DEFINICJE JAKOŚCI. ZARZĄDZANIE JAKOŚCIĄ Część 1. Filozofia jakości Wersja B1

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "DEFINICJE JAKOŚCI. ZARZĄDZANIE JAKOŚCIĄ Część 1. Filozofia jakości Wersja B1"

Transkrypt

1 DEFINICJE JAKOŚCI Jakość jest pojęciem, które towarzyszy ludzkości od czasów staroŝytnych. Pojęcie to trudne jest do zdefiniowania ze względu na swój złoŝony charakter i niejednoznaczną interpretację. Trudność ta wynika z wielu odcieni znaczeniowych, których nabiera ten wyraz w róŝnych kontekstach. Spotykane obecnie róŝne koncepcje w podejściu do jakości mają swoje korzenie jeszcze w systemach filozoficznych wywodzących się ze staroŝytności: Platon - jakość moŝna zrozumieć tylko przez doświadczenie (podejście subiektywne interpretujące pojęcie jakości przez pryzmat wymagań klienta - amerykańska szkoła marketingu); Lao Tsu - jakość jest tym, co moŝna udoskonalić (współcześnie, szczególnie w Japonii, jakość interpretuje się jako coś co moŝna usprawnić, doskonalić); podejście to razem z podejściem prezentowanym przez amerykańską szkołę marketingu dało podstawy koncepcji Total Quality Management - TQM; Arystoteles - jakość określa się poprzez cechy przedmiotu (średniowieczne rzemiosło, dorobek normalizacyjny Europy). Aktualnie w poszczególnych opracowaniach naukowych moŝna spotkać się z duŝym zróŝnicowaniem definicji jakości. KaŜdy z autorów tych definicji stara się logicznie i adekwatnie określić pojęcie jakości, jednakŝe Ŝadnej z nich nie moŝna traktować jako jednoznacznej i do końca powszechnie akceptowanej. Definicje te najczęściej charakteryzują jakość w róŝnych aspektach, a mianowicie: filozoficznym, technicznym, ekonomicznym, prawnym, socjologicznym, psychologicznym. Nie wdając się w szczegółową analizę tych definicji moŝna stwierdzić, Ŝe do najczęściej przytaczanych definicji jakości moŝna zaliczyć: definicję wg Europejskiej Organizacji ds. Jakości, definicję wg normy PN-ISO 8402:1996, definicję wg normy PN-EN ISO 9000:2001 Zgodnie z definicją Europejskiej Organizacji ds. Jakości (European Organization for Quality), Jakość wyrobu jest stopniem spełnienia przezeń wymagań odbiorcy. W wyrobach przemysłowych jakość jest kombinacją jakości typu i jakości wykonania. Definicja ta ujmuje problem jakości w kategoriach zgodności parametrów załoŝonych z uzyskanymi w procesie powstawania wyrobu (w fazach projektowania i konstruowania oraz realizacji produkcji). Jakość typu rozumiana takŝe jako jakość projektu, wzoru, konstrukcji, odnosi się do modelu wyrobu o określonym zbiorze cech, który ma być produkowany, czyniąc zadość wymaganiom stawianym przez odbiorców i konsumentów. Natomiast jakość wykonania rozumiana równieŝ jako jakość uzyskana, produkcji, zgodności, oznacza stopień zgodności wytworzonego wyrobu z przyjętym wzorcem (modelem). Pod adresem tej definicji często wysuwano zarzut, Ŝe nie uwzględnia ona w wyraźnej formie jakości wyrobu w okresie eksploatacji. Najlepiej nawet zaprojektowany wyrób, wykonany zgodnie z zaleceniami poprawnie opracowanej technologii, moŝe bowiem nie spełniać zadania, jeŝeli uŝytkownik nie potrafi właściwie (zgodnie z przeznaczeniem) wykorzystać wyrobu, poniewaŝ nie ma odpowiednich

2 informacji o zasadach jego uŝytkowania i konserwacji. Dlatego niektórzy autorzy uzupełniają powyŝszą definicję o pojęcie jakości eksploatacyjnej, traktując ją jako stopień zgodności obsługi w sferze poprodukcyjnej wyrobu z wymaganiami projektu [2]. Definicja jakości wg normy PN-ISO 8402 z 1996 r.: Jakość - to ogół właściwości obiektu, wiąŝących się z jego zdolnością do zaspokojenia potrzeb stwierdzonych i oczekiwanych [3]. Przy czym obiektem moŝe być: działanie lub proces, wyrób, organizacja, system lub osoba. Tak więc definicja ta nie odnosiła pojęcia jakości tylko do wyrobów przemysłowych (tak, jak robiła to poprzednio omówiona definicja EOQ pochodząca jeszcze z lat sześćdziesiątych). Ponadto w normie PN-ISO 8402:1996 określono dokładnie, co naleŝy rozumieć pod pojęciem obiektu jakim jest wyrób: Wyrób - wynik działań lub procesów; moŝe być materialny, niematerialny lub stanowić ich kombinację. Stwierdzono następnie, Ŝe występują 4 kategorie wyrobów: - przedmioty materialne (np. części, zespoły), - wytwory intelektualne (np. programy komputerowe, procedury, informacje, dane, zapisy), - materiały wytwarzane w procesach ciągłych (prąd, woda, gaz, benzyna, itp.), - usługi (np. edukacyjne, ubezpieczeniowe, bankowe, transportowe). W kontekście tej definicji pojęcie jakości odnosimy do róŝnorodnych obiektów: wyrobów, systemów, procesów ale takŝe organizacji (przedsiębiorstwa, uczelni, szpitala, urzędu wojewódzkiego, marszałkowskiego, komendy policji, itd.). Definicja jakości wg normy PN-EN ISO 9000 z września 2001 r.: Jakość to stopień w jakim zbiór inherentnych właściwości spełnia wymagania [4]. Definicja ta ma jeszcze bardziej uniwersalny charakter niŝ definicja poprzednia. Właściwość inherentną naleŝy rozumieć jako stałą właściwość wyrobu, procesu lub systemu, która istnieje sama w sobie. Na przykład właściwościami inherentnymi silnika samochodowego będą: zuŝycie paliwa, zuŝycie oleju, moc maksymalna, maksymalny moment obrotowy itp. Są to właściwości jakościowe. Natomiast przeciwieństwem właściwości inherentnych są tzw. właściwości przypisane do wyrobu, procesu lub systemu (np. cena silnika, jego właściciel). Nie są to właściwości jakościowe. Z kolei pod pojęciem wymaganie naleŝy rozumieć potrzebę lub oczekiwanie, które zostało ustalone, przyjęte zwyczajowo lub jest obowiązkowe. Wymagania ustalone formułowane są przez klienta w drodze negocjacji z dostawcą, bądź przez samego dostawcę na podstawie wyników badań marketingowych ( np. wymaganiem ustalonym przez klienta w restauracji jest: wybrany przez niego rodzaj potrawy, dodatków, rodzaj deseru itp.). Wymaganie zwyczajowe to takie, którego klient w zasadzie nie formułuje, gdyŝ istnieje zwyczaj, Ŝe dostawca je spełnia w sposób oczywisty. Na przykład klient w restauracji nie formułuje wymagań odnośnie rodzaju sztućców lub talerzy na których podawana będzie potrawa. Wiadomo bowiem, Ŝe w typowej restauracji nie podaje się potraw na tekturowych tackach z plastikowymi sztućcami. Podobnie zamawiając szycie garnituru u krawca nie określamy, w którym miejscu ma być przyszyty wieszak w marynarce; zwyczajowo przyszywa się go przy kołnierzu od wewnętrznej jego strony. Wymagania obowiązkowe te wymagania dostawca musi spełnić bez względu na to, czy klient je sformułuje czy nie. Są to z reguły wymagania wynikające z obowiązku przestrzegania przepisów np. w zakresie bezpieczeństwa, ochrony sanitarnej, przeciwpoŝarowej, itp. (np. w restauracji procedura przyrządzania potraw musi być zgodna z obowiązującymi przepisami sanitarnymi, w samym lokalu muszą być spełnione wymagania przeciwpoŝarowe, itp.).

