Możliwości identyfikacji i pomiaru aktywności marketingowej polskich miast *

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Możliwości identyfikacji i pomiaru aktywności marketingowej polskich miast *"

Transkrypt

1 ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO nr 786 Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia nr 64/2 (2013) s Możliwości identyfikacji i pomiaru aktywności marketingowej polskich miast * Sebastian Brańka ** 2 Streszczenie: W początkowej części artykułu wybrane definicje marketingu terytorialnego posłużyły do ukazania jego istoty, w wyniku czego wskazano elementy koncepcji wymagające precyzyjnego zdefiniowania na potrzeby przeprowadzenia badań empirycznych umożliwiających pomiar aktywności marketingowej miast. W dalszych częściach pracy dokonano analizy takich elementów koncepcji marketingu terytorialnego, jak cel, podmiot, adresaci i instrumenty oddziaływania. W podsumowaniu zawarto wnioski dotyczące sposobów operacjonalizacji pojęcia marketingu terytorialnego na potrzeby porównawczych badań aktywności marketingowej polskich miast. Słowa kluczowe: marketing miasta, pomiar aktywności marketingowej Wprowadzenie Marketing terytorialny to koncepcja zarządzania, która jeszcze dwadzieścia lat temu była nowością zarówno w polskiej literaturze naukowej, jak i w działaniach podejmowanych przez polskie samorządy. Obecnie koncepcja ta wydaje się niewielką, lecz integralną częścią polskiego dyskursu naukowego z zakresu marketingu, będąc również instrumentem zarządzania stosowanym przez polskie samorządy. O rosnącym wykorzystaniu marketingu przez samorządy może świadczyć przykładowo wzrost wydatków na działania promocyjne samorządów, które według danych Ministerstwa Finansów zwiększyły się ze 109 mln zł w 2005 poprzez 626,6 mln zł w 2010 r. (kwoty za Ostrowska 2010; Lemańska 2011) do 684 mln zł w 2011 r. (kwota za Socha 2012: 28 30). Celem niniejszego artykułu jest wskazanie teoretycznych podstaw do operacjonalizacji pojęcia marketingu w sposób umożliwiający identyfikację, pomiar i porównanie skali oraz form aktywności marketingowej najważniejszych ośrodków miejskich w Polsce. 1. Istota marketingu miasta w świetle wybranych definicji W literaturze przedmiotu zarówno polsko- jak i obcojęzycznej zostało zaproponowanych wiele sposobów definiowania marketingu terytorialnego (np. Szromnik 2012: 28 31; Florek 2007: 16 21). Celem tej części pracy nie jest ich wyczerpująca analiza czy systematyzacja, * Projekt został sfinansowany ze środków Narodowego Centrum Nauki przyznanych na podstawie decyzji numer DEC-2011/03/N/HS4/ ** mgr Sebastian Brańka Uniwersytet Ekonomiczny, Wydział Zarządzania, Katedra Handlu i Instytucji Rynkowych, ul. Rakowicka 27, Kraków,

2 24 Sebastian Brańka a jedynie wskazanie istoty pojęcia i jego wyróżników w stosunku do szeroko rozumianego marketingu. Wśród przykładowych definicji można wymienić propozycję Ingo Balderjahna, który uwydatnia wagę uzyskiwania przez jednostkę samorządowo-terytorialną przewagi konkurencyjnej, stwierdzając, że marketing terytorialny obejmuje analizę, planowanie, organizację, wdrożenie oraz kontrolę strategii urynkowienia danego terytorium, a jego głównym celem jest wzmocnienie pozycji konkurencyjnej danej jednostki terytorialnej w międzynarodowej walce o atrakcyjne grupy docelowe (Balderjahn 2000: 57 58). Według propozycji Magdaleny Florek (2007: 20) marketing terytorialny zdefiniować można jako proces społeczny i kierowniczy, zmierzający do osiągania celów przez podmioty lokalne, zorientowany na zapewnienie długotrwałego dobrobytu mieszkańcom poprzez zaspokojenie potrzeb partnerów lokalnych. Warto podkreślić, że cytowana definicja, koncentrując się na zaspokajaniu potrzeb, podkreśla podstawową rolę dobrobytu mieszkańców jako długookresowego celu marketingu terytorialnego. Zgodnie z definicją zaproponowaną przez Andrzeja Szromnika (2012: 28) marketing terytorialny to filozofia osiągania założonych celów przez jednostki osadnicze w warunkach konkurencji o ograniczone zasoby, u której podstaw leży przekonanie, że właściwa orientacja na klientów-partnerów ma decydujący wpływ na osiągane rezultaty. Ważnym aspektem powyższej definicji, obok podkreślenia znaczenia orientacji na klienta, wydaje się określenie marketingu terytorialnego jako charakterystycznego sposobu myślenia, swoistej filozofii, przyświecającej działaniom jednostki osadniczej. Wagę orientacji na klienta podkreśla w swoich rozważaniach również Victoria de Elizagerate, stwierdzając, że filozofia zorientowania na rynek odgrywać będzie zasadniczą rolę w marketingu miast a szczególne cechy danego miejsca będą służyły zaspokojeniu potrzeb jego klientów (Elizagerate 2008: 55). Autorka postuluje ponadto konieczność przyjęcia przez władze miasta orientacji strategicznej, w sensie braku ograniczania się do zaspokojenia potrzeb indywidualnych podmiotów, aby działania władz mogły w długim terminie wspierać społeczność jako całość (2008: 55). Rekapitulując, należy stwierdzić, że każda z przedstawionych definicji wnosi inną perspektywę lub dodatkowy element, wzbogacając rozumienie pojęcia marketingu terytorialnego. Stawiając za cel możliwość identyfikacji i pomiaru działań marketingowych jednostki samorządowo-terytorialnej, trzeba podkreślić, że niezbędne jest wskazanie elementów koncepcji, które odróżniają marketing terytorialny od marketingu przedsiębiorstwa i pozwalają na porównanie aktywności marketingowej różnych jednostek samorządowo-terytorialnych danego rodzaju. Na szczególne wyróżnienie w powyższym kontekście zasługują następujące aspekty działań marketingowych: cel, podmiot, adresaci, instrumenty oddziaływania. 2. Cel działań marketingowych Odniesienie do celu działań marketingowych jest obecne we wszystkich przedstawionych wcześniej definicjach. Różny jest jednak stopień szczegółowości w definiowaniu celów marketingu terytorialnego. Warto zwrócić szczególną uwagę na definicje wskazujące dobrobyt mieszkańców, w rozumieniu zaspokojenia ich potrzeb, jako strategiczny cel marketingu terytorialnego. Ujęcie to jest spójne z polskim prawodawstwem, w którym stwierdzono m.in., że do zadań własnych gminy (wszystkie miasta w Polsce o liczbie ludności powyżej 100 tys. mieszkańców są gminami miejskimi) należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty (Ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym: art. 7). W tym kontekście warto

