System operacyjny UNIX system plików. mgr Michał Popławski, WFAiIS

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "System operacyjny UNIX system plików. mgr Michał Popławski, WFAiIS"

Transkrypt

1 System operacyjny UNIX system plików

2 System plików systemu UNIX (s5fs) System plików ma strukturę drzewa. Na samym szczycie znajduje się korzeń (root), symbolicznie przedstawiany jako /. Z punktu widzenia systemu UNIX każdy obiekt na dysku jest plikiem. Z kolei każdy plik przechowywany jest w postaci i-węzła (inode, index node). Taki i-węzeł przechowuje całą informację o pliku, za wyjątkiem jego nazwy. Katalog jest traktowany jako plik, którego zawartością jest lista nazw plików i numerów ich i-węzłów. Co ciekawe wiele katalogów może mieć odnośniki to tego samego pliku (i-węzła). Katalog posiada zawsze dwa specjalne wpisy: odniesienie do samego siebie. oraz odniesienie do katalogu nadrzędnego...

3 System plików systemu UNIX (s5fs)

4 Systemy plików stosowane w systemie Linux Ext2 Podstawowy system plików do około 2002 roku Większość koncepcji jest wspólna z s5fs; Ext3: Wersja systemu ext2, rozszerzona o księgowanie; Ext4: Ulepszona wersja ext3, posiada księgowanie i jest skierowany ku większym i bardziej zaawansowanym nośnikom; ReiserFS: Pierwszy system plików z księgowaniem XFS: Księgowany system plików, skierowany na wysoką szybkość działania i dobrą pracę w systemach wieloprocesorowych.

5 Struktura katalogów

6 Nazwy uogólniające Czasem zachodzi konieczność wykonania jednego polecenia dla wielu plików. Aby to ułatwić wprowadzono nazwy uogólniające: * oznacza wszystkie pliki, ale bez plików ukrytych, np. rm *;? zastępuje jeden znak w nazwie pliku, np. da??.txt; [a-z] oznacza dowolny znak z przedziału, np. data[0-9].dat; [ABC] oznacza, że w nazwie ma wystąpić jedna z tych liter; {kot, pies} oznacza, że w nazwie ma wystąpić podany łańcuch znaków.

7 Dowiązania Dowiązanie służy umieszczeniu fizycznie jednego pliku znajdującego się na dysku do wielu katalogów. Można je wykonać jako dowiązanie twarde i symboliczne: dowiązanie twarde (hard link) jest to przyporządkowanie i-węzła do więcej niż jednego katalogu. Każdy i-węzeł posiada zapis ilości takich odwołań. Podczas usuwania pliku ilość ta jest zmniejszana, aż do 0 i wtedy plik jest usuwany z systemu. Pewnym ograniczeniem jest to, że takie dowiązanie jest możliwe tylko w obrębie jednego systemu plików oraz brak możliwości utworzenia dowiązania do katalogu; dowiązanie symboliczne (symbolic link) to specjalny plik, który wskazuje na inny plik poprzez jego nazwę. Można tworzyć dowiązania symboliczne do katalogów, pomiędzy dyskami, lub do nieistniejącego obiektu..

8 Prawa dostępu Zapis praw dostępu to pliku wygląda następująco: -rw-r--r-- Pierwszy bity określa typ pliku (katalog, plik, itp.); Trzy kolejne bity określają prawa dostępu dla właściciela pliku; Kolejne trzy bity określają prawa dostępu dla grupy która jest właścicielem pliku; Ostatnie trzy bity określają prawa dostępu dla pozostałych użytkowników systemu.

9 Rodzaje plików Pliki zwykłe: -; Katalogi: d; Dowiązania: l; Kolejki: p; Urządzenie znakowe c; Urządzenie blokowe b; Gniazdo s.

10 Prawa dostępu - dodatki sticky bit - w odniesieniu do katalogu oznacza, że jego zawartość może usunąć jedynie jego właściciel. W odniesieniu do pliku wykonywalnego oznacza, że program nie jest usuwany z pamięci po zakończeniu działania; SUID osoba która wykonuje program z tą cechą na czas działania programu otrzymuje uprawnienia jego właściciela, oraz jego numer użytkownika; SGID jak wyżej, tylko otrzymuje się grupę właściciela. Dodatkowo w odniesieniu do katalogów wszystkie pliki tworzone w katalogu o takim uprawnieniu automatycznie stają się własnością grupy która posiada katalog.

11 Prawa dostępu - polecenia Do zmiany praw dostępu służy polecenie chmod. składnia to: chmod a+r plik; pierwsze pole: u oznacza uprawnienia właściciela, g uprawnienia grupy, a uprawnienia wszystkich, o uprawnienia innych niż właściciel i grupa; drugie pole: + oznacza dodanie uprawnienia, zabranie uprawnienia, = oznacza przypisanie uprawnienia; trzecie pole: r oznacza prawo odczytu, w oznacza prawo zapisu, x oznacza prawo uruchomienia. można stosować zapis cyfrowy, wtedy r = 4, w=2, x = 1, SUID = 4, SGID = 2, sticky bit = 1, np. chmod 0755 plik

12 Montowanie urządzeń W typowych instalacjach systemu UNIX nowo podłączone napędy nie były automatycznie wykrywane. Użytkownik który miał odpowiednie uprawnienia mógł podłączyć taki napęd do systemu przy użyciu polecenia mount. Aby uprościć podłączanie urządzeń dodano polecenie volcheck, które automatycznie podłącza wszystkie wykryte napędy. W dystrybucji Linux Mandrake wprowadzono tzw. automount, program który automatycznie podłączał wybrane napędy, ale to rozwiązanie się nie przyjęło; Obecnie w systemach typu Linux wykorzystuje się mechanizm udev HAL DBus, który automatycznie wykrywa urządzenie, tworzy dla niego odpowiedni plik i montuje go w systemie.

