacza użyteczność wynikającą z posiadania x jednostek pewnego dobra. Z założenia, 0 jest punktem referencyjnym, czyli u(0) = 0. Należy to zinterpretować jako użyteczność

Bardziej szczegółowo

Futures na WIG20 z mnożnikiem

Futures na WIG20 z mnożnikiem Futures na WIG20 z mnożnikiem 20 www.sig.edu.pl 1 Pozycja długa - long Inwestor dokonał ZAKUPU kontraktu FW20U1320 na indeks WIG20 w chwili, gdy kurs tego kontraktu wynosił 2.479 punktów. Otworzył pozycję

Bardziej szczegółowo

Inwestowanie Pieniędzy. Wykonały: Katarzyna Marczak Ewelina Marciszewska Natalia Puchala

Inwestowanie Pieniędzy. Wykonały: Katarzyna Marczak Ewelina Marciszewska Natalia Puchala Inwestowanie Pieniędzy Wykonały: Katarzyna Marczak Ewelina Marciszewska Natalia Puchala Inwestowanie to lokowanie środków w różnego rodzaju inwestycje. Ma ono na celu nie tylko osiągnięcie zysku, ale również

Bardziej szczegółowo

EMERYTURY KAPITAŁOWE WYPŁATY Z II FILARA

EMERYTURY KAPITAŁOWE WYPŁATY Z II FILARA EMERYTURY KAPITAŁOWE WYPŁATY Z II FILARA Emerytury indywidualne, renta rodzinna dla wdów i wdowców, waloryzacja według zysków takie emerytury kapitałowe proponuje rząd. Dlaczego? Dlatego, że taki system

Bardziej szczegółowo

Postawy wobec ryzyka

Postawy wobec ryzyka Postawy wobec ryzyka Wskaźnik Sharpe a przykład zintegrowanej miary rentowności i ryzyka Konstrukcja wskaźnika odwołuje się do klasycznej teorii portfelowej Markowitza, której elementem jest mapa ryzyko

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Psychologia finansowa dr Agata Trzcińska Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 18 listopada 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL Kto pokaże

Bardziej szczegółowo

L.Kowalski zadania z rachunku prawdopodobieństwa-zestaw 1 ZADANIA - ZESTAW 1. (odp. a) B A C, b) A, c) A B, d) Ω)

L.Kowalski zadania z rachunku prawdopodobieństwa-zestaw 1 ZADANIA - ZESTAW 1. (odp. a) B A C, b) A, c) A B, d) Ω) ZADANIA - ZESTAW 1 Zadanie 1.1 Rzucamy trzy razy monetą. A i - zdarzenie polegające na tym, że otrzymamy orła w i - tym rzucie. Określić zbiór zdarzeń elementarnych. Wypisać zdarzenia elementarne sprzyjające

Bardziej szczegółowo

I Konkurs Matematyka i Ekonomia dla uczniów klas V-VI szkół podstawowych Etap I 28 lutego 2013 r.

I Konkurs Matematyka i Ekonomia dla uczniów klas V-VI szkół podstawowych Etap I 28 lutego 2013 r. I Konkurs Matematyka i Ekonomia dla uczniów klas V-VI szkół podstawowych Etap I 28 lutego 2013 r... Imię i nazwisko, klasa Test składa się z 30 zadań wielokrotnego wyboru (w każdym zadaniu dokładnie jedna

Bardziej szczegółowo

Finanse behawioralne; badanie skłonności poznawczych inwestorów

Finanse behawioralne; badanie skłonności poznawczych inwestorów Finanse behawioralne; badanie skłonności poznawczych inwestorów Łukasz Małek promotor dr inż. R. Weron Instytut Matematyki i Informatyki Politechnika Wrocławska Wrocław, 13.07.2007 Spis treści 1 Cel pracy

Bardziej szczegółowo

2013-05-24. Co to jest ryzyko? Psychologia decyzji i ryzyka. Skąd się bierze ryzyko? Ryzyko w ujęciu ilościowym. Ryzyko jako zmienna fenomenologiczna

2013-05-24. Co to jest ryzyko? Psychologia decyzji i ryzyka. Skąd się bierze ryzyko? Ryzyko w ujęciu ilościowym. Ryzyko jako zmienna fenomenologiczna Co to jest ryzyko? Psychologia decyzji i ryzyka wykład 9 DR BEATA BAJCAR ZAKŁAD PSYCHOLOGII I ERGONOMII Działanie, które może przynieść niepowodzenie, stratę; Przedsięwzięcie, którego wynik jest niepewny,

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe w teorii i praktyce. Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego

Kontrakty terminowe w teorii i praktyce. Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego Kontrakty terminowe w teorii i praktyce Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego Czym jest kontrakt terminowy? Kontrakt to umowa między 2 stronami Nabywca/sprzedawca zobowiązuje się do kupna/sprzedaży

Bardziej szczegółowo

Forward kontrakt terminowy o charakterze rzeczywistym (z dostawą instrumentu bazowego).

