Kontrola dostępu programów, procesów i uŝytkowników do zasobów zdefiniowanych przez system komputerowy

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Kontrola dostępu programów, procesów i uŝytkowników do zasobów zdefiniowanych przez system komputerowy"

Transkrypt

1 OCHRONA

2 Kontrola dostępu programów, procesów i uŝytkowników do zasobów zdefiniowanych przez system komputerowy środki specyfikujące rodzaje wymaganej ochrony (polityka) środki ich wymuszania (mechanizmy) miarą zaufania do systemu - ochrona i bezpieczeństwo

3 Rozwój systemów komputerowych - wzrost zapotrzebowania na ochronę (wieloprogramowość) potrzeba zapewnienia aby kaŝdy wykonywany proces uŝywał zasobów systemowych zgodnie z polityką systemu

4 system komputerowy - zbiór procesów i obiektów rodzaj wykonywanych operacji - zaleŝny od obiektu proces ma dostęp tylko do tych zasobów, do których został uprawniony zasada wiedzy koniecznej zasada wiedzy koniecznej (need to know) (proces p wywołuje procedurę A - procedura A ma dostęp jedynie do swoich zmiennych i przekazanych do niej parametrów, a nie do wszystkich zmiennych procesu p )

5 Struktura domenowa Domena ochrony - definiuje zbiór obiektów i rodzaje operacji, które moŝna na nich wykonywać (prawa dostępu) np. prawo w domenie D: <plik F, {czytaj, pisz}> domeny mogą dzielić prawa dostępu

6 D 1 D 2 D 3 <O 2,{execute}> <O 1,{read,write}> <O 3,{read,write}> <O 1,{read}> <O 4,{print}> <O 1,{execute}> <O 3,{read}>

7 Związek między procesem i domeną: statyczny (ustalony) aby zasada wiedzy koniecznej była przestrzegana - konieczny mechanizm zmiany wartości domeny - (zachowanie minimum niezbędnych praw dostępu) dynamiczny moŝliwość przełączania procesu między domenami; moŝliwość zmiany zawartości domeny lub utworzenie nowej domeny ze zmienioną zawartością

8 Sposoby realizacji domeny uŝytkownik - domena (zbiór obiektów zaleŝy od id uŝytkownika) proces - domena (zbiór obiektów zaleŝy od id procesu) procedura - domena (zbiór obiektów zaleŝy od lokalnych zmiennych procedury)

9 UNIX domena związana z uŝytkownikiem przełączanie domen - czasowa zmiana identyfikacji uŝytkownika: dla kaŝdego pliku - ID właściciela + bit domeny (setuid bit) gdy bit domeny=0 - user_id procesu=user_id uŝytkownika, który uruchomił proces gdy bit domeny=1 - user_id procesu=user_id uŝytkownika, który jest właścicielem pliku

10 Inne rozwiązania programy uprzywilejowane umieszczone w specjalnym katalogu; dla kaŝdego programu wykonywanego z tego katalogu - zmiana ID uŝytkownika na właściciela tego katalogu lub root zakaz zmiany ID uŝytkownika; aby skorzystać z uprzywilejowanych moŝliwości - wykonanie programu wysyłającego zamówienie do procesudemonu, działającego pod specjalnym ID uŝytkownika

11 Macierz dostępów wiersze - domeny; kolumny - obiekty statyczne związki między procesem a domeną F 1 F 2 F 3 drukarka D 1 read read D 2 print D 3 execute read D 4 read write read write

12 Dynamiczne związki (+ przełączanie domen - obiekt=domena) F 1 F 2 F 3 druka D 1 D 2 D 3 D 4 rka D 1 read read przeł D 2 print przeł przeł D 3 exec read D 4 read write read write przeł

13 Modyfikacja macierzy dostępów Prawa: kopiowania (dla obiektu), właściciela, kontroli kopiowanie (*) w obrębie kolumny przekazanie (kopiowanie; utrata praw) ograniczone kopiowanie (tworzy prawo bez *)

14 Prawo kopiowania (*) F 1 F 2 F 3 D 1 read read* D 2 D 3 D 4 read write execute

15 Prawo właściciela (owner) dodawanie; usuwanie praw ( w ramach kolumny) F 1 F 2 F 3 D 1 read read* owner D 2 D 3 D 4 read write execute

16 Prawo kontroli (control) zmiana elementów w wierszach macierzy dostępów - jedynie dla obiektów - domen proces działający w domenie D 2 moŝe zmienić domenę D 4 F 1 F 2 F 3 druka D 1 D 2 D 3 D 4 rka D 1 read read przeł D 2 print przeł przeł control D 3 exec read D 4 read write read write przeł

17 Model macierzy dostępów przydatny do implementowania i kontroli ochrony dynamicznej tablica globalna - zbiór uporządkowanych trójek: <domena, obiekt, zb. praw> <D i, O j, R k > zbyt duŝa tablica (pam. wirtualna) brak moŝliwości grupowania obiektów lub domen wykazy dostępów do obiektów - dla kaŝdej kolumny uporządkowane pary <D i, R k >: R k domyślny zbiór praw dostępu wykazy uprawnień do domen - spis <O j, R k > obiekt chroniony, niedostępny dla procesu bezpośrednio mechanizm zamka-klucza dla kaŝdego obiektu - wykaz wzorców binarnych (zamków), dla kaŝdej domeny - wykaz wzorców binarnych (kluczy); gdy klucz pasuje do zamka proces moŝe mieć dostęp do obiektu,

18 Cofanie praw dostępu do obiektów proste dla wykazu dostępów, natychmiastowe trudne dla wykazu uprawnień dla domen - uprawnienia rozproszone wtórne pozyskiwanie - okresowe usuwanie uprawnień z kaŝdej domeny wskaźniki zwrotne - dla kaŝdego obiektu - wykaz wskaźników do uprawnień (kosztowny) adresowanie pośrednie - uprawnienia wskazują na wpisy w tablicy globalnej wskazujące na obiekty (nie na obiekty bezpośrednio; cofnięcie uprawnienia - usunięcie elementu z tablicy globalnej) klucze - zmiana klucza głównego związanego z danym obiektem - usunięcie wszystkich uprawnień danego obiektu

19 BEZPIECZEŃSTWO

20 ochrona - problem wewnętrzny bezpieczeństwo - wymaga systemu ochrony oraz zabezpieczenia przed środowiskiem zewnętrznym naruszenia bezpieczeństwa: rozmyślne przypadkowe

21 Uwierzytelnianie Sprawdzenie toŝsamości uŝytkownika klucz, karta ( stan posiadania) nazwa uŝytkownika i hasło (wiedza) odcisk palca, podpis, wzorzec siatkówki oka (atrybut) HASŁA odgadywanie haseł, metody siłowe hasła - generowane przez system, wybierane postarzanie haseł (max. i min. czas Ŝycia hasła) szyfrowanie (one-way-function) hasła jednorazowe (dobrane parami); algorytmiczne (ziarno, tajemnica)

22 ZagroŜenia programowe uŝywanie programów pisanych przez innych uŝytkowników koń trojański (segment kodu naduŝywający swojego środowiska np. w edytorze) zagroŝenie - długie ścieŝki dostępu,. program naśladujący login przechwytujący hasło boczne wejście - pozostawienie luki w oprogramowaniu przez projektanta obchodzenie procedur bezpieczeństwa dla pewnego uŝytkownika oszustwa bankowe, kompilator

23 bakterie (króliki) ZagroŜenia systemowe mechanizm rozmnaŝania - paraliŝowanie działania systemu robaki przenoszą się z systemu na system 1988r, Morris - robak internetowy program haczący, program główny (rsh, finger, sendmail) (grzywna $; 3 lata kuratora; 400h pracy społ., $) wirusy - rozchodzą się po innych programach siejąc spustoszenie fragment kodu osadzony w poprawnym programie systemy jednouŝytkownikowe

24 Polepszenie bezpieczeństwa nadzorowanie zagroŝeń -śledzenie podejrzanych zachowań (zliczanie błędów logowania) dziennik kontroli ( zapis czasu, nazwy uŝytkownika, dostępów) analizowanie systemu okresowo krótkie, łatwe hasła manipulowanie setuid działalność nieupowaŝnionych programów w katalogach systemowych długo liczące się procesy ochrona katalogów i plików wpisy w PATH

