FIZYKA I CHEMIA GLEB. Literatura przedmiotu: Zawadzki S. red. Gleboznastwo, PWRiL 1999 Kowalik P. Ochrona środowiska glebowego, PWN, Warszawa 2001

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "FIZYKA I CHEMIA GLEB. Literatura przedmiotu: Zawadzki S. red. Gleboznastwo, PWRiL 1999 Kowalik P. Ochrona środowiska glebowego, PWN, Warszawa 2001"

Transkrypt

1 FIZYKA I CHEMIA GLEB Literatura przedmiotu: Zawadzki S. red. Gleboznastwo, PWRiL 1999 Kowalik P. Ochrona środowiska glebowego, PWN, Warszawa 2001

2 Tematyka wykładów Bilans wodny i cieplny gleb, właściwości wodne gleb Rodzaje wód glebowych, ocena ich dostępności Charakterystyczne stany uwilgotnienia i pojemności wodnej gleb Retencja wodna gleb, powietrze glebowe, zwierciadło wody w glebie Degradacja gleb, erozja, skażenie i monitoring, aspekty prawne ochrony i rekultywacji gleb Przesłanki rekultywacji terenów, zasady,kierunki Rekultywacja biologiczna, klasyfikacja gleb zrekultywowanych, oceny postępu rekultywacji

3

4 Czynniki powodujące obieg wody w przyrodzie Energia promienista słońca Siła grawitacji Obrót kuli ziemskiej wokół osi Ciśnienie atmosferyczne Siły międzycząsteczkowe (kapilarne) Procesy biologiczne Czynniki antropogeniczne

5 Duży i mały obieg wody w przyrodzie duży obieg parowanie z oceanów - kondensacja w atmosferze - przemieszczanie się pary wodnej - opady na lądy - wsiąkanie - spływ powierzchniowy i podziemny mały obieg parowanie - kondensacja - opad - wsiąkanie - odpływ

6 Rola wody w glebie - Udział w procesie glebotwórczym (wietrzenie minerałów i skał glebotwórczych, mineralizacja zwiążków organicznych) Wody powierzchniowe i gruntowe powodują: - zwywanie gleb (erozja, unoszenie, transport) - akumulację (namulanie, sedymentację) - zabagnianie - zasolenie (z podsiąku wód gruntowych) - wymywanie i przenoszenie substancji organicznych, związków mineralnych

7 Funkcje wody w glebie Woda glebowa jest: - rozpuszczalnikiem i środkiem transportowym składników pokarmowych - niezbędna w procesach fizjologicznych roślin - regulatora ciepła i wilgoci w otoczeniu rośliny - woda kształtuje zawartość ciepła w roślinie - niezbędna w procesach glebotwórczych - formuje mikroklimat i klimat

8 FIZYCZNY SYSTEM KLIMATU Fizyka - dynamika atmosfery Zmiana klimatu Dynamika i chemizm stratosfery Dynamika oceanów Biogeochemia oceanów Globalna wilgotność Energia i wilgotność kontynentów Ekosystemy lądowe Gleby Gazy cieplarniane Użytkowanie ziemi Działalność człowieka Chemizm troposfery Zanieczyszczenia / gazy cieplarniane BIOGEOCHEMICZNE OBIEGI MATERII

9 Elementy środowiska Atmosfera najbardziej zmienna część środowiska, układ dynamiczny, w którym zachodzi ciągłe przemieszczanie się mas powietrza. Hydrosfera woda w stanie ciekłym znajdująca się na powierzchni Ziemi, w oceanach, jeziorach, rzekach i pod powierzchnią Ziemi. Kriosfera światowe zasoby lodu i śniegu, obejmujące lądolody, lodowce górskie, lód morski, pokrywę śnieżną, lód rzeczny i jeziorny. Litosfera Kontynenty wraz z masywami górskimi i basenami oceanicznymi, osady i gleby. Elementy te ulegają zmianom bardzo powoli i należy je rozpatrywać w skali życia Ziemi. Biosfera - roślinność lądowa i morska, zwierzęta lądowe (w tym człowiek) i morskie oraz ptaki. Elementy biosfery są bardzo czułe na zmiany klimatu i ze swej strony mogą wpływać na jego zmiany.

10 Hydrosfera Przeważająca ilość wody jest zmagazynowana w oceanach. Ocenia się, że około 96.5% całkowitych zasobów światowych wody ( km 3 ) znajduje się w oceanach. Szacuje się również, że oceany w około 90% zasilają proces parowania.

11 Hydrosfera (Mook 2001) Objętość w tys. km 3 % całości wody słodkiej Strumień w tys. km 3 /rok czas obiegu w latach Woda słona Oceany Woda słodka Lód Wody podziemne Jeziora Wilgoć glebowa Atmosfera Zbiorniki wodne Rzeki Biomasa RAZEM

12 Bilans wodny obszaru Rp + P = Rk + H + E Rp Rpp retencja powierzchniowa Rpg retencja gruntowa P opad w okresie bilansowym H Hp odpływ powierzchniowy Hg odpływ gruntowy E Eg parowanie z gleby i gruntu Et transpiracja roslin Ei intercepcja, parowanie z liści Rk Rkp retencja wód powierzchniowych Rkg retencja wód w glebie

13 Bilans cieplny gleby Równanie bilansu cieplnego R n G H E = 0 R o E - energia zużyta na parowanie, H energia oddana drogą konwekcji i turbulencji R d =R g - R a Rn bilans promieniowania R s E H R a R g Rn = Rs + Ra Ro - Rg Rs promieniowanie słoneczne Ra promieniowanie atmosfery E H G wymiana ciepła z glebą Ro promieniowanie odbite od powierzchni Rg promieniowanie od powierzchni czynnej

14 K współczynnik dyfuzyjności pary wodnej Związek bilansu wodnego z bilansem cieplnym E i H zależą od charakteru powierzchni czynnej H = -r p c p K H T/ z (energia oddana drogą konwekcji) E = -r p LK v w/ z (energia zużyta na parowanie) T/ z pionowy gradient temperatury w/ z gradient wilgotności ρ p gęstość powietrza c p ciepło właściwe powietrza L utajone ciepło parowania K H współczynnik dyfuzyjności ciepła

15 Właściwości wodne gleb

16

NATURALNE ZMIANY CYKLU OBIEGU WODY

NATURALNE ZMIANY CYKLU OBIEGU WODY NATURALNE ZMIANY CYKLU OBIEGU WODY prof. dr hab. inż. MACIEJ MACIEJEWSKI, e-mail: maciej.maciejewski@imgw.pl dr inż. TOMASZ WALCZUKIEWICZ, e-mail: tomasz.walczykiewicz@imgw.pl mgr CELINA RATAJ, e-mail:

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu. 1. Pochodzenie wód podziemnych. 2. Klasyfikacja wód podziemnych

Plan wykładu. 1. Pochodzenie wód podziemnych. 2. Klasyfikacja wód podziemnych Plan wykładu 1. Pochodzenie wód podziemnych Cykl hydrologiczny Zasilanie wód podziemnych Wody podziemne w strukturach geologicznych 2. Klasyfikacja wód podziemnych Wody strefy aeracji Wody strefy saturacji

Bardziej szczegółowo

Hydrosfera - źródła i rodzaje zanieczyszczeń, sposoby jej ochrony i zasoby wody w biosferze.

