ROZDZIAŁ 19 WYJAŚNIENIE KONIECZNOŚCI EKSPANSJI RYNKOWEJ PRZEDSIĘBIORSTWA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ROZDZIAŁ 19 WYJAŚNIENIE KONIECZNOŚCI EKSPANSJI RYNKOWEJ PRZEDSIĘBIORSTWA"

Transkrypt

1 Jarosław Mielcarek ROZDZIAŁ 19 WYJAŚNIENIE KONIECZNOŚCI EKSPANSJI RYNKOWEJ PRZEDSIĘBIORSTWA 1. Rozważania wstępne Problem, którego rozwiązanie będziemy starali się przedstawić w niniejszym opracowaniu brzmi następująco: przy pomocy jakiej koncepcji można wyjaśnić konieczność ekspansji rynkowej przedsiębiorstw we współczesnym świecie. Termin konieczność został użyty w tym znaczeniu, że kwestia ekspansji rynkowej nie jest sprawą swobodnej decyzji menadżerów, lecz że nie mają oni żadnej innej alternatywy dla swoich działań. Hipoteza, która dotyczy rozwiązania tego problemu formułujemy następująco: taką koncepcją jest koncepcja jest Koszt-Wolumen-Zysk, w skrócie CVP. Zestaw założeń koncepcji CVP jest powszechnie przyjmowany w literaturze przedmiotu. 1 Jedno z założeń wymaga jednak bliższych wyjaśnień. Chodzi o założenie dotyczące prawa przychodów. W koncepcji CVP przyjmuje się, że działa prawo stałych przychodów jednostkowe koszty zmienne są stałe. Dla stałych kosztów stałych oraz stałych jednostkowych kosztów zmiennych oznacza to, że funkcja kosztów całkowitych jest funkcją liniową rozmiarów produkcji. Koszty krańcowe przy tym założeniu stają się równe przeciętnym kosztom zmiennym. Oczywiście powstaje pytanie, czy założenie w takiej postaci lepiej oddaje funkcjonowanie współczesnej gospodarki, niż założenie o prawie malejących przychodów. Pozytywna odpowiedź na to pytanie wspierana jest reprezentatywnymi badaniami gospodarki amerykańskiej, dotyczącymi m. in. kształtu krzywej kosztów krańcowej w przedsiębiorstwach amerykańskich: Odpowiedzi były fascynujące, specjalnie gdy zostały zestawione z standardowym neoklasycznym założeniem, że panel (e) jest regułą. Tylko 11% firm zgłasza, że ich krzywe MC ( kosztów krańcowych dop. autora ) są rosnące(panel [e]). 2 Można na podstawie tego badania wyciągnąć wniosek, że tylko 11% firm w USA posiada krzywą kosztów krańcowych w kształcie litery U. Taki kształt krzywej kosztów krańcowych w teorii ekonomii wynika z przyjęcia założenia o prawie malejących przychodów. 2. Przyrosty zysku a dźwignia operacyjna. Narzędziem analizy przedstawionej hipotezy będzie zależność między dźwignią operacyjną, a przyrostem zysku. Z definicji dźwigni operacyjnej: 1 Prezentacja założeń koncepcji CVP jest przedstawiona m. in. w Drury, C., Management and Cost Accounting (fifth edition), Thomson Learning Business Press, United Kingdom, 2000, s , Dobija M., Rachunkowość zarządcza i controlling, PWN, Warszawa, 2001, s Gabrusewicz W., Kalmela-Sowińska A. i Poetschke H., Rachunkowość Zarządcza, PWE, Warszawa, 2002, s ,, Jaruga A.A., Nowak W.A. i Szychta A., Rachunkowość Zarządcza, Koncepcje i Zastosowania, Wydanie II, Przedsiębiorstwo Specjalistyczne Absolwent Sp. z o.o., Łódź, 2001, s , Nowak E., Zaawansowana rachunkowość zarządcza, PWE, 2 Blinder A.S. i in. (1998), Asking About Prices A New Approach to Understanding Price Stickiness, Russell Sage Foundation, New York, s.218.

2 170 Jarosław Mielcarek Z = d D o (1) D otrzymujemy zależność przyrostu zysku od dźwigni operacyjnej przy założonej stopie wzrostu popytu i wielkości zysku dla wyjściowego popytu: D = do Z = doddz (2) D gdzie: do - dźwignia operacyjna, d d stopa wzrostu popytu, - przyrost zysku, Z wyjściowa wielkość zysku, D - przyrost popytu, D wyjściowa wielkość popytu, Aby tablicować podaną funkcję (2) oraz przedstawić jej wykres przyjmiemy następujące dane wyjściowe w tabeli 1, opisujące podstawowe dane, którymi posługuje się w swych analizach koncepcja CVP. Podstawowe dane analizowanego przedsiębiorstwa ( w PLN) Tabela 1 Wyszczególnienie Kwota Wartość sprzedaży Jednostkowa marża wkładu 100 Jednostkowe koszty zmienne 150 Cena 250 Stopa marży wkładu 40% Koszty stałe BEP W tabeli 2 dla wariantu wyjściowego, czyli dla średniej stopy marży wkładu, wynoszącej 40% oraz dla stopy wzrostu popytu o 5% policzymy dźwignię operacyjną. Innymi słowy dla poszczególnych wartości sprzedaży będziemy obliczać przyrost zysku, wywołany 5% wzrostem sprzedaży i następnie dla tych wartości obliczać dźwignię operacyjną. Tabela 2 Zależność między dźwignią operacyjną a przyrostem zysku Sprzedaż Marża wkładu Zysk Przyrost zysku Stopa wzrostu zysku Dźwignia operacyjna ,00% 0, ,53% -0, ,18% -0, ,00% -0, ,08% -0, ,55% -0,91

3 Wyjaśnienie konieczności ekspansji rynkowej przedsiębiorstwa ,67% -1, ,00% -2, ,00% -3, ,00% -6, ,00% -20, ,50% -51, ,50% 53, ,00% 22, ,00% 8, ,00% 5, ,00% 4, ,67% 3, ,55% 2, ,08% 2, ,00% 2, ,18% 2, ,53% 2, ,00% 2,00 Przyrosty zysku w tabeli 2 dla poszczególnych wielkości sprzedaży obliczyliśmy zgodnie z (4) mnożąc wielkość sprzedaży przez przyjęty wzrost sprzedaży, wynoszący 5% i stopę marży wkładu, wynoszącą 40%. Dźwignia operacyjna została obliczona w wyniku podzielenia stopy wzrostu zysku przez stopę wzrostu popytu, wynoszącą w naszym przykładzie 5%. W ramkach zaznaczono wielkość sprzedaży, wyznaczoną przez punkt progu rentowności oraz wyjściową wielkość sprzedaży, dla której osiągnęliśmy 20% stopę wzrostu zysku w wyniku wzrostu sprzedaży o 5%. Wielkość stopy wzrostu zysku wynika z wysokości dźwigni operacyjnej dla tej wielkości sprzedaży i wzrostu sprzedaży o 5%. Dane zawarte w tabeli 2 posłużą do sporządzenia rysunku 1, na którym przedstawimy zależność przyrostu zysku od dźwigni operacyjnej. Stopa marży wkładu ma w naszych rozważaniach duże znaczenie, bowiem dźwignię operacyjną możemy wyrazić za pomocą stopy marży wkładu. Przyrost zysku jest pod wpływem wzrostu popytu jest równy przyrostowi marży wkładu: = M w (3) a przyrost marży wkładu jest równy iloczynowi średniej stopy marży wkładu, wartości sprzedaży i stopy wzrostu popytu M w = ssdd = s S (4) gdzie: M w - przyrost marzy wkładu, S wyjściowa wartość sprzedaży, s stopa marży wkładu, S- przyrost sprzedaży,

4 172 Jarosław Mielcarek Rysunek 1. Zależność przyrostu zysku od dźwigni operacyjnej. Tysiące 40 Przyrost zysku Asymptota y = Asymptota x = Dźwignia operacyjna Stopa wzrostu zysku wyniesie zatem ssd d = Z ss Ks i stąd po podzieleniu stronami przez stopę wzrostu popytu ss M w do = = ss Ks Z gdzie: Mw - wyjściowa marża wkładu, Ks - koszty stałe, (5) (6) Na podstawie wykresu funkcji przyrostu zysku na rysunku 1 możemy stwierdzić, że jest to malejąca, dodatnia funkcja nieliniowa. Posiada przedział nieciągłości w granicach 0< d o <1 oraz prawostronną asymptotę dla dźwigni operacyjnej zmierzającej do 1 oraz dwustronną asymptotę dla przyrostu zysku dla wartości sprzedaży wyznaczonej przez punkt progu rentowności. Dla większych stóp wzrostu sprzedaży, niż 5% dwie gałęzie hiperboli przesuwają się w prawo, dla mniejszych stóp w lewo, czyli w pierwszym przypadku danej dźwigni operacyjnej będzie odpowiadał większy przyrost zysku, a w drugim mniejszy. Podstawowy wniosek z analizy zależności między dźwignią operacyjną, a przyrostem zysku jest taki, że im niższa dźwignia operacyjna, tym wyższe przyrosty zysku przy danej stopie marży wkładu i stopie wzrostu sprzedaży. 3. Zależność między stopą wzrostu zysku, a stopą wzrostu sprzedaży. Wniosek, jaki możemy wyciągnąć na podstawie formuły (4), tabeli 2 i rysunku 1 jest następujący: ze względu na liniową zależność w (4) między przyrostem zysku, a przyrostem wartości sprzedaży dla identycznych przyrostów wartości sprzedaży otrzymujemy równe