3 ETAPY KSZTAŁTOWANIA JAKOŚCI WYROBU Kształtowanie jakości wyrobu jest zespołem działań zmierzających do zapewnienia poziomu jakości najlepiej zaspokającego wymagania wszystkich odbiorców. Działania te są realizowane w zakresie programowania i koordynowania całokształtu czynników decydujących o jakości wyrobu w całym cyklu jego istnienia obejmującego sfery: przedprodukcyjną, produkcyjną, poprodukcyjną. Sfera przedprodukcyjna zawiera następujące fazy: a) badania marketingowe i badania rynku, b) projektowanie wyrobu, c) zaopatrzenie, d) projektowanie i doskonalenie procesu produkcyjnego. Sfera produkcyjna obejmuje: a) realizację produkcji, b) kontrolę i badania, c) pakowanie i składowanie. W skład sfery poprodukcyjnej wchodzi: a) sprzedaŝ i dystrybucja, b) instalowanie i uruchamianie, c) świadczenie pomocy technicznej i obsługiwanie, d) likwidacja, w tym unieszkodliwianie a takŝe odzyskiwanie surowców w celu powtórnego ich wykorzystania. Spośród wyŝej wymienionych sfer realizacji wyrobu na szczególną uwagę - z punktu widzenia kształtowania jakości - zasługuje sfera przedprodukcyjna. W niej bowiem dokładnie określa się i precyzuje stopień natęŝenia poszczególnych cech rodzajowych. SłuŜą do tego badania zarówno rynku krajowego jak i potencjalnych rynków zagranicznych (w szczególności chodzi tutaj o takie informacje, jak: jakość wyrobów konkurencyjnych, kierunki rozwojowe wyrobu, moŝliwości nabywcze potencjalnych odbiorców, warunki otoczenia w jakich wyrób będzie eksploatowany, wymagania odbiorców, aktualna moda, itp.). W wyniku prac projektowych następuje zaprogramowanie jakości zamierzonej wyrobu. Z kolei wykonanie i badania prototypu pozwalają między innymi określić moŝliwości zrealizowania poprzednio zaprojektowanej jakości. Jest to etap sprawdzania jakości zamierzonej, przy czym na zasadzie sprzęŝenia zwrotnego zachodzi tutaj korekta parametrów charakteryzujących poszczególne cechy rodzajowe. Sfera produkcyjna jest następnym ogniwem w procesie kształtowania jakości produktu. Zaprojektowany poprzednio model jakości zamierzonej zostaje przetransformowany w jakość uzyskaną wytworzonego wyrobu (jakość wykonania). Uogólniając moŝna powiedzieć, Ŝe jakość wykonania jest funkcją jakości systemu poprzedniej sfery (przedprodukcyjnej), jakości wytworu tego systemu (jakości zamierzonej) oraz jakości systemu wytwórczego, co zapisać moŝna następująco [1]: gdzie: J w - jakość wykonania, J sw - jakość systemu wytwórczego, J z - jakość zamierzona, J sp - jakość systemu projektowania [ ( )] J = f J, J J w sw z sp Z powyŝszym zapisem wiązać się moŝe następująca uwaga. Nieprawidłowego rozwiązania projektowego nie jest w stanie poprawić nawet najlepsza i najnowocześniejsza

4 technologia dokładnie realizowana w trakcie wytwarzania wyrobu. I odwrotnie - przestarzała lub niedopracowana technologia moŝe być naturalną przeszkodą w wykonaniu przyjętego rozwiązania projektowego wyrobu. W sferze poprodukcyjnej następuje konfrontacja jakości zamierzonej i jakości wykonania z oczekiwaniami nabywców. Bardzo często juŝ na początku tej sfery moŝe wystąpić zjawisko deprecjacji jakości uzyskanej w poprzedniej sferze (np. wskutek niewłaściwego przechowywania, transportu, niefachowo wykonanej obsługi przedsprzedaŝnej, itp.). W procesie uŝytkowania wyrobu następuje stopniowe pogarszanie się parametrów eksploatacyjnych wynikające zarówno z fizycznego zuŝywania się poszczególnych elementów, zmęczenia materiału a takŝe agresywnego oddziaływania środowiska. DuŜy wpływ na to ma równieŝ kultura techniczna uŝytkownika i jakość serwisu. Generalnie jednak intensywność szeroko rozumianego zuŝywania się wyrobu zaleŝy przede wszystkim od ukształtowanej w poprzednich sferach jakości typu i jakości wykonania. Przedstawiony problem moŝna zilustrować za pomocą tzw. spirali jakości uwzględniającej wszystkie etapy istotne dla procesu kształtowania jakości wyrobu. Działania te rozpoczynające się badaniami marketingowymi, obejmują kolejne fazy realizacji wyrobu aŝ do jego likwidacji włącznie. Następnie ta sama sekwencja działań powtarza się od początku. Dzieje się to jednak juŝ na kolejnym zwoju spirali, czyli na wyŝszym poziomie odpowiadającym nowej generacji wyrobów spełniających w sposób doskonalszy potrzeby uŝytkowników (rys.). Marketing i badanie rynku Projektowanie i rozwój wyrobu Usuwanie wyrobu lub odzysk surowców Planowanie i rozwój procesu wtórnych po zakończeniu uŝytkowania Zakupy Działalność po sprzedaŝy TYPOWE ETAPY Pomoc techniczna i serwis CYKLU śycia Produkcja lub świadczenie usługi WYROBU Instalowanie i odbiór SprzedaŜ i dystrybucja Weryfikacja Pakowanie i przechowywanie Rys. Spirala jakości - główne działania mające wpływ na jakość (wg normy PN-ISO z sierpnia 1996 r.) Literatura: [1] Jazdon A., Doskonalenie zarządzania jakością. OPO Bydgoszcz 2001, za: Gasiński L., Kłos Zb., O uwarunkowaniach poziomu jakości eksploatacyjnej obiektów technicznych, Materiały Szkoły Niezawodności 91. SPE KBM PAN, Warszawa-Szczyrk [2] Kindlarski E.: Jakość wyrobów. PWN, Warszawa [3] Polska Norma PN ISO 8402 Zarządzanie jakością i zapewnienie jakości, Terminologia. PKN, lipiec 1996 r. [4] PN-EN ISO 9000:2001, Systemy zarządzania jakością. Podstawy i terminologia. Polski Komitet Normalizacyjny, Warszawa, wrzesień 2001.

5 FILOZOFIA DEMINGA (14 zasad): 1. Zapewnij stałość celów przedsiębiorstwa (poprawa wyrobów i usług po to by stać się konkurencyjnym, utrzymać się na rynku i zapewnić miejsca pracy). 2. Stosuj nową filozofię. Jesteśmy w nowej erze ekonomicznej zapoczątkowanej przez Japończyków. PrzeobraŜenie zachodniego stylu zarządzania jest konieczne do powstrzymania upadku przemysłu (jakość jest warunkiem produktywności; zadowolenie klienta jest elementem sterującym wszystkimi działaniami). 3. UniezaleŜnij jakość od działań kontrolnych (jakości nie da się osiągnąć poprzez kontrolę, jakość musi powstać w procesie produkcyjnym). 4. Niekoniecznie wybieraj najtańsze oferty; cena niewiele nam powie, jeśli nie ma jasności co do jakości wyrobu; celem jest minimalizowanie kosztów całkowitych, a nie tylko początkowych. 5. Stale udoskonalaj system funkcjonowania przedsiębiorstwa w celu poprawy jakości, wydajności i stałej redukcji kosztów (udoskonalaj sam proces a nie tylko jego wyniki; nadzoruj i steruj procesem przy pomocy SPC). 6. Wypracuj nowoczesne metody szkoleniowe włączając w to równieŝ kierownictwo; przedsiębiorstwo musi równieŝ dysponować planem kształcenia i doskonalenia kadr; człowiek jest wszędzie decydującym ogniwem kaŝdego procesu, równieŝ w pełni zautomatyzowanego. 7. Wprowadź nowoczesny, właściwie rozumiany nadzór ze strony kadry kierowniczej; celem takiego nadzoru musi być udzielenie pomocy pracownikowi tak, aby mógł lepiej wykonywać swoje obowiązki; oznacza to, Ŝe: przełoŝony jest szkoleniowcem i opiekunem swoich pracowników, błędy wynikające z systemu nie mogą obciąŝać pracownika. 8. Wyeliminuj atmosferę strachu; wspieraj wzajemne kontakty i inne środki prowadzące do eliminacji strachu w ramach całego przedsiębiorstwa; o ile wady wiąŝą się z sankcjami, to kaŝdy pracownik robi wszystko, aby tych wad nie ujawniać, np.: bojąc się niewykonania określonej normatywem ilości elementów, robotnik przekazuje do dalszej obróbki równieŝ części wadliwe; kierownik przedkłada kierownictwu firmy upiększone dane, gdyŝ boi się, Ŝe złe wyniki zostaną złoŝone na karb jego nieudolności mimo, Ŝe rzeczywista przyczyna tkwi w istniejącym systemie; itd. 9. Usuwaj bariery między pionami i działami firmy; oznacza to, Ŝe: bariery w strukturach pionowych powodują problemy komunikacyjne na odcinku przełoŝony - pracownicy; bariery w strukturach poziomych powodują problemy komunikacyjne między róŝnymi działami branŝowymi i ich pracownikami; równieŝ w ramach firmy układ między stanowiskami i osobami naleŝy rozpatrywać w aspekcie stosunków klient wewnętrzny - dostawca wewnętrzny. 10. Nie stosuj sloganów i nawoływania robotników do większej wydajności. Wywołuje to skutek przeciwny. Przyczyna większości przypadków niskiej jakości i wydajności leŝy w samym procesie i wykracza poza moŝliwości oddziaływania pracowników. 11. Eliminuj ilościowe normy wydajności pracy. 12. Eliminuj wszystko, co kwestionuje prawo kaŝdego pracownika i menadŝera do dumy ze swojej pracy. Oznacza to: wyjaśnianie pracownikom polityki kierownictwa firmy; niedopuszczenie do tego, aby praca szła do kosza albo na złom ; zamiana priorytetu ilościowego na jakościowy; zniesienie corocznych rankingów. 13. Promuj kształcenie. Wprowadzanie innowacji produktowych i procesowych wymaga nowych umiejętności. Dlatego: dokształcanie musi dotyczyć wszystkich szczebli poczynając od góry; wiedza o metodach statystycznych, w szczególności o kartach sterowania procesem powinna być przekazana kaŝdemu pracownikowi; nakłady na szkolenie naleŝy traktować jako inwestycję konieczną. 14. Traktuj stałą poprawę jakości i produktywności jako podstawowy obowiązek kierownictwa firmy.