3 Możliwości identyfi kacji i pomiaru aktywności marketingowej polskich miast 25 również przytoczyć słowa Szromnika, który stwierdził, że [...] cała wspólnota mieszkańców jest grupą najważniejszą jako grupa pierwotna, dzięki której możliwe są interakcje z innymi jednostkami terytorialnymi i rynkami. Jej interesy, oczekiwania i priorytety nie mogą zostać pominięte w programach marketingowych (Szromnik 2012: 68). Przyjęcie założenia, że zaspokojenie potrzeb mieszkańców jest najważniejszym zadaniem władz samorządowych nie jest sprzeczne ze wskazywaną w innych definicjach potrzebą zaspokajania potrzeb pozostałych grup klientów miasta i budowaniu przewagi konkurencyjnej miasta na rynku inwestorów, studentów czy turystów. Nawiązując do dotychczasowych rozważań, należy zwrócić uwagę, że pojęcia oraz zakresy zarządzania i marketingu zbliżają się do siebie (Żabiński 2002 za Florek 2007: 19), utrudniając w znacznym stopniu oddzielenie tych kategorii od siebie (Florek 2007: 19). Teza ta wydaje się szczególnie uprawniona w przypadku przyjęcia założenia, że zaspokojenie potrzeb mieszkańców jest głównym celem działań marketingowych miasta. Całkowite utożsamienie zarządzania miastem z marketingiem miasta wydaje się jednak niewłaściwe. Trudno bowiem uznać zapewnienie odbioru śmieci, ścieków, dostarczanie wody, utrzymanie cmentarzy czy zieleni miejskiej za zadania marketingowe sensu stricto, pomimo że te działania zaspokajają potrzeby mieszkańców. Rozwiązaniem przedmiotowego problemu może być nawiązanie do pracy Tomasza Domańskiego (1997: 22), który definiując adresatów produktu miasta na rynku wewnętrznym, wyróżnił ze względu na stopień mobilności dwie ich podgrupy: 1) grupę mało mobilną, 2) grupę wysoce mobilną. Należy podkreślić, że mało mobilna grupa mieszkańców jest liczniejsza niż grupa mobilna. Cytowany autor wskazał, że do pierwszej z grup należą nierzadko osoby starsze, mniej aktywne, mniej przedsiębiorcze, mniej konkurencyjne, osoby o niższych dochodach i mniejszej otwartości na zmiany. W kategorii osób młodych odnajdujemy także osoby mniej przedsiębiorcze, bardziej pasywne, o mniejszej gotowości do podejmowania ryzyka (Domański 1997: 22). Ludzie zaliczani do tej grupy nie postrzegają swojego miejsca zamieszkania jako zmiennej, lecz są niejako skazani na lokalną ofertę (Domański 1997: 22). W odróżnieniu od pierwszej z wymienionych grup członkowie grupy mobilnej są mentalnie i zawodowo przygotowani do podjęcia decyzji o zmianie miejsca zamieszkania w zależności od stopnia zaspokojenia przez miasto ich potrzeb. Działania władz miejskich, które zaspokajają potrzeby mieszkańców zaliczanych do pierwszej grupy, nie wpływają zatem na wzajemny transfer wartości na rzecz miasta ze strony mieszkańców. Inna prawidłowość dotyczy mobilnej grupy mieszkańców, którzy podejmują decyzje lokalizacyjne (osiedlając się i pracując w danym mieście czy płacąc w nim podatki) w zależności od stopnia zaspokojenia ich potrzeb 1. Wzajemna wymiana wartości następuje również w przypadku innych grup klientów miasta, np. inwestorów, studentów, turystów lub potencjalnych mieszkańców. Andrzej Szromnik stwierdza w tym kontekście, że wymiana wartości marketingowych jako podstawa działania i myślenia zorientowanego na klienta dotyczy wszystkich podmiotów i grup odniesienia układu terytorialnego (2012: 58). 1 Szerzej nt. mieszkańców jako adresatów działań marketingowych samorządów w: Brańka (2011: 55 62).

4 26 Sebastian Brańka Konkludując, działanie władz miasta można określić mianem działania marketingowego lub aktywności marketingowej wtedy, gdy działanie to ma na celu wpłynięcie na decyzje lokalizacyjne mieszkańców i innych interesariuszy, które będą gwarantować dopływ czynników rozwojowych dla miasta. 3. Podmioty aktywności w marketingu miasta Jedną z podstawowych cech odróżniających marketing terytorialny od marketingu przedsiębiorstwa jest wielopodmiotowość działań w marketingu terytorialnym. W przypadku marketingu realizowanego przez przedsiębiorstwo to ono jest podmiotem działań marketingowych realizowanych w wyniku decyzji kierownictwa. Kształtowanie decyzji marketingowych miasta ma natomiast charakter pluralistyczny (Szromnik 2012: 32). Przykładowo produkt turystyczny miasta jest w dużej mierze kształtowany przez decyzje marketingowe prywatnych przedsiębiorstw (noclegowych, gastronomicznych, turystycznych, rozrywkowych, handlowych). Władze miasta również współtworzą produkt turystyczny miasta (np. poprzez działania kulturalne, budowę i utrzymanie infrastruktury). Całość oferty miasta brana pod uwagę przez potencjalnego turystę jest jednak tylko w niewielkim stopniu kształtowania przez władze samorządowe. Jednym z głównym zadań władz staje się w tym kontekście współpraca z innymi podmiotami (np. przedsiębiorstwami współtworzącymi ofertę turystyczną miasta), inicjowanie przedsięwzięć nakierowanych na partycypację wskazanych podmiotów i koordynowanie ich zaangażowania. Kontrola Finansowanie Realizacja Koordynacja Przygotowanie Inicjowanie Rysunek 1. Etapy działań marketingowych miasta Źródło: opracowanie własne. Aktywność marketingowa miasta to proces wielopodmiotowy i wymagający współpracy miejskich władz z sektorem prywatnym, a także innymi jednostkami samorządowymi, agencjami rządowymi (np. z Polską Agencją Informacji i Inwestycji Zagranicznych, Polską Organizacją Turystyczną, Instytutem Adama Mickiewicza), organizacjami pozarządowymi (np. lokalnymi organizacjami turystycznymi). Należy podkreślić, że samorząd może

5 Możliwości identyfi kacji i pomiaru aktywności marketingowej polskich miast 27 być w różnym stopniu zaangażowany w działania marketingowe (zob. rysunek 1), będąc przykładowo : realizatorem tylko jednego z etapów działań marketingowych (np. miasto wyłącznie jako inicjator przedsięwzięcia); realizatorem tylko wybranych etapów (np. inicjując, finansując i kontrolując wyniki); realizatorem wszystkich etapów działań (od inicjowania po kontrolę wyników). Władze samorządowe mogą ponadto angażować się jedynie częściowo w dowolny spośród wskazanych na rysunku 1 etapów przedsięwzięć marketingowych, przyjmując przykładowo rolę współrealizatora lub instytucji współfinansującej. Podsumowując tę część pracy, należy stwierdzić, że aktywność marketingowa miasta obejmuje całokształt przedsięwzięć, w które na dowolnym etapie i w dowolnym stopniu angażują się władze miasta celem zagwarantowania dopływu czynników rozwojowych dla miasta poprzez wpłynięcie na decyzje lokalizacyjne mieszkańców i innych interesariuszy. 4. Adresaci działań marketingowych miasta Adresaci działań marketingowych miasta stanowią trzeci aspekt spośród wyróżnionych na wstępie ujęć koncepcji marketingu terytorialnego. Uzasadnieniem takiego wyboru jest znacznie większy stopień zróżnicowania segmentów docelowych marketingu miasta w porównaniu z segmentami docelowymi przedsiębiorstwa. Segmentacja klientów w przedsiębiorstwie jest często oparta na kryterium dochodowym lub geograficznym. W przypadku miasta kryteria te również mają zastosowanie. Zasadnicza jednak różnica wynika z różnorodności oferowanych produktów, a co za tym idzie różnorodności zaspokajanych przez miasto potrzeb. W literaturze przedmiotu istnieje bardzo wiele typologii adresatów działań marketingowych jednostek samorządowo-terytorialnych. Wśród przykładowych kryteriów wyodrębniania można wskazać obszar występowania klientów w stosunku do wspólnoty miejskiej (klienci wewnętrzni i zewnętrzni) albo formę organizacji prawnej (klienci indywidualni i instytucjonalni). Dążąc do operacjonalizacji pojęcia marketingu miasta, powinno się wyróżnić grupy klientów miasta, które charakteryzują się przede wszystkim: dużym znaczeniem dla pozyskiwania przez miasto czynników rozwojowych; łatwością w identyfikacji i jednoznacznością w definiowaniu; adekwatnością do funkcji realizowanych przez miasto. W celu przeprowadzenia badań porównawczych największych miast w Polsce należy wyróżnić następujące grupy adresatów: mieszkańcy (obecni wysoce mobilni i potencjalni); inwestorzy (krajowi i zagraniczni); lokalni przedsiębiorcy (działający już w mieście); studenci; turyści (krajowi i zagraniczni). 5. Instrumenty marketingu miasta Identyfikacja, pomiar i porównanie skali oraz form aktywności marketingowej najważniejszych ośrodków miejskich w Polsce nie jest możliwe bez odniesienia się do instrumentów marketingu wykorzystywanych przez władze samorządowe. W marketingu terytorialnym często nawiązuje się do powszechnie znanej koncepcji 4P, której przydatność dla celów jed-

