Mózgowiowe mechanizmy regulacji snu i czuwania

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Mózgowiowe mechanizmy regulacji snu i czuwania"

Transkrypt

1 Mózgowiowe mechanizmy regulacji snu i czuwania Dorota Badowska Uniwersytet Warszawski II rok biotechnologia + psychologia 1

2 Copyright statement This presentation has been prepared for the meeting of the Students Neurobiology Club at the Warsaw University, thus for a non-profit activity. Pictures included, modified to various degree, have been copied from the Internet and literature without indicating the original source, which is frequently difficult to trace. Whoever finds his/her rights violated, is kindly requested to notify the author the questioned picture will be immediately withdrawn. Unlimited use of these slides in teaching is welcomed provided that the users take full responsibility for it. 2

3 Czym jest sen? Stan czasowej utraty świadomości* Deaferentacja i deeferentacja Czyli ograniczone wejście i wyjście impulsów Bodźce z otoczenia nie dochodzą do świadomości Mniej impulsów dociera do ośrodków sensorycznych *B.Sadowski Biologiczne mechanizmy zachowania się ludzi i zwierząt 3

4 Pień mózgu Formatio reticularis [RF] Twór siatkowaty tzw. kora pnia mózgu Od rdzenia po międzymózgowie 4

5 B.Sadowski Biologiczne mechanizmy zachowania się ludzi i zwierząt 5

6 Twór siatkowaty funkcje Utrzymywanie mózgu w stanie czuwania Uszkodzenie > śpiączka DraŜnienie części mostowej i śródmózgowiowej > > reakcja wzbudzenia (arousal) Działanie zstępujące Do mięśni Działanie wstępujące Pobudzenie (tonus) kory i innych ośrodków 6

7 Preparaty - most 7

8 Izolowany mózg [cerveau isole] Preparat Bremera (1935) Cięcie miedzy wzgórkami pokrywy śródmózgowia przednimi i tylnymi Brak projekcji z tworu siatkowatego do wzgórza Odcięte wszelkie impulsy (nawet słuchowe) Śpiączka (NREM) 8

9 Izolowane mózgowie [encephale isole] Cięcie między mózgowiem a rdzeniem kręgowym Brak impulsów z tułowia i kończyn Docierają impulsy z głowy smak, zapach, słuch, wzrok Normalna aktywność mózgu 9

10 Preparat pretrygeminalny Cięcie przy wejściu nervus trigeminus Deprywacja sensoryczna jak w izolowanym mózgu Czuwanie non-stop Jądro siatkowate mostu przednie ośr. desynchronizacji EEG (czuwanie) 10

11 Fale w EEG Desynchronizacja Szum Fale szybkie Pobudzenie, REM Synchronizacja Koordynacja neuronów Sen wolnofalowy 11 Rodzaje fal

12 Desynchronizator EEG Jądro siatkowate mostu (twór siatkowaty): Desynchronizacja kory Jądra części tylnej tworu: hamują desynchronizator umoŝliwiają sen Mózg kota Impulsy z receptorów niwelują hamowanie z części tylnej i rozbudzają nas 12

13 Trzy stany świadomości 1. Czuwanie 2. Sen NREM (non-rem) 3. Sen REM (paradoksalny) 13

14 Potencjał pierwotny i wtórny Dwojakie działanie bodźca na korę: Potencjał pierwotny specyficzne działanie bodźca Wtórny niespecyficzne Latencja *B.Sadowski Biologiczne mechanizmy zachowania się ludzi i zwierząt 14

15 Niespecyficzne działanie układu siatkowatego 15

16 Jak przebiega desynchronizacja? ACh z jąder przedniej części mostu: Lekko depolaryzuje neurony wzgórza sensorycznego Uwaga łatwiejsze reagowanie i rozróŝnianie bodźców Hamuje jądro siatkowate wzgórza Sygnały desynchronizacji do kory 16

17 Poziom ACh zmienia się podczas snu i czuwania 17

18 Neurotransmitery podczas czuwania Acetylocholina (Ach) Neurony cholinergiczne mostu Do wzgórza Noradrenalina (NA) Miejsce sinawe: uwaga Serotonina (5-HT) Przednie jądra szwu Podtrzymywanie czuwania 18

19 Desynchronizator 5-HT NA Sadowski Biologiczne mechanizmy zachowań ludzi i zwierząt 19

20 Noradrenalina Miejsce sinawe: Aktywne, gdy jesteśmy rozbudzeni Mało aktywne w NREM Nieaktywne w REM 20

21 Noradrenalina Proces uwagi NA w korze zmniejsza szum (spontaniczną aktywność neuronów) Zwiększa stosunek sygnału do szumu 21

22 Serotonina Przednie jądra szwu Aktywne podczas czuwania Lezja powoduje kilkudniową bezsenność (!) 22

23 Związek z zegarem biologicznym PODWZGÓRZE POA 5-HT GABA TWÓR SIATKOWATY JĄDRA SZWU POA [preoptic area] pole przedwzrokowe w podwzgórzu 23

24 Zasypianie Mniej 5-HT Spada teŝ poziom ACh ObniŜenie (re)aktywności wzgórza Słabsza reakcja na bodźce Zwiększenie aktywności jądra siatkowatego Spowolnienie fal EEG 24

25 Trzy stany świadomości 1. Czuwanie 2. Sen NREM (non-rem) 3. Sen REM (paradoksalny) 25

26 Sen NREM Fale wolne synchronizacja EEG 4 fazy sen coraz głębszy Hormon wzrostu, spowolnienie metabolizmu - 40% zuŝycia glukozy przez mózg Przebudzenie: zagubienie, utrudnione zadania kognitywne, szybkie zasypianie 26

27 Marzenia senne w NREM Faza IV (fale delta) Często kontynuacja doznań z czasu czuwania Realistyczna treść Sny mało emocjonalne (mała aktywność amygdali i hipokampa) Sny szybko zapominane (brak ACh) 27

28 Trzy stany świadomości 1. Czuwanie 2. Sen NREM (non-rem) 3. Sen REM (paradoksalny) 28

29 Faza REM (sen paradoksalny) Desynchronizacja EEG Szybkie ruchy gałek ocznych Nieregularny oddech, tętno, ciśnienie, temperatura Z wiekiem spada udział snu REM 100% czasu u 3-miesięcznego płodu, 50% u noworodków, 25% u dorosłych, 29

30 Neurotransmisja w REM Spadek transmisji 5-HT i NA Myśli uporczywe lub przerzutne? Zwiększenie transmisji cholinergicznej Neuronów części ACh konarowomostowej przejmuje i boczno-grzbietowej nakrywki mostu kontrolę! Podczas gdy w czuwaniu głównie jądro olbrzymiokomórkowe w moście 30

31 Marzenia senne w fazie REM Johannus Boots The dreaming 31

32 Marzenia senne w REM: modalności Brak zapachów i smaku Doznania słuchowe u 60% badanych Dotyk, równowaga, czucie głębokie, inne Latanie i spadanie Szybkie przemieszczanie się Niska aktywność obszarów ciemieniowych kory Dominują doznania wzrokowe 32