6 RÓśNICE W STYLACH ZARZĄDZANIA FIRMAMI: STYL ZACHODNI 1. Kręgi społeczne w firmie - utrzymanie zewnętrznych znamion przynaleŝności do nich. 2. Indywidualna odpowiedzialność pracownika za wyniki pracy. 3. Rywalizacja w pracy, współzawodnictwo indywidualne. STYL JAPOŃSKI 1. Egalitaryzm traktowany dosłownie. 2. Zbiorowe współdziałanie w małych grupach, kolektywne podejmowanie decyzji w drodze konsensu. 3. Harmonia i wzajemna pomoc pracowników w pracy; brak współzawodnictwa, rankingu, systemów akordowych. 4. Promocja pracowników na zasadzie staŝu pracy dla firmy. 4. Uznaniowe kryteria promocji pracowników - źródłem dezintegracji załogi. 5. Silne zróŝnicowanie płac. 5. Równość płac pracowników o tym samym staŝu pracy niezaleŝnie od ich wykształcenia. 6. ZawęŜenie profilu specjalizacji. 6. Preferowanie wielozawodowości. 7. Ocena pracowników na podstawie dyscypliny wykonywanych poleceń; system szkolenia przywiązuje duŝą wagę do treningu i opanowywania instrukcji 8. System motywacyjny - zasada kija i marchewki. 9. Zwalczanie związków nieformalnych weewnątrz firmy. 10. System zatrudnienia oparty o zasadę przyjmuj i zwalniaj (hire and fire). 11. ZróŜnicowanie prestiŝu zawodów, działów w firmie. 12. Innowacje skokowe - burzą istniejący ład, strukturę; sterowane przez kierownictwo. 13. Po okresie przełomu innowacyjnego - spadek jakości wywołany rutyną produkcyjną 14. Zachodnia tradycja zarządzania traktuje jakość jako głównie problem techniczny. 15. UwaŜa się za naturalne, Ŝe wyŝsza jakość wymaga wyŝszych kosztów. 16. Gratyfikacja finansowa za nowe pomysły i wynalazki (traktowane jako coś ponad obowiązki). 17. Zarządzanie odgórne (top down); odpowiedzialność za podjęte decyzje jest czytelna. 7. Wymaganie od pracownika myślenia o tym co moŝna usprawnić; system szkolenia ukierunkowany na zrozumienie procesu i narzędzi badania jego słabości. 8. Wyklucza się stosowanie premii i kar, od kierownictwa wymaga się przywództwa bez narzędzi przymusu. 9. Sieć związków nieformalnych, nieformalny lider. 10. Zatrudnienie na całe Ŝycie (life time employment). 11. Równowaga prestiŝu poszczególnych działów - koncen- tracja uwagi na produkcji. 12. Innowacje, jako strumień codziennych zmian doskonalących proces. 13. Innowacja - punktem wyjścia do masowych, drobnych zmian doskonalących proces. 14. Zarządzanie jakością traktowane jest jako podstawowy element wiedzy kierowniczej wszystkich szczebli. 15. Podnoszenie jakości traktowane jest jako główny sposób obniŝki kosztów. 16. Firma nie płaci (lub płaci symbolicznie) za usprawnienia wykorzystane przez kierownictwo lub wdroŝone przez samego pracownika. 17. Decyzja uzgadniana w przekroju poziomym; odpowiedzialność jest rozmyta (system ringi).

7 TQM - Total Quality Management KOMPLEKSOWE ZARZĄDZANIE PRZEZ JAKOŚĆ Wg normy terminologicznej PN-ISO 8402 (z lipca 1996 r.) TQM jest to: sposób zarządzania organizacją*, skoncentrowany na jakości, oparty na udziale wszystkich członków organizacji** i nakierowany na osiągnięcie długotrwałego sukcesu dzięki zadowoleniu klienta oraz korzyściom dla wszystkich członków organizacji i dla społeczeństwa***. * organizacją moŝe być: spółka, korporacja, firma, przedsiębiorstwo lub instytucja, albo jakakolwiek ich część, samodzielne lub nie, publiczne lub prywatne, o własnych zadaniach i administracji. ** wyraŝenie wszystkich członków organizacji oznacza pracowników we wszystkich komórkach oraz na wszystkich szczeblach struktury organizacyjnej; struktura organizacyjna - to odpowiedzialność, uprawnienia i wzajemne związki uporządkowane w sposób umoŝliwiający organizacji wykonywanie swoich zadań. *** pojęcie korzyści dla społeczeństwa zakłada spełnienie wymagań społecznych; wymagania społeczne są to powinności wynikające z przepisów prawnych, uregulowań, zasad, kodeksów, statutów i innych uwarunkowań; inne uwarunkowania obejmują w szczególności ochronę środowiska, zdrowie, bezpieczeństwo, ochronę zachowania energii i zasobów naturalnych. Kompleksowe zarządzanie przez jakość (TQM - Total quality management) lub jego fragmenty nazywa się niekiedy jakością kompleksową (TQ - Total quality), sterowaniem jakością w całym przedsiębiorstwie (CWQC - Company - wide quality control), kompleksowym sterowaniem jakością (TQC - Total quality control) itd. ZASADY POSTĘPOWANIA W TQM: 1. Badać potrzeby klienta; informować wszystkie komórki firmy o tych potrzebach; 2. Ustalać wymagania jakościowe; określić na etapie przygotowania produkcji sposoby postępowania dla osiągnięcia Ŝądanej jakości; 3. Rozwijać ocenę jakości, w tym SPC i w wyniku tej oceny podejmować działania korygujące; eliminować przyczyny błędów; 4. Stworzyć warunki pozwalające na zwiększenie odpowiedzialności pracowników za jakość; uwidaczniać osiągane rezultaty (działanie psychologiczne); 5. Zracjonalizować system organizacyjny firmy; wpływ zaniedbań czy teŝ błędów indywidualnych jest drugorzędny; większość przyczyn błędów tkwi w systemie. Stąd wynika waŝność metod, które powinny pozwolić na systematyczne udoskonalanie funkcjonowania przedsiębiorstwa. Aby zrealizować koncepcję TQM w pierwszej kolejności naleŝy określić: w odniesieniu do klienta (wewnętrznego i zewnętrznego): kto jest moim klientem? jakie są jego wymagania? czy i jak jestem w stanie te wymagania spełnić? czy dysponuję do tego odpowiednimi moŝliwościami (jeśli nie, to co muszę zmienić, aby poprawić te moŝliwości); jak mogę mierzyć te moŝliwości? czy jestem w stanie spełniać te wymagania w sposób stały, stabilny? jak monitoruję zmiany wymagań klienta w czasie? w odniesieniu do dostawcy (wewnętrznego i zewn.): kto jest moim dostawcą? jakie są moje wymagania w odniesieniu do dostawcy? jak wyraŝam moje wymagania w odniesieniu do dostawcy? czy dostawca ma maŝliwość spełnienia i pomiaru moich wymagań? jak informuję dostawcę o zmianie moich wymagań? Podstawowymi elementami strategii TQM decydującymi o jej powodzeniu są: zaangaŝowanie najwyŝszego kierownictwa; ciągłe poszukiwanie moŝliwości doskonalenia jakości wyrobów, systemów, struktur, zasobów, procesów i procedur (waŝna rola szeregowych pracowników); podejście procesowe przy budowie systemu jakości (system jakości według ISO 9000 lub inne systemy); zasada klienta i dostawcy wewnętrznego; pierwszeństwo działań zapobiegawczych nad działaniami korygującymi; droŝny system informacyjny wewnątrz organizacji; konsekwentna realizacja programu kształcenia pracowników; czynne współuczestnictwo wszystkich pracowników; stosowanie technik poprawy jakości a takŝe rachunku kosztów jakości.

