Management Systems in Production Engineering No 2(6), 2012

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Management Systems in Production Engineering No 2(6), 2012"

Transkrypt

1 PROBLEMY MODELOWANIA STRUKTURY NIEZAWODNOŚCIOWEJ ZŁOŻONEGO SYSTEMU TECHNICZNEGO NA PRZYKŁADZIE PAROWO-WODNEGO SYSTEMU SIŁOWNI OKRĘTOWEJ THE PROBLEMS OF MODELING THE RELIABILITY STRUCTURE OF THE COMPLEX TECHNICAL SYSTEM ON THE BASIS OF A STEAM-WATER SYSTEM OF THE ENGINE ROOM Leszek CHYBOWSKI Akademia Morska w Szczecinie Streszczenie: W artykule przedstawiono pojęcie struktury systemu ze szczególnym uwzględnieniem struktury niezawodnościowej. Przedstawiono zalety i wady modelowania struktury niezawodnościowej systemu z wykorzystaniem blokowych schematów niezawodności (RBD). Przedstawiono modele RBD okrętowego systemu parowo-wodnego zbudowane wg koncepcji modelu wieloelementowego, jednoelementowego i mieszanego. Przedstawiono krytyczne uwagi dotyczące praktycznego zastosowania modeli ujmujących jedynie nadmiar strukturalny. Wskazano na istotną wartość modelu autorstwa profesorów Jadźwińskiego i Smalko nazwanego przez nich domyślną strukturą niezawodnościową. Wskazano na konieczność budowy nowego typu modeli: jakościowo-ilościowych przydatnych w rozwijanej przez autora metodyce wielokryterialnej analizy ważności elementów w strukturze niezawodnościowej złożonych systemów technicznych. Słowa kluczowe: złożony system techniczny, struktura niezawodnościowa, ważność elementów, funkcja niezawodności, blokowy schemat niezawodności. 1. Wstęp Jednym z etapów analizy niezawodnościowej złożonych systemów technicznych (CTS) w tym i siłowni okrętowych jest bardzo często oszacowanie, które zdarzenia (komponenty) lub przekroje minimalne są najistotniejsze dla rozpatrywanego systemu ze względu na zapewnienie optymalnej wartości określonego wskaźnika niezawodnościowego [3]. Zwykle podczas analizy ilościowej zależy nam na znalezieniu elementów których niezawodność należy poprawić w celu podniesienia niezawodności całego systemu w sposób optymalny. Problematyka ta powiązana jest z poszukiwaniem tzw. słabych ogniw w systemie, czyli najbardziej zawodnych elementów i grup elementów w systemie oraz elementów istotnych dla bezpieczeństwa i jakości eksploatacji. W literaturze, dotyczącej niezawodności zagadnienie to nazywane jest analizą ważności. W celu ilościowej analizy porównawczej ważności elementów wprowadzono tzw. miary ważności. Istnieje wiele różnych miar, których praktyczne zastosowanie uwarunkowane jest głównie tym jaki aspekt ważności jest w danym przypadku najistotniejszy. Należy podkreślić fakt, iż różne miary niezawodnościowe prowadzą do różnych rankingów ważności, co wynika z różnych definicji miar. W związku z ograniczoną stosowalnością lub brakiem zastosowania wielu miar ważności elementów [5, 7] w CTS pojawiła się konieczność opracowania nowoczesnej jakościowoilościowej metodyki pozwalającej na określenie rankingów ważności elementów i grup elementów w CTS dla zadanych kryteriów ważności ujmujących aspekty: bezpieczeństwa, niezawodności, ekonomiczności, dostępności części zamiennych, obsługiwalności. Jednym z problemów w praktycznym wykorzystaniu tych miar jest odpowiednio dokładne odwzorowanie systemu za pomocą modelu na którym miary te będą aplikowane [4, 6].

2 2. Struktura systemu Pojęcie systemu doczekało się bardzo wielu definicji, często kładących nacisk na różne aspekty wykorzystania obiektów eksploatacji [2, 9]. Już Arystoteles ( p.n.e.) spostrzegł, że całość to więcej niż suma części [12]. W ogólności system S stanowi parą uporządkowaną <E,R> składającą się ze zbioru E i ciągu R, określonego jako relacje. W teorii systemów E nazywa się zbiorem elementów, a R strukturą systemu [15]. Na przestrzeni ostatnich ponad 40 lat od wprowadzenia pierwszej miary ważności przez Z. W. Birnbauma opracowano szereg miar opisujących ważność elementu w strukturze niezawodnościowej systemu oraz ważność przekrojów minimalnych niezdatności. Jednak pomimo zaawansowanego matematycznego (teoretycznego) aparatu oceny ważności, stwarzają one przytoczone problemy aplikacyjne. CTS, w tym siłownie okrętowe są systemami trudnymi w opisie jako, że są obiektami [5]: odnawialnymi lub częściowo-odnawialnymi; o zmiennej w czasie strukturze funkcjonalnej i niezawodnościowej; złożonymi o hierarchicznej strukturze i wielopoziomowych często nie znanych sprzężeniach zwrotnych; o uszkodzeniach elementów częściowo lub całkowicie zależnych; dla, których znamy odpowiedzi jedynie na określony zakres i charakter wymuszeń i zakłóceń; z nieznanymi związkami nadmiarowości, które stanowią zbiory pokrywające się [14]; których struktura niezawodnościowa pomimo znanych wydzielonych podstawowych elementów funkcjonalnych często nie jest znana w całości lub w znacznej części. Modele stanowią formy i narzędzia odwzorowania rzeczywistości w poznaniu ludzkim. Wyróżnia się modele materialne (podobne przestrzennie, podobne fizycznie, podobne matematycznie) oraz modele myślowe (obrazowe, symboliczne i mieszane). System scharakteryzowany jest przez strukturę konstrukcyjną, funkcjonalną, niezawodnościową itd. W niezawodnościowej analizie ważności istotne jest zbudowanie dla danego systemu modelu struktury niezawodnościowej. Struktura ta może być zamodelowana za pomocą modeli werbalnych, analitycznych, logicznych, graficznych i mieszanych. Podczas tworzenia modeli stosuje się wiele narzędzi formalnych (rys. 1). Rys. 1. Drzewo narzędzi formalnych używanych do modelowania CTS [1] 2

3 Z uwagi na wymienione we wprowadzeniu cechy złożonych systemów technicznych zbudowanie modelu struktury niezawodnościowej może stanowić poważny problem. W dalszej części artykułu dokonano oceny wybranych sposobów zamodelowania struktury niezawodnościowej systemów. 3. Modele RBD struktury Strukturę niezawodnościową systemu bardzo często przedstawia się w formie blokowych schematów niezawodności RBD (Reliability Block Diagrams), które można w prosty sposób przekształcić na inne równoważne modele np.: drzewa niezdatności (Fault Trees), modele binarne (boolean models) i inne. Założenia przy budowie modelu warunkują uzyskanie odpowiedniego uproszczenia w prowadzonej analizie oraz wpływają na dokładność uzyskiwanych wyników analizy. W dalszej części przedstawiono trzy koncepcje budowania struktury niezawodnościowej złożonego systemu technicznego modelami RBD wraz z krótkim omówieniem ich zalet oraz wad. Przykład aplikacyjny będzie stanowił system parowo-wodny siłowni okrętowej kontenerowca klasy 6500 TEU [14] pokazany na rys. 2. Rys. 2. Para, system wody zasilającej i spustowej dla kontenerowców klasy 6500 TEU 3