25 Bezpieczne łączenie komputerów z niepewną siecią Zapora ogniowa (firewall) oddzielenie systemów komputer lub ruter ograniczający dostęp sieciowy nadzoruje i rejestruje wszystkie połączenia domena niepewna (Internet) strefa zdemilitaryzowana (o ograniczonym zaufaniu) - DMZ trzecia domena - komputery zainstalowane w firmie dopuszczanie ruchu tylko na wybranych portach; system: deny all; allow all

26 Linux zapora oparta na jądrze - szeroki zakres funkcji zabezpieczających zapory na poziomie aplikacji (gateway, proxy) np. serwer proxy - odbiera Ŝądanie od klientów (z zewnątrz i z wewnątrz); działa w oparciu o zdefiniowane reguły; dopuszcza lub nie pewne działania; ignorowanie wiadomości o pewnym rozmiarze

27 Klasyfikacja poziomów bezpieczeństwa 4 klasy bezpieczeństwa: A,B,C,D D - systemy nie spełniające wymagań Ŝadnej z innych klas (MS-DOS, Windows 3.1) C - umoŝliwienie wglądu w poczynania uŝytkowników (audit); dowolne reguły ochrony i odpowiedzialności; poziomy C1, C2 C1 -zawiera środki kontroli umoŝliwiające uŝytkownikom ochronę informacji (UNIX) C2 - dodatkowo indywidualny poziom dostępu (np. prawa do pliku moŝna określić w odniesieniu do poszczególnych osób) (niektóre UNIX y, NT)

28 Klasyfikacja poziomów bezpieczeństwa B - (B1, B2, B3) dla kaŝdego obiektu - kategoria uwraŝliwienia np. uŝytkownicy róŝnych poziomów (tajny, poufny); izolacja procesów - rozłączne przestrzenie adresowe A - funkcjonalnie równowaŝny B3; stosuje się formalną specyfikację projektu oraz techniki weryfikacji gwarantujące wysoki poziom pewności poprawnej implementacji bazy bezpieczeństwa komputerowego (TCB)

29 TCB (Trusted( Computer Base) baza bezpieczeństwa komputerowego sprzęt Zespół wszystkich systemów ochrony oprogramowanie oprogramowanie układowe gwarantuje zdolność egzekwowania przez system zakładanej polityki bezpieczeństwa nie określa polityki ( zasady bezpieczeństwa związane z uzyskaniem certyfikatu)

30 UNIX OCHRONA I BEZPIECZEŃSTWO

31 Identyfikator uŝytkownika UID 1 id kilka nazw Identyfikator grupy GID 1 uŝytkownik wiele grup Grupy zawierają jedynie uŝytkowników ( nie inne grupy) root id=0 (AT&T UNIX; MULTICS) KaŜdy proces id grupy, id uŝytkownika Polecenie id; w C geteuid, getegid KaŜdy plik własnością 1 grupy i 1 uŝytkownika (tworzącego procesu) Pliki rwx; tworzenie i usuwanie działania na katalogu Sprawdzanie uprawnień ls l; Programowo stat Modyfikacja uprawnień - chmod

32 Dziura w zabezpieczeniach- NiemoŜliwe wykonanie programu, moŝliwe skopiowanie Zmiany id uŝytkownika (grupy) setreuid (setregid) root dowolne zmiany Pozostałe procesy: RUID := EUID EUID := RUID EUID RUID

33 1. RUID := EUID 2. EUID := RUID 3. EUID RUID 1 procedura logowania 2 obsługa Ŝądania dostępu do zasobów uŝytkownika jas przez root a EUID:=jas działanie EUID:=RUID / z powrotem root

34 Programy setuid su 1. Sprawdzenie hasła 2. EUID:= właściciel pliku (0) 3. Uruchomienie nowej powłoki UWIERZYTELNIENIE GNU/Linux PAM /Pluggable Autentication Modules/

35 3 PROBLEMY BEZPIECZEŃSTWA Przekroczenie buforów (uŝytkownik root) nadpisanie stosu zamiana adresu powrotnego z funkcji + umieszczenie kodu pozwalanie wysyłania łańcucha znaków przekraczającego bufor sendmail finger passwd f talk

36 Wyścigi w /tmp/ Dowiązanie symboliczne do pliku tymczasowego uŝywanego przez root a Nadpisanie pliku systemowego Przejęcie danych Pliki tymczasowe opcja O_EXCL mkstemp lstat

37 UŜywanie powłoki do uruchamiania programów system popen aplikacja klient-serwer system(bufor) bufor tekst; polecenie ROZWIĄZANIE: zastąpienie system exec analiza poprawności wprowadzonego przez klienta łańcucha

38 LINIE OBRONY ochrona fizyczna (dostęp do komputera) hasła prawa dostępu do plików szyfrowanie plików kopie zapasowe komercyjne systemy dostarczają narzędzi zabezpieczających system

39 Linux pakiet shadow (OBSCURE_CHECK_ENAB z /etc/login.defs) sprawdzanie haseł (Crack) dodatkowy program uwierzytelniający w /etc/shadow określenie inf. uwierzytelniającej: useradd A; usermod A passwd równieŝ uruchamia program uwierzytelniający

40 Listy historii haseł Digital UNIX IRIX lista poprzednich haseł uŝytkownika zakazany czas (tygodnie)

41 Dodatkowe uwierzytelnianie identyfikacyjne karty magnetyczne kontrola numerycznych haseł wymaga podania dodatkowych informacji AIX, IRIX, Linux umoŝliwiają dołączenie obsługi kart warunki: właścicielem pliku root prawa 500 lub 700 dla wszystkich plików katalogu w jedynie dla root a

42 HASŁA TELEFONICZNE /etc/d_passwd - zestaw zaszyfr. haseł /etc/dialups modemami - wykaz linii terminalowych z samodzielna generacja zaszyfrowanego hasła sól(2zn) + hasło(8zn) echo hhhhhhhhss makekey skopiować hasło do d_passwd moŝna uŝyć zakodowane hasło z passwd lub shadow

43 INNA KONTROLA KONTA blokowanie konta po nieudanych próbach logowania ograniczenie dostępu uŝytkowników (dni, pory) AIX, HP-Unix, Linux (/etc/porttime) kończenie sesji przy braku aktywności SCO UNIX, Solaris

44 OCHRONA PLIKÓW Jak się stać superuŝytkownikiem? root: cp /bin/sh /tmp/.cos chmod 4755 /tmp/.cos ZagroŜenie PATH np. ls (zmodyfikowany) w /tmp root:. w PATH niedopuszczalna nikt nie ma prawa w do Ŝadnego katalogu z listy PATH root a

45 Prawa dostępu (małe błędy duŝy problem).login uŝytkownika jas: 660 /etc 660 (root, system) jas członkiem grupy gr1 i system Dowolny członek grupy gr1 moŝe zastąpić plik haseł: rm f /etc/passwd cp /tmp/data /etc/passwd Podstawiony program uruchomiony przez root a po pierwszym uruchomieniu zastąpiony poprawną wersją

46 ACL listy kontroli dostępu AIX, HP Unix, Linux atrybuty, bazowe uprawnienia, rozszerzone enabled/disabled; specify =; deny -; permint + specify r-- u:marek permint rw- g:info, g:mat permint rw- u:krysia, g:mat koniunkcja praw nie moŝna uŝywać chmod numerycznego

47 szyfrowanie crypt DES(Data Ecryption Standard)

48 Crack darmowy pakiet do łamania haseł słonwnik + reguły

49 Śledzenie plików systemowych porównywanie praw własności ochrony dat modyfikacji rozmiarów nr i-węzłów sum kontrolnych sumy kontrolne (sum suma kontrolna + rozmiar pliku)