8 PORÓWNANIE KULTURY TQM I KULTURY ORGANIZACJI TRADYCYJNYCH: Priorytet Aspekt Organizacje tradycyjne TQM Maksymalizacja zwrotu z inwestycji Spełnienie a nawet przewyŝszenie oczekiwań klientów Cele Krótkoterminowe Równowaga między celami długo i krótkoterminowymi Otwarte; Podejście do Nie zawsze otwarte; zachęcanie chętne pracowników do pracowników stosowanie polityki kija i współudziału w zarządzaniu; podejmowania marchewki ze wskazaniem na to działań zapobiegawczych i doskonalących, pierwsze spójne cele polityki personalnej Rola kierownika Rozkazodawca, występuje z Leader, usuwa przeszkody, buduje pozycji siły zaufanie Wymagania klientów Nie mają najwyŝszego priorytetu, Mają najwyŝszy priorytet, waŝna ich mogą być niejasne identyfikacja i zrozumienie Wystąpienie problemów Ustalenie winnego; ukaranie Identyfikacja i rozwiązanie Rozwiązywanie Niesystematyczne; indywidualnie Systematycznie; grupowo problemów Doskonalenie Przypadkowe Ciągłe Podwykonawcy Adwersarze Partnerzy Zadania Wąski zakres; specjalizowane; Szeroki zakres; bardziej ogólne; nastawione na wysiłek nastawione na wysiłek grupowy indywidualny Zorientowanie na Produkt Proces POSTAWA PRZEŁOśONEGO WOBEC PODWŁADNYCH: TRADYCYJNA BOSS (formalny kierownik) W TQM; WYKREOWANA PRZEZ DEMINGA (Leader, przewodnik) kieruje swoimi ludźmi prowadzi ich opiera swoją działalność na władzy opiera swoja działalność na dobrej woli stwarza niepokój inspiruje entuzjazm mówi JA mówi MY mówi zrobić to na czas mówi zrobić to przed upływem terminu wytyka błędy powodujące problem znajduje rozwiązanie problemu wykorzystuje ludzi rozwija ich narzeka prosi nigdy nie ma czasu ma czas na sprawy zaplanowane jest skoncentrowany na sprawach jest skoncentrowany na ludziach uświadamia swoich pracowników w jakiej pozycji on się znajduje uświadamia swoich pracowników, gdzie równieŝ oni się znajdują czyni duŝe wysiłki dla utrzymania produkcji czyni duŝe wysiłki w celu pomocy swoim ludziom w produkcji bierze kredyt zaufania daje kredyt zaufania

9 KIERUNKI DZIAŁAŃ PRZY WDRAśANIU ZASAD TQM: 1. ZaangaŜowanie dyrektora naczelnego (prezesa) w szeroko rozumianą poprawę jakości; 2. Przeniesienie akcentu w działalności wyŝszego kierownictwa ze spraw doraźnych na problemy fundamentalne dla firmy (dbałość o rozwój pracowników, stałe kontakty z klientami, doskonalenie współpracy z dostawcami); 3. Inicjowanie przez kadrę kierowniczą stałych działań usprawniających w poszczególnych obszarach firmy; 4. Formułowanie celów jakościowych dla kaŝdej komórki organizacyjnej; 5. Stałe uświadamianie pracownikom, Ŝe jakość wiąŝe się z bezustannym dąŝeniem do usatysfakcjonowania klienta (takŝe klienta wewnętrznego); 6. Pełne zrozumienie i stosowanie zasady klienta i dostawcy wewnętrznego przez wszystkich pracowników; 7. Wykształcenie przekonania wśród pracowników, Ŝe poprawa jakości jest podstawą pracy kaŝdego z nich i to w kaŝdym typie przedsiębiorstwa; 8. Uświadomienie wszystkim pracownikom firmy wpływu działań projakościowych (szczególnie bezinwestycyjnych) na obniŝenie kosztów; 9. Stworzenie w firmie atmosfery akceptowania pracy wyłącznie bez błędów, bez pomyłek; 10. Przekształcanie systemu tradycyjnej kontroli jakości w system świadomej samokontroli, z jednoczesnym prowadzeniem działań korygujących i zapobiegawczych; 11. Stałe monitorowanie, analizowanie i eliminowanie przyczyn strat materiałowych w firmie; 12. Zmiana w rozumieniu roli kierownika (zamiast nadzorcy lider); 13. Likwidowanie barier między komórkami organizacyjnymi poprzez wprowadzanie podejścia procesowego do zarządzania firmą; 14. Systematyczne szkolenie wszystkich pracowników w celu podniesienia kwalifikacji i umoŝliwienia dokonywania ciągłych usprawnień; 15. Uwzględnienie w kryteriach oceny i wynagradzania pracowników aspektów jakościowych (jakości pracy, usprawnień jakich dokonali) - waŝna rola aspektów motywacyjnych.

KLIENCI KIENCI. Wprowadzenie normy ZADOWOLE NIE WYRÓB. Pomiary analiza i doskonalenie. Odpowiedzialnoś ć kierownictwa. Zarządzanie zasobami

KLIENCI KIENCI. Wprowadzenie normy ZADOWOLE NIE WYRÓB. Pomiary analiza i doskonalenie. Odpowiedzialnoś ć kierownictwa. Zarządzanie zasobami SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ ISO Jakość samą w sobie trudno jest zdefiniować, tak naprawdę pod tym pojęciem kryje się wszystko to co ma związek z pewnymi cechami - wyrobu lub usługi - mającymi wpływ na

Bardziej szczegółowo

Trzy podstawowe koncepcje TQM

Trzy podstawowe koncepcje TQM TQM 1 Total Quality Management Tomasz Greber Droga do jakości ISO 9001 Organizacja tradycyjna TQM/PNJ KAIZEN Organizacja jakościowa SIX SIGMA TQM 2 TQM (PN-ISO 8402) Sposób zarządzania organizacją, skoncentrowany

Bardziej szczegółowo

Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez

Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez KONCEPCJA SYSTEMU JAKOŚCI zgodnie z wymaganiami norm ISO serii 9000 dr Lesław Lisak Co to jest norma? Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez upoważnioną

Bardziej szczegółowo

poprawy konkurencyjności

poprawy konkurencyjności Wdrażanie anie i doskonalenie systemów w zarządzania szansą poprawy konkurencyjności ci organizacji Andrzej Borcz "Przy istniejącej konkurencji firmy, które nie potrafią tworzyć i wcielać w życie doskonałej

Bardziej szczegółowo

Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001. Mariola Witek

Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001. Mariola Witek Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001 Mariola Witek Przedmiot wykładu 1.Rozwój systemów zarządzania jakością (SZJ) 2.Potrzeba posiadania formalnych SZJ 3.Korzyści

Bardziej szczegółowo

Zmiany w standardzie ISO dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka

Zmiany w standardzie ISO dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka Zmiany w standardzie ISO 9001 dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka 1 W prezentacji przedstawiono zmiany w normie ISO 9001 w oparciu o projekt komitetu. 2 3 4 5 6 Zmiany w zakresie terminów używanych

Bardziej szczegółowo

Korzyści wynikające z wdrożenia systemu zarządzania jakością w usługach medycznych.

Korzyści wynikające z wdrożenia systemu zarządzania jakością w usługach medycznych. Norma PN-EN ISO 9001:2009 System Zarządzania Jakością w usługach medycznych Korzyści wynikające z wdrożenia systemu zarządzania jakością w usługach medycznych. www.isomed.pl Grzegorz Dobrakowski Uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

Etapy wdraŝania Systemu Zarządzania Jakością zgodnego z ISO 9001:2008

Etapy wdraŝania Systemu Zarządzania Jakością zgodnego z ISO 9001:2008 1 2 Etapy wdraŝania Systemu Zarządzania Jakością zgodnego z ISO 9001:2008 Etapy wdraŝania Systemu Zarządzania Jakością zgodnego z ISO 9001:2008 3 Agenda 4 Jaki powinien być System Zarządzania wg norm serii

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Produkcją VI

Zarządzanie Produkcją VI Zarządzanie Produkcją VI Dr Janusz Sasak Jakość Ogół cech i właściwości wyrobu lub usługi decydujących o zdolności wyrobu lub usługi do zaspokojenia stwierdzonych lub przewidywanych potrzeb Norma PN/EN

Bardziej szczegółowo

Zmiany i nowe wymagania w normie ISO 9001:2008

Zmiany i nowe wymagania w normie ISO 9001:2008 FORUM WYMIANY DOŚWIADCZEŃ DLA KONSULTANTÓW 19-20 listopada 2007r. Zmiany i nowe wymagania w normie ISO 9001:2008 Grzegorz Grabka Dyrektor Działu Certyfikacji Systemów, Auditor Senior TÜV CERT 1 Zmiany

Bardziej szczegółowo

Normy ISO serii 9000. www.greber.com.pl. Normy ISO serii 9000. Tomasz Greber (www.greber.com.pl) dr inż. Tomasz Greber. www.greber.com.