33 Marzenia senne w REM: PGO PGO: pontine-geniculate-occipital WzmoŜona czynność ośrodków wzroku mostowo- -kolankowo- -potyliczne MOST Neurony obszar PGO ACh WZGÓRZE: ciało kolankowate boczne KORA: ośrodki wzrokowe Ruchy gałek ocznych, nieregularny oddech etc 33

34 Poruszanie się w marzeniach sennych Rzadko ruchy manipulacyjne kończyn górnych Częściej chodzenie, przemieszczanie się Często uczucie bezwładności nóg Twór siatkowaty hamuje ośrodki ruchowe rdzenia kręgowego (atonia) 34

35 Aktywność kory podczas REM Kora oczodołowa [OFC] Kontrola emocji i myśli Irracjonalne sny pełne emocji V1 nieaktywna, bo mamy zamknięte oczy Przedni zakręt obręczy Awersja, unikanie Lęk, koszmary Tylny zakręt obręczy Włókna do kory asocjacyjnej skroniowej i ciemieniowej PozaprąŜkowa kora wzrokowa Przetwarzanie informacji wzrokowej Bogate doznania wzrokowe Amygdala i hipokamp Emocje gł. negatywne Koszmary senne Jądro siatkowate mostu Desynchronizacja EEG, PGO, ACh 35

36 Marzenia senne Jakie znaczenie mają nasze sny? Najprawdopodobniej Ŝadne Sigmund Freud 36

37 Marzenia senne wg biologów Wynik PRZYPADKOWYCH wyładowań w pniu mózgu Co 90min 0,5h aktywacja pnia (REM) Sygnały idą do przodomózgowia, pól kojarzeniowych Kora stara się nadać chaotycznym sygnałom sens powstaje treść marzeń sennych Teoria aktywacji i syntezy Allen Hobson & Robert McCarley 37

38 Po co nam sen? Podejście ekologiczne bezruch chroni przed drapieŝnikiem Podejście metaboliczne Anabolizm i konserwacja energii Termoregulacja pole przedwzrokowe Wzrost temperatury w POA wydłuŝa NREM Regulacja aktywności układu odpornościowego Brak snu daje objawy stresu 38

39 Po co nam REM? Nie wiadomo... Hipotezy: Ewolucyjnie: przygotowanie się do zagroŝeń dnia codziennego 60-70% snów to koszmary U noworodków tworzenie dróg między nerwami i mięśniami -> ruch gałek ocznych Zapobieganie przyklejaniu się powiek do gałek ocznych 39

40 Po co nam REM? Regeneracja Synteza neuroprzekaźników Np. NA w miejscu sinawym podczas REM Porządkowanie informacji, pamięć, emocje Teoria snów Cricka i Mithisona Teoria snów Winsona 40

41 Teoria snów Cricka i Mithisona Analogia do komputerów Zawieszenie się systemu przy nadmiarze informacji REM: przegląd i usuwanie zbędnych informacji Odwrotne uczenie się Kolczatka: duŝe płaty czołowe to magazyn zbędnych informacji ALE czasem zapamiętujemy sny 41

42 Kolczatka 42

43 Teoria snu Winsona Neurony miejsca w szczurzym hipokampie Aktywne podczas eksploracji Reaktywowane w fazie REM (fale theta) Theta sprzyja zmianom fizycznym w synapsie Powtórne przeŝycie zdarzenia => zapamiętanie Kolczatka: fale theta podczas rycia (na jawie) duŝe płaty czołowe konieczne, Ŝeby przechowywać waŝne informacje na stałe REM ewolucyjnie: płaty czołowe mogą przetwarzać, a nie tylko przechowywać ALE nie wykryto theta u naczelnych 43

44 Teorie snu Crick & Mithison: śnimy aby zapomnieć Winson: śnimy aby zapamiętać NREM odpoczynek dla ciała REM odpoczynek dla umysłu 44

45 Sen w diagnozie depresji Związek z niedoborem 5-HT? Zbyt długi REM min zamiast 5-10 min Zbyt wczesny REM min zamiast 90 min od zaśnięcia Fazy REM róŝniące się długością Zbyt intensywne ruchy gałek ocznych Sny o przeszłości, nie teraźniejszości Rosalind Cartright 45

46 Długość snu a osobowość Osoby śpiące długo są: Nerwowe, dokuczliwe, uzdolnione artystycznie, twórcze, niekonformistyczne Osoby śpiące krótko są: Energiczne i ekstrawertywne Zimbardo Psychologia i śycie 46

47 Dobranoc Dziękuję za uwagę Materiały do udostępnienia: 47

48 Bibliografia Sadowski Biologiczne mechanizmy zachowania się ludzi i zwierząt 2003 Longstaff Neurobiologia Zimbardo Psychologia i śycie Ingram Płonący Dom 1994 Strelau Psychologia podręcznik akademicki t Markiewicz Gdy umysł śpi, Charaktery I 2008 Wikipedia 48

MÓZGOWIOWE MECHANIZMY REGULACJI SNU I CZUWANIA

MÓZGOWIOWE MECHANIZMY REGULACJI SNU I CZUWANIA Dorota Badowska MISMaP UW : biotechnologia + psychologia Studenckie Koło Naukowe Neurobiologii UW MÓZGOWIOWE MECHANIZMY REGULACJI SNU I CZUWANIA Sen jest stanem świadomości, którego doświadczamy każdej

Bardziej szczegółowo

Sen i czuwanie rozdział 9. Zaburzenia mechanizmów kontroli ruchowej rozdział 8

Sen i czuwanie rozdział 9. Zaburzenia mechanizmów kontroli ruchowej rozdział 8 Sen i czuwanie rozdział 9 Zaburzenia mechanizmów kontroli ruchowej rozdział 8 SEN I CZUWANIE SEN I RYTMY OKOŁODOBOWE FAZY SNU CHARAKTERYSTYKA INDUKOWANIE SNU MECHANIZM I STRUKTURY MÓZGOWE RYTMY OKOŁODOBOWE

Bardziej szczegółowo

Pomijana bo niewidoczna - anatomia i fizjologia kory wyspy

Pomijana bo niewidoczna - anatomia i fizjologia kory wyspy Wydział Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego Pomijana bo niewidoczna - anatomia i fizjologia kory wyspy Katarzyna Paluch Copyright statement 2 This presentation has been prepared for the meeting of the

Bardziej szczegółowo

Studenckie Koło Naukowe Neurobiologii

Studenckie Koło Naukowe Neurobiologii ILE CZŁOWIEKA JEST W CZŁOWIEKU? Sylwia Purchla Studenckie Koło Naukowe Neurobiologii COPYRIGHT STATEMENT This presentation has been prepared for the meeting of the Students' Neurobiology Club at the Warsaw

Bardziej szczegółowo

Sztuczna inteligencja,

Sztuczna inteligencja, Sztuczna inteligencja, czy sztucznie inteligentne? Dawid Laszuk 23.05.2009r. Copyright statement This presentation has been prepared for the meeting of the Students' Society of Neurobiology at the Warsaw

Bardziej szczegółowo

Mowa. a ewolucja inteligencji. Dorota Badowska I rok MISMaP: biotech + psych

Mowa. a ewolucja inteligencji. Dorota Badowska I rok MISMaP: biotech + psych Mowa a ewolucja inteligencji Dorota Badowska I rok MISMaP: biotech + psych Copyright statement This presentation has been prepared for the meeting of the Students Neurobiology Club at the Warsaw University,

Bardziej szczegółowo

LSD-25: bezwzględny zabójca czy. lekarstwo?

