Charakteryzując populacjędanego gatunku uwzględniamy zarówno czynniki zewnętrzne i wewnętrzne:

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Charakteryzując populacjędanego gatunku uwzględniamy zarówno czynniki zewnętrzne i wewnętrzne:"

Transkrypt

1 Ekologia nauka o strukturze i funkcjonowaniu przyrody Ekologia (gr.oíkos (οκος) + -logia (-λογία) = dom (stosunki Ŝyciowe) + nauka) nauka o strukturze i funkcjonowaniu przyrody, zajmująca się badaniem oddziaływań pomiędzy organizmami a ich środowiskiem oraz wzajemnie między tymi organizmami. Ekologia zajmuje się badaniem powiązań między organizmami Ŝywymi a środowiskiem abiotycznym (układy biologiczne istnieją w sieci powiązań między sobą i otaczającym je środowiskiem), opartych na róŝnego rodzaju interakcjach. Odkrywanie tych zjawisk dokonywało się od staroŝytności, ale ekologia jako samodzielna nauka rozwinęła się w zasadzie w XIX w. Ekologia nie jest nauką obojętną wobec egzystencji przyrody i człowieka, dlatego często w potocznych dyskusjach utoŝsamiana bywa z sozologią i filozofią. Ekologia najogólniej jest nauką o porządku i nieporządku w przyrodzie oraz konsekwencjach wynikających dla istnienia biosfery i człowieka Termin ten wprowadził, od słowa oecologia, niemieckibiolog i ewolucjonistaernst Haeckel w 1869roku, by określić badania nad zwierzętami i ich relacjami z otaczającym światem nieorganicznym jak i organicznym, ze szczególnym uwzględnieniem interakcji, przyjaznych lub wrogich, z organizmami roślinnymi i zwierzęcymi, z którymi wchodzą w kontakt. Na organizmy w środowisku oddziałują czynniki abiotyczne ( nieoŝywione )i biotyczne ( oŝywione ). Podstawowa jednostką ekologiczną jest populac biosfera krajobraz ekologiczny ekosystem biocenoza populacja osobnik biotop

2 Zasadnicze cechy charakteryzujące populację. Charakteryzując populacjędanego gatunku uwzględniamy zarówno czynniki zewnętrzne i wewnętrzne: Czynniki wewnętrzne ( to sposób odŝywiania się, skłonność do przemieszczenia, oraz sposobu i tempa rozrodu. Czynniki zewnętrzne ( to wpływ środowiska nieoŝywionego czynniki abiotyczne, a takŝe oddziaływanie osobników innych populacji czynniki biotyczne ) Dla kaŝdej populacji moŝemy określić pewne parametry grupowe. Do cech charakterystycznych populacji naleŝą: zagęszczenie, śmiertelność, rozrodczość, struktura wiekowa i przestrzenna oraz genetyczna. Osobniki danej populacji mają wspólną pulę genową; w wyniku krzyŝowania się dają potomstwo płodne. Z reguły są izolowane od pozostałych populacji naleŝących do tego samego gatunku (izolacja geograficzna). Liczebność to liczba osobników populacji oraz ich zagęszczenie na danej przestrzeni. Rozrodczość to liczba młodych osobników urodzonych w jednostce czasu, odnosząca się do liczebności całej populacji. Śmiertelność to liczba osobników ginących w populacji. Śmiertelność populacji obrazują tzw. krzywe przeŝywania. Rys. Podstawowe rodzaje krzywych przeŝywania: a wypukła, b prosta jednostajnie nachylona, c wklęsła Krzywa a wskazuje na niewielką śmiertelność we wczesnym okresie Ŝycia, gwałtownie rośnie wśród osobników starych, np. słonie, nosoroŝce, człowiek;

3 Krzywa b ilustruje sytuację rzadką w przyrodzie; tempo wymierania osobników jest stałe, np. u stułbi rozmnaŝającej się przez pączkowanie w warunkach laboratoryjnych; Krzywa c charakteryzuje populację wydającą na świat liczne potomstwo i o wysokiej śmiertelności osobników młodych, np. ryby morskie, tasiemce, Ŝółwie, większość roślin. Struktura przestrzenna dotyczy rozmieszczenia osobników w obrębie przestrzeni zajętej przez populację. Terytoria osobnicze noszą nazwę rewirów. Wszystkie rewiry tworzą areał populacji. Obszary areałów wszystkich populacji danego gatunku nazywamy zasięgiem. Podstawowe typy rozmieszczenia organizmów: Równomierne rzadko spotykane w przyrodzie. Odległości między osobnikami są równe, np. kaktusy na pustyniach, ryby raf koralowych, pingwiny. Rys. Podstawowe typy rozmieszczenia osobników: A skupiskowe, B losowe, C równomierne Skupiskowe dotyczy np. stada reniferów, antylop, szpaków, ławic ryb, owadów społecznych. Losowe (przypadkowe) rzadziej spotykane w przyrodzie, np. pająki, wije, pasoŝyty. Osobniki występują nieregularnie. Struktura wiekowa dotyczy procentowego udziału osobników róŝnych grup wiekowych w populacji. WyróŜnia się w Ŝyciu osobników trzy okresy rozwoju: I przedrozrodczy; II rozrodczy i III porozrodczy. Strukturę wiekową populacji przedstawiają piramidy wieku. Rys. Piramidy wieku dla populacji: A rozwijającej się, B ustabilizowanej, C wymierające

4 Biocenoza (gr.bios Ŝycie i koinos wspólny) - naturalny zespół populacji organizmów Ŝywych danego środowiska (biotopu), naleŝących do róŝnych gatunków, ale powiązanych ze sobą róŝnorodnymi czynnikami ekologicznymi i zaleŝnościami pokarmowymi, tworząc całość, która pozostaje w przyrodzie w stanie homeostazy (czyli dynamicznej równowagi). Biocenoza wraz ze środowiskiem fizycznym to ekosystem. Biocenozy moŝna podzielić na naturalne (sawanna, las, jezioro) i sztuczne (park, ogród). Biocenozę tworzą: fitocenoza - organizmy roślinne zoocenoza - organizmy zwierzęce drobnoustroje Ekosystem to jedno z podstawowych pojęć w ekologii. Termin ten został utworzony przez brytyjskiego ekologa Arthura Tansley'a w 1930 (opublikowany w 1935 [1] ) roku jako skrót od angielskich słów ecological system. Na ekosystem składają się dwa składniki: biocenoza - czyli ogół organizmów występujących na danym obszarze powiązanych ze sobą w jedną całość róŝnymi zaleŝnościami, biotop - czyli nieoŝywione elementy tego obszaru, a więc: podłoŝe, woda, powietrze (środowisko zewnętrzne). Ekosystem stanowi funkcjonalną całość, w której zachodzi wymiana materii między biocenozą i biotopem. Ekosystem stanowi największą jednostkę funkcjonalną biosfery. Przykłady ekosystemów: staw las dŝungla łąka moczary rafa koralowa pole plantacja sosnowa ocean wybrzeŝa morskie dolny bieg rzeki Ekosystem ma zazwyczaj czteropoziomową strukturę pokarmową. Te poziomy to: środowiskoabiotyczne - materia nieoŝywiona w środowisku,