Normy ISO serii 9000. www.greber.com.pl. Normy ISO serii 9000. Tomasz Greber (www.greber.com.pl) dr inż. Tomasz Greber. www.greber.com. Normy ISO serii 9000 dr inż. Tomasz Greber www.greber.com.pl www.greber.com.pl 1 Droga do jakości ISO 9001 Organizacja tradycyjna TQM/PNJ KAIZEN Organizacja jakościowa SIX SIGMA Ewolucja systemów jakości

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD V DR N. MED. EDYTA KĘDRA

WYKŁAD V DR N. MED. EDYTA KĘDRA WYKŁAD V DR N. MED. EDYTA KĘDRA 2 Sposoby klasyfikowania pojęcia jakości definicja ogólnadoskonałość produktu zwana wysoką jakością jako przeciwieństwo niskiej jakości. jakość jest z jednej strony osiągnięciem

Bardziej szczegółowo

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA wykład XI dr Marek Masztalerz Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 2011 EKONOMICZNY CYKL śycia PRODUKTU 1 KOSZTY CYKLU śycia PRODUKTU OKRES PRZEDRYNKOWY OKRES RYNKOWY OKRES POSTRYNKOWY

Bardziej szczegółowo

Matryca efektów kształcenia dla programu studiów podyplomowych ZARZĄDZANIE I SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

Matryca efektów kształcenia dla programu studiów podyplomowych ZARZĄDZANIE I SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Podstawy firmą Marketingowe aspekty jakością Podstawy prawa gospodarczego w SZJ Zarządzanie Jakością (TQM) Zarządzanie logistyczne w SZJ Wymagania norm ISO serii 9000 Dokumentacja w SZJ Metody i Techniki

Bardziej szczegółowo

Uczelniany System Zapewnienia Jako ci Kształcenia Wst

Uczelniany System Zapewnienia Jako ci Kształcenia Wst Uczelniany System Zapewnienia Jakości Kształcenia Wstęp Obowiązek zapewnienia, monitorowania i ciągłego podnoszenia jakości kształcenia nakłada na wszystkie uczelnie Deklaracja Bolońska. Model kształcenia

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów. Sem. 8 Komputerowe Systemy Elektroniczne, 2009/2010. Alicja Konczakowska 1

Rachunek kosztów. Sem. 8 Komputerowe Systemy Elektroniczne, 2009/2010. Alicja Konczakowska 1 Rachunek kosztów Sem. 8 Komputerowe Systemy Elektroniczne, 2009/2010 Alicja Konczakowska 1 Rachunek kosztów Na decyzję klienta o zakupie wyrobu wpływa koszt nabycia (cena wyrobu ) oraz oczekiwany koszt

Bardziej szczegółowo

Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku

Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku ZARZĄDZENIE Nr 84/2011 Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku zmieniające zasady organizacji studiów podyplomowych Zarządzanie jakością Na podstawie 7 Regulaminu

Bardziej szczegółowo

Powiązania norm ISO z Krajowymi Ramami Interoperacyjności i kontrolą zarządczą

Powiązania norm ISO z Krajowymi Ramami Interoperacyjności i kontrolą zarządczą Powiązania norm ISO z Krajowymi Ramami Interoperacyjności i kontrolą zarządczą Punkt widzenia audytora i kierownika jednostki Agnieszka Boboli Ministerstwo Finansów w 22.05.2013 r. 1 Agenda Rola kierownika

Bardziej szczegółowo

Jakub Wierciak Zagadnienia jakości i niezawodności w projektowaniu. Zarządzanie procesami

Jakub Wierciak Zagadnienia jakości i niezawodności w projektowaniu. Zarządzanie procesami Jakub Wierciak Zagadnienia jakości i niezawodności w projektowaniu Zarządzanie procesami Polityka jakości (ISO 9000:2000) Polityka jakości - ogół zamierzeń i ukierunkowanie organizacji, dotyczące jakości

Bardziej szczegółowo

PRZEGLĄD KONCEPCJI ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

PRZEGLĄD KONCEPCJI ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Wykład 4. PRZEGLĄD KONCEPCJI ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ 1 1.Ogólna charakterystyka koncepcji zarządzania jakością i kierunki ich zmian w czasie: W historycznym podejściu do zarządzania jako- ścią można wyróżnić

Bardziej szczegółowo

KSIĘGA JAKOŚCI 5 ODPOWIEDZIALNOŚĆ KIEROWNICTWA. Państwowa WyŜsza Szkoła Zawodowa w Elblągu. 5.1 ZaangaŜowanie kierownictwa

KSIĘGA JAKOŚCI 5 ODPOWIEDZIALNOŚĆ KIEROWNICTWA. Państwowa WyŜsza Szkoła Zawodowa w Elblągu. 5.1 ZaangaŜowanie kierownictwa / Obowiązuje od grudnia 2006 r. ODPOWIEDZIALNOŚĆ KIEROWNICTWA. ZaangaŜowanie kierownictwa Kierownictwo Państwowej WyŜszej Szkoły Zawodowej w Elblągu jest zaangaŝowane w tworzenie, wdroŝenie, rozwój i ciągłe

Bardziej szczegółowo

Aktywne formy kreowania współpracy

Aktywne formy kreowania współpracy Projekt nr... Kształtowanie sieci współpracy na rzecz bezpieczeństwa energetycznego Dolnego Śląska ze szczególnym uwzględnieniem aspektów ekonomiczno społecznych Aktywne formy kreowania współpracy Dr inż.

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Normy ISO serii 9000 Zostały uznane za podstawę wyznaczania standardów zarządzania jakością Opublikowane po raz

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Program Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych na lata 2007-2013

Powiatowy Program Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych na lata 2007-2013 Załącznik do Uchwały Nr XV/109/07 Rady Powiatu w Śremie z dnia 19 grudnia 2007 r. A B C Powiatowy Program Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych na lata 2007-2013 Spis Treści: 1. Wprowadzenie...3-4 2.

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie jakością wg norm serii ISO 9000:2000 cz.1 system, kierownictwo i zasoby

Zarządzanie jakością wg norm serii ISO 9000:2000 cz.1 system, kierownictwo i zasoby Jakub Wierciak Zagadnienia jakości i niezawodności w projektowaniu Zarządzanie jakością wg norm serii ISO 9000:2000 cz.1 system, kierownictwo i zasoby System zarządzania jakością (ISO 9000:2000) System

Bardziej szczegółowo

SH-INFO SYSTEM SP. Z O.O.

SH-INFO SYSTEM SP. Z O.O. OFERTA FIRMY SH-INFO SYSTEM SP. Z O.O. UL. ARMII KRAJOWEJ 9A 41-506 CHORZÓW NA WDROśENIE NORMY JAKOŚCI ISO 9001:2000 CHORZÓW, 2008-06-20 1 :2000 SPIS TREŚCI: 1. KILKA SŁÓW O ISO... 3 2. DANE KONTAKTOWE

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie zmianą - rozwój zarządzania procesowego wg ISO 9001:2015

Zarządzanie zmianą - rozwój zarządzania procesowego wg ISO 9001:2015 Zarządzanie zmianą - rozwój zarządzania procesowego wg ISO 9001:2015 ZAPEWNIAMY BEZPIECZEŃSTWO Piotr Błoński, Warszawa, 17.03.2016 r. Program 1. Zarządzanie zmianą - zmiany w normie ISO 9001:2015 2. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

UTRZMYWANIE I DOSKONALENIE ZGODNEGO Z ISO 9001

UTRZMYWANIE I DOSKONALENIE ZGODNEGO Z ISO 9001 UTRZMYWANIE I DOSKONALENIE SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ ZGODNEGO Z ISO 9001 Andrzej Pacana 1. ISO 9000:2005 Systemy zarządzania jakością Podstawowe zasady i słownictwo 2. ISO 9001: 2008 Systemy zarządzania

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ WEDŁUG

SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ WEDŁUG Wykład 10. SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ WEDŁUG NORM ISO 9000 1 1. Rodzina norm ISO 9000: Normy ISO 9000 są od 1987r., a trzecia rodzina norm ISO 9000 z 2000 r. (doskonalona w kolejnych latach) składa się

Bardziej szczegółowo

KSIĘGA JAKOŚCI 8 POMIARY, ANALIZA I DOSKONALENIE. Państwowa WyŜsza Szkoła Zawodowa w Elblągu. 8.1 Zadowolenie klienta

KSIĘGA JAKOŚCI 8 POMIARY, ANALIZA I DOSKONALENIE. Państwowa WyŜsza Szkoła Zawodowa w Elblągu. 8.1 Zadowolenie klienta /6 Obowiązuje od grudnia 2006 r. POMIARY, ANALIZA I DOSKONALENIE. Zadowolenie klienta Jednym z istotnych sposobów oceny funkcjonowania systemu zarządzania jakością i realizacji celów dotyczących jakości

Bardziej szczegółowo

uwarunkowania na rynku i korzyści enia.

uwarunkowania na rynku i korzyści enia. Tytuł: Norma PN-EN ISO 9001:2001 System Zarządzania Jakości Konferencja ISO-Rzesz Rzeszów w 2009 r Systemu zarządzania jakości w placówce usług ug medycznych uwarunkowania na rynku i korzyści z wdroŝenia

Bardziej szczegółowo

Prowadzący Andrzej Kurek

Prowadzący Andrzej Kurek Prowadzący Andrzej Kurek Centrala Rzeszów Oddziały Lublin, Katowice Zatrudnienie ponad 70 osób SprzedaŜ wdroŝenia oprogramowań firmy Comarch Dopasowania branŝowe Wiedza i doświadczenie Pełna obsługa: Analiza

Bardziej szczegółowo

www.prototo.pl MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO

www.prototo.pl MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO Wszystkie materiały tworzone i przekazywane przez Wykładowców NPDN PROTOTO są chronione prawem autorskim i przeznaczone wyłącznie do użytku prywatnego. MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO Zarządzanie jakością,

Bardziej szczegółowo

DCT/ISO/SC/1.01 Księga Jakości DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2014-04-29

DCT/ISO/SC/1.01 Księga Jakości DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2014-04-29 DCT/ISO/SC/1.01 Księga Jakości DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2014-04-29 2 ELEMENTY KSIĘGI JAKOŚCI 1. Terminologia 2. Informacja o Firmie 3. Podejście procesowe 4. Zakres Systemu Zarządzania Jakością

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr 12/2011 Rady Wydziału Społeczno-Technicznego Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 18 października 2011 r.