4 Elementy systemu niebędące rezerwowane (będące włączone w szeregowy sposób do truktury niezawodnościowej) oznaczono na modelach: 1, 2 m, zaś bloki rezerwowane (pompy zasilające, pompy obiegowe oraz zawory doprowadzające) oznaczono: 1, 2 i 3. Ponadto w każdym z bloków rezerwowanych (dublowanych) oznaczono element podstawowy 0 i element rezerwowy Model wieloelementowy Jedną z koncepcji modelowania złożonych struktur, np. systemów siłowni okrętowej jest model wieloelementowy, w którym analityk stara się odwzorować wszystkie elementy systemu. Podejście takie zaproponowano w pracy [8]. Dla przytoczonego systemu siłowni model RDB można przedstawić w postaci przedstawionej na rys. 3. Rys. 3. Wieloelementowy model RDB systemu parowo-wodnego Okresowe uszkadzanie się elementów siłowni (systemu parowo-wodnego) będzie powodowało, że funkcja niezawodności określonych elementów przyjmuje wartości mniejsze niż 1. W zależności od poziomu dekompozycji systemu założonego przez analityka ilość elementów przykładowego systemu pomocniczego siłowni okrętowej wynosi kilkadziesiąt do kilku tysięcy elementów. Takie podejście pomimo bardzo pozornie bardzo dokładnego odzwierciedlenia struktury niezawodnościowej systemu powoduje, iż model systemu staje się bardzo, często nadmiernie złożony, a uzyskiwane obliczone w oparciu o taki model wartości niezawodności systemu nie odzwierciedlają rzeczywistych warunków pracy CTS. Na rys. 4. przedstawiono wartość niezawodności R systemu szeregowego złożonego ze 100 elementów o niezawodnościach R i równych: 0,995; 0,990; 0,980 oraz 0,950. Rys. 4. Niezawodność 100 elementowego szeregowego systemu o określonych wartościach niezawodności elementów 4

5 Już w pierwszym przypadku całkowita niezawodność takiego systemu wynosi 0,606, czyli jest bardzo niska. Można by wyciągnąć wniosek, iż taki system praktycznie ze zbliżonym (prawie równym) prawdopodobieństwem będzie w stanie zdatności lub w stanie niezdatności. W kolejnych przypadkach niezawodność systemu jest jeszcze mniejsza. Ponadto model wieloelementowy w ograniczonym zakresie opisuje zmienność w czasie struktury niezawodnościowej wynikającą z uszkadzania się oraz załączania i przełączania elementów rezerwowych. Wobec powyższego zastosowanie modeli RBD w wg tej koncepcji jest przydatne jedynie dla prostych systemów i dla CTS jest zupełnie niepraktyczne i dające wyniki niezgodne z rzeczywistością Model jednoelementowy Dla uniknięcia problemów z zamodelowaniem zmian struktury funkcjonalnej i niezawodnościowej systemu podczas jego eksploatacji Matuszak [11] zaproponował model traktujący system jako pojedynczy element. Wg tej koncepcji badań, każde uszkodzenie w analizowanym systemie było rejestrowane jako uszkodzenie systemu [13]. Schematycznie taki model można przedstawić w postaci pokazanej na rys. 5. Rys. 5. Jednoelementowy model RDB systemu parowo-wodnego Takie podejście powoduje niedoszacowanie niezawodności poprzez pominięcie elementów rezerwowanych oraz ujęcie w analizie uszkodzeń powodujących jedynie ograniczenie funkcjonalności systemu bez jego całkowitego uszkodzenia (awarii), a także ujmuje uszkodzenia elementów nie mających wpływu na działanie systemu, czyli tzw. elementów pasywnych [1]. Przykładowe oszacowania niezawodności systemu parowowodnego z wykorzystaniem tej koncepcji wg pracy [11] przedstawiono na rys. 6. Z przedstawionego na rys. 6 sumarycznego (uśrednionego z trzech grup obserwacji) przebiegu funkcji niezawodności wynika, że system parowy osiąga niezawodność równą ok. 0,6 po 30 dniach eksploatacji, co nie odzwierciedla rzeczywistych warunków pracy omawianego systemu. System parowo-wodny należy do systemów istotnych dla pracy siłowni zasilanych paliwem pozostałościowym z uwagi na konieczność podgrzania paliwa i co jest z tym związane zapewnienie napędu dla jednostki pływającej (taka sytuacja dotyczy przeważającej większości statków dalekomorskich). Ponadto prawidłowa praca systemu parowo-wodnego jest istotnym czynnikiem bezpiecznej eksploatacji z uwagi na potencjalną możliwość eksplozji kotła, pożaru w kolektorze wydechowym silnika głównego, możliwości poparzenia załogi maszynowej itd. Wobec powyższego przedstawiony model poza analizami akademickimi nie może zostać zaaplikowany w praktyce. 5

6 Rys. 6. Przebieg funkcji niezawodności dla sumy uszkodzeń i poszczególnych grup zaobserwowanych uszkodzeń w systemie parowym [11] 3.3. Model mieszany Alternatywą dla przedstawionych wcześniej koncepcji zamodelowania systemu parowo-wodnego schematami RBD może być model mieszany (wykorzystujący podejście pokazane w punktach 3.1 i 3.2), w którym część struktury niezawodnościowej złożoną z bloków połączonych szeregowo zostanie zamodelowana zastępczym blokiem zaś bloki rezerwowane pozostaną w modelu ujęte w postaci podstruktury równoległej lub podstruktury z rezerwą niepracującą (cold spare). Taki model można schematycznie przedstawić w postaci pokazanej na rys. 7. Rys. 7. Mieszany model RDB systemu parowo-wodnego Zaproponowane podejście pozwala na zredukowanie złożoności modelu struktury niezawodnościowej przy jednoczesnym zachowaniu w modelu elementów podlegających rezerwowaniu, dzięki czemu zminimalizowane zostanie niedoszacowanie niezawodności systemu. Dla przedstawionego przypadku niezawodność systemu parowo-wodnego przy czterech blokach o wykładniczym rozkładzie prawdopodobieństwa długości czasu do wystąpienia uszkodzenia, o intensywnościu uszkodzeń równej 10 uszkodzeń na milion godzin pracy bloku i dla czasu eksploatacji równego 1 rok przedstawiono na rys. 8. 6