Hydrosfera - źródła i rodzaje zanieczyszczeń, sposoby jej ochrony i zasoby wody w biosferze. Hydrosfera - źródła i rodzaje zanieczyszczeń, sposoby jej ochrony i zasoby wody w biosferze. Hydrosfera składa się z kilku wyraźnie różniących się od siebie elementów będących zarazem etapami cyklu obiegu

Bardziej szczegółowo

Praca kontrolna semestr IV Przyroda... imię i nazwisko słuchacza

Praca kontrolna semestr IV Przyroda... imię i nazwisko słuchacza Praca kontrolna semestr IV Przyroda.... imię i nazwisko słuchacza semestr 1. Ilustracja przedstawia oświetlenie Ziemi w pierwszym dniu jednej z astronomicznych pór roku. Uzupełnij zdania brakującymi informacjami,

Bardziej szczegółowo

Meteorologia i Klimatologia Ćwiczenie IV. Poznań,

Meteorologia i Klimatologia Ćwiczenie IV. Poznań, Meteorologia i Klimatologia Ćwiczenie IV Poznań, 27.10.2008 www.amu.edu.pl/~nwp Woda w atmosferze i jej przemiany fazowe Zapotrzebowanie energetyczne przemian fazowych wody jest istotnym czynnikiem kształtującym

Bardziej szczegółowo

KOMPENDIUM WIEDZY EKOSYSTEMY WODNE

KOMPENDIUM WIEDZY EKOSYSTEMY WODNE DRUGIE DNO H 2 O czyli woda w moim mieście KOMPENDIUM WIEDZY EKOSYSTEMY WODNE Tekst: Agnieszka Bańkowska, Anna Sikora Autorzy zdjęć: Anna Sikora (A.S), Agnieszka Bańkowska (A.B.), Michał Wasilewicz (M.W.),

Bardziej szczegółowo

I. Obraz Ziemi. 1. sfery Ziemi 2. generalizacja kartograficzna. 3. siatka geograficzna a siatka kartograficzna. 4. podział odwzorowań kartograficznych

I. Obraz Ziemi. 1. sfery Ziemi 2. generalizacja kartograficzna. 3. siatka geograficzna a siatka kartograficzna. 4. podział odwzorowań kartograficznych Zagadnienia do małej matury 2013/2014 z geografii klasy dwujęzycznej obejmują tematy określone w zagadnieniach do małej matury z geografii w brzmieniu załączonym na stronie internetowej szkoły, umieszczonych

Bardziej szczegółowo

Geochemia krajobrazu. pod redakcją Urszuli Pokojskiej i Renaty Bednarek

Geochemia krajobrazu. pod redakcją Urszuli Pokojskiej i Renaty Bednarek Geochemia krajobrazu pod redakcją Urszuli Pokojskiej i Renaty Bednarek SPIS TREŚCI Spis treści Spis treści Przedmowa... 11 CZĘŚĆ 1. WIADOMOŚCI WPROWADZAJĄCE Rozdział I. Elementy chemii ogólnej (Urszula

Bardziej szczegółowo

Spis treści CZĘŚĆ I GEOGRAFIA FIZYCZNA OGÓLNA Z ELEMENTAMI GEOLOGII

Spis treści CZĘŚĆ I GEOGRAFIA FIZYCZNA OGÓLNA Z ELEMENTAMI GEOLOGII Spis treści CZĘŚĆ I GEOGRAFIA FIZYCZNA OGÓLNA Z ELEMENTAMI GEOLOGII 1. System nauk o Ziemi 15 2. Zagadnienia kartograficzne 18 2.1. Odwzorowania kartograficzne 18 2.2. Mapy 22 2.3. Metody przedstawiania

Bardziej szczegółowo

Rozkład tematów z geografii w Gimnazjum nr 53

Rozkład tematów z geografii w Gimnazjum nr 53 Rozkład tematów z geografii w Gimnazjum nr 53 Rozkład materiału nauczania w podziale na poszczególne jednostki lekcyjne (tematy) przy 2 godzinach geografii w tygodniu w klasie drugiej gimnazjum. Nr lekcji

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału nauczania z geografii dla klasy drugiej

Rozkład materiału nauczania z geografii dla klasy drugiej Rozkład materiału nauczania z geografii dla klasy drugiej Autor: Majka Kardaszewska 13.09.2011. Zmieniony 21.11.2011. "SOS" Młodzieżowy Ośrodek Socjoterapii I SEMESTRÂ 1. OmÃłwienie programu nauczania

Bardziej szczegółowo

HYDROSFERA - ZADANIA

HYDROSFERA - ZADANIA HYDROSFERA - ZADANIA 1. Uzupełnij schemat obiegu wody w przyrodzie, wpisując w odpowiednie pola wyrażenia: kondensacja, spływ powierzchniowy, infiltracja, retencja. 2. Które z podanych cech charakteryzują

Bardziej szczegółowo

Ostateczna postać długotrwałych zmian w określonych warunkach klimatyczno-geologicznych to:

Ostateczna postać długotrwałych zmian w określonych warunkach klimatyczno-geologicznych to: WYDZIAŁ: GEOLOGII, GEOFIZYKI I OCHRONY ŚRODOWISKA KIERUNEK STUDIÓW: OCHRONA ŚRODOWISKA RODZAJ STUDIÓW: STACJONARNE I STOPNIA ROK AKADEMICKI 2014/2015 WYKAZ PRZEDMIOTÓW EGZAMINACYJNYCH: I. Ekologia II.