5 Wyjaśnienie konieczności ekspansji rynkowej przedsiębiorstwa 173 sobie przyrosty zysku niezależnie od tego, że w miarę wzrostu wartości sprzedaży spada wielkość dźwigni operacyjnej. Jest to możliwe dlatego, że przy danym wzroście wartości sprzedaży dla coraz wyższych poziomów wielkości sprzedaży dźwignia operacyjna spada, ale równocześnie spada stopa wzrostu sprzedaży, co w połączeniu z coraz wyższymi zyskami dla wyższych poziomów sprzedaży daje w rezultacie identyczne przyrosty zysku. Oczywiście dla rosnących wielkości przyrostów sprzedaży otrzymujemy rosnące wielkości przyrostów zysku niezależnie od wielkości sprzedaży. Posługując się danymi z tabeli 2 przedstawimy w tabeli 3 przykład ilustrujący powyższy wniosek dla trzech różnych wartości sprzedaży. Do analizy w tabeli 3 przyjęliśmy, że dla wszystkich poziomów sprzedaży przyrost sprzedaży będzie równy 5% przyrostowi sprzedaży od sprzedaży wyjściowej, wynoszącej 1,4 mln PLN. Identyczne co do wielkości przyrosty sprzedaży dają w rezultacie malejące stopy wzrostu sprzedaży. Przy stałej przeciętnej stopie marży wkładu identyczne przyrosty sprzedaży, wynoszące 70 tys. PLN dla różnych wartości sprzedaży dały identyczne przyrosty zysku, mimo spadającej dźwigni operacyjnej. Wynika to z liniowego charakteru funkcji przyrostu zysku (4) w zależności od przyrostu sprzedaży. Wielkość przyrostu zysku otrzymaliśmy mnożąc stopy przyrostu sprzedaży przez dźwignie operacyjne i wielkości zysku dla danej wartości sprzedaży. Tabela 3 Równe przyrosty zysków dla równych przyrostów sprzedaży Sprzedaż Marża wkładu Zysk Dźwignia operacyjna Przyrost sprzedaży Stopa przyrostu sprzedaży Przyrost zysku Stopa wzrostu zysku , ,8% ,7% , ,0% ,0% , ,5% ,4% Niestety zaprezentowany w tabeli 3 wynik dla rosnących rozmiarów sprzedaży jest dla akcjonariuszy i analityków giełdowych absolutnie niewystarczający. Przyjmijmy, że rosnące wartości sprzedaży dotyczą tej samej spółki akcyjnej. Identyczne przyrosty zysku oznaczają spadek stopy wzrostu zysku dla coraz wyższych poziomów sprzedaży. Stopa wzrostu zysku jest jednym z najważniejszych wskaźników, analizowanych na giełdzie i podawanych w miesięcznych, kwartalnych i rocznych zestawieniach wyników finansowych spółek giełdowych. Być może pozytywna zmiana tej sytuacji mogłaby nastąpić wówczas, gdyby dla danego poziomu sprzedaży realizowana byłaby identyczna stopa wzrostu sprzedaży. Zbadamy ten przypadek w tabeli 4. Tabela 4 Stopy wzrostu zysku dla równych stóp wzrostu sprzedaży Sprzedaż Marża wkładu Zysk Dźwignia Operacyjn a Przyrost sprzedaży Stopa przyrostu sprzedaży Przyrost zysku Stopa wzrostu zysku , ,0% ,0% , ,0% ,0% , ,0% ,5%

6 174 Jarosław Mielcarek Wniosek, wynikający z danych w tabeli 2 i 4 oraz z rysunku 1 jest następujący: przy różnych poziomach sprzedaży dla identycznych stóp wzrostu sprzedaży przyrosty zysku będą rosły, bowiem coraz większym poziomom sprzedaży odpowiadają coraz niższe dźwignie operacyjne, a zgodnie z rysunkiem 1 im niższe dźwignie operacyjne, tym większe przyrosty zysku. Niestety stopy wzrostu zysków, mimo tego, że dla poszczególnych poziomów wartości sprzedaży występuje identyczna stopa wzrostu sprzedaży nadal są coraz niższe dla wyższych wartości sprzedaży. Jest to ponownie wynik trudny do zaakceptowania przez akcjonariuszy oraz analityków giełdowych. Z danych, zawartych w tabeli 3 i 4 wynika wniosek, że utrzymanie identycznych stóp wzrostu zysku dla różnych poziomów sprzedaży wymaga coraz większy stóp wzrostu sprzedaży. Przykład ilustrujący tę tezę przedstawiamy w tabeli 5. Zanim przejdziemy do omówienia tabeli 5 określmy funkcję stopy wzrostu sprzedaży w zależności od wielkości sprzedaży dla założonej stopy wzrostu zysku. Dla określenia tej funkcji będziemy potrzebować formuły na dźwignię operacyjną w zależności od sprzedaży. Zgodnie z (6) formuła na dźwignię operacyjną ma postać: 1 1 S 1 d o = = = = (7) Z S SBEP S SBEP ds M w S Z definicji dźwigni operacyjnej (1) wiemy, że stopa wzrostu sprzedaży jest równa: S = Z (8) S d o Po podstawieniu do tej formuły (7) otrzymujemy: S Z S SBEP S = = z = z(1 BEP ) = zds (9) S S S S S SBEP czyli stopa wzrostu sprzedaży przy danej wielkości sprzedaży dla utrzymania stałej stopy wzrostu zysku wynosi S d BEP d = z(1 ) = zds (10) S gdzie: ds - stopa marży bezpieczeństwa, z osiągnięta już stopa wzrostu zysku, która ma być kontynuowana, SBEP - wartość sprzedaży dla punktu progu rentowności Funkcja stopy wzrostu sprzedaży (10) dla wartości sprzedaży większej, niż wartość sprzedaży wyznaczona przez punkt progu rentowności jest funkcją dodatnią i rosnącą. W miarę wzrostu wartości sprzedaży ułamek w nawiasie zmierza do zera, całe wyrażenie w nawiasie zmierza od dołu do1, a stopa wzrostu sprzedaży zmierza od dołu asymptotycznie do przyjętej, stałej stopy wzrostu zysku. Równanie asymptoty dla funkcji (10) ma postać: d da = z (11) czyli jest to równanie prostej, przechodzącej przez punkt z na osi 0y i równoległej do osi 0x. Na podstawie formuły (10) w tabeli 5 przedstawiamy tablicowaną funkcję stopy wzrostu sprzedaży dla osiągniętej stopy wzrostu zysku, która ma być kontynuowana. Dane ramce w tabeli 5 zaczerpnęliśmy dla sprzedaży, wynoszącej 1,4 mln PLN z tabeli 2. Przy 5% stopie wzrostu sprzedaży dla tego poziomu i dźwigni operacyjnej,

7 Wyjaśnienie konieczności ekspansji rynkowej przedsiębiorstwa 175 wynoszącej 4 stopa wzrostu zysku wyniesie 20%. Jest to stopa wzrostu zysku, którą należy osiągnąć dla poszczególnych poziomów sprzedaży. Uzyskanie stopy wzrostu zysku, wynoszącej 20% wymaga dla coraz wyższych poziomów sprzedaży coraz wyższych stóp wzrostu sprzedaży. Wynika to z tego, że w (6) i (7) wzrostowi poziomu sprzedaży towarzyszy spadek dźwigni operacyjnej, a w (10) wzrostowi sprzedaży towarzyszy wzrost stopy wzrostu sprzedaży, niezbędnej do osiągania dla poszczególnych poziomów wartości sprzedaży wyjściowej stopy wzrostu zysku. Przykładowo przy poziomie sprzedaży, wynoszącym 1,1 mln PLN wystarczy 0,9% wzrost sprzedaży, aby uzyskać przy dźwigni operacyjnej, wynoszącej 22 stopę wzrostu zysku, równą 20%. Natomiast dla sprzedaży wynoszącej 1,4 mln PLN dla uzyskania 20% wzrostu zysku trzeba już 5% stopy wzrostu sprzedaży, a dla sprzedaży wynoszącej 2 mln PLN dla uzyskania takiej stopy wzrostu zysku niezbędna jest 9,5% stopa wzrostu sprzedaży. Tabela 5 Funkcja stopy wzrostu sprzedaży dla identycznych stóp wzrostu zysku Sprzedaż Sprzedaż dla BEP SBEP/S Wyjściowa stopa wzrostu zysku Stopa wzrostu sprzedaży Dźwignia operacyjna ,95 20,00% 0,91% 22, ,88 20,00% 2,50% 8, ,81 20,00% 3,85% 5, ,75 20,00% 5,00% 4, ,70 20,00% 6,00% 3, ,66 20,00% 6,88% 2, ,62 20,00% 7,65% 2, ,58 20,00% 8,33% 2, ,55 20,00% 8,95% 2, ,53 20,00% 9,50% 2, ,50 20,00% 10,00% 2, ,48 20,00% 10,45% 1, ,46 20,00% 10,87% 1, ,44 20,00% 11,25% 1, ,42 20,00% 11,60% 1,72 Na podstawie danych, zawartych w tabeli 5 przedstawimy na rysunku 2 relację między danym poziomem sprzedaży, a stopą wzrostu sprzedaży, niezbędną do zachowania 20% stopy wzrostu zysku.