5 producenci - organizmy samoŝywne, które uŝytkują wyłącznie abiotyczną część ekosystemu, konsumenci - organizmy cudzoŝywne (głównie zwierzęta), reducenci - destruenci czyli bakterie i grzyby powodujące rozkład materii organicznej. Podstawowy podział ekosystemów: lądowe wodne sztuczne naturalne Biosfera (zob. bio) - strefa kuli ziemskiej zamieszkana przez organizmy Ŝywe, gdzie odbywają się procesy ekologiczne. Biosfera jest częścią zewnętrznej skorupy Ziemi, która obejmuje równieŝ powietrze, ląd i wodę. Z najobszerniejszego punktu widzenia geofizyki, biosfera jest światowym systemem ekologicznym i obejmuje wszystkie Ŝyjące organizmy i ich powiązania ze sobą i z litosferą (skorupą ziemską), hydrosferą (wodą), i atmosferą (powietrzem). Do dzisiejszego dnia Ziemia jest jedyną znaną planetą na której znajduje się Ŝycie. Szacuje się Ŝe ziemska biosfera zaczęła się tworzyć (przez proces biogenezy) przynajmniej 3,5 miliardów lat temu. Biosfera obejmuje około: 4 km n.p.m. (atmosfera) 300m p.p.m. (hydrosfera) 40cm w głąb ziemi (litosfera)

6

Definicje podstawowych pojęć. (z zakresu ekologii)

Definicje podstawowych pojęć. (z zakresu ekologii) Definicje podstawowych pojęć (z zakresu ekologii) Ekologia Zajmuje się strukturą i funkcjonowaniem ekosystemów (układów ekologicznych w przyrodzie). Przez strukturę układu ekologicznego rozumiemy zarówno

Bardziej szczegółowo

Konspekt lekcji biologii w gimnazjum klasa I

Konspekt lekcji biologii w gimnazjum klasa I mgr Piotr Oleksiak Gimnazjum nr.2 wopatowie. Temat. Cechy populacji biologicznej. Konspekt lekcji biologii w gimnazjum klasa I Zakres treści: Populacja cechy charakterystyczne: liczebność, zagęszczenie,

Bardziej szczegółowo

Środowisko przyrodnicze - ogólny

Środowisko przyrodnicze - ogólny Ś R O D O W I S K O Środowisko to ogół elementów przyrodniczych i antropogenicznych (przyrody martwej i ożywionej, pozostających w stanie naturalnym lub przekształconym przez człowieka), tworzących otoczenie,

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału z biologii do klasy III.

Rozkład materiału z biologii do klasy III. Rozkład materiału z biologii do klasy III. L.p. Temat lekcji Treści programowe Uwagi 1. Nauka o funkcjonowaniu przyrody. 2. Genetyka nauka o dziedziczności i zmienności. -poziomy różnorodności biologicznej:

Bardziej szczegółowo

Czy można budować dom nad klifem?

Czy można budować dom nad klifem? Przyrodnicze uwarunkowania gospodarki przestrzennej [PUGP] Ćwiczenie 1 zagadnienia wprowadzające do informacji o środowisku przyrodniczym Zagadnienia wprowadzające czyli przypomnienie - po trochę o wszystkim

Bardziej szczegółowo

PRZYCZYNY ZMNIEJSZENIA BIORÓŻNORODNOŚCI EKOSYSTEMÓW autor: Magdalena Szewczyk

PRZYCZYNY ZMNIEJSZENIA BIORÓŻNORODNOŚCI EKOSYSTEMÓW autor: Magdalena Szewczyk PRZYCZYNY ZMNIEJSZENIA BIORÓŻNORODNOŚCI EKOSYSTEMÓW autor: Magdalena Szewczyk Cel zajęć: Cele operacyjne: Uczeń: potrafi wskazać elementy tworzące ekosystem umie wymienić ekosystemy i żyjące w nich organizmy

Bardziej szczegółowo

Biologia Klasa 3. - określa zakres ekologii, - wymienia biotyczne i abiotyczne

Biologia Klasa 3. - określa zakres ekologii, - wymienia biotyczne i abiotyczne Biologia Klasa 3 Dział :Wzajemne zależności między organizmami a środowiskiem Numer lekcji Temat lekcji Osiągnięcia ucznia podstawowe Osiągnięcia ucznia ponadpodstawowe 1 2 3 4 1. Charakterystyka środowiska

Bardziej szczegółowo

POWTÓRZENIE TREŚCI NAUCZANIA Z BIOLOGII KLASY III ROZPISKA POWTÓRZEŃ ROK 2007/2008 Klasa I Treści programowe Dział powtórzeniowy Przewidziana data

POWTÓRZENIE TREŚCI NAUCZANIA Z BIOLOGII KLASY III ROZPISKA POWTÓRZEŃ ROK 2007/2008 Klasa I Treści programowe Dział powtórzeniowy Przewidziana data POWTÓRZENIE TREŚCI NAUCZANIA Z BIOLOGII KLASY III ROZPISKA POWTÓRZEŃ ROK 2007/2008 Klasa I Treści programowe Dział powtórzeniowy Przewidziana data 1. Struktura organizmu i funkcje, jakim ona służy ( komórki,

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe kryteria oceniania z biologii - klasa III gimnazjum

Szczegółowe kryteria oceniania z biologii - klasa III gimnazjum Szczegółowe kryteria oceniania z biologii - klasa III gimnazjum Temat lekcji Ekologia a ochrona i ochrona Czym jest gatunek? Jakie czynniki ograniczają rozmieszczenie organizmów? Przegląd wybranych gatunków

Bardziej szczegółowo

ocena dopuszczająca ocena dostateczna ocena dobra ocena bardzo dobra Dział VII. EKOLOGIA NAUKA O ŚRODOWISKU

ocena dopuszczająca ocena dostateczna ocena dobra ocena bardzo dobra Dział VII. EKOLOGIA NAUKA O ŚRODOWISKU Dział VII. EKOLOGIA NAUKA O ŚRODOWISKU wyróżnia elementy żywe i nieożywione w obserwowanym ekosystemie oblicza zagęszczenie wybranej rośliny na badanym terenie określa znaczenie wiedzy ekologicznej w życiu

Bardziej szczegółowo

WPROWADZENIE ROZDZIAŁ PIERWSZY 1. EKOLOGIA ORGANIZMÓW CZYNNIKI KLIMATYCZNE Promieniowanie Promieniowanie jako czynnik

WPROWADZENIE ROZDZIAŁ PIERWSZY 1. EKOLOGIA ORGANIZMÓW CZYNNIKI KLIMATYCZNE Promieniowanie Promieniowanie jako czynnik WPROWADZENIE ROZDZIAŁ PIERWSZY 1. EKOLOGIA ORGANIZMÓW. 1.1. CZYNNIKI KLIMATYCZNE 1.1.1. Promieniowanie 1.1.1.1. Promieniowanie jako czynnik ograniczający. 1.1.1.2. Promieniowanie w róŝnych warstwach atmosfery

Bardziej szczegółowo

Papież - Jan Paweł II. I ty możesz chronić przyrodę. Pamiętaj ekologu młody, Bądź zawsze przyjacielem przyrody! Magdalena Kica Kl.