6 28 Sebastian Brańka nostek samorządowo-terytorialnych wydaje się jednak w pewnym stopniu ograniczona. Przykładowe formy aktywności marketingowej władz miasta zostały zamieszczone w tabeli 1. W zestawieniu nie uwzględniono dystrybucji, będącęj jednym z czterech P. Wynika to z faktu, że w ujęciu Magdaleny Florek przez dystrybucję w marketingu terytorialnym rozumie się wszelkie czynności związane z pokonywaniem czasowych i przestrzennych różnic związanych z tworzeniem produktu terytorialnego, jego sprzedażą i konsumpcją (Florek 2007: 137 na podstawie Kornak, Rapacz 2001: 152). Tym samym w odróżnieniu od większości przypadków dystrybucji towarów w przypadku marketingu terytorialnego to nie produkt, a klient musi się przemieścić, aby skorzystać z produktu (turystycznego, akademickiego czy np. inwestycyjnego). W powyższym kontekście szczególnie ważna wydaje się dostępność komunikacyjna danego miasta. Założono jednak, zważywszy na trudność jednoznacznego zdefiniowania działań dystrybucyjnych w marketingu miasta, że instrument ten nie powinien być uwzględniany na potrzeby planowanych badań. W przypadku zastosowania ceny jako instrumentu marketingu terytorialnego najbardziej użyteczne wydaje się postrzeganie tego narzędzia z perspektywy klienta, a więc jako kosztu ponoszonego przez niego w związku z nabyciem określonego produktu (tzw. koncepcja 4C). Odwołując się do wielopodmiotowości marketingu terytorialnego, należy podkreślić, że większość decyzji dotyczących kształtowania produktu turystycznego, mieszkaniowego lub handlowego jest podejmowana nie przez samorząd, a przez prywatne przedsiębiorstwa. Aktywność miasta w zakresie kształtowania poziomu cen (kosztów dla nabywcy) jest zatem ograniczona. Ograniczenie to wiąże się ponadto z krajowym prawodawstwem, które często wskazuje stawki maksymalne określonych opłat czy podatków pobieranych przez samorząd. W tabeli 1 zaprezentowano wybrane opłaty/podatki, które mogą posłużyć do porównania poziomu cen pobieranych przez samorządy z różnych tytułów. Należy jednak podkreślić, że wymienione pozycje trudno uznać za czynniki decydujące o podejmowaniu decyzji lokalizacyjnych przez wymienionych nabywców produktu miasta. Tabela 1 Przykładowe formy aktywności marketingowej miasta w układzie wybranych narzędzi i adresatów Inwestorzy oraz lokalni przedsiębiorcy Mieszkańcy (obecni wysoce mobilni i potencjalni) Turyści Produkt Dostępność terenów/budynków, w ramach: specjalnych stref ekonomicznych, parków naukowo-technologicznych, stref aktywności gospodarczej Lokalny Fundusz poręczeń Punkt obsługi przedsiębiorcy Komórka ds. obsługi inwestorów Dostępność galerii i wystaw artystycznych, teatrów, centrów kultury i sztuki, muzeów, filharmonii (także element produktu dla turystów) Organizowane w mieście wydarzenia kulturalne, artystyczne i rozrywkowe (także element produktu dla mieszkańców oraz promocji dla turystów i mieszkańców)

7 Możliwości identyfi kacji i pomiaru aktywności marketingowej polskich miast 29 Promocja Serwis www dla inwestorów Komórka ds. promocji gospodarczej Udział w targach inwestycyjnych Organizacja wizyt studyjnych dziennikarzy Wykorzystanie reklamy Oceny agencji ratingowej (także element produktu dla kredytodawców) Badania potrzeb Serwis www dla mieszkańców Komórka ds. promocji wizerunkowej Badania potrzeb Serwis www dla turystów Komórka ds. promocji turystycznej Udział w targach turystycznych Wykorzystanie reklamy Badania potrzeb Cena Podatek od nieruchomości: budynki i grunty, dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków Podatek od nieruchomości: budynki i grunty, ceny korzystania z komunikacji miejskiej (także cena dla turystów), opłaty za korzystanie z przedszkoli, dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków Opłata miejscowa, opłaty za taksówki (także cena dla mieszkańców) Źródło: opracowanie własne. Należy dodać, że w tabeli uwzględniono jedynie przykłady cen umożliwiających dokonywanie porównań pomiędzy różnymi miastami. Nie uwzględniano cen np. nieruchomości inwestycyjnych oferowanych przez samorządy lub subsydiów przez nie oferowanych, pomimo że mają potencjalnie bardzo duży wpływ na decyzje inwestycyjne przedsiębiorstw. Nie byłoby jednak możliwe zastosowanie cen, które umożliwiałyby miarodajne porównania pomiędzy miastami (założenie to wynika m.in. z różnorodności ofert inwestycyjnych pod względem powierzchni gruntu, dostępu do mediów, lokalizacji, charakteru, stanu, branżowego przeznaczenia obiektu itp.). Zawarte w powyższej tabeli przykłady instrumentów składających się na produkt i promocję miasta zostały odniesione do poszczególnych grup adresatów, odzwierciedlając tym samym stosowany często w literaturze podział na produkt inwestycyjny i produkt turystyczny oraz analogiczne rozgraniczenie promocji gospodarczej od promocji turystycznej. Widoczne są jednakże trudności w klasyfikowaniu i rozgraniczaniu narzędzi stosowanych w praktyce przez samorządy. Przykładowo wydarzenia kulturalne, rozrywkowe, a także sportowe można postrzegać jako element produktu miasta (tak dla mieszkańców, jak turystów) oraz jako element oddziałujący promocyjnie. Podsumowanie W niniejszym artykule podjęto próbę usystematyzowania pojęcia marketingu terytorialnego, co mogłoby stanowić podstawę do identyfikacji, pomiaru i porównania skali oraz form aktywności marketingowej najważniejszych ośrodków miejskich w Polsce. Wydaje się, że zaproponowany tu sposób rozumienia podmiotu, celu i adresatów aktywności marketingowej może być podstawą do podjęcia badań empirycznych w przedmiotowym zakresie. Na tym etapie rozważań najważniejsze wydaje się właściwe sformułowanie wskaźników aktywności marketingowej odzwierciedlających skalę i formy działań marketingowych samorządów miejskich. Przyjęto, że właściwym rozwiązaniem będzie oparcie się na wybranych trzech grupach narzędzi marketingu, z pominięciem dystrybucji. Wątpliwości może budzić jednak

8 porównywanie narzędzi cenowych stosowanych przez władze miejskie, gdyż zidentyfikowane w niniejszej pracy obszary kształtowania cen przez samorządy, jakkolwiek umożliwiające dokonywanie porównań pomiędzy miastami, w praktyce mają ograniczony wpływ na decyzje lokalizacyjne podejmowane przez grupy docelowe. Literatura Balderjahn I. (2000), Standortmarketing, Lucius & Lucius, Stuttgart. Brańka S. (2011), Mieszkańcy jako adresat działań marketingowych władz samorządowych, Studia Ekonomiczne i Regionalne t. 4, nr 1, Wydawnictwo Państwowej Szkoły Wyższej w Białej Podlaskiej, Biała Podlaska. Domański T. (1997), Marketing terytorialny wybrane aspekty praktyczne, w: Marketing terytorialny. Strategiczne wyzwania dla miast i regionów, red. T. Domański, Uniwersytet Łódzki, Łódź. Elizagerate V. de (2008), Marketing de ciudades: Estrategias para el desarrollo de ciudades attractivas y competitivas en un mundo global 2. a edición, Ediciones Pirámide y ESIC Editorial, Madrid. Florek M. (2007), Podstawy marketingu terytorialnego, wyd. 2 zm., Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Poznaniu, Poznań. Kornak A.S., Rapacz A. (2001), Zarządzanie turystyką i jej podmiotami w miejscowości i regionie, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu, Wrocław Lemańska M. (2011), Miasta coraz lepiej się promują, Rzeczpospolita z Ostrowska K. (2010), Samorządy: więcej na promocję, Rzeczpospolita z Socha R. (2012), PR z PRL, Polityka z Szromnik A. (2012), Marketing terytorialny. Miasto i region na rynku, wyd. 4 poszerz., Wydawnictwo Wolters Kluwer, Warszawa. Ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, DzU 1990, nr 16, poz. 95, art. 7. Żabiński L. (2002), Marketing a zarządzanie. O niektórych relacjach dyscyplinarnych, w: Marketing. Koncepcje, badania, zarządzanie, red. L. Żabiński, K. Śliwińska, PWE, Warszawa. THE POSSIBILITY OF IDENTIFICATION AND MEASUREMENT OF MARKETING ACTIVITY IN POLISH CITIES Abstract: In the paper chosen definitions of place marketing were introduced to reflect the core of this concept. Furthermore the author conducted an analysis of the following elements of place marketing: aim, subject, target markets and instruments of marketing actions. The summary of the paper comprises recommendations on place marketing defining. These conclusions were aimed at allowing execution of comparative research on marketing activity of major Polish cities. Keywords: city marketing; measurement of marketing activity Translated by Sebastian Brańka

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz 2012 Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne Maciej Bieńkiewicz Społeczna Odpowiedzialność Biznesu - istota koncepcji - Nowa definicja CSR: CSR - Odpowiedzialność przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

Innowacyjna metoda rangowania publicznych i prywatnych przedsięwzięć rewitalizacyjnych na zdegradowanych obszarach miejskich

Innowacyjna metoda rangowania publicznych i prywatnych przedsięwzięć rewitalizacyjnych na zdegradowanych obszarach miejskich Ogólnopolski konkurs dla studentów i młodych pracowników nauki na prace naukowo-badawcze dotyczące rewitalizacji terenów zdegradowanych Innowacyjna metoda rangowania publicznych i prywatnych przedsięwzięć

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ...