8 176 Jarosław Mielcarek Rysunek 2. Stopa wzrostu sprzedaży niezbędna do zachowania osiągniętej już stopy wzrostu zysku. 12% 10% Stopa wzrostu sprzedaży 8% 6% 4% 2% 0% Wartość sprzedaży Tysiące Przedstawiona na rysunku 2 funkcja stopy wzrostu sprzedaży, koniecznej dla utrzymania osiągniętej już stopy wzrostu zysku jest nieliniową, rosnącą funkcją wartości sprzedaży. Prawidłowość ta oznacza, że w miarę rozwoju przedsiębiorstwa coraz trudniej utrzymać daną stopę wzrostu zysku, ponieważ wymaga to uzyskiwania coraz większych stóp wzrostu sprzedaży. Przyrosty sprzedaży są coraz większe, gdyż liczymy je od coraz wyższych poziomów sprzedaży i coraz wyższych stóp wzrostu sprzedaży. Uzyskiwanie przez pojedyncze przedsiębiorstwo takich stóp wzrostu sprzedaży w ramach rynku krajowego staje się coraz trudniejsze, a często niemożliwe. 4. Konsekwencje rosnącego charakteru funkcji stopy wzrostu sprzedaży, niezbędnej do utrzymania osiągniętej już stopy wzrostu zysku. Maksymalizację zysku, jako cel przedsiębiorstwa możemy zapisać następująco: 2 1 (12) Z1 Z0 czyli stopa wzrostu zysku w okresie bieżącym w przedsiębiorstwie maksymalizującym zysk powinna być nie niższa od stopy wzrostu zysku w okresie poprzednim. Z tabeli 5 i rysunku 2 wynika wniosek, że w miarę rozwoju wielkości przedsiębiorstwa, mierzonej wielkością jego sprzedaży osiąganie celu (12) staje się coraz trudniejsze. W związku z tym kadra zarządzająca podejmuje działania, które mogą sprawiać wrażenie, że nie realizują już celu, jakim jest maksymalizacja zysku, lecz zastępują go innymi celami. Ze względu bowiem na rosnące problemy z realizacją celu (12) kadra kierownicza koncentruje się na wykorzystaniu istniejących i poszukiwaniu nowych narzędzi realizacji tego celu. Kształtuje się również mentalność kadry zarządzającej, która jest funkcjonalna wobec

9 Wyjaśnienie konieczności ekspansji rynkowej przedsiębiorstwa 177 realizacji celu przedsiębiorstwa, jakim jest maksymalizacja zysku. Jeżeli menadżerowie zaczynają uważać, że ich wynagrodzenia oraz prestiż zależą od rozmiarów sprzedaży, to jest to bardzo funkcjonalny element ich świadomości wobec maksymalizacji zysku. Jeżeli menadżerowie zaczynają uważać, pod wpływem szerzącej się poprawności politycznej, która nie uważa eksponowania zysku, jako celu przedsiębiorstwa za właściwe i w to miejsce wprowadza zaspokojenie potrzeb konsumenta, prowadzące do maksymalizacji sprzedaży, to jest to również pogląd funkcjonalny wobec maksymalizacji zysku. Rozwiązanie w ramach koncepcji CVP wskazuje bowiem, że w miarę wzrostu rozmiarów przedsiębiorstwa maksymalizacja zysku wymaga maksymalizacji sprzedaży. Jeżeli wprowadzany jest system wynagradzania menadżerów, który zależy od liczby podległych pracowników oraz kształtuje się wśród kadry zarządzającej pogląd, że prestiż menadżera związany jest z zarządzaniem większą liczbą pracowników, to takie działania i poglądy są ponownie funkcjonalne wobec maksymalizacji zysku. Posługując się koncepcją CVP możemy bowiem wskazać, że maksymalizacja zysku, powodująca maksymalizacje sprzedaży wymaga zatrudniania coraz większej liczby pracowników. Działania te są zatem środkiem do realizacji celu, jakim jest maksymalizacja zysku. W koncepcji CVP, która przyjmuje założenie o prawie stałych przychodów nie tylko nie ma sprzeczności miedzy maksymalizacją zysku, a maksymalizacją sprzedaży, lecz maksymalizacja zysku wymusza maksymalizację sprzedaży. Wynika to z omówionej prawidłowości, że dla coraz wyższych poziomów sprzedaży potrzeba coraz wyższych stóp wzrostu sprzedaży w poszczególnych okresach, aby zrealizować stopę wzrostu zysku z okresów poprzednich, gdy wielkość sprzedaży była niższa. W tym sensie ekspansja rynkowa jest koniecznością w przedsiębiorstwach, które maksymalizują zysk. Kolejnym celem deklarowanym przez menadżerów może być maksymalizacja stopy wzrostu sprzedaży i zwiększanie udziału w rynku. Taki cel może wynikać z uzależnienia wynagrodzeń menadżerów od stopy wzrostu sprzedaży, wielkości przedsiębiorstwa, czy udziału w rynku. Ten cel wyjaśnia wysoką skłonność menadżerów do łączenia się lub przejmowania innych firm. Znowu mamy do czynienia z zależnościami i mentalnością, która jest funkcjonalna wobec maksymalizacji zysku. Do powyższych celów, które są w istocie narzędziami służącymi maksymalizacji zysku nawiązuje w swych w pracach J.K. Galbraitha. 3 Charakterystyczną cechą poglądów tego autora jest podkreślanie, że technostruktura manipuluje konsumentami. W wyniku tego wraz ze wzrostem produkcji i konsumpcji ( ) potrzeby są w coraz większym stopniu wywoływane przez proces zaspokajający te potrzeby. 4 Narzędziem służącym do manipulacji konsumentami jest reklama i stąd jej burzliwy rozwój oraz rosnące wydatki przedsiębiorstw na ten cel. W ten sposób zostaje podważona koncepcja suwerennej roli konsumenta, którego potrzeby są dane i który kieruje alokacją zasobów w taki sposób, żeby zaspokoić swoje potrzeby, przekazując sygnały przedsiębiorstwom maksymalizującym zysk za pośrednictwem cen rynkowych. Zrewidowana sekwencja, w odróżnieniu od akceptowanej sekwencji, którą opisaliśmy w poprzednim zdaniu polega na tym, że produkujące przedsiębiorstwo sięga po kontrolę swoich rynków i poza nie, żeby kierować zachowaniem rynku i kształtować postawy społeczne tych, którym służy. 5 Wszystkie opisane przez J.K. Galbraitha zjawiska można interpretować za pomocą wykazanej przez koncepcję CVP zależności między stopą wzrostu zysku, a stopą wzrostu sprzedaży. Planowanie, polegające m. in. na kształtowaniu preferencji konsumenta i wzrost 3 Galbraith J.K. (1973), Społeczeństwo dobrobytu; państwo przemysłowe, PIW, Warszawa. Galbraith J.K. (1967), The New Industrial State, H. Mifflin, Boston. 4 Galbraith J.K. (1973), op. cit., s Galbraith J.K. (1967), op. cit., s.212.

10 178 Jarosław Mielcarek wydatków na reklamę są wyrazem dążenia do maksymalizacji sprzedaży. Uzyskiwanie coraz wyższych stóp wzrostu sprzedaży jest niemożliwe na rynku suwerennego konsumenta. Rynek krajowy jest wówczas zbyt wąski dla kształtowania się takiej tendencji wzrostu sprzedaży. Jednym ze sposobów przełamywania ograniczeń tego rynku jest uzyskanie kontroli nad preferencjami konsumentów. Kształtuje się postawy społeczne w ten sposób, że konsumenci utożsamiają swój dobrobyt z posiadaniem coraz nowszych dóbr społeczeństwa obfitości. Opisane wyżej procesy łagodzą ograniczenie dla utrzymywania stóp wzrostu zysku po stronie popytu. Natomiast drugim aspektem zagadnienia jest kształtowanie się kosztów stałych w wyniku łączenia lub przejęć firm, zwiększania wydatków na marketing i reklamę, wzrostu kosztów badań i wdrażania nowych produktów oraz ekspansji międzynarodowej. Wszystkie te procesy mogą prowadzić i często prowadzą do wzrostu kosztów stałych. W przypadku połączenia lub przejęcia firm jednym z mierników sukcesu takiego przedsięwzięcia jest spadek kosztów stałych w porównaniu z łącznymi kosztami stałymi przed połączeniem. W efekcie następuje znaczny wzrost zysku przedsiębiorstwa. Ceną, jaką trzeba zapłacić za ten sukces jest spadek dźwigni operacyjnej i wzrost stopy wzrostu wartości sprzedaży, niezbędnej aby w następnym okresie utrzymać osiągniętą stopę wzrostu zysku. Możemy stwierdzić, że aby w pełni wydobyć efekty przełamywania bariery popytu w wyniku połączenia lub przejęcia firm niezbędne jest obniżenie kosztów stałych, a w krańcowych przypadkach obniżenia tempa ich wzrostu. Taka zależność jest wskazówką dla zarządzających, że istnieje potrzeba zarządzania kosztami stałymi. Niestety koncepcja CVP nie dostarcza narzędzi niezbędnych do zarządzania tymi kosztami. W miarę rozwoju wielkości firm powstaje zatem palące zapotrzebowanie na koncepcję, która dostarczy narzędzi zarządzania kosztami stałymi. Odpowiedzią na to zapotrzebowanie było powstanie koncepcji ABC. Potrzeba ta była w latach 80-tych XX wieku odczuwana z taką siłą, że po raz pierwszy w nauce doszło do zinstytucjonalizowania procesu tworzenia nowej teorii. W 1972 r. powstała w Teksasie organizacja Konsorcjum Na Rzecz Zaawansowanej Produkcji Międzynarodowe ( Consortium for Advanced Manufacturing-Internatrional CAM-I ), założona przez przedsiębiorstwa zaawansowane technologicznie. 6 W 1986 roku organizacja utworzyła grupę roboczą do spraw systemów zarządzania kosztami (Cost Management Systems CMS ), w skład której weszło 36 wielkich amerykańskich i europejskich producentów, Wielka Szóstka firm auditingowych, Pentagon i Institute of Management Accountants. 7 Uczestnictwo Pentagonu w tych pracach świadczy o tym, że w uznano te zagadnienia za dotyczące bezpieczeństwa narodowego USA. Przewodniczącym zespołu roboczego został J.A. Brimson, a w jego skład weszli m. in. R.S. Kaplan i R. Cooper. Prace tej grupy stały się głównym źródłem powstania koncepcji rachunku kosztów działań - ABC ( activity based costing ). J.A. Brimson opublikował dwie pionierskie książki na temat ABC. 8 R.S. Kaplan i R. Cooper ukoronowali swoje liczne prace w tej dziedzinie książką, którą można uznać za najważniejszą dla ABC. Została ona przetłumaczona również na język polski. 9 Jednakże wzrost sprzedaży przedsiębiorstwa wspomagany przez kształtowanie preferencji konsumenta i proces łączenia i przejmowania firm na rynku krajowym nie może okazać się wystarczający dla zapewnienia odpowiedniej stopy wzrostu sprzedaży. 6 Miller J.A. (2000), Zarządzanie kosztami działań, WIG-Press, Warszawa, s Miller J.A. (1996), Implementing Activity-Based Management in Daily Operations, John Wiley &Sons, New York, s. IX 8 Brimson J.A., Berliner C., (1988), Cost Management for Today s Advanced Manufacturing: The CAM-I Conceptual Design, Harvard Business School Press, Boston, Brimson J.A. (1991), Activity Acounting An Activity-Based Costing Approach, John Wiley & Sons, Inc., New York. 9 Kaplan R.S., Cooper R. (1998), Cost & Effect, Using Integrated Cost Systems To Drive Profitability and Performance, Harvard Business School Press, Boston, Kaplan R.S., Cooper R. (2000), Zarządzanie kosztami i efektywnością, Dom Wydawniczy ABC, Kraków.