50 Kontrola spójności systemu TCB (Trusted Computing Base) Oprogramowanie kontrola spójności systemu (B1 i wyŝej) Tripwire (dobre darmowe narzędzie) Porównuje aktualny status najwaŝniejszych plików z przechowywanymi w systemie poprawnymi atrybutami (z i-węzów); sygnatury; sumy kontrolne (2 algorytmy) Przy 1-szym uruchomieniu tworzy bazę COPS (Computer Oracle and Password System) darmowe oprogramowanie Sprawdza środowisko pracy root a; prawa dostepu; plik haseł; SUID; SGID Listy wysyłkowe zw. z bezpieczeństwem CERT Computer Emergency Response Team (informacje o zabezpieczeniach; porady) CIAC Computer Incident Advisory Capability

51 śledzenie nieudanych prób rozpoczęcia sesji Linux - /var/adm/faillog rejestracja su /var/adm/messages rejestrowanie komunikatów syslog - /etc/syslog.conf śledzenie pracy uŝytkowników last, lastcomm,.. mechanizm audit śledzenie zdarzeń (C2 i >)

Sieciowe Systemy Operacyjne

Sieciowe Systemy Operacyjne Sieciowe Systemy Operacyjne Sieciowe systemy operacyjne Klient-Serwer. System z wydzielonym serwerem, który spełnia róŝne funkcje i udostępnia róŝne usługi dla uŝytkowników. Ta architektura zapewni duŝą

Bardziej szczegółowo

Wykład 12. Ochrona. Wojciech Kwedlo,Krzysztof Bandurski, Wykład z Systemów Operacyjnych -1- Wydział Informatyki PB

Wykład 12. Ochrona. Wojciech Kwedlo,Krzysztof Bandurski, Wykład z Systemów Operacyjnych -1- Wydział Informatyki PB Wykład 12 Ochrona Wojciech Kwedlo,Krzysztof Bandurski, Wykład z Systemów Operacyjnych -1- Wydział Informatyki PB Ochrona (ang. protection) Pojęcie ochrony dotyczy mechanizmu kontrolującego dostęp programów,

Bardziej szczegółowo

System operacyjny Linux

System operacyjny Linux Paweł Rajba pawel.rajba@continet.pl http://kursy24.eu/ Zawartość modułu 3 Zarządzanie użytkownikami Użytkownicy i grupy Katalogi domowe Hasła Pliki konfiguracyjne Polecenia konsolowe Moduł YaST-a Łamanie

Bardziej szczegółowo

(Pluggable Authentication Modules). Wyjaśnienie technologii.

(Pluggable Authentication Modules). Wyjaśnienie technologii. Bezpieczeństwo systemów komputerowych. Temat seminarium: Moduły PAM (Pluggable Authentication Modules). Wyjaśnienie technologii Autor: Bartosz Hetmański Moduły PAM (Pluggable Authentication Modules). Wyjaśnienie

Bardziej szczegółowo

Systemy Operacyjne Ochrona

Systemy Operacyjne Ochrona Katedra Informatyki, Politechnika Świętokrzyska w Kielcach Kielce, 16 stycznia 2007 1 2 1 Ochrona 2 Bezpieczeństwo 3 Polityka bezpieczeństwa i mechanizmy 4 Domeny i wiedza konieczna 3 Macierze dostępów

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo informacji w systemach komputerowych

Bezpieczeństwo informacji w systemach komputerowych Bezpieczeństwo informacji w systemach komputerowych Andrzej GRZYWAK Rozwój mechanizmów i i systemów bezpieczeństwa Szyfry Kryptoanaliza Autentyfikacja Zapory Sieci Ochrona zasobów Bezpieczeństwo przechowywania

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK Nr 3 do CZĘŚCI II SIWZ

ZAŁĄCZNIK Nr 3 do CZĘŚCI II SIWZ ZAŁĄCZNIK Nr 3 do CZĘŚCI II SIWZ WYMAGANIA BEZPIECZEŃSTWA DLA SYSTEMÓW IT Wyciąg z Polityki Bezpieczeństwa Informacji dotyczący wymagań dla systemów informatycznych. 1 Załącznik Nr 3 do Część II SIWZ Wymagania

Bardziej szczegółowo

System operacyjny UNIX - użytkownicy. mgr Michał Popławski, WFAiIS

System operacyjny UNIX - użytkownicy. mgr Michał Popławski, WFAiIS System operacyjny UNIX - użytkownicy Konta użytkowników Mechanizm kont użytkowników został wprowadzony, gdy z systemów komputerowych zaczęła korzystać większa ilość osób, niezależnie od tego, ile osób

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE

SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE Klasyczne polecenia: ls [opcje][katalog][pliki] opcje podstawowe -a wyświetla również pliki ukryte -b znaki niedrukowane jako liczby ósemkowe -c sortuje dane zgodnie z datą zmiany -k podaje wielkość pliku

Bardziej szczegółowo

Wstęp do systemów wielozadaniowych laboratorium 02 Praca w systemie plików

Wstęp do systemów wielozadaniowych laboratorium 02 Praca w systemie plików Wstęp do systemów wielozadaniowych laboratorium 02 Praca w systemie plików Jarosław Piersa Wydział Matematyki i Informatyki, Uniwersytet Mikołaja Kopernika 2013-10-08 Co to jest konsola / terminal UNIX-owy?

Bardziej szczegółowo

Jarosław Kuchta Administrowanie Systemami Komputerowymi. Internetowe Usługi Informacyjne

Jarosław Kuchta Administrowanie Systemami Komputerowymi. Internetowe Usługi Informacyjne Jarosław Kuchta Internetowe Usługi Informacyjne Komponenty IIS HTTP.SYS serwer HTTP zarządzanie połączeniami TCP/IP buforowanie odpowiedzi obsługa QoS (Quality of Service) obsługa plików dziennika IIS

Bardziej szczegółowo

11. Autoryzacja użytkowników

11. Autoryzacja użytkowników 11. Autoryzacja użytkowników Rozwiązanie NETASQ UTM pozwala na wykorzystanie trzech typów baz użytkowników: Zewnętrzna baza zgodna z LDAP OpenLDAP, Novell edirectory; Microsoft Active Direcotry; Wewnętrzna

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Systemów Operacyjnych

Laboratorium Systemów Operacyjnych Laboratorium Systemów Operacyjnych Użytkownicy, Grupy, Prawa Tworzenie kont użytkowników Lokalne konto pozwala użytkownikowi na uzyskanie dostępu do zasobów lokalnego komputera. Konto domenowe pozwala

Bardziej szczegółowo

Certyfikat Certum Basic ID. Instrukcja dla użytkowników Windows Vista. wersja 1.3 UNIZETO TECHNOLOGIES SA

Certyfikat Certum Basic ID. Instrukcja dla użytkowników Windows Vista. wersja 1.3 UNIZETO TECHNOLOGIES SA Certyfikat Certum Basic ID Instrukcja dla użytkowników Windows Vista wersja 1.3 Spis treści 1. INSTALACJA CERTYFIKATU... 3 1.1. KLUCZ ZAPISANY BEZPOŚREDNIO DO PRZEGLĄDARKI (NA TYM KOMPUTERZE),... 3 1.2.

Bardziej szczegółowo

Instrukcja dla użytkowników Windows Vista Certyfikat Certum Basic ID

Instrukcja dla użytkowników Windows Vista Certyfikat Certum Basic ID Instrukcja dla użytkowników Windows Vista Certyfikat Certum Basic ID wersja 1.3 Spis treści 1. INSTALACJA CERTYFIKATU... 3 1.1. KLUCZ ZAPISANY BEZPOŚREDNIO DO PRZEGLĄDARKI (NA TYM KOMPUTERZE),... 3 1.2.

