Sen i czuwanie rozdział 9. Zaburzenia mechanizmów kontroli ruchowej rozdział 8

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Sen i czuwanie rozdział 9. Zaburzenia mechanizmów kontroli ruchowej rozdział 8"

Transkrypt

1 Sen i czuwanie rozdział 9 Zaburzenia mechanizmów kontroli ruchowej rozdział 8

2 SEN I CZUWANIE SEN I RYTMY OKOŁODOBOWE FAZY SNU CHARAKTERYSTYKA INDUKOWANIE SNU MECHANIZM I STRUKTURY MÓZGOWE

3 RYTMY OKOŁODOBOWE Cykle snu i czuwania są sterowane przez rytm okołodobowy modyfikowany przez informacje sensoryczne Rytm ten u człowieka wynosi około 25 godzin jeśli może być regulowany dowolnie (np. 25,3 godziny w eksperymencie Wevera 1979) lub człowiek znajduje się stale w ciemności Lecz może też być krótszy niż 24 godziny (przy stałym oświetleniu)

4 RYTMY OKOŁODOBOWE DŁUGOŚĆ SNU Czas snu jest zróżnicowany indywidualnie (średnio śpimy około 7 godzin) Czas snu zmienia się również w zależności od wieku najdłużej śpią noworodki a najkrócej osoby w podeszłym wieku; jednocześnie maleje stosunek długości snu REM do ogólnej długości snu

5 INNE RYTMY OKOŁODOBOWE Zmiany temperatury ciała najwyższa późnym popołudniem najniższa kilka godzin po zaśnięciu Poziom hormonów - kortyzol najwyższy poziom w momencie przebudzenia najniższy zasypiania Poziom hormonów hormon wzrostu wzrost wydzielana w czasie zasypiania

6 FAZY SNU Charakterystyka zapisu EEG w trakcie snu CZĘSTOTLIWOŚCI RYTMÓW KOROWYCH rytm beta (13-30 Hz) charakterystyczny dla stanu czuwania (aktywny mózg przetwarzanie informacji) oraz snu REM rytm alfa (8-13 Hz) kojarzony ze spadkiem aktywności rejestrowany np. przy zamkniętych oczach (okolice potyliczne i czołowe rytmy theta (4-8 Hz) rytm systemu limbicznego (hipokamp) rytm delta (0-4 Hz) głęboki sen, coma wrzeciona senne, zespoły K korelaty procesów zachodzących w czasie snu rytm gamma (30- Hz) -??

7 FAZY SNU Charakterystyka zapisu EEG w trakcie snu zmiany zachodzą powoli przejście od stanu czuwania do stanu snu głębokiego (faza IV) zachodzi przez około 60 minut)

8 FAZY SNU RYTM INFRADOBOWY Ze zmianami obserwowanymi w EEG zsynchronizowane są zmiany w obrębie wielu części organizmu rytm pracy serca, rytm oddechowy zmiana zachodzi w aktywności całego systemu nerwowego W trakcie snu kolejne epizody snu REM pojawiaj się coraz częściej i trwają coraz dłużej

9 ZASYPIANIE WSTĘPNE ETAPY SNU związane są z obniżeniem temperatury ciała oraz poziomu pobudzenia (zmiana aktywności w obrębie układu siatkowatego zmniejszenie ilości danych sensorycznych oraz zahamowanie systemów pobudzających obszary korowe) Na poziomie behawioralnym obserwuje się: postępujące rozluźnienie mięśni posturalnych (największe w fazie REM) krótkotrwałe przejawy aktywności mięśniowej mioklonie nocne najczęstsze w fazie zasypiania szybkie ruchy gałek ocznych (rapid eye movement REM) prawie wyłącznie w fazie REM

10 UKŁAD SIATKOWATY TWÓR SIATKOWATY TWÓR SIATKOWATY CZĘŚĆ WSTĘPUJĄCA MODULACJA AKTYWNOŚCI KRESOMÓZGOWIA ŚRÓDMÓZGOWIE MOST TWÓR SIATKOWATY CZĘŚĆ ZSTĘPUJĄCA MODULACJA NAPIĘCIA MIĘŚNIOWEGO ORAZ AKTYWNOŚCI UKŁ WEGETATYWNEGO RDZEŃ PRZEDŁUŻONY

11 SYSTEMY NEUROMODULACYJNE ACETYLOCHOLINA jądra w obrębie tworu siatkowatego tzw układ śródmózgowiowo-mostowy (pobudzenie kory), dodatkowo podstawna część przodomózgowia (pobudzenie kory, przejście od NREM do REM (oreksyna stymuluje czuwanie) NORADRENALINA miejsce sinawe (blokowanie snu REM) SEROTONINA grzbietowa część szwu i mostu jądra szwu (przerywanie snu REM) GABA podstawna część przodomózgowia (hamowanie wzgórza i kory) HISTAMINA niektóre obszary podwzgórza (zwiększenie pobudzenia) ADENOZYNA (efekt metabolizmu AMP) kumuluje się w organizmie i działa na neurony w przodomózgowia podstawnego (kofeina blokuje receptory adenozyny)

12 SYSTEMY NEUROMODULACYJNE I ICH WPŁYW NA CYKL SNU I CZUWANIA

13 SYSTEMY NEUROMODULACYJNE W trakcie fazy REM wzbudzeniu ulegają niektóre części kory (zakręt obręczy, obszary w płacie skroniowym, amygdala) podczas gdy niektóre ulegają zahamowaniu (kora przedczołowa oraz tylna część zakrętu obręczy)

14 STRUKTURY ZWIĄZANE Z GENEROWANIEM RYTMU SNU Jądro nadskrzyżowaniowe (Suprachiasmatic nucleus SCN)

15 STRUKTURY ZWIĄZANE Z GENEROWANIEM RYTMU SNU Jądro nadskrzyżowaniowe (Suprachiasmatic nucleus SCN)

16 STRUKTURY ZWIĄZANE Z GENEROWANIEM RYTMU SNU Jądro nadskrzyżowaniowe (Suprachiasmatic nucleus SCN) szyszynka

17 STRUKTURY ZWIĄZANE Z GENEROWANIEM RYTMU SNU Intergeniculate leaflet IGL u naczelnych pregeniculate nuclei

18 STRUKTURY ZWIĄZANE Z GENEROWANIEM RYTMU SNU Szyszynka i produkcja melatoniny stężenie melatoniny (jej produkcja i wydzielanie) wzrasta późnym popołudniem i trwa kilka godzin po zaśnięciu Melatonina wpływa także na receptory neuronów SCN możliwe przyśpieszenie cyklu po zażyciu melatoniny popołudniu

19 CHARAKTERYSTYCZNE CECHY PRACY MÓZGU W TRAKCIE SNU REM (rapid eye movement) charakterystyczne dla snu REM szybkie ruchy gałek ocznych są propagowane w obrębie mostowej części tworu siatkowatego, część ta jest w stanie wyzwolić aktywność wzgórków górnych śródmózgowia co wywołuje charakterystyczne ruchy sakadowe DROGA POKRYWOWO-RDZENIOWA WZGÓRKI GÓRNE POKRYWY