11 Wyjaśnienie konieczności ekspansji rynkowej przedsiębiorstwa 179 Koniecznością staje się wówczas ekspansja międzynarodowa. Można zatem stwierdzić, że opisana relacja między stopą wzrostu zysku, a stopą wzrostu sprzedaży jest jednym z czynników, wyjaśniających również procesy globalizacji gospodarki. Do jednego z przejawów globalizacji, wyjaśnianej w ten sposób można zaliczyć rozszerzanie ugrupowań gospodarczych o nowe państwa członkowskie. Dotyczy to współcześnie rozszerzenia Unii Europejskiej o 10 nowych państw. Wobec znacznie niższego poziomu konsumpcji w przyjmowanych krajach w porównaniu ze średnim poziomem w Unii Europejskiej istnieją tam doskonałe warunki do ekspansji przedsiębiorstw unijnych. Niski poziom konsumpcji oraz efekt demonstracji ze strony bogatszych krajów jest czynnikiem ułatwiającym kształtowanie preferencji konsumentów w sposób zgodny z dążeniami przedsiębiorstw unijnych do maksymalizacji sprzedaży. Rozszerzenie Unii, interpretowane w świetle koncepcji CVP leży przede wszystkim w interesie przedsiębiorstw unijnych. Zgłaszanie wątpliwości, czy i na ile dotychczasowe kraje członkowskie zechcą sfinansować rozszerzenie wynika z braku rozpoznania rzeczywistych motywów rozszerzania Unii. Ten brak miał również negatywny wpływ na proces negocjacyjny i postrzeganie własnej pozycji przetargowej przez kraje przystępujące do Unii. Obecny konflikt, dotyczący przyjęcia konstytucji europejskiej powinien być również postrzegany z tej perspektywy. Pozycja negocjacyjna Polski jest znacznie lepsza, niż mogłoby się wydawać, a rzeczywista skłonność do ustępstw ze strony czołowych państw Unii Europejskiej znacznie większa, niż wynikałoby z dotychczasowego przebiegu negocjacji. Na ile Polska potrafi wykorzystać te sprzyjające okoliczności to już całkiem inna historia. W podsumowaniu możemy stwierdzić, że rozważania oparte na hipotezie, że koncepcją, która wyjaśnia konieczność ekspansji rynkowej przedsiębiorstwa jest koncepcja CVP wykazały, że jest to hipoteza o dużej mocy wyjaśniającej. Na podstawie bogactwa wniosków i interpretacji, dotyczących funkcjonowania współczesnej gospodarki, wynikających z tej hipotezy można sformułować wniosek, że koncepcja CVP jest równorzędną, konkurencyjną koncepcją wobec funkcjonujących w ekonomii teorii wyjaśniających, opartych na założeniach odmiennych od prawa stałych przychodów.

I. Podstawowe pojęcia ekonomiczne. /6 godzin /

I. Podstawowe pojęcia ekonomiczne. /6 godzin / PROPOZYCJA ROZKŁADU MATERIAŁU NAUCZANIA PRZEDMIOTU PODSTAWY EKONOMII dla zawodu: technik ekonomista-23,02,/mf/1991.08.09 liceum ekonomiczne, wszystkie specjalności, klasa I, semestr pierwszy I. Podstawowe

Bardziej szczegółowo

(b) Oblicz zmianę zasobu kapitału, jeżeli na początku okresu zasób kapitału wynosi kolejno: 4, 9 oraz 25.

(b) Oblicz zmianę zasobu kapitału, jeżeli na początku okresu zasób kapitału wynosi kolejno: 4, 9 oraz 25. Zadanie 1 W pewnej gospodarce funkcja produkcji może być opisana jako Y = AK 1/2 N 1/2, przy czym A oznacza poziom produktywności, K zasób kapitału, a N liczbę zatrudnionych. Stopa oszczędności s wynosi

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość zarządcza wykład 3

Rachunkowość zarządcza wykład 3 Rachunkowość zarządcza wykład 3 Czym będziemy się zajmować na dzisiejszych zajęciach? Analiza progu rentowności Ilościowy i wartościowy próg rentowości Marża brutto, strefa bezpieczeństwa, dźwignia operacyjna

Bardziej szczegółowo

KOSZTY, PRZYCHODY I ZYSKI W RÓŻNYCH STRUKTURACH RYNKOWYCH. I. Koszty całkowite, przeciętne i krańcowe. Pojęcie kosztów produkcji

KOSZTY, PRZYCHODY I ZYSKI W RÓŻNYCH STRUKTURACH RYNKOWYCH. I. Koszty całkowite, przeciętne i krańcowe. Pojęcie kosztów produkcji KOSZTY, PRZYCHODY I ZYSKI W RÓŻNYCH STRUKTURACH RYNKOWYCH Opracowanie: mgr inż. Dorota Bargieł-Kurowska I. Koszty całkowite, przeciętne i krańcowe. Pojęcie kosztów produkcji Producent, podejmując decyzję:

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia II Semestr Letni 2014/2015 Ćwiczenia 4, 5 & 6. Technologia

Mikroekonomia II Semestr Letni 2014/2015 Ćwiczenia 4, 5 & 6. Technologia Mikroekonomia II 050-792 Semestr Letni 204/205 Ćwiczenia 4, 5 & 6 Technologia. Izokwanta produkcji to krzywa obrazująca różne kombinacje nakładu czynników produkcji, które przynoszą taki sam zysk. P/F

Bardziej szczegółowo

Zbiór zadań. Makroekonomia II ćwiczenia KONSUMPCJA

Zbiór zadań. Makroekonomia II ćwiczenia KONSUMPCJA Zbiór zadań. Makroekonomia II ćwiczenia KONSUMPCJA Zadanie 1. Konsument żyje przez 4 okresy. W pierwszym i drugim okresie jego dochód jest równy 100; w trzecim rośnie do 300, a w czwartym spada do zera.

Bardziej szczegółowo

TEST. [2] Funkcja długookresowego kosztu przeciętnego przedsiębiorstwa

TEST. [2] Funkcja długookresowego kosztu przeciętnego przedsiębiorstwa Przykładowe zadania na kolokwium: TEST [1] Zmniejszenie przeciętnych kosztów stałych zostanie spowodowane przez: a. wzrost wielkości produkcji, b. spadek wielkości produkcji, c. wzrost kosztów zmiennych,

Bardziej szczegółowo

Inwestycje (I) Konsumpcja (C)

Inwestycje (I) Konsumpcja (C) Determinanty dochodu narodowego Zadanie 1 Wypełnij podaną tabelę, wiedząc, że wydatki konsumpcyjne stanowią 80% dochody narodowego, inwestycje są wielkością autonomiczną i wynoszą 1.000. Produkcja i dochód

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów działań sterowany czasem (Time-Driven ABC)

Rachunek kosztów działań sterowany czasem (Time-Driven ABC) Rachunek kosztów działań sterowany czasem (Time-Driven ABC) Spis treści I. Rachunek kosztów działań sterowany czasem (time-driven ABC)... 2 1. Geneza time-driven ABC... 2 2. Ogólna koncepcja TD ABC....