Forward kontrakt terminowy o charakterze rzeczywistym (z dostawą instrumentu bazowego). Kontrakt terminowy (z ang. futures contract) to umowa pomiędzy dwiema stronami, z których jedna zobowiązuje się do kupna, a druga do sprzedaży, w określonym terminie w przyszłości (w tzw. dniu wygaśnięcia)

Bardziej szczegółowo

Rozdział II 1. podręcznika Wolna przedsiębiorczość - Dział Drugi: Przedsiębiorczość w teorii - Ryzyko i ubezpieczenie

Rozdział II 1. podręcznika Wolna przedsiębiorczość - Dział Drugi: Przedsiębiorczość w teorii - Ryzyko i ubezpieczenie Rozdział II 1. podręcznika Wolna przedsiębiorczość - Dział Drugi: Przedsiębiorczość w teorii - Ryzyko i ubezpieczenie Autor: Mateusz Machaj Poniżej przedstawiamy wersję roboczą rozdziału pierwszego działu

Bardziej szczegółowo

KIESZONKOWE I CO DALEJ?

KIESZONKOWE I CO DALEJ? Dopłata z góry Po ustaleniu celu przez dziecko sprawdzasz, swój budżet na kieszonkowe i inne wydatki na dziecko i zastanawiasz się, ile pieniędzy możesz mu dać. Tak, by ono uzbierało resztę. Jeśli zebranie

Bardziej szczegółowo

RACHUNEK PRAWDOPODOBIEŃSTWA ZADANIA Z ROZWIĄZANIAMI. Uwaga! Dla określenia liczebności zbioru (mocy zbioru) użyto zamiennie symboli: Ω lub

RACHUNEK PRAWDOPODOBIEŃSTWA ZADANIA Z ROZWIĄZANIAMI. Uwaga! Dla określenia liczebności zbioru (mocy zbioru) użyto zamiennie symboli: Ω lub RACHUNEK PRAWDOPODOBIEŃSTWA ZADANIA Z ROZWIĄZANIAMI Uwaga! Dla określenia liczebności zbioru (mocy zbioru) użyto zamiennie symboli: Ω lub 1. W grupie jest 15 kobiet i 18 mężczyzn. Losujemy jedną osobę

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem

Zarządzanie ryzykiem Akademia Młodego Ekonomisty Zarządzanie ryzykiem Ryzyko w procesie zarządzania prof. Piotr Banaszyk Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 1 marca 2012 r. Zarządzanie ryzykiem Piotr Banaszyk Katedra Zarządzania

Bardziej szczegółowo

Kryzys i Zarządzanie ryzykiem

Kryzys i Zarządzanie ryzykiem Kryzys i Zarządzanie ryzykiem Piotr Banaszyk Katedra Logistyki Międzynarodowej Globalny kryzys ekonomiczny opinie Banku Światowego W 2013 r. gospodarka eurolandu pozostanie w recesji, kurcząc się o 0,1

Bardziej szczegółowo

Systemy Wspomagania Decyzji

Systemy Wspomagania Decyzji Teoria decyzji Szkoła Główna Służby Pożarniczej Zakład Informatyki i Łączności February 5, 2016 1 Definicje 2 Normatywna teoria decyzji 3 Opisowa teoria decyzji 4 Naturalistyczny model podejmowania decyzji

Bardziej szczegółowo

Inwestor musi wybrać następujące parametry: instrument bazowy, rodzaj opcji (kupna lub sprzedaży, kurs wykonania i termin wygaśnięcia.

Inwestor musi wybrać następujące parametry: instrument bazowy, rodzaj opcji (kupna lub sprzedaży, kurs wykonania i termin wygaśnięcia. Opcje na GPW (II) Wbrew ogólnej opinii, inwestowanie w opcje nie musi być trudne. Na rynku tym można tworzyć strategie dla doświadczonych inwestorów, ale również dla początkujących. Najprostszym sposobem

Bardziej szczegółowo

Koszty manipulacyjne funduszy inwestycyjnych

Koszty manipulacyjne funduszy inwestycyjnych 2010 Koszty manipulacyjne funduszy inwestycyjnych Szymon Wieloch Niniejszy dokument opisuje zjawiska mikroekonomiczne, które występują na polskim rynku funduszy inwestycyjnych. W szczególności rozpatrywane

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Czarodziejski młynek do pomnażania pieniędzy: Akcje na giełdzie

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Czarodziejski młynek do pomnażania pieniędzy: Akcje na giełdzie Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Uniwersytet Szczeciński 27 październik 2016 r. Czarodziejski młynek do pomnażania pieniędzy: Akcje na giełdzie dr Dominika Kordela Pieniądz (środki finansowe) Skąd pozyskać

Bardziej szczegółowo

KIESZONKOWE I CO DALEJ?