20 CHARAKTERYSTYCZNE CECHY PRACY MÓZGU W TRAKCIE SNU PGO FALE PGO charakterystyczne dla snu fale o wysokiej amplitudzie pojawiające się w obszarze potylicznym (occipital) a związane z oddziaływaniem ciał kolankowatych (lateral geniculate bodies), które z kolei są sterowane z poziomu mostu (pons)

21 CHARAKTERYSTYCZNE CECHY PRACY MÓZGU W TRAKCIE SNU PGO FALE PGO charakterystyczne dla snu fale o wysokiej amplitudzie pojawiające się w obszarze potylicznym (occipital) a związane z oddziaływaniem ciał kolankowatych (lateral geniculate bodies), które z kolei są sterowane z poziomu mostu (pons)

22 CHARAKTERYSTYCZNE CECHY PRACY MÓZGU W TRAKCIE SNU PGO sen REM neurony mostu hamują aktywność ruchową poprzez hamowanie ośrodków na poziomie rdzenia uszkodzenie mostu nie powoduje zmian z obrazie snu REM lecz powoduje, iż w jego trakcie może pojawić się aktywność ruchowa

23 SEN CZUWANIE - REM

Biorytmy, sen i czuwanie

Biorytmy, sen i czuwanie Biorytmy, sen i czuwanie Rytmika zjawisk biologicznych określana jako biorytm przyporządkowuje zmiany stanu organizmu do okresowych zmian otaczającego środowiska. Gdy rytmy biologiczne mają charakter wewnątrzustrojowy

Bardziej szczegółowo

BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II JĄDRA PODSTAWY KRESOMÓZGOWIA I KONTROLA RUCHOWA

BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II JĄDRA PODSTAWY KRESOMÓZGOWIA I KONTROLA RUCHOWA BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II JĄDRA PODSTAWY KRESOMÓZGOWIA I KONTROLA RUCHOWA MECHANIZMY KONTROLI RUCHOWEJ SYSTEMY ZSTĘPUJĄCE Korowe ośrodki motoryczne Kora motoryczna (planowanie, inicjacja i kierowanie

Bardziej szczegółowo

Autonomiczny i Ośrodkowy Układ Nerwowy

Autonomiczny i Ośrodkowy Układ Nerwowy Autonomiczny i Ośrodkowy Układ Nerwowy System Nerwowy Ośrodkowy System Nerwowy Analizuje, interpretuje i przechowuje informacje Zarządza organami Obwodowy System Nerwowy Transmisja informacji z i do OSN

Bardziej szczegółowo

Uwaga: wykład autorski do bezpośredniego wykorzystania, bez możliwości rozpowszechniania i powielania. Świadomość. Michał Biały

Uwaga: wykład autorski do bezpośredniego wykorzystania, bez możliwości rozpowszechniania i powielania. Świadomość. Michał Biały Uwaga: wykład autorski do bezpośredniego wykorzystania, bez możliwości rozpowszechniania i powielania Świadomość Michał Biały Aspekty świadomości: tło i doznania bieżące Tło poczucie odrębności jako osoby,

Bardziej szczegółowo

Elektryczna aktywność mózgu. Polisomnografia

Elektryczna aktywność mózgu. Polisomnografia Elektryczna aktywność mózgu Polisomnografia Badanie polisomnograficzne elektroencefalografia(eeg) rejestracja bioelektrycznej aktywności mózgu elektromiografia(emg) rejestracja napięcia mięśniowego elektrookulografia(eog)-

Bardziej szczegółowo

I ICH ZNACZENIE DLA SNU CZŁOWIEKA*

I ICH ZNACZENIE DLA SNU CZŁOWIEKA* N e u r o k o g n i t y w i s t y k a w p a t o l o g i i i z d r o w i u, 2 0 0 9 2 0 1 1 P o m o r s k i U n i w e r s y t e t M e d y c z n y w S z c z e c i n i e 36 42 MARIA LIZAK-NITSCH ROLA NORADRENALINY

Bardziej szczegółowo

Świadomość. Paweł Borycki. Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytet Warszawski. 21 stycznia 2015

Świadomość. Paweł Borycki. Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytet Warszawski. 21 stycznia 2015 Świadomość Paweł Borycki Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytet Warszawski 21 stycznia 2015 Na podstawie: Paul Thagard, Consciousness, [in:] Mind. Introduction to Cognitive Science. Second

Bardziej szczegółowo

Mechanoreceptory (dotyk, słuch) termoreceptory i nocyceptory

Mechanoreceptory (dotyk, słuch) termoreceptory i nocyceptory Mechanoreceptory (dotyk, słuch) termoreceptory i nocyceptory Iinformacja o intensywności bodźca: 1. Kodowanie intensywności bodźca (we włóknie nerwowym czuciowym) odbywa się za pomocą zmian częstotliwość

Bardziej szczegółowo

Analiza danych medycznych

Analiza danych medycznych Analiza danych medycznych Wykład 2 Rejestracja sygnału EEG Plan wykładu 1. Zasady aplikacji elektrod 2. Wzmacniacz EEG 3. Cechy sygnału EEG 4. Podstawowe rytmy mózgowe 5. Przetworzenie zarejestrowanych

Bardziej szczegółowo

Biofeedback biologiczne sprzężenie zwrotne

Biofeedback biologiczne sprzężenie zwrotne Biofeedback biologiczne sprzężenie zwrotne Paweł Strumiłło Zakład Elektroniki Medycznej* )* Wykład w części przygotowany na podstawie materiałów studentów przedmiotu Aparatura Medyczna: Jacka Galanciaka

Bardziej szczegółowo

Fizjologia człowieka

Fizjologia człowieka Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku Katedra: Promocji Zdrowia Zakład: Biomedycznych Podstaw Zdrowia Fizjologia człowieka Osoby prowadzące przedmiot: Prof. nadzw. dr hab. Zbigniew Jastrzębski

Bardziej szczegółowo

Rytmy biologiczne człowieka

Rytmy biologiczne człowieka Rytmy biologiczne człowieka Rytmy biologiczne okresowe zmiany natężenia procesów fizjologicznych istot żywych uzależnione od czynników zewnętrznych (pora roku) oraz od czynników wewnątrzustrojowych Chronobiologia

Bardziej szczegółowo

Móżdżek. Móżdżek położony jest w dole tylnym czaszki pod namiotem móżdżku. Sąsiaduje z płatem skroniowym, potylicznym oraz z pniem mózgu.