LSD-25: bezwzględny zabójca czy. lekarstwo? LSD-25: bezwzględny zabójca czy uniwersalne lekarstwo? Copyright statement This presentation has been prepared for the meeting of the Students' Neurobiology Club at the Warsaw University, thus for a non-profit

Bardziej szczegółowo

Autonomiczny i Ośrodkowy Układ Nerwowy

Autonomiczny i Ośrodkowy Układ Nerwowy Autonomiczny i Ośrodkowy Układ Nerwowy System Nerwowy Ośrodkowy System Nerwowy Analizuje, interpretuje i przechowuje informacje Zarządza organami Obwodowy System Nerwowy Transmisja informacji z i do OSN

Bardziej szczegółowo

Biorytmy, sen i czuwanie

Biorytmy, sen i czuwanie Biorytmy, sen i czuwanie Rytmika zjawisk biologicznych określana jako biorytm przyporządkowuje zmiany stanu organizmu do okresowych zmian otaczającego środowiska. Gdy rytmy biologiczne mają charakter wewnątrzustrojowy

Bardziej szczegółowo

Uwaga: wykład autorski do bezpośredniego wykorzystania, bez możliwości rozpowszechniania i powielania. Świadomość. Michał Biały

Uwaga: wykład autorski do bezpośredniego wykorzystania, bez możliwości rozpowszechniania i powielania. Świadomość. Michał Biały Uwaga: wykład autorski do bezpośredniego wykorzystania, bez możliwości rozpowszechniania i powielania Świadomość Michał Biały Aspekty świadomości: tło i doznania bieżące Tło poczucie odrębności jako osoby,

Bardziej szczegółowo

Ocenianie w kręgu nieświadomości

Ocenianie w kręgu nieświadomości Ocenianie w kręgu nieświadomości Dorota Badowska MISMaP, II rok biotech + psych Copyright statement This presentation has been prepared for the meeting of the Students Neurobiology Club at the Warsaw University,

Bardziej szczegółowo

SEN I CZUWANIE NEUROFIZJOLOGIA

SEN I CZUWANIE NEUROFIZJOLOGIA SEN I CZUWANIE NEUROFIZJOLOGIA Sen i Czuwanie U ludzi dorosłych występują cyklicznie w ciągu doby dwa podstawowe stany fizjologiczne : SEN i CZUWANIE SEN I CZUWANIE Około 2/3 doby przypada na czuwanie.

Bardziej szczegółowo

Mechanoreceptory (dotyk, słuch) termoreceptory i nocyceptory

Mechanoreceptory (dotyk, słuch) termoreceptory i nocyceptory Mechanoreceptory (dotyk, słuch) termoreceptory i nocyceptory Iinformacja o intensywności bodźca: 1. Kodowanie intensywności bodźca (we włóknie nerwowym czuciowym) odbywa się za pomocą zmian częstotliwość

Bardziej szczegółowo

INDUKOWANIE SNU MECHANIZM I STRUKTURY MÓZGOWE

INDUKOWANIE SNU MECHANIZM I STRUKTURY MÓZGOWE RYTMY OKOŁODOBOWE SEN I CZUWANIE FAZY SNU CHARAKTERYSTYKA INDUKOWANIE SNU MECHANIZM I STRUKTURY MÓZGOWE Karolina Świder, Zakład Psychofizjologii UJ BMZ II BMZ II Wprowadzenie Zegar biologiczny autonomiczny

Bardziej szczegółowo

BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II JĄDRA PODSTAWY KRESOMÓZGOWIA I KONTROLA RUCHOWA

BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II JĄDRA PODSTAWY KRESOMÓZGOWIA I KONTROLA RUCHOWA BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II JĄDRA PODSTAWY KRESOMÓZGOWIA I KONTROLA RUCHOWA MECHANIZMY KONTROLI RUCHOWEJ SYSTEMY ZSTĘPUJĄCE Korowe ośrodki motoryczne Kora motoryczna (planowanie, inicjacja i kierowanie

Bardziej szczegółowo

OŚRODKI UKŁADU POZAPIRAMIDOWEGO: podkorowego układu ruchu

OŚRODKI UKŁADU POZAPIRAMIDOWEGO: podkorowego układu ruchu OŚRODKI UKŁADU POZAPIRAMIDOWEGO: podkorowego układu ruchu 1. Nadrzędne dne ośrodki o układu pozapiramidowego; jądra kresomózgowia (jj podstawy mózgu, jj podstawne) - corpus striatum: jądro ogoniaste, skorupa

Bardziej szczegółowo

BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II JĄDRA PODSTAWY KRESOMÓZGOWIA I KONTROLA RUCHOWA

BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II JĄDRA PODSTAWY KRESOMÓZGOWIA I KONTROLA RUCHOWA BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II JĄDRA PODSTAWY KRESOMÓZGOWIA I KONTROLA RUCHOWA MECHANIZMY KONTROLI RUCHOWEJ SYSTEMY ZSTĘPUJĄCE Korowe ośrodki motoryczne Kora motoryczna (planowanie, inicjacja i kierowanie

Bardziej szczegółowo

Po co nam uwaga? Podstawowe zadania uwagi to:

Po co nam uwaga? Podstawowe zadania uwagi to: Uwaga Po co nam uwaga? Podstawowe zadania uwagi to: Orientowanie się organizmu ku bodźcom sensorycznym (szczególnie wzrokowym) Badanie elementów przestrzeni (zewnętrznej i wewnętrznej) Utrzymywanie organizmu

Bardziej szczegółowo

Świadomość. Paweł Borycki. Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytet Warszawski. 21 stycznia 2015

Świadomość. Paweł Borycki. Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytet Warszawski. 21 stycznia 2015 Świadomość Paweł Borycki Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytet Warszawski 21 stycznia 2015 Na podstawie: Paul Thagard, Consciousness, [in:] Mind. Introduction to Cognitive Science. Second

Bardziej szczegółowo

Fizjologia człowieka

Fizjologia człowieka Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku Katedra: Promocji Zdrowia Zakład: Biomedycznych Podstaw Zdrowia Fizjologia człowieka Osoby prowadzące przedmiot: Prof. nadzw. dr hab. Zbigniew Jastrzębski

Bardziej szczegółowo

This presentation has been prepared for the meeting of the

This presentation has been prepared for the meeting of the Moralność Wytwór natury czy kultury? Kacper Łukasiewicz Copyright statement This presentation has been prepared for the meeting of the Students' Society of Neurobiology at the Warsaw University, thus for

Bardziej szczegółowo

Platy kory mózgowej. Szczelina podłużna.