KIESZONKOWE I CO DALEJ? Aby Twoje dziecko mogło nauczyć się pewnych zasad i nawyków finansowych, to musi mieć na czym się uczyć. Czyli dostawać regularne i stałe kieszonkowe. Wtedy konieczna jest odpowiedź na 2 pytania: Ile dawać?

Bardziej szczegółowo

Program MDM - co to jest i które banki udzielają takiego kredytu mieszkaniowego

Program MDM - co to jest i które banki udzielają takiego kredytu mieszkaniowego W programie MDM trzeba mieć mniej niż 35 lat, jak również i kupić mieszkanie od dewelopera, którego cena nie jest wyższa, niż limit wyliczony przez wojewodę. Co więcej, osoby starające się o dostanie do

Bardziej szczegółowo

Temat: Statystyka i prawdopodobieństwo w naszym życiu.

Temat: Statystyka i prawdopodobieństwo w naszym życiu. Dla nauczyciela Spotkanie 9 Temat: Statystyka i prawdopodobieństwo w naszym życiu. Na zajęcia potrzebne będą pomoce tzn. kostki do gry, talia kart, monety lub inne. Przy omawianiu doświadczeń losowych

Bardziej szczegółowo

PRODUKTY STRUKTURYZOWANE

PRODUKTY STRUKTURYZOWANE PRODUKTY STRUKTURYZOWANE WYŁĄCZENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI Niniejsza propozycja nie stanowi oferty w rozumieniu art. 66 Kodeksu cywilnego. Ma ona charakter wyłącznie informacyjny. Działając pod marką New World

Bardziej szczegółowo

Matematyka Ekonomiczna

Matematyka Ekonomiczna Matematyka Ekonomiczna Dr. hab. David Ramsey e-mail: david.ramsey@pwr.edu.pl strona domowa: www.ioz.pwr.edu.pl/pracownicy/ramsey Pokój 5.16, B-4 Godziny konsultacji: Wtorek 11-13, Czwartek 11-13 28 września

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe na WIG20 - optymalne wykorzystanie dużego mnożnika PAWEŁ SZCZEPANIK SZKOLENIA Z INWESTYCJI GIEŁDOWYCH

Kontrakty terminowe na WIG20 - optymalne wykorzystanie dużego mnożnika PAWEŁ SZCZEPANIK SZKOLENIA Z INWESTYCJI GIEŁDOWYCH Kontrakty terminowe na WIG20 - optymalne wykorzystanie dużego mnożnika PAWEŁ SZCZEPANIK SZKOLENIA Z INWESTYCJI GIEŁDOWYCH Charakterystyka kontraktu Co wchodzi w skład charakterystyki każdego kontraktu?

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Temat spotkania: Matematyka finansowa dla liderów Temat wykładu: Matematyka finansowa wokół nas Prowadzący: Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 14 października 2014 r. Matematyka finansowa dla liderów Po

Bardziej szczegółowo

Temat 18: Statystyka i prawdopodobieństwo w naszym życiu.

Temat 18: Statystyka i prawdopodobieństwo w naszym życiu. Temat 8: Statystyka i prawdopodobieństwo w naszym życiu. Jakie są miary statystyczne? Średnia arytmetyczna. Średnia arytmetyczna dwóch liczb a i b to połowa ich sumy Średnia arytmetyczna trzech liczb a,

Bardziej szczegółowo

Inne kryteria tworzenia portfela. Inne kryteria tworzenia portfela. Poziom bezpieczeństwa. Analiza i Zarządzanie Portfelem cz. 3. Dr Katarzyna Kuziak

Inne kryteria tworzenia portfela. Inne kryteria tworzenia portfela. Poziom bezpieczeństwa. Analiza i Zarządzanie Portfelem cz. 3. Dr Katarzyna Kuziak Inne kryteria tworzenia portfela Analiza i Zarządzanie Portfelem cz. 3 Dr Katarzyna Kuziak. Minimalizacja ryzyka przy zadanym dochodzie Portfel efektywny w rozumieniu Markowitza odchylenie standardowe