Papież - Jan Paweł II. I ty możesz chronić przyrodę. Pamiętaj ekologu młody, Bądź zawsze przyjacielem przyrody! Magdalena Kica Kl. I ty możesz chronić przyrodę. Pamiętaj ekologu młody, Bądź zawsze przyjacielem przyrody! Papież - Jan Paweł II Magdalena Kica Kl. 4 a 1. Segreguj śmieci. Czyli wrzucaj plastik do kosza na plastik, papier

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy z biologii do klasy III gimnazjum nr programu DKW-4014-96/99

Plan wynikowy z biologii do klasy III gimnazjum nr programu DKW-4014-96/99 Plan wynikowy z biologii do klasy III gimnazjum nr DKW-4014-96/99 1. Ekologia a ochrona środowiska i ochrona 2. Czym jest gatunek? Znaczenie pojęć: ekologia, ochrona, ochrona Środowiska podwójne nazewnictwo

Bardziej szczegółowo

Czy uczymy, że sarna nie jest żoną jelenia?

Czy uczymy, że sarna nie jest żoną jelenia? Czy uczymy, że sarna nie jest żoną jelenia? Dr inż. Krzysztof Klimaszewski Warszawa, 10.09.2014 r. Projekt "O bioróżnorodności dla przyszłości - czyli jak uczyć, że sarna nie jest żoną jelenia" korzysta

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy III a, III b, III c, III d gimnazjum.

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy III a, III b, III c, III d gimnazjum. Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy III a, III b, III c, III d gimnazjum. DZIAŁ VI PRZYRODA WOKÓŁ NAS - 5 NR I TEMAT LEKCJI 1. Lasy liściaste i iglaste WYMAGANIA PODSTAWOWE Uczeń: wymienia warstwy

Bardziej szczegółowo

WYPOSAŻENIE TERENOWE ODKRYWCY PRZYRODY

WYPOSAŻENIE TERENOWE ODKRYWCY PRZYRODY WYPOSAŻENIE TERENOWE ODKRYWCY PRZYRODY ODPOWIEDNIA ODZIEŻ - OBUWIE SPORTOWE - WYGODNE UBRANIE WIERZCHNIE, PRZYSTOSOWANE DO WARUNKÓW POGODOWYCH I TERENOWYCH. - OKRYCIE GŁOWY - WYGODNA TORBA Zabezpieczenie

Bardziej szczegółowo

Środowiska naturalne i organizmy na Ziemi. Dr Joanna Piątkowska-Małecka

Środowiska naturalne i organizmy na Ziemi. Dr Joanna Piątkowska-Małecka Środowiska naturalne i organizmy na Ziemi Dr Joanna Piątkowska-Małecka Ukształtowanie towanie powierzchni Ziemi Podstawy ekologii Ekologia nauka zajmująca się badaniem czynników w rządz dzących rozmieszczeniem

Bardziej szczegółowo

XII EDYCJA OGÓLNOPOLSKIEGO KONKURSU POZNAJEMY PARKI KRAJOBRAZOWE POLSKI etap II 11.12.2012 r.

XII EDYCJA OGÓLNOPOLSKIEGO KONKURSU POZNAJEMY PARKI KRAJOBRAZOWE POLSKI etap II 11.12.2012 r. XII EDYCJA OGÓLNOPOLSKIEGO KONKURSU POZNAJEMY PARKI KRAJOBRAZOWE POLSKI etap II 11.12.2012 r. ilość punktów Imię i nazwisko.. Szkoła. 1. Gdy w populacji (pewnego gatunku zwierząt) charakteryzującej się

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD NR 1. Podstawowe pojęcia - środowisko naturalne jako otoczenie systemów tworzonych przez człowieka.

WYKŁAD NR 1. Podstawowe pojęcia - środowisko naturalne jako otoczenie systemów tworzonych przez człowieka. WYKŁAD NR 1 Podstawowe pojęcia - środowisko naturalne jako otoczenie systemów tworzonych przez człowieka. Ochrona środowiska - całokształt działań (także zaniechanie działań) mających na celu właściwe

Bardziej szczegółowo

FIZYKA I CHEMIA GLEB. Literatura przedmiotu: Zawadzki S. red. Gleboznastwo, PWRiL 1999 Kowalik P. Ochrona środowiska glebowego, PWN, Warszawa 2001

FIZYKA I CHEMIA GLEB. Literatura przedmiotu: Zawadzki S. red. Gleboznastwo, PWRiL 1999 Kowalik P. Ochrona środowiska glebowego, PWN, Warszawa 2001 FIZYKA I CHEMIA GLEB Literatura przedmiotu: Zawadzki S. red. Gleboznastwo, PWRiL 1999 Kowalik P. Ochrona środowiska glebowego, PWN, Warszawa 2001 Tematyka wykładów Bilans wodny i cieplny gleb, właściwości

Bardziej szczegółowo

2. ścisły zwiazek między gatunkami przynoszacy

2. ścisły zwiazek między gatunkami przynoszacy ID Testu: 29951J6 Imię i nazwisko ucznia Klasa Data 1. Mutualizm to oddziaływanie pomiędzy gatunkami polegajace na A. współżyciu dwóch gatunków, z którego jeden odnosi korzyści, a dla drugiego jest ono

Bardziej szczegółowo

Ekologia wyk. 1. wiedza z zakresu zarówno matematyki, biologii, fizyki, chemii, rozumienia modeli matematycznych

Ekologia wyk. 1. wiedza z zakresu zarówno matematyki, biologii, fizyki, chemii, rozumienia modeli matematycznych Ekologia wyk. 1 wiedza z zakresu zarówno matematyki, biologii, fizyki, chemii, rozumienia modeli matematycznych Ochrona środowiska Ekologia jako dziedzina nauki jest nauką o zależnościach decydujących

Bardziej szczegółowo

młodzieńczy 2500 rozrodczy 1500 starości 500 a) Na podstawie informacji z tabeli wykonaj wykres

młodzieńczy 2500 rozrodczy 1500 starości 500 a) Na podstawie informacji z tabeli wykonaj wykres . Zadanie Zaznacz prawidłowe zakończenie zdania. Ekologia zajmuje się A. usuwaniem skutków szkodliwej działalności człowieka oraz zapobieganiem zanieczyszczeniu środowiska. B. badaniem wzajemnego wpływu

Bardziej szczegółowo

Ekologia i ochrona środowiska

Ekologia i ochrona środowiska Ekologia i ochrona środowiska Wykład 2 dr Tomasz Kruszyński 1 "Wszystko podlega naturze, Chęć nadmiernych zysków powoduję utratę tego, co posiadamy Demokryt (460-370 p.n.e) Żyj i działaj zgodnie z Naturą,

Bardziej szczegółowo

Staw jako ekosystem. Cel zajęć: Cele operacyjne: Czas trwania: Miejsce zajęć: Pomoce dydaktyczne: Przebieg zajęć: EKOSYSTEM Biocenoza Biotop

Staw jako ekosystem. Cel zajęć: Cele operacyjne: Czas trwania: Miejsce zajęć: Pomoce dydaktyczne: Przebieg zajęć: EKOSYSTEM Biocenoza Biotop Staw jako ekosystem. Cel zajęć: scharakteryzowanie stawu jako ekosystemu. Cele operacyjne: Uczeń: - rozpoznaje i nazywa elementy biocenozy i biotopu stawu, - rozróżnia producentów, konsumentów i destruentów,