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo systemów informatycznych

Bezpieczeństwo systemów informatycznych Bezpieczeństwo systemów informatycznych Rule Set Based Access Control ĆWICZENIE RSBAC 1 Wprowadzenie RSBAC to zestaw łat na jądro systemu Linux rozszerzających bezpieczeństwo systemu. Wspiera on mechanizmy

Bardziej szczegółowo

Test. Administrowanie sieciowymi systemami operacyjnymi

Test. Administrowanie sieciowymi systemami operacyjnymi Test Administrowanie sieciowymi systemami operacyjnymi 1) Która warstwa modelu ISO/OSI jest związana z protokołem IP? A. Sieciowa. B. Fizyczna. C. Transportowa. D. Łącza danych. 2) W sieciach lokalnych,

Bardziej szczegółowo

Tworzenie bezpiecznego środowiska kont shellowych

Tworzenie bezpiecznego środowiska kont shellowych Tworzenie bezpiecznego środowiska kont shellowych Robert Jaroszuk Where you see a feature, I see a flaw... TLUG Uniwersytet Gdański, 8 września 2007 Spis Treści 1 Rozpoznanie zagrożeń Zapobieganie

Bardziej szczegółowo

System operacyjny UNIX system plików. mgr Michał Popławski, WFAiIS

System operacyjny UNIX system plików. mgr Michał Popławski, WFAiIS System operacyjny UNIX system plików System plików systemu UNIX (s5fs) System plików ma strukturę drzewa. Na samym szczycie znajduje się korzeń (root), symbolicznie przedstawiany jako /. Z punktu widzenia

Bardziej szczegółowo

Biuletyn techniczny. Drukarki fiskalne w usługach terminalowych. Comarch OPT!MA 17.0. Copyright 2007 COMARCH SA

Biuletyn techniczny. Drukarki fiskalne w usługach terminalowych. Comarch OPT!MA 17.0. Copyright 2007 COMARCH SA Biuletyn techniczny Comarch OPT!MA 17.0 Drukarki fiskalne w usługach terminalowych Copyright 2007 COMARCH SA 1 Spis treści 1 SPIS TREŚCI... 2 2 DRUKARKI FISKALNE W USŁUGACH TERMINALOWYCH... 3 2.1 2.2 INSTALACJA

Bardziej szczegółowo

7. zainstalowane oprogramowanie. 8. 9. 10. zarządzane stacje robocze

7. zainstalowane oprogramowanie. 8. 9. 10. zarządzane stacje robocze Specyfikacja oprogramowania do Opis zarządzania przedmiotu i monitorowania zamówienia środowiska Załącznik nr informatycznego 1 do specyfikacji Lp. 1. a) 1. Oprogramowanie oprogramowania i do systemów

Bardziej szczegółowo

Sieciowa instalacja Sekafi 3 SQL

Sieciowa instalacja Sekafi 3 SQL Sieciowa instalacja Sekafi 3 SQL Niniejsza instrukcja opisuje instalację Sekafi 3 SQL w wersji sieciowej, z zewnętrznym serwerem bazy danych. Jeśli wymagana jest praca jednostanowiskowa, należy postępować

Bardziej szczegółowo

Exchange 2007. Konfiguracja protokołu SSL/TLS w serwerze pocztowym Exchange 2007. wersja 1.0 UNIZETO TECHNOLOGIES S.A.

Exchange 2007. Konfiguracja protokołu SSL/TLS w serwerze pocztowym Exchange 2007. wersja 1.0 UNIZETO TECHNOLOGIES S.A. Exchange 2007 Konfiguracja protokołu SSL/TLS w serwerze pocztowym Exchange 2007 wersja 1.0 Spis treści 1. GENEROWANIE śądania WYSTAWIENIA CERTYFIKATU... 3 2. WYSYŁANIE śądania DO CERTUM... 4 3. INSTALACJA

Bardziej szczegółowo

Certyfikat niekwalifikowany zaufany Certum Silver. Instrukcja dla uŝytkowników Windows Vista. wersja 1.1 UNIZETO TECHNOLOGIES SA

Certyfikat niekwalifikowany zaufany Certum Silver. Instrukcja dla uŝytkowników Windows Vista. wersja 1.1 UNIZETO TECHNOLOGIES SA Certyfikat niekwalifikowany zaufany Certum Silver Instrukcja dla uŝytkowników Windows Vista wersja 1.1 Spis treści 1. POBRANIE CERTYFIKATU SILVER... 3 2. IMPORTOWANIE CERTYFIKATU DO PROGRAMU POCZTA SYSTEMU

Bardziej szczegółowo

1 Powłoka programu Windows PowerShell... 1. 2 Skrypty programu Windows PowerShell... 37. 3 Zarządzanie dziennikami... 65

1 Powłoka programu Windows PowerShell... 1. 2 Skrypty programu Windows PowerShell... 37. 3 Zarządzanie dziennikami... 65 Spis treści Podziękowania... xi Wstęp... xiii 1 Powłoka programu Windows PowerShell... 1 Instalowanie programu Windows PowerShell... 1 Sprawdzanie instalacji za pomocą skryptu w języku VBScript... 1 WdraŜanie

Bardziej szczegółowo

Komunikator internetowy w C#

Komunikator internetowy w C# PAŃSTWOWA WYśSZA SZKOŁA ZAWODOWA W ELBLĄGU INSTYTUT INFORMATYKI STOSOWANEJ Sprawozdanie Komunikator internetowy w C# autor: Artur Domachowski Elbląg, 2009 r. Komunikacja przy uŝyciu poczty internetowej

Bardziej szczegółowo

6. Pliki i foldery na dyskach NTFS

6. Pliki i foldery na dyskach NTFS 6. Pliki i foldery na dyskach NTFS Ćwiczenia zawarte w tym rozdziale pozwolą w pełni wykorzystać moŝliwości nowego systemu plików wykorzystywanego przez Windows XP. Jednym z obsługiwanych przez Windows

Bardziej szczegółowo

"Klasyczna" struktura systemu operacyjnego:

Klasyczna struktura systemu operacyjnego: "Klasyczna" struktura systemu operacyjnego: Użytkownik Powłoka (shell) Programy użytkowe Programy systemowe API Jądro (kernel) Programy obsługi sprzętu (drivers) Sprzęt Funkcje systemu operacyjnego obsługa

Bardziej szczegółowo

Sieci VPN SSL czy IPSec?

Sieci VPN SSL czy IPSec? Sieci VPN SSL czy IPSec? Powody zastosowania sieci VPN: Geograficzne rozproszenie oraz duŝa mobilność pracowników i klientów przedsiębiorstw i instytucji, Konieczność przesyłania przez Internet danych

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA AKTYWACJI I INSTALACJI CERTYFIKATU ID

INSTRUKCJA AKTYWACJI I INSTALACJI CERTYFIKATU ID Instrukcja jak aktywować certyfikat BASIC ID oraz PROFESSIONAL ID znajduje się na stronie www.efpe.pl dla zalogowanych użytkowników. Login i hasło do strony efpe.pl znajduje się wewnątrz twojego identyfikatora

Bardziej szczegółowo

Rozdział 6 - Z kim się kontaktować - 199 - Spis treści. Wszelkie prawa zastrzeżone WiedzaTech sp. z o.o. 2012. Kopiowanie bez zezwolenia zabronione.

Rozdział 6 - Z kim się kontaktować - 199 - Spis treści. Wszelkie prawa zastrzeżone WiedzaTech sp. z o.o. 2012. Kopiowanie bez zezwolenia zabronione. Rozdział 6 - Z kim się kontaktować - 199 - Spis treści - 200 - Rozdział 6 - Z kim się kontaktować Spis treści Rozdział 1: Podstawy bezpiecznego użytkowania komputera... - 3 - Dlaczego należy aktualizować

Bardziej szczegółowo

Konta uŝytkowników. Konta uŝytkowników dzielą się na trzy grupy: lokalne konta uŝytkowników, domenowe konta uŝytkowników, konta wbudowane

Konta uŝytkowników. Konta uŝytkowników dzielą się na trzy grupy: lokalne konta uŝytkowników, domenowe konta uŝytkowników, konta wbudowane Konta uŝytkowników Konta uŝytkowników dzielą się na trzy grupy: lokalne konta uŝytkowników, domenowe konta uŝytkowników, konta wbudowane Lokalne konto uŝytkownika jest najczęściej wykorzystywane podczas

Bardziej szczegółowo

ZESTAW PLATINUM. - instrukcja pobrania i instalacji certyfikatu niekwalifikowanego wersja 1.2