Bardziej szczegółowo

Geografia - klasa 1. Dział I

Geografia - klasa 1. Dział I Geografia - klasa 1 Dział I 1. Czym zajmuje się geografia? - wyjaśniam znaczenie terminu geografia - wymieniam źródła informacji geograficznej - podaję wymiary Ziemi oraz główne cechy jej kształtu - wyjaśniam

Bardziej szczegółowo

ROZKŁAD MATERIAŁU Z GEOGRAFII W KLASACH II i III LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO POZIOM ROZSZERZONY (2014-2016)

ROZKŁAD MATERIAŁU Z GEOGRAFII W KLASACH II i III LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO POZIOM ROZSZERZONY (2014-2016) ROZKŁAD MATERIAŁU Z GEOGRAFII W KLASACH II i III LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO POZIOM ROZSZERZONY (2014-2016) Malarz R., Więckowski M., Oblicza geografii, Wydawnictwo Nowa Era, Warszawa 2012 (numer dopuszczenia

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka głównych składowych bilansu wodnego

Charakterystyka głównych składowych bilansu wodnego Charakterystyka głównych składowych bilansu wodnego Opad pionowy deszcz, mŝawka (opad ciekły); śnieg, grad (opady stałe). Opad poziomy mgła; rosa, szron, sadź, gołoledź (osady atmosferyczne) OPAD - pomiar

Bardziej szczegółowo

Środowisko przyrodnicze - ogólny

Środowisko przyrodnicze - ogólny Ś R O D O W I S K O Środowisko to ogół elementów przyrodniczych i antropogenicznych (przyrody martwej i ożywionej, pozostających w stanie naturalnym lub przekształconym przez człowieka), tworzących otoczenie,

Bardziej szczegółowo

Sukcesja ekologiczna na lądzie kończy się zazwyczaj klimaksem w postaci formacji leśnej Lasy są najpotężniejszymi ekosystemami lądowymi

Sukcesja ekologiczna na lądzie kończy się zazwyczaj klimaksem w postaci formacji leśnej Lasy są najpotężniejszymi ekosystemami lądowymi Las w krajobrazie Sukcesja ekologiczna na lądzie kończy się zazwyczaj klimaksem w postaci formacji leśnej Lasy są najpotężniejszymi ekosystemami lądowymi Zajmują: - 8 % powierzchni całego globu - 30 %

Bardziej szczegółowo

Kolejność realizacji jednostek lekcyjnych może ulec zmianie.

Kolejność realizacji jednostek lekcyjnych może ulec zmianie. Rozkład materiału plan wynikowy Przedmiot: geografia Podręcznik: Oblicza geografii, Wydawnictwo Nowa Era Rok szkolny: 2017/18 Nauczyciel: Katarzyna Pierczyk Klas I poziom podstawowy Lp. Klasa I Temat lekcji

Bardziej szczegółowo

Uczeń: Uczeń: poznaniu kształtu Ziemi geograficznych

Uczeń: Uczeń: poznaniu kształtu Ziemi geograficznych Rozdział Lp. Temat I. Podstawy geografii 1. Czym zajmuje się geografia? Poziom wymagań konieczny podstawowy rozszerzający dopełniający wykraczający wyjaśnia, czym wyjaśnia różnice zna imiona lub przedstawia

Bardziej szczegółowo

WODA I OGIEŃ. Prezentacja Mileny Oziemczuk

WODA I OGIEŃ. Prezentacja Mileny Oziemczuk WODA I OGIEŃ Prezentacja Mileny Oziemczuk Ogień Ogień - suma obserwowalnych zjawisk towarzyszących na ogół fizykochemicznemu procesowi spalania,, a przede wszystkim: emisja promieniowania widzialnego -światła

Bardziej szczegółowo

WYKRYWANIE ZANIECZYSZCZEŃ WODY POWIERZA I GLEBY

WYKRYWANIE ZANIECZYSZCZEŃ WODY POWIERZA I GLEBY WYKRYWANIE ZANIECZYSZCZEŃ WODY POWIERZA I GLEBY Instrukcja przygotowana w Pracowni Dydaktyki Chemii Zakładu Fizykochemii Roztworów. 1. Zanieczyszczenie wody. Polska nie należy do krajów posiadających znaczne

Bardziej szczegółowo

Kolejność realizacji jednostek lekcyjnych może ulec zmianie.

Kolejność realizacji jednostek lekcyjnych może ulec zmianie. Rozkład materiału plan wynikowy Przedmiot: geografia Podręcznik: Oblicza geografii, Wydawnictwo Nowa Era Rok szkolny: 2015/16 Nauczyciel: Katarzyna Pierczyk Klas I poziom podstawowy Lp. Klasa I Temat lekcji

Bardziej szczegółowo

w klasie pierwszej gimnazjum Nr lekcji Sugerowany temat lekcji Jednostki tematyczne w podręczniku Planeta Nowa 1 Dział: Podstawy geografii

w klasie pierwszej gimnazjum Nr lekcji Sugerowany temat lekcji Jednostki tematyczne w podręczniku Planeta Nowa 1 Dział: Podstawy geografii Propozycja rozkładu materiału nauczania w podziale na poszczególne jednostki lekcyjne (tematy) do podręcznika Planeta Nowa 1 przy 1 godzinie geografii w tygodniu w klasie pierwszej gimnazjum. Nr lekcji

Bardziej szczegółowo

Kompleksowy monitoring procesów hydrometeorologicznych

Kompleksowy monitoring procesów hydrometeorologicznych NCN: INTREV-WetEco: Intercepcja-transpiracja-parowanie; współzależność procesów hydrologicznych w ekosystemie mokradłowym na przykładzie szuwarów turzycowych Kompleksowy monitoring procesów hydrometeorologicznych

Bardziej szczegółowo

Kolejność realizacji jednostek lekcyjnych może ulec zmianie.

Kolejność realizacji jednostek lekcyjnych może ulec zmianie. Rozkład materiału plan wynikowy Przedmiot: geografia Podręcznik: Oblicza geografii, Wydawnictwo Nowa Era Rok szkolny: 2016/17 Nauczyciel: Katarzyna Pierczyk Klas I poziom podstawowy Lp. Klasa I Temat lekcji

Bardziej szczegółowo

Hydrologia i oceanografia Ćw. nr 12. Temat: Rodzaje parowania. Obliczanie wielkości parowania terenowego.