Bardziej szczegółowo

Genetyka populacji. Analiza Trwałości Populacji

Genetyka populacji. Analiza Trwałości Populacji Genetyka populacji Analiza Trwałości Populacji Analiza Trwałości Populacji Ocena Środowiska i Trwałości Populacji- PHVA to wielostronne opracowanie przygotowywane na ogół podczas tworzenia planu ochrony

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii klasa III

Wymagania edukacyjne z biologii klasa III Wymagania edukacyjne z biologii klasa III Wymagania podstawowe Uczeń: Wymagania ponadpodstawowe Uczeń: ocena dopuszczająca ocena dostateczna ocena dobra ocena bardzo dobra DZIAŁ I. EKOLOGIA podaje przykłady

Bardziej szczegółowo

Ostateczna postać długotrwałych zmian w określonych warunkach klimatyczno-geologicznych to:

Ostateczna postać długotrwałych zmian w określonych warunkach klimatyczno-geologicznych to: WYDZIAŁ: GEOLOGII, GEOFIZYKI I OCHRONY ŚRODOWISKA KIERUNEK STUDIÓW: OCHRONA ŚRODOWISKA RODZAJ STUDIÓW: STACJONARNE I STOPNIA ROK AKADEMICKI 2014/2015 WYKAZ PRZEDMIOTÓW EGZAMINACYJNYCH: I. Ekologia II.

Bardziej szczegółowo

Warsztaty szkoleniowe dla nauczycieli i trenerów. Zbigniew Kaczkowski, Zuzanna Oleksińska

Warsztaty szkoleniowe dla nauczycieli i trenerów. Zbigniew Kaczkowski, Zuzanna Oleksińska Całkowity budżet projektu: 1 244 319 Koszt kwalifikowany: 1 011 069 Udział finansowy KE: 489 157 Udział finansowy NFOŚiGW: 451 612 Wkład własny beneficjentów: 303 550 (w tym udział finansowy WFOŚiGW: 1

Bardziej szczegółowo

Bioróżnorodność gwarancją rozwoju i przeżycia dla przyszłych pokoleń

Bioróżnorodność gwarancją rozwoju i przeżycia dla przyszłych pokoleń Bioróżnorodność gwarancją rozwoju i przeżycia dla przyszłych pokoleń Różnorodność biologiczna oznacza zróżnicowanie wszystkich żywych organizmów występujących na Ziemi w ekosystemach których są częścią.

Bardziej szczegółowo

Zadanie 5. (0 1 ) Przyrząd, dzięki któremu moŝna obserwować skórę na dłoniach przedstawia rysunek: A. numer 1 B. numer 2 C. numer 3 D.

Zadanie 5. (0 1 ) Przyrząd, dzięki któremu moŝna obserwować skórę na dłoniach przedstawia rysunek: A. numer 1 B. numer 2 C. numer 3 D. Diagnoza kompetencji z biologii absolwenta szkoły podstawowej Przed Tobą test sprawdzający wiedzę i umiejętności z biologii. Na wykonanie zadań masz 45 minut. Czytaj uwaŝnie wszystkie pytania i polecenia,

Bardziej szczegółowo

Elementy przedmiotowego oceniania z przyrody dla klasy VI

Elementy przedmiotowego oceniania z przyrody dla klasy VI Elementy przedmiotowego oceniania z przyrody dla klasy VI WSZECHŚWIAT I ZIEMIA Dział: Ziemia częścią Wszechświata omawia budowę i zastosowanie kalendarza podaje róŝnicę między planetami a gwiazdami podaje

Bardziej szczegółowo

Znaczenie zadrzewień śródpolnych dla ochrony różnorodności biologicznej krajobrazu rolniczego. Krzysztof Kujawa

Znaczenie zadrzewień śródpolnych dla ochrony różnorodności biologicznej krajobrazu rolniczego. Krzysztof Kujawa Znaczenie zadrzewień śródpolnych dla ochrony różnorodności biologicznej krajobrazu rolniczego Krzysztof Kujawa Różnorodność biologiczna Zróżnicowanie wszystkich żywych organizmów występujących na Ziemi

Bardziej szczegółowo

POZIOMY WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH Z BIOLOGII DLA UCZNIÓW Z UPOŚLEDZENIEM W STOPNIU LEKKIM

POZIOMY WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH Z BIOLOGII DLA UCZNIÓW Z UPOŚLEDZENIEM W STOPNIU LEKKIM DLA UCZNIÓW Z UPOŚLEDZENIEM W STOPNIU LEKKIM DZIAŁ I, II i III: RÓŻNORODNOŚĆ ŻYCIA Uczeń umie wymienić niektóre czynności żywego organizmu. Uczeń wie, co to jest komórka. Uczeń umie wymienić niektóre czynności

Bardziej szczegółowo

ocena dopuszczająca ocena dostateczna ocena dobra ocena bardzo dobra Dział VII. EKOLOGIA NAUKA O ŚRODOWISKU

ocena dopuszczająca ocena dostateczna ocena dobra ocena bardzo dobra Dział VII. EKOLOGIA NAUKA O ŚRODOWISKU Dział VII. EKOLOGIA NAUKA O ŚRODOWISKU wyróżnia elementy żywe i nieożywione w obserwowanym ekosystemie oblicza zagęszczenie wybranej rośliny na badanym terenie określa znaczenie wiedzy ekologicznej w życiu

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii do cyklu Ciekawa biologia klasa III

Wymagania edukacyjne z biologii do cyklu Ciekawa biologia klasa III Wymagania edukacyjne z biologii do cyklu Ciekawa biologia klasa III Nr i temat lekcji Wymagania podstawowe Uczeń: Wymagania ponadpodstawowe Uczeń: stopień dopuszczający stopień dostateczny stopień dobry

Bardziej szczegółowo

PROGRAM EDUKACJI EKOLOGICZNEJ DLA III ETAPU KSZTAŁCENIA GIMNAZJUM OGÓLNE CELE KSZTAŁCENIA I WYCHOWANIA W NAUCZANIU EKOLOGII ORAZ OSIĄGNIĘCIA UCZNIÓW

PROGRAM EDUKACJI EKOLOGICZNEJ DLA III ETAPU KSZTAŁCENIA GIMNAZJUM OGÓLNE CELE KSZTAŁCENIA I WYCHOWANIA W NAUCZANIU EKOLOGII ORAZ OSIĄGNIĘCIA UCZNIÓW PROGRAM EDUKACJI EKOLOGICZNEJ DLA III ETAPU KSZTAŁCENIA GIMNAZJUM Wymagania programowe wg Dz. Urz. Nr 14 z 23 lutego 1999r. poz. 129 załącznika do rozporządzenia MEN z 30 czerwca 1999r. poz. 642 Ekologia

Bardziej szczegółowo

Ochrona lasu a leśnictwo wielofunkcyjne. prof. Andrzej Szujecki

Ochrona lasu a leśnictwo wielofunkcyjne. prof. Andrzej Szujecki Ochrona lasu a leśnictwo wielofunkcyjne prof. Andrzej Szujecki niebezpieczne efekty: uodparnianie się owadów i grzybów na działania związków chemicznych, powstawanie nowych ras, ograniczenie liczby