13 Sieciowe systemy plików Najbardziej popularnym sieciowym systemem plików jest NFS. Pewnym problemem jest uzyskanie potwierdzenia wykonania operacji; Większym utrudnieniem jest to, że w najbardziej typowej implementacji (v3) właściciel pliku i jego grupa przekazywane są jako identyfikatory, a nie nazwy. Dlatego plik może przypadkiem zmienić właściciela na komputerze docelowym. W systemach typu Windows działał system SMB (Server Message Block, Samba), jednak obecnie został wyparty przez system CIFS (Common Internet File System);

14 Podstawowe polecenia df (df -h) - podaje ilość wolnego miejsca na dyskach du (du -ms) - zwraca ilość miejsca zajmowanego przez plik ls (ls -la) - wyświetla zawartość bieżącego katalogu mkdir (-P) - tworzenie katalogu cp (-R) - kopiowanie plików dd - rozszerzone kopiowanie mv (-R) - przenoszenie plików rm (-rf) - usuwanie plików shred - kasowanie plików i nadpisanie zawartości touch - tworzenie pustego pliku ln - tworzenie dowiązania split - dzielenie pliku cat - łączenie plików

15 Literatura The Linux Documentation Project Practical UNIX & Internet Security

16 Pytania? 16

17 Dziękuję za uwagę! 17

Linux: System Plików

Linux: System Plików Linux: System Plików Systemy Operacyjne Mateusz Hołenko 3 marca 2013 Plan zajęć Wszystko jest plikiem Obsługa systemu plików Prawa dostępu Wyszukiwanie Mateusz Hołenko Linux: System Plików [2/24] Wszystko

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE

SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE Klasyczne polecenia: ls [opcje][katalog][pliki] opcje podstawowe -a wyświetla również pliki ukryte -b znaki niedrukowane jako liczby ósemkowe -c sortuje dane zgodnie z datą zmiany -k podaje wielkość pliku

Bardziej szczegółowo

host name: 192.168.11.110 protokół SSH System plików - wprowadzenie Ścieżki dostępu

host name: 192.168.11.110 protokół SSH System plików - wprowadzenie Ścieżki dostępu Ćw. 13 Linux - operacje systemu plików 1. Ściągnąć program PUTTY ze strony z materiałami dydaktycznymi - zapisać, rozpakować skompresowany plik i uruchomić. 2. Skonfigurować host name: host name: 192.168.11.110

Bardziej szczegółowo

Linux cz.3: polecenia systemowe, ćwiczenia

Linux cz.3: polecenia systemowe, ćwiczenia Linux cz.3: polecenia systemowe, ćwiczenia Wykład: polecenia terminala, manualia systemowe, uprawnienia, kompresja, archiwizacja, ukrywanie plików, sudo su, ps, kill, chmod, chown, tar, gzip, whoami, ls,

Bardziej szczegółowo

Pracownia Komputerowa wyk ad II

Pracownia Komputerowa wyk ad II Pracownia Komputerowa wykad II dr Magdalena Posiadaa-Zezula Magdalena.Posiadala@fuw.edu.pl http://www.fuw.edu.pl/~mposiada Magdalena.Posiadala@fuw.edu.pl 1 Systemy operacyjne Windows np. Windows 8. Systemy

Bardziej szczegółowo

Systemy Operacyjne I: System plików

Systemy Operacyjne I: System plików Politechnika Poznańska 18 marca 2014 Materiały Prezentacja oraz inne materiały zostały przygotowane na podstawie: Użytkowanie systemu operacyjnego UNIX - dr D.Wawrzyniak Systemy operacyjne - skrypt - dr

Bardziej szczegółowo

Umożliwia ona pokazanie ukrytych plików i katalogów, nazwa ich zaczyna się od kropki.

Umożliwia ona pokazanie ukrytych plików i katalogów, nazwa ich zaczyna się od kropki. Ćwiczenie 2. Podstawowe operacje na plikach i katalogach. Na dowolnej konsoli wirtualnej zaloguj się jako jacek1, katalogiem domowym tego użytkownika jest /home/jacek1. Wszystkie ćwiczenia będziemy wykonywać

Bardziej szczegółowo

Prawa dostępu do plików

Prawa dostępu do plików Prawa dostępu do plików Wszystkie pliki systemów uniksowych posiadają swoje prawa dostępu dla zapisu, odczytu i wykonywania. Jeżeli dotychczas spotykałeś się z systemami Windows na partycjach FAT - możesz

Bardziej szczegółowo

Pracownia Komputerowa wykład II

Pracownia Komputerowa wykład II Pracownia Komputerowa wykład II dr Magdalena Posiadała-Zezula http://www.fuw.edu.pl/~mposiada 1 Systemy operacyjne! Windows np. Windows 8.! Systemy unixowe:! Linux i Mac OS X 2 Logowanie na konta studenckie!

Bardziej szczegółowo

Linux. Uprawnienia pliku / katalogu, właściciel pliku, UID, GID, sticky bit.

Linux. Uprawnienia pliku / katalogu, właściciel pliku, UID, GID, sticky bit. Strona1 Linux Uprawnienia pliku / katalogu, właściciel pliku, UID, GID, sticky bit. Strona2 Spis treści Spis treści... 2 Ogólny schemat uprawnieo.... 3 Identyfikatory typu... 3 Sposoby nadawania uprawnieo...

Bardziej szczegółowo

#!/bin/sh. if [ "$#"!= "1" ]; then echo "Skrypt uruchamiany z parametrem (sciezka do katalogu)" exit 1 fi

#!/bin/sh. if [ $#!= 1 ]; then echo Skrypt uruchamiany z parametrem (sciezka do katalogu) exit 1 fi Skrypt nr 1 Zmiana nazw wszystkich plików w zadanym katalogu (parametr wywołania skryptu), do których mamy ustawione prawo zapisu, przez dopisanie dodatkowego członu.old. Wcześniej należy skasować wszystkie

Bardziej szczegółowo

System plików Linuxa. Tomasz Borzyszkowski

System plików Linuxa. Tomasz Borzyszkowski System plików Linuxa Tomasz Borzyszkowski Diagram blokowy jądra systemu Programy użytkowników Poziom użytkownika Poziom jądra Biblioteki Interfejs funkcji systemowych Podsystem plików Bufor Znakowe Blokowe

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie partycjami

Zarządzanie partycjami Zarządzanie partycjami Do tworzenie i usuwania partycji, formatowania dysków i zmiany liter dysków w systemie Windows NT, służy narzędzie graficzne Zarządzanie dyskami lub program diskpart dostępny w konsoli