Bardziej szczegółowo

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca ELEMENTY EKONOMII PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Klasa: I TE Liczba godzin w tygodniu: 3 godziny Numer programu: 341[02]/L-S/MEN/Improve/1999 Prowadzący: T.Kożak- Siara I Ekonomia jako nauka o gospodarowaniu

Bardziej szczegółowo

MODELE STRUKTUR RYNKOWYCH

MODELE STRUKTUR RYNKOWYCH MODELE STRUKTUR RYNKOWYCH ZADANIE. Mamy trzech konsumentów, którzy zastanawiają się nad nabyciem trzech rożnych programów komputerowych. Właściwości popytu konsumentów przedstawiono w następującej tabeli:

Bardziej szczegółowo

TEST. [4] Grzyby w lesie to przykład: a. dobra prywatnego, b. wspólnych zasobów, c. monopolu naturalnego, d. dobra publicznego.

TEST. [4] Grzyby w lesie to przykład: a. dobra prywatnego, b. wspólnych zasobów, c. monopolu naturalnego, d. dobra publicznego. Przykładowe zadania na kolokwium: TEST [1] Zmniejszenie przeciętnych kosztów stałych zostanie spowodowane przez: a. wzrost wielkości produkcji, b. spadek wielkości produkcji, c. wzrost kosztów zmiennych,

Bardziej szczegółowo

Ekonomia. Wykład dla studentów WPiA. Wykład 5: Firma, produkcja, koszty

Ekonomia. Wykład dla studentów WPiA. Wykład 5: Firma, produkcja, koszty Ekonomia Wykład dla studentów WPiA Wykład 5: Firma, produkcja, koszty Popyt i podaż kategorie rynkowe Popyt i podaż to dwa słowa najczęściej używane przez ekonomistów Popyt i podaż to siły, które regulują

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Suwałkach SYLLABUS na rok akademicki 2015/2016

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Suwałkach SYLLABUS na rok akademicki 2015/2016 Tryb studiów Niestacjonarne Nazwa kierunku studiów EKONOMIA Poziom studiów Stopień drugi Rok studiów/ semestr II/ Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Suwałkach SYLLABUS na rok akademicki 205/206 Specjalność

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość zarządcza SYLABUS A. Informacje ogólne Elementy składowe Opis sylabusu Nazwa jednostki prowadzącej kierunek Nazwa kierunku studiów

Rachunkowość zarządcza SYLABUS A. Informacje ogólne Elementy składowe Opis sylabusu Nazwa jednostki prowadzącej kierunek Nazwa kierunku studiów Załącznik nr 5 do Uchwały nr 1202 Senatu UwB z dnia 29 lutego 2012 r. Elementy składowe sylabusu Nazwa jednostki prowadzącej kierunek Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Profil studiów Forma studiów

Bardziej szczegółowo

1. Wzrost zbyt szybki prowadzi do utraty samodzielności firmy (take-over). 2. Jednym z założeń modelu wzrostu zrównoważonego jest płynna struktura

1. Wzrost zbyt szybki prowadzi do utraty samodzielności firmy (take-over). 2. Jednym z założeń modelu wzrostu zrównoważonego jest płynna struktura 1. Wzrost zbyt szybki prowadzi do utraty samodzielności firmy (take-over). 2. Jednym z założeń modelu wzrostu zrównoważonego jest płynna struktura kapitałowa. 3. Wskaźnik zysku zatrzymanego to iloraz przyrostu

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Model klasyczny podstawowe założenia Podstawowe założenia modelu są dokładnie takie same jak w modelu klasycznym gospodarki

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości na przykładzie przedsiębiorstwa z branży upraw rolnych

Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości na przykładzie przedsiębiorstwa z branży upraw rolnych N.Niziołek Wroclaw Univeristy of Economics Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości na przykładzie przedsiębiorstwa z branży upraw rolnych JEL Classification: A10 Słowa kluczowe: Zarządzanie ryzykiem,

Bardziej szczegółowo

TEORIA DECYZJE KRÓTKOOKRESOWE

TEORIA DECYZJE KRÓTKOOKRESOWE TEORIA DECYZJE KRÓTKOOKRESOWE 1. Rozwiązywanie problemów decyzji krótkoterminowych Relacje między rozmiarami produkcji, kosztami i zyskiem wykorzystuje się w procesie badania opłacalności różnych wariantów

Bardziej szczegółowo

KOSZTY, PRZYCHODY, WYNIK EKONOMICZNY. dr Sylwia Machowska

KOSZTY, PRZYCHODY, WYNIK EKONOMICZNY. dr Sylwia Machowska KOSZTY, PRZYCHODY, WYNIK EKONOMICZNY dr Sylwia Machowska 1 NIE MA DZIAŁAŃ BEZ KOSZTÓW Koszty stanowią zawsze punkt wyjścia myślenia ekonomicznego dlatego, że każde działanie podmiotów jest związane z ponoszeniem

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość zarządcza: analiza i interpretacja, red. Dorota Dobija, Małgorzata Kucharczyk. Wyd. 2. rozsz. i uzup.

Rachunkowość zarządcza: analiza i interpretacja, red. Dorota Dobija, Małgorzata Kucharczyk. Wyd. 2. rozsz. i uzup. Rachunkowość zarządcza: analiza i interpretacja, red. Dorota Dobija, Małgorzata Kucharczyk. Wyd. 2. rozsz. i uzup. Spis treści: O autorach Od redaktorów podręcznika 1. Organizacje i rachunkowość Organizacja

Bardziej szczegółowo

oferty kupujących oferty wytwórców

oferty kupujących oferty wytwórców Adam Bober Rybnik, styczeń Autor jest pracownikiem Wydziału Rozwoju Elektrowni Rybnik S.A. Artykuł stanowi wyłącznie własne poglądy autora. Jak praktycznie zwiększyć obrót na giełdzie? Giełda jako jedna

Bardziej szczegółowo

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Nauka o finansach Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski ANALIZA PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH Wykład 6 Trzy elementy budżetowania kapitałowego Proces analizy decyzji inwestycyjnych nazywamy budżetowaniem kapitałowym.

Bardziej szczegółowo

Decyzje krótkoterminowe

Decyzje krótkoterminowe Decyzje krótkoterminowe Wykorzystanie rachunku kosztów zmiennych do podejmowania decyzji i krótkoterminowej oceny ich efektywności Analiza koszty rozmiary produkcji zysk CVP (ang. Cost Volume Profit) Założenia

Bardziej szczegółowo

Kolokwium I z Makroekonomii II Semestr zimowy 2014/2015 Grupa I

Kolokwium I z Makroekonomii II Semestr zimowy 2014/2015 Grupa I Kolokwium I z Makroekonomii II Semestr zimowy 2014/2015 Grupa I Czas trwania kolokwium wynosi 45 minut. Należy rozwiązać dwa z trzech zamieszczonych poniżej zadań. Za każde zadanie można uzyskać maksymalnie

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO

ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO Samer Masri ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO Najbardziej rewolucyjnym aspektem ogólnej teorii Keynesa 1 było jego jasne i niedwuznaczne przesłanie, że w odniesieniu do

Bardziej szczegółowo

J.Brander i P.Krugman (1983): A Reciprocal Dumping Model of International Trade

J.Brander i P.Krugman (1983): A Reciprocal Dumping Model of International Trade J.Brander i P.Krugman (1983): A Reciprocal Dumping Model of International Trade Jan J. Michałek (wersja uproszczona) J.Brander i P.Krugman (1983): A Reciprocal Dumping Model of International Trade - jakie

Bardziej szczegółowo

Część I Kilka słów wstępu streszczanie tego, co znajdziesz w literaturze ekonomicznej.

Część I Kilka słów wstępu streszczanie tego, co znajdziesz w literaturze ekonomicznej. METODY WYLICZANIA CEN. /odcinek I / Część I Kilka słów wstępu streszczanie tego, co znajdziesz w literaturze ekonomicznej. Poprawnie wyznaczony poziom cen twojej produkcji lub usług, to podstawa sukcesu

Bardziej szczegółowo

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA I CONTROLLING. Autor: MIECZYSŁAW DOBIJA

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA I CONTROLLING. Autor: MIECZYSŁAW DOBIJA RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA I CONTROLLING. Autor: MIECZYSŁAW DOBIJA Wstęp Rozdział I. Wartość ekonomiczna a rachunkowość 1. Wartość ekonomiczna 1.1. Wartość ekonomiczna w aspekcie pomiaru 1.2. Różne postacie

Bardziej szczegółowo

VII.1. Rachunek zysków i strat t Grupy BRE Banku

VII.1. Rachunek zysków i strat t Grupy BRE Banku VII.1. Rachunek zysków i strat t Grupy BRE Banku Grupa BRE Banku zakończyła rok 2012 zyskiem brutto w wysokości 1 472,1 mln zł, wobec 1 467,1 mln zł zysku wypracowanego w 2011 roku (+5,0 mln zł, tj. 0,3%).

Bardziej szczegółowo

WPROWADZENIE DO EKONOMII MENEDŻERSKIEJ.