Platy kory mózgowej. Szczelina podłużna. Kora mózgowa Platy kory mózgowej Szczelina podłużna http://www.daviddarling.info/encyclopedia/b/brain.html powierzchnia boczna: 1- część oczodołowa, 2- część trójkątna, 3- część wieczkowa zakrętu czołowego

Bardziej szczegółowo

Emocje. dr hab. Adriana Schetz IF US

Emocje. dr hab. Adriana Schetz IF US Emocje dr hab. Adriana Schetz IF US adriana.schetz@gmail.com Emocje leżą u podłoża mechanizmów relacji społecznych oraz są kojarzone z aktywnością typu: Neurony lustrzane Empatia Samoświadomość Bezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

Neurologiczne podłoże zachowań emocjonalnych. Halszka Kwiatkowska

Neurologiczne podłoże zachowań emocjonalnych. Halszka Kwiatkowska Neurologiczne podłoże zachowań emocjonalnych Halszka Kwiatkowska Co to są emocje? Termin wywodzi się od łacińskiego czasownika movere oznaczającego poruszyć Każde poruszenie czy zakłócenie umysłu, każdy

Bardziej szczegółowo

EEG Biofeedback. Metoda EEG-Biofeedback wykorzystuje mechanizm sprzężenia zwrotnego do treningu i usprawniania pracy mózgu

EEG Biofeedback. Metoda EEG-Biofeedback wykorzystuje mechanizm sprzężenia zwrotnego do treningu i usprawniania pracy mózgu EEG Biofeedback Metoda EEG-Biofeedback wykorzystuje mechanizm sprzężenia zwrotnego do treningu i usprawniania pracy mózgu EEG Biofeedback to skuteczna metoda terapeutyczna zwiększająca skuteczność funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

Części OUN / Wzgórze / Podwzgórze / Śródmózgowie / Most / Zespoły naprzemienne

Części OUN / Wzgórze / Podwzgórze / Śródmózgowie / Most / Zespoły naprzemienne Części OUN / Wzgórze / Podwzgórze / Śródmózgowie / Most / Zespoły naprzemienne 1) Schemat OUN: Ośrodkowy Układ Nerwowy składa się z: a) Kresomózgowia b) Międzymózgowia: - wzgórze; -zawzgórze; -nadwzgórze;

Bardziej szczegółowo

SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU

SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu w języku polskim SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU Biologiczne mechanizmy zachowania - fizjologia. 2. Nazwa przedmiotu w języku angielskim Biological mechanisms of behaviour - physiology 3.

Bardziej szczegółowo

ośrodkowy układ nerwowy

ośrodkowy układ nerwowy receptory ośrodkowy układ nerwowy efektory układ autonomiczny ... ośrodkowy układ nerwowy receptory... układ autonomiczny obwodowy układ nerwowy Ogólny schemat połączeń systemu nerwowego... efektory układu

Bardziej szczegółowo

Fizjologia człowieka

Fizjologia człowieka Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku Katedra: Promocji Zdrowia Zakład: Biomedycznych Podstaw Zdrowia Fizjologia człowieka Osoby prowadzące przedmiot: Prof. nadzw. dr hab. Zbigniew Jastrzębski

Bardziej szczegółowo

Podstawową jednostką budulcowa i funkcjonalną układu nerwowego jest - neuron

Podstawową jednostką budulcowa i funkcjonalną układu nerwowego jest - neuron Układ nerwowy człowieka Podstawową jednostką budulcowa i funkcjonalną układu nerwowego jest - neuron Przewodnictwo skokowe w neuronach (kanały sodowe i potasowe) W aksonach mających osłonki mielinowe potencjały

Bardziej szczegółowo

Mózgowe porażenie dziecięce - postepowanie rehabilitacyjne BEATA TARNACKA

Mózgowe porażenie dziecięce - postepowanie rehabilitacyjne BEATA TARNACKA Mózgowe porażenie dziecięce - postepowanie rehabilitacyjne BEATA TARNACKA Podziały Patofizjologiczna: spastyczność, atetoza, ataksja, atonia, drżenie Topograficzna: monoplegia, paraplegia, hemiplegia,

Bardziej szczegółowo

Systemy odbioru i przetwarzania informacji cechuje: wieloetapowość (odbiór informacji przez receptory, dekodowanie,kodowanie)

Systemy odbioru i przetwarzania informacji cechuje: wieloetapowość (odbiór informacji przez receptory, dekodowanie,kodowanie) Systemy odbioru i przetwarzania informacji cechuje: wieloetapowość (odbiór informacji przez receptory, dekodowanie,kodowanie) specjalizacja strukturalna i funkcjonalna ze względu na rodzaj bodźca oraz

Bardziej szczegółowo

Regulacja nerwowo-hormonalna. 1. WskaŜ strzałkami na rysunku gruczoły i napisz ich nazwy: przysadka mózgowa, tarczyca, jajniki, nadnercza.

Regulacja nerwowo-hormonalna. 1. WskaŜ strzałkami na rysunku gruczoły i napisz ich nazwy: przysadka mózgowa, tarczyca, jajniki, nadnercza. Regulacja nerwowo-hormonalna 1. WskaŜ strzałkami na rysunku gruczoły i napisz ich nazwy: przysadka mózgowa, tarczyca, jajniki, nadnercza. 2. Zaznacz nazwę struktury, która koordynuje działalność wszystkich

Bardziej szczegółowo

w kontekście percepcji p zmysłów

w kontekście percepcji p zmysłów Układ nerwowy człowieka w kontekście percepcji p zmysłów Układ nerwowy dzieli się ę na ośrodkowy i obwodowy. Do układu nerwowego ośrodkowego zalicza się mózgowie (mózg, móżdżek i pień mózgu) oraz rdzeń

Bardziej szczegółowo

Człowiek układ nerwowy, zmysły, odruchy

Człowiek układ nerwowy, zmysły, odruchy Człowiek układ nerwowy, zmysły, odruchy Paweł Strumiłło Zakład Elektroniki Medycznej Człowiek - anatomia i fizjologia Anatomia (budowa organizmu) Fizjologia (funkcjonownie organizmu) http://www.youtube.com/watch?v=ncpoio1fq5q&nr=1

Bardziej szczegółowo

Cudzy umysł we własnym mózgu Neurobiologia Teorii Umysłu

Cudzy umysł we własnym mózgu Neurobiologia Teorii Umysłu Cudzy umysł we własnym mózgu Neurobiologia Teorii Umysłu Michał Denkiewicz MISMaP UW 14 grudnia 2009 M. Denkiewicz (MISMaP UW) Neurobiologia Teorii Umysłu 14 grudnia 2009 1 / 27 Copyright statement This

Bardziej szczegółowo

Zespoły klik neuronalnych urzeczywistnienie mitycznego engramu.

Zespoły klik neuronalnych urzeczywistnienie mitycznego engramu. Zespoły klik neuronalnych urzeczywistnienie mitycznego engramu. Zasady rządzące organizacją bieżącej konsolidacji wspomnień: zespoły klik neuronalnych (neural clique assemblies), uniwersalne kody neuronalne.