Bardziej szczegółowo

Materiały wykładowe (fragmenty)

Materiały wykładowe (fragmenty) Materiały wykładowe (fragmenty) 1 Robert Susmaga Instytut Informatyki ul. Piotrowo 2 Poznań kontakt mail owy Robert.Susmaga@CS.PUT.Poznan.PL kontakt osobisty Centrum Wykładowe, blok informatyki, pok. 7

Bardziej szczegółowo

mgr Katarzyna Niewińska; Wydział Zarządzania UW Ćwiczenia 2

mgr Katarzyna Niewińska; Wydział Zarządzania UW Ćwiczenia 2 Ćwiczenia 2 Wartość pieniądza w czasie Zmienna wartość pieniądza w czasie jest pojęciem, które pozwala porównać wartość różnych sum pieniężnych otrzymanych w różnych okresach czasu. Czy 1000 PLN otrzymane

Bardziej szczegółowo

Plan Marketingowy. Twoja droga do sukcesu. Wolę zarabiać 1% dzięki pracy 100 osób, niż 100% dzięki pracy własnej

Plan Marketingowy. Twoja droga do sukcesu. Wolę zarabiać 1% dzięki pracy 100 osób, niż 100% dzięki pracy własnej Plan Marketingowy Twoja droga do sukcesu Wolę zarabiać 1% dzięki pracy 100 osób, niż 100% dzięki pracy własnej 3 sposoby zarabiania z Kupujesz dla siebie, używasz produktów Betterware: oszczędzasz na Marży

Bardziej szczegółowo

istota transakcji opcyjnych, rodzaje opcji, czynniki wpływające na wartość opcji (premii). Mała powtórka: instrumenty liniowe

istota transakcji opcyjnych, rodzaje opcji, czynniki wpływające na wartość opcji (premii). Mała powtórka: instrumenty liniowe Opcje istota transakcji opcyjnych, rodzaje opcji, czynniki wpływające na wartość opcji (premii). Mała powtórka: instrumenty liniowe Punkt odniesienia dla rozliczania transakcji terminowej forward: ustalony

Bardziej szczegółowo

Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie oferuje inwestorom nową możliwość zawierania transakcji.

Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie oferuje inwestorom nową możliwość zawierania transakcji. Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie oferuje inwestorom nową możliwość zawierania transakcji. Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie oferuje inwestorom nową możliwość zawierania transakcji. Od

Bardziej szczegółowo

Prawdopodobieństwo

Prawdopodobieństwo Prawdopodobieństwo http://www.matemaks.pl/ Wstęp do rachunku prawdopodobieństwa http://www.matemaks.pl/wstep-do-rachunku-prawdopodobienstwa.html Rachunek prawdopodobieństwa pomaga obliczyć szansę zaistnienia

Bardziej szczegółowo

dr Sylwester Białowąs Katedra Badań Marketingowych, Akademia Ekonomiczna w Poznaniu

dr Sylwester Białowąs Katedra Badań Marketingowych, Akademia Ekonomiczna w Poznaniu dr Sylwester Białowąs Katedra Badań Marketingowych, Akademia Ekonomiczna w Poznaniu Kolejno!" pyta# w kwestionariuszu wywiadu osobistego a zniekszta$cenia pomiaru wywo$ane heurystyk% zakotwiczenia Wst&p

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Młynek do pomnażania pieniędzy: Akcje na giełdzie

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Młynek do pomnażania pieniędzy: Akcje na giełdzie Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Uniwersytet Szczeciński 20 maja 2015 r. Młynek do pomnażania pieniędzy: Akcje na giełdzie dr Dominika Kordela Plan spotkania Giełda papierów wartościowych Akcje Notowania

Bardziej szczegółowo

Platforma Inwestycyjna CARFORFRIEND.DE Jak to działa? tel.

Platforma Inwestycyjna CARFORFRIEND.DE Jak to działa?     tel. Platforma Inwestycyjna CARFORFRIEND.DE Jak to działa? www.carforfriend.pl www.carforfriend.de Dlaczego używane samochody? Rynek używanych samochodów szybko wzrasta. Z jednej strony wręcz nieetycznie drogie

Bardziej szczegółowo

Gdzie szukać szans na dalszy rozwój płatności bezgotówkowych. Analiza postaw i doświadczeń Polaków. TNS Polska TNS

Gdzie szukać szans na dalszy rozwój płatności bezgotówkowych. Analiza postaw i doświadczeń Polaków. TNS Polska TNS Gdzie szukać szans na dalszy rozwój płatności bezgotówkowych. Analiza postaw i doświadczeń Polaków TNS Polska Stabilny wzrost uproduktowienia 62% 58% 42% 67% 64% 48% 69% 72% 67% 69% 52% 52% 77% 75% 17%