7 Rys. 8. Niezawodność systemu parowo-wodnego oszacowana z wykorzystaniem mieszanego modelu RBD W przedstawionym przypadku uzyskiwane oszacowanie jest znacznie bardziej zbliżone do rzeczywistych warunków eksploatacji niż w dwóch poprzednich przypadkach. 4. Uwagi końcowe W niniejszym artykule przedstawiono klasyczne podejście do modelowania struktury niezawodnościowej systemów. Podejście takie nie ujmuje wielu wewnętrznych sprzężeń zwrotnych, hierarchicznej struktury systemów oraz rezerwowania. Uzyskiwane wyniki analizy mogą być niedoszacowane i nie ujmować wielu rodzajów nadmiaru (strukturalny, parametryczny, czasowy, wytrzymałości, funkcjonalny, elementowy itd.). Rezerwowanie w CTS ma różny charakter i w praktyce nie jest znane projektantowi, operatorowi i analitykowi systemu z uwagi na wiele wewnętrznych często pokrywających się w swoim działaniu nadmiarów istniejących w każdym systemie [10]. Domyślna struktura niezawodnościowa CTS w postaci czarnej skrzynki zaproponowana przez profesorów Smalko i Jaźwińskiego jest jak wydaje wg aktualnego stanu nauki najlepszym modelem opisującym rezerwowanie w systemie, jednocześnie nie reprezentuje ona w sposób jawny rzeczywistych relacji między elementami systemu co poważnie ogranicza jego aplikację. Autor proponuje zastosowanie modeli ilościowo-jakościowych, w których na danym poziomie dekompozycji nacisk nie będzie kładziony na sposób połączenia elementów ale na ich ilość, charakterystykę i to, które elementy są zwielokrotnione (rezerwowane) w celu podwyższenia niezawodności systemu. W wymienionym temacie prowadzone są dalsze badania, co jak się przewiduje przyczyni się do opracowania przydatnej w praktyce wielokryterialnej metodyki oceny istotności elementów w CTS takich jak siłownie okrętowe. 5. Podziękowania Badania autora przedstawione w niniejszym artykule zostały wykonane w ramach projektu: Grant NCN 2011/01/D/ST8/07827 Analiza ważności elementów w strukturze niezawodnościowej złożonych systemów technicznych na przykładzie siłowni okrętowej. 7

8 Literatura [1] Adamkiewicz W.: et al., Badania i ocena niezawodności maszyny w systemie transportowym. WKiŁ. Warszawa [2] Cempel Cz.: Teoria i inżynieria systemów. Zasady i zastosowania myślenia systemowego. ITE. Radom 2008 [3] Chybowski L.: Tendencje rozwojowe w ocenie ważności elementów i grup elementów w strukturze niezawodnościowej systemów. Studia i Materiały Polskiego Stowarzyszenia Zarządzania Wiedzą. Nr 45, 2011, pp [4] Chybowski L.: Jakościowo-ilościowa analiza ważności elementów w strukturze niezawodnościowej systemów. Studia i Materiały Polskiego Stowarzyszenia Zarządzania Wiedzą. Nr 45, 2011, pp [5] Chybowski L.: A Note On Modifications To The Methodology For Components In The Complex Technical Systems Reliability Structure Importance Evaluation. Journal of Polish CIMAC Vol. 6 No. 2, Diagnosis, Reliability and Safety. Gdańsk 2011, pp [6] Chybowski L.: A New Aproach To Reliability Importance Analysis of Complex Technical Systems. Journal of Polish CIMAC Vol. 6 No. 2, Diagnosis, Reliability and Safety. Gdańsk 2011, pp [7] Chybowski L.: Safety criterion in assessing the importance of an element in the complex technological system reliability structure. Management Systems in Production Engineering. No. 1(5), 2012, pp [8] Czajgucki J. Z.: Niezawodność spalinowych siłowni okrętowych. Wydawnictwo Morskie. Gdańsk [9] Girtler J.: Koncepcja doboru modeli niezawodnościowych dla potrzeb podejmowania decyzji eksploatacyjnych dotyczących urządzeń statków morskich. Zeszyty Naukowe AM w Szczecinie. Nr 66, 2002, pp [10] Jaźwiński J., Smalko Z.: Rozważania na temat właściwości systemów nadmiarowych. VIII Konferencja Okrętownictwo i Oceanotechnika, Perspektywy rozwoju systemów transportowych. Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Szczecińskiej. Szczecin [11] Matuszak Z.: Problemy badania niezawodności siłowni transportowych obiektów oceanotechnicznych. Autobusy. Nr 6, [12] Ostwald M.: Inżynieria systemów. Politechnika Poznańska. Poznań [13] Raport nr 1997/9 Projektu badawczego Nr 9 T12C Badanie uszkodzeń i rozkładów uszkodzeń złożonych układów technicznych na przykładzie instalacji siłowni okrętowych: Analiza statystyczna danych o uszkodzeniach wybranych instalacji siłowni okrętowych. Zakład Siłowni Okrętowych - Instytut Technicznej Eksploatacji Siłowni Okrętowych. Wyższa Szkoła Morska w Szczecinie. Maszynopis powielany. [14] Specifications for 6500 TEU Class Container Carrier. Ulsan [15] Wintgen G.: System cybernetyczny w świetle teorii mnogości. Problemy Organizacji. Nr 2,

Rys. 1. Instalacja chłodzenia wodą słodką cylindrów silnika głównego (opis w tekście)

Rys. 1. Instalacja chłodzenia wodą słodką cylindrów silnika głównego (opis w tekście) Leszek Chybowski Wydział Mechaniczny Politechnika Szczecińska ZASTOSOWANIE DRZEWA USZKODZEŃ DO WYBRANEGO SYSTEMU SIŁOWNI OKRĘTOWEJ 1. Wprowadzenie Stanem systemu technicznego określa się zbiór wartości

Bardziej szczegółowo

EKSPLOATACJA SYSTEMÓW TECHNICZNYCH

EKSPLOATACJA SYSTEMÓW TECHNICZNYCH Jan Kaźmierczak EKSPLOATACJA SYSTEMÓW TECHNICZNYCH dla studentów kierunków: ZARZĄDZANIE Gliwice, 1999 SPIS TREŚCI 1. WPROWADZENIE... 7 2. PRZEGLĄD PODSTAWOWYCH PROBLEMÓW EKSPLOATACJI SYSTEMÓW TECHNICZNYCH...

Bardziej szczegółowo

Marian OSTWALD. Politechnika Poznańska Instytut Mechaniki Stosowanej INŻYNIERIA SYSTEMÓW. Materiały pomocnicze do wykładów.

Marian OSTWALD. Politechnika Poznańska Instytut Mechaniki Stosowanej INŻYNIERIA SYSTEMÓW. Materiały pomocnicze do wykładów. Marian OSTWALD Politechnika Poznańska Instytut Mechaniki Stosowanej INŻYNIERIA SYSTEMÓW Materiały pomocnicze do wykładów Poznań 2009 Motto wykładu: DZIAŁAMY LOKALNIE, MYŚLIMY GLOBALNIE TRZEBA WIDZIEĆ LAS

Bardziej szczegółowo

Niezawodność i Diagnostyka

Niezawodność i Diagnostyka Katedra Metrologii i Optoelektroniki Wydział Elektroniki Telekomunikacji i Informatyki Politechnika Gdańska Niezawodność i Diagnostyka Ćwiczenie laboratoryjne nr 3 Struktury niezawodnościowe 1. Struktury

Bardziej szczegółowo

POISSONOWSKA APROKSYMACJA W SYSTEMACH NIEZAWODNOŚCIOWYCH

POISSONOWSKA APROKSYMACJA W SYSTEMACH NIEZAWODNOŚCIOWYCH POISSONOWSKA APROKSYMACJA W SYSTEMACH NIEZAWODNOŚCIOWYCH Barbara Popowska bpopowsk@math.put.poznan.pl Politechnika Poznańska http://www.put.poznan.pl/ PROGRAM REFERATU 1. WPROWADZENIE 2. GRAF JAKO MODEL

Bardziej szczegółowo

Transformacja wiedzy w budowie i eksploatacji maszyn

Transformacja wiedzy w budowie i eksploatacji maszyn Uniwersytet Technologiczno Przyrodniczy im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich w Bydgoszczy Wydział Mechaniczny Transformacja wiedzy w budowie i eksploatacji maszyn Bogdan ŻÓŁTOWSKI W pracy przedstawiono proces