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... Spis treści Wstęp... 9 Rozdział I KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 Rozdział II ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... 33 Rozdział III ROLA SERWISU INTERNETOWEGO UCZELNI

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOT: Zarządzanie i marketing KOD S/I/st/11

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOT: Zarządzanie i marketing KOD S/I/st/11 KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOT: Zarządzanie i marketing KOD S/I/st/11 2. KIERUNEK: Sport 3. POZIOM STUDIÓW 1 : I stopień studia stacjonarne 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: II rok/iv semestr 5. LICZBA PUNKTÓW

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie marketingowe

Zarządzanie marketingowe Zarządzanie marketingowe 1. Pojęcie i wymiary zarządzania. 2. Struktura zarządzania przedsiębiorstwem (rys.). 3. Przedmiot i funkcje marketingu. 4. Naczelne zasady i główne zadanie marketingu. 5. Proces

Bardziej szczegółowo

Z-ZIP-028z Podstawy marketingu Fundamentals of Marketing. Podstawowy Obowiązkowy Polski Semestr piąty

Z-ZIP-028z Podstawy marketingu Fundamentals of Marketing. Podstawowy Obowiązkowy Polski Semestr piąty KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013 Z-ZIP-028z Podstawy marketingu Fundamentals of Marketing A. USYTUOWANIE

Bardziej szczegółowo

Konsument. na rynku usług. Grażyna Rosa. Redakcja naukowa. Wydawnictwo C.H.Beck

Konsument. na rynku usług. Grażyna Rosa. Redakcja naukowa. Wydawnictwo C.H.Beck Konsument na rynku usług Redakcja naukowa Grażyna Rosa Wydawnictwo C.H.Beck KONSUMENT NA RYNKU USŁUG Autorzy Anna Bera Urszula Chrąchol-Barczyk Magdalena Małachowska Łukasz Marzantowicz Beata Meyer Izabela

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Zarządzanie rozwojem regionu turystycznego Rok akademicki: 2013/2014 Kod: ZZP-2-302-ZT-s Punkty ECTS: 2 Wydział: Zarządzania Kierunek: Zarządzanie Specjalność: Zarządzanie w Turystyce Poziom

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania komercjalizacji produktów żywnościowych

Uwarunkowania komercjalizacji produktów żywnościowych Uwarunkowania komercjalizacji produktów żywnościowych prof. dr hab. Bogdan Sojkin Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Towaroznawstwa 1 Jak rozumieć komercjalizację? dobro, usługa, Komercjalizacja?

Bardziej szczegółowo

Specjalność - Marketing i zarządzanie logistyczne

Specjalność - Marketing i zarządzanie logistyczne Zagadnienia na egzamin dyplomowy na Wydziale Zarządzania Społecznej Akademii nauk Studia pierwszego stopnia kierunek zarządzanie w roku akademickim 2012/2013 Specjalność - Marketing i zarządzanie logistyczne

Bardziej szczegółowo

Forum Polityki Gospodarczej

Forum Polityki Gospodarczej Forum Polityki Gospodarczej Pozytywny wizerunek Śląska jako kluczowy element promocji gospodarczej regionu* Tadeusz Adamski Wydział Polityki Gospodarczej Urzędu Marszałkowskiego Katowice, 11 października

Bardziej szczegółowo

Analiza rynku łodzi jachtów w Portugalii. 2014-01-31 00:16:52

Analiza rynku łodzi jachtów w Portugalii. 2014-01-31 00:16:52 Analiza rynku łodzi jachtów w Portugalii. 2014-01-31 00:16:52 2 Zamieszczamy podsumowanie analizy rynkowej wraz z aneksem statystycznym, przygotowanej dla Centrów Obsługi Eksportera i Inwestora (COIE),

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia II stopnia stacjonarne i niestacjonarne Kierunek Zarządzanie Specjalność MARKETING INTERNETOWY I E-COMMERCE

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia II stopnia stacjonarne i niestacjonarne Kierunek Zarządzanie Specjalność MARKETING INTERNETOWY I E-COMMERCE Studia II stopnia stacjonarne i niestacjonarne Kierunek Zarządzanie Specjalność MARKETING INTERNETOWY I E-COMMERCE Profil Absolwenta - studenci są przygotowani do: pełnienia funkcji menedżerskich i budowania

Bardziej szczegółowo

Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu

Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu Rozprawa doktorska napisana pod kierunkiem naukowym prof. dr hab. Tomasz

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA PROCESU TWORZENIA WIELOLETNIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY ROZWOJOWEJ NA LATA 2012-2016

ZAŁOŻENIA PROCESU TWORZENIA WIELOLETNIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY ROZWOJOWEJ NA LATA 2012-2016 WSTĘP ZAŁOŻENIA PROCESU TWORZENIA WIELOLETNIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY ROZWOJOWEJ NA LATA 2012-2016 Projekt założeń projektu ustawy o współpracy rozwojowej nakłada na Ministra Spraw Zagranicznych obowiązek

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział Ekonomii, Zarządzania i Turystyki Katedra Marketingu i Zarządzania Gospodarką Turystyczną

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział Ekonomii, Zarządzania i Turystyki Katedra Marketingu i Zarządzania Gospodarką Turystyczną Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział Ekonomii, Zarządzania i Turystyki Katedra Marketingu i Zarządzania Gospodarką Turystyczną dr Izabela Michalska-Dudek MARKETING Program zajęć Konsultacje: piątki

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym OCENA EFEKTYWNOŚCI I FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO WSPÓŁFINANSOWANYCH FUNDUSZAMI UNII EUROPEJSKIEJ Autor: Jacek Sierak, Remigiusz Górniak, Wstęp Jednostki samorządu

Bardziej szczegółowo

MARKETING TERYTORIALNY

MARKETING TERYTORIALNY MARKETING TERYTORIALNY PROJEKT PROGRAMU STRATEGICZNEGO Posiedzenie Komisji ds. Budowy Marki Małopolski oraz Organizacji Imprez Sportowych o Zasięgu Międzynarodowym SWM 16 kwietnia 2013 r. Program strategiczny

Bardziej szczegółowo

WPŁYW WIZERUNKU MARKI REGIONU NA JEGO KONKURENCYJNOŚĆ

WPŁYW WIZERUNKU MARKI REGIONU NA JEGO KONKURENCYJNOŚĆ Aleksandra Koźlak 1 WPŁYW WIZERUNKU MARKI REGIONU NA JEGO KONKURENCYJNOŚĆ Wprowadzenie W warunkach konkurencji między regionami coraz częściej wykorzystywane są narzędzia marketingu terytorialnego. Celem

Bardziej szczegółowo

dr Grzegorz Mazurek racjonalna reakcja konkurencji celowy zintegrowanym orientacji rynkowej zidentyfikowaniu i przewidywaniu potrzeb odbiorców

dr Grzegorz Mazurek racjonalna reakcja konkurencji celowy zintegrowanym orientacji rynkowej zidentyfikowaniu i przewidywaniu potrzeb odbiorców Sprawy organizacyjne Literatura B. Żurawik, W. Żurawik: Marketing usług finansowych, PWN, Warszawa, 2001 M. Pluta-Olearnik: Marketing usług bankowych, PWE, Warszawa, 2001 Marketing na rynku usług finansowych