UCHWAŁA Nr 12/2011 Rady Wydziału Społeczno-Technicznego Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 18 października 2011 r. UCHWAŁA Nr 12/2011 Rady Wydziału Społeczno-Technicznego Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 18 października 2011 r. zmieniająca uchwałę w sprawie uchwalenia planów studiów podyplomowych

Bardziej szczegółowo

3. Proces wdro enia strategicznego zarz dzania jako

3. Proces wdro enia strategicznego zarz dzania jako Adam Jabłoński Marek Jabłoński STRATEGICZNE PODEJŚCIE DO JAKOŚCI 1. Wstęp Zarządzanie jakością w ostatnich latach cieszy się ogromnym zainteresowaniem. Gospodarka wolnorynkowa, dynamicznie zachodzące zmiany

Bardziej szczegółowo

Jakość przed jakością

Jakość przed jakością Jakość przed jakością Oprogramowanie naprawdę przydatne (2) Robert Ganowski II Krajowa Konferencja Jakości Systemów Informatycznych, Warszawa, 21-22 czerwca 2005 r. 1 Teoria prawdy*

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE JAKOŚCIĄ

ZARZĄDZANIE JAKOŚCIĄ ZARZĄDZANIE JAKOŚCIĄ 1. Podstawy zarządzania jakością, w tym definicje: Jakość stopień w jakim zbiór inherentnych właściwości spełnia wymagania Proces - często przedstawia się jako łańcuch/ciąg zdarzeń

Bardziej szczegółowo

Cele kluczowe W dziedzinie inwestowania w zasoby ludzkie W zakresie wzmacniania sfery zdrowia i bezpieczeństwa

Cele kluczowe W dziedzinie inwestowania w zasoby ludzkie W zakresie wzmacniania sfery zdrowia i bezpieczeństwa Cele kluczowe Idea społecznej odpowiedzialności biznesu jest wpisana w wizję prowadzenia działalności przez Grupę Kapitałową LOTOS. Zagadnienia te mają swoje odzwierciedlenie w strategii biznesowej, a

Bardziej szczegółowo

Kluczowe czynniki wartości firmy a jej rozwój

Kluczowe czynniki wartości firmy a jej rozwój Marek Jabłoński Adam Jabłoński Kluczowe czynniki wartości firmy a jej rozwój 1. Wstęp. Współcześni menedŝerowie zmagający się z rosnącą konkurencją oraz gwałtownym spadkiem cen, walcząc o przetrwanie szukają

Bardziej szczegółowo

KSIĘGA JAKOŚCI POMIARY, ANALIZA I DOSKONALENIE

KSIĘGA JAKOŚCI POMIARY, ANALIZA I DOSKONALENIE Wydanie: 4 z dnia 09.06.2009r zmiana: 0 Strona 1 z 13 8.1 Postanowienia ogólne W Szpitalu Miejskim w Elblągu zostały zaplanowane i wdroŝone procesy monitorowania i pomiarów oraz analizy danych i doskonalenia

Bardziej szczegółowo

STANDARDY I SYSTEMY ZARZĄDZANIA PORTAMI LOTNICZYMI 2013

STANDARDY I SYSTEMY ZARZĄDZANIA PORTAMI LOTNICZYMI 2013 Wersja Jednostka realizująca Typ Poziom Program Profil Blok Grupa Kod Semestr nominalny Język prowadzenia zajęć Liczba punktów ECTS Liczba godzin pracy studenta związanych z osiągnięciem efektów Liczba

Bardziej szczegółowo

Metoda Pięciostopniowego Programu Poprawy Jakości na przykładzie Samsung Electronics Poland Manufacturing Sp. z o.o.

Metoda Pięciostopniowego Programu Poprawy Jakości na przykładzie Samsung Electronics Poland Manufacturing Sp. z o.o. Metoda Pięciostopniowego Programu Poprawy Jakości na przykładzie Samsung Electronics Poland Manufacturing Sp. z o.o. Kamil Sałata Kimball Electronics Poland Inżynier Jakości Plan Cel wykładu Co to jest

Bardziej szczegółowo

DOSKONALENIE PROCESÓW

DOSKONALENIE PROCESÓW KATALOG SZKOLEŃ DOSKONALENIE PROCESÓW - Tworzenie projektów ciągłego doskonalenia - Konsultacje z ekspertami - Poprawa jakości oraz produktywności - Eliminacja marnotrawstwa - Redukcja kosztów - Metody

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY HOTELARSTWA I SYSTEMY HOTELOWE

PODSTAWY HOTELARSTWA I SYSTEMY HOTELOWE ALMAMER WyŜsza Szkoła Ekonomiczna PODSTAWY HOTELARSTWA I SYSTEMY HOTELOWE Wykład IV Mgr inŝ. Witold Drogoń Tematy Jakość w hotelarstwie i gastronomii. Międzynarodowe hotelarskie organizacje gospodarcze.

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWE ZARZĄDZANIE JAKOŚCIĄ A PRZEDSIĘBIORSTWO PRZYSZŁOŚCI

KOMPLEKSOWE ZARZĄDZANIE JAKOŚCIĄ A PRZEDSIĘBIORSTWO PRZYSZŁOŚCI STUDIA I PRACE WYDZIAŁU NAUK EKONOMICZNYCH I ZARZĄDZANIA NR 1 JÓZEF FRĄŚ KOMPLEKSOWE ZARZĄDZANIE JAKOŚCIĄ A PRZEDSIĘBIORSTWO PRZYSZŁOŚCI W przyszłości będą tylko dwa typy przedsiębiorstw te, które wprowadziły

Bardziej szczegółowo

DCT/ISO/SC/1.01 Księga Jakości DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2015-04-27

DCT/ISO/SC/1.01 Księga Jakości DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2015-04-27 DCT/ISO/SC/1.01 Księga Jakości DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2015-04-27 2 ELEMENTY KSIĘGI JAKOŚCI 1. Terminologia 2. Informacja o Firmie 3. Podejście procesowe 4. Zakres Systemu Zarządzania Jakością

Bardziej szczegółowo

Nadzór nad dostawcami wymagania standardu IRIS. Łukasz Paluch Warszawa 26 listopada 2009

Nadzór nad dostawcami wymagania standardu IRIS. Łukasz Paluch Warszawa 26 listopada 2009 wymagania standardu IRIS. Łukasz Paluch Warszawa 26 listopada 2009 Plan prezentacji - Wybór dostawców - Rodzaj i zakres kontroli dostawców - Rozwój dostawców - Procesy specjalne u dostawców 2 Nadzór nad

Bardziej szczegółowo

Skuteczność => Efekty => Sukces

Skuteczność => Efekty => Sukces O HBC Współczesne otoczenie biznesowe jest wyjątkowo nieprzewidywalne. Stała w nim jest tylko nieustająca zmiana. Ciągłe doskonalenie się poprzez reorganizację procesów to podstawy współczesnego zarządzania.

Bardziej szczegółowo

ISO 14000 w przedsiębiorstwie

ISO 14000 w przedsiębiorstwie ISO 14000 w przedsiębiorstwie Rodzina norm ISO 14000 TC 207 ZARZADZANIE ŚRODOWISKOWE SC1 System zarządzania środowiskowego SC2 Audity środowiskowe SC3 Ekoetykietowanie SC4 Ocena wyników ekologicznych SC5

Bardziej szczegółowo

MODEL KOMPETENCYJNY DYREKTORA

MODEL KOMPETENCYJNY DYREKTORA MODEL KOMPETENCYJNY DYREKTORA JAKO NARZĘDZIE WSPOMAGAJĄCE ZARZĄDZANIE PLACÓWKĄ ZARZĄDZANIE PO WROCŁAWSKU prof. UWr Kinga Lachowicz-Tabaczek Instytut Psychologii Uniwersytetu Wrocławskiego, HR Projekt Wrocław

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie i Marketing Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 1 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Zagadnienia Wprowadzenie do tematyki zarządzania

Bardziej szczegółowo

Animacja i zarządzanie kulturą w NGO

Animacja i zarządzanie kulturą w NGO Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@uj.edu.pl lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Animacja i zarządzanie kulturą w NGO Studia dzienne: Kulturoznawstwo Akademia Ignatianum w Krakowie Każda organizacja m

Bardziej szczegółowo

Oferta szkoleń dla przedsiębiorstw i firm

Oferta szkoleń dla przedsiębiorstw i firm Oferta szkoleń dla przedsiębiorstw i firm I. Doskonalenie umiejętności interpersonalnych 1. Komunikowanie interpersonalne w miejscu pracy Istota i prawidłowości procesu komunikowania się między ludźmi

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania jakością

Systemy zarządzania jakością Systemy zarządzania jakością cechy, funkcje, etapy wdrażania systemu Prezentacja na spotkanie 3 System zarządzania jakością - czym jest a czym nie jest? System zarządzania jakością jest: zbiorem reguł,

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ OCENY OKRESOWEJ DLA STANOWISK PRACOWNICZYCH

ARKUSZ OCENY OKRESOWEJ DLA STANOWISK PRACOWNICZYCH Załącznik Nr 5 do Procedury okresowych ocen pracowników Urzędu Marszałkowskiego w Łodzi zatrudnionych na stanowiskach urzędniczych, w tym kierowniczych stanowiskach urzędniczych oraz kierowników wojewódzkich

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne

LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne Konkurencja a procesy operacyjne W czasie nasilających się procesów globalizacyjnych akcent działań konkurencyjnych przesuwa się z obszaru generowania znakomitych

Bardziej szczegółowo

INŻYNIERIA I MARKETING dlaczego są sobie potrzebne?