Bardziej szczegółowo

Psychologia inwestora

Psychologia inwestora Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Psychologia inwestora Katarzyna Sekścińska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 21 kwietnia 2015 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL Podstawowe

Bardziej szczegółowo

EKONOMIA SŁUCHANIE (A2)

EKONOMIA SŁUCHANIE (A2) EKONOMIA SŁUCHANIE (A2) Witam państwa! Dziś w naszej audycji porozmawiamy o tym jak inwestować, żeby nie stracić, jak oszczędzać i jak radzić sobie w trudnych czasach. Do studia zaprosiłam eksperta w dziedzinie

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty Matematyka finansowa dla liderów Albert Tomaszewski Grupy 1-2 Zadanie 1.

Akademia Młodego Ekonomisty Matematyka finansowa dla liderów Albert Tomaszewski Grupy 1-2 Zadanie 1. Grupy 1-2 Zadanie 1. Sprawdźcie ofertę dowolnych 5 banków i wybierzcie najlepszą ofertę oszczędnościową (lokatę lub konto oszczędnościowe). Obliczcie, jaki zwrot przyniesie założenie jednej takiej lokaty

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Czy warto powierzać pieniądze bankom Dr Robert Jagiełło Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 kwietnia 2010 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY 1 WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

2. Konstruowanie budżetu domowego

2. Konstruowanie budżetu domowego 1. Uczeń: 2. Konstruowanie budżetu domowego a. 1. Cele lekcji i. a) Umiejętności analizuje strukturę dochodów i wydatków rodziny, ustala źródła potencjalnych oszczędności w budżecie domowym, ocenia zdolność

Bardziej szczegółowo

Psychologia gracza giełdowego

Psychologia gracza giełdowego Psychologia gracza giełdowego Grzegorz Zalewski DM BOŚ S.A. Hipoteza rynku efektywnego 2 Ceny papierów wartościowych w pełni odzwierciedlają wszystkie dostępne informacje. Hipoteza rynku efektywnego (2)

Bardziej szczegółowo

Zmienna losowa (wygrana w pojedynczej grze): (1, 0.5), ( 1, 0.5)

Zmienna losowa (wygrana w pojedynczej grze): (1, 0.5), ( 1, 0.5) Przykład 0. Gra polega na jednokrotnym rzucie symetryczną monetą, przy czym wygrywamy 1 jeżeli wypadnie orzeł oraz przegrywamy 1 jeżeli wypadnie reszka. Nasz początkowy kapitał wynosi 5. Jakie jest prawdopodobieństwo,

Bardziej szczegółowo

KARTA PRACY Z PROCENTÓW - nowa

KARTA PRACY Z PROCENTÓW - nowa KARTA PRACY Z PROCENTÓW - nowa ZADANIE 1. Zamień procenty na ułamki ( : 100 ) 25%= 50%= % % 62%= 16 % 138%= 11 % 2%= 33 % 2340%= 3 % 0,4%= 66 % 0,35%= % 1,05%= 1%= 2,3%= 4%= 27,4%= 16%= 0,004%= 28%= %

Bardziej szczegółowo

Planowanie finansów osobistych

Planowanie finansów osobistych Planowanie finansów osobistych Osoby, które planują znaczne wydatki w perspektywie najbliższych kilku czy kilkunastu lat, osoby pragnące zabezpieczyć się na przyszłość, a także wszyscy, którzy dysponują

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa w pakiecie Matlab

Matematyka finansowa w pakiecie Matlab Matematyka finansowa w pakiecie Matlab Wykład 5. Wycena opcji modele dyskretne Bartosz Ziemkiewicz Wydział Matematyki i Informatyki UMK Kurs letni dla studentów studiów zamawianych na kierunku Matematyka

Bardziej szczegółowo

3.1 Analiza zysków i strat

3.1 Analiza zysków i strat 3.1 Analiza zysków i strat Zakładamy że firma decyduje czy ma wdrożyć nowy produkt lub projekt. Firma musi rozważyć czy przyszłe zyski (dyskontowane w czasie) z tego projektu są większe niż koszty podniesione.