Bardziej szczegółowo

KrąŜenie materii i przepływ energii w ekosystemie. Piotr Oszust

KrąŜenie materii i przepływ energii w ekosystemie. Piotr Oszust KrąŜenie materii i przepływ energii w ekosystemie Piotr Oszust Materia krąŝy w ekosystemie poniewaŝ rośliny pobierają ją z gleby w postaci związków nieorganicznych w procesie fotosyntezy przekształcają

Bardziej szczegółowo

Kryteria ocen z biologii dla klasy III gimnazjum

Kryteria ocen z biologii dla klasy III gimnazjum Kryteria ocen z biologii dla klasy III gimnazjum Uczeń, który otrzymuje ocenę dopuszczającą : Dział: VII. Ekologia podaje przykłady czynników biotycznych i abiotycznych wymienia czynniki środowiska niezbędne

Bardziej szczegółowo

Wymagania z biologii

Wymagania z biologii PUBLICZNE GIMNAZJUM SPSK IM. ŚW. STANISŁAWA BISKUPA I MĘCZENNIKA W STAREM BYSTREM Wymagania z biologii w klasie III gimnazjum Wymagania edukacyjne to oczekiwane osiągnięcia ucznia przewidziane podstawą

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z BIOLOGII W KLASIE VI PODRĘCZNIK : E.

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z BIOLOGII W KLASIE VI PODRĘCZNIK : E. WYMAGANIA EDUKACYJNE Z BIOLOGII W KLASIE VI PODRĘCZNIK : E. Pyłka-Gutowska, E. Jastrzębska Bliżej biologii. Część 3. Nr dop.: 74/3/2010. Opracowała: Urszula Sobecka ROK SZKOLNY: 2015/2016 Dział VII. EKOLOGIA

Bardziej szczegółowo

2.01. Ewolucja chemiczna Ziemi

2.01. Ewolucja chemiczna Ziemi 2. EKOSYSTEM ZIEMI 2.01. Ewolucja chemiczna Ziemi 2.02. Początki Ŝycia na Ziemi 2.03. Ewolucja biologiczna Ziemi 2.04. Ewolucja biologiczna Ziemi gatunek ludzki 2.05. Ekosfera systemy ekologiczne i pierwiastki

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTYWY SYSTEM OCENIANIA WIADOMOŚCI Z PRZYRODY W KLASIE V WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY

PRZEDMIOTYWY SYSTEM OCENIANIA WIADOMOŚCI Z PRZYRODY W KLASIE V WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY PRZEDMIOTYWY SYSTEM OCENIANIA WIADOMOŚCI Z PRZYRODY W KLASIE V WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY Właściwości substancji w róŝnych stanach skupienia. Wymagania konieczne (stopień dopuszczający) - podać przykłady

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KOŁA PRZYRODNICZO - EKOLOGICZNEGO. W KL. VI a, VI b SZKOŁY PODSTAWOWEJ W STANIĄTKACH NA ROK SZKOLNY 2011/2012

PROGRAM KOŁA PRZYRODNICZO - EKOLOGICZNEGO. W KL. VI a, VI b SZKOŁY PODSTAWOWEJ W STANIĄTKACH NA ROK SZKOLNY 2011/2012 PROGRAM KOŁA PRZYRODNICZO - EKOLOGICZNEGO W KL. VI a, VI b SZKOŁY PODSTAWOWEJ W STANIĄTKACH NA ROK SZKOLNY 2011/2012 Iwona Piwowarczyk Nauczyciel przyrody 1 Wstęp Bazując na starym przysłowiu, Czego Jaś

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie technologii informacyjnej i geoinformacyjnej w nauczaniu biologii na poziomie szkoły ponadgimnazjalnej

Zastosowanie technologii informacyjnej i geoinformacyjnej w nauczaniu biologii na poziomie szkoły ponadgimnazjalnej Zastosowanie technologii informacyjnej i geoinformacyjnej w nauczaniu biologii na poziomie szkoły ponadgimnazjalnej dr Renata Stoczkowska MSCDN Wydział w Warszawie Zagadnienia wymagające zastosowania mapy:

Bardziej szczegółowo

VI KONKURS BIOLOGICZNY 2008/ 09. Etap III Czas rozwiązania- 60 minut

VI KONKURS BIOLOGICZNY 2008/ 09. Etap III Czas rozwiązania- 60 minut VI KONKURS BIOLOGICZNY 2008/ 09 Etap III Czas rozwiązania- 60 minut Test, który otrzymałeś, składa się z 19 zadań. Część z nich to zadania wielokrotnego wyboru. Aby je rozwiązać, należy porównać pytanie

Bardziej szczegółowo

Pytania ogólne I etapu XII Edycji Konkursu Poznajemy Parki Krajobrazowe Polski

Pytania ogólne I etapu XII Edycji Konkursu Poznajemy Parki Krajobrazowe Polski Pytania ogólne I etapu XII Edycji Konkursu Poznajemy Parki Krajobrazowe Polski 1. Organizmy tworzące plankton słodkowodny charakteryzują się: a) przynależnością do świata zwierząt, b) brakiem zdolności

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU EKOLOGIA I ELEMENTY OCHRONY ŚRODOWISKA

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU EKOLOGIA I ELEMENTY OCHRONY ŚRODOWISKA PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU EKOLOGIA I ELEMENTY OCHRONY ŚRODOWISKA SZKOŁA: VIII Liceum Ogólnokształcące w Poznaniu TYP PROGRAMU: PRZEDMIOTOWY AUTORZY, RECENZENCI PROGRAMU NAUCZANIA: Autor: Katarzyna Dukat

Bardziej szczegółowo

materiały do wykonania gałązki logicznej wycięte elementy, papier typu flipchart lub formatu A1, klej.

materiały do wykonania gałązki logicznej wycięte elementy, papier typu flipchart lub formatu A1, klej. Biologia (NPP: SP kl. 6 8, SPP: GIM kl. 2 3) Przyroda (SPP: SP kl. 6) Afryka i jej główne ekosystemy Czas realizacji tematu 45 min Cele lekcji Uczeń: rozpoznaje na ilustracji i lokalizuje na mapie główne

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE ZASADY I POJĘCIA EKOLOGICZNE

PODSTAWOWE ZASADY I POJĘCIA EKOLOGICZNE ORGANIZM I ŚRODOWISKO (na podstawie: Hadaś E. Żywa materia - Pochodzenie, charakterystyka i występowanie. Organizm i Środowisko. red. W Kasprzak - Materiały do seminariów z Biologii, - wyd. IV., zmienione

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania Bliżej biologii - Wydawnictwo WSiP - klasa 3

Przedmiotowy System Oceniania Bliżej biologii - Wydawnictwo WSiP - klasa 3 Przedmiotowy System Oceniania Bliżej biologii - Wydawnictwo WSiP - klasa 3 1. Formy sprawdzania wiedzy i umiejętności: a) Formy ustne (np. aktywność na lekcji, odpowiedź) wg potrzeb b) Formy pisemne: -

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekologiczny znaczy trendy Czy opłaca się być eko? prof. Hanna Godlewska-Majkowska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 12 marca 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Alina Gabriel, Leszek Bronowicki, Andrzej Całko, Andrzej Gałęski Jak uczniowie gimnazjum rozumieją pojęcie ekologia