Hydrologia i oceanografia Ćw. nr 12. Temat: Rodzaje parowania. Obliczanie wielkości parowania terenowego. Hydrologia i oceanografia Ćw. nr 12. Temat: Rodzaje parowania. Obliczanie wielkości parowania terenowego. Parowanie jest jednym z elementów bilansu wodnego zlewni, który oprócz opadów, w dużym stopniu

Bardziej szczegółowo

Wybrane aspekty badania długoterminowych cykli zmian zapasu wody glebowej w drzewostanach jednowiekowych oraz interpretacji ich wyników

Wybrane aspekty badania długoterminowych cykli zmian zapasu wody glebowej w drzewostanach jednowiekowych oraz interpretacji ich wyników Prof. dr hab. inż. Józef Suliński, dr inż. Rafał Starzak Zakład Inżynierii Leśnej, Instytut Ochrony Ekosystemów Leśnych, Wydział Leśny Uniwersytetu Rolniczego im. Hugona Kołłątaja w Krakowie Wybrane aspekty

Bardziej szczegółowo

Przedmioty realizowane w ramach studiów na różnych Wydziałach SGGW:

Przedmioty realizowane w ramach studiów na różnych Wydziałach SGGW: Przedmioty realizowane w ramach studiów na różnych Wydziałach SGGW: AGROMETEOROLOGIA/ AGROMETEOROLOGY atmosfera oraz powierzchnia czynna - atmosfera. Promieniowanie Słońca, Ziemi i atmosfery; rola promieniowania

Bardziej szczegółowo

Jeżeli w procesie odsiarczania spalin powstanie nawóz sztuczny to jest to metoda:

Jeżeli w procesie odsiarczania spalin powstanie nawóz sztuczny to jest to metoda: WYDZIAŁ: GEOLOGII, GEOFIZYKI I OCHRONY ŚRODOWISKA KIERUNEK STUDIÓW: INŻYNIERIA ŚRODOWISKA RODZAJ STUDIÓW: STACJONARNE I STOPNIA ROK AKADEMICKI 2014/2015 WYKAZ PRZEDMIOTÓW EGZAMINACYJNYCH: I. Ochrona powietrza

Bardziej szczegółowo

Menu. Badania temperatury i wilgotności atmosfery

Menu. Badania temperatury i wilgotności atmosfery Menu Badania temperatury i wilgotności atmosfery Wilgotność W powietrzu atmosferycznym podstawową rolę odgrywa woda w postaci pary wodnej. Przedostaje się ona do atmosfery w wyniku parowania z powieszchni

Bardziej szczegółowo

TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA. Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak

TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA. Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak Charakterystyka zawodu Technik ochrony środowiska koordynuje pracę w zakresie ochrony powietrza, wód, powierzchni ziemi, ochrony przed

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z geografii dla uczniów klasy I I semestr podręcznik Planeta Nowa 1

Wymagania edukacyjne z geografii dla uczniów klasy I I semestr podręcznik Planeta Nowa 1 Wymagania edukacyjne z geografii dla uczniów klasy I I semestr podręcznik Planeta Nowa 1 Na ocenę bardzo dobrą uczeń powinien opanować następujące zagadnienia z działów: 1. Podstawy geografii 1.1. Czym

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z geografii dla uczniów klasy I I semestr podręcznik Planeta Nowa 1

Wymagania edukacyjne z geografii dla uczniów klasy I I semestr podręcznik Planeta Nowa 1 Wymagania edukacyjne z geografii dla uczniów klasy I I semestr podręcznik Planeta Nowa 1 Na ocenę dopuszczającą uczeń powinien opanować następujące zagadnienia z działów: 1. Podstawy geografii 1.1. Czym

Bardziej szczegółowo

Prezentacja grupy A ZAPRASZAMY

Prezentacja grupy A ZAPRASZAMY Prezentacja grupy A Pojecie kluczowe: Globalne i lokalne problemy środowiska. Temat: Jaki wpływ mają nasze działania na globalne ocieplenie? Problem badawczy: Jaki wpływ ma zużycie wody na globalne ocieplenie?

Bardziej szczegółowo

GEOGRAFIA PROGRAM RAMOWY klasa I GIMNAZJUM

GEOGRAFIA PROGRAM RAMOWY klasa I GIMNAZJUM pieczątka/nazwa szkoły GEOGRAFIA PROGRAM RAMOWY klasa I GIMNAZJUM numer i data wpływu pracy do ORPEG Praca kontrolna nr 2 Uwaga! Strona tytułowa stanowi integralną część pracy kontrolnej. Wypełnij wszystkie

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe na stopnie szkolne z geografii w klasie I wg modyfikacji programu nauczania geografii dla gimnazjum Planeta Nowa 1 wyd.

Wymagania programowe na stopnie szkolne z geografii w klasie I wg modyfikacji programu nauczania geografii dla gimnazjum Planeta Nowa 1 wyd. Wymagania programowe na stopnie szkolne z geografii w klasie I wg modyfikacji programu nauczania geografii dla gimnazjum Planeta Nowa 1 wyd. Nowa Era Dział programu I. Podstawy geografii II. a we Materiał

Bardziej szczegółowo

Zakład Geotechniki i Budownictwa Drogowego. WYDZIAŁ GEODEZJI, INŻYNIERII PRZESTRZENNEJ I BUDOWNICTWA Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie

Zakład Geotechniki i Budownictwa Drogowego. WYDZIAŁ GEODEZJI, INŻYNIERII PRZESTRZENNEJ I BUDOWNICTWA Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Zakład Geotechniki i Budownictwa Drogowego WYDZIAŁ GEODEZJI, INŻYNIERII PRZESTRZENNEJ I BUDOWNICTWA Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Hydrologia inżynierska - laboratorium Podstawy hydrologii

Bardziej szczegółowo

Cykl hydro-tektoniczny

Cykl hydro-tektoniczny Cykl hydro-tektoniczny H2O odpływ subdukcja Zasoby wody na Ziemi Czas przebywania wody w rezerwuarach Element hydrosfery Średni czas przebywania Oceany 2500 lat Wody podziemne 1400 lat Czapy polarne

Bardziej szczegółowo

Obieg materii w skali zlewni rzecznej

Obieg materii w skali zlewni rzecznej OBIEG MATERII W ZLEWNI RZECZNEJ UJĘCIE BILANSOWE Zestawienie wartości depozycji atmosferycznej, traktowanej jako wejście do systemu zlewni oraz ładunku odprowadzanego poprzez odpływ korytowy pozwala wyróżnić

Bardziej szczegółowo

Wynikowy plan dydaktyczny nauczania geografii w liceum klasa I Program rozszerzony: - nr. dopuszczenia DKOS /02 Podręcznik: Ziemia - J.