Bardziej szczegółowo

Porównanie opłacalności kredytu w PLN i kredytu denominowanego w EUR Przykładowa analiza

Porównanie opłacalności kredytu w PLN i kredytu denominowanego w EUR Przykładowa analiza Porównanie opłacalności kredytu w PLN i kredytu denominowanego w EUR Przykładowa analiza Opracowanie: kwiecień 2016r. www.strattek.pl strona 1 Spis 1. Parametry kredytu w PLN 2 2. Parametry kredytu denominowanego

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z DIAGNOZY PRZEPROWADZONEJ WŚRÓD MIESZKAŃCÓW GMINY TUSZÓW NARODOWY

RAPORT Z DIAGNOZY PRZEPROWADZONEJ WŚRÓD MIESZKAŃCÓW GMINY TUSZÓW NARODOWY RAPORT Z DIAGNOZY PRZEPROWADZONEJ WŚRÓD MIESZKAŃCÓW GMINY TUSZÓW NARODOWY Badaniu zostali poddani mieszkańcy gminy Tuszów Narodowy. Wzięło w nim udział 78 osób. 54 osoby z pośród badanych to kobiety, natomiast

Bardziej szczegółowo

Mariusz Próchniak Katedra Ekonomii II Szkoła Główna Handlowa w Warszawie WARTOŚĆ INFORMACJI. Ekonomia menedżerska

Mariusz Próchniak Katedra Ekonomii II Szkoła Główna Handlowa w Warszawie WARTOŚĆ INFORMACJI. Ekonomia menedżerska Mariusz Próchniak Katedra Ekonomii II Szkoła Główna Handlowa w Warszawie WARTOŚĆ INFORMACJI Ekonomia menedżerska 1 2 Przykład Problem poszukiwacza ropy Firma poszukująca ropy musi zdecydować, czy rozpocząć

Bardziej szczegółowo

Rzucamy dwa razy sprawiedliwą, sześcienną kostką do gry. Oblicz prawdopodobieństwo otrzymania:

Rzucamy dwa razy sprawiedliwą, sześcienną kostką do gry. Oblicz prawdopodobieństwo otrzymania: Statystyka Ubezpieczeniowa Część 1. Rachunek prawdopodobieństwa: - prawdopodobieństwo klasyczne - zdarzenia niezależne - prawdopodobieństwo warunkowe - prawdopodobieństwo całkowite - wzór Bayesa Schemat

Bardziej szczegółowo

Uczestnicy funduszy notowali zyski niemal wyłącznie dzięki osłabieniu złotego. Ale tylko

Uczestnicy funduszy notowali zyski niemal wyłącznie dzięki osłabieniu złotego. Ale tylko Uczestnicy funduszy notowali zyski niemal wyłącznie dzięki osłabieniu złotego. Ale tylko niektórzy. Większość w maju straciła. Uczestnicy funduszy zyski notowali niemal wyłącznie dzięki osłabieniu złotego.

Bardziej szczegółowo

Materiały dla finalistów

Materiały dla finalistów Materiały dla finalistów Malachoviacus Informaticus 2016 11 kwietnia 2016 Wprowadzenie Poniższy dokument zawiera opisy zagadnień, które będą niezbędne do rozwiązania zadań w drugim etapie konkursu. Polecamy

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Finanse dla sprytnych dr Piotr Stobiecki Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 25 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Plan wykładu I. Kapitał istota, pochodzenie

Bardziej szczegółowo

Psychologia finansowa fakultet, sb. 18:00-19:30. dr Joanna Chudzian joanna.chudzian.info Zakład Marketingu i Analiz Rynkowych

Psychologia finansowa fakultet, sb. 18:00-19:30. dr Joanna Chudzian joanna.chudzian.info Zakład Marketingu i Analiz Rynkowych Psychologia finansowa fakultet, sb. 18:00-19:30 dr Joanna Chudzian joanna.chudzian.info Zakład Marketingu i Analiz Rynkowych Organizacja zajęć Kontakt: dr Joanna Chudzian pok. A30, bud. VI joanna_chudzian@sggw.pl

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia majątkowe

Ubezpieczenia majątkowe Funkcje użyteczności a składki Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych 2016/2017 Funkcja użyteczności Niech ω wielkość majątku decydenta wyrażona w j.p., u (ω) stopień

Bardziej szczegółowo

Kredytowe instrumenty pochodne

Kredytowe instrumenty pochodne Kredytowe instrumenty pochodne 1 Ryzyko kredytowe Zagrożenie, że płatności związane ze zobowiązaniem nie zostaną uregulowane przez klienta w terminie przewidzianym umową dotyczy zarówno rat kapitałowych,

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem 2. Dorota Kuchta

Zarządzanie ryzykiem 2. Dorota Kuchta Zarządzanie ryzykiem 2 Dorota Kuchta Użyteczność który rozkład jest lepszy? 0,25 0,2 0,15 0,1 Serie1 Serie2 0,05 0-5 -4-3 -2-1 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27