Bardziej szczegółowo

Szkolenie AGH Linux. Nie bój się konsoli i zdaj kolosa na 5.0!!! Tytuł wcale nie przesadzony ;)

Szkolenie AGH Linux. Nie bój się konsoli i zdaj kolosa na 5.0!!! Tytuł wcale nie przesadzony ;) Szkolenie AGH Linux Nie bój się konsoli i zdaj kolosa na 5.0!!! Tytuł wcale nie przesadzony ;) O mnie Imię i nazwisko: Pieczyrak Paweł Kryptonim: Morfeusz888 Osiągnięcia Administrator pomocniczy na publicznym

Bardziej szczegółowo

Konsola Linux. autor: Mariusz Barnaś

Konsola Linux. autor: Mariusz Barnaś Konsola Linux autor: Mariusz Barnaś Wstęp Pierwsze uruchomienie Operacje na plikach Poruszanie się po katalogach Tworzenie plików i katalogów Wypisanie zawartości katalogu Dowiązania między plikami Łączenie

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1. Podstawowe wiadomości

Ćwiczenie 1. Podstawowe wiadomości Ćwiczenie 1. Cel ćwiczenia: Zapoznanie się z podstawowymi poleceniami systemu Linux. Poznanie praw dostępu do plików oraz struktury katalogów systemu Linux. Podstawowe informacje o systemie. Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Niektóre katalogi są standardowymi katalogami zarezerwowanymi do użytku przez system. Znaczenie wybranych katalogów systemowych jest następujące:

Niektóre katalogi są standardowymi katalogami zarezerwowanymi do użytku przez system. Znaczenie wybranych katalogów systemowych jest następujące: Podstawy systemu Linux Linux jest systemem operacyjnym dla komputerów PC, opracowany na początku lat dziewięćdziesiątych przez Linusa Torvaldsa. Podobnie jak Unix jest on systemem wielozadaniowym - umożliwia

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne. Laboratorium 2. Dowiązania. Jarosław Rudy Politechnika Wrocławska 28 lutego 2017

Systemy operacyjne. Laboratorium 2. Dowiązania. Jarosław Rudy Politechnika Wrocławska 28 lutego 2017 Systemy operacyjne Laboratorium 2 Dowiązania Jarosław Rudy Politechnika Wrocławska 28 lutego 2017 Laboratorium obejmuje umiejętność tworzenia i obsługi dowiązań symbolicznych oraz, w mniejszym stopniu,

Bardziej szczegółowo

Memeo Instant Backup Podręcznik Szybkiego Startu

Memeo Instant Backup Podręcznik Szybkiego Startu Wprowadzenie Memeo Instant Backup pozwala w łatwy sposób chronić dane przed zagrożeniami cyfrowego świata. Aplikacja regularnie i automatycznie tworzy kopie zapasowe ważnych plików znajdujących się na

Bardziej szczegółowo

UNIX SYSTEM PLIKÓW. UNIX System plików

UNIX SYSTEM PLIKÓW. UNIX System plików UNIX SYSTEM PLIKÓW UNIX System plików UNIX SYSTEM PLIKÓW Jednym z podstawowych zadań SO jest zarządzanie zasobami danych Komputer może być wyposażony w różnego rodzaju urządzenia przechowujące dane i programy

Bardziej szczegółowo

Instytut Teleinformatyki

Instytut Teleinformatyki Instytut Teleinformatyki Wydział Inżynierii Elektrycznej i Komputerowej Politechnika Krakowska Laboratorium Administrowania Systemami Komputerowymi Pamięci masowe ćwiczenie numer: 9 2 Spis treści 1. WSTĘPNE

Bardziej szczegółowo

S P I S POLECEŃ LINUXA

S P I S POLECEŃ LINUXA S P I S POLECEŃ LINUXA Polecenia d l a katalogów Wyświetlanie zawartości katalogów ls ls [opcje][katalog][plik] -a (all) listuje również pliki ukryte zaczynające się znakiem».«-b wyświetla znaki niedrukowalne

Bardziej szczegółowo

Wstęp do systemów wielozadaniowych laboratorium 02 Praca w systemie plików

Wstęp do systemów wielozadaniowych laboratorium 02 Praca w systemie plików Wstęp do systemów wielozadaniowych laboratorium 02 Praca w systemie plików Jarosław Piersa Wydział Matematyki i Informatyki, Uniwersytet Mikołaja Kopernika 2013-10-08 Co to jest konsola / terminal UNIX-owy?

Bardziej szczegółowo

Systemy plików FAT, FAT32, NTFS

Systemy plików FAT, FAT32, NTFS Systemy plików FAT, FAT32, NTFS SYSTEM PLIKÓW System plików to sposób zapisu informacji na dyskach komputera. System plików jest ogólną strukturą, w której pliki są nazywane, przechowywane i organizowane.

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 9 Linux - operacje systemu plików

Ćwiczenie 9 Linux - operacje systemu plików Systemy teleinformatyczne AiR Ćwiczenie 9 Linux - operacje systemu plików 1. Ściągnąć program PUTTY - (portal tbajorek.prz.rzeszow.pl lub www.prz.rzeszow.pl/~tbajorek - dostęp po zalogowaniu: użytkownik:

Bardziej szczegółowo

Sieci i systemy operacyjne I Ćwiczenie 1. Podstawowe polecenia systemu Unix

Sieci i systemy operacyjne I Ćwiczenie 1. Podstawowe polecenia systemu Unix Wydział Zarządzania i Modelowania Komputerowego Specjalność: Informatyka Stosowana Rok III Semestr V 1. Logowanie w systemie Unix. Sieci i systemy operacyjne I Ćwiczenie 1. Podstawowe polecenia systemu

Bardziej szczegółowo

"Klasyczna" struktura systemu operacyjnego:

Klasyczna struktura systemu operacyjnego: "Klasyczna" struktura systemu operacyjnego: Użytkownik Powłoka (shell) Programy użytkowe Programy systemowe API Jądro (kernel) Programy obsługi sprzętu (drivers) Sprzęt Funkcje systemu operacyjnego obsługa