Bardziej szczegółowo

Układ limbiczny. Przetwarzanie informacji przez mózg. kognitywistyka III. Jacek Salamon Tomasz Starczewski

Układ limbiczny. Przetwarzanie informacji przez mózg. kognitywistyka III. Jacek Salamon Tomasz Starczewski Jacek Salamon Tomasz Starczewski Przetwarzanie informacji przez mózg kognitywistyka III Co to takiego? Inaczej układ rąbkowy lub układ brzeżny. Jest zbiorczą nazwą dla różnych struktur korowych i podkorowych.

Bardziej szczegółowo

Układ nerwowy składa się z ośrodkowego (centralnego) i obwodowego układu nerwowego. Zapewnia on stały kontakt organizmu ze środowiskiem zewnętrznym

Układ nerwowy składa się z ośrodkowego (centralnego) i obwodowego układu nerwowego. Zapewnia on stały kontakt organizmu ze środowiskiem zewnętrznym Budowa i funkcje Układ nerwowy składa się z ośrodkowego (centralnego) i obwodowego układu nerwowego. Zapewnia on stały kontakt organizmu ze środowiskiem zewnętrznym oraz integrację narządów wewnętrznych.

Bardziej szczegółowo

I ICH ZNACZENIE DLA SNU CZŁOWIEKA*

I ICH ZNACZENIE DLA SNU CZŁOWIEKA* N e u r o k o g n i t y w i s t y k a w p a t o l o g i i i z d r o w i u, 2 0 0 9 2 0 1 1 P o m o r s k i U n i w e r s y t e t M e d y c z n y w S z c z e c i n i e 36 42 MARIA LIZAK-NITSCH ROLA NORADRENALINY

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY NEUROANATOMII

PODSTAWY NEUROANATOMII ROZDZIAŁ 1 PODSTAWY NEUROANATOMII Urok neurologii, w porównaniu z innymi dziedzinami medycyny praktycznej, polega na sposobie, w jaki zmusza nas do codziennego kontaktu z naukami podstawowymi. Aby wyjaśnić

Bardziej szczegółowo

TEST - BIOLOGIA WERONIKA GMURCZYK

TEST - BIOLOGIA WERONIKA GMURCZYK TEST - BIOLOGIA WERONIKA GMURCZYK Temat: Układ nerwowy i hormonalny Zadanie 1. Zaznacz poprawną odpowiedź. Co to są hormony? a) związki chemiczne wytwarzane w gruczołach łojowych, które regulują pracę

Bardziej szczegółowo

MóŜdŜek dole tylnym namiotem

MóŜdŜek dole tylnym namiotem MóŜdŜek znajduje się w dole tylnym czaszki, nad mostem i rdzeniem przedłuŝonym leŝy pod namiotem móŝdŝku pomiędzy płatami: skroniowym i potylicznym, a pniem mózgu wraz z z konarami tworzy strop komory

Bardziej szczegółowo

Móżdżek. Móżdżek położony jest w dole tylnym czaszki pod namiotem móżdżku. Sąsiaduje z płatem skroniowym, potylicznym oraz z pniem mózgu.

Móżdżek. Móżdżek położony jest w dole tylnym czaszki pod namiotem móżdżku. Sąsiaduje z płatem skroniowym, potylicznym oraz z pniem mózgu. Móżdżek 1) Budowa i położenie Móżdżek położony jest w dole tylnym czaszki pod namiotem móżdżku. Sąsiaduje z płatem skroniowym, potylicznym oraz z pniem mózgu. Składa się z dwóch półkul oddzielonych od

Bardziej szczegółowo

Oreksyny. Dwa peptydy by rządzić wszystkimi, czyli neurobiologia rytmów dobowych. Dorota Badowska III rok MISMaP: biotech + psych Warszawa 2008

Oreksyny. Dwa peptydy by rządzić wszystkimi, czyli neurobiologia rytmów dobowych. Dorota Badowska III rok MISMaP: biotech + psych Warszawa 2008 Oreksyny Dwa peptydy by rządzić wszystkimi, czyli neurobiologia rytmów dobowych Dorota Badowska III rok MISMaP: biotech + psych Warszawa 2008 Copyright statement This presentation has been prepared for

Bardziej szczegółowo

CZYNNOŚĆ BŁĘDNIKA, MECHANORECEPTORÓW I BÓL A D R I A N A S C H E T Z

CZYNNOŚĆ BŁĘDNIKA, MECHANORECEPTORÓW I BÓL A D R I A N A S C H E T Z CZYNNOŚĆ BŁĘDNIKA, MECHANORECEPTORÓW I BÓL A D R I A N A S C H E T Z NARZĄD CORTIEGO RZĘSKI ZEWNĘTRZNA KOMÓREK SŁUCHOWYCH JORASZ, U., WYKŁADY Z PSYCHOAKUSTYKI, WYDAWNICTWO NAUKOWE UAM, POZNAŃ 1998

Bardziej szczegółowo

Fizjologia z elementami patofizjologii BLOK 1 Wyższe czynności życiowe

Fizjologia z elementami patofizjologii BLOK 1 Wyższe czynności życiowe UKŁAD LIMBICZNY, UCZENIE SIĘ, PAMIĘĆ, EMOCJE. Mózg jest organem, który pozwala nam odczuwać i myśleć, uczyć się i pamiętać, tworzyć i marzyć, nabywać i przejawiać stany emocjonalne. Emocje, uczenie się

Bardziej szczegółowo

Trening funkcji poznawczych u osób starszych

Trening funkcji poznawczych u osób starszych Trening funkcji poznawczych u osób starszych Dr n. med. Adrianna Maria Borowicz Wyższa Szkoła Edukacji i Terapii w Poznaniu Polskie Towarzystwo Gerontologiczne, Oddział w Poznaniu Funkcje poznawcze to

Bardziej szczegółowo

Infantylny autyzm. prof. MUDr. Ivo Paclt, CSc.

Infantylny autyzm. prof. MUDr. Ivo Paclt, CSc. Infantylny autyzm prof. MUDr. Ivo Paclt, CSc. Infantilny autyzm Podstawowy symptom: niezdolność do ukazywania przyjacielskiej mimiki, unikanie kontaktu wzrokowego, zaburzenia komunikacji społecznej, dziwne

Bardziej szczegółowo

Amygdala przejmuje kontrolę system szybkiego reagowania emocjonalnego

Amygdala przejmuje kontrolę system szybkiego reagowania emocjonalnego Amygdala przejmuje kontrolę system szybkiego reagowania emocjonalnego Dorota Badowska MISMaP II rok biotech + psych Copyright statement This presentation has been prepared for the meeting of the Students

Bardziej szczegółowo

Elektryczna aktywność mózgu. Polisomnografia

Elektryczna aktywność mózgu. Polisomnografia Elektryczna aktywność mózgu Polisomnografia Badanie polisomnograficzne elektroencefalografia(eeg) rejestracja bioelektrycznej aktywności mózgu elektromiografia(emg) rejestracja napięcia mięśniowego elektrookulografia(eog)-

Bardziej szczegółowo

Miłość jest serią reakcji chemicznych. Lepiej niŝ romantyczne sonety Szekspira opisze ją język laboranta. Chemia miłości