INŻYNIERIA I MARKETING dlaczego są sobie potrzebne? POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA I EKONOMII Międzynarodowa Konferencja Naukowo-techniczna PROGRAMY, PROJEKTY, PROCESY zarządzanie, innowacje, najlepsze praktyki INŻYNIERIA I MARKETING dlaczego

Bardziej szczegółowo

FUNKCJA I ROLA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ W ORGANIZACJACH

FUNKCJA I ROLA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ W ORGANIZACJACH УДК 316 0 FUNKCJA I ROLA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ W ORGANIZACJACH JÓZEF OBER Niniejszy artykuł ma za zadanie przybliżyć czytelnikowi zagadnienia związane z zarządzeniem jakością oraz ukazać jakie

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania komercjalizacji produktów żywnościowych

Uwarunkowania komercjalizacji produktów żywnościowych Uwarunkowania komercjalizacji produktów żywnościowych prof. dr hab. Bogdan Sojkin Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Towaroznawstwa 1 Jak rozumieć komercjalizację? dobro, usługa, Komercjalizacja?

Bardziej szczegółowo

Łańcuch dostaw Łańcuch logistyczny

Łańcuch dostaw Łańcuch logistyczny Zarządzanie logistyką Dr Mariusz Maciejczak Łańcuch dostaw Łańcuch logistyczny www.maciejczak.pl Łańcuch logistyczny a łańcuch dostaw Łańcuch dostaw w odróżnieniu od łańcucha logistycznego dotyczy integracji

Bardziej szczegółowo

AKTYWNE FORMY ZAJĘĆ DYDAKTYCZNYCH

AKTYWNE FORMY ZAJĘĆ DYDAKTYCZNYCH Podyplomowe Studia Zarządzania Zasobami Ludzkimi Dzięki skutecznemu zarządzaniu zasobami ludzkimi firma moŝe budować trwałą przewagę konkurencyjną. Dobrze zmotywowany, lojalny zespół efektywniej przyczynia

Bardziej szczegółowo

Tworzenie Biznes Planu

Tworzenie Biznes Planu Tworzenie Biznes Planu Opracowanie: GraŜyna Pawlisz Co to jest biznes plan? Biznes plan jest zestawem dokumentów (analiz i programów), w których na podstawie oceny sytuacji strategicznej firmy oraz danych

Bardziej szczegółowo

Procesy w organizacji o charakterze systemowym. Zastosowanie teorii ograniczeń we wstępnej analizie procesów. Opis procesów.

Procesy w organizacji o charakterze systemowym. Zastosowanie teorii ograniczeń we wstępnej analizie procesów. Opis procesów. Zarządzanie procesami dr Mariusz Maciejczak Procesy w organizacji o charakterze systemowym. Zastosowanie teorii ograniczeń we wstępnej analizie procesów. Opis procesów. System System (gr. σύστημα systema

Bardziej szczegółowo

Część I. Kryteria oceny programowej

Część I. Kryteria oceny programowej Część I Kryteria oceny programowej 1. Jednostka formułuje koncepcję rozwoju ocenianego kierunku. 1) Koncepcja kształcenia nawiązuje do misji Uczelni oraz odpowiada celom określonym w strategii jednostki,

Bardziej szczegółowo

VI. SZKOLENIA SPECJALNE

VI. SZKOLENIA SPECJALNE VI. SZKOLENIA SPECJALNE 1. Zasady wzorcowania przyrządów pomiarowych Czas trwania: 1 dzień / 8 godzin lekcyjnych CEL: Zapoznanie uczestników z podstawowymi pojęciami z zakresu metrologii, zasadami doboru

Bardziej szczegółowo

ISO 9001 ISO 14001 OHSAS 18001

ISO 9001 ISO 14001 OHSAS 18001 ISO 9001 ISO 14001 OHSAS 18001 ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA W TRAKCJA PRKiI S.A. Warszawa, maj 2015 SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Od 1999 roku Trakcja PRKiI S.A. mając na uwadze satysfakcję Klienta i

Bardziej szczegółowo

NORMY SERII ISO 9000 A KOMPLEKSOWE ZARZĄDZANIE JAKOŚCIĄ

NORMY SERII ISO 9000 A KOMPLEKSOWE ZARZĄDZANIE JAKOŚCIĄ STUDIA I PRACE WYDZIAŁU NAUK EKONOMICZNYCH I ZARZĄDZANIA NR 1 ANNA BIELAWA JÓZEF FRĄŚ MARIAN GOŁĘBIOWSKI NORMY SERII ISO 9000 A KOMPLEKSOWE ZARZĄDZANIE JAKOŚCIĄ WdraŜanie systemów zarządzania zgodnych

Bardziej szczegółowo

PYTANIA DOTYCZĄCE NADZORU. 1. Dlaczego w nadzorze pedagogicznym pojawiło się nowe zadanie - prowadzenie ewaluacji wewnętrznej?

PYTANIA DOTYCZĄCE NADZORU. 1. Dlaczego w nadzorze pedagogicznym pojawiło się nowe zadanie - prowadzenie ewaluacji wewnętrznej? PYTANIA DOTYCZĄCE NADZORU 1. Dlaczego w nadzorze pedagogicznym pojawiło się nowe zadanie - prowadzenie ewaluacji wewnętrznej? W rozporządzeniu z dnia 7 października 2009 w sprawie sprawowania nadzoru pedagogicznego

Bardziej szczegółowo

Co to jest SUR-FBD? 3

Co to jest SUR-FBD? 3 1 Utrzymanie Ruchu Często firmy funkcjonują w swoistym błędnym kole, polegającym na skupieniu uwagi na naprawach tego co się psuje, tym samym powielają wzorce biernego utrzymania ruchu Z powodu braku danych,

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Jakością. System jakości jako narzędzie zarządzania przedsiębiorstwem. Dr Mariusz Maciejczak

Zarządzanie Jakością. System jakości jako narzędzie zarządzania przedsiębiorstwem. Dr Mariusz Maciejczak Zarządzanie Jakością System jakości jako narzędzie zarządzania przedsiębiorstwem Dr Mariusz Maciejczak SYSTEM System to zespół powiązanych ze sobą elementów, które stanowią pewną całość. Istotną cechą

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Zarządzanie Zestaw pytań do egzaminu

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo i koszty wdrażania Informatycznych Systemów Zarządzania Hubert Szczepaniuk Wojskowa Akademia Techniczna im. Jarosława Dąbrowskiego

Bezpieczeństwo i koszty wdrażania Informatycznych Systemów Zarządzania Hubert Szczepaniuk Wojskowa Akademia Techniczna im. Jarosława Dąbrowskiego Bezpieczeństwo i koszty wdrażania Informatycznych Systemów Zarządzania Hubert Szczepaniuk Wojskowa Akademia Techniczna im. Jarosława Dąbrowskiego Problem wdrażania IT w organizacji Wskaźnik powodzeń dużych

Bardziej szczegółowo

Opracowanie produktów spoŝywczych. Podejście marketingowe - Earle Mary, Earle Richard, Anderson Allan. Spis treści. Przedmowa

Opracowanie produktów spoŝywczych. Podejście marketingowe - Earle Mary, Earle Richard, Anderson Allan. Spis treści. Przedmowa Opracowanie produktów spoŝywczych. Podejście marketingowe - Earle Mary, Earle Richard, Anderson Allan Spis treści Przedmowa Część I. Wprowadzenie 1. Kluczowe czynniki sukcesu lub niepowodzenia nowych produktów

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp O czym jest ta ksiąŝka? Rozdział 1 MOTYWO WANIE PRACOWNIKÓW

Spis treści. Wstęp O czym jest ta ksiąŝka? Rozdział 1 MOTYWO WANIE PRACOWNIKÓW Spis treści Wstęp O czym jest ta ksiąŝka? Rozdział 1 MOTYWO WANIE PRACOWNIKÓW Model A Orientacja do wewnątrz Praca i ludzie Wartości i postawy Definicje Wpływ gospodarki rynkowej Model B Orientacja na

Bardziej szczegółowo

Pomiar i doskonalenie jakości procesów usługowych, metody oceny procesu usługowego- SERIQUAL, CIT, CSI.