Bardziej szczegółowo

System plików Linuksa

System plików Linuksa Łódzka Grupa Użytkowników Linuksa Studenckie Koło Naukowe PŁ Strona 1 z 15 System plików Linuksa Bartłomiej Świercz 20 maja 2002 roku Strona 1 z 15 1. Wstęp Podstawowymi składnikami jądra Linux a są: moduł

Bardziej szczegółowo

Pracownia komputerowa. Dariusz wardecki, wyk II

Pracownia komputerowa. Dariusz wardecki, wyk II Pracownia komputerowa Dariusz wardecki, wyk II Systemy operacyjne Desktopowe Mobilne Systemy operacyjne Systemy Unixowe Windows! Windows 8 Windows 7 Windows Vista Windows XP... Linux Mac OS X Mountain

Bardziej szczegółowo

Administracja systemem Linux p. 1

Administracja systemem Linux p. 1 Administracja systemem Linux mgr inż. Łukasz Kuczyński lkucz@icis.pcz.pl Instytut Informatyki Teoretycznej i Stosowanej Administracja systemem Linux p. 1 Start systemu Linux Administracja systemem Linux

Bardziej szczegółowo

Chemiateoretyczna. Monika Musiał. Ćwiczenia

Chemiateoretyczna. Monika Musiał. Ćwiczenia Chemiateoretyczna Monika Musiał Ćwiczenia SYSTEM LINUX- podstawowe komendy Operacje na katalogach i plikach pwd wypisanie ścieżki do bieża cego katalogu. oznacza katalog bieża cy.. oznacza katalog nadrzȩdny

Bardziej szczegółowo

System plików - wprowadzenie. Ścieżki dostępu. Informatyka ćw 1

System plików - wprowadzenie. Ścieżki dostępu. Informatyka ćw 1 Informatyka ćw 1 Linux - operacje systemu plików 1. Ściągnąć program PUTTY - (portal tbajorek.prz.rzeszow.pl - dostęp po zalogowaniu: użytkownik: student hasło: samoloty 2. Skonfigurować połączenie z adresem

Bardziej szczegółowo

Wstęp do systemów wielozadaniowych laboratorium 03 Praca w powłoce UNIX-owej

Wstęp do systemów wielozadaniowych laboratorium 03 Praca w powłoce UNIX-owej Wstęp do systemów wielozadaniowych laboratorium 03 UNIX-owej Jarosław Piersa Wydział Matematyki i Informatyki, Uniwersytet Mikołaja Kopernika 2012-10-09 Co to jest konsola / terminal UNIX-owy? Odpowiednik

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY OPERACYJNE I laboratorium 3 (Informatyka stacjonarne 2 rok, semestr zimowy)

SYSTEMY OPERACYJNE I laboratorium 3 (Informatyka stacjonarne 2 rok, semestr zimowy) Procesy i shell. Polecenia ps, sleep, exit, jobs, bg, fg, top, kill, bash, tcsh, which, type, whereis, touch. Metaznak & i >>. Dowiązania miękkie i twarde. Proces jest programem, który jest wykonywany

Bardziej szczegółowo

Cechy systemu Linux. Logowanie się do systemu. Powłoka systemowa

Cechy systemu Linux. Logowanie się do systemu. Powłoka systemowa Cechy systemu Linux pełna wielozadaniowość wielu użytkowników w tym samym czasie może wykonywać kilka zadań na tym samym komputerze; pamięć wirtualna Linux może używać części dysku twardego jako pamięci

Bardziej szczegółowo

Pliki i systemy plików

Pliki i systemy plików Pliki i systemy plików Tomasz Lewicki WWSIS, Wrocław kwiecień 2007 Tomasz Lewicki (WWSIS, Wrocław) Systemy operacyjne kwiecień 2007 1 / 31 Plik co to takiego? Logiczny zbiór informacji powiązanych ze sobą

Bardziej szczegółowo

Środowisko programisty

Środowisko programisty Instytut Matematyki i Informatyki Akademia Jana Długosza w Częstochowie Elementy konstrukcyjne Kolejne wykonywanie kilku poleceń operator ; $ sleep 3 ; import -frame ekran.jpg $ unzip /home/student/muzyka/abba.zip

Bardziej szczegółowo

Rozproszone systemy plików

Rozproszone systemy plików 1 Rozproszone systemy plików 1.1 NFS Network File System to rozproszony system plików stworzony przez firmę Sun Microsystems. 1.1.1 Konfiguracja klienta Zanim klient będzie w stanie odwołać się do zasobów

Bardziej szczegółowo

Linux - prawa dostępu, dowiązania, edytor VI

Linux - prawa dostępu, dowiązania, edytor VI Informatyka ćw 2 Linux - prawa dostępu, dowiązania, edytor VI ROOT Wyróżniającym się spośród wszystkich użytkowników w Linuksie jest root, czyli superużytkownik. Root posiada specjalne przywileje do każdego

Bardziej szczegółowo

System operacyjny UNIX Ćwiczenie 1. Podstawowe polecenia systemu Unix

System operacyjny UNIX Ćwiczenie 1. Podstawowe polecenia systemu Unix Wydział Mechatroniki i Budowy Maszyn Specjalność: Automatyka i Robotyka Rok II Semestr IV 1. Logowanie w systemie Unix. System operacyjny UNIX Ćwiczenie 1. Podstawowe polecenia systemu Unix Do zalogowania

Bardziej szczegółowo

Mechanizmy lokalnej kontroli dostępu (ACL)

Mechanizmy lokalnej kontroli dostępu (ACL) Mechanizmy lokalnej kontroli dostępu (ACL) 1. Wprowadzenie Mechanizm POSIX ACL został opracowany, aby rozszerzyć standardowy mechanizm uprawnień, który kontroluje dostęp do pliku (lub katalogu) dla właściciela,

Bardziej szczegółowo

Architektura systemów informatycznych WPROWADZENIE DO SYSTEMU LINUX

Architektura systemów informatycznych WPROWADZENIE DO SYSTEMU LINUX Architektura systemów informatycznych WPROWADZENIE DO SYSTEMU LINUX Materiały: www.staff.amu.edu.pl/~evert/asi.php W razie nieobecności proszę o zapoznanie się z materiałem z ćwiczeń w domu Zaliczenie