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY OCENY WSKAŹNIKÓW ZAWODNOŚCI ZASILANIA ENERGIĄ ELEKTRYCZNĄ

PODSTAWY OCENY WSKAŹNIKÓW ZAWODNOŚCI ZASILANIA ENERGIĄ ELEKTRYCZNĄ Andrzej Purczyński PODSTAWY OCENY WSKAŹNIKÓW ZAWODNOŚCI ZASILANIA ENERGIĄ ELEKTRYCZNĄ Materiały szkolenia technicznego, Jakość energii elektrycznej i jej rozliczanie, Poznań Tarnowo Podgórne II/2008, ENERGO-EKO-TECH

Bardziej szczegółowo

Zajęcia laboratoryjne z przedmiotu Okrętowe układy napędowe

Zajęcia laboratoryjne z przedmiotu Okrętowe układy napędowe Zajęcia laboratoryjne z przedmiotu Okrętowe układy napędowe Kierunek: Mechatronika Specjalność: Mechatronika systemów energetycznych Studia I stopnia, semestr VII Opracował: dr inż. Leszek Chybowski Szczecin,

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ MECHANICZNY ENERGETYKI I LOTNICTWA WYKŁAD

WYDZIAŁ MECHANICZNY ENERGETYKI I LOTNICTWA WYKŁAD POLITECHNIKA WARSZAWSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY ENERGETYKI I LOTNICTWA WYKŁAD 3 dr inż. Kamila Kustroń Warszawa, 10 marca 2015 24 lutego: Wykład wprowadzający w interdyscyplinarną tematykę eksploatacji statków

Bardziej szczegółowo

Temat: Wpływ właściwości paliwa na trwałość wtryskiwaczy silników jachtów motorowych

Temat: Wpływ właściwości paliwa na trwałość wtryskiwaczy silników jachtów motorowych 2013.01.30 Katedra Siłowni Morskich i Lądowych WOiO PG r.a. 2013/2014 Tematy prac dyplomowych studia stacjonarne I stopnia, Kierunki studiów: Oceanotechnika, Energetyka, Transport 1 Temat: Wpływ właściwości

Bardziej szczegółowo

Systemy zabezpieczeń

Systemy zabezpieczeń Systemy zabezpieczeń Definicja System zabezpieczeń (safety-related system) jest to system, który implementuje funkcje bezpieczeństwa konieczne do utrzymania bezpiecznego stanu instalacji oraz jest przeznaczony

Bardziej szczegółowo

Oszacowanie niezawodności elektronicznych układów bezpieczeństwa funkcjonalnego

Oszacowanie niezawodności elektronicznych układów bezpieczeństwa funkcjonalnego IV Sympozjum Bezpieczeństwa Maszyn, Urządzeń i Instalacji Przemysłowych organizowane przez Klub Paragraf 34 Oszacowanie niezawodności elektronicznych układów bezpieczeństwa funkcjonalnego Wpływ doboru

Bardziej szczegółowo

Struktury niezawodności systemów.

Struktury niezawodności systemów. Struktury niezawodności systemów. 9 marca 2015 - system i jego schemat - struktury niezawodności a schemat techniczny System to zorganizowany zbiór elementów, współpracujacych ze soba pełniac przypisane

Bardziej szczegółowo

SZACOWANIE NIEGOTOWOŚCI WYBRANYCH SYSTEMÓW SIŁOWNI OKRĘTOWEJ OBIEKTÓW PŁYWAJĄCYCH SPECJALNEGO PRZEZNACZENIA

SZACOWANIE NIEGOTOWOŚCI WYBRANYCH SYSTEMÓW SIŁOWNI OKRĘTOWEJ OBIEKTÓW PŁYWAJĄCYCH SPECJALNEGO PRZEZNACZENIA XXV Sympozjum Siłowni Okrętowych Materiały sympozyjne 18-19.XI.2004 LESZEK CHYBOWSKI Politechnika Szczecińska SZACOWANIE NIEGOTOWOŚCI WYBRANYCH SYSTEMÓW SIŁOWNI OKRĘTOWEJ OBIEKTÓW PŁYWAJĄCYCH SPECJALNEGO

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1) Nazwa przedmiotu: INŻYNIERIA SYSTEMÓW I ANALIZA SYSTEMOWA. 2) Kod przedmiotu: ROZ-L3-20

KARTA PRZEDMIOTU. 1) Nazwa przedmiotu: INŻYNIERIA SYSTEMÓW I ANALIZA SYSTEMOWA. 2) Kod przedmiotu: ROZ-L3-20 Z1-PU7 WYDANIE N2 Strona: 1 z 5 (pieczęć wydziału) KARTA PRZEDMIOTU 1) Nazwa przedmiotu: INŻYNIERIA SYSTEMÓW I ANALIZA SYSTEMOWA 3) Karta przedmiotu ważna od roku akademickiego: 2014/2015 2) Kod przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

Streszczenie. 3. Mechanizmy Zniszczenia Plastycznego

Streszczenie. 3. Mechanizmy Zniszczenia Plastycznego Streszczenie Dobór elementów struktury konstrukcyjnej z warunku ustalonej niezawodności, mierzonej wskaźnikiem niezawodności β. Przykład liczbowy dla ramy statycznie niewyznaczalnej. Leszek Chodor, Joanna

Bardziej szczegółowo

Podstawy niezawodności Bases of reliability. Elektrotechnika II stopień (I stopień / II stopień) Ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny)

Podstawy niezawodności Bases of reliability. Elektrotechnika II stopień (I stopień / II stopień) Ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny) Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012r. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/13

Bardziej szczegółowo

Urząd Dozoru Technicznego. RAMS Metoda wyboru najlepszej opcji projektowej. Ryszard Sauk. Departament Certyfikacji i Oceny Zgodności Wyrobów

Urząd Dozoru Technicznego. RAMS Metoda wyboru najlepszej opcji projektowej. Ryszard Sauk. Departament Certyfikacji i Oceny Zgodności Wyrobów Urząd Dozoru Technicznego RAMS Metoda wyboru najlepszej opcji projektowej Ryszard Sauk Departament Certyfikacji i Oceny Zgodności Wyrobów Plan Prezentacji Wstęp Pojęcia podstawowe Etapy RAMS Etapy projektu

Bardziej szczegółowo

PORÓWNANIE PRZEBIEGÓW WYBRANYCH MIAR NIEZAWODNOŚCIOWYCH NA PRZYKŁADZIE SYSTEMÓW ZASILANIA PALIWEM DWÓCH STATKÓW SERII B-584

PORÓWNANIE PRZEBIEGÓW WYBRANYCH MIAR NIEZAWODNOŚCIOWYCH NA PRZYKŁADZIE SYSTEMÓW ZASILANIA PALIWEM DWÓCH STATKÓW SERII B-584 Chybowski L., Grzebieniak R., Matuszak Z. Maritime Academy Szczecin, Poland Summary PORÓWNANIE PRZEBIEGÓW WYBRANYCH MIAR NIEZAWODNOŚCIOWYCH NA PRZYKŁADZIE SYSTEMÓW ZASILANIA PALIWEM DWÓCH STATKÓW SERII