Móżdżek. Móżdżek położony jest w dole tylnym czaszki pod namiotem móżdżku. Sąsiaduje z płatem skroniowym, potylicznym oraz z pniem mózgu. Móżdżek 1) Budowa i położenie Móżdżek położony jest w dole tylnym czaszki pod namiotem móżdżku. Sąsiaduje z płatem skroniowym, potylicznym oraz z pniem mózgu. Składa się z dwóch półkul oddzielonych od

Bardziej szczegółowo

Podstawową jednostką budulcowa i funkcjonalną układu nerwowego jest - neuron

Podstawową jednostką budulcowa i funkcjonalną układu nerwowego jest - neuron Układ nerwowy człowieka Podstawową jednostką budulcowa i funkcjonalną układu nerwowego jest - neuron Przewodnictwo skokowe w neuronach (kanały sodowe i potasowe) W aksonach mających osłonki mielinowe potencjały

Bardziej szczegółowo

Układ wewnątrzwydzielniczy

Układ wewnątrzwydzielniczy Układ wewnątrzwydzielniczy 1. Gruczoły dokrewne właściwe: przysadka mózgowa, szyszynka, gruczoł tarczowy, gruczoły przytarczyczne, nadnercza 2. Gruczoły dokrewne mieszane: trzustka, jajniki, jądra 3. Inne

Bardziej szczegółowo

Rytm biologiczny okresowe natężenie procesów

Rytm biologiczny okresowe natężenie procesów Rytm biologiczny okresowe natężenie procesów biologicznych i funkcji życiowych istot żywych uzależnione od czynników związanych z porą roku, obrotem Ziemi dookoła własnej osi oraz od czynników wewnątrzustrojowych.

Bardziej szczegółowo

Grant NCN 2011/03/B/ST7/03649. Model anatomiczno-neurologiczno-radiologiczny: obszar unaczynienia objawy neurologiczne - lokalizacja

Grant NCN 2011/03/B/ST7/03649. Model anatomiczno-neurologiczno-radiologiczny: obszar unaczynienia objawy neurologiczne - lokalizacja Grant NCN 2011/03/B/ST7/03649 Model anatomiczno-neurologiczno-radiologiczny: obszar unaczynienia objawy neurologiczne - lokalizacja obszar unaczynienia objawy lokalizacja TĘTNICA SZYJNA WEWNĘTRZNA (OCZNA

Bardziej szczegółowo

ośrodkowy układ nerwowy

ośrodkowy układ nerwowy receptory ośrodkowy układ nerwowy efektory układ autonomiczny ... ośrodkowy układ nerwowy receptory... układ autonomiczny obwodowy układ nerwowy Ogólny schemat połączeń systemu nerwowego... efektory układu

Bardziej szczegółowo

Neurokognitywistyka WYKŁADY 7-8

Neurokognitywistyka WYKŁADY 7-8 Neurokognitywistyka WYKŁADY 7-8 Problem istnienia świadomości i poczucia podmiotowości. Mechanizmy uwagi. Świadoma percepcja. Prof. dr hab. Krzysztof Turlejski Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego

Bardziej szczegółowo

PÓŁKULE MÓZGOWE I ICH ROLA W DIAGNOSTYCE

PÓŁKULE MÓZGOWE I ICH ROLA W DIAGNOSTYCE PÓŁKULE MÓZGOWE I ICH ROLA W DIAGNOSTYCE BUDOWA MÓZGU -półkule lewa półkula język, logika, zdolności matematyczne, porządkowanie elementów, przyswajanie wiedzy akademickiej, prawa półkula rytm, rymy, muzyka,

Bardziej szczegółowo

BIOFEEDBACK PPP Nr 1 we Wrocławiu Małgorzata Król Wrocław 2009

BIOFEEDBACK PPP Nr 1 we Wrocławiu Małgorzata Król Wrocław 2009 BIOFEEDBACK PPP Nr 1 we Wrocławiu Małgorzata Król Wrocław 2009 1 Biofeedback, czyli urządzenie przeznaczone do przywracania stanu równowagi mózgu, jak miernik pulsu używany w trakcie ćwiczeń aerobowych,

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1. Fizjologia i patofizjologia komórki. Komórka nerwowa.

Ćwiczenie 1. Fizjologia i patofizjologia komórki. Komórka nerwowa. WARSZAWSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY MEDICAL UNIVERSITY OF WARSAW ZAKŁAD FIZJOLOGII DOŚWIADCZALNEJ I KLINICZNEJ DEPARTAMENT OF EXPERIMENTAL AND CLINICAL PHYSIOLOGY Zawartość Ćwiczenie 1. Fizjologia i patofizjologia

Bardziej szczegółowo

NEUROFIZJOLOGIA WYKŁAD 9 Kontrola ruchów u kręgowców. Prof. dr hab. Krzysztof Turlejski Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego

NEUROFIZJOLOGIA WYKŁAD 9 Kontrola ruchów u kręgowców. Prof. dr hab. Krzysztof Turlejski Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego NEUROFIZJOLOGIA WYKŁAD 9 Kontrola ruchów u kręgowców. Prof. dr hab. Krzysztof Turlejski Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego Głównym zadaniem ośrodkowego układu nerwowego jest generacja i kontrola

Bardziej szczegółowo

Czucie bólu z zębów człowieka. dr n. med. Marcin Lipski dr n. med. Jarosław Zawiliński

Czucie bólu z zębów człowieka. dr n. med. Marcin Lipski dr n. med. Jarosław Zawiliński Czucie bólu z zębów człowieka dr n. med. Marcin Lipski dr n. med. Jarosław Zawiliński Nerwy Nerw trójdzielny Nerw szczękowy i nerw żuchwowy Gałęzie zębowy ww nerwów Miazga Włókna aferentne czuciowe Włókna

Bardziej szczegółowo

Kresomózgowie (telencephalon):

Kresomózgowie (telencephalon): Rozwój mózgowia 1-4: etapy rozwoju cewy nerwowej z ektodermy: 1/ płytka nerwowa na powierzchni tarczy zarodkowej gastruli (neuruli) 2/ rynienka nerwowa 3/ cewa nerwowa zrastająca się grzebieniami nerwowymi;

Bardziej szczegółowo

Fizjologia z elementami patofizjologii BLOK 1 Wyższe czynności życiowe

Fizjologia z elementami patofizjologii BLOK 1 Wyższe czynności życiowe UKŁAD LIMBICZNY, UCZENIE SIĘ, PAMIĘĆ, EMOCJE. Mózg jest organem, który pozwala nam odczuwać i myśleć, uczyć się i pamiętać, tworzyć i marzyć, nabywać i przejawiać stany emocjonalne. Emocje, uczenie się

Bardziej szczegółowo

Systemy odbioru i przetwarzania informacji cechuje: wieloetapowość (odbiór informacji przez receptory, dekodowanie,kodowanie)

Systemy odbioru i przetwarzania informacji cechuje: wieloetapowość (odbiór informacji przez receptory, dekodowanie,kodowanie) Systemy odbioru i przetwarzania informacji cechuje: wieloetapowość (odbiór informacji przez receptory, dekodowanie,kodowanie) specjalizacja strukturalna i funkcjonalna ze względu na rodzaj bodźca oraz

Bardziej szczegółowo

TEST - BIOLOGIA WERONIKA GMURCZYK

TEST - BIOLOGIA WERONIKA GMURCZYK TEST - BIOLOGIA WERONIKA GMURCZYK Temat: Układ nerwowy i hormonalny Zadanie 1. Zaznacz poprawną odpowiedź. Co to są hormony? a) związki chemiczne wytwarzane w gruczołach łojowych, które regulują pracę

Bardziej szczegółowo

BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II ZABURZENIA PSYCHICZNE DEPRESJA I SCHIZOFRENIA

BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II ZABURZENIA PSYCHICZNE DEPRESJA I SCHIZOFRENIA BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II ZABURZENIA PSYCHICZNE DEPRESJA I SCHIZOFRENIA DEPRESJA CHARAKTERYSTYKA ZABURZENIA Epizod depresyjny rozpoznaje się gdy pacjent jest w stanie obniżonego nastroju, anhedonii

Bardziej szczegółowo

Wybrane układy neurotransmiterowe i neuromodulacyjne w układzie nerwowym

Wybrane układy neurotransmiterowe i neuromodulacyjne w układzie nerwowym Wybrane układy neurotransmiterowe i neuromodulacyjne w układzie nerwowym Przekaźnictwo synaptyczne: synapsy elektryczne - zespoły kanałów jonowych (koneksonów) sprzęgające elektrycznie sąsiadujące neurony.