WPROWADZENIE DO EKONOMII MENEDŻERSKIEJ. Wykład 1 Wprowadzenie do ekonomii menedżerskiej 1 WPROWADZENIE DO EKONOMII MENEDŻERSKIEJ. PODEJMOWANIE OPTYMALNYCH DECYZJI NA PODSTAWIE ANALIZY MARGINALNEJ. 1. EKONOMIA MENEDŻERSKA ekonomia menedżerska

Bardziej szczegółowo

Semestr letni Mikroekonomia, Rachunkowość Tak

Semestr letni Mikroekonomia, Rachunkowość Tak KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013 Z-ZIP-116z Rachunek kosztów dla inżynierów Costs accounting for engineers

Bardziej szczegółowo

Temat Rynek i funkcje rynku. Elementy rynku. Rynek. Popyt i podaż. Cena - pieniężny wyraz wartości. Popyt Podaż Cena

Temat Rynek i funkcje rynku. Elementy rynku. Rynek. Popyt i podaż. Cena - pieniężny wyraz wartości. Popyt Podaż Cena Temat i funkcje rynku 1. Rynkowa a administracyjna koordynacja działań gospodarczych 2. opyt, podaż, cena równowagi 3. Czynniki wpływające na rozmiary popytu 4. Czynniki wpływające na rozmiary podaży 5.

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie kosztami i wynikami. dr Robert Piechota

Zarządzanie kosztami i wynikami. dr Robert Piechota Zarządzanie kosztami i wynikami dr Robert Piechota Wykład 2 Analiza progu rentowności W zarządzaniu przedsiębiorstwem konieczna jest ciągła ocena zależności między przychodami, kosztami i zyskiem. Narzędziem

Bardziej szczegółowo

ZESTAWY ZADAŃ Z EKONOMII MATEMATYCZNEJ

ZESTAWY ZADAŃ Z EKONOMII MATEMATYCZNEJ ZESTAWY ZADAŃ Z EKONOMII MATEMATYCZNEJ Zestaw 5 1.Narynkuistniejądwajhandlowcyidwatowary,przyczymtowarupierwszegosą3sztuki,adrugiego 2sztuki. a). Jak wygląda zbiór alokacji dopuszczalnych, jeśli towary

Bardziej szczegółowo

Finanse i Rachunkowość studia stacjonarne lista nr 9 zastosowania metod teorii funkcji rzeczywistych w ekonomii (część II)

Finanse i Rachunkowość studia stacjonarne lista nr 9 zastosowania metod teorii funkcji rzeczywistych w ekonomii (część II) dr inż. Ryszard Rębowski 1 FUNKCJA KOSZTU Finanse i Rachunkowość studia stacjonarne lista nr 9 zastosowania metod teorii funkcji rzeczywistych w ekonomii (część II) 1 Funkcja kosztu Z podstaw mikroekonomii

Bardziej szczegółowo

M. Dąbrowska. K. Grabowska. Wroclaw University of Economics

M. Dąbrowska. K. Grabowska. Wroclaw University of Economics M. Dąbrowska K. Grabowska Wroclaw University of Economics Zarządzanie wartością przedsiębiorstwa na przykładzie przedsiębiorstw z branży produkującej napoje JEL Classification: A 10 Słowa kluczowe: Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

6.4. Wieloczynnikowa funkcja podaży Podsumowanie RÓWNOWAGA RYNKOWA Równowaga rynkowa w ujęciu statycznym

6.4. Wieloczynnikowa funkcja podaży Podsumowanie RÓWNOWAGA RYNKOWA Równowaga rynkowa w ujęciu statycznym Spis treœci Przedmowa do wydania ósmego... 11 Przedmowa do wydania siódmego... 12 Przedmowa do wydania szóstego... 14 1. UWAGI WSTĘPNE... 17 1.1. Przedmiot i cel ekonomii... 17 1.2. Ekonomia pozytywna

Bardziej szczegółowo

Rozdział 2. Czynniki sukcesu i przyczyny porażek w zarządzaniu własną firmą Mirosław Haffer

Rozdział 2. Czynniki sukcesu i przyczyny porażek w zarządzaniu własną firmą Mirosław Haffer Założyć firmę i nie zbankrutować. Aspekty zarządcze. redakcja naukowa Sławomir Sojak Czytelnik przyszły przedsiębiorca znajdzie w książce omówienie najważniejszych aspektów zakładania i zarządzania rmą

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 07.03.2008r

Makroekonomia 07.03.2008r Makroekonomia 07.03.2008r CREATED BY HooB Czynniki określające poziom konsumpcji i oszczędności Dochody dyspozycyjne gospodarstw domowych dzielą się na konsumpcję oraz oszczędności. Konsumpcja synonim

Bardziej szczegółowo

Maksymalizacja zysku

Maksymalizacja zysku Maksymalizacja zysku Na razie zakładamy, że rynki są doskonale konkurencyjne Firma konkurencyjna traktuje ceny (czynników produkcji oraz produktów jako stałe, czyli wszystkie ceny są ustalane przez rynek

Bardziej szczegółowo

Historia ekonomii. Mgr Robert Mróz. Leon Walras

Historia ekonomii. Mgr Robert Mróz. Leon Walras Historia ekonomii Mgr Robert Mróz Leon Walras 06.12.2016 Leon Walras (1834 1910) Jeden z dwóch ojców neoklasycznej mikroekonomii (drugim Marshall) Nie był tak dobrym matematykiem jak niektórzy inni ekonomiści

Bardziej szczegółowo

Analiza zależności liniowych

Analiza zależności liniowych Narzędzie do ustalenia, które zmienne są ważne dla Inwestora Analiza zależności liniowych Identyfikuje siłę i kierunek powiązania pomiędzy zmiennymi Umożliwia wybór zmiennych wpływających na giełdę Ustala

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 4: Podaż i równowaga rynkowa

Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 4: Podaż i równowaga rynkowa Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 4: Podaż i równowaga rynkowa Podstawowe pojęcia: rynek, podaż, krzywa podaż, prawo podaż, cena równowagi, cena maksymalna i minimalna, zmiana podaż dr inż. Anna Kiełbus

Bardziej szczegółowo

Controlling operacyjny i strategiczny

Controlling operacyjny i strategiczny Controlling operacyjny i strategiczny dr Piotr Modzelewski Katedra Bankowości, Finansów i Rachunkowości Wydziału Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego Plan zajęć 1, 2. Wprowadzenie do zagadnień

Bardziej szczegółowo

Odniesienie do efektów kierunkowych Student nabywa wiedzę dotyczącą pozyskiwania informacji finansowych dla celów podejmowania decyzji.

Odniesienie do efektów kierunkowych Student nabywa wiedzę dotyczącą pozyskiwania informacji finansowych dla celów podejmowania decyzji. Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu Jednostka Kierunek Obszary kształcenia RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA Z:12029W0 Katedra Analizy Ekonomicznej i Finansów Zarządzanie (4 semestralne) Nauki społeczne Profil kształcenia

Bardziej szczegółowo

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Wstęp do ekonomii i przedsiębiorczości na kierunku Prawo

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Wstęp do ekonomii i przedsiębiorczości na kierunku Prawo Dr hab. Maria Majewska Katedra Nauk Ekonomicznych Poznań, 1.10.2015 r. OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Wstęp do ekonomii i przedsiębiorczości na kierunku Prawo I. Informacje ogólne 1.

Bardziej szczegółowo

Marek Gałązka. 1. Wstęp

Marek Gałązka. 1. Wstęp Marek Gałązka WIELOCZYNNIKOWA OCENA WRAŻLIWOŚCI ZYSKU OPERACYJNEGO JAKO NARZĘDZIE RACHUNKOWOŚCI ZARZĄDCZEJ Streszczenie: W artykule zaprezentowano metody i techniki wieloczynnikowej oceny wrażliwości zysku

Bardziej szczegółowo

Zestaw 3 Optymalizacja międzyokresowa

Zestaw 3 Optymalizacja międzyokresowa Zestaw 3 Optymalizacja międzyokresowa W modelu tym rozważamy optymalny wybór konsumenta dotyczący konsumpcji w okresie obecnym i w przyszłości. Zakładając, że nasz dochód w okresie bieżącym i przyszłym

Bardziej szczegółowo

Czym zajmuje się Organizacja Rynku?

Czym zajmuje się Organizacja Rynku? Czym zajmuje się Organizacja Rynku? Jest to dział Ekonomii, który bada zależno ności między strukturą rynku, zachowaniem firm i ich wynikami. To ujęcie (struktura( struktura-zachowanie-wyniki) zapoczątkowano

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość zalządcza

Rachunkowość zalządcza Mieczysław Dobija Rachunkowość zalządcza ~ Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 1995 Spis treści Wstęp......................... 9 Rozdział I. Wartość ekonomiczna a rachunkowość. 13 1. Wartość ekonomiczna............

Bardziej szczegółowo

Konspekt 5. Analiza kosztów.

Konspekt 5. Analiza kosztów. KRAJOWA SZKOŁA ADMINISTRJI PUBLICZNEJ Ryszard Rapacki EKONOMIA MENEDŻERSKA Konspekt 5. Analiza kosztów. A. Cele zajęć. 1. Wyjaśnienie istoty i rodzajów kosztów produkcji oraz związanych z nimi kategorii.

Bardziej szczegółowo

Z-EKO-049 Rachunkowość zarządcza Management Accounting. Ekonomia I stopień Ogólnoakademicki

Z-EKO-049 Rachunkowość zarządcza Management Accounting. Ekonomia I stopień Ogólnoakademicki KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013 Z-EKO-049 Rachunkowość zarządcza Management Accounting A. USYTUOWANIE

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu. Dlaczego wzrost gospodarczy? Model wzrostu Harroda-Domara.