Bardziej szczegółowo

EKSPLOATACJA STATKÓW LATAJĄCYCH. WYKŁAD 20 MARCA 2012 r. dr inż. Kamila Kustroń

EKSPLOATACJA STATKÓW LATAJĄCYCH. WYKŁAD 20 MARCA 2012 r. dr inż. Kamila Kustroń POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Mechaniczny Energetyki i Lotnictwa EKSPLOATACJA STATKÓW LATAJĄCYCH WYKŁAD 20 MARCA 2012 r. dr inż. Kamila Kustroń 6, 13, 20 marca: Własności i właściwości eksploatacyjne:

Bardziej szczegółowo

OCENA NIEZAWODNOŚCI EKSPLOATACYJNEJ AUTOBUSÓW KOMUNIKACJI MIEJSKIEJ

OCENA NIEZAWODNOŚCI EKSPLOATACYJNEJ AUTOBUSÓW KOMUNIKACJI MIEJSKIEJ 1-2012 PROBLEMY EKSPLOATACJI 79 Joanna RYMARZ, Andrzej NIEWCZAS Politechnika Lubelska OCENA NIEZAWODNOŚCI EKSPLOATACYJNEJ AUTOBUSÓW KOMUNIKACJI MIEJSKIEJ Słowa kluczowe Niezawodność, autobus miejski. Streszczenie

Bardziej szczegółowo

WYBRANE ZAGADNIENIA OPTYMALIZACJI PRZEGLĄDÓW OKRESOWYCH URZĄDZEŃ ELEKTRONICZNYCH

WYBRANE ZAGADNIENIA OPTYMALIZACJI PRZEGLĄDÓW OKRESOWYCH URZĄDZEŃ ELEKTRONICZNYCH Problemy Kolejnictwa Zeszyt 149 89 Dr inż. Adam Rosiński Politechnika Warszawska WYBRANE ZAGADNIENIA OPTYMALIZACJI PRZEGLĄDÓW OKRESOWYCH URZĄDZEŃ ELEKTRONICZNYCH SPIS TREŚCI 1. Wstęp. Optymalizacja procesu

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁCZYNNIK GOTOWOŚCI SYSTEMU LOKOMOTYW SPALINOWYCH SERII SM48

WSPÓŁCZYNNIK GOTOWOŚCI SYSTEMU LOKOMOTYW SPALINOWYCH SERII SM48 TECHNIKA TRANSPORTU SZYNOWEGO Andrzej MACIEJCZYK, Zbigniew ZDZIENNICKI WSPÓŁCZYNNIK GOTOWOŚCI SYSTEMU LOKOMOTYW SPALINOWYCH SERII SM48 Streszczenie W artykule wyznaczono współczynniki gotowości systemu

Bardziej szczegółowo

BADANIA ROZKŁADÓW USZKODZEŃ SYSTEMÓW SIŁOWNI OKRĘTOWYCH

BADANIA ROZKŁADÓW USZKODZEŃ SYSTEMÓW SIŁOWNI OKRĘTOWYCH BADANIA ROZKŁADÓW USZKODZEŃ SYSTEMÓW SIŁOWNI OKRĘTOWYCH ZBIGNIEW MATUSZAK BADANIA ROZKŁADÓW USZKODZEŃ SYSTEMÓW SIŁOWNI OKRĘTOWYCH SZCZECIN Zbigniew Matuszak Badania rozkładów uszkodzeń systemów siłowni

Bardziej szczegółowo

Funkcje charakteryzujące proces. Dr inż. Robert Jakubowski

Funkcje charakteryzujące proces. Dr inż. Robert Jakubowski Funkcje charakteryzujące proces eksploatacji Dr inż. Robert Jakubowski Niezawodność Niezawodność Rprawdopodobieństwo, że w przedziale czasu od do t cechy funkcjonalne statku powietrznego Ubędą się mieścić

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA MORSKA w GDYNIWYDZIAŁ

AKADEMIA MORSKA w GDYNIWYDZIAŁ AKADEMIA MORSKA w GDYNIWYDZIAŁ Nr 24 Przedmiot: Siłownie Okrętowe Kierunek/Poziom kształcenia: Forma studiów: Profil kształcenia: Specjalność: MiBM/Studia pierwszego stopnia Studia stacjonarne pierwszego

Bardziej szczegółowo

Etapy modelowania ekonometrycznego

Etapy modelowania ekonometrycznego Etapy modelowania ekonometrycznego jest podstawowym narzędziem badawczym, jakim posługuje się ekonometria. Stanowi on matematyczno-statystyczną formę zapisu prawidłowości statystycznej w zakresie rozkładu,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Analiza i modelowanie_nowicki, Chomiak_Księga1.indb :03:08

Spis treści. Analiza i modelowanie_nowicki, Chomiak_Księga1.indb :03:08 Spis treści Wstęp.............................................................. 7 Część I Podstawy analizy i modelowania systemów 1. Charakterystyka systemów informacyjnych....................... 13 1.1.

Bardziej szczegółowo

Sterowniki Programowalne (SP)

Sterowniki Programowalne (SP) Sterowniki Programowalne (SP) Wybrane aspekty procesu tworzenia oprogramowania dla sterownika PLC Podstawy języka funkcjonalnych schematów blokowych (FBD) Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE NR 5(77) AKADEMII MORSKIEJ W SZCZECINIE. Wybrane zagadnienia dotyczące opisu systemów technicznych

ZESZYTY NAUKOWE NR 5(77) AKADEMII MORSKIEJ W SZCZECINIE. Wybrane zagadnienia dotyczące opisu systemów technicznych ISSN 1733-8670 Zbigniew Matuszak ZESZYTY NAUKOWE NR 5(77) AKADEMII MORSKIEJ W SZCZECINIE OBSŁUGIWANIE MASZYN I URZĄDZEŃ OKRĘTOWYCH OMiUO 2005 Wybrane zagadnienia dotyczące opisu systemów technicznych Słowa

Bardziej szczegółowo

A B. 2 5 8 18 2 x x x 5 x x 8 x 18

A B. 2 5 8 18 2 x x x 5 x x 8 x 18 Narzędzia modelowania niezawodności 1 Arkusz kalkulacyjny - jest to program zbudowany na schemacie relacyjnych baz danych. Relacje pomiędzy dwiema (lub więcej) cechami można zapisać na kilka sposobów.