Bardziej szczegółowo

Miejsce zarządzania ryzykiem w zarządzaniu bankiem Wykład trzeci

Miejsce zarządzania ryzykiem w zarządzaniu bankiem Wykład trzeci 1 Miejsce zarządzania ryzykiem w zarządzaniu bankiem Wykład trzeci 2 Triada celów w wersji tradycyjnej Rentowność Bezpieczeństwo/Ryzyko Płynność Bank nie może osiągać równocześnie więcej niż jednego celu

Bardziej szczegółowo

liczb naturalnych czterocyfrowych. Mamy do dyspozycji następujące cyfry: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9. g) Ile jest liczb czterocyfrowych parzystych?

liczb naturalnych czterocyfrowych. Mamy do dyspozycji następujące cyfry: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9. g) Ile jest liczb czterocyfrowych parzystych? KOMBINATORYKA ZADANIA Z ROZWIĄZANIAMI 1. Udziel odpowiedzi na poniższe pytania: a) Ile jest możliwych wyników w rzucie jedną kostką? W rzucie jedną kostką możemy otrzymać jeden spośród następujących wyników:

Bardziej szczegółowo

OPCJE. Slide 1. This presentation or any of its parts cannot be used without prior written permission of Dom Inwestycyjny BRE Banku S..A.

OPCJE. Slide 1. This presentation or any of its parts cannot be used without prior written permission of Dom Inwestycyjny BRE Banku S..A. OPCJE Slide 1 Informacje ogólne definicje opcji: kupna (call)/sprzedaŝy (put) terminologia typy opcji krzywe zysk/strata Slide 2 Czym jest opcja KUPNA (CALL)? Opcja KUPNA (CALL) jest PRAWEM - nie zobowiązaniem

Bardziej szczegółowo

Refinansowanie już od jakiegoś czasu mam kredyt, czy mogę obniżyć jego koszt?

Refinansowanie już od jakiegoś czasu mam kredyt, czy mogę obniżyć jego koszt? Refinansowanie już od jakiegoś czasu mam kredyt, czy mogę obniżyć jego koszt? Poniższy tekst jest przeniesiony z książki TAJNA BROŃ KREDYTOBIORCY praktycznego poradnika dla wszystkich kredytobiorców. Założenie

Bardziej szczegółowo

Rachunek prawdopodobieństwa (Elektronika, studia niestacjonarne) Wykład 1

Rachunek prawdopodobieństwa (Elektronika, studia niestacjonarne) Wykład 1 Rachunek prawdopodobieństwa (Elektronika, studia niestacjonarne) Wykład 1 Przygotowując wykład korzystam głównie z książki Jakubowski, Sztencel Wstęp do teorii prawdopodobieństwa. Jakubowski, Sztencel:

Bardziej szczegółowo

Czy się zdarzy, to co się nam zamarzy? Wahid Ben Khalfa Przemysław Prucnal

Czy się zdarzy, to co się nam zamarzy? Wahid Ben Khalfa Przemysław Prucnal Czy się zdarzy, to co się nam zamarzy? Wahid Ben Khalfa Przemysław Prucnal Klasa VI B Ogólnokształcąca Szkoła Muzyczna I stopnia im. I. J. Paderewskiego, Kraków opieka merytoryczna: mgr Joanna Zagórska

Bardziej szczegółowo

Rozmowa ze sklepem przez telefon

Rozmowa ze sklepem przez telefon Rozmowa ze sklepem przez telefon - Proszę Pana, chciałam Panu zaproponować opłacalny interes. - Tak, słucham, o co chodzi? - Dzwonię w imieniu portalu internetowego AmigoBONUS. Pan ma sklep, prawda? Chciałam

Bardziej szczegółowo

Kapitalny senior emerytura nie musi być tylko z ZUS

Kapitalny senior emerytura nie musi być tylko z ZUS Kapitalny senior emerytura nie musi być tylko z ZUS Podstawowe zasady inwestowania na giełdzie Remigiusz Lipiec Kraków, 13 października 2014r. 1 Podstawowe zasady inwestowania Określ cel inwestowania,

Bardziej szczegółowo

Czym jest użyteczność?

Czym jest użyteczność? Czym jest użyteczność? W teorii gier: Ilość korzyści (czy też dobrobytu ), którą gracz osiąga dla danego wyniku gry. W ekonomii: Zdolność dobra do zaspokajania potrzeb. Określa subiektywną przyjemność,

Bardziej szczegółowo

Opcje. istota transakcji opcyjnych, rodzaje opcji, czynniki wpływające na wartość opcji (premii).