ZESTAW PLATINUM. - instrukcja pobrania i instalacji certyfikatu niekwalifikowanego wersja 1.2 ZESTAW PLATINUM - instrukcja pobrania i instalacji certyfikatu niekwalifikowanego wersja 1.2 Spis treści 1. ZAMÓWIENIE I ZAKUP ZESTAWU PLATINUM...3 2. ZESTAW PLATINUM INSTALACJA I AKTYWACJA PROFILU NA

Bardziej szczegółowo

PR P E R Z E E Z N E T N A T C A JA C JA KO K RP R O P RA R C A Y C JN Y A JN ACTINA DATA MANAGER

PR P E R Z E E Z N E T N A T C A JA C JA KO K RP R O P RA R C A Y C JN Y A JN ACTINA DATA MANAGER PREZENTACJA KORPORACYJNA ACTINA DATA MANAGER Oprogramowanie Actina Data Manager (ADM) Podstawowe zagadnienia: 1. Zastosowanie 2. Grupa docelowych uŝytkowników 3. Bezpieczeństwo 4. Środowisko pracy 5. MoŜliwości

Bardziej szczegółowo

Samba serwer plików i drukarek. Rafał Szcześniak The Samba Team. Prosze pytać w każdej chwili

Samba serwer plików i drukarek. Rafał Szcześniak <mimir@samba.org> The Samba Team. Prosze pytać w każdej chwili serwer plików i drukarek Rafał Szcześniak The Team Prosze pytać w każdej chwili Co to jest? Jest to wolna implementacja serwera protokołu SMB/CIFS pozwalająca systemom Unix współpracować

Bardziej szczegółowo

Microsoft Exchange Server 2013

Microsoft Exchange Server 2013 William R. Stanek Vademecum Administratora Microsoft Exchange Server 2013 Konfiguracja i klienci systemu Przekład: Leszek Biolik APN Promise 2013 Spis treści Wstęp..........................................

Bardziej szczegółowo

Wybrane metody ataków na systemy Oracle

Wybrane metody ataków na systemy Oracle Wybrane metody ataków na systemy Oracle Warsztat PLOUG'20 Wojciech Dworakowski Oracle Do niedawna uwaŝany za system bezpieczny Powód: brak badań brak dostępu do software brak zainteresowania badaczy produktami

Bardziej szczegółowo

4. Podstawowa konfiguracja

4. Podstawowa konfiguracja 4. Podstawowa konfiguracja Po pierwszym zalogowaniu się do urządzenia należy zweryfikować poprawność licencji. Można to zrobić na jednym z widżetów panelu kontrolnego. Wstępną konfigurację można podzielić

Bardziej szczegółowo

Aby pobrać program FotoSender naleŝy na stronę www.fotokoda.pl lub www.kodakwgalerii.astral.pl i kliknąć na link Program do wysyłki zdjęć Internetem.

Aby pobrać program FotoSender naleŝy na stronę www.fotokoda.pl lub www.kodakwgalerii.astral.pl i kliknąć na link Program do wysyłki zdjęć Internetem. FotoSender 1. Pobranie i instalacja programu Aby pobrać program FotoSender naleŝy na stronę www.fotokoda.pl lub www.kodakwgalerii.astral.pl i kliknąć na link Program do wysyłki zdjęć Internetem. Rozpocznie

Bardziej szczegółowo

Usługi sieciowe systemu Linux

Usługi sieciowe systemu Linux Usługi sieciowe systemu Linux 1. Serwer WWW Najpopularniejszym serwerem WWW jest Apache, dostępny dla wielu platform i rozprowadzany w pakietach httpd. Serwer Apache bardzo często jest wykorzystywany do

Bardziej szczegółowo

Wykład 11. Ochrona + Bezpieczeństwo cz. I. Wojciech Kwedlo,Krzysztof Bandurski, Wykład z Systemów Operacyjnych -1- Wydział Informatyki PB

Wykład 11. Ochrona + Bezpieczeństwo cz. I. Wojciech Kwedlo,Krzysztof Bandurski, Wykład z Systemów Operacyjnych -1- Wydział Informatyki PB Wykład 11 Ochrona + Bezpieczeństwo cz. I Wojciech Kwedlo,Krzysztof Bandurski, Wykład z Systemów Operacyjnych -1- Wydział Informatyki PB Ochrona (ang. protection) Pojęcie ochrony dotyczy mechanizmu kontrolującego

Bardziej szczegółowo

POLITYKA BEZPIECZEŃSTWA INFORMACJI

POLITYKA BEZPIECZEŃSTWA INFORMACJI Załącznik 1 POLITYKA BEZPIECZEŃSTWA INFORMACJI W celu zabezpieczenia danych gromadzonych i przetwarzanych w Urzędzie Miejskim w Ząbkowicach Śląskich oraz jego systemie informatycznym, a w szczególności

Bardziej szczegółowo

Problemy z bezpieczeństwem w sieci lokalnej

Problemy z bezpieczeństwem w sieci lokalnej Problemy z bezpieczeństwem w sieci lokalnej możliwości podsłuchiwania/przechwytywania ruchu sieciowego pakiet dsniff demonstracja kilku narzędzi z pakietu dsniff metody przeciwdziałania Podsłuchiwanie

Bardziej szczegółowo

Opis komunikacji na potrzeby integracji z systemem klienta (12 kwiecień, 2007)

Opis komunikacji na potrzeby integracji z systemem klienta (12 kwiecień, 2007) Opis komunikacji na potrzeby integracji z systemem klienta (12 kwiecień, 2007) Copyright 2004 Anica System S.A., Lublin, Poland Poniższy dokument, jak również informacje w nim zawarte są całkowitą własnością

Bardziej szczegółowo

Sterowniki urządzeń zewnętrznych w pracy lokalnej i sieciowej w programach firmy InsERT dla Windows

Sterowniki urządzeń zewnętrznych w pracy lokalnej i sieciowej w programach firmy InsERT dla Windows Sterowniki urządzeń zewnętrznych w pracy lokalnej i sieciowej w programach firmy InsERT dla Windows 1/5 SPIS TREŚCI 1. DEFINICJE POJĘĆ... 3 2. TRYBY PRACY... 3 2.1 TRYB LOKALNY - APLIKACJA I STEROWNIK

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne. Instrukcja laboratoryjna. Ćwiczenie 1: Polecenia systemu UNIX/LINUX. Opracował: dr inż. Piotr Szpryngier

Systemy operacyjne. Instrukcja laboratoryjna. Ćwiczenie 1: Polecenia systemu UNIX/LINUX. Opracował: dr inż. Piotr Szpryngier Systemy operacyjne Instrukcja laboratoryjna Ćwiczenie 1: Polecenia systemu UNIX/LINUX Opracował: dr inż. Piotr Szpryngier Olsztyn 2009 1 Wprowadzenie. Cel zajęć praktycznych. Wymagania stawiane studentom

Bardziej szczegółowo

Program Opakowania zwrotne dla InsERT GT.

Program Opakowania zwrotne dla InsERT GT. Program Opakowania zwrotne dla InsERT GT. Do czego słuŝy program? Program Opakowania zwrotne słuŝy do zarządzania opakowaniami zwrotnymi (butelkami, transporterami) w firmach handlujących napojami. Pozwala

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie protokołu SCEP do zarządzania certyfikatami cyfrowymi w systemie zabezpieczeń Check Point NGX

Wykorzystanie protokołu SCEP do zarządzania certyfikatami cyfrowymi w systemie zabezpieczeń Check Point NGX Wykorzystanie protokołu SCEP do zarządzania certyfikatami cyfrowymi w systemie zabezpieczeń Check Point NGX 1. Wstęp Protokół SCEP (Simple Certificate Enrollment Protocol) został zaprojektowany przez czołowego

Bardziej szczegółowo

Linux cz.2: terminal, użytkownicy, grupy

Linux cz.2: terminal, użytkownicy, grupy Linux cz.2: terminal, użytkownicy, grupy Wykład: terminal, konsola, GUI, pseudoterminal, proces, zadanie, usługa, daemon, użytkownicy w Linuxie, grupy, logowanie, uwierzytelnianie, autoryzacja, moduł ładowalny,