Bardziej szczegółowo

Tematy prac dyplomowych w Katedrze Awioniki i Sterowania. Studia: I stopnia (inżynierskie)

Tematy prac dyplomowych w Katedrze Awioniki i Sterowania. Studia: I stopnia (inżynierskie) Tematy prac dyplomowych w Katedrze Awioniki i Sterowania Studia I stopnia (inżynierskie) Temat: Skalowanie czujników prędkości kątowej i orientacji przestrzennej 1. Analiza właściwości czujników i układów

Bardziej szczegółowo

Konspekt. Piotr Chołda 10 stycznia Modelowanie niezawodności systemów złożonych

Konspekt. Piotr Chołda 10 stycznia Modelowanie niezawodności systemów złożonych Konspekt Piotr Chołda 0 stycznia 207 Modelowanie niezawodności systemów złożonych. Obiekty naprawialne. Czas (do) wystąpienia uszkodzenia (time to failure, T TF ), prawdopodobieństwo przeżycia (probability

Bardziej szczegółowo

Ocena ilościowa ryzyka: analiza drzewa błędu (konsekwencji) Zajęcia 6. dr inż. Piotr T. Mitkowski. piotr.mitkowski@put.poznan.pl

Ocena ilościowa ryzyka: analiza drzewa błędu (konsekwencji) Zajęcia 6. dr inż. Piotr T. Mitkowski. piotr.mitkowski@put.poznan.pl Ocena ilościowa ryzyka: Zajęcia 6 analiza drzewa błędu (konsekwencji) dr inż. Piotr T. Mitkowski piotr.mitkowski@put.poznan.pl Materiały dydaktyczne, prawa zastrzeżone Piotr Mitkowski 1 Plan zajęć Metody

Bardziej szczegółowo

Automatyka i sterowania

Automatyka i sterowania Automatyka i sterowania Układy regulacji Regulacja i sterowanie Przykłady regulacji i sterowania Funkcje realizowane przez automatykę: regulacja sterowanie zabezpieczenie optymalizacja Automatyka i sterowanie

Bardziej szczegółowo

Robert Grzebieniak Zbigniew Matuszak Akademia Morska Szczecin, Polska

Robert Grzebieniak Zbigniew Matuszak Akademia Morska Szczecin, Polska УДК 621.431 Leszek Chybowski Robert Grzebieniak Zbigniew Matuszak Akademia Morska Szczecin, Polska UWAGI O MOŻLIWOŚCI WYKONANIA ZADANIA PRZEZ OPERATORA SYSTEMU TECHNICZNEGO 1. Wprowadzenie Człowiek jest

Bardziej szczegółowo

KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA

KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA WYDZIAŁ INFORMATYKI I ZARZĄDZANIA Kierunek studiów: INFORMATYKA Stopień studiów: STUDIA II STOPNIA Obszar Wiedzy/Kształcenia: OBSZAR NAUK TECHNICZNYCH Obszar nauki: DZIEDZINA NAUK TECHNICZNYCH Dyscyplina

Bardziej szczegółowo

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny Akademia Morska w Szczecinie Wydział Mechaniczny ROZPRAWA DOKTORSKA mgr inż. Marcin Kołodziejski Analiza metody obsługiwania zarządzanego niezawodnością pędników azymutalnych platformy pływającej Promotor:

Bardziej szczegółowo

Problemy modelowania niezawodności systemów wielofazowych. Słowa kluczowe: niezawodność, modelowanie, system wielofazowy. 1.

Problemy modelowania niezawodności systemów wielofazowych. Słowa kluczowe: niezawodność, modelowanie, system wielofazowy. 1. Dr hab. inż. Tomasz NOWAKOWSK Politechnika Wrocławska nstytut Konstrukcji i Eksploatacji Maszyn Wyb. Wyspiańskiego 27, 50-370 Wrocław tomasz.nowakowski@pwr.wroc.pl Problemy modelowania niezawodności systemów

Bardziej szczegółowo

Podstawy diagnostyki środków transportu

Podstawy diagnostyki środków transportu Podstawy diagnostyki środków transportu Diagnostyka techniczna Termin "diagnostyka" pochodzi z języka greckiego, gdzie diagnosis rozróżnianie, osądzanie. Ukształtowana już w obrębie nauk eksploatacyjnych

Bardziej szczegółowo

PLAN STUDIÓW. Jachty Statki morskie i obiekty oceanotechniczne Semestr III. Semestr IV liczba godzin liczba forma

PLAN STUDIÓW. Jachty Statki morskie i obiekty oceanotechniczne Semestr III. Semestr IV liczba godzin liczba forma WYDZIAŁ: OCEANOTECHNIKI I OKRĘTOWNICTWA KIERUNEK: OCEANOTECHNIKA poziom kształcenia: studia drugiego stopnia profil : ogólnoakademicki forma studiów: stacjonarne PROJEKTOWANIE STATKÓW I URZĄDZEŃ OCEANOTECHNICZNYCH

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ TRANSPORTU I INFORMATYKI TRANSPORT I STOPIEŃ PRAKTYCZNY

WYDZIAŁ TRANSPORTU I INFORMATYKI TRANSPORT I STOPIEŃ PRAKTYCZNY Nazwa kierunku Poziom kształcenia Profil kształcenia Symbole efektów kształcenia na kierunku K_W01 K _W 02 K _W03 WYDZIAŁ TRANSPORTU I INFORMATYKI TRANSPORT I STOPIEŃ PRAKTYCZNY Efekty kształcenia - opis

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Wybrane zagadnienia modelowania i obliczeń inżynierskich Chosen problems of engineer modeling and numerical analysis Dyscyplina: Budowa i Eksploatacja Maszyn Rodzaj przedmiotu: Przedmiot

Bardziej szczegółowo

Statystyka matematyczna dla leśników

Statystyka matematyczna dla leśników Statystyka matematyczna dla leśników Wydział Leśny Kierunek leśnictwo Studia Stacjonarne I Stopnia Rok akademicki 03/04 Wykład 5 Testy statystyczne Ogólne zasady testowania hipotez statystycznych, rodzaje

Bardziej szczegółowo

Ekologiczne aspekty elektrowni wiatrowych

Ekologiczne aspekty elektrowni wiatrowych PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Ekologiczne aspekty wiatrowych KARTA PRZEDMIOTU ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII studia stacjonarne CEL PRZEDMIOTU C1- Posiada uporządkowaną wiedzę teoretyczną, obejmującą kluczowe zagadnienia

Bardziej szczegółowo

PRZEGLĄD METOD MODELOWANIA JAKO PODSTAWA BUDOWY SCENARIUSZY EKSPLOATACYJNYCH

PRZEGLĄD METOD MODELOWANIA JAKO PODSTAWA BUDOWY SCENARIUSZY EKSPLOATACYJNYCH PRZEGLĄD METOD MODELOWANIA JAKO PODSTAWA BUDOWY SCENARIUSZY EKSPLOATACYJNYCH Andrzej LOSKA Streszczenie: Artykuł obejmuje przegląd metod modelowania stosowanych w eksploatacji. Jako podstawę klasyfikacyjną

Bardziej szczegółowo

Metodyka projektowania komputerowych systemów sterowania

Metodyka projektowania komputerowych systemów sterowania Metodyka projektowania komputerowych systemów sterowania Andrzej URBANIAK Metodyka projektowania KSS (1) 1 Projektowanie KSS Analiza wymagań Opracowanie sprzętu Projektowanie systemu Opracowanie oprogramowania

Bardziej szczegółowo

Niezawodność eksploatacyjna środków transportu

Niezawodność eksploatacyjna środków transportu Niezawodność eksploatacyjna środków transportu Niezawodność obiektów eksploatacji Niezawodność i trwałość obiektów eksploatacji Niezawodność obiektu (środka transportu) jest to jego zdolność do zachowania

Bardziej szczegółowo

Matematyka - Statystyka matematyczna Mathematical statistics 2, 2, 0, 0, 0

Matematyka - Statystyka matematyczna Mathematical statistics 2, 2, 0, 0, 0 Nazwa przedmiotu: Kierunek: Matematyka - Statystyka matematyczna Mathematical statistics Inżynieria materiałowa Materials Engineering Rodzaj przedmiotu: Poziom studiów: forma studiów: obowiązkowy studia

Bardziej szczegółowo

Instrukcje do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu Okrętowe układy napędowe