Bardziej szczegółowo

Jak stworzyć i rozwijać sieć agroturystyczną. Koncepcje, finanse, marketing

Jak stworzyć i rozwijać sieć agroturystyczną. Koncepcje, finanse, marketing http://www.varbak.com/fotografia/olbrzym-zdj%c4%99%c4%87-sie%c4%87-paj%c4%85ka; 15.10.2012 Jak stworzyć i rozwijać sieć agroturystyczną. Koncepcje, finanse, marketing dr Anna Jęczmyk Uniwersytet Przyrodniczy

Bardziej szczegółowo

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU I. STRESZCZENIE to krótkie, zwięzłe i rzeczowe podsumowanie całego dokumentu, które powinno zawierać odpowiedzi na następujące tezy: Cel opracowania planu (np. założenie

Bardziej szczegółowo

group Brief Marketingowy

group Brief Marketingowy 2 1. Sytuacja 1.1 Wyzwanie 1.1.1. Na czym polega wyzwanie dla marki/oferty Firmy w Polsce? 1.1.2. Z czego wynika? wg Firmy 1.1.3. Na jakiej podstawie zostało zdefiniowane? badania; doświadczenie; wyniki

Bardziej szczegółowo

PANEL 1 Zarządzanie strategiczne, jakość życia, usługi publiczne, komunikacja z mieszkańcami

PANEL 1 Zarządzanie strategiczne, jakość życia, usługi publiczne, komunikacja z mieszkańcami Jak skutecznie wykorzystać system zarządzania JST do poprawy jakości życia mieszkańców? Konferencja zamykająca realizację innowacyjnego projektu partnerskiego MJUP PANEL 1 Zarządzanie strategiczne, jakość

Bardziej szczegółowo

Spis treści CZĘŚĆ I WPROWADZENIE DO MARKETINGU W TURYSTYCE I REKREACJI

Spis treści CZĘŚĆ I WPROWADZENIE DO MARKETINGU W TURYSTYCE I REKREACJI WSTĘP Aleksander Panasiuk... 11 CZĘŚĆ I WPROWADZENIE DO MARKETINGU ROZDZIAŁ 1. PODSTAWY MARKETINGU USŁUG Aleksander Panasiuk. 17 1.1. Istota, zasady i cele marketingu... 17 1.2. Obszary badawcze marketingu

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie strategiczne. Dr inż. Aleksander Gwiazda. Wykład 6. Segmentacja strategiczna

Zarządzanie strategiczne. Dr inż. Aleksander Gwiazda. Wykład 6. Segmentacja strategiczna Dr inż. Aleksander Gwiazda Zarządzanie strategiczne Wykład 6 Segmentacja strategiczna Plan wykładu Idea segmentacji strategicznej Metody segmentacji Cechy segmentacji Ograniczenia segmentacji Przykłady

Bardziej szczegółowo

Kierunki wspierania. Wyniki projektu Insight 2030

Kierunki wspierania. Wyniki projektu Insight 2030 Warszawa, 1 marca 2012 Kierunki wspierania innowacyjności ci przedsiębiorstw. Wyniki projektu Insight 2030 Beata Lubos, Naczelnik Wydziału Polityki Innowacyjności, Departament Rozwoju Gospodarki, Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Pozycjonowanie produktu w oparciu o kryteria psychologiczne

Pozycjonowanie produktu w oparciu o kryteria psychologiczne Pozycjonowanie produktu w oparciu o kryteria psychologiczne Psychologiczne podstawy marketingu.02.06.2014 Małgorzata Badowska Katarzyna Maleńczyk Aleksandra Tomala Spis treści 1. Definicje 2. Istota pozycjonowania

Bardziej szczegółowo

BIZNESPLAN. 1 Definicja za: Wikipedia.pl

BIZNESPLAN. 1 Definicja za: Wikipedia.pl BIZNESPLAN Każda działalność gospodarcza, nawet najmniejsza, musi zostać skrupulatnie zaplanowana. Plan przedsięwzięcia gospodarczego konstruuje się zazwyczaj w formie biznesplanu. Biznesplan 1 (ang. business

Bardziej szczegółowo

Badania Marketingowe. Kalina Grzesiuk

Badania Marketingowe. Kalina Grzesiuk Badania Marketingowe Kalina Grzesiuk definicja Badania marketingowe systematyczny i obiektywny proces gromadzenia, przetwarzania oraz prezentacji informacji na potrzeby podejmowania decyzji marketingowych.

Bardziej szczegółowo

Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia

Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia 1 Co to jest biznesplan? Biznes plan można zdefiniować jako długofalowy i kompleksowy plan działalności organizacji gospodarczej lub realizacji przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne

Konsultacje społeczne Konsultacje społeczne Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 10 maja 2011 r. Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego Prezentacja drugiego celu operacyjnego: zwiększenie partycypacji społecznej

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE WÓJTA GMINY BORKI Z DNIA 23 PAŹDZIERNIKA 2013 O KONSULTACJACH W SPRAWIE PROJEKTU

OGŁOSZENIE WÓJTA GMINY BORKI Z DNIA 23 PAŹDZIERNIKA 2013 O KONSULTACJACH W SPRAWIE PROJEKTU OGŁOSZENIE WÓJTA GMINY BORKI Z DNIA 23 PAŹDZIERNIKA 2013 O KONSULTACJACH W SPRAWIE PROJEKTU Programu współpracy Gminy Borki w 2014 roku z organizacjami pozarządowymi oraz z podmiotami, o których mowa w

Bardziej szczegółowo

Strategia rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce do roku 2013 STRESZCZENIE

Strategia rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce do roku 2013 STRESZCZENIE Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji Strategia rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce do roku 2013 STRESZCZENIE październik 2008 Rząd Rzeczypospolitej Polskiej, mając na uwadze dobro

Bardziej szczegółowo

Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów

Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów Monika Kos, radca ministra Departament Polityki Wydatkowej Warszawa, 13 stycznia 2015 r. Program prezentacji

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie i Marketing Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 1 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Zagadnienia Wprowadzenie do tematyki zarządzania

Bardziej szczegółowo

Audyt Marketingowy Młodej Firmy [RAPORT]

Audyt Marketingowy Młodej Firmy [RAPORT] Wytyczne dotyczące przygotowania raportu z Audytu Marketingowego Młodej Firmy zał. nr 3 do umowy Audyt Marketingowy Młodej Firmy [RAPORT] NAZWA AUDYTOWANEJ FIRMY:.. ADRES:. DATA PRZEKAZANIA PRZEPROWADZENIA

Bardziej szczegółowo

SIECI BIZNESOWE A PRZEWAGA KONKURENCYJNA PRZEDSIĘBIORSTW ZAAWANSOWANYCH TECHNOLOGII NA RYNKACH ZAGRANICZNYCH

SIECI BIZNESOWE A PRZEWAGA KONKURENCYJNA PRZEDSIĘBIORSTW ZAAWANSOWANYCH TECHNOLOGII NA RYNKACH ZAGRANICZNYCH Milena Ratajczak-Mrozek SIECI BIZNESOWE A PRZEWAGA KONKURENCYJNA PRZEDSIĘBIORSTW ZAAWANSOWANYCH TECHNOLOGII NA RYNKACH ZAGRANICZNYCH WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO W POZNANIU POZNAŃ 2010 SIECI

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS Profil : Zawodowy Stopień studiów: I Kierunek studiów: Turystyka i Rekreacja Specjalność: Wszystkie Semestr: Forma studiów: I stacjonarne/niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

Opracowanie produktów spoŝywczych. Podejście marketingowe - Earle Mary, Earle Richard, Anderson Allan. Spis treści. Przedmowa

Opracowanie produktów spoŝywczych. Podejście marketingowe - Earle Mary, Earle Richard, Anderson Allan. Spis treści. Przedmowa Opracowanie produktów spoŝywczych. Podejście marketingowe - Earle Mary, Earle Richard, Anderson Allan Spis treści Przedmowa Część I. Wprowadzenie 1. Kluczowe czynniki sukcesu lub niepowodzenia nowych produktów

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2010/2011

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2010/2011 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Instytut Pedagogiczny Karta przedmiotu obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2010/2011 Kierunek studiów: Pedagogika Profil: Ogólnoakademicki

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju instrumentów wspierających projekty PPP po stronie publicznej i prywatnej. Toruń, 28 października 2014 r.