Alina Gabriel, Leszek Bronowicki, Andrzej Całko, Andrzej Gałęski Jak uczniowie gimnazjum rozumieją pojęcie ekologia Alina Gabriel, Leszek Bronowicki, Andrzej Całko, Andrzej Gałęski Jak uczniowie gimnazjum rozumieją pojęcie ekologia Wszyscy członkowie naszej grupy są zdeklarowanymi przyrodnikami. Dwoje z nas to nauczyciele

Bardziej szczegółowo

KARTA ODPOWIEDZI konkurs biologiczny ETAP WOJEWÓDZKI B A B D B C C B B A B B D C D B B B

KARTA ODPOWIEDZI konkurs biologiczny ETAP WOJEWÓDZKI B A B D B C C B B A B B D C D B B B KARTA ODPOWIEDZI konkurs biologiczny ETAP WOJEWÓDZKI zadanie 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 B A B D B C C B B A B B D C D B B B poprawna odpowiedź Nr zad. W zadaniach 1-18 za każdą poprawną

Bardziej szczegółowo

Żywność w łańcuchu troficznym człowieka

Żywność w łańcuchu troficznym człowieka Żywność w łańcuchu troficznym człowieka Łańcuch troficzny jest to szereg grup organizmów ustawionych w takiej kolejności, że każda poprzednia jest podstawą pożywienia dla następnej. ELEMENTY ŁAŃCUCHA TROFICZNEGO

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Ekologia. 2. KIERUNEK: Wychowanie fizyczne. 3. POZIOM STUDIÓW: II stopień

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Ekologia. 2. KIERUNEK: Wychowanie fizyczne. 3. POZIOM STUDIÓW: II stopień KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Ekologia 2. KIERUNEK: Wychowanie fizyczne 3. POZIOM STUDIÓW: II stopień 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: I rok/i semestr 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 2 6. LICZBA GODZIN: 15 7.

Bardziej szczegółowo

Opracował Arkadiusz Podgórski

Opracował Arkadiusz Podgórski Ewolucja jako źródło róŝnorodności biologicznej Opracował Arkadiusz Podgórski Ewolucja Ewolucja (łac. evilutio rozwinięcie) ciągły proces, polegający na stopniowych zmianach cech gatunkowych kolejnych

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ SZKOLNEGO KOŁA LIGI OCHRONY PRZYRODY

DZIAŁALNOŚĆ SZKOLNEGO KOŁA LIGI OCHRONY PRZYRODY DZIAŁALNOŚĆ SZKOLNEGO KOŁA LIGI OCHRONY PRZYRODY Program ten jest przeznaczony dla uczniów II etapu edukacji szkolnej. Główne załoŝenia programu: kształtowanie właściwego stosunku dzieci i młodzieŝy do

Bardziej szczegółowo

OSOBNIKI W EKOSYSTEMACH (dlaczego są różnorodne?)

OSOBNIKI W EKOSYSTEMACH (dlaczego są różnorodne?) Wstęp do biologii 5. OSOBNIKI W EKOSYSTEMACH (dlaczego są różnorodne?) Jerzy Dzik Instytut Paleobiologii PAN Instytut Zoologii UW 2016 OGRANICZENIA indywidualizmu osobników w osobności nie da się żyć nawet

Bardziej szczegółowo

KARTA PRACY Z PRZYRODY NR 1 KLASA VI MIESIĄC: wrzesień DZIAŁ: Ziemia częścią Wszechświata (podręcznik str.8 20).

KARTA PRACY Z PRZYRODY NR 1 KLASA VI MIESIĄC: wrzesień DZIAŁ: Ziemia częścią Wszechświata (podręcznik str.8 20). KARTA PRACY Z PRZYRODY NR 1 MIESIĄC: wrzesień DZIAŁ: Ziemia częścią Wszechświata (podręcznik str.8 20). 1. Wymieniam różnice między geocentryczną, a heliocentryczną teorią budowy wszechświata. 2. Wyjaśniam

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA MIEDZYKLASOWY KONKURS PRZYRODNICZY

PYTANIA NA MIEDZYKLASOWY KONKURS PRZYRODNICZY PYTANIA NA MIEDZYKLASOWY KONKURS PRZYRODNICZY 1. Pierwszy Park Narodowy utworzono w Stanach Zjednoczonych. 2. Główną przyczyną "kwaśnych deszczy" są tlenki azotu i siarki. 3. Odzyskiwanie surowców z materiałów

Bardziej szczegółowo

STATUS ZWIERZĄT WE WSPÓŁCZESNYCH KONCEPCJACH EKOLOGICZNYCH. Paweł Bortkiewicz UAM

STATUS ZWIERZĄT WE WSPÓŁCZESNYCH KONCEPCJACH EKOLOGICZNYCH. Paweł Bortkiewicz UAM STATUS ZWIERZĄT WE WSPÓŁCZESNYCH KONCEPCJACH EKOLOGICZNYCH Paweł Bortkiewicz UAM wiele koncepcji ekologicznych badanie/ opis relacji pomiędzy różnymi elementami środowiska poszczególne teorie różnią się

Bardziej szczegółowo

DATA... IMIĘ I NAZWISKO... klasa... I. TEST WYBRANE EKOSYSTEMY: LAS, POLE, JEZIORO.

DATA... IMIĘ I NAZWISKO... klasa... I. TEST WYBRANE EKOSYSTEMY: LAS, POLE, JEZIORO. DATA... IMIĘ I NAZWISKO... klasa... I. TEST WYBRANE EKOSYSTEMY: LAS, POLE, JEZIORO. INSTRUKCJA: Test składa się z 24 pytań. W każdym pytaniu podano cztery odpowiedzi: a, b, c, d, z których tylko jedna

Bardziej szczegółowo

OSOBNIKI W EKOSYSTEMACH (dlaczego są różnorodne?)

OSOBNIKI W EKOSYSTEMACH (dlaczego są różnorodne?) Wstęp do biologii 5. OSOBNIKI W EKOSYSTEMACH (dlaczego są różnorodne?) Jerzy Dzik Instytut Paleobiologii PAN Instytut Zoologii UW 2015 OGRANICZENIA indywidualizmu osobników w osobności nie da się żyć nawet

Bardziej szczegółowo

NATURA 2000 - STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH

NATURA 2000 - STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH NATURA 2000 - STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH dla specjalnych obszarów ochrony (OSO), proponowanych obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty (pozw), obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty (OZW) oraz specjalnych

Bardziej szczegółowo

Działania NFOŚiGW dla ochrony bioróżnorodności na przykładzie wybranych projektów z zakresu ochrony przyrody

Działania NFOŚiGW dla ochrony bioróżnorodności na przykładzie wybranych projektów z zakresu ochrony przyrody Działania NFOŚiGW dla ochrony bioróżnorodności na przykładzie wybranych projektów z zakresu ochrony przyrody Leszek Jóskowiak p.o. dyrektora Departamentu Ochrony Przyrody Poznań, 25 listopada 2010 r. Różnorodność

Bardziej szczegółowo

Zagrożenia i ochrona przyrody

Zagrożenia i ochrona przyrody Wymagania podstawowe Uczeń: Wymagania ponadpodstawowe Uczeń: Zagrożenia i ochrona przyrody wskazuje zagrożenia atmosfery powstałe w wyniku działalności człowieka, omawia wpływ zanieczyszczeń atmosfery