Bardziej szczegółowo

Poziomy wymagań Konieczny K Podstawowy- P Rozszerzający- R Dopełniający- D Uczeń: - zna rodzaje sieci - zna topologie sieciowe sieci

Poziomy wymagań Konieczny K Podstawowy- P Rozszerzający- R Dopełniający- D Uczeń: - zna rodzaje sieci - zna topologie sieciowe sieci WYMAGANIA EDUKACYJNE PRZEDMIOT: Administracja sieciowymi systemami operacyjnymi NUMER PROGRAMU NAUCZANIA (ZAKRES): 351203 1. Lp Dział programu Sieci komputerowe Poziomy wymagań Konieczny K Podstawowy-

Bardziej szczegółowo

Internetowe BD 2007. P.Skrobanek 1. INTERNETOWE BAZY DANYCH materiały pomocnicze - wykład IV. Paweł Skrobanek PLAN NA DZIŚ :

Internetowe BD 2007. P.Skrobanek 1. INTERNETOWE BAZY DANYCH materiały pomocnicze - wykład IV. Paweł Skrobanek PLAN NA DZIŚ : Wrocław 2006(07) INTERNETOWE BAZY DANYCH materiały pomocnicze wykład IV Paweł Skrobanek C3, pok. 323 email: pawel.skrobanek@pwr.wroc.pl PLAN NA DZIŚ : 1. Wprowadzenie bezpieczeństwo 2. Umiejscowienie bazy

Bardziej szczegółowo

Internetowy moduł prezentacji WIZYT KLIENTA PUP do wykorzystania np. na stronie WWW. Wstęp

Internetowy moduł prezentacji WIZYT KLIENTA PUP do wykorzystania np. na stronie WWW. Wstęp Internetowy moduł prezentacji WIZYT KLIENTA PUP do wykorzystania np. na stronie WWW. Wstęp Prezentujemy Państwu propozycję modułu aplikacji internetowej słuŝącej do prezentacji zaplanowanych wizyt klienta

Bardziej szczegółowo

Prawa dostępu do plików

Prawa dostępu do plików Prawa dostępu do plików Wszystkie pliki systemów uniksowych posiadają swoje prawa dostępu dla zapisu, odczytu i wykonywania. Jeżeli dotychczas spotykałeś się z systemami Windows na partycjach FAT - możesz

Bardziej szczegółowo

IG1: INSTALACJA KOMUNIKATORA GADU-GADU

IG1: INSTALACJA KOMUNIKATORA GADU-GADU IG1: INSTALACJA KOMUNIKATORA GADU-GADU 1. UŜytkownik pragnie zainstalować komunikator Gadu-Gadu. 2. UŜytkownik pobiera plik instalacyjny z Internetu i uruchamia go. 3. Instalator instaluje nowe oprogramowanie

Bardziej szczegółowo

Serwer SAMBA UDOSTĘPNIANIE UDZIAŁÓW SIECIOWYCH PIOTR KANIA

Serwer SAMBA UDOSTĘPNIANIE UDZIAŁÓW SIECIOWYCH PIOTR KANIA 2015 Serwer SAMBA UDOSTĘPNIANIE UDZIAŁÓW SIECIOWYCH PIOTR KANIA Spis treści. Spis treści. 1 Wprowadzenie. 2 Instalacja / deinstalacja serwera Samby w OpenSuse. 2 Usługi Samby / porty nasłuchu. 2 Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Protokoły zdalnego logowania Telnet i SSH

Protokoły zdalnego logowania Telnet i SSH Protokoły zdalnego logowania Telnet i SSH Krzysztof Maćkowiak Wprowadzenie Wykorzystując Internet mamy możliwość uzyskania dostępu do komputera w odległej sieci z wykorzystaniem swojego komputera, który

Bardziej szczegółowo

Cryptobox Aplikacja do synchronizacji danych użytkownika w systemie KMD2

Cryptobox Aplikacja do synchronizacji danych użytkownika w systemie KMD2 Cryptobox Aplikacja do synchronizacji danych użytkownika w systemie KMD2 Instrukcja obsługi 1 Spis treści 1. Opis aplikacji... 3 2. Kompatybilność... 4 3. Uruchomienie i konfiguracja... 5 Opis głównego

Bardziej szczegółowo

BAZY DANYCH. Obsługa bazy z poziomu języka PHP. opracowanie: Michał Lech

BAZY DANYCH. Obsługa bazy z poziomu języka PHP. opracowanie: Michał Lech BAZY DANYCH Obsługa bazy z poziomu języka PHP opracowanie: Michał Lech Plan wykładu 1. PHP - co to jest? 2. Bazy danych obsługiwane przez PHP 3. Podstawowe polecenia 4. Sesje 5. Przykład - dodawanie towaru

Bardziej szczegółowo

Pracownia Komputerowa wyk ad II

Pracownia Komputerowa wyk ad II Pracownia Komputerowa wykad II dr Magdalena Posiadaa-Zezula Magdalena.Posiadala@fuw.edu.pl http://www.fuw.edu.pl/~mposiada Magdalena.Posiadala@fuw.edu.pl 1 Systemy operacyjne Windows np. Windows 8. Systemy

Bardziej szczegółowo

Wykład X. Systemy kryptograficzne Kierunek Matematyka - semestr IV. dr inż. Janusz Słupik. Wydział Matematyki Stosowanej Politechniki Śląskiej

Wykład X. Systemy kryptograficzne Kierunek Matematyka - semestr IV. dr inż. Janusz Słupik. Wydział Matematyki Stosowanej Politechniki Śląskiej Wykład X Kierunek Matematyka - semestr IV Wydział Matematyki Stosowanej Politechniki Śląskiej Gliwice, 2014 c Copyright 2014 Janusz Słupik Zarządzanie bezpieczeństwem Kontrola dostępu Kontrola dostępu

Bardziej szczegółowo

Certyfikat niekwalifikowany zaufany Certum Basic ID. Instrukcja dla użytkowników Windows Vista. wersja 1.2 UNIZETO TECHNOLOGIES SA

Certyfikat niekwalifikowany zaufany Certum Basic ID. Instrukcja dla użytkowników Windows Vista. wersja 1.2 UNIZETO TECHNOLOGIES SA Certyfikat niekwalifikowany zaufany Certum Basic ID Instrukcja dla użytkowników Windows Vista wersja 1.2 Spis treści 1 ZAKUP I AKTYWACJA CERTYFIKATU BASIC ID... 3 1.1. GENEROWANIE PARY KLUCZY... 13 1.1.1.

Bardziej szczegółowo

Wykonać Ćwiczenie: Active Directory, konfiguracja Podstawowa

Wykonać Ćwiczenie: Active Directory, konfiguracja Podstawowa Wykonać Ćwiczenie: Active Directory, konfiguracja Podstawowa Instalacja roli kontrolera domeny, Aby zainstalować rolę kontrolera domeny, należy uruchomić Zarządzenie tym serwerem, po czym wybrać przycisk

Bardziej szczegółowo

Instrukcja pobrania i instalacji. certyfikatu niekwalifikowanego na komputerze lub karcie kryptograficznej. wersja 1.4 UNIZETO TECHNOLOGIES SA

Instrukcja pobrania i instalacji. certyfikatu niekwalifikowanego na komputerze lub karcie kryptograficznej. wersja 1.4 UNIZETO TECHNOLOGIES SA Instrukcja pobrania i instalacji certyfikatu niekwalifikowanego na komputerze lub karcie kryptograficznej wersja 1.4 Spis treści 1 NIEZBĘDNE ELEMENTY DO WGRANIA CERTYFIKATU NIEKWALIFIKOWANEGO NA KARTĘ

Bardziej szczegółowo

Internet Explorer. Okres 05-12.06.2008

Internet Explorer. Okres 05-12.06.2008 Okres 05-12.06.2008 Internet Explorer W przeglądarce Internetowej Internet Explorer ujawniono lukę związaną z bezpieczeństwem, która moŝe pozwolić osobie nieupowaŝnionej na przejęcie kontroli nad komputerem

Bardziej szczegółowo

SELinux. SELinux Security Enhanced Linux. czyli. Linux o podwyższonym bezpieczeństwie