Bardziej szczegółowo

Świadome. śnienie czyli umysł od kuchni. Andrzej Wnuk Instytut Biologii Doświadczalnej im M. Nenckiego, PAN

Świadome. śnienie czyli umysł od kuchni. Andrzej Wnuk Instytut Biologii Doświadczalnej im M. Nenckiego, PAN Świadome śnienie czyli umysł od kuchni Andrzej Wnuk Instytut Biologii Doświadczalnej im M. Nenckiego, PAN sleep Stan czynnościowy organizmu związany z rytmem okołodobowym SEN tonic REM sleep rozszerzanie

Bardziej szczegółowo

grupa a Klasa 7. Zaznacz prawidłowe zakończenie zdania. (0 1)

grupa a Klasa 7. Zaznacz prawidłowe zakończenie zdania. (0 1) grupa a Regulacja nerwowo-hormonalna 37 pkt max... Imię i nazwisko Poniższy test składa się z 20 zadań. Przy każdym poleceniu podano liczbę punktów możliwą do uzyskania za prawidłową odpowiedź.... Za rozwiązanie

Bardziej szczegółowo

7. W warunkach prawidłowych stężenie jonów potasu w przestrzeni zewnątrzkomórkowej wynosi: A. 142 mmol/l B. 12 mmol/l C. 4 mmol/l D.

7. W warunkach prawidłowych stężenie jonów potasu w przestrzeni zewnątrzkomórkowej wynosi: A. 142 mmol/l B. 12 mmol/l C. 4 mmol/l D. 1. Wskaż właściwe stwierdzenie: A. Potencjał równowagi dla określonych jonów jest to potencjał elektryczny równoważący siłę dyfuzji tych jonów. B. Potencjał spoczynkowy błony komórkowej jest zbliżony do

Bardziej szczegółowo

Neurofeedback: jego rosnąca popularność i zastosowania

Neurofeedback: jego rosnąca popularność i zastosowania Neurofeedback: jego rosnąca popularność i zastosowania Michał Czerwiński Wydział Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego Zakład Fizyki Biomedycznej Koło Fizyki Biomedycznej Sygnał EEG Sygnał EEG, w dziedzinie

Bardziej szczegółowo

Melatonina w leczeniu zaburzeń snu

Melatonina w leczeniu zaburzeń snu lekwpolsce.pl Farmakoterapia Melatonina w leczeniu zaburzeń snu Melatonin in the treatment of sleep disorders mgr farm. Katarzyna Iwanek PDF FULL-TEXT www.lekwpolsce.pl Oddano do publikacji: 02.06.2014

Bardziej szczegółowo

Dlaczego człowiek musi spać?

Dlaczego człowiek musi spać? Dlaczego człowiek musi spać? Sen jest bardzo złożonym procesem, Gdy śpimy, niektóre funkcje organizmu przechodzą w stan czuwania, inne natomiast się uaktywniają. Ciśnienie krwi się obniża, tętno zwalnia,

Bardziej szczegółowo

Leczenie bezdechu i chrapania

Leczenie bezdechu i chrapania Leczenie bezdechu i chrapania Bezdech senny, to poważna i dokuczliwa choroba, dotykająca ok. 4% mężczyzn i 2% kobiet. Warto więc wykonać u siebie tzw. BADANIE POLISOMNOGRAFICZNE, które polega na obserwacji

Bardziej szczegółowo

Opracowała: K. Komisarz

Opracowała: K. Komisarz Opracowała: K. Komisarz EEG ElektroEncefaloGraf - aparat do pomiaru fal mózgowych i oceny pracy mózgu. BIOFEEDBACK - z ang. biologiczne sprzężenie zwrotne (dostarczanie człowiekowi informacji zwrotnej

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Bogdan Sadowski - Biologiczne mechanizmy zachowania się ludzi i zwierząt

Księgarnia PWN: Bogdan Sadowski - Biologiczne mechanizmy zachowania się ludzi i zwierząt Księgarnia PWN: Bogdan Sadowski - Biologiczne mechanizmy zachowania się ludzi i zwierząt Spis treści Przedmowa... 19 1. Zachowanie jako przedmiot badań... 21 Pojęcie i terminologia zachowania.........................

Bardziej szczegółowo

Człowiek układ nerwowy, zmysły, odruchy

Człowiek układ nerwowy, zmysły, odruchy Człowiek układ nerwowy, zmysły, odruchy Paweł Strumiłło Zakład Elektroniki Medycznej Człowiek - anatomia i fizjologia Anatomia (budowa organizmu) Fizjologia (funkcjonownie organizmu) http://www.youtube.com/watch?v=ncpoio1fq5q&nr=1

Bardziej szczegółowo

NEUROLOGIA. Opieka pielęgniarska nad chorymi z pourazowymi zespołami neurologicznymi. Sławomir Michalak, Danuta Lenart-Jankowska, Małgorzata Woźniak

NEUROLOGIA. Opieka pielęgniarska nad chorymi z pourazowymi zespołami neurologicznymi. Sławomir Michalak, Danuta Lenart-Jankowska, Małgorzata Woźniak NEUROLOGIA Sławomir Michalak, Danuta Lenart-Jankowska, Małgorzata Woźniak 16 Opieka pielęgniarska nad chorymi z pourazowymi zespołami neurologicznymi Urazy głowy prowadzą do zmian w obrębie układu nerwowego,

Bardziej szczegółowo

Biofeedback POLITECHNIKA OPOLSKA WYDZIAŁ WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I FIZJOTERAPII KIERUNEK FIZJOTERAPIA DOMINIKA RAUDZIS BIOFEEDBACK

Biofeedback POLITECHNIKA OPOLSKA WYDZIAŁ WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I FIZJOTERAPII KIERUNEK FIZJOTERAPIA DOMINIKA RAUDZIS BIOFEEDBACK POLITECHNIKA OPOLSKA WYDZIAŁ WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I FIZJOTERAPII KIERUNEK FIZJOTERAPIA DOMINIKA RAUDZIS BIOFEEDBACK Opole, 24.02.2009 1 2 SPIS TREŚCI 1. Wstęp...3 2. Rys historyczny...4 3. Cel pracy...9