Instrukcje do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu Okrętowe układy napędowe Instrukcje do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu Okrętowe układy napędowe Kierunek: Mechatronika Specjalność: Mechatronika systemów energetycznych Studia I stopnia, semestr VII Opracował: dr inż. Leszek

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD SAMOLOTÓW I ŚMIGŁOWCÓW

ZAKŁAD SAMOLOTÓW I ŚMIGŁOWCÓW ZAKŁAD SAMOLOTÓW I ŚMIGŁOWCÓW NK315 EKSPLOATACJA STATKÓW LATAJĄCYCH dr inż. Kamila Kustroń dr inż. Kamila Kustroń ZAKŁAD SAMOLOTÓW I ŚMIGŁOWCÓW NK315 EKSPLOATACJA STATKÓW LATAJĄCYCH 1. Wykład wprowadzający

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: I KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE C1. Przyswojenie przez studentów podstawowych pojęć z C2. Przekazanie studentom wiedzy i zasad, dotyczących podstawowych

Bardziej szczegółowo

OPTYMALIZACJA PROCESU EKSPLOATACJI PORTOWEGO SYTEMU TRANSPORTU PALIWA

OPTYMALIZACJA PROCESU EKSPLOATACJI PORTOWEGO SYTEMU TRANSPORTU PALIWA 4-29 PROBLEMY EKSPLOATACJI 15 Krzysztof KOŁOWROCKI, Joanna SOSZYŃSKA Akademia Morska w Gdyni OPTYMALIZACJA PROCESU EKSPLOATACJI PORTOWEGO SYTEMU TRANSPORTU PALIWA Słowa kluczowe Niezawodność, system złożony,

Bardziej szczegółowo

RYNEK CIĄGNIKÓW I PRZYCZEP ROLNICZYCH W POLSCE W LATACH

RYNEK CIĄGNIKÓW I PRZYCZEP ROLNICZYCH W POLSCE W LATACH Problemy Inżynierii Rolniczej nr 4/2008 Czesław Waszkiewicz Katedra Maszyn Rolniczych i Leśnych Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie RYNEK CIĄGNIKÓW I PRZYCZEP ROLNICZYCH W POLSCE W LATACH

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE NR 10(82) AKADEMII MORSKIEJ W SZCZECINIE. Badania zdarzeń niepożądanych systemów antropotechnicznych siłowni okrętowych

ZESZYTY NAUKOWE NR 10(82) AKADEMII MORSKIEJ W SZCZECINIE. Badania zdarzeń niepożądanych systemów antropotechnicznych siłowni okrętowych ISSN 1733-8670 ZESZYTY NAUKOWE NR 10(82) AKADEMII MORSKIEJ W SZCZECINIE IV MIĘDZYNARODOWA KONFERENCJA NAUKOWO-TECHNICZNA EXPLO-SHIP 2006 Jan Monieta, Patryk Towiański Badania zdarzeń niepożądanych systemów

Bardziej szczegółowo

Nr programu : nauczyciel : Jan Żarów

Nr programu : nauczyciel : Jan Żarów Wymagania edukacyjne dla uczniów Technikum Elektrycznego ZS Nr 1 w Olkuszu przedmiotu : Pracownia montażu i konserwacji maszyn i urządzeń elektrycznych na podstawie programu nauczania : TECHNIK ELEKTRYK

Bardziej szczegółowo

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności. dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności. dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Statystyczna teoria korelacji i regresji (1) Jest to dział statystyki zajmujący

Bardziej szczegółowo

Sposób oceny polityki eksploatacyjnej w przedsiębiorstwach branży spożywczej

Sposób oceny polityki eksploatacyjnej w przedsiębiorstwach branży spożywczej Politechnika Śląska Wydział Organizacji i Zarządzania Instytut Inżynierii Produkcji Sposób oceny polityki eksploatacyjnej w przedsiębiorstwach branży spożywczej Dr inż. Andrzej Loska VII Konferencja Utrzymanie

Bardziej szczegółowo

Informatyka II stopień (I stopień / II stopień) ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny) kierunkowy (podstawowy / kierunkowy / inny HES)

Informatyka II stopień (I stopień / II stopień) ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny) kierunkowy (podstawowy / kierunkowy / inny HES) KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Modelowanie i Analiza Systemów Informatycznych Nazwa modułu w języku angielskim Modeling and Analysis of Information Systems Obowiązuje od roku akademickiego

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: KOMPUTEROWE WSPOMAGANIE PRAC INŻYNIERSKICH Kierunek: Mechanika i Budowa Maszyn Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy na specjalności: Komputerowe projektowanie maszyn i urządzeń Rodzaj zajęć:

Bardziej szczegółowo

prof. ZUT dr hab. Czesława Christowa

prof. ZUT dr hab. Czesława Christowa prof. ZUT dr hab. Czesława Christowa ZACHODNIOPOMORSKI UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNY W SZCZECINIE UDZIAŁ W WYBRANYCH PROJEKTACH B+R 1. Portowe centra logistyczne jako stymulanty rozwoju portów, miast portowych

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE TEORII PROCESÓW SEMI-MARKOWA DO OPRACOWANIA MODELU NIEZAWODNOŚCIOWEGO SAMOCHODU

ZASTOSOWANIE TEORII PROCESÓW SEMI-MARKOWA DO OPRACOWANIA MODELU NIEZAWODNOŚCIOWEGO SAMOCHODU ZASTOSOWANIE TEORII PROCESÓW SEMI-MARKOWA DO OPRACOWANIA MODELU NIEZAWODNOŚCIOWEGO SAMOCHODU JERZY GIRTLER 1, MAREK ŚLĘZAK 2 Politechnika Gdańska, Przemysłowy Instytut Motoryzacji Streszczenie W artykule

Bardziej szczegółowo

Opinia o pracy doktorskiej pt. Damage Identification in Electrical Network for Structural Health Monitoring autorstwa mgr inż.

Opinia o pracy doktorskiej pt. Damage Identification in Electrical Network for Structural Health Monitoring autorstwa mgr inż. Prof. dr hab. inż. Tadeusz Uhl Katedra Robotyki i Mechatroniki Akademia Górniczo Hutnicza Al. Mickiewicza 30 30-059 Kraków Kraków 26.05.2011 Opinia o pracy doktorskiej pt. Damage Identification in Electrical

Bardziej szczegółowo

Budowa sztucznych sieci neuronowych do prognozowania. Przykład jednostek uczestnictwa otwartego funduszu inwestycyjnego

Budowa sztucznych sieci neuronowych do prognozowania. Przykład jednostek uczestnictwa otwartego funduszu inwestycyjnego Budowa sztucznych sieci neuronowych do prognozowania. Przykład jednostek uczestnictwa otwartego funduszu inwestycyjnego Dorota Witkowska Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Wprowadzenie Sztuczne

Bardziej szczegółowo

Algorytm. Krótka historia algorytmów

Algorytm. Krótka historia algorytmów Algorytm znaczenie cybernetyczne Jest to dokładny przepis wykonania w określonym porządku skończonej liczby operacji, pozwalający na rozwiązanie zbliżonych do siebie klas problemów. znaczenie matematyczne

Bardziej szczegółowo

Elementy statystyki opisowej, podstawowe pojęcia statystyki matematycznej

Elementy statystyki opisowej, podstawowe pojęcia statystyki matematycznej Elementy statystyki opisowej, podstawowe pojęcia statystyki matematycznej Dr Joanna Banaś Zakład Badań Systemowych Instytut Sztucznej Inteligencji i Metod Matematycznych Wydział Informatyki Politechniki