SELinux. SELinux Security Enhanced Linux. czyli. Linux o podwyższonym bezpieczeństwie SELinux SELinux Security Enhanced Linux czyli Linux o podwyższonym bezpieczeństwie Najkrócej mówiąc... SELinux jest systemem z MAC (Mandatory Access Control), który realizuje politykę RBAC (Role Based

Bardziej szczegółowo

Wykaz zmian w programie SysLoger

Wykaz zmian w programie SysLoger Wykaz zmian w programie SysLoger Pierwsza wersja programu 1.0.0.1 powstała we wrześniu 2011. Funkcjonalność pierwszej wersji programu: 1. Zapis logów do pliku tekstowego, 2. Powiadamianie e-mail tylko

Bardziej szczegółowo

Administrowanie Sieciowymi Systemami Operacyjnymi

Administrowanie Sieciowymi Systemami Operacyjnymi Administrowanie Sieciowymi Systemami Operacyjnymi Typ zadania: Tworzenie konsoli administracyjnej Zadanie 1: Utwórz konsolę administracyjną składającą się z konsol Active Directory Users and Computers

Bardziej szczegółowo

POLITYKA BEZPIECZEŃSTWA SYSTEMU INFORMATYCZNEGO

POLITYKA BEZPIECZEŃSTWA SYSTEMU INFORMATYCZNEGO Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 25/2005 Burmistrza Brzeszcz z dnia 21 czerwca 2005 r. POLITYKA BEZPIECZEŃSTWA URZĘDU GMINY W BRZESZCZACH Podstawa prawna: - rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i

Bardziej szczegółowo

MenadŜer haseł Instrukcja uŝytkownika

MenadŜer haseł Instrukcja uŝytkownika MenadŜer haseł Instrukcja uŝytkownika Spis treści 1. Uruchamianie programu.... 3 2. Minimalne wymagania systemu... 3 3. Środowisko pracy... 3 4. Opis programu MenadŜer haseł... 3 4.1 Logowanie... 4 4.2

Bardziej szczegółowo

1 Instalowanie i uaktualnianie serwera SQL Server 2005... 1

1 Instalowanie i uaktualnianie serwera SQL Server 2005... 1 Spis treści Przedmowa... ix Podziękowania... x Wstęp... xiii Historia serii Inside Microsoft SQL Server... xiii 1 Instalowanie i uaktualnianie serwera SQL Server 2005... 1 Wymagania SQL Server 2005...

Bardziej szczegółowo

Biuletyn techniczny. CDN OPT!MA 12.0 Drukarki fiskalne w usługach terminalowych. Copyright 2007 COMARCH SA

Biuletyn techniczny. CDN OPT!MA 12.0 Drukarki fiskalne w usługach terminalowych. Copyright 2007 COMARCH SA Biuletyn techniczny CDN OPT!MA 12.0 Drukarki fiskalne w usługach terminalowych Copyright 2007 COMARCH SA 1 Spis treści 1 SPIS TREŚCI... 2 2 DRUKARKI FISKALNE W USŁUGACH TERMINALOWYCH... 3 2.1 2.2 INSTALACJA

Bardziej szczegółowo

1 Implementowanie i konfigurowanie infrastruktury wdraŝania systemu Windows... 1

1 Implementowanie i konfigurowanie infrastruktury wdraŝania systemu Windows... 1 Spis treści Wstęp... xi Wymagania sprzętowe (Virtual PC)... xi Wymagania sprzętowe (fizyczne)... xii Wymagania programowe... xiii Instrukcje instalowania ćwiczeń... xiii Faza 1: Tworzenie maszyn wirtualnych...

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE

SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE Wielodostępne systemy operacyjne Nowoczesne systemy operacyjne są w większości systemami wielodostępnymi, które pozwalają pracować jednocześnie wielu użytkownikom za pośrednictwem terminali podłączonych

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne. Zarządzanie dostępem do zasobów przy wykorzystaniu grup

Systemy operacyjne. Zarządzanie dostępem do zasobów przy wykorzystaniu grup Instytut Sterowania i Systemów Informatycznych Uniwersytet Zielonogórski Systemy operacyjne Laboratorium Zarządzanie dostępem do zasobów przy wykorzystaniu grup Cel ćwiczenia Ćwiczenie ma na celu praktyczne

Bardziej szczegółowo

Przykładowa lista zagroŝeń dla systemu informatycznego

Przykładowa lista zagroŝeń dla systemu informatycznego Załącznik nr 2 Przykładowa lista zagroŝeń dla systemu informatycznego Oddziaływanie na zasób Lp. ZagroŜenie Kategoria Zasób Szczegółowy opis zagroŝenia Poufność ntegralność Dostępność 1. Atak socjotechniczny

Bardziej szczegółowo

Exchange 2013. Konfiguracja protokołu SSL/TLS w serwerze pocztowym Exchange 2013. wersja 1.0

Exchange 2013. Konfiguracja protokołu SSL/TLS w serwerze pocztowym Exchange 2013. wersja 1.0 Exchange 2013 Konfiguracja protokołu SSL/TLS w serwerze pocztowym Exchange 2013 wersja 1.0 Spis treści 1. GENEROWANIE ŻĄDANIA WYSTAWIENIA CERTYFIKATU (NA PRZYKŁADZIE CERTYFIKATU TYPU WILDCARD I DOMENY

Bardziej szczegółowo

Podstawy obsługi aplikacji Generator Wniosków Płatniczych

Podstawy obsługi aplikacji Generator Wniosków Płatniczych Podstawy obsługi aplikacji Generator Wniosków Płatniczych 1. Instalacja programu Program naleŝy pobrać ze strony www.simik.gov.pl. Instalację naleŝy wykonań z konta posiadającego uprawnienia administratora

Bardziej szczegółowo

Instrukcja pierwszego logowania do Serwisu BRe Brokers!

Instrukcja pierwszego logowania do Serwisu BRe Brokers! Instrukcja pierwszego logowania do Serwisu BRe Brokers! Do korzystania z serwisu BRe Brokers niezbędny jest dostęp do sieci Internet. Komputer w takim wypadku wyposaŝony musi być w przeglądarkę internetową

Bardziej szczegółowo

UNIX: architektura i implementacja mechanizmów bezpieczeństwa. Wojciech A. Koszek dunstan@freebsd.czest.pl Krajowy Fundusz na Rzecz Dzieci

UNIX: architektura i implementacja mechanizmów bezpieczeństwa. Wojciech A. Koszek dunstan@freebsd.czest.pl Krajowy Fundusz na Rzecz Dzieci UNIX: architektura i implementacja mechanizmów bezpieczeństwa Wojciech A. Koszek dunstan@freebsd.czest.pl Krajowy Fundusz na Rzecz Dzieci Plan prezentacji: Wprowadzenie do struktury systemów rodziny UNIX

Bardziej szczegółowo

Laboratorium 2 Instalacja i podstawy administracji systemem operacyjnym UNIX na przykładzie dystrybucji Ubuntu Linux.

Laboratorium 2 Instalacja i podstawy administracji systemem operacyjnym UNIX na przykładzie dystrybucji Ubuntu Linux. Laboratorium 2 Instalacja i podstawy administracji systemem operacyjnym UNIX na przykładzie dystrybucji Ubuntu Linux. 2.1 Konta użytkowników 2.2 Prawa dostępu do plików i katalogów 1 2.1 Konta użytkowników

Bardziej szczegółowo

Rok szkolny 2015/16 Sylwester Gieszczyk. Wymagania edukacyjne w technikum

Rok szkolny 2015/16 Sylwester Gieszczyk. Wymagania edukacyjne w technikum Lp. 1 Temat 1. Konfigurowanie urządzeń. Uzyskiwanie dostępu do sieci Internet 2 3 4 5 Symulatory programów konfiguracyjnych urządzeń Konfigurowanie urządzeń Konfigurowanie urządzeń sieci Funkcje zarządzalnych

Bardziej szczegółowo

Praca w programie dodawanie pisma.