Miłość jest serią reakcji chemicznych. Lepiej niŝ romantyczne sonety Szekspira opisze ją język laboranta. Chemia miłości Miłość jest serią reakcji chemicznych. Lepiej niŝ romantyczne sonety Szekspira opisze ją język laboranta. Chemia miłości Justyna Kupis Mózg osoby zakochanej Oczy zbierają informację o wzroście, figurze,

Bardziej szczegółowo

Układ nerwy- ćwiczenia 1/5

Układ nerwy- ćwiczenia 1/5 Układ nerwy- ćwiczenia 1/5 Badanie neurologiczne - ĆWICZENIA Wybrane elementy badania układu nerwowego (badanie nerwów czaszkowych, badanie wybranych odruchów mono- i polisynaptycznych, badanie czucia

Bardziej szczegółowo

NEUROLOGIA. Opieka pielęgniarska nad chorymi z pourazowymi zespołami neurologicznymi. Sławomir Michalak, Danuta Lenart-Jankowska, Małgorzata Woźniak

NEUROLOGIA. Opieka pielęgniarska nad chorymi z pourazowymi zespołami neurologicznymi. Sławomir Michalak, Danuta Lenart-Jankowska, Małgorzata Woźniak NEUROLOGIA Sławomir Michalak, Danuta Lenart-Jankowska, Małgorzata Woźniak 16 Opieka pielęgniarska nad chorymi z pourazowymi zespołami neurologicznymi Urazy głowy prowadzą do zmian w obrębie układu nerwowego,

Bardziej szczegółowo

Pamięć i uczenie się Zaburzenia pamięci

Pamięć i uczenie się Zaburzenia pamięci Egzamin TEN SLAJD JUŻ ZNAMY 1. Warunkiem przystąpienia do egzaminu: zaliczenie ćwiczeń. 2. Egzamin: test 60 pytań (wyboru: a,b,c,d i otwarte) treść: ćwiczenia i wykłady minimum 50% punktów punkty uzyskane

Bardziej szczegółowo

UMYSŁ SPOŁECZNY. dr Mateusz Hohol Wykład 6: Od percepcji twarzy do wspólnej uwagi

UMYSŁ SPOŁECZNY. dr Mateusz Hohol Wykład 6: Od percepcji twarzy do wspólnej uwagi UMYSŁ SPOŁECZNY dr Mateusz Hohol Wykład 6: Od percepcji twarzy do wspólnej uwagi Rozdział 9 Jak mózg spostrzega inne mózgi JAK CIĘ WIDZĘ TAK CIĘ PISZĘ, CZYLI BŁĘDY ATRYBUCJI (KOSSLYN & ROSENBERG, 2006)

Bardziej szczegółowo

Grant NCN 2011/03/B/ST7/03649. Model anatomiczno-neurologiczno-radiologiczny: obszar unaczynienia objawy neurologiczne - lokalizacja

Grant NCN 2011/03/B/ST7/03649. Model anatomiczno-neurologiczno-radiologiczny: obszar unaczynienia objawy neurologiczne - lokalizacja Grant NCN 2011/03/B/ST7/03649 Model anatomiczno-neurologiczno-radiologiczny: obszar unaczynienia objawy neurologiczne - lokalizacja obszar unaczynienia objawy lokalizacja TĘTNICA SZYJNA WEWNĘTRZNA (OCZNA

Bardziej szczegółowo

Drgawki czy mioklonie??? Iwona Terczyńska IMID

Drgawki czy mioklonie??? Iwona Terczyńska IMID Drgawki czy mioklonie??? Iwona Terczyńska IMID Termin mioklonia u pacjenta z JME został po raz pierwszy zaproponowany przez Herpina w 1867 Mioklonie przysenne opisał Friedreich 1881 Nadal.nie ma powszechnie

Bardziej szczegółowo

Mechanizmy biologiczne i psychologiczno społeczne regulujace zachowanie człowieka. Dariusz Mazurkiewicz

Mechanizmy biologiczne i psychologiczno społeczne regulujace zachowanie człowieka. Dariusz Mazurkiewicz Mechanizmy biologiczne i psychologiczno społeczne regulujace zachowanie człowieka Dariusz Mazurkiewicz Podejście biologiczne: Zachowanie człowieka jest zdeterminowane czynnikami natury biologicznej: neuroprzekaźniki

Bardziej szczegółowo

Nauka o słyszeniu Wykład II System słuchowy

Nauka o słyszeniu Wykład II System słuchowy Nauka o słyszeniu Wykład II System słuchowy Anna Preis, email: apraton@amu.edu.pl 12.10.2016 neuroreille.com lub cochlea.eu Plan wykładu Anatomia i funkcja systemu słuchowego Ucho zewnętrzne Ucho środkowe

Bardziej szczegółowo

Reakcje obronne a agresja. Dr Irena Majkutewicz

Reakcje obronne a agresja. Dr Irena Majkutewicz Reakcje obronne a agresja Dr Irena Majkutewicz Popędy wyzwalające reakcje obronne Strach emocjonalna reakcja na realne zagrożenie Lęk emocjonalna reakcja na przewidywany, wyobrażany lub wspominany bodziec

Bardziej szczegółowo

BADANIE ZMYSŁU WZROKU

BADANIE ZMYSŁU WZROKU BADANIE ZMYSŁU WZROKU Badanie Ślepej Plamki Mariottea macula ceca Tarcza nerwu wzrokowego (discus nervi optici) ( Drugi nerw czaszkowy N.Opticus (II) Miejsce na siatkówce całkowicie niewrażliwe na bodźce

Bardziej szczegółowo

Wstęp. Przedmowa. 2o Psychologia rozwoju człowieka 63

Wstęp. Przedmowa. 2o Psychologia rozwoju człowieka 63 Wstęp Przedmowa n 1. Cele, założenia i zastosowanie psychologii 13 1.1. Analiza zachowania i doznawania jako zadanie psychologii 14 1.2. Psychologia jako dziedzina badań 16 1.2.1. Cele badań naukowych

Bardziej szczegółowo

Bogusław Żernicki Mózg

Bogusław Żernicki Mózg Wszechnica Polskiej Akademii Nauk Bogusław Żernicki Mózg Ossolineum Najnowsze Osiągnięcia Nauki Redaktorzy serii Włodzimierz Michajłow Edward Hałoń Sekretarz Redakcji Jadwiga Kobuszewska Wszechnica Polskiej

Bardziej szczegółowo

grupa a Klasa 7. Zaznacz prawidłowe zakończenie zdania. (0 1)

grupa a Klasa 7. Zaznacz prawidłowe zakończenie zdania. (0 1) grupa a Regulacja nerwowo-hormonalna 37 pkt max... Imię i nazwisko Poniższy test składa się z 20 zadań. Przy każdym poleceniu podano liczbę punktów możliwą do uzyskania za prawidłową odpowiedź.... Za rozwiązanie

Bardziej szczegółowo

Multi-sensoryczny trening słuchowy

Multi-sensoryczny trening słuchowy Multi-sensoryczny trening słuchowy Rozumienie mowy w hałasie Co daje trening słuchowy? Trening słuchowy gwarantuje powiększenie i polepszenie pracy ośrodków odpowiedzialnych za słyszenie na 5 lat. Pacjent,