Bardziej szczegółowo

Środki stosowane do znieczulenia ogólnego

Środki stosowane do znieczulenia ogólnego Środki stosowane do znieczulenia ogólnego Znieczulenie ogólne - elementy Anestezia głęboki sen (Hypnosis-sen) Analgesio-zniesienie bólu Areflexio-zniesienie odruchów Atonia - Relaxatio musculorumzwiotczenie

Bardziej szczegółowo

Stres konstruktor czy destruktor procesów poznawczych?*

Stres konstruktor czy destruktor procesów poznawczych?* N e u r o k o g n i t y w i s t y k a w p a t o l o g i i i z d r o w i u, 2 0 1 1 2 0 1 3 P o m o r s k i U n i w e r s y t e t M e d y c z n y w S z c z e c i n i e 84 92 Justyna Krauzowicz Stres konstruktor

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie integracji sensorycznej w usprawnianiu zaburzeń rozwojowych.

Wykorzystanie integracji sensorycznej w usprawnianiu zaburzeń rozwojowych. Wykorzystanie integracji sensorycznej w usprawnianiu zaburzeń rozwojowych. Termin integracja sensoryczna po raz pierwszy został użyty przez Ch. Sherringtona w 1902 roku w Anglii. Nowe znaczenie temu terminowi

Bardziej szczegółowo

BADANIE ZMYSŁU WZROKU

BADANIE ZMYSŁU WZROKU BADANIE ZMYSŁU WZROKU Badanie Ślepej Plamki Mariottea macula ceca Tarcza nerwu wzrokowego (discus nervi optici) ( Drugi nerw czaszkowy N.Opticus (II) Miejsce na siatkówce całkowicie niewrażliwe na bodźce

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia snu klasyfikacja i diagnostyka

Zaburzenia snu klasyfikacja i diagnostyka Zaburzenia snu klasyfikacja i diagnostyka Dyssomnie bezsenność nadmierna senność Klasyfikacja zaburzenia rytmu snu i czuwania Parasomnie MARCIN GRABICKI KLINIKA PULMONOLOGII, ALERGOLOGII I ONKOLOGII PULMONOLOGICZNEJ

Bardziej szczegółowo

METODY WIZUALIZACJI MÓZGU

METODY WIZUALIZACJI MÓZGU TECHNICZNY UNIWERSYTET OTWARTY Akademia Górniczo Hutnicza Kraków 2006 METODY WIZUALIZACJI MÓZGU Joanna Grabska Chrząstowska KATEDRA AUTOMATYKI AGH E-mail: asior@agh.edu.pl Budowa i funkcje mózgu Układ

Bardziej szczegółowo

BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II

BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II MÓZGOWE MECHANIZMY FUNKCJI PSYCHICZNYCH 1.1. ZMYSŁY CHEMICZNE (R.7.3) 1.2. REGULACJA WEWNĘTRZNA (R.10) Zakład Psychofizjologii UJ ZMYSŁY CHEMICZNE Chemorecepcja: smak,

Bardziej szczegółowo

Multimedialne Systemy Medyczne

Multimedialne Systemy Medyczne Multimedialne Systemy Medyczne Brain-Computer Interfaces (BCI) mgr inż. Katarzyna Kaszuba Interfejsy BCI Interfejsy BCI Interfejsy mózgkomputer. Zwykle wykorzystują sygnał elektroencefalografu (EEG) do

Bardziej szczegółowo

Drogi Czytelniku, WSTĘP

Drogi Czytelniku, WSTĘP WSTĘP Drogi Czytelniku, oddajemy Ci unikalną, pierwszą w naszym kraju publikację zawierającą autentyczne historie, spisane przez absolwentów kursów podstawowych Samokontroli Umysłu Metodą Silvy. Takich

Bardziej szczegółowo

Współwystępowanie depresji i zaburzeń snu

Współwystępowanie depresji i zaburzeń snu Plan wykładu Współwystępowanie depresji i zaburzeń snu Adam Wichniak, III Klinika Psychiatryczna, Ośrodek Medycyny Snu Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie Epidemiologia i współwystępowanie bezsenności

Bardziej szczegółowo

Instytut Sportu. Biochemiczne wskaźniki przetrenowania. Zakład Biochemii. mgr Konrad Witek

Instytut Sportu. Biochemiczne wskaźniki przetrenowania. Zakład Biochemii. mgr Konrad Witek Instytut Sportu Zakład Biochemii Biochemiczne wskaźniki przetrenowania Przetrenowanie (overtraining)- długotrwałe pogorszenie się dyspozycji sportowej zawodnika, na skutek kumulowania się skutków stosowania

Bardziej szczegółowo

EEG Biofeedback Biologiczne Sprzężenie Zwrotne. EEG Biofeedback

EEG Biofeedback Biologiczne Sprzężenie Zwrotne. EEG Biofeedback EEG Biofeedback Biologiczne Sprzężenie Zwrotne EEG Biofeedback Obecnie terapię Biofeedback wykorzystuje się niemal na całym świecie. Jest to oficjalna metoda terapeutyczna wpisana do Międzynarodowego Spisu

Bardziej szczegółowo

BTL -4000 Smart & Premium Elektroterapia Nowe rodzaje prądów. BTL -4000 Smart & Premium. Nowe rodzaje prądów

BTL -4000 Smart & Premium Elektroterapia Nowe rodzaje prądów. BTL -4000 Smart & Premium. Nowe rodzaje prądów BTL -4000 Smart & Premium Elektroterapia 1. Prąd Kotz`a średniej częstotliwości, bipolarny. Prąd Kotz`a jest jednym z grupy prądów, z których pochodzi rosyjska stymulacja, stąd prąd Kotz`a może być również

Bardziej szczegółowo

INTELIGENCJA I RÓśNICE INDYWIDUALNE W BADANIACH PSYCHOFIZJOLOGICZNYCH METODY POMIARU AKTYWOŚCI MÓZGU ELEKTROFIZJOLOGIA METODY NEUROOBRAZOWANIA

INTELIGENCJA I RÓśNICE INDYWIDUALNE W BADANIACH PSYCHOFIZJOLOGICZNYCH METODY POMIARU AKTYWOŚCI MÓZGU ELEKTROFIZJOLOGIA METODY NEUROOBRAZOWANIA INTELIGENCJA I RÓśNICE INDYWIDUALNE W BADANIACH PSYCHOFIZJOLOGICZNYCH METODY POMIARU AKTYWOŚCI MÓZGU ELEKTROFIZJOLOGIA METODY NEUROOBRAZOWANIA Zapis aktywności mózgu zarejestrowany w laboratorium Hansa

Bardziej szczegółowo

Bogusław Żernicki Mózg

Bogusław Żernicki Mózg Wszechnica Polskiej Akademii Nauk Bogusław Żernicki Mózg Ossolineum Najnowsze Osiągnięcia Nauki Redaktorzy serii Włodzimierz Michajłow Edward Hałoń Sekretarz Redakcji Jadwiga Kobuszewska Wszechnica Polskiej