Pomiar i doskonalenie jakości procesów usługowych, metody oceny procesu usługowego- SERIQUAL, CIT, CSI. Anna Jurek 133846 Izabela Sokołowska 133991 Gr. Pon. P godz. 15.15 Procesowe Zarządzanie Przedsiębiorstwem- seminarium. Pomiar i doskonalenie jakości procesów usługowych, metody oceny procesu usługowego-

Bardziej szczegółowo

SPECJALISTA KONTROLI JAKOŚCI

SPECJALISTA KONTROLI JAKOŚCI SPECJALISTA KONTROLI JAKOŚCI Centrum Informacji i Planowania Kariery Zawodowej w Szczecinie ul. A. Mickiewicza 41 70-383 Szczecin tel. 0-91 42 56 126, 0-91 42 56 128 fax 0-91 42 56 125 e-mail: cipkz-szczecin@wup.pl

Bardziej szczegółowo

PROJEKT EDUKACYJNY Szczegółowe zasady realizacji projektów edukacyjnych w gimnazjum. I. Wstęp. 1. Uczniowie mają obowiązek udziału w realizacji

PROJEKT EDUKACYJNY Szczegółowe zasady realizacji projektów edukacyjnych w gimnazjum. I. Wstęp. 1. Uczniowie mają obowiązek udziału w realizacji PROJEKT EDUKACYJNY Szczegółowe zasady realizacji projektów edukacyjnych w gimnazjum. I. Wstęp. 1. Uczniowie mają obowiązek udziału w realizacji projektu edukacyjnego na podstawie 21a Rozporządzenia Ministra

Bardziej szczegółowo

POLITYKA PERSONALNA URZĘDU MARSZAŁKOWSKIEGO WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO

POLITYKA PERSONALNA URZĘDU MARSZAŁKOWSKIEGO WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO POLITYKA PERSONALNA URZĘDU MARSZAŁKOWSKIEGO WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO Załącznik do Zarządzenia Nr 1/14 Marszałka Województwa z dnia 7 stycznia 2014 roku Strona 2 z 5 Podstawowe załoŝenia jest formalną deklaracją

Bardziej szczegółowo

Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą. dr Adam Jabłoński

Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą. dr Adam Jabłoński 2012 Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą dr Adam Jabłoński GENEZA POWSTANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO Konferencja w Rio de Janeiro 1992 r. 27 Zasad Zrównoważonego Rozwoju Karta Biznesu Zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PRAKTYK STUDENCKICH ZAWODOWYCH WYDZIAŁU FILOZOFICZNEGO AKADEMII IGNATIANUM W KRAKOWIE NA KIERUNKACH FILOZOFIA ORAZ KULTUROZNAWSTWO

REGULAMIN PRAKTYK STUDENCKICH ZAWODOWYCH WYDZIAŁU FILOZOFICZNEGO AKADEMII IGNATIANUM W KRAKOWIE NA KIERUNKACH FILOZOFIA ORAZ KULTUROZNAWSTWO REGULAMIN PRAKTYK STUDENCKICH ZAWODOWYCH WYDZIAŁU FILOZOFICZNEGO AKADEMII IGNATIANUM W KRAKOWIE NA KIERUNKACH FILOZOFIA ORAZ KULTUROZNAWSTWO Na podstawie: art. 166 ust. 2 oraz art. 189 ust. 2 pkt 2 ustawy

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Logistyka Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 3 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Omówione zagadnienia Międzyorganizacyjne relacje logistyczne

Bardziej szczegółowo

Ramowe Porozumienie. (zaakceptowane przez Komitet 17 czerwca 2008)

Ramowe Porozumienie. (zaakceptowane przez Komitet 17 czerwca 2008) Ramowe Porozumienie Społeczne i środowiskowe standardy raportowania w Europejskim Przemyśle Skórzanym/Garbarstwie Sektorowy Komitet Dialogu Społecznego Przemysłu Skórzanego i Garbarstwa (zaakceptowane

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

TFPL2006/018-180.03.02

TFPL2006/018-180.03.02 Znaczenie komunikacji w procesie wdraŝania sieci Natura 2000 doświadczenia polsko hiszpańskie w ramach projektu TFPL2006/018-180.03.02 Komunikacja, świadomość społeczna i wzmocnienie instytucjonalne dla

Bardziej szczegółowo

Funkcja personalna Proces planowania kadr w organizacji

Funkcja personalna Proces planowania kadr w organizacji Funkcja personalna Proces planowania kadr w organizacji Opracowanie: Aneta Stosik Planowanie kadr Jest procesem analizowania i ustalania potrzeb organizacji w tym zakresie dla przyjętego przedziału czasu.

Bardziej szczegółowo

Praktyczne aspekty wdroŝenia systemu zarządzania ryzykiem.

Praktyczne aspekty wdroŝenia systemu zarządzania ryzykiem. Praktyczne aspekty wdroŝenia systemu zarządzania ryzykiem. Szanse i zagroŝenia na przykładzie wybranej jednostki. Krzysztof Chmurkowski Audytor Wewnętrzny (CGAP) Członek SAW IIA Polska, SGI Audyt, a zarządzanie

Bardziej szczegółowo

technologii informacyjnych kształtowanie , procesów informacyjnych kreowanie metod dostosowania odpowiednich do tego celu środków technicznych.

technologii informacyjnych kształtowanie , procesów informacyjnych kreowanie metod dostosowania odpowiednich do tego celu środków technicznych. Informatyka Coraz częściej informatykę utoŝsamia się z pojęciem technologii informacyjnych. Za naukową podstawę informatyki uwaŝa się teorię informacji i jej związki z naukami technicznymi, np. elektroniką,

Bardziej szczegółowo

Podstawy zarządzania. Elementy planowania. Definicja procesu zarządzania. Dr Janusz Sasak

Podstawy zarządzania. Elementy planowania. Definicja procesu zarządzania. Dr Janusz Sasak Podstawy zarządzania Dr Janusz Sasak Definicja procesu zarządzania Ciągłe lub cykliczne wykonywanie działań kierowniczych ujmowanych w cztery podstawowe funkcje planowanie, organizowanie, przewodzenie

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie jakością, środowiskiem oraz bezpieczeństwem w praktyce gospodarczej. Maciej Urbaniak.

Zarządzanie jakością, środowiskiem oraz bezpieczeństwem w praktyce gospodarczej. Maciej Urbaniak. Zarządzanie jakością, środowiskiem oraz bezpieczeństwem w praktyce gospodarczej. Maciej Urbaniak. Książka stanowi szerokie kompendium wiedzy z zakresu systemów zarządzania. Stanowić ona może cenną pomoc

Bardziej szczegółowo

ul. Dr PienięŜnego 24 65-054 Zielona Góra

ul. Dr PienięŜnego 24 65-054 Zielona Góra 0198 100 00348 Raport z auditu na zgodność z wymaganiami normy ISO 9001:2008 dla Lubuski Urząd Skarbowy ul. Dr PienięŜnego 24 65-054 Zielona Góra Spis treści 1 Wynik auditu...3 2 Zakres...4 2.1 Charakterystyka

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 67 /2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 31 maja 2012 roku

Uchwała Nr 67 /2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 31 maja 2012 roku Uchwała Nr 67 /2012 Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach z dnia 31 maja 2012 roku w sprawie określenia efektów kształcenia dla kierunku logistyka na poziomie pierwszego stopnia o profilu

Bardziej szczegółowo

VI. SZKOLENIA SPECJALNE

VI. SZKOLENIA SPECJALNE VI. SZKOLENIA SPECJALNE a. Zasady wzorcowania przyrządów pomiarowych szkolenie modułowe moduł I Czas trwania: 1 dzień / 8 godzin lekcyjnych Zapoznanie uczestników z podstawowymi pojęciami z zakresu metrologii,

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wstęp 1. Wprowadzenie 2. Zarządzanie ryzykiem systemów informacyjnych

Spis treści Wstęp 1. Wprowadzenie 2. Zarządzanie ryzykiem systemów informacyjnych Wstęp... 13 1. Wprowadzenie... 15 1.1. Co to jest bezpieczeństwo informacji?... 17 1.2. Dlaczego zapewnianie bezpieczeństwa informacji jest potrzebne?... 18 1.3. Cele, strategie i polityki w zakresie bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Akademia KAIZEN OGÓLNIE

Akademia KAIZEN OGÓLNIE Akademia KAIZEN OGÓLNIE Cel studiów: Celem studiów podyplomowych Akademia KAIZEN jest przekazanie i poszerzenie wiedzy i podstawowych umiejętności wśród szerokiego kręgu osób, w tym średniej i wyŝszej

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Janusz Bronisław Berdowski EUROPEJSKA UCZELNIA INFORMATYCZNO-EKONOMICZNA W WARSZAWIE ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Od jakości nie ma odwrotu, gdyż na rynku globalnym nie walczy się tylko ceną

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Zarządzanie Zestaw pytań do egzaminu

Bardziej szczegółowo

5. Planowanie działań w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

5. Planowanie działań w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 5. Planowanie działań w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 5.1. Jakie znaczenie ma planowanie działań w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy? Planowanie jest ważnym elementem

Bardziej szczegółowo

Historia norm ISO serii 9000

Historia norm ISO serii 9000 Historia norm ISO serii 9000 15.XII.2000 Nowelizacja norm ISO serii 9000 1996 Normy PN-ISO serii 9000 1994 Aktualizacja norm ISO serii 9000 1993 Normy PN-EN serii 29000 1987 Normy ISO serii 9000 1979 Brytyjska

Bardziej szczegółowo