Bardziej szczegółowo

Układ wewnątrzwydzielniczy

Układ wewnątrzwydzielniczy Układ wewnątrzwydzielniczy 1. Gruczoły dokrewne właściwe: przysadka mózgowa, szyszynka, gruczoł tarczowy, gruczoły przytarczyczne, nadnercza 2. Gruczoły dokrewne mieszane: trzustka, jajniki, jądra 3. Inne

Bardziej szczegółowo

Anatomia pamięci. Systemy pamięci a przetwarzanie informacji. Opracowała: Karolina Finc

Anatomia pamięci. Systemy pamięci a przetwarzanie informacji. Opracowała: Karolina Finc Anatomia pamięci Systemy pamięci a przetwarzanie informacji Opracowała: Karolina Finc Zagadnienia Jakie są główne systemy pamięci w mózgach ssaków i jak jest przetwarzana w nich informacja? Jaki jest sens

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia Wydział: Psychologia Nazwa kierunku kształcenia: Psychologia Rodzaj przedmiotu: podstawowy Opiekun: prof. dr hab. Jan Matysiak Poziom studiów (I lub II stopnia): Jednolite magisterskie Tryb studiów: Stacjonarne

Bardziej szczegółowo

Układ nerwowy. /Systema nervosum/

Układ nerwowy. /Systema nervosum/ Układ nerwowy /Systema nervosum/ Ośrodkowy układ nerwowy i drogi nerwowe Podział funkcjonalny układu nerwowego: 1. Układ nerwowy dośrodkowy (=aferentny=czuciowy=informacyjny) 2. Układ nerwowy odśrodkowy

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2014/2015

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2014/2015 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2014/2015 Wydział Psychologii i Nauk Humanistycznych Kierunek studiów:

Bardziej szczegółowo

Świadome. śnienie czyli umysł od kuchni. Andrzej Wnuk Instytut Biologii Doświadczalnej im M. Nenckiego, PAN

Świadome. śnienie czyli umysł od kuchni. Andrzej Wnuk Instytut Biologii Doświadczalnej im M. Nenckiego, PAN Świadome śnienie czyli umysł od kuchni Andrzej Wnuk Instytut Biologii Doświadczalnej im M. Nenckiego, PAN sleep Stan czynnościowy organizmu związany z rytmem okołodobowym SEN tonic REM sleep rozszerzanie

Bardziej szczegółowo

Pamięć i uczenie się Zaburzenia pamięci

Pamięć i uczenie się Zaburzenia pamięci Pamięć i uczenie się Zaburzenia pamięci W 9 Definicja: amnezja pourazowa tzn. występująca po urazie mózgu. dr Łukasz Michalczyk Pamięć utajona urazy głowy urazy głowy zapalenie mózgu wirus opryszczki prostej

Bardziej szczegółowo

Neurokognitywistyka WYKŁADY 7-8

Neurokognitywistyka WYKŁADY 7-8 Neurokognitywistyka WYKŁADY 7-8 Problem istnienia świadomości i poczucia podmiotowości. Mechanizmy uwagi. Świadoma percepcja. Prof. dr hab. Krzysztof Turlejski Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie VIII Wzgórze i układy niespecyficznego pobudzenia

Ćwiczenie VIII Wzgórze i układy niespecyficznego pobudzenia Ćwiczenie VIII Wzgórze i układy niespecyficznego pobudzenia WZGÓRZE - leży w międzymózgowiu i stanowi jego największą część - otrzymuje informacje czuciowe ze wszystkich układów czuciowych za wyjątkiem

Bardziej szczegółowo

Czucie bólu z zębów człowieka. dr n. med. Marcin Lipski dr n. med. Jarosław Zawiliński

Czucie bólu z zębów człowieka. dr n. med. Marcin Lipski dr n. med. Jarosław Zawiliński Czucie bólu z zębów człowieka dr n. med. Marcin Lipski dr n. med. Jarosław Zawiliński Nerwy Nerw trójdzielny Nerw szczękowy i nerw żuchwowy Gałęzie zębowy ww nerwów Miazga Włókna aferentne czuciowe Włókna

Bardziej szczegółowo

Opracowała: K. Komisarz

Opracowała: K. Komisarz Opracowała: K. Komisarz EEG ElektroEncefaloGraf - aparat do pomiaru fal mózgowych i oceny pracy mózgu. BIOFEEDBACK - z ang. biologiczne sprzężenie zwrotne (dostarczanie człowiekowi informacji zwrotnej

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu. Prozopagnozja. wrażenie sensoryczne a percepcja. wrażenia sensoryczne i percepcja

Plan wykładu. Prozopagnozja. wrażenie sensoryczne a percepcja. wrażenia sensoryczne i percepcja Plan wykładu (1) rozróżnienie wrażeń sensorycznych i percepcji Psychologia procesów poznawczych: percepcja, język, myślenie wrażenie sensoryczne a percepcja W 3 dr Łukasz Michalczyk (2) wprowadzenie do

Bardziej szczegółowo

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2013/2014

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2013/2014 Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki Karta przedmiotu Wydział Mechaniczny obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 013/014 Kierunek studiów: Inżynieria Biomedyczna Forma

Bardziej szczegółowo

Konkurs neurobiologiczny BrainBee 2015

Konkurs neurobiologiczny BrainBee 2015 Konkurs neurobiologiczny BrainBee 2015 1. Kalozotomia to: a. Zabieg usunięcia jednej półkuli b. Usunięcie hipokampa c. Przecięcie spoidła wielkiego d. Przecięcie rdzenia przedłużonego 2. Trójjodotyronina

Bardziej szczegółowo

AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi

AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi GENETYCZNIE UWARUNKOWANA, NEUROLOGICZNA DYSFUNKCJA, CHARAKTERYZUJĄCA SIĘ NIEADEKWATNYMI

Bardziej szczegółowo

Deprywacja snu jako metoda prowokacji napadów padaczkowych. Piotr Walerjan (Warszawa)

Deprywacja snu jako metoda prowokacji napadów padaczkowych. Piotr Walerjan (Warszawa) Deprywacja snu jako metoda prowokacji napadów padaczkowych Piotr Walerjan (Warszawa) Rutynowe zapisy EEG 40 50% zapisów EEG u pacjentów cierpiących na padaczkę nie zawiera grafoelementów padaczkorodnych

Bardziej szczegółowo

Wstęp do neuroanatomii. Kacper Łukasiewicz

Wstęp do neuroanatomii. Kacper Łukasiewicz Wstęp do neuroanatomii Kacper Łukasiewicz Płaszczyzny przekrojów czołowa poprzeczna strzałkowa Rozwój Źródło: Anatomia Ośrodkowego Układu Nerwowego dla Studentów H. Dobaczewska Neurulacja: ektoderma, czyli

Bardziej szczegółowo

Co to są wzorce rytmów?