Bardziej szczegółowo

Alicja Krawczyk. Obserwacja i interpretacja zachowań dzieci słabowidzących

Alicja Krawczyk. Obserwacja i interpretacja zachowań dzieci słabowidzących Alicja Krawczyk Obserwacja i interpretacja zachowań dzieci słabowidzących Rozwój procesów widzenia związany jest z prawidłowym funkcjonowaniem wielopoziomowego układu wzrokowego. W jego skład wchodzi oko

Bardziej szczegółowo

BOŻENA PRZYJEMSKA TERAPIA CZ ASZKOWO -KRZYŻO W A SKUTECZNE TECHNIKI LECZENIA. STUDIO ASTROPSYCHOLOGII jeszcze lepsze jutro

BOŻENA PRZYJEMSKA TERAPIA CZ ASZKOWO -KRZYŻO W A SKUTECZNE TECHNIKI LECZENIA. STUDIO ASTROPSYCHOLOGII jeszcze lepsze jutro BOŻENA PRZYJEMSKA TERAPIA CZ ASZKOWO -KRZYŻO W A SKUTECZNE TECHNIKI LECZENIA 9 STUDIO ASTROPSYCHOLOGII jeszcze lepsze jutro BOŻENA PRZYJEMSKA TERAPIA CZ ASZKGW G -KRZYŻOWA SKUTECZNE TECHNIK! LECZENIA «?

Bardziej szczegółowo

NEUROHORMONALNA REGULACJA PRZYJMOWANIA POKARMU

NEUROHORMONALNA REGULACJA PRZYJMOWANIA POKARMU NEUROHORMONALNA REGULACJA PRZYJMOWANIA POKARMU Za kontrolę pobierania pokarmu, równowagi energetycznej i masy ciała odpowiadają mechanizmy regulacyjne, integrowane w podwzgórzu: jądro łukowate, boczne

Bardziej szczegółowo

Układ nerwowy. Układ nerwowy dzieli się na część ośrodkową (mózgowie i rdzeń kręgowy) oraz część obwodową - układ nerwów i zakończeń nerwowych.

Układ nerwowy. Układ nerwowy dzieli się na część ośrodkową (mózgowie i rdzeń kręgowy) oraz część obwodową - układ nerwów i zakończeń nerwowych. Układ nerwowy Zadaniem układu nerwowego jest nadzorowanie czynności narządów wewnętrznych żywego organizmu oraz umożliwianie mu kontaktów ze światem zewnętrznym. Układ nerwowy dzieli się na część ośrodkową

Bardziej szczegółowo

w kontekście percepcji p zmysłów

w kontekście percepcji p zmysłów Układ nerwowy człowieka w kontekście percepcji p zmysłów Układ nerwowy dzieli się ę na ośrodkowy i obwodowy. Do układu nerwowego ośrodkowego zalicza się mózgowie (mózg, móżdżek i pień mózgu) oraz rdzeń

Bardziej szczegółowo

Bezsenność poradnik dla pacjentów

Bezsenność poradnik dla pacjentów Bezsenność poradnik dla pacjentów Bezsenność jak się jej pozbyć krok po kroku Poradnik dla pacjentów cierpiących na bezsenność Dr n. med. Adam Wichniak, Dr n. med. Wojciech Jernajczyk Poradnia Zaburzeń

Bardziej szczegółowo

MóŜdŜek dole tylnym namiotem

MóŜdŜek dole tylnym namiotem MóŜdŜek znajduje się w dole tylnym czaszki, nad mostem i rdzeniem przedłuŝonym leŝy pod namiotem móŝdŝku pomiędzy płatami: skroniowym i potylicznym, a pniem mózgu wraz z z konarami tworzy strop komory

Bardziej szczegółowo

V REGULACJA NERWOWA I ZMYSŁY

V REGULACJA NERWOWA I ZMYSŁY V REGULACJA NERWOWA I ZMYSŁY Zadanie 1. Na rysunku przedstawiającym budowę neuronu zaznacz elementy wymienione poniżej, wpisując odpowiednie symbole literowe. Następnie wskaż za pomocą strzałek kierunek

Bardziej szczegółowo

Rehabilitacja osób z niepełnosprawnością intelektualną. Wojciech Kułak Klinika Rehabilitacji Dziecięcej UMB

Rehabilitacja osób z niepełnosprawnością intelektualną. Wojciech Kułak Klinika Rehabilitacji Dziecięcej UMB Rehabilitacja osób z niepełnosprawnością intelektualną Wojciech Kułak Klinika Rehabilitacji Dziecięcej UMB Historia osób niepełnosprawnych W starożytności na skutek istniejącego kultu ciała i fizyczności

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Czajkowska 1

Katarzyna Czajkowska 1 Katarzyna Czajkowska 1 krasnodrzew peruwiański (Erythroxylon coca), rosnący w Ameryce Południowej może być uzyskiwana metodą syntezy tradycyjnie: żucie lub ssanie liści koki z dodatkiem odrobiny alkalicznego

Bardziej szczegółowo

Układy monoaminergiczne i cholinergiczne mózgu. Ich rola fizjologiczna i w procesach patologicznych mózgu

Układy monoaminergiczne i cholinergiczne mózgu. Ich rola fizjologiczna i w procesach patologicznych mózgu Układy monoaminergiczne i cholinergiczne mózgu. Ich rola fizjologiczna i w procesach patologicznych mózgu Wybrane klasyczne neurotransmitery TYP Budowa prekursor Acetylocholina Ester cholina Glutaminian

Bardziej szczegółowo

Parasomnie obraz kliniczny, różnicowanie, leczenie

Parasomnie obraz kliniczny, różnicowanie, leczenie Sen aktywny proces Parasomnie obraz kliniczny, różnicowanie, leczenie Stan świadomości charakteryzujący się: 1. Przyjęciem charakterystycznej postawy spoczynku 2. Zaprzestaniem aktywności ruchowej 3. Utratą

Bardziej szczegółowo

Budowa i funkcje komórek nerwowych

Budowa i funkcje komórek nerwowych Budowa i funkcje komórek nerwowych Fizjologia Komórki nerwowe neurony w organizmie człowieka około 30 mld w większości skupione w ośrodkowym układzie nerwowym podstawowa funkcja przekazywanie informacji

Bardziej szczegółowo

Melatonina: naturalny środek nasenny

Melatonina: naturalny środek nasenny Melatonina: naturalny środek nasenny Gdy światło dzienne słabnie, znajdująca się w mózgu szyszynka zaczyna wydzielać melatoninę. Substancja ta jest naturalnym hormonem, który przygotowuje organizm do snu

Bardziej szczegółowo

ZESPOŁY PSYCHOPATOLOGICZNE

ZESPOŁY PSYCHOPATOLOGICZNE ZESPOŁY PSYCHOPATOLOGICZNE MÓZG BUDOWA Kora czołowa hipokamp c.migd ałowat e Układ limbiczny wzgórze podwzgórze Płaty czołowe mózgu Kora przedczołowa, zakręt środkowy, Lewa: wygasza, wyłącza emocje, kieruje