Praca w programie dodawanie pisma. Praca w programie dodawanie pisma. Wybór zakładki z danymi z Currendy (1) (tylko w przypadku włączenia opcji korzystania z danych Currendy). Wyszukanie i wybranie pisma. Po wybraniu wiersza dane z Currendy

Bardziej szczegółowo

Audyt zasobów sprzętowych i systemowych (za pomocą dostępnych apletów Windows oraz narzędzi specjalnych)

Audyt zasobów sprzętowych i systemowych (za pomocą dostępnych apletów Windows oraz narzędzi specjalnych) Audyt zasobów sprzętowych i systemowych (za pomocą dostępnych apletów Windows oraz narzędzi specjalnych) SYSTEM OPERACYJNY I JEGO OTOCZENIE System operacyjny/wersja, uaktualnienia, klucz produktu Stan

Bardziej szczegółowo

T: Wbudowane i predefiniowane domenowe grupy lokalne i globalne.

T: Wbudowane i predefiniowane domenowe grupy lokalne i globalne. T: Wbudowane i predefiniowane domenowe grupy lokalne i globalne. Zadanie1: Zapoznaj się z zawartością witryny http://technet.microsoft.com/pl-pl/library/cc756898%28ws.10%29.aspx. Grupy domyślne kontrolera

Bardziej szczegółowo

Memeo Instant Backup Podręcznik Szybkiego Startu

Memeo Instant Backup Podręcznik Szybkiego Startu Wprowadzenie Memeo Instant Backup pozwala w łatwy sposób chronić dane przed zagrożeniami cyfrowego świata. Aplikacja regularnie i automatycznie tworzy kopie zapasowe ważnych plików znajdujących się na

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA LOGOWANIA DLA UZYTKOWNIKÓW TOKENA

INSTRUKCJA LOGOWANIA DLA UZYTKOWNIKÓW TOKENA INSTRUKCJA LOGOWANIA DLA UZYTKOWNIKÓW TOKENA 1. Uruchamiamy przeglądarkę internetową (zalecamy Internet Explorer 5.5 lub wyŝszą wersję albo Firefox Mozilla 2.0 / 3.0 lub wyŝszą), sprawdzamy połączenie

Bardziej szczegółowo

Instrukcja pobrania i instalacji certyfikatu niekwalifikowanego na komputerze lub karcie. Instrukcja dla użytkowników. wersja 1.4

Instrukcja pobrania i instalacji certyfikatu niekwalifikowanego na komputerze lub karcie. Instrukcja dla użytkowników. wersja 1.4 Instrukcja pobrania i instalacji certyfikatu niekwalifikowanego na komputerze lub karcie Instrukcja dla użytkowników wersja 1.4 Spis treści 1 NIEZBĘDNE ELEMENTY DO WGRANIA CERTYFIKATU NIEKWALIFIKOWANEGO

Bardziej szczegółowo

Jarosław Kuchta Administrowanie Systemami Komputerowymi. Active Directory

Jarosław Kuchta Administrowanie Systemami Komputerowymi. Active Directory Jarosław Kuchta Active Directory Usługa katalogowa Użytkownicy Konta Przywileje Profile Inne katalogi Białe strony E - Biznes Klienci Windows Profile zarządzania Informacja sieciowa Active Directory Serwery

Bardziej szczegółowo

BGK@24Biznes Pierwsze kroki w systemie 2014-11-27 2011-11-21

BGK@24Biznes Pierwsze kroki w systemie 2014-11-27 2011-11-21 BGK@24Biznes Pierwsze kroki w systemie 2014-11-27 2011-11-21 BGK@24Biznes Dziękujemy Państwu za wybranie usługi bankowości elektronicznej Banku Gospodarstwa Krajowego BGK@24Biznes. Nasz system bankowości

Bardziej szczegółowo

III. Lista prawdopodobnych przyczyn usterek systemu komputerowego wynikających z zadania i załączników

III. Lista prawdopodobnych przyczyn usterek systemu komputerowego wynikających z zadania i załączników Egzamin próbny nr 1 Przykładowe rozwiązanie zadania egzaminacyjnego I. Tytuł pracy egzaminacyjnej Projekt realizacji prac prowadzących do lokalizacji i usunięcia usterek systemu komputerowego w firmie

Bardziej szczegółowo

Okno logowania. Okno aplikacji. 1. Logowanie i rejestracja

Okno logowania. Okno aplikacji. 1. Logowanie i rejestracja 1. Logowanie i rejestracja Aby wysłać zlecenie do laboratorium fotograficznego musisz mieć załoŝone konto. Jest to niezbędne do weryfikacji twojej osoby i daje pewność, Ŝe osoby nieupowaŝnione nie będą

Bardziej szczegółowo

Wykład 4. Metody uwierzytelniania - Bezpieczeństwo (3) wg The Java EE 5 Tutorial Autor: Zofia Kruczkiewicz

Wykład 4. Metody uwierzytelniania - Bezpieczeństwo (3) wg The Java EE 5 Tutorial Autor: Zofia Kruczkiewicz Wykład 4 Metody uwierzytelniania - Bezpieczeństwo (3) wg The Java EE 5 Tutorial Autor: Zofia Kruczkiewicz Struktura wykładu 1. Protokół SSL do zabezpieczenia aplikacji na poziomie protokołu transportowego

Bardziej szczegółowo

Ustalanie dostępu do plików - Windows XP Home/Professional

Ustalanie dostępu do plików - Windows XP Home/Professional Ustalanie dostępu do plików - Windows XP Home/Professional Aby edytować atrybuty dostępu do plikow/ katalogow w systemie plików NTFS wpierw sprawdź czy jest Wyłączone proste udostępnianie czyli przejdź

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo w pracy zdalnej. pawel.krawczyk@hush.com

Bezpieczeństwo w pracy zdalnej. pawel.krawczyk@hush.com Bezpieczeństwo w pracy zdalnej pawel.krawczyk@hush.com Agenda Pracownik w firmie, a pracownik zdalny - różnice Praca zdalna nowe wyzwanie z punktu widzenia bezpieczeństwa Przepisy prawa Możliwe techniki

Bardziej szczegółowo

NIS/YP co to takiego?

NIS/YP co to takiego? NIS/YP co to takiego? NIS/YP Network Information System/Yellow Pages System centralizujący administrowanie systemami UNIX'owymi, bazujący na technologii RPC (Remote Procedure Call) i technologii klient/serwer,

Bardziej szczegółowo

Przewodnik technologii ActivCard

Przewodnik technologii ActivCard PROFESJONALNE USŁUGI BEZPIECZEŃSTWA Przewodnik technologii ActivCard Część VIII. Wykorzystanie kart Smart Card w systemie identyfikacji cyfrowej ActivPack CLICO Sp. z o.o., Al. 3-go Maja 7, 30-063 Kraków;

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Dzień 1. I Wprowadzenie (wersja 0906) II Dostęp do danych bieżących specyfikacja OPC Data Access (wersja 0906) Kurs OPC S7

Spis treści. Dzień 1. I Wprowadzenie (wersja 0906) II Dostęp do danych bieżących specyfikacja OPC Data Access (wersja 0906) Kurs OPC S7 I Wprowadzenie (wersja 0906) Kurs OPC S7 Spis treści Dzień 1 I-3 O czym będziemy mówić? I-4 Typowe sytuacje I-5 Klasyczne podejście do komunikacji z urządzeniami automatyki I-6 Cechy podejścia dedykowanego

Bardziej szczegółowo

Szczegółowa specyfikacja funkcjonalności zamawianego oprogramowania.

Szczegółowa specyfikacja funkcjonalności zamawianego oprogramowania. Szczegółowa specyfikacja funkcjonalności zamawianego oprogramowania. Założenia projektowe systemu NETDOC. część 1: założenia ogólne i funkcjonalność rdzenia systemu Założenia ogólne Celem projektu jest

Bardziej szczegółowo

Bazy danych. wprowadzenie teoretyczne. Piotr Prekurat 1

Bazy danych. wprowadzenie teoretyczne. Piotr Prekurat 1 Bazy danych wprowadzenie teoretyczne Piotr Prekurat 1 Baza danych Jest to zbiór danych lub jakichkolwiek innych materiałów i elementów zgromadzonych według określonej systematyki lub metody. Zatem jest

Bardziej szczegółowo