Co to są wzorce rytmów? Sieci neuropodobne XII, Centralne generatory wzorców 1 Co to są wzorce rytmów? Centralne generatory rytmów są układami neuronowymi powodujących cykliczną aktywację odpowiednich mięśni, mogą działać w pewnym

Bardziej szczegółowo

Neurofizjologiczne uwarunkowania procesów snu, czuwania, świadomości i przytomności. Część 1

Neurofizjologiczne uwarunkowania procesów snu, czuwania, świadomości i przytomności. Część 1 PRACE POGLĄDOWE Anestezjologia Intensywna Terapia 2015, tom 47, numer 2, 167 173 ISSN 0209 1712 www.ait.viamedica.pl Neurofizjologiczne uwarunkowania procesów snu, czuwania, świadomości i przytomności.

Bardziej szczegółowo

Anatomia funkcjonalna rdzenia kręgowego i pnia mózgu. Biologiczne podstawy zachowania KFZiE PŁ 2009/10

Anatomia funkcjonalna rdzenia kręgowego i pnia mózgu. Biologiczne podstawy zachowania KFZiE PŁ 2009/10 Anatomia funkcjonalna rdzenia kręgowego i pnia mózgu Biologiczne podstawy zachowania KFZiE PŁ 2009/10 Anatomia funkcjonalna rdzenia kręgowego i pnia mózgu I. Sprawdzian z lab. 7. II. Konwersatorium - sprawdzian

Bardziej szczegółowo

Autonomiczny układ nerwowy - AUN

Autonomiczny układ nerwowy - AUN Autonomiczny układ nerwowy - AUN AUN - różnice anatomiczne część współczulna część przywspółczulna włókna nerwowe tworzą odrębne nerwy (nerw trzewny większy) wchodzą w skład nerwów czaszkowych lub rdzeniowych

Bardziej szczegółowo

BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II ZABURZENIA PSYCHICZNE DEPRESJA

BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II ZABURZENIA PSYCHICZNE DEPRESJA BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II ZABURZENIA PSYCHICZNE DEPRESJA DEPRESJA CHARAKTERYSTYKA ZABURZENIA Epizod depresyjny rozpoznaje się gdy pacjent jest w stanie obniżonego nastroju, anhedonii oraz występują

Bardziej szczegółowo

Wyższe funkcje ośrodkowego układu nerwowego

Wyższe funkcje ośrodkowego układu nerwowego Wyższe funkcje ośrodkowego układu nerwowego Uszkodzenia mózgu powodują odmienne skutki u kobiet i mężczyzn Podział funkcji półkul mózgowych i lokalizacja funkcji poznawczych u kobiet nie jest tak wyraźna

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie terapii Neurofeedback w leczeniu zaburzeń psychicznych

Zastosowanie terapii Neurofeedback w leczeniu zaburzeń psychicznych Zastosowanie terapii Neurofeedback w leczeniu zaburzeń psychicznych Kasper Czech Zakład Psychologii Klinicznej i Sądowej Uniwersytet Śląski Definicja metody Biofeedback Metoda umożliwiająca zmianę wybranych

Bardziej szczegółowo

Układy cholinergiczne i monoaminergiczne w mózgu. Ich rola fizjologiczna i w procesach patologicznych

Układy cholinergiczne i monoaminergiczne w mózgu. Ich rola fizjologiczna i w procesach patologicznych Układy cholinergiczne i monoaminergiczne w mózgu. Ich rola fizjologiczna i w procesach patologicznych Ogólne uwagi Układy cholinergiczne i monoaminergiczne mózgu charakteryzują się tym, że: neurony (ściślej,

Bardziej szczegółowo

Anna Słupik. Układ czucia głębokiego i jego wpływ na sprawność ruchową w wieku podeszłym

Anna Słupik. Układ czucia głębokiego i jego wpływ na sprawność ruchową w wieku podeszłym Anna Słupik Układ czucia głębokiego i jego wpływ na sprawność ruchową w wieku podeszłym 16.05.2007 Struktura układu czucia głębokiego Receptory w strukturach układu ruchu: mięśnie + ścięgna więzadła torebka

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU. Procesy poznawcze - percepcja i uwaga 1100-Ps1PP-NJ. Wydział Pedagogiki i Psychologii Instytut Psychologii Psychologia

OPIS PRZEDMIOTU. Procesy poznawcze - percepcja i uwaga 1100-Ps1PP-NJ. Wydział Pedagogiki i Psychologii Instytut Psychologii Psychologia OPIS PRZEDMIOTU Nazwa Kod Procesy poznawcze - percepcja i uwaga 1100-Ps1PP-NJ Poziom kształcenia: Profil: Forma studiów Rok/semestr jednolite studia magisterskie Niestacjonarne I nazwisko koordynatora

Bardziej szczegółowo

Neurobiologia WYKŁAD 4

Neurobiologia WYKŁAD 4 Neurobiologia WYKŁAD 4 Rozwój układu nerwowego kręgowców i plastyczność rozwojowa Prof. dr hab. Krzysztof Turlejski Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego. Jak powstaje tak niezwykle skomplikowana

Bardziej szczegółowo

PÓŁKULE MÓZGOWE I ICH ROLA W DIAGNOSTYCE

PÓŁKULE MÓZGOWE I ICH ROLA W DIAGNOSTYCE PÓŁKULE MÓZGOWE I ICH ROLA W DIAGNOSTYCE BUDOWA MÓZGU -półkule lewa półkula język, logika, zdolności matematyczne, porządkowanie elementów, przyswajanie wiedzy akademickiej, prawa półkula rytm, rymy, muzyka,

Bardziej szczegółowo

V REGULACJA NERWOWA I ZMYSŁY

V REGULACJA NERWOWA I ZMYSŁY V REGULACJA NERWOWA I ZMYSŁY Zadanie 1. Na rysunku przedstawiającym budowę neuronu zaznacz elementy wymienione poniżej, wpisując odpowiednie symbole literowe. Następnie wskaż za pomocą strzałek kierunek

Bardziej szczegółowo

Narkolepsja. Diagnostyka neurofizjologiczna

Narkolepsja. Diagnostyka neurofizjologiczna Historia badań nad narkolepsją. Diagnostyka neurofizjologiczna Aleksandra Wierzbicka Instytut Psychiatrii i Neurologii, Warszawa 19 wiek Pierwszy opis objawów Lata 1950 Lata 1930 Sleep Onset Pierwsze REM

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1. Fizjologia i patofizjologia komórki. Komórka nerwowa.

Ćwiczenie 1. Fizjologia i patofizjologia komórki. Komórka nerwowa. WARSZAWSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY MEDICAL UNIVERSITY OF WARSAW ZAKŁAD FIZJOLOGII DOŚWIADCZALNEJ I KLINICZNEJ DEPARTAMENT OF EXPERIMENTAL AND CLINICAL PHYSIOLOGY Zawartość Ćwiczenie 1. Fizjologia i patofizjologia

Bardziej szczegółowo

Wykład 9. ogólne prawa percepcji. dr Marek Binder Zakład Psychofizjologii

Wykład 9. ogólne prawa percepcji. dr Marek Binder Zakład Psychofizjologii Wykład 9 ogólne prawa percepcji dr Marek Binder Zakład Psychofizjologii 1. etap percepcji recepcja absorpcja energii fizycznej przez receptor receptory są dostrojone do różnych rodzajów energii fizycznej

Bardziej szczegółowo