Bardziej szczegółowo

Układ nerwowy ośrodkowy Systema nervosum centrale Systema nervosum centrale Ośrodkowy układ nerwowy (OUN) obejmuje mózgowie (mózg, pień mózgu i móŝdŝek) oraz rdzeń kręgowy. OUN poddaje rejestracji i analizie

Bardziej szczegółowo

Fenomen depresyjnego realizmu Oczami psychologa, biologa, badacza

Fenomen depresyjnego realizmu Oczami psychologa, biologa, badacza Fenomen depresyjnego realizmu Oczami psychologa, biologa, badacza Paweł Mazurkiewicz Depresja Zaburzenie afektywne Różne rodzaje depresji - choroba afektywna jednobiegunowa - choroba afektywna dwubiegunowa

Bardziej szczegółowo

Artur Moskała,Krzysztof Woźniak TANATOLOGIA

Artur Moskała,Krzysztof Woźniak TANATOLOGIA Artur Moskała,Krzysztof Woźniak TANATOLOGIA Definicje śmierci Definicja klasyczna nieodwracalne ustanie krążenia krwi oznacza śmierć człowieka jako całości. Definicja nowa nieodwracalne ustanie funkcji

Bardziej szczegółowo

Starzenie układu endokrynnego: melanopauza, somatopauza. Cechy fizjologiczne, możliwości terapeutyczne, zasadność terapii

Starzenie układu endokrynnego: melanopauza, somatopauza. Cechy fizjologiczne, możliwości terapeutyczne, zasadność terapii Starzenie układu endokrynnego: melanopauza, somatopauza. Cechy fizjologiczne, możliwości terapeutyczne, zasadność terapii Dr n. med. Marta Jonas Zespół Kliniczno-Badawczy Epigenetyki Człowieka Instytut

Bardziej szczegółowo

ROLA ZEGARA BIOLOGICZNEGO W SYNCHRONIZACJI PROCESÓW ODPORNOŚCIOWYCH. KRYSTYNA SKWARŁO-SOŃTA 11 grudnia 2014

ROLA ZEGARA BIOLOGICZNEGO W SYNCHRONIZACJI PROCESÓW ODPORNOŚCIOWYCH. KRYSTYNA SKWARŁO-SOŃTA 11 grudnia 2014 ROLA ZEGARA BIOLOGICZNEGO W SYNCHRONIZACJI PROCESÓW ODPORNOŚCIOWYCH KRYSTYNA SKWARŁO-SOŃTA 11 grudnia 2014 Warunki życia na Ziemi Są określone przez powtarzające się zmiany dobowe, miesięczne i roczne;

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia w autokorektorze

Ćwiczenia w autokorektorze Ćwiczenia w autokorektorze W proponowanej metodyce terapii uwzględniliśmy wytyczne i zalecenia opracowane przez SOSORT. 1 - najważniejszym elementem kinezyterapii skolioz są ćwiczenia czynne prowadzące

Bardziej szczegółowo

Badanie ultrasonograficzne między 11 a 14 tc. ocena kształtu czaszki, sierpu mózgu, splotów naczyniówkowych komór bocznych ocena kręgosłupa

Badanie ultrasonograficzne między 11 a 14 tc. ocena kształtu czaszki, sierpu mózgu, splotów naczyniówkowych komór bocznych ocena kręgosłupa Ocena układu nerwowego u płodu w świetle Rekomendacji Sekcji USG PTG Wykonanie trzech przesiewowych badań ultrasonograficznych w ciąży: przed 10 tygodniem ciąży 11 14 tydzień ciąży 18 24 tydzień ciąży

Bardziej szczegółowo

Trener Marcin Węglewski ROZGRZEWKA PRZEDMECZOWA W PIŁCE NOŻNEJ

Trener Marcin Węglewski ROZGRZEWKA PRZEDMECZOWA W PIŁCE NOŻNEJ ROZGRZEWKA PRZEDMECZOWA W PIŁCE NOŻNEJ Na optymalne przygotowanie zawodników do wysiłku meczowego składa się wiele czynników. Jednym z nich jest dobrze przeprowadzona rozgrzewka. (Chmura 2001) Definicja

Bardziej szczegółowo

Instrukcja Obsługi Sleeptracker

Instrukcja Obsługi Sleeptracker Instrukcja Obsługi Sleeptracker 1 Spis treści Co to jest Sleeptracker? 4 Cykl snu 6 Pierwsze kroki 9 Przyciski obsługi 10 Ustawienia daty i czasu 11 Ustawienie budzenia 12 Ustawienie okresu czasu budzenia

Bardziej szczegółowo

Pamięć i uczenie się Zaburzenia pamięci

Pamięć i uczenie się Zaburzenia pamięci Pamięć i uczenie się Zaburzenia pamięci W 9 Definicja: amnezja pourazowa tzn. występująca po urazie mózgu. dr Łukasz Michalczyk Pamięć utajona urazy głowy urazy głowy zapalenie mózgu wirus opryszczki prostej

Bardziej szczegółowo

Wykład 3. metody badania mózgu I. dr Marek Binder Zakład Psychofizjologii

Wykład 3. metody badania mózgu I. dr Marek Binder Zakład Psychofizjologii Wykład 3 metody badania mózgu I dr Marek Binder Zakład Psychofizjologii ośrodkowy układ nerwowy (OUN) mózgowie rdzeń kręgowy obwodowy układ nerwowy somatyczny układ nerwowy: przewodzi informacje z i do

Bardziej szczegółowo

spis treści Część i: Podstawy neuroanatomii i neurofizjologii... 15 Cele rozdziałów... 16 Słowa kluczowe... 16

spis treści Część i: Podstawy neuroanatomii i neurofizjologii... 15 Cele rozdziałów... 16 Słowa kluczowe... 16 spis treści Część i: Podstawy neuroanatomii i neurofizjologii... 15 Cele rozdziałów... 16 Słowa kluczowe... 16 1. Rozwój i podział układu nerwowego Janusz Moryś... 17 1.1. Rozwój rdzenia kręgowego... 17

Bardziej szczegółowo

Mechanizm odpowiedzi krążeniowej na ciężki uraz czaszkowo-mózgowy. Izabela Duda

Mechanizm odpowiedzi krążeniowej na ciężki uraz czaszkowo-mózgowy. Izabela Duda Mechanizm odpowiedzi krążeniowej na ciężki uraz czaszkowo-mózgowy Izabela Duda 1 Krążeniowe Systemowe powikłania urazu czaszkowomózgowego Oddechowe: pneumonia, niewydolność oddechowa, ARDS, zatorowość,

Bardziej szczegółowo

CENTRALNY UKŁAD NERWOWY JĄDRA PODKOROWE

CENTRALNY UKŁAD NERWOWY JĄDRA PODKOROWE CENTRALNY UKŁAD NERWOWY PÓŁKULE MÓZGU: PŁATY MÓZGOWE JĄDRA PODKOROWE MIĘDZYMÓZGOWIE: WZGÓRZE I PODWZGÓRZE PIEŃ MÓZGU: ŚRÓDMÓZGOWIE MOST RDZEŃ PRZEDŁUŻONY RDZEŃ KRĘGOWY OBWODOWY UKŁAD NERWOWY KOMÓRKA ROGÓW