Wynikowy plan dydaktyczny nauczania geografii w liceum klasa I Program rozszerzony: - nr. dopuszczenia DKOS /02 Podręcznik: Ziemia - J. Wynikowy plan dydaktyczny nauczania geografii w liceum klasa I Program rozszerzony: - nr. dopuszczenia DKOS-4015-77/02 Podręcznik: Ziemia - J. Wójcik; wyd. PPWK [Opracowała mgr Anna Karolak] 1 Dział Temat

Bardziej szczegółowo

WZPiNoS KUL Jana Pawła II Rok akademicki 2016/2017 Instytut Inżynierii Środowiska Kierunek: Inżynieria środowiska II stopnia

WZPiNoS KUL Jana Pawła II Rok akademicki 2016/2017 Instytut Inżynierii Środowiska Kierunek: Inżynieria środowiska II stopnia WZPiNoS KUL Jana Pawła II Rok akademicki 2016/2017 Instytut Inżynierii Środowiska Kierunek: Inżynieria środowiska II stopnia Zagadnienia do egzaminu magisterskiego na rok akademicki 2016/2017 Kierunek:

Bardziej szczegółowo

Światowe i polskie zasoby wód

Światowe i polskie zasoby wód Światowe i polskie zasoby wód Woda jest jednym z najważniejszych elementów powstawania, kształtowania i trwania życia na ziemi. Jest ona niezbędna do życia wszystkim znanym organizmom żywym, stanowiąc

Bardziej szczegółowo

Przedmiot: HYDROLOGIA ORAZ NAUKI O ZIEMI Podstawy hydrologii

Przedmiot: HYDROLOGIA ORAZ NAUKI O ZIEMI Podstawy hydrologii Przedmiot: HYDROLOGIA ORAZ NAUKI O ZIEMI Podstawy hydrologii Hydrologia nauka o hydrosferze Ziemi. Hydrologia nauka o środowisku wodnym ze szczególnym uwzględnieniem obiegu wody w przyrodzie i procesów

Bardziej szczegółowo

Spis tre ści SPIS TREŚCI

Spis tre ści SPIS TREŚCI Spis tre ści ROZDZIAŁ I WIADOMOŚCI WSTĘPNE...9 1. Wymagania wobec absolwenta szkoły rolniczej...9 2. Produkcja roślinna...11 2.1. Rys historyczny...11 2.2. Znaczenie gospodarcze produkcji roślinnej...12

Bardziej szczegółowo

GLOBALNE CYKLE BIOGEOCHEMICZNE obieg siarki

GLOBALNE CYKLE BIOGEOCHEMICZNE obieg siarki GLOBALNE CYKLE BIOGEOCHEMICZNE oieg siarki W organizmie ludzkim: mięśnie: 5000-11000 ppm, kości: 500-2400 ppm, krew 1,8 g/l Całkowita zawartość (70 kg): 140 g. Rozpowszechnienie siarki (wagowo) Ziemia

Bardziej szczegółowo

Środowiska naturalne i organizmy na Ziemi. Dr Joanna Piątkowska-Małecka

Środowiska naturalne i organizmy na Ziemi. Dr Joanna Piątkowska-Małecka Środowiska naturalne i organizmy na Ziemi Dr Joanna Piątkowska-Małecka Ukształtowanie towanie powierzchni Ziemi Podstawy ekologii Ekologia nauka zajmująca się badaniem czynników w rządz dzących rozmieszczeniem

Bardziej szczegółowo

METEOROLOGIA LOTNICZA ćwiczenie 1

METEOROLOGIA LOTNICZA ćwiczenie 1 METEOROLOGIA LOTNICZA ćwiczenie 1 Wstęp Regulamin przedmiotu Efekty kształcenia Materiały na stronie www2.wt.pw.edu.pl/~akw Zaliczenie Dwie kartkówki punktowane: 1. W połowie zajęć. 2. Ostatnie zajęcia.

Bardziej szczegółowo

GLEBOZNAWSTWO = pedologia - nauka o glebach

GLEBOZNAWSTWO = pedologia - nauka o glebach GLEBY GLEBA - biologicznie czynna, powierzchniowa warstwa litosfery, powstała ze skał pod wpływem abiotycznych i biotycznych czynników środowiska, zdolna zapewnić roślinom wyższym warunki wzrostu i rozwoju.

Bardziej szczegółowo

Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej - 2002 -

Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej - 2002 - Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Ministerstwo Środowiska Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej - 2002 - Zespół redakcyjny: Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa 1. Doc. dr hab. Irena Duer 2. Prof.

Bardziej szczegółowo

Definicje: 1. Zasoby wodne są to wszelkie wody znajdujące się na danym obszarze stale lub występujące na nim czasowo. 2. Przepływ średni roczny Q śr

Definicje: 1. Zasoby wodne są to wszelkie wody znajdujące się na danym obszarze stale lub występujące na nim czasowo. 2. Przepływ średni roczny Q śr Bilans wodny Definicje: 1. Zasoby wodne są to wszelkie wody znajdujące się na danym obszarze stale lub występujące na nim czasowo. 2. Przepływ średni roczny Q śr -jest to średnia arytmetyczna przepływów

Bardziej szczegółowo

ZAKRES MATERIAŁU REALIZOWANY NA KURSACH MATURALNYCH PODANY DZIAŁAMI:

ZAKRES MATERIAŁU REALIZOWANY NA KURSACH MATURALNYCH PODANY DZIAŁAMI: ZAKRES MATERIAŁU REALIZOWANY NA KURSACH MATURALNYCH PODANY DZIAŁAMI: Fizyka: 1. Kinematyka 2. Dynamika 3. Ruch obrotowy bryły sztywnej 4. Grawitacja i astronomia 5. Drgania i fale 6. Ciała stałe, ciecze

Bardziej szczegółowo

Henryk Greinert OCHRONA GLEB

Henryk Greinert OCHRONA GLEB Henryk Greinert OCHRONA GLEB WYDAWNICTWO POLITECHNIKI ZIELONOGÓRSKIEJ Zielona Góra, 1998 Recenzenci: Prof. dr hab. inż. JAN BENDER Akademia Rolnicza w Poznaniu Prof. dr hab. inż. EDWARD NIEDŹWIECKI Akademia

Bardziej szczegółowo

22 MARZEC ŚWIATOWY DZIEŃ WODY. Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Tarnowskich Górach

22 MARZEC ŚWIATOWY DZIEŃ WODY. Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Tarnowskich Górach 22 MARZEC ŚWIATOWY DZIEŃ WODY Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Tarnowskich Górach 22 marca obchodzimy Światowy Dzień Wody. Święto to ma na celu uświadomienie nam, jak wielką rolę

Bardziej szczegółowo

Układ klimatyczny. kriosfera. atmosfera. biosfera. geosfera. hydrosfera

Układ klimatyczny. kriosfera. atmosfera. biosfera. geosfera. hydrosfera Układ klimatyczny kriosfera atmosfera biosfera geosfera hydrosfera 1 Klimat, bilans energetyczny 30% 66% T=15oC Bez efektu cieplarnianego T=-18oC 2 Przyczyny zmian klimatycznych Przyczyny zewnętrzne: Zmiana

Bardziej szczegółowo

- proponuje odpowiedni wykres, diagram, kartogram i kartodiagram do przedstawienia

- proponuje odpowiedni wykres, diagram, kartogram i kartodiagram do przedstawienia Wykresy i diagramy - wyjaśnia, do czego służą kresy i diagramy - odczytuje informacje z wykresów i diagramów - rysuje proste wykresy i diagramy Dobry: -interpretuje informacje zawarte na wykresach i diagramach