Bardziej szczegółowo

Ekologiczna ścieżka edukacyjna

Ekologiczna ścieżka edukacyjna Ekologiczna ścieżka edukacyjna Lp. Treści ogólne Treści szczegółowe Osiągnięcia przedmiot klasa 1. Ekonomiczne i społeczne aspekty Uczeń potrafi: związków między człowiekiem i jego działalnością a środowiskiem.wartość

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE -PRZYRODA

WYMAGANIA EDUKACYJNE -PRZYRODA Po ukończeniu klasy IV WYMAGANIA EDUKACYJNE -PRZYRODA Uczeń: wymienia czynniki warunkujące dobre samopoczucie w szkole i w domu, konstruuje własny plan dnia i tygodnia, stosuje w praktyce zasady zdrowego

Bardziej szczegółowo

DYREKTYWA RADY 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory

DYREKTYWA RADY 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory NATURA 2000 ochrony 5 ostoi Natura 2000 wyznaczonych na obszarach morskich w województwie zachodniopomorskim, a współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach działania

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału nauczania z geografii dla klasy drugiej

Rozkład materiału nauczania z geografii dla klasy drugiej Rozkład materiału nauczania z geografii dla klasy drugiej Autor: Majka Kardaszewska 13.09.2011. Zmieniony 21.11.2011. "SOS" Młodzieżowy Ośrodek Socjoterapii I SEMESTRÂ 1. OmÃłwienie programu nauczania

Bardziej szczegółowo

PROGRAM EKOLOGICZNEJ ŚCIEŻKI EDUKACYJNEJ W KLASACH I-III GIMNAZJUM PUBLICZNEGO W GŁUSZYCY

PROGRAM EKOLOGICZNEJ ŚCIEŻKI EDUKACYJNEJ W KLASACH I-III GIMNAZJUM PUBLICZNEGO W GŁUSZYCY Danuta Rozmarynowska Gimnazjum Publiczne w Głuszycy PROGRAM EKOLOGICZNEJ ŚCIEŻKI EDUKACYJNEJ W KLASACH I-III GIMNAZJUM PUBLICZNEGO W GŁUSZYCY I. Wyjątki z rozporządzeń MENiS w sprawie programów nauczania.

Bardziej szczegółowo

KOMPENDIUM WIEDZY EKOSYSTEMY WODNE

KOMPENDIUM WIEDZY EKOSYSTEMY WODNE DRUGIE DNO H 2 O czyli woda w moim mieście KOMPENDIUM WIEDZY EKOSYSTEMY WODNE Tekst: Agnieszka Bańkowska, Anna Sikora Autorzy zdjęć: Anna Sikora (A.S), Agnieszka Bańkowska (A.B.), Michał Wasilewicz (M.W.),

Bardziej szczegółowo

Ekologia wód śródlądowych - W. Lampert, U. Sommer. Spis treści

Ekologia wód śródlądowych - W. Lampert, U. Sommer. Spis treści Ekologia wód śródlądowych - W. Lampert, U. Sommer Spis treści Od tłumacza Przedmowa do pierwszego wydania Przedmowa do drugiego wydania Od Autorów do wydania polskiego 1.Ekologia i ewolucja 1.1.Dobór naturalny

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o Naturze 2000 i planach ochrony

Podstawowe informacje o Naturze 2000 i planach ochrony Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko Podstawowe informacje o Naturze 2000 i planach

Bardziej szczegółowo

Regulamin Przedmiotowy XII Konkursu Matematyczno-Przyrodniczego dla uczniów szkół podstawowych województwa świętokrzyskiego w roku szkolnym 2014/2015

Regulamin Przedmiotowy XII Konkursu Matematyczno-Przyrodniczego dla uczniów szkół podstawowych województwa świętokrzyskiego w roku szkolnym 2014/2015 Regulamin Przedmiotowy XII Konkursu Matematyczno-Przyrodniczego dla uczniów szkół podstawowych województwa świętokrzyskiego w roku szkolnym 2014/2015 I. Informacje ogólne 1. Niniejszy Regulamin określa

Bardziej szczegółowo

21. Jakie znamy choroby aparatu ruchu, jak z nimi walczyć i zapobiegać?

21. Jakie znamy choroby aparatu ruchu, jak z nimi walczyć i zapobiegać? Biologia tematy lekcji klasa 2 1. Poznajemy budowę oraz znaczenie tkanek zwierzęcych. 2. Jakie cechy charakterystyczne posiadają gąbki i parzydełkowce? 3. Skąd wywodzi się nazwa płazińce i nicienie? 4.

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Ekologia KOD WF/II/st/2

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Ekologia KOD WF/II/st/2 KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Ekologia KOD WF/II/st/2 2. KIERUNEK: Wychowanie fizyczne 3. POZIOM STUDIÓW 1 : II stopień studia stacjonarne 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: I rok/i semestr 5. LICZBA PUNKTÓW

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia. Ekologii Lasu 2015/2016

Zagadnienia. Ekologii Lasu 2015/2016 Zagadnienia z Ekologii Lasu 2015/2016 Spis ważniejszych zagadnień w ramach przedmiotu (rozszerzonego) EKOLOGIA LASU 1. EKOLOGIA OGÓLNA (wybrane zagadnienia) - Podstawowe pojęcia (ich znaczenie i wzajemne

Bardziej szczegółowo

Projekt testowania metod oceny stanu ekologicznego rzek Polski w oparciu o badania ichtiofauny. Piotr Dębowski,, IRŚ Jan Bocian, ICOZ, UŁ

Projekt testowania metod oceny stanu ekologicznego rzek Polski w oparciu o badania ichtiofauny. Piotr Dębowski,, IRŚ Jan Bocian, ICOZ, UŁ Projekt testowania metod oceny stanu ekologicznego rzek Polski w oparciu o badania ichtiofauny. Piotr Dębowski,, IRŚ Jan Bocian, ICOZ, UŁ W zakresie elementów biologicznych dla klasyfikacji stanu ekologicznego

Bardziej szczegółowo

Dział I. BIOLOGIA NAUKA O śyciu. Dział II. JEDNOŚĆ ORGANIZMÓW

Dział I. BIOLOGIA NAUKA O śyciu. Dział II. JEDNOŚĆ ORGANIZMÓW Dział I. BIOLOGIA NAUKA O śyciu rozróŝnia elementy przyrody Ŝywej i nieoŝywionej wymienia czynniki niezbędne do Ŝycia wskazuje źródła wiedzy biologicznej określa, jakiego sprzętu moŝna uŝyć do danej -obserwacji

Bardziej szczegółowo

Czym zajmuje się ekologia?

Czym zajmuje się ekologia? zajmuje się ekologia? zajmuje się ekologia? Zajęcia terenowe: Zajęcia w klasie: Zakres materiału z płyty: Plansza 1 najważniejsze pojęcia z bioróżnorodności Bezpośrednie nawiązania do treści nauczania

Bardziej szczegółowo

5. EKSPLOZJA DEMOGRAFICZNA

5. EKSPLOZJA DEMOGRAFICZNA 5. EKSPLOZJA DEMOGRAFICZNA 5.1. Liczebność populacji model S 5.2. Liczebność populacji model J 5.3. Demografia Polska 5.4. Liczebność populacji i jego regiony 5.5. Wskaźniki demograficzne - i jego regiony

Bardziej szczegółowo

Dziura ozonowa Zmniejszone stęŝenie ozonu w stratosferze atmosfery ziemskiej. Zjawisko to występuje głównie w obszarach podbiegunowych.