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część II. Fizjologia mięśni...31. Część I. Fizjologia ogólna...13. Wstęp...11

Spis treści. Część II. Fizjologia mięśni...31. Część I. Fizjologia ogólna...13. Wstęp...11 Spis treści Wstęp...11 Część I. Fizjologia ogólna...13 Żywa komórka, jej struktura i funkcje... 15 Budowa i funkcje komórki....15 Struktura błony komórkowej...16 Kanały błony komórkowej...17 Transport

Bardziej szczegółowo

Podstawy anatomii, wykłady

Podstawy anatomii, wykłady Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku Katedra: Nauk Przyrodniczych Zakład: Anatomii i Antropologii Podstawy anatomii, wykłady Osoby prowadzące przedmiot: Barbara Duda, prof. nadzw. dr hab.,

Bardziej szczegółowo

Wzorce aktywności mózgu przy świadomym i nieświadomym przetwarzaniu informacji

Wzorce aktywności mózgu przy świadomym i nieświadomym przetwarzaniu informacji Wzorce aktywności mózgu przy świadomym i nieświadomym przetwarzaniu informacji Aneta Brzezicka Interdyscyplinarne Centrum Stosowanych Badań Poznawczych, SWPS Zdumiewająca hipoteza brzmi: Ty, Twoje radości

Bardziej szczegółowo

Mechanizmy biologiczne i psychologiczno społeczne regulujace zachowanie człowieka. Dariusz Mazurkiewicz

Mechanizmy biologiczne i psychologiczno społeczne regulujace zachowanie człowieka. Dariusz Mazurkiewicz Mechanizmy biologiczne i psychologiczno społeczne regulujace zachowanie człowieka Dariusz Mazurkiewicz Podejście biologiczne: Zachowanie człowieka jest zdeterminowane czynnikami natury biologicznej: neuroprzekaźniki

Bardziej szczegółowo

Biofeedback : -metoda, która umożliwia badanemu obserwować własne reakcje fizjologiczne. Dzięki mechanizmowi biologicznego sprzężenia zwrotnego

Biofeedback : -metoda, która umożliwia badanemu obserwować własne reakcje fizjologiczne. Dzięki mechanizmowi biologicznego sprzężenia zwrotnego Szklarska Poręba 2010 Biofeedback : -metoda, która umożliwia badanemu obserwować własne reakcje fizjologiczne. Dzięki mechanizmowi biologicznego sprzężenia zwrotnego (bio-feedback) uczy jak zmieniać niekorzystne

Bardziej szczegółowo

Miłość jest serią reakcji chemicznych. Lepiej niŝ romantyczne sonety Szekspira opisze ją język laboranta. Chemia miłości

Miłość jest serią reakcji chemicznych. Lepiej niŝ romantyczne sonety Szekspira opisze ją język laboranta. Chemia miłości Miłość jest serią reakcji chemicznych. Lepiej niŝ romantyczne sonety Szekspira opisze ją język laboranta. Chemia miłości Justyna Kupis Mózg osoby zakochanej Oczy zbierają informację o wzroście, figurze,

Bardziej szczegółowo

Badanie neurologiczne po NZK - propozycja checklisty

Badanie neurologiczne po NZK - propozycja checklisty Badanie neurologiczne po NZK - propozycja checklisty Maciej Wawrzyńczyk Oddział Udarowy Klinika Neurologii SUM w Zabrzu Śląskie Centrum Chorób Serca w Zabrzu Najczęstsze przyczyny przewlekłych zaburzeń

Bardziej szczegółowo

UTRATA ŚWIADOMOŚCI. Utrata świadomości jest stanem, w którym poszkodowany nie reaguje na bodźce z zewnątrz.

UTRATA ŚWIADOMOŚCI. Utrata świadomości jest stanem, w którym poszkodowany nie reaguje na bodźce z zewnątrz. moduł V foliogram 34 UTRATA ŚWIADOMOŚCI Utrata świadomości jest stanem, w którym poszkodowany nie reaguje na bodźce z zewnątrz. Możliwe przyczyny: uraz czaszki, krwotok, niedotlenienie mózgu, choroby wewnętrzne,

Bardziej szczegółowo

Rozwój emocjonalny i społeczny dziecka w młodszym wieku szkolnym

Rozwój emocjonalny i społeczny dziecka w młodszym wieku szkolnym Rozwój emocjonalny i społeczny dziecka w młodszym wieku szkolnym Ewa Pohorecka 08.06.2015 Kraków Rozwój emocjonalny dziecka kładzie podwaliny pod rozwój każdej innej zdolności umysłowej Na długo przed

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY ERGONOMII i BiHP Zmęczenie

PODSTAWY ERGONOMII i BiHP Zmęczenie PODSTAWY ERGONOMII i BiHP Zmęczenie Zmęczenie - przejściowe zmniejszenie zdolności do pracy spowodowane przez brak rezerw energetycznych. W czasie zamiany cukru w energię, organizm wytwarza teŝ kwas mlekowy,

Bardziej szczegółowo

Janusz Heitzman Instytut Psychiatrii i Neurologii Warszawa

Janusz Heitzman Instytut Psychiatrii i Neurologii Warszawa Janusz Heitzman Instytut Psychiatrii i Neurologii Warszawa Rytm okołodobowy, zeitgeber, światło, hormony: melatonina (modulator rytmu) Regulacyjna aktywność jąder nadskrzyżowaniowych podwzgórza Trakskrypcyjno-translacyjna

Bardziej szczegółowo

Układ nerwy- ćwiczenia 1/5

Układ nerwy- ćwiczenia 1/5 Układ nerwy- ćwiczenia 1/5 Badanie neurologiczne - ĆWICZENIA Wybrane elementy badania układu nerwowego (badanie nerwów czaszkowych, badanie wybranych odruchów mono- i polisynaptycznych, badanie czucia

Bardziej szczegółowo

Owady jako zwierzęta modelowe w badaniach rytmów biologicznych.

Owady jako zwierzęta modelowe w badaniach rytmów biologicznych. dr Piotr Bębas dr Joanna Kotwica-Rolińska dr Marta Polańska mgr Agnieszka Suszczyńska Owady jako zwierzęta modelowe w badaniach rytmów biologicznych. Fotoperiod i zegar biologiczny Ruch Ziemi dookoła własnej

Bardziej szczegółowo

Wstęp do kognitywistyki. Wykład 6: Psychologia poznawcza

Wstęp do kognitywistyki. Wykład 6: Psychologia poznawcza Wstęp do kognitywistyki Wykład 6: Psychologia poznawcza Sześciokąt nauk kognitywnych I. Psychologia poznawcza Poznanie to zdolność człowieka do odbierania informacji z otoczenia i przetwarzania ich w celu

Bardziej szczegółowo