Bardziej szczegółowo

Wstęp do informatyki Shell podstawy

Wstęp do informatyki Shell podstawy Wstęp do informatyki Shell podstawy Podstawowe polecenia less plik(i) Przeglądaj interaktywnie zawartość plików. Można używać klawiszy kursora, PgDn, PgUp, etc. Koniec pracy (q), wyszukiwanie / Less is

Bardziej szczegółowo

Jądro Powłoka System plików Programy użytkowe

Jądro Powłoka System plików Programy użytkowe LINUX Jądro Powłoka System plików Programy użytkowe / tmp etc dev bin usr home proc bin lib ułatwienia pliki ukryte pol1;pol2 pol1 \ arg1 \ arg2 ~/.. $HOME.nazwa ls -a metaznaki *? [.] maskowanie

Bardziej szczegółowo

SMB jako rozproszony system plików Prezentacja na SO

SMB jako rozproszony system plików Prezentacja na SO SMB jako rozproszony system plików Prezentacja na SO Sławomir Zatorski 21 stycznia 2003 1 Spis treści 1 Pakiet Samba 3 2 Implementacje Microsoftu 3 3 Dostęp do plików na innym komputerze 3 4 Różnice w

Bardziej szczegółowo

Kopiowanie i instalowanie pliku w systemie Windows CE

Kopiowanie i instalowanie pliku w systemie Windows CE Kopiowanie i instalowanie pliku w systemie Windows CE Poziom trudności: średni Wersja dokumentacji: 1.0 Aktualizacja: 19.05.2011 r. Beckhoff Automation Sp. z o. o. SPIS TREŚCI 1. Wstęp... 2 2. Ściągniecie

Bardziej szczegółowo

System operacyjny Linux wybrane zagadnienia. Magda Mielczarek Katedra Genetyki Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu

System operacyjny Linux wybrane zagadnienia. Magda Mielczarek Katedra Genetyki Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu System operacyjny Linux wybrane zagadnienia Magda Mielczarek Katedra Genetyki Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu Linux Open Source Stale rozwijany Darmowy (wersje niekomercyjne) Bezpieczny Stabilny

Bardziej szczegółowo

Okiełznać Pingwina.... czyli podstawy systemu GNU/Linux

Okiełznać Pingwina.... czyli podstawy systemu GNU/Linux Rozkład jazdy Teoria funkcjonowania systemu GNU/Linux Struktura systemu plików, systemy plików Standard hierarchii systemu plików (FHS) Konsola, terminal, powłoka Używanie konta super użytkownika Instalacja

Bardziej szczegółowo

Komputery bezdyskowe - wprowadzenie

Komputery bezdyskowe - wprowadzenie Komputery bezdyskowe - wprowadzenie Jakub 'skaarj' Kulczyński qba@bryza.net 3 VII 2005 Zastosowania Terminale dla pracowników w firmie Komputery domowe Stacje robocze Routery Serwery Komputer bezdyskowy

Bardziej szczegółowo

Wstęp do systemu Linux

Wstęp do systemu Linux M. Trzebiński Linux 1/8 Wstęp do systemu Linux Maciej Trzebiński Instytut Fizyki Jądrowej Polskiej Akademii Nauk Praktyki studenckie na LHC IFJ PAN 6lipca2015 Uruchomienie maszyny w CC1 M. Trzebiński Linux

Bardziej szczegółowo

Poziomy wymagań Konieczny K Podstawowy- P Rozszerzający- R Dopełniający- D Uczeń: z zakresu systemów

Poziomy wymagań Konieczny K Podstawowy- P Rozszerzający- R Dopełniający- D Uczeń: z zakresu systemów WYMAGANIA EDUKACYJNE PRZEDMIOT: Systemy operacyjne NUMER PROGRAMU NAUCZANIA (ZAKRES): 351203 1. 2. Lp Dział programu Funkcje systemu operacyjnego Przygotowanie komputera osobistego do zainstalowania systemu

Bardziej szczegółowo

Podręcznik administratora Systemu SWD ST Instrukcja instalacji systemu

Podręcznik administratora Systemu SWD ST Instrukcja instalacji systemu Podręcznik administratora Systemu SWD ST Instrukcja instalacji systemu (wersja 1.1 dla 2.5.x) Abakus Systemy Teleinformatyczne Sp. z o.o. 2013 Spis treści ABAKUS SYSTEMY TELEINFORMATYCZNE Sp. z o.o. 1.

Bardziej szczegółowo

tworzenie katalogów Aby utworzyć nowy katalog wpisz: mkdir katalog1 Ta komenda utworzy katalog o nazwie katalog1.

tworzenie katalogów Aby utworzyć nowy katalog wpisz: mkdir katalog1 Ta komenda utworzy katalog o nazwie katalog1. Linux podobnie jak MacOS X są systemami opartymi na Unixie. Wiele programów linuxowych działa z poziomu terminala dlatego aby móc ich używać należy poznać podstawowe komendy systemu Unix. Nauczycie się

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne. Instrukcja laboratoryjna. Ćwiczenie 1: Polecenia systemu UNIX/LINUX. Opracował: dr inż. Piotr Szpryngier

Systemy operacyjne. Instrukcja laboratoryjna. Ćwiczenie 1: Polecenia systemu UNIX/LINUX. Opracował: dr inż. Piotr Szpryngier Systemy operacyjne Instrukcja laboratoryjna Ćwiczenie 1: Polecenia systemu UNIX/LINUX Opracował: dr inż. Piotr Szpryngier Olsztyn 2009 1 Wprowadzenie. Cel zajęć praktycznych. Wymagania stawiane studentom

Bardziej szczegółowo

Temat zajęć: Wprowadzenie oraz obsługa systemu plików.