Perspektywy rozwoju instrumentów wspierających projekty PPP po stronie publicznej i prywatnej. Toruń, 28 października 2014 r. Perspektywy rozwoju instrumentów wspierających projekty PPP po stronie publicznej i prywatnej Toruń, 28 października 2014 r. 1 Spis treści I. Strategiczna rola Ministra Gospodarki w funkcjonowaniu PPP

Bardziej szczegółowo

Marketing dr Grzegorz Mazurek

Marketing dr Grzegorz Mazurek Marketing dr Grzegorz Mazurek Orientacja rynkowa jako podstawa marketingu Orientacja przedsiębiorstwa określa co jest głównym przedmiotem uwagi i punktem wyjścia w kształtowaniu działalności przedsiębiorstwa.

Bardziej szczegółowo

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne Podstawy Marketingu Marketing zagadnienia wstępne Definicje marketingu: Marketing to zyskowne zaspokajanie potrzeb konsumentów /Kotler 1994/. Marketing to kombinacja czynników, które należy brać pod uwagę

Bardziej szczegółowo

KROK 7. PLAN MARKETINGOWY. Jerzy T. Skrzypek

KROK 7. PLAN MARKETINGOWY. Jerzy T. Skrzypek KROK 7. PLAN MARKETINGOWY Jerzy T. Skrzypek 1 Prezentacja zawiera zasady konstrukcji planu organizacyjnego 2 Źródło: książka Biznesplan w 10 krokach W poprzedniej prezentacji: Plan organizacyjny 1 Prezentacja

Bardziej szczegółowo

Pozycja mikroprzedsiębiorstw w regionalnych systemach innowacji

Pozycja mikroprzedsiębiorstw w regionalnych systemach innowacji 2010 Pozycja mikroprzedsiębiorstw w regionalnych systemach innowacji Paweł Czyż Warszawa, maj 2010 WPROWADZENIE Ewolucja teorii wzrostu gospodarczego i podejścia do innowacji Od podejścia neoklasycznego

Bardziej szczegółowo

BIZNES PLAN W PRAKTYCE

BIZNES PLAN W PRAKTYCE BIZNES PLAN W PRAKTYCE Biznes Plan Biznes Plan jest to dokument, dzięki któremu możemy sprzedać naszą fascynację prowadzoną działalnością oraz nadzieje, jakie ona rokuje, potencjalnym źródłom wsparcia

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Etap 1: Analiza aktualnego i oczekiwanego stanu marki Analiza i diagnoza czynników strategicznych miasta Rzeszowa w oparciu o Strategię Marki Rzeszów na lata 2009

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY GEOGRAFIA, ROK AKADEMICKI 2010/2011

ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY GEOGRAFIA, ROK AKADEMICKI 2010/2011 ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY GEOGRAFIA, ROK AKADEMICKI 2010/2011 SPECJALNOŚĆ: TURYSTYKA 1. Przedstaw problemy z zagospodarowaniem turystycznym i rekreacyjnym obszarów chronionych przedstaw turystykę

Bardziej szczegółowo

Fundacja Małych i Średnich Przedsiębiorstw

Fundacja Małych i Średnich Przedsiębiorstw 2012 Fundacja Małych i Średnich Przedsiębiorstw Centrum Rozwoju Przedsiębiorczości Punkt Konsultacyjny KSU- usługi informacyjne i doradcze dla przedsiębiorców i osób zamierzających założyć działalność

Bardziej szczegółowo

EKONOMIKA I FINANSOWANIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

EKONOMIKA I FINANSOWANIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ Program specjalności dla studentów studiów stacjonarnych I stopnia Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego UŁ nt. EKONOMIKA I FINANSOWANIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ Opiekun specjalności: dr Artur Sajnóg Katedra

Bardziej szczegółowo

Założenia do strategii promocji turystycznej miasta Częstochowa. Częstochowa, 6 czerwca 2008 r.

Założenia do strategii promocji turystycznej miasta Częstochowa. Częstochowa, 6 czerwca 2008 r. Założenia do strategii promocji turystycznej miasta Częstochowa Częstochowa, 6 czerwca 2008 r. Kim jesteśmy? Pierwszą w Polsce agencją wyspecjalizowaną w marketingu miejsc, miast i regionów (m.in. marki:

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH MAGISTERSKICH STUDIA NIESTACJONARNE DRUGIEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2011/2012

TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH MAGISTERSKICH STUDIA NIESTACJONARNE DRUGIEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2011/2012 TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH MAGISTERSKICH STUDIA NIESTACJONARNE DRUGIEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2011/2012 Katedra Gospodarki Nieruchomościami i Rozwoju Regionalnego (nazwa Jednostki Organizacyjnej) Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Pozycjonowanie a strategiczne planowanie marketingowe

Pozycjonowanie a strategiczne planowanie marketingowe Pozycjonowanie a strategiczne planowanie marketingowe Strategiczne planowanie marketingowe jest częścią ogólnego strategicznego planowania w. Istnieje ścisły związek między procesem planowania strategicznego

Bardziej szczegółowo

Kluczowy fragment Rozdziału 2 Koncepcja przedsięwziecia z książki Biznesplan w 10 krokach. Konkurenci. Geneza przedsięwzięcia. Kluczowe dane finansowe

Kluczowy fragment Rozdziału 2 Koncepcja przedsięwziecia z książki Biznesplan w 10 krokach. Konkurenci. Geneza przedsięwzięcia. Kluczowe dane finansowe Koncepcja to zbiór założeń, które będą stanowić podstawę sporządzenia biznesplanu. Powinny one dotyczyć genezy pomysłu, oceny pojemności potencjalnych rynków zbytu wraz z identyfikacją potencjalnych konkurentów,

Bardziej szczegółowo

Lokalny Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej. Plan działań na rzecz zrównoważonej energii

Lokalny Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej. Plan działań na rzecz zrównoważonej energii Lokalny Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej oraz Plan działań na rzecz zrównoważonej energii jako elementy planowania energetycznego w gminie Łukasz Polakowski 1 SEAP Sustainable Energy Action

Bardziej szczegółowo

Ekonomika Transportu. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe

Ekonomika Transportu. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe Ekonomika Transportu każda zorganizowana postać podażowej strony rynku usług przemieszczania, mająca swoją nazwę i oferującą specyficzny produkt - usługę transportową Cechy: odrębność ekonomiczna odrębność

Bardziej szczegółowo

Wizerunek Łodzi w oczach studentów publicznych uczelni wyższych

Wizerunek Łodzi w oczach studentów publicznych uczelni wyższych Ewa Boryczka, Tomasz Sulikowski Uniwer sytet Łódzki Wizerunek Łodzi w oczach studentów publicznych uczelni wyższych raport z badań 2007 Opieka naukowa: dr Zbigniew Przygodzki, dr Mariusz Sokołowicz Kierunek

Bardziej szczegółowo

WZÓR BIZNES PLANU OPRACOWANY PRZEZ FUNDACJĘ INKUBATOR

WZÓR BIZNES PLANU OPRACOWANY PRZEZ FUNDACJĘ INKUBATOR WZÓR BIZNES PLANU OPRACOWANY PRZEZ FUNDACJĘ INKUBATOR (rozpoczęcie działalności gospodarczej) SPIS TREŚCI Streszczenie 1. Charakterystyka realizatora przedsięwzięcia. Opis planowanego przedsięwzięcia.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 7. Część I Diagnoza wybranych zjawisk i problemów marketingowych w okresie tworzenia i rozwoju polskiej gospodarki rynkowej

Spis treści. Wstęp... 7. Część I Diagnoza wybranych zjawisk i problemów marketingowych w okresie tworzenia i rozwoju polskiej gospodarki rynkowej Spis treści Wstęp... 7 Część I Diagnoza wybranych zjawisk i problemów marketingowych w okresie tworzenia i rozwoju polskiej gospodarki rynkowej 1. Polityka rynkowa. Problem relacji zachowań marketingowych

Bardziej szczegółowo

SEGMENTACJA RYNKU A TYPY MARKETINGU

SEGMENTACJA RYNKU A TYPY MARKETINGU SEGMENTACJA SEGMENTACJA...... to proces podziału rynku na podstawie określonych kryteriów na względnie homogeniczne rynki cząstkowe (względnie jednorodne grupy konsumentów) nazywane SEGMENTAMI, które wyznaczają