Plan wykładu. Dlaczego wzrost gospodarczy? Model wzrostu Harroda-Domara. Plan wykładu Dlaczego wzrost gospodarczy? Model wzrostu Harroda-Domara. Model wzrostu Solowa. Krytyka podejścia klasycznego wstęp do endogenicznych podstaw wzrostu gospodarczego. Potrzeba analizy wzrostu

Bardziej szczegółowo

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Makro- i mikroekonomia na kierunku Administracja

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Makro- i mikroekonomia na kierunku Administracja Dr hab. Maria Majewska Katedra Nauk Ekonomicznych Poznań, 1.10.2016 r. OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Makro- i mikroekonomia na kierunku Administracja I. Informacje ogólne 1. Nazwa modułu

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość zarządcza. Zespół Katedry Rachunkowości Menedżerskiej SGH 1. Wykorzystanie rachunku kosztów zmiennych. Dr Marcin Pielaszek

Rachunkowość zarządcza. Zespół Katedry Rachunkowości Menedżerskiej SGH 1. Wykorzystanie rachunku kosztów zmiennych. Dr Marcin Pielaszek Wykorzystanie rachunku kosztów zmiennych 1. Zmienność kosztów w długim i krótkim okresie Rachunek kosztów zmiennych i analiza koszty rozmiary produkcji zysk 2. Podejmowanie decyzji w krótkim okresie 1.

Bardziej szczegółowo

MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ.

MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ. Wykład 4 Konkurencja doskonała i monopol 1 MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ. EFEKTYWNOŚĆ RYNKU. MONOPOL CZYSTY. KONKURENCJA MONOPOLISTYCZNA. 1. MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ W modelu konkurencji doskonałej

Bardziej szczegółowo

Moduł V. Konkurencja monopolistyczna i oligopol

Moduł V. Konkurencja monopolistyczna i oligopol Moduł V. Konkurencja monopolistyczna i oligopol Spis treści: Wstęp... 2 1. Istota konkurencji monopolistycznej... 2 2. Równowaga przedsiębiorstwa w warunkach konkurencji monopolistycznej w okresie krótkim

Bardziej szczegółowo

Bank of America Corp.(DE) (BAC) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE).

Bank of America Corp.(DE) (BAC) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE). Bank of America Corp.(DE) (BAC) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE). Czym zajmuje się firma? Bank of America jeden z największych banków świata. Pod względem wielkości aktywów zajmuje 3.

Bardziej szczegółowo

Ekonomika Transportu. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe

Ekonomika Transportu. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe Ekonomika Transportu każda zorganizowana postać podażowej strony rynku usług przemieszczania, mająca swoją nazwę i oferującą specyficzny produkt - usługę transportową Cechy: odrębność ekonomiczna odrębność

Bardziej szczegółowo

5. Utarg krańcowy (MR) można zapisać jako: A)

5. Utarg krańcowy (MR) można zapisać jako: A) 1. Na rynku pewnego dobra działają dwie firmy, które zachowują się zgodnie z modelem Stackelberga. Firmy ponoszą stałe koszty krańcowe równe 24. Odwrócona linia popytu na tym rynku ma postać: P = 480-0.5Q.

Bardziej szczegółowo

Wskazówki rozwiązania zadań#

Wskazówki rozwiązania zadań# Terminy i skróty pochodzące z języka angielskiego: P - price - cena Q - quantity - ilość S - sales - sprzedaż VC - variable cost - koszt zmienny FC - fixed cost - koszt stały EBIT - Earnings before Intrest

Bardziej szczegółowo

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA ZAŁĄCZNIK NR 2 MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Studia podyplomowe ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING Przedmioty OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Absolwent studiów podyplomowych - ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING:

Bardziej szczegółowo

6. Teoria Podaży Koszty stałe i zmienne

6. Teoria Podaży Koszty stałe i zmienne 6. Teoria Podaży - 6.1 Koszty stałe i zmienne Koszty poniesione przez firmę zwykle są podzielone na dwie kategorie. 1. Koszty stałe - są niezależne od poziomu produkcji, e.g. stałe koszty energetyczne

Bardziej szczegółowo

SYLLABUS ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L

SYLLABUS ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L SYLLABUS ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L POZIOM A I. Bilans i inne sprawozdania finansowe jako źródło informacji o firmie Sporządzania i czytania bilansu, wyjaśnienie

Bardziej szczegółowo

Rewolucja marginalistyczna

Rewolucja marginalistyczna Rewolucja marginalistyczna Lata 70. XIX wieku Odrzucenie ekonomii klasycznej, ale zachowanie pewnej ciągłości Pomost do ekonomii neoklasycznej Rewolucja marginalistyczna, a nie marginalna Główna innowacja

Bardziej szczegółowo

MIKROEKONOMIA. Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU

MIKROEKONOMIA. Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU 1. POPYT Popyt (zapotrzebowanie) - ilość towaru, jaką jest skłonny kupić nabywca po ustalonej cenie rynkowej, dysponując do tego celu odpowiednim dochodem

Bardziej szczegółowo

ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L

ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L SYLLABUS ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L POZIOM A wersja 2004-1 (A/D) 1. Bilans i inne sprawozdania finansowe jako źródła informacji o firmie Celem tej części jest

Bardziej szczegółowo

Istota funkcjonowania przedsiębiorstwa produkcyjnego. dr inż. Andrzej KIJ

Istota funkcjonowania przedsiębiorstwa produkcyjnego. dr inż. Andrzej KIJ Istota funkcjonowania przedsiębiorstwa produkcyjnego dr inż. Andrzej KIJ 1 Popyt rynkowy agregacja krzywych popytu P p2 p1 D1 q1 D2 q2 Q 2 Popyt rynkowy agregacja krzywych popytu P p2 p1 D1 +D2 D1 D2 q1

Bardziej szczegółowo

OCENA EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJI. Jerzy T. Skrzypek

OCENA EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJI. Jerzy T. Skrzypek OCENA EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJI Jerzy T. Skrzypek 1 2 3 4 5 6 7 8 Analiza płynności Analiza rentowności Analiza zadłużenia Analiza sprawności działania Analiza majątku i źródeł finansowania Ocena efektywności

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość zarządcza

Rachunkowość zarządcza Rachunkowość zarządcza Dorota Kuchta www.ioz.pwr.wroc.pl/pracownicy/kuchta/dydaktyka.htm 1 Podstawowa literatura Gabrusewicz W., Kamela-Sowińska A., Poetschke H., Rachunkowość zarządcza, PWE, Warszawa

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WRAŻLIWOŚCI RYNKOWEJ WARTOŚCI DODANEJ

ANALIZA WRAŻLIWOŚCI RYNKOWEJ WARTOŚCI DODANEJ MAREK GAŁĄZKA ANALIZA WRAŻLIWOŚCI RYNKOWEJ WARTOŚCI DODANEJ Streszczenie: Artykuł prezentuje sposoby analizy wrażliwości, której przedmiotem jest rynkowa wartość dodana. Celem artykułu jest zbadanie reakcji

Bardziej szczegółowo

METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA

METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA Autor: red. Piotr Jeżowski, Wstęp Jedną z najważniejszych kwestii współczesności jest zagrożenie środowiska przyrodniczego i

Bardziej szczegółowo

Ocena adekwatności alokowanych środków finansowych w ramach POPT 2014-2020

Ocena adekwatności alokowanych środków finansowych w ramach POPT 2014-2020 Ocena adekwatności alokowanych środków finansowych w ramach POPT 2014-2020 Zgodnie z przekazanymi informacjami, wysokość środków finansowych przeznaczonych na realizację POPT wyniesie 700,1 mln EUR wkładu

Bardziej szczegółowo

Teoria produkcji i wyboru producenta Lista 8

Teoria produkcji i wyboru producenta Lista 8 Definicje Teoria produkcji i wyboru producenta Lista 8 krótki i długi okres stałe i zmienne czynniki produkcyjne produkt krzywa produktu całkowitego produkt krańcowy prawo malejącego produktu krańcowego

Bardziej szczegółowo

Uszereguj dla obydwu firm powyższe sytuacje od najkorzystniejszej do najgorszej. Uszereguj powyższe sytuacje z punktu widzenia konsumentów.

Uszereguj dla obydwu firm powyższe sytuacje od najkorzystniejszej do najgorszej. Uszereguj powyższe sytuacje z punktu widzenia konsumentów. Strategie konkurencji w oligopolu: modele Bertranda, Stackelberga i lidera cenowego. Wojna cenowa. Kartele i inne zachowania strategiczne zadania wraz z rozwiązaniami Zadanie 1 Na rynku działają dwie firmy.

Bardziej szczegółowo

niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 30 0 0 0 0 Studia niestacjonarne 24 0 0 0 0

niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 30 0 0 0 0 Studia niestacjonarne 24 0 0 0 0 1. Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Kod kursu Ekonomia stacjonarne ID1106 niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 0 0 0 0 0 Studia niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

Metody ustalania cen. Inną metodą jest ustalanie ceny na podstawie jednostkowych kosztów produkcji (koszty przeciętne całkowite) formuła koszt plus.