Temat zajęć: Wprowadzenie oraz obsługa systemu plików. Temat zajęć: Wprowadzenie oraz obsługa systemu plików. Czas realizacji zajęć: 135 min. Zakres materiału, jaki zostanie zrealizowany podczas zajęć: Logowanie do systemu, obsługa pomocy systemowej, obsługa

Bardziej szczegółowo

Administracja sieciowymi systemami operacyjnymi III Klasa - Linux

Administracja sieciowymi systemami operacyjnymi III Klasa - Linux Administracja sieciowymi systemami operacyjnymi III Klasa - Linux SKRYPTY POWŁOKI mgr inż. Tomasz Borowiec SKRYPTY POWŁOKI - PODSTAWY W Linuksie skrypt jest plikiem tekstowym zawierającym polecenia systemowe

Bardziej szczegółowo

Windows Serwer 2008 R2. Moduł 5. Zarządzanie plikami

Windows Serwer 2008 R2. Moduł 5. Zarządzanie plikami Windows Serwer 2008 R2 Moduł 5. Zarządzanie plikami Sprawdzamy konfigurację kart sieciowych 172.16.x.0 x nr w dzienniku Na serwerze musi działać Internet! Statyczny adres IP jest potrzebny komputerom,

Bardziej szczegółowo

Rys. 1. Widok uruchomienia polecenia apt-get install build-essential. Rys. 2. Widok uruchomienia polecenia apt-get install apache2

Rys. 1. Widok uruchomienia polecenia apt-get install build-essential. Rys. 2. Widok uruchomienia polecenia apt-get install apache2 1. Instalacja serwera WWW Aby zainstalować serwer WWW w systemie Linux, należy wykorzystać menedżer pakietów apt-get. Polecenia które należy wpisać w terminalu użytkownika root 1 : apt-get install build-essential

Bardziej szczegółowo

Operatory zmiany sposobu przypisania standardowych strumieni >,<,>> Jeżeli pierwsze polecenie powiodło się to wykona drugie

Operatory zmiany sposobu przypisania standardowych strumieni >,<,>> Jeżeli pierwsze polecenie powiodło się to wykona drugie Linux Polecenia Opracował: Andrzej Nowak Operatory zmiany sposobu przypisania standardowych strumieni >,> Przykłady: 2> plik przypisuje standardowe wyjście błędów do pliku, 1>&2 przypisanie standardowe

Bardziej szczegółowo

Prawa dostępu do plików (1)

Prawa dostępu do plików (1) Prawa dostępu do plików (1) w - zapis x wykonywanie r odczytywanie - brak uprawnień Rodzaj pliku: - zwykły plik d katalog l link (dowiązanie symboliczne) b plik specjalny blokow c plik specjalny znakowy

Bardziej szczegółowo

Archiwizowanie nagrań i naprawa bazy danych

Archiwizowanie nagrań i naprawa bazy danych ROZDZIAŁ 6 Archiwizowanie nagrań i naprawa bazy danych Pliki wideo mogą być archiwizowane z dysku twardego na zewnętrzne nośniki, takie jak CD-R, DVD, MO lub ZIP. Tworzenie kopii plików audio/wideo Pliki

Bardziej szczegółowo

System plików. Podstawy systemu Linux

System plików. Podstawy systemu Linux Podstawy systemu Linux Linux jest systemem operacyjnym dla komputerów PC, opracowany na początku lat dziewięćdziesiątych przez Linusa Torvaldsa. Podobnie jak Unix jest on systemem wielozadaniowym - umoŝliwia

Bardziej szczegółowo

UŻYTKOWNIK. APLIKACJE UŻYTKOWE (wszelkie programy zawarte domyślnie w systemie operacyjnym jak i samodzielnie zainstalowane przez użytkownika systemu)

UŻYTKOWNIK. APLIKACJE UŻYTKOWE (wszelkie programy zawarte domyślnie w systemie operacyjnym jak i samodzielnie zainstalowane przez użytkownika systemu) System operacyjny mgr inż. Sławomir Kopko System operacyjny (OS - Operating System) zaraz po sprzęcie jest jednym z najważniejszych składników komputera. Najprościej mówiąc jest to oprogramowanie zarządzające

Bardziej szczegółowo

HARD DISK MANAGER 2010 - PORÓWNANIE EDYCJI

HARD DISK MANAGER 2010 - PORÓWNANIE EDYCJI HARD DISK MANAGER 2010 - PORÓWNANIE EDYCJI Funkcja Partycjonowanie dysku Tworzenie nowej partycji Ekspresowe tworzenie partycji Formatowanie partycji Usuwanie partycji Przywracanie usuniętej partycji Przeniesienie/zmiana

Bardziej szczegółowo

Instalacja systemów operacyjnych i tworzenie domeny

Instalacja systemów operacyjnych i tworzenie domeny Przygotowanie VMWARE SERVER do pracy Zainstaluj VMWARE SERVER Zainstaluj VMWARE TOOLS (potrzebne połączenie z Internetem) Instalacja systemów operacyjnych i tworzenie domeny Zainstaluj Microsoft Windows

Bardziej szczegółowo

W pierwszej kolumnie wyświetlany jest identyfikator procesu (pid)

W pierwszej kolumnie wyświetlany jest identyfikator procesu (pid) Ćwiczenie 2 Cel ćwiczenia: Poznanie mechanizmów wejścia/wyjścia, zapoznanie się ze sposobami wyświetlania plików tekstowych i wyszukiwania informacji, podstawowe operacje na plikach tekstowych, zmienne

Bardziej szczegółowo

Linux Polecenia. Problem nadpisywania plików. Zmienna noclobber i noglob. Filtry i metaznaki. Problem nadpisywania plików. Opracował: Andrzej Nowak

Linux Polecenia. Problem nadpisywania plików. Zmienna noclobber i noglob. Filtry i metaznaki. Problem nadpisywania plików. Opracował: Andrzej Nowak Linux Polecenia Opracował: Andrzej Nowak Problem nadpisywania plików. Zmienna noclobber i noglob. Filtry i metaznaki. Utwórz katalog lab_5 i przejdź do niego. $ mkdir lab_5 ; cd lab_5 Problem nadpisywania

Bardziej szczegółowo

Backup Premium Podręcznik Szybkiego Startu

Backup Premium Podręcznik Szybkiego Startu O programie Memeo Backup Premium pozwala w łatwy sposób chronić dane przed zagrożeniami cyfrowego świata. Memeo Backup Premium regularnie i automatycznie tworzy kopie zapasowe ważnych plików, zapobiegając

Bardziej szczegółowo

Podstawy używania konsoli tekstowej w systemie Linux. Andrzej Zbrzezny

Podstawy używania konsoli tekstowej w systemie Linux. Andrzej Zbrzezny Podstawy używania konsoli tekstowej w systemie Linux Andrzej Zbrzezny 25 października 2012 Rozdział 1 Podstawy konsoli 1.1 Podstawy użytkowania Linuksa w konsoli tekstowej 1. Włączanie i wyłączanie systemu

Bardziej szczegółowo

Podstawowe wiadomości o systemach plików.