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra EKONOMIKI TURYSTYKI. Kierunek: TURYSTYKA I REKREACJA

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra EKONOMIKI TURYSTYKI. Kierunek: TURYSTYKA I REKREACJA PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA Katedra EKONOMIKI TURYSTYKI Kierunek: TURYSTYKA I REKREACJA SYLABUS Nazwa przedmiotu PODSTAWY MARKETINGU W TURYSTYCE

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6 - Brief Komercjalizacyjny planowanego przedsięwzięcia typu spin off ... ... ... Rynek

Załącznik nr 6 - Brief Komercjalizacyjny planowanego przedsięwzięcia typu spin off ... ... ... Rynek Załącznik nr 6 - Brief Komercjalizacyjny planowanego przedsięwzięcia typu spin off Numer projektu*: Tytuł planowanego przedsięwzięcia:......... Rynek Jaka jest aktualna sytuacja branży? (w miarę możliwości

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Marketing Marketing Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Management and production engineering Rodzaj przedmiotu: podstawowy Rodzaj zajęć: Wyk. Ćwicz. Lab. Sem. Proj. Poziom studiów:

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia I stopnia stacjonarne i niestacjonarne Kierunek Zarządzanie Specjalność KOMUNIKACJA MARKETINGOWA

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia I stopnia stacjonarne i niestacjonarne Kierunek Zarządzanie Specjalność KOMUNIKACJA MARKETINGOWA Studia I stopnia stacjonarne i niestacjonarne Kierunek Zarządzanie Specjalność KOMUNIKACJA MARKETINGOWA Profil absolwenta MARKETING COMMUNICATION MANAGER menedżer/ekspert/doradca w zakresie komunikacji

Bardziej szczegółowo

Generated by Foxit PDF Creator Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Cena jako element marketingu mix

Generated by Foxit PDF Creator Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Cena jako element marketingu mix Cena jako element marketingu mix Cena jako element marketingu mix Cena to pieniądze lub inne środki wymienialne na własność lub użytkowanie produktu lub usługi Dla konsumenta cena to wyznacznik wartości

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsięwzięć turystycznych z funduszy strukturalnych w latach 2007-2013 w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka

Wsparcie przedsięwzięć turystycznych z funduszy strukturalnych w latach 2007-2013 w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Wsparcie przedsięwzięć turystycznych z funduszy strukturalnych w latach 2007-2013 w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Warszawa, 23 czerwca 2006 r. Gospodarka turystyczna NaleŜy zauwaŝyć,

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu jako źródło przewagi konkurencyjnej przedsiębiorstwa

Społeczna odpowiedzialność biznesu jako źródło przewagi konkurencyjnej przedsiębiorstwa UNIWERSYTET WARMIŃSKO MAZURSKI W OLSZTYNIE Społeczna odpowiedzialność biznesu jako źródło przewagi konkurencyjnej przedsiębiorstwa mgr Natalia Karolina Sławińska mgr inż. Jarosław Świdyński Kwiecień 2015

Bardziej szczegółowo

Strategia dla Klastra IT. Styczeń 2015

Strategia dla Klastra IT. Styczeń 2015 Strategia dla Klastra IT Styczeń 2015 Sytuacja wyjściowa Leszczyńskie Klaster firm branży Informatycznej został utworzony w 4 kwartale 2014 r. z inicjatywy 12 firm działających w branży IT i posiadających

Bardziej szczegółowo

I. 1) NAZWA I ADRES: Instytut Adama Mickiewicza, ul. Mokotowska 25, 00-560 Warszawa, woj. mazowieckie, tel. 022 4476100, faks 022 4476152.

I. 1) NAZWA I ADRES: Instytut Adama Mickiewicza, ul. Mokotowska 25, 00-560 Warszawa, woj. mazowieckie, tel. 022 4476100, faks 022 4476152. Warszawa: Usługi analityki internetowej oraz zarządzania działem dystrybucji treści Numer ogłoszenia: 258686-2013; data zamieszczenia: 03.07.2013 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - usługi Zamieszczanie ogłoszenia:

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia nr 11. mgr Jolanta Tkaczyk

Ćwiczenia nr 11. mgr Jolanta Tkaczyk Ćwiczenia nr 11 mgr Jolanta Tkaczyk Segmentacja Segmentacja to podział rynku na jednorodne grupy z punktu widzenia reakcji konsumentów na produkt marketingowy Segmentacja umożliwia dostosowanie oferty

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA UZYSKANIA ZALICZENIA

KRYTERIA UZYSKANIA ZALICZENIA KRYTERIA UZYSKANIA ZALICZENIA Elementy obowiązkowe Esej naukowy indywidualny na dowolnie wybrany temat z zakresu przedmiotu, 3-5 stron standaryzowanego maszynopisu, przesłany do 09.01.2009 na adres e-mail:

Bardziej szczegółowo

Komentarz do wyników polskiej wersji badania Blanchard Corporate Issues 2011

Komentarz do wyników polskiej wersji badania Blanchard Corporate Issues 2011 Komentarz do wyników polskiej wersji badania Warszawa, maj 2011 r. 1.Wprowadzenie Badanie zostało zrealizowane metodą ankiety elektronicznej między 14 grudnia 2010 a 16 stycznia 2011. Polska wersja badania,

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Strona1 Agnieszka Świętek Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 5.7 Temat zajęć: Struktura biznesplanu 1. Cele lekcji: Uczeń: zna pojęcie biznesplan, rozumie potrzebę pisania biznesplanu dla celów wewnętrznych

Bardziej szczegółowo

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS Marek Kruk, dr

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS Marek Kruk, dr SYLLABUS na rok akademicki 010/011 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr / 3 Specjalność Bez specjalności Kod katedry/zakładu

Bardziej szczegółowo

W gospodarce rynkowej szczególnie ważną rolę odgrywają małe i średnie. firmy, tworzone przez indywidualnych przedsiębiorców.

W gospodarce rynkowej szczególnie ważną rolę odgrywają małe i średnie. firmy, tworzone przez indywidualnych przedsiębiorców. PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ Jak założyć i prowadzić własną firmę? Autor: red. Hanna Godlewska-Majkowska, Wstęp W gospodarce rynkowej szczególnie ważną rolę odgrywają małe i średnie firmy, tworzone przez indywidualnych

Bardziej szczegółowo

Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą. dr Adam Jabłoński

Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą. dr Adam Jabłoński 2012 Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą dr Adam Jabłoński GENEZA POWSTANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO Konferencja w Rio de Janeiro 1992 r. 27 Zasad Zrównoważonego Rozwoju Karta Biznesu Zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

2012 Marketing produktu ekologicznego. dr Marek Jabłoński

2012 Marketing produktu ekologicznego. dr Marek Jabłoński 2012 Marketing produktu ekologicznego dr Marek Jabłoński Od kilku lat ekologia przestaje mieć znaczenie ideologiczne, w zamian za to nabiera wymiaru praktycznego i inżynierskiego. Większość firm na świecie,

Bardziej szczegółowo

Marketing w turystyce

Marketing w turystyce Marketing w turystyce MT 7 Polityka cenowa w turystyce dr Edyta Gołąb-Andrzejak MSU4 sem. 3, MSU3 sem. 2 (zimowy), studia dzienne Gdańsk 2011-12 Szczególne rodzaje cen w turystyce TARYFA cena bezwzględnie

Bardziej szczegółowo

Załącznik 13 Minimalny wzór opisu produktu finalnego projektu innowacyjnego testującego wraz z instrukcją

Załącznik 13 Minimalny wzór opisu produktu finalnego projektu innowacyjnego testującego wraz z instrukcją Załącznik 13 Minimalny wzór opisu produktu finalnego projektu innowacyjnego testującego wraz z instrukcją Opis produktu finalnego projektu innowacyjnego testującego (maksymalnie 6 stron) Temat innowacyjny.

Bardziej szczegółowo

Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu

Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu ostatnich kilku dekad diametralnie zmienił się charakter prowadzonej

Bardziej szczegółowo

Analiza wpływu czynników miko i makroekonomicznych na rynek nieruchomości.