Bardziej szczegółowo

Rozdział 8 PODSTAWOWE POJĘCIA HYDROLOGII

Rozdział 8 PODSTAWOWE POJĘCIA HYDROLOGII Rozdział 8 PODSTAWOWE POJĘCIA HYDROLOGII Hydrologia w najszerszym rozumieniu jest nauką o wodzie, jej występowaniu w przyrodzie i krążeniu, właściwościach, współdziałaniu z otaczającym środowiskiem, w

Bardziej szczegółowo

Przemiany energii w zjawiskach cieplnych. 1/18

Przemiany energii w zjawiskach cieplnych. 1/18 Przemiany energii w zjawiskach cieplnych. 1/18 Średnia energia kinetyczna cząsteczek Średnia energia kinetyczna cząsteczek to suma energii kinetycznych wszystkich cząsteczek w danej chwili podzielona przez

Bardziej szczegółowo

Woda. Najpospolitsza czy najbardziej niezwykła substancja Świata?

Woda. Najpospolitsza czy najbardziej niezwykła substancja Świata? Woda Najpospolitsza czy najbardziej niezwykła substancja Świata? Cel wykładu Odpowiedź na pytanie zawarte w tytule A także próby odpowiedzi na pytania typu: Dlaczego woda jest mokra a lód śliski? Dlaczego

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ochroną środowiska

Zarządzanie ochroną środowiska Zarządzanie ochroną Tomasz Poskrobko Zakres wykładów Teoretyczne aspekty nauki o zarządzaniu środowiskiem. Organy i urzędy oraz środki środowiskiem. Polityka ekologiczna. Programowanie i planowanie ochrony.

Bardziej szczegółowo

Państwowy Monitoring Środowiska w Roztoczańskim Parku Narodowym

Państwowy Monitoring Środowiska w Roztoczańskim Parku Narodowym Państwowy Monitoring Środowiska w Roztoczańskim Parku Narodowym Przemysław Stachyra Roztoczański Park Narodowy, Stacja Bazowa ZMŚP Roztocze Tadeusz Grabowski Roztoczański Park Narodowy Andrzej Kostrzewski

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z geografii dla uczniów klasy I I semestr podręcznik Planeta Nowa 1

Wymagania edukacyjne z geografii dla uczniów klasy I I semestr podręcznik Planeta Nowa 1 Wymagania edukacyjne z geografii dla uczniów klasy I I semestr podręcznik Planeta Nowa 1 Na ocenę celującą uczeń powinien opanować następujące zagadnienia z działów: 1. Podstawy geografii 1.1. Czym zajmuje

Bardziej szczegółowo

Teoretyczne i praktyczne aspekty obiegu węgla w Morzu Bałtyckim

Teoretyczne i praktyczne aspekty obiegu węgla w Morzu Bałtyckim Teoretyczne i praktyczne aspekty obiegu węgla w Morzu Bałtyckim Janusz Pempkowiak, Karol Kuliński, Beata Szymczycha, Aleksandra Winogradow Zakład Chemii i Biochemii Morza, Instytut Oceanologii PAN, Sopot,

Bardziej szczegółowo

Ewapotranspiracja i jej wpływ na plonowanie roślin

Ewapotranspiracja i jej wpływ na plonowanie roślin Ewapotranspiracja i jej wpływ na plonowanie roślin Ewaporacja, parowanie są to procesy, w wyniku których woda znajdująca się na powierzchni terenu w ciekłym lub stałym stanie skupienia przechodzi w stan

Bardziej szczegółowo

Fizyka cieplna budowli w praktyce : obliczenia cieplno-wilgotnościowe / Andrzej Dylla. Warszawa, cop Spis treści. Wykaz ważniejszych oznaczeń

Fizyka cieplna budowli w praktyce : obliczenia cieplno-wilgotnościowe / Andrzej Dylla. Warszawa, cop Spis treści. Wykaz ważniejszych oznaczeń Fizyka cieplna budowli w praktyce : obliczenia cieplno-wilgotnościowe / Andrzej Dylla. Warszawa, cop. 2015 Spis treści Wykaz ważniejszych oznaczeń Przedmowa XIII XVII 1. Procedury obliczeń cieplno-wilgotnościowych

Bardziej szczegółowo

Warsztaty 3: Konsekwencje zmian klimatycznych i użytkowania ziemi dla systemu wód powierzchniowych i wielkości odpływu.

Warsztaty 3: Konsekwencje zmian klimatycznych i użytkowania ziemi dla systemu wód powierzchniowych i wielkości odpływu. Warsztaty 3: Konsekwencje zmian klimatycznych i użytkowania ziemi dla systemu wód powierzchniowych i wielkości odpływu. Zadania grupy: 1.Analiza wpływu zmian klimatycznych na bilans wodny zlewni i wielkość

Bardziej szczegółowo

Racjonalne wykorzystanie wody w rolnictwie i przemyśle cukrowniczym. Cezary Sławiński

Racjonalne wykorzystanie wody w rolnictwie i przemyśle cukrowniczym. Cezary Sławiński Racjonalne wykorzystanie wody w rolnictwie i przemyśle cukrowniczym Cezary Sławiński Plan prezentacji 1.System gleba-roślina-atmosfera 2.Woda w glebie 3.Sytuacja hydrologiczna Polski 4.Potrzeby wodne roślin

Bardziej szczegółowo

Temat: Czym zajmuje się ekologia?

Temat: Czym zajmuje się ekologia? Temat: Czym zajmuje się ekologia? Z czym kojarzy Ci się pojęcie ekologia? Termin ekologia pochodzi z języka greckiego i utworzono go z dwóch wyrazów: oikos oznacza dom, środowisko lub miejsce życia; lógos

Bardziej szczegółowo

ROZKŁAD TREŚCI NAUCZANIA W KLASACH 4 6

ROZKŁAD TREŚCI NAUCZANIA W KLASACH 4 6 ROZKŁAD TREŚCI NAUCZANIA W KLASACH 4 6 klasa 4 (3 godz. tyg.) Podstawa programowa kształcenia ogólnego Nr Treści nauczania działu Nr lekcji Podręcznik Działy i tematy lekcji 1 O czym będziemy się uczyć

Bardziej szczegółowo

Zintegrowana strategia zrównoważonego zarządzania wodami w zlewni

Zintegrowana strategia zrównoważonego zarządzania wodami w zlewni Zintegrowana strategia zrównoważonego zarządzania wodami w zlewni Projekt Zintegrowana Strategia zrównoważonego zarządzania wodami w zlewni finansowany ze środków funduszy norweskich, w ramach programu

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ A TLEN PRZYJACIEL CZY WRÓG

CZĘŚĆ A TLEN PRZYJACIEL CZY WRÓG Spis treści Wstęp... 13 CZĘŚĆ A TLEN PRZYJACIEL CZY WRÓG 1. Atmosfera a działalność ludzi... 17 1.1. Warstwowa budowa atmosfery... 17 1.2. Zanieczyszczenie i degradacja atmosfery... 19 1.3. Przemiany chemiczne

Bardziej szczegółowo

Dlaczego klimat się zmienia?