Podstawowe wiadomości o systemach plików. Podstawowe wiadomości o systemach plików. Komputery mogą przechowywać informacje w kilku różnych postaciach fizycznych na różnych nośnikach i urządzeniach np. w postaci zapisów na dysku twardym, płytce

Bardziej szczegółowo

MS-DOS polecenia wewnętrzne i

MS-DOS polecenia wewnętrzne i MS-DOS polecenia wewnętrzne i zewnętrzne Polecenia zewnętrzne i wewnętrzne Tekstowy system DOS zawiera dużą liczbę poleceń pozwalających na realizację zadań systemu operacyjnego. Dzielą się one na polecenia

Bardziej szczegółowo

Acronis Universal Restore

Acronis Universal Restore Acronis Universal Restore Update 4 PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA Spis treści 1 Czym jest narzędzie Acronis Universal Restore...3 2 Instalowanie narzędzia Acronis Universal Restore...3 3 Tworzenie nośnika startowego...3

Bardziej szczegółowo

System operacyjny UNIX - użytkownicy. mgr Michał Popławski, WFAiIS

System operacyjny UNIX - użytkownicy. mgr Michał Popławski, WFAiIS System operacyjny UNIX - użytkownicy Konta użytkowników Mechanizm kont użytkowników został wprowadzony, gdy z systemów komputerowych zaczęła korzystać większa ilość osób, niezależnie od tego, ile osób

Bardziej szczegółowo

Wstęp do obsługi Linux a

Wstęp do obsługi Linux a Wstęp do obsługi Linux a Katarzyna Grzelak luty 2013 K.Grzelak (IFD UW) 1 / 27 Systemy operacyjne Programy służace do zarzadzania wykonywaniem innych programów: systemy operacyjne (ang. operating system)

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Systemów Operacyjnych

Laboratorium Systemów Operacyjnych Laboratorium Systemów Operacyjnych Użytkownicy, Grupy, Prawa Tworzenie kont użytkowników Lokalne konto pozwala użytkownikowi na uzyskanie dostępu do zasobów lokalnego komputera. Konto domenowe pozwala

Bardziej szczegółowo

Konfiguracja i administracja systemem kontroli wersji SVN

Konfiguracja i administracja systemem kontroli wersji SVN Instytut Teleinformatyki Wydział Inżynierii Elektrycznej i Komputerowej Politechnika Krakowska Laboratorium Administrowania Systemami Komputerowymi Konfiguracja i administracja systemem kontroli wersji

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE MATERIAŁÓW I PROCESÓW

MODELOWANIE MATERIAŁÓW I PROCESÓW MODELOWANIE MATERIAŁÓW I PROCESÓW 2010/2011 putty + winscp Pracownia komputerowa mwt_101 M#wT1_01 mwt_102 M#wT1_02 MODELOWANIE MATERIAŁÓW I PROCESÓW http://hpc-adm.uci.umk.pl/ IP=158.75.1.113 software:

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne. System operacyjny Linux - wstęp. Anna Wojak

Systemy operacyjne. System operacyjny Linux - wstęp. Anna Wojak Systemy operacyjne System operacyjny Linux - wstęp Anna Wojak 1 1 Wstęp Linux jest systemem z rodziny Unix. Pierwsza wersja systemu została opracowana w 1969 roku przez K.Thompsona i D.Ritchie Jest to

Bardziej szczegółowo

System operacyjny Linux

System operacyjny Linux Paweł Rajba pawel.rajba@continet.pl http://kursy24.eu/ Zawartość modułu 2 Instalacja opensuse Przygotowanie do instalacji Konfiguracja instalacji Zakończenie instalacji Instalacja oprogramowania Program

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka sieci klient-serwer i sieci równorzędnej

Charakterystyka sieci klient-serwer i sieci równorzędnej Charakterystyka sieci klient-serwer i sieci równorzędnej Sieć klient-serwer Zadaniem serwera w sieci klient-serwer jest: przechowywanie plików i programów systemu operacyjnego; przechowywanie programów

Bardziej szczegółowo

Linux Leksykon komend i poleceń Opracował: Andrzej Nowak

Linux Leksykon komend i poleceń Opracował: Andrzej Nowak Linux Leksykon komend i poleceń Opracował: Andrzej Nowak ls wyświetla listę plików w katalogu bieżącym ls opcje plik -a uwzględnia pliki, których nazwa zaczyna się od kropki (pliki ukryte) -l wyświetla

Bardziej szczegółowo

SYSTEM OPERACYJNY. Monika Słomian

SYSTEM OPERACYJNY. Monika Słomian SYSTEM OPERACYJNY Monika Słomian CEL znam podstawowe zadania systemu operacyjnego porządkuję pliki i foldery KRYTERIA rozumiem zadania systemu operacyjnego potrafię wymienić przykładowe systemy operacyjne

Bardziej szczegółowo

Instalacja Ubuntu 12.12

Instalacja Ubuntu 12.12 Instalacja Ubuntu 12.12 Instalację systemu operacyjnego zaczynamy jak zawsze od stworzenia (jeśli nie posiadamy oryginalnego) odpowiedniego nośnika. Można użyć płyty lub innego odpowiednio przygotowanego

Bardziej szczegółowo

Windows XP Wiersz polecenia

Windows XP Wiersz polecenia Windows XP Wiersz polecenia, opracował Jan Biernat 1 z 7 Windows XP Wiersz polecenia DOS (ang. Disk Operating System) pierwszy przenośny (dyskowy) system operacyjny komputerów PC i mikrokomputerów lat

Bardziej szczegółowo

Video Recording Manager export Wizard Version 1.0. Instrukcja obsługi oprogramowania