Analiza wpływu czynników miko i makroekonomicznych na rynek nieruchomości. TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH INŻYNIERSKICH studia stacjonarne pierwszego stopnia ROK AKADEMICKI REALIZACJI PRACY 2015/2016 Katedra Gospodarki Nieruchomościami i Rozwoju Regionalnego Doradztwo na rynku Promotor

Bardziej szczegółowo

Wybrane elementy marketingu terytorialnego a rozwój gospodarczy miast Polski

Wybrane elementy marketingu terytorialnego a rozwój gospodarczy miast Polski Zakład Zagospodarowania Przestrzennego Instytut Geografii i Rozwoju regionalnego Wydział Nauk o Ziemi i Kształtowania środowiska Wybrane elementy marketingu terytorialnego a rozwój gospodarczy miast Polski

Bardziej szczegółowo

Olsztyn, dnia 6 października 2014 r.

Olsztyn, dnia 6 października 2014 r. Olsztyn, dnia 6 października 2014 r. Numer sprawy: 221/DOR/2014 Podmiot zadający pytanie: Urząd Gminy X Imię i nazwisko eksperta: dr Stanisław Bułajewski Afiliacja eksperta: UWM w Olsztynie OPINIA PRAWNA

Bardziej szczegółowo

Wyzwania rozwojowe gmin województwa śląskiego w kontekście zachodzących procesów demograficznych

Wyzwania rozwojowe gmin województwa śląskiego w kontekście zachodzących procesów demograficznych Wyzwania rozwojowe gmin województwa śląskiego w kontekście zachodzących procesów demograficznych Cel badania Główny: Identyfikacja kierunków i czynników rozwoju województwa śląskiego w kontekście zachodzących

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorcza Łomża otwarci na Biznes

Przedsiębiorcza Łomża otwarci na Biznes PROGRAM ROZWOJU MIASTA ŁOMŻA DO ROKU 2020 PLUS CEL HORYZONTALNY I: KULTURA, EDUKACJA I SPORT JAKO BAZA ROZWOJU SPOŁECZNO GOSPODARCZEGO CEL HORYZONTALNY II: INFRASTRUKTURA JAKO BAZA ROZWOJU SPOŁECZNO -

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość na wsi współczesne wyzwania i koncepcja rozwoju

Przedsiębiorczość na wsi współczesne wyzwania i koncepcja rozwoju Przedsiębiorczość na wsi współczesne wyzwania i koncepcja rozwoju Regionalny Program Operacyjny Województwa Pomorskiego na lata 2014-2020 Marcin Twardokus Departament Programów Regionalnych Główny Punkt

Bardziej szczegółowo

Krótki opis zakresu i wyników biznes planu. Informacja dla kogo i w jakim celu sporządzony został biznes plan 1 strona.

Krótki opis zakresu i wyników biznes planu. Informacja dla kogo i w jakim celu sporządzony został biznes plan 1 strona. BIZNES PLAN/ BIZNES CASE Czas wykonania: 2-4 tygodnie Koszt szacunkowy: w zależności od zakresu, skali projektu, informacji dostarczonych przez zamawiającego Zakres prac: 1. Streszczenie 2. Informacje

Bardziej szczegółowo

1. Organizacje pozarządowe w gospodarce rynkowej... 11

1. Organizacje pozarządowe w gospodarce rynkowej... 11 Spis treści Wstęp... 7 1. Organizacje pozarządowe w gospodarce rynkowej... 11 1.1. Interdyscyplinarność badań naukowych organizacji pozarządowych... 11 1.2. Cechy i funkcje organizacji pozarządowych...

Bardziej szczegółowo

Mój region w Europie. Urząd Marszałkowski w Toruniu Departament Polityki Regionalnej

Mój region w Europie. Urząd Marszałkowski w Toruniu Departament Polityki Regionalnej Mój region w Europie Urząd Marszałkowski w Toruniu Departament Polityki Regionalnej Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia na wykonanie badania pt. Ocena potencjału rynkowego marki Regionalnego Programu

Bardziej szczegółowo

Rynek nieruchomości w polskich miejscowościach turystycznych

Rynek nieruchomości w polskich miejscowościach turystycznych Rynek nieruchomości w polskich miejscowościach turystycznych Charakterystyka, wielkość oraz struktura podaży. Szansa na zyski Morze, góry, Warmia i Mazury Zima 2009 W Polsce rynek nieruchomości wypoczynkowych

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... 11. Rozdział I. Systemowe zarządzanie jakością... 15

Spis treści. Przedmowa... 11. Rozdział I. Systemowe zarządzanie jakością... 15 Przedmowa... 11 Rozdział I. Systemowe zarządzanie jakością... 15 1. Charakterystyka zarządzania jakością... 15 1.1. Zarządzanie a kierowanie... 15 1.2. Cel i obiekt zarządzania... 16 1.3. Definiowanie

Bardziej szczegółowo

STANDARD ŚWIADCZENIA USŁUGI SYSTEMOWEJ KSU W ZAKRESIE SZYBKIEJ OPTYMALIZACJI ZARZĄDZANIA FINANSAMI PRZEDSIEBIORSTWA

STANDARD ŚWIADCZENIA USŁUGI SYSTEMOWEJ KSU W ZAKRESIE SZYBKIEJ OPTYMALIZACJI ZARZĄDZANIA FINANSAMI PRZEDSIEBIORSTWA STANDARD ŚWIADCZENIA USŁUGI SYSTEMOWEJ KSU W ZAKRESIE SZYBKIEJ OPTYMALIZACJI ZARZĄDZANIA FINANSAMI PRZEDSIEBIORSTWA dla mikro- i małych przedsiębiorców Opracowane przez: Departament Rozwoju Instytucji

Bardziej szczegółowo

Punkt Konsultacyjny KSU- usługi informacyjne i doradcze dla przedsiębiorców i osób zamierzających założyć działalność gospodarczą

Punkt Konsultacyjny KSU- usługi informacyjne i doradcze dla przedsiębiorców i osób zamierzających założyć działalność gospodarczą 2012 Punkt Konsultacyjny KSU- usługi informacyjne i doradcze dla przedsiębiorców i osób zamierzających założyć działalność gospodarczą Usługi PK KSU jako pierwowzór nowych usług PK DIAGNOZA POTRZEB KLIENTA

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz. dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012. 1. Nazwa klastra...

Kwestionariusz. dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012. 1. Nazwa klastra... Załącznik nr 2 do ZZW Kwestionariusz dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012 A. CHARAKTERYSTYKA KLASTRA 1. Nazwa klastra... 2. Rok utworzenia klastra (podjęcia inicjatywy lub

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4 Planowanie rozwoju technologii - Aleksander Buczacki 4.1. Wstęp 4.2. Proces planowania rozwoju technologii

Rozdział 4 Planowanie rozwoju technologii - Aleksander Buczacki 4.1. Wstęp 4.2. Proces planowania rozwoju technologii Spis treści Wprowadzenie Rozdział 1 Pojęcie i klasyfikacja produktów oraz ich miejsce w strategii firmy - Jerzy Koszałka 1.1. Wstęp 1.2. Rynek jako miejsce oferowania i wymiany produktów 1.3. Pojęcie produktu

Bardziej szczegółowo

PROJEKT OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Podstawy marketingu na kierunku Administracja

PROJEKT OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Podstawy marketingu na kierunku Administracja Poznań, dnia 20 sierpnia 2012 r. dr Anna Scheibe adiunkt w Katedrze Nauk Ekonomicznych PROJEKT OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Podstawy marketingu na kierunku Administracja I. Informacje

Bardziej szczegółowo

I Spotkanie Rady Strategii Rozwoju Tczewa przy Prezydencie Miasta Tczewa Luty, 2009

I Spotkanie Rady Strategii Rozwoju Tczewa przy Prezydencie Miasta Tczewa Luty, 2009 I Spotkanie Rady Strategii Rozwoju Tczewa przy Prezydencie Miasta Tczewa Luty, 2009 Strategią rozwoju nazywa się rozmaite sposoby oddziaływania w celu pobudzenia wzrostu gospodarczego Strategia rozwoju

Bardziej szczegółowo

EKONOMIKA I ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM W AGROBIZNESIE

EKONOMIKA I ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM W AGROBIZNESIE EKONOMIKA I ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM W AGROBIZNESIE Anna Grontkowska, Bogdan Klepacki SPIS TREŚCI Wstęp Rozdział 1. Miejsce rolnictwa w systemie agrobiznesu Pojęcie i funkcje agrobiznesu Ogniwa agrobiznesu

Bardziej szczegółowo