Dziura ozonowa Zmniejszone stęŝenie ozonu w stratosferze atmosfery ziemskiej. Zjawisko to występuje głównie w obszarach podbiegunowych. Biodegradacja Rozkład związków organicznych przez działanie organizmów Ŝywych (np. bakterie, grzyby, glony, robaki) na prostsze składniki chemiczne w procesie biochemicznym. Degradacja środowiska przez

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Ekologiczne i społeczne aspekty biotechnologii Ecological and social aspects of biotechnology Kierunek: biotechnologia Kod przedmiotu: Rodzaj przedmiotu: treści kierunkowych Rodzaj zajęć:

Bardziej szczegółowo

VIII KONKURS MATEMATYCZNO PRZYRODNICZY FENOMEN GIMNAZJUM

VIII KONKURS MATEMATYCZNO PRZYRODNICZY FENOMEN GIMNAZJUM VIII KONKURS MATEMATYCZNO PRZYRODNICZY FENOMEN GIMNAZJUM W ROKU SZKOLYM 2008/2009 A. Uwagi ogólne REGULAMIN Organizatorem konkursu jest gimnazjum nr 4 w Starachowicach pod patronatem kuratorium Oświaty

Bardziej szczegółowo

AUTORSKI PROGRAM ZAJĘĆ FAKULTATYWNYCH Z BIOLOGII MATURA NA SZÓSTKĘ

AUTORSKI PROGRAM ZAJĘĆ FAKULTATYWNYCH Z BIOLOGII MATURA NA SZÓSTKĘ AUTORSKI PROGRAM ZAJĘĆ FAKULTATYWNYCH Z BIOLOGII MATURA NA SZÓSTKĘ Opracowany przez ElŜbietę Imgrunt nauczyciela biologii Zespołu Szkół im. Wł. St. Reymonta w Małaszewiczach WSTĘP Program ten ma na celu

Bardziej szczegółowo

Ochrona przyrody. Test podsumowujący rozdział III. Wersja A

Ochrona przyrody. Test podsumowujący rozdział III. Wersja A ..................................... Imię i nazwisko Wersja A Test podsumowujący rozdział III Ochrona przyrody.............................. Data Klasa oniższy test składa się z 15 zadań. rzy każdym poleceniu

Bardziej szczegółowo

Ekologia. Organizacja kursu. Studiowanie (na Uniwersytecie Jagiellońskim) 1. Organizacja i przedmiot kursu 2. Ekosystemy

Ekologia. Organizacja kursu. Studiowanie (na Uniwersytecie Jagiellońskim) 1. Organizacja i przedmiot kursu 2. Ekosystemy Prof. dr hab. Ryszard Laskowski Instytut Nauk o Środowisku ul. Gronostajowa 7, pok. 2.1.2 www.eko.uj.edu.pl/laskowski 1. Organizacja i przedmiot kursu 2. Ekosystemy 1 Studiowanie (na Uniwersytecie Jagiellońskim)

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z przyrody w kl. 6

Przedmiotowy system oceniania z przyrody w kl. 6 Przedmiotowy system oceniania z przyrody w kl. 6 I. Obszary podlegające ocenie na lekcjach przyrody 1. Prace pisemne a) każdy zrealizowany dział programu jest zakończony sprawdzianem pisemnym (czas pisania

Bardziej szczegółowo

NATURA 2000 - STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH

NATURA 2000 - STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH NATURA 2000 - STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH dla obszarów specjalnej ochrony (OSO), proponowanych obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty (pozw), obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty (OZW) oraz specjalnych

Bardziej szczegółowo

Monitoring poinwestycyjny wnioski w zakresie metodyki prowadzenia prac. Dariusz Wysocki Katedra Anatomii i Zoologii Kręgowców Uniwersytet Szczeciński

Monitoring poinwestycyjny wnioski w zakresie metodyki prowadzenia prac. Dariusz Wysocki Katedra Anatomii i Zoologii Kręgowców Uniwersytet Szczeciński Monitoring poinwestycyjny wnioski w zakresie metodyki prowadzenia prac Dariusz Wysocki Katedra Anatomii i Zoologii Kręgowców Uniwersytet Szczeciński Plan wystąpienia: 1. Monitoring ptaków lęgowych 2. Monitoring

Bardziej szczegółowo

NATURA 2000 - STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH

NATURA 2000 - STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH NATURA 2000 - STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH dla obszarów specjalnej ochrony (OSO), proponowanych obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty (pozw), obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty (OZW) oraz specjalnych

Bardziej szczegółowo

I. Genetyka. Dział programu Lp. Temat konieczny podstawowy rozszerzający

I. Genetyka. Dział programu Lp. Temat konieczny podstawowy rozszerzający I. Genetyka 1. Czym jest genetyka? wymienia cechy gatunkowe i indywidualne podanych organizmów wyjaśnia, że jego podobieństwo do rodziców jest wynikiem dziedziczenia cech definiuje pojęcia genetyka oraz

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE BIOLOGIA LICEUM KLASA 1 (POZIOM PODSTAWOWY)

WYMAGANIA EDUKACYJNE BIOLOGIA LICEUM KLASA 1 (POZIOM PODSTAWOWY) WYMAGANIA EDUKACYJNE BIOLOGIA LICEUM KLASA 1 (POZIOM PODSTAWOWY) Rozdział Sposób zapisywania i odczytywania informacji genetycznej. Przypomnienie przedstawia strukturę podwójnej helisy DNA, wykazuje jej

Bardziej szczegółowo

Wymagania na poszczególne oceny do cyklu Ciekawa biologia

Wymagania na poszczególne oceny do cyklu Ciekawa biologia Wymagania na poszczególne oceny do cyklu Ciekawa biologia Klasa III Nr i temat lekcji Wymagania podstawowe Uczeń: Wymagania ponadpodstawowe Uczeń: ocena dopuszczająca ocena dostateczna ocena dobra ocena

Bardziej szczegółowo

Spis treści. CZĘŚĆ PIERWSZA Przedmiot i zakres ekologii człowieka 1

Spis treści. CZĘŚĆ PIERWSZA Przedmiot i zakres ekologii człowieka 1 Ekologia człowieka : podstawy ochrony środowiska i zdrowia człowieka. T. 1, WraŜliwość na czynniki środowiska i biologiczne zmiany przystosowawcze / Napoleon Wolański. Warszawa, 2012 Przedmowa Spis treści

Bardziej szczegółowo

1. Czym jest, a czym nie jest ekologia?

1. Czym jest, a czym nie jest ekologia? 1. Czym jest, a czym nie jest ekologia? Ekologia to nauka o współzaleŝnościach między organizmem (grupą organizmów) a ich środowiskiem. To najprostsza definicja pojęcia, które zrobiło zawrotną karierę

Bardziej szczegółowo

Charakterystyki klimatologiczne

Charakterystyki klimatologiczne Charakterystyki klimatologiczne Pomiary temperatury powietrza prowadzone są od ponad 250 lat. Nagromadzony materiał pomiarowy, o dość duŝej dokładności, sprawił, Ŝe metodyka opracowań klimatologicznych

Bardziej szczegółowo