Video Recording Manager export Wizard Version 1.0. Instrukcja obsługi oprogramowania Video Recording Manager export Wizard Version 1.0 pl Instrukcja obsługi oprogramowania Video Recording Manager export Wizard Spis treści pl 3 Spis treści 1 Wstęp 4 2 Ogólne informacje o systemie 4 3 Instalacja

Bardziej szczegółowo

Ustalanie dostępu do plików - Windows XP Home/Professional

Ustalanie dostępu do plików - Windows XP Home/Professional Ustalanie dostępu do plików - Windows XP Home/Professional Aby edytować atrybuty dostępu do plikow/ katalogow w systemie plików NTFS wpierw sprawdź czy jest Wyłączone proste udostępnianie czyli przejdź

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI DLA SIECI

INSTRUKCJA OBSŁUGI DLA SIECI INSTRUKCJA OBSŁUGI DLA SIECI Zapisywanie dziennika druku w lokalizacji sieciowej Wersja 0 POL Definicje dotyczące oznaczeń w tekście W tym Podręczniku użytkownika zastosowano następujące ikony: Uwagi informują

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE

SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE Wielodostępne systemy operacyjne Nowoczesne systemy operacyjne są w większości systemami wielodostępnymi, które pozwalają pracować jednocześnie wielu użytkownikom za pośrednictwem terminali podłączonych

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Instalacja oprogramowania...j... 8 Instalacja pakietów poprzez rpm...j... 10. Listowanie zawartości folderu...j... 14

Spis treści. Instalacja oprogramowania...j... 8 Instalacja pakietów poprzez rpm...j... 10. Listowanie zawartości folderu...j... 14 Spis treści Rozdział 1. Rozdział 2. Wstęp...z...z...... 5 Aktualizacja oprogramowania...z... 7 Aktualizacja...j...j... 7 Instalacja oprogramowania...j... 8 Instalacja pakietów poprzez rpm...j... 10 Konsola

Bardziej szczegółowo

Wstęp BTRFS Podsumowanie. System plików BTRFS. Maciej Łaszcz 05.09.2009

Wstęp BTRFS Podsumowanie. System plików BTRFS. Maciej Łaszcz 05.09.2009 System plików 05.09.2009 System plików Motywacja Wymagania Historia 1 Motywacja Wymagania Historia 2 3 Bibliografia System plików Prawo Moore a a HDD Motywacja Wymagania Historia Ale czas dostępu do danych

Bardziej szczegółowo

Administracja systemem Linux

Administracja systemem Linux Administracja systemem Linux mgr inż. Łukasz Kuczyński lkucz@icis.pcz.pl Instytut Informatyki Teoretycznej i Stosowanej Administracja systemem Linux p. 1 Urzadzenia Blokowe Administracja systemem Linux

Bardziej szczegółowo

Instrukcje dotyczące systemu Windows w przypadku drukarki podłączonej lokalnie

Instrukcje dotyczące systemu Windows w przypadku drukarki podłączonej lokalnie Strona 1 z 5 Połączenia Instrukcje dotyczące systemu Windows w przypadku drukarki podłączonej lokalnie Przed instalacją oprogramowania drukarki do systemu Windows Drukarka podłączona lokalnie to drukarka

Bardziej szczegółowo

Wstęp do systemu Linux

Wstęp do systemu Linux M. Trzebiński Linux 1/8 Wstęp do systemu Linux Maciej Trzebiński Instytut Fizyki Jądrowej Polskiej Akademii Nauk Praktyki studenckie na LHC IVedycja:2016r. IFJ PAN Uruchomienie terminala Jeżeli na komputerze

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 14: System Linux

Ćwiczenie nr 14: System Linux Ćwiczenie nr 14: System Linux Barbara Łukawska, Adam Krechowicz, Tomasz Michno Czym jest Linux? Słowo Linux może oznaczać zarówno jądro systemowe Linux, jak i całą rodzinę systemów operacyjnych, które

Bardziej szczegółowo

Windows XP - lekcja 3 Praca z plikami i folderami Ćwiczenia zawarte w tym rozdziale pozwolą na tworzenie, usuwanie i zarządzanie plikami oraz folderami znajdującymi się na dysku twardym. Jedną z nowości

Bardziej szczegółowo

System Linux - użytkowanie

System Linux - użytkowanie System Linux - użytkowanie 1 Podstawowe operacje ls Listuje zawartość bieżącego katalogu ls -al more Listuje zawartość bieżącego katalogu, wszystkie pliki cd katalog Zmiana katalogu./nazwa_programu Uruchom

Bardziej szczegółowo

Serwer SAMBA UDOSTĘPNIANIE UDZIAŁÓW SIECIOWYCH PIOTR KANIA

Serwer SAMBA UDOSTĘPNIANIE UDZIAŁÓW SIECIOWYCH PIOTR KANIA 2015 Serwer SAMBA UDOSTĘPNIANIE UDZIAŁÓW SIECIOWYCH PIOTR KANIA Spis treści. Spis treści. 1 Wprowadzenie. 2 Instalacja / deinstalacja serwera Samby w OpenSuse. 2 Usługi Samby / porty nasłuchu. 2 Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Formatowanie. Formatowanie to proces tworzący na dysku struktury niezbędne do zapisu i odczytu danych.

Formatowanie. Formatowanie to proces tworzący na dysku struktury niezbędne do zapisu i odczytu danych. Formatowanie dysku Formatowanie Formatowanie to proces tworzący na dysku struktury niezbędne do zapisu i odczytu danych. Formatowanie niskiego poziomu Operacja nanoszenia na powierzchnię dysku ścieżek,

Bardziej szczegółowo

Wymagania systemowe oraz sposób instalacji systemu Lokale Spis treści

Wymagania systemowe oraz sposób instalacji systemu Lokale Spis treści Wymagania systemowe oraz sposób instalacji systemu Lokale Spis treści Wymagania sprzętowe i systemowe :...2 Instalacja dla systemów Windows 32-bit...3 Instalacja dla systemów Windows 64-bit/Linux...6 1

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2009/2010

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2009/2010 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Informatyka Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/semestr 2(rok)/(sem) Specjalność Bez specjalności Kod katedry/zakładu w systemie USOS 10000000

Bardziej szczegółowo