Opcje. istota transakcji opcyjnych, rodzaje opcji, czynniki wpływające na wartość opcji (premii). Opcje istota transakcji opcyjnych, rodzaje opcji, czynniki wpływające na wartość opcji (premii). 1 Mała powtórka: instrumenty liniowe Takie, w których funkcja wypłaty jest liniowa (np. forward, futures,

Bardziej szczegółowo

FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa

FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa Międzynarodowe badanie ING na temat wiedzy finansowej konsumentów w Polsce i na świecie Wybrane wyniki badania przeprowadzonego dla Grupy ING przez TNS NIPO Maj

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Młody inwestor na giełdzie Strategie inwestycyjne dr Radosław Pietrzyk Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu 11 maja 2015 r. Plan prezentacji 1. Co to jest rynek i giełda?

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa 26.05.2014 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LXVII Egzamin dla Aktuariuszy z 26 maja 2014 r. Część I

Matematyka finansowa 26.05.2014 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LXVII Egzamin dla Aktuariuszy z 26 maja 2014 r. Część I Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy LXVII Egzamin dla Aktuariuszy z 26 maja 2014 r. Część I Matematyka finansowa WERSJA TESTU A Imię i nazwisko osoby egzaminowanej:... Czas egzaminu: 100 minut 1 1. Przyjmijmy

Bardziej szczegółowo

Plan Marketingowy. Twoja droga do sukcesu. Wolę zarabiać 1% dzięki pracy 100 osób, niż 100% dzięki pracy własnej

Plan Marketingowy. Twoja droga do sukcesu. Wolę zarabiać 1% dzięki pracy 100 osób, niż 100% dzięki pracy własnej Plan Marketingowy Twoja droga do sukcesu Wolę zarabiać 1% dzięki pracy 100 osób, niż 100% dzięki pracy własnej 3 sposoby zarabiania z Kupujesz dla siebie, używasz produktów Betterware: oszczędzasz na Marży

Bardziej szczegółowo

Jak rozmawiać z rodziną po stracie osoby bliskiej? szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego

Jak rozmawiać z rodziną po stracie osoby bliskiej? szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego Jak rozmawiać z rodziną po stracie osoby bliskiej? szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego Cele szkolenia Celem szkolenia jest przedstawienie lekarzom i personelowi medycznemu technik właściwej komunikacji

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć z przedmiotu podstawy przedsiębiorczości

Scenariusz zajęć z przedmiotu podstawy przedsiębiorczości Scenariusz zajęć z przedmiotu podstawy przedsiębiorczości Temat: Dochody z kapitału Opracowała Grażyna Drożdżowska Uwagi realizacyjne Lekcja jest przewidziana jako jednostka 2- godzinna stanowiąca utrwalenie

Bardziej szczegółowo

Szczęście jako kapitał

Szczęście jako kapitał Szczęście jako kapitał Janusz Czapiński KONWERSATORIUM KOMPLEKSOWE ZARZĄDZANIE JAKOŚCIĄ 9 lutego 2017 r. Rosnące znaczenie problematyki dobrostanu psychicznego i szczęścia w psychologii i ekonomii Główne

Bardziej szczegółowo

Matematyk Ci powie, co łączy Eugeniusza Oniegina i gry hazardowe

Matematyk Ci powie, co łączy Eugeniusza Oniegina i gry hazardowe Matematyk Ci powie, co łączy Eugeniusza Oniegina i gry hazardowe Empik każdego inspiruje inaczej Aleksander Puszkin (1799 1837) Andrey (Andrei) Andreyevich Markov (1856 1922) Wśród 20 tysięcy początkowych

Bardziej szczegółowo

OPANUJ RYNEK w 8 minut!

OPANUJ RYNEK w 8 minut! OPANUJ RYNEK w 8 minut! OPANUJ RYNEK w 8 minut! Witaj w anyoption, wiodącej na świecie opcjach binarnych! platformie do transakcji na Dajemy Ci możliwość osiągnięcia wysokich zysków w krótkim i średnim

Bardziej szczegółowo

TRANSAKCJE ARBITRAŻOWE PODSTAWY TEORETYCZNE cz. 1

TRANSAKCJE ARBITRAŻOWE PODSTAWY TEORETYCZNE cz. 1 TRANSAKCJE ARBITRAŻOWE PODSTAWY TEORETYCZNE cz. 1 Podstawowym pojęciem dotyczącym transakcji arbitrażowych jest wartość teoretyczna kontraktu FV. Na powyższym diagramie przedstawiono wykres oraz wzór,

Bardziej szczegółowo