Metody ustalania cen. Inną metodą jest ustalanie ceny na podstawie jednostkowych kosztów produkcji (koszty przeciętne całkowite) formuła koszt plus. Metody ustalania cen Ustalanie ceny na podstawie jednostkowych kosztów produkcji y produkcji stanowią bardzo istotny element rachunku ekonomicznego firmy, gdyż informują o wartości zużytych przez firmę

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005

ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005 TOMASZ KUJACZYŃSKI ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005 Streszczenie: W artykule omówiono zmiany kosztów pracy zachodzące w gospodarce

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej)

Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej) Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej) Gabriela Grotkowska Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego PKB jako miara dobrobytu Produkcja w gospodarce

Bardziej szczegółowo

Kluczowy fragment Rozdziału 2 Koncepcja przedsięwziecia z książki Biznesplan w 10 krokach. Konkurenci. Geneza przedsięwzięcia. Kluczowe dane finansowe

Kluczowy fragment Rozdziału 2 Koncepcja przedsięwziecia z książki Biznesplan w 10 krokach. Konkurenci. Geneza przedsięwzięcia. Kluczowe dane finansowe Koncepcja to zbiór założeń, które będą stanowić podstawę sporządzenia biznesplanu. Powinny one dotyczyć genezy pomysłu, oceny pojemności potencjalnych rynków zbytu wraz z identyfikacją potencjalnych konkurentów,

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie kosztami i rentownością w małym lub średnim przedsiębiorstwie

Zarządzanie kosztami i rentownością w małym lub średnim przedsiębiorstwie Zarządzanie kosztami i rentownością w małym lub średnim przedsiębiorstwie Kiedy przeciętna firmazaczyna interesować się szczegółową rentownością swoich produktów Przychody Koszty Szukanie problemów w innych

Bardziej szczegółowo

FUNKCJA LINIOWA - WYKRES. y = ax + b. a i b to współczynniki funkcji, które mają wartości liczbowe

FUNKCJA LINIOWA - WYKRES. y = ax + b. a i b to współczynniki funkcji, które mają wartości liczbowe FUNKCJA LINIOWA - WYKRES Wzór funkcji liniowej (postać kierunkowa) Funkcja liniowa to funkcja o wzorze: y = ax + b a i b to współczynniki funkcji, które mają wartości liczbowe Szczególnie ważny w postaci

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji

Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji Statystyka dla jakości produktów i usług Six sigma i inne strategie Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji StatSoft Polska Wybrane zagadnienia analizy korelacji Przy analizie zjawisk i procesów stanowiących

Bardziej szczegółowo

O czym będziemy. się uczyć

O czym będziemy. się uczyć 1-1 O czym będziemy się uczyć Rachunkowość zarządcza spełnia dwie role: dostarcza informacji do podejmowania decyzji i kontroli Projektowanie i wykorzystywanie rachunku kosztów Rola specjalisty z zakresu

Bardziej szczegółowo

Planowanie przyszłorocznej sprzedaży na podstawie danych przedsiębiorstwa z branży usług kurierskich.

Planowanie przyszłorocznej sprzedaży na podstawie danych przedsiębiorstwa z branży usług kurierskich. Iwona Reszetar Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Planowanie przyszłorocznej sprzedaży na podstawie danych przedsiębiorstwa z branży usług kurierskich. Dokument roboczy Working paper Wrocław 2013 Wstęp

Bardziej szczegółowo

Spis treści Rozdział 1. Współczesne zarządzanie Rozdział 2. Rachunkowość zarządcza Rozdział 3. Podstawy rachunku kosztów i wyników

Spis treści Rozdział 1. Współczesne zarządzanie Rozdział 2. Rachunkowość zarządcza Rozdział 3. Podstawy rachunku kosztów i wyników Spis treści Wstęp Rozdział 1. Współczesne zarządzanie (Jerzy Czarnecki) 1 1.1. Menedżer 1 1.2. Przedsiębiorstwo i biznes 3 1.2.1. Potrzeby klienta 3 1.2.2. Kombinacja zasobów 4 1.2.3. Wiedza i umiejętności

Bardziej szczegółowo

Tomasz M. Zieliński ODKRYWANIE PRAWDY O ZYSKACH. Teoria i praktyka systemów ABC/M

Tomasz M. Zieliński ODKRYWANIE PRAWDY O ZYSKACH. Teoria i praktyka systemów ABC/M Tomasz M. Zieliński ODKRYWANIE PRAWDY O ZYSKACH Teoria i praktyka systemów ABC/M Akademia Menedżera Sp. z o.o. Poznań, 2007 Prawa autorskie Tomasz M. Zieliński, 2007 Wszelkie prawa zastrzeżone Kopiowanie

Bardziej szczegółowo

Ocena efektywności działań logistycznych

Ocena efektywności działań logistycznych Wydział Ekonomiczno-Rolniczy - SGGW Dr Mariusz Maciejczak LOGISTYKA Ocena efektywności działań logistycznych Opracowanie na podstawie: materiałów z konferencji Zarządzanie Dystrybucją i Magazynowaniem,

Bardziej szczegółowo

MODEL AS-AD. Dotąd zakładaliśmy (w modelu IS-LM oraz w krzyżu keynesowskim), że ceny w gospodarce są stałe. Model AS-AD uchyla to założenie.

MODEL AS-AD. Dotąd zakładaliśmy (w modelu IS-LM oraz w krzyżu keynesowskim), że ceny w gospodarce są stałe. Model AS-AD uchyla to założenie. MODEL AS-AD Dotąd zakładaliśmy (w modelu IS-LM oraz w krzyżu keynesowskim), że ceny w gospodarce są stałe. Model AS-AD uchyla to założenie. KRZYWA AD Krzywą AD wyprowadza się z modelu IS-LM Każdy punkt

Bardziej szczegółowo

Analiza Ekonomiczna. 3. Analiza wskaźnikowa sprawozdań finansowych.

Analiza Ekonomiczna. 3. Analiza wskaźnikowa sprawozdań finansowych. Analiza Ekonomiczna. 3. Analiza wskaźnikowa sprawozdań finansowych. Rozwinięciem wstępnej analizy sprawozdań finansowych jest analiza wskaźnikowa. Jest ona odpowiednim narzędziem analizy finansowej przedsiębiorstwa,

Bardziej szczegółowo

PORÓWNANIE KALKULACJI: - tradycyjnej - ABC

PORÓWNANIE KALKULACJI: - tradycyjnej - ABC KOŁO NAUKOWE CONTROLLINGU UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI PORÓWNANIE KALKULACJI: - tradycyjnej - ABC Spis treści Wstęp... 3 Dane wejściowe... 4 Kalkulacja tradycyjna... 6 Kalkulacja ABC... 8 Porównanie wyników...

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE ZASADY MAKSIMUM PONTRIAGINA DO ZAGADNIENIA

ZASTOSOWANIE ZASADY MAKSIMUM PONTRIAGINA DO ZAGADNIENIA ZASTOSOWANIE ZASADY MAKSIMUM PONTRIAGINA DO ZAGADNIENIA DYNAMICZNYCH LOKAT KAPITAŁOWYCH Krzysztof Gąsior Uniwersytet Rzeszowski Streszczenie Celem referatu jest zaprezentowanie praktycznego zastosowania

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie kosztami i wynikami. Prowadzący: dr Robert Piechota

Zarządzanie kosztami i wynikami. Prowadzący: dr Robert Piechota Zarządzanie kosztami i wynikami Prowadzący: dr Robert Piechota Literatura 1. A. Jarugowa, W.A. Nowak, A. Szychta: Rachunkowość zarządcza. Koncepcje i zastosowania. Wyd. Absolwent, Łódź 2001. 2. R. Piechota:

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie opcji w zarządzaniu ryzykiem finansowym

Wykorzystanie opcji w zarządzaniu ryzykiem finansowym Prof. UJ dr hab. Andrzej Szopa Instytut Spraw Publicznych Uniwersytet Jagielloński Wykorzystanie opcji w zarządzaniu ryzykiem finansowym Ryzyko finansowe rozumiane jest na ogół jako zjawisko rozmijania

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ EKONOMII KARTA OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA

WYDZIAŁ EKONOMII KARTA OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA WYDZIAŁ EKONOMII KARTA OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA Nazwa modułu Podstawy ekonomii Nazwa modułu w języku angielskim Fundamentals of Economics Kod modułu Kody nie zostały jeszcze przypisane Kierunek studiów

Bardziej szczegółowo

2. LICZBY RZECZYWISTE Własności liczb całkowitych Liczby rzeczywiste Procenty... 24

2. LICZBY RZECZYWISTE Własności liczb całkowitych Liczby rzeczywiste Procenty... 24 SPIS TREŚCI WYRAŻENIA ALGEBRAICZNE RÓWNANIA I NIERÓWNOŚCI ALGEBRAICZNE 7 Wyrażenia algebraiczne 0 Równania i nierówności algebraiczne LICZBY RZECZYWISTE 4 Własności liczb całkowitych 8 Liczby rzeczywiste

Bardziej szczegółowo

Analiza progu rentowności

Analiza progu rentowności Analiza progu rentowności Próg rentowności ( literaturze przedmiotu spotyka się również określenia: punkt równowagi, punkt krytyczny, punkt bez straty punkt zerowy) jest to taki punkt, w którym jednostka

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość zarządcza. Liczba godzin stacjonarne: Wykłady: 15 Ćwiczenia: 30. niestacjonarne: Wykłady: 9 Ćwiczenia: 18

Rachunkowość zarządcza. Liczba godzin stacjonarne: Wykłady: 15 Ćwiczenia: 30. niestacjonarne: Wykłady: 9 Ćwiczenia: 18 Karta przedmiotu Wydział: Wydział Zarządzania Kierunek: Rachunkowość i Controlling I. Informacje podstawowe Nazwa przedmiotu Rachunkowość zarządcza Nazwa przedmiotu w j. ang. Język prowadzenia przedmiotu

Bardziej szczegółowo