Dlaczego klimat się zmienia? Dlaczego klimat się zmienia? WSTĘP Pogoda i klimat są nierozerwalnie związane ze wszystkimi procesami zachodzącymi w atmosferze, których siłą napędową jest energia słoneczna. Ziemia zachowuje równowagę

Bardziej szczegółowo

Zmiany w środowisku naturalnym

Zmiany w środowisku naturalnym Zmiany w środowisku naturalnym Plan gospodarki niskoemisyjnej jedną z form dążenia do czystszego środowiska naturalnego Opracował: Romuald Meyer PGK SA Czym jest efekt cieplarniany? Ziemia posiada atmosferę

Bardziej szczegółowo

1. Wiadomo ci wst pne 2. Klimatyczne czynniki siedliska 3. Glebowe czynniki siedliska

1. Wiadomo ci wst pne 2. Klimatyczne czynniki siedliska 3. Glebowe czynniki siedliska Spis treści 1. Wiadomości wstępne 1.1. Zadania i zakres przedmiotu 1.2. Znaczenie gospodarcze produkcji roślinnej 2. Klimatyczne czynniki siedliska 2.1. Atmosfera i siedlisko roślin 2.2. Czynniki meteorologiczne

Bardziej szczegółowo

podbiegunowe oraz półkule: południową,

podbiegunowe oraz półkule: południową, ział programu I. Podstawy geografii Materiał nauczania L.g. Wymagania podstawowe uczeń poprawnie: Podział nauk geograficznych 8 wyjaśnia znaczenie terminu geografia Źródła informacji przedstawia podział

Bardziej szczegółowo

Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa

Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa A A 1. Wstęp Prawo ochrony środowiska tworzą akty prawne o różnej randze. Najwyższym z nich jest Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, uchwalona w 1997

Bardziej szczegółowo

Materiały dydaktyczne Hydrosfera

Materiały dydaktyczne Hydrosfera Materiały dydaktyczne Hydrosfera 1. Uzupełnij schemat obiegu wody w przyrodzie, wpisując w odpowiednie pola wyrażenia: kondensacja, spływ powierzchniowy, infiltracja, retencja, ewaporacja, transpiracja,

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT LEKCJI PRZYRODY W KLASIE V

KONSPEKT LEKCJI PRZYRODY W KLASIE V KONSPEKT LEKCJI PRZYRODY W KLASIE V Temat lekcji: Wszechobecna woda. Czas realizacji: 90 minut I. Cele lekcji A. Cel ogólny: Wykazanie obecności wody w glebie, powietrzu, organizmach żywych i oddechu.

Bardziej szczegółowo

www.harcerskanatura.eu PROJEKT

www.harcerskanatura.eu PROJEKT PROJEKT kampania edukacyjna dla dzieci i młodzieży 4 żywioły przyjaciele człowieka cykl konkursów w szkołach główna nagroda w konkursach wymiana dzieci i młodzieży między Partnerami projektu program edukacyjny

Bardziej szczegółowo

HYDROSFERA - ZADANIA

HYDROSFERA - ZADANIA HYDROSFERA - ZADANIA 1. Uzupełnij schemat obiegu wody w przyrodzie, wpisując w odpowiednie pola wyrażenia: kondensacja, spływ powierzchniowy, infiltracja, retencja. 2. Które z podanych cech charakteryzują

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z geografii dla uczniów klasy I I semestr podręcznik Planeta Nowa 1

Wymagania edukacyjne z geografii dla uczniów klasy I I semestr podręcznik Planeta Nowa 1 Wymagania edukacyjne z geografii dla uczniów klasy I I semestr podręcznik Planeta Nowa 1 Na ocenę dostateczną uczeń powinien opanować następujące zagadnienia z działów: 1. Podstawy geografii 1.1. Czym

Bardziej szczegółowo

Obieg węgla w Morzu Bałtyckim

Obieg węgla w Morzu Bałtyckim Obieg węgla w Morzu Bałtyckim Karol Kuliński Zakład Chemii i Biochemii Morza Promotor: Prof. dr hab. inż. Janusz Pempkowiak Finansowanie: Działalność statutowa IOPAN, Temat II.2 Grant promotorski MNiSW

Bardziej szczegółowo

Meteorologia i Klimatologia

Meteorologia i Klimatologia Meteorologia i Klimatologia Ćwiczenie I Poznań, 17.10.2008 mgr Bartosz Czernecki pok. 356 Instytut Geografii Fizycznej i Kształtowania Środowiska Przyrodniczego (Zakład Klimatologii) Wydział Nauk Geograficznych

Bardziej szczegółowo

Temat: Ołów 210 w osadach jeziornych

Temat: Ołów 210 w osadach jeziornych Geochemia izotopów Temat: Ołów 210 w osadach jeziornych Arkadiusz Bulak 1. Zarys geochemii elementów szeregu uranowego Opis zachowania poszczególnych elementów jest trudny ze względu na różne ich właściwości

Bardziej szczegółowo

Erozja wodna w Polsce

Erozja wodna w Polsce Erozja wodna w Polsce Średnie roczne straty zmytej gleby w warunkach polskich zestawione z obliczeniami Fourniera (1960) dla różnych kontynentów 715 t/km2 - Afryka 701 t/km2 - Ameryka Południowa i Antyle

Bardziej szczegółowo

MIEJSKIE OLIMPIADY PRZEDMIOTOWE PRZYRODA ROK SZKOLNY 2008/2009 EDYCJA IV. Woda w przyrodzie

MIEJSKIE OLIMPIADY PRZEDMIOTOWE PRZYRODA ROK SZKOLNY 2008/2009 EDYCJA IV. Woda w przyrodzie MIEJSKIE OLIMPIADY PRZEDMIOTOWE PRZYRODA ROK SZKOLNY 2008/2009 EDYCJA IV Woda w przyrodzie 1. Uważnie przeczytaj pytania i zastanów się nad odpowiedzią 2. Staraj się pisać czytelnie 3. Odpowiedzi zaznaczaj

Bardziej szczegółowo

I. Pobieranie próbek. Lp. Wykaz czynności Wielkość współczynnika

I. Pobieranie próbek. Lp. Wykaz czynności Wielkość współczynnika Koszty i wykaz badań wykonywanych w Wojewódzkim Inspektoracie Ochrony Środowiska w Poznaniu 1. Stawka podstawowa wynosi 40,41 zł. 2. Wyliczenie kosztów usługi następuje w sposób następujący: koszt usługi

Bardziej szczegółowo

Chłodnictwo i klimatyzacja / Kazimierz M. Gutkowski, Dariusz J. Butrymowicz. wyd. 2-1 dodr. (PWN). Warszawa, cop

Chłodnictwo i klimatyzacja / Kazimierz M. Gutkowski, Dariusz J. Butrymowicz. wyd. 2-1 dodr. (PWN). Warszawa, cop Chłodnictwo i klimatyzacja / Kazimierz M. Gutkowski, Dariusz J. Butrymowicz. wyd. 2-1 dodr. (PWN). Warszawa, cop. 2016 Spis treści Przedmowa do wydania w języku angielskim 11 Przedmowa do drugiego wydania

Bardziej szczegółowo

Geografia klasa I. Treść nauczania- wymagania szczegółowe. Temat lekcji. Obraz Ziemi

Geografia klasa I. Treść nauczania- wymagania szczegółowe. Temat lekcji. Obraz Ziemi Geografia klasa I Lp. Temat lekcji Podstawowe Treść nauczania- wymagania szczegółowe Ponadpodstawowe Obraz 1 2 3 O czym będziemy się uczyć na lekcjach geografii? Współrzędne geograficzne. Ćwiczenia w określaniu

Bardziej szczegółowo

Andrzej Jaśkowiak Lotnicza pogoda

Andrzej Jaśkowiak Lotnicza pogoda Andrzej Jaśkowiak Lotnicza pogoda - Meteorologia dla pilotów ROZDZIAŁ 1. Atmosfera ziemska ROZDZIAŁ 2. Woda w atmosferze ROZDZIAŁ 3. Temperatura ROZDZIAŁ 4. Stabilność powietrza ROZDZIAŁ 5. Ciśnienie atmosferyczne

Bardziej szczegółowo

Sylabus przedmiotu: Data wydruku: Dla rocznika: 2015/2016. Kierunek: Opis przedmiotu. Dane podstawowe. Efekty i cele. Opis.

Sylabus przedmiotu: Data wydruku: Dla rocznika: 2015/2016. Kierunek: Opis przedmiotu. Dane podstawowe. Efekty i cele. Opis. Sylabus przedmiotu: Specjalność: Inżynieria ochrony środowiska Data wydruku: 23.01.2016 Dla rocznika: 201/2016 Kierunek: Wydział: Zarządzanie i inżynieria produkcji Inżynieryjno-Ekonomiczny Dane podstawowe

Bardziej szczegółowo

HYDROMETEOROLOGIA SYLABUS A. Informacje ogólne

HYDROMETEOROLOGIA SYLABUS A. Informacje ogólne HYDROMETEOROLOGIA A. Informacje ogólne Elementy sylabusu Nazwa jednostki prowadzącej kierunek Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Profil studiów Forma studiów Rodzaj przedmiotu Rok studiów /semestr

Bardziej szczegółowo

GEOGRAFIA KLASA II LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO

GEOGRAFIA KLASA II LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO 2016-09-01 GEOGRAFIA KLASA II LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO ZAKRES ROZSZERZONY Cele kształcenia i wychowania Cele kształcenia ogólnego podstawy programowej z geografii zakładają: I. przyswojenie przez uczniów

Bardziej szczegółowo

PROCESY BIOGEOCHEMICZNE NA LĄDACH

PROCESY BIOGEOCHEMICZNE NA LĄDACH PROCESY BIOGEOCHEMICZNE NA LĄDACH Ekosystemy lądowe Ekosystemy wodne Ekosystemy lądowe Ekosystemy wilgotne Ekosystemy wodne Ekosystemy lądowe Ekosystemy wilgotne Ekosystemy wodne skała macierzysta Wietrzenie

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia. Ekologii Lasu 2015/2016

Zagadnienia. Ekologii Lasu 2015/2016 Zagadnienia z Ekologii Lasu 2015/2016 Spis ważniejszych zagadnień w ramach przedmiotu (rozszerzonego) EKOLOGIA LASU 1. EKOLOGIA OGÓLNA (wybrane zagadnienia) - Podstawowe pojęcia (ich znaczenie i wzajemne

Bardziej szczegółowo

Ocena dopuszczająca Ocena dostateczna Ocena dobra Ocena bardzo dobra Ocena celująca. Uczeń potrafi:

Ocena dopuszczająca Ocena dostateczna Ocena dobra Ocena bardzo dobra Ocena celująca. Uczeń potrafi: 1. Geograficzny punkt widzenia 2. Mapa źródłem informacji geograficznej definiować pojęcia: geografia, środowisko przyrodnicze i geograficzne, wymienić elementy środowiska przyrodniczego. podać definicję

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY FUNKCJONOWANIA ŚRODOWISKA - CYKLE BIOGEOCHEMICZNE

PODSTAWY FUNKCJONOWANIA ŚRODOWISKA - CYKLE BIOGEOCHEMICZNE PODSTAWY FUNKCJONOWANIA ŚRODOWISKA - CYKLE BIOGEOCHEMICZNE Podstawą funkcjonowania ekosystemu jest przepływ energii i obiegi materii. Obieg materii dotyczy naturalnego krążenia pierwiastków chemicznych,

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do uchwały nr 94/17 Sejmiku Województwa Mazowieckiego z dnia 20 czerwca 2017 r.

Załącznik nr 2 do uchwały nr 94/17 Sejmiku Województwa Mazowieckiego z dnia 20 czerwca 2017 r. Załącznik nr 2 do uchwały nr 94/17 Sejmiku Województwa Mazowieckiego z dnia 20 czerwca 2017 r. Opis stanu jakości powietrza w strefie miasto Radom dotyczy roku 2015 1. Lista substancji w powietrzu, ze

Bardziej szczegółowo

Pochodzenie wód podziemnych

Pochodzenie wód podziemnych Wody podziemne Woda podziemna - to woda zmagazynowana w wolnych przestrzeniach skał zalegających poniżej powierzchni Ziemi. Stanowią jeden z bardzo istotnych elementów obiegu wody w przyrodzie. Pochodzenie

Bardziej szczegółowo

Retencja wodna i jej znaczenie

Retencja wodna i jej znaczenie Retencja wodna i jej znaczenie Spis treści: 1. Cele lekcji 2. Co nazywamy retencją wodną? 3. Od czego zależy mała retencja wodna? 4. Cele małej retencji. Dofinansowano ze środków Narodowego Funduszu Ochrony

Bardziej szczegółowo