Bardziej szczegółowo

Określenie maksymalnego kosztu naprawy pojazdu

Określenie maksymalnego kosztu naprawy pojazdu MACIEJCZYK Andrzej 1 ZDZIENNICKI Zbigniew 2 Określenie maksymalnego kosztu naprawy pojazdu Kryterium naprawy pojazdu, aktualna wartość pojazdu, kwantyle i kwantyle warunkowe, skumulowana intensywność uszkodzeń

Bardziej szczegółowo

ODWZOROWANIE RZECZYWISTOŚCI

ODWZOROWANIE RZECZYWISTOŚCI ODWZOROWANIE RZECZYWISTOŚCI RZECZYWISTOŚĆ RZECZYWISTOŚĆ OBIEKTYWNA Ocena subiektywna OPIS RZECZYWISTOŚCI Odwzorowanie rzeczywistości zależy w dużej mierze od możliwości i nastawienia człowieka do otoczenia

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: HYDRAULIKA, PNEUMATYKA I SYSTEMY AUTOMATYZACJI PRODUKCJI Hydraulics, pneumatics and production automation systems Kierunek: Mechanika i Budowa Maszyn Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy na

Bardziej szczegółowo

Lista zagadnień kierunkowych pomocniczych w przygotowaniu do egzaminu dyplomowego inżynierskiego Kierunek: Mechatronika

Lista zagadnień kierunkowych pomocniczych w przygotowaniu do egzaminu dyplomowego inżynierskiego Kierunek: Mechatronika Lista zagadnień kierunkowych pomocniczych w przygotowaniu do Kierunek: Mechatronika 1. Sprzętowe i programowe składniki sieci komputerowych. 2. Routing w sieciach komputerowych. 3. Siedmiowarstwowy model

Bardziej szczegółowo

166 Wstęp do statystyki matematycznej

166 Wstęp do statystyki matematycznej 166 Wstęp do statystyki matematycznej Etap trzeci realizacji procesu analizy danych statystycznych w zasadzie powinien rozwiązać nasz zasadniczy problem związany z identyfikacją cechy populacji generalnej

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 69 /2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 31 maja 2012 roku

Uchwała Nr 69 /2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 31 maja 2012 roku Uchwała Nr 69 /2012 Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach z dnia 31 maja 2012 roku w sprawie określenia efektów kształcenia dla kierunku zarządzanie na poziomie drugiego stopnia o profilu

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE NIEZAWODNOŚCI SYSTEMU SYGNALIZACJI WŁAMANIA I NAPADU

MODELOWANIE NIEZAWODNOŚCI SYSTEMU SYGNALIZACJI WŁAMANIA I NAPADU Inż. Małgorzata MROZEK Dr inż. Grzegorz SAWICKI Wojskowa Akademia Techniczna DOI: 10.17814/mechanik.2015.7.274 MODELOWANIE NIEZAWODNOŚCI SYSTEMU SYGNALIZACJI WŁAMANIA I NAPADU Streszczenie: W artykule

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczenia 6 REGULACJA TRÓJPOŁOŻENIOWA

Instrukcja do ćwiczenia 6 REGULACJA TRÓJPOŁOŻENIOWA Instrukcja do ćwiczenia 6 REGULACJA TRÓJPOŁOŻENIOWA Cel ćwiczenia: dobór nastaw regulatora, analiza układu regulacji trójpołożeniowej, określenie jakości regulacji trójpołożeniowej w układzie bez zakłóceń

Bardziej szczegółowo

STUDIA I STOPNIA STACJONARNE ELEKTROTECHNIKA

STUDIA I STOPNIA STACJONARNE ELEKTROTECHNIKA STUDIA I STOPNIA STACJONARNE ELEKTROTECHNIKA PRZEDMIOT: ROK: 3 SEMESTR: 5 (zimowy) RODZAJ ZAJĘĆ I LICZBA GODZIN: LICZBA PUNKTÓW ECTS: RODZAJ PRZEDMIOTU: URZĄDZENIA ELEKTRYCZNE 5 Wykład 30 Ćwiczenia Laboratorium

Bardziej szczegółowo

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015 Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki Karta przedmiotu Wydział Inżynierii Środowiska obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015 Kierunek studiów: Inżynieria Środowiska

Bardziej szczegółowo

tel. (+4861) fax. (+4861)

tel. (+4861) fax. (+4861) dr hab. inż. Michał Nowak prof. PP Politechnika Poznańska, Instytut Silników Spalinowych i Transportu Zakład Inżynierii Wirtualnej ul. Piotrowo 3 60-965 Poznań tel. (+4861) 665-2041 fax. (+4861) 665-2618

Bardziej szczegółowo

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Makroekonomia II na kierunku Zarządzanie

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Makroekonomia II na kierunku Zarządzanie OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Makroekonomia II na kierunku Zarządzanie I. Informacje ogólne 1. Nazwa modułu : Makroekonomia II 2. Kod modułu : MEKOII (10-MEKOII-z2-s; 10-MEKOII-z2-ns)

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA OPOLSKA

POLITECHNIKA OPOLSKA POLITECHNIKA OPOLSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY Katedra Technologii Maszyn i Automatyzacji Produkcji Laboratorium Podstaw Inżynierii Jakości Ćwiczenie nr 6 Temat: Ustalenie gradacji istotności przyczyn uszkodzeń

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY ORGANIZACJI I ZARZĄDZANIA Basis of organization and management. forma studiów: studia stacjonarne. Liczba godzin/tydzień: 2W, 1S

PODSTAWY ORGANIZACJI I ZARZĄDZANIA Basis of organization and management. forma studiów: studia stacjonarne. Liczba godzin/tydzień: 2W, 1S Nazwa przedmiotu: Kierunek: Rodzaj przedmiotu: Specjalnościowy Materiały i handel Rodzaj zajęć: Wyk. Sem. PODSTAWY ORGANIZACJI I ZARZĄDZANIA Basis of organization and management Inżynieria Materiałowa

Bardziej szczegółowo

Mapy ryzyka systemu zaopatrzenia w wodę miasta Płocka

Mapy ryzyka systemu zaopatrzenia w wodę miasta Płocka Mapy ryzyka systemu zaopatrzenia w wodę miasta Płocka 27 Stanisław Biedugnis, Mariusz Smolarkiewicz, Paweł Podwójci, Andrzej Czapczuk Politechnika Warszawska. Wstęp W artykule zawartym w niniejszej zbiorczej

Bardziej szczegółowo

Zadania ze statystyki, cz.7 - hipotezy statystyczne, błąd standardowy, testowanie hipotez statystycznych

Zadania ze statystyki, cz.7 - hipotezy statystyczne, błąd standardowy, testowanie hipotez statystycznych Zadania ze statystyki, cz.7 - hipotezy statystyczne, błąd standardowy, testowanie hipotez statystycznych Zad. 1 Średnia ocen z semestru letniego w populacji studentów socjologii w roku akademickim 2011/2012

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Odnawialne źródła Renewable energy sources Kierunek: Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Rodzaj przedmiotu: kierunkowy Poziom studiów: studia I stopnia forma studiów: studia stacjonarne

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Rolniczy w Krakowie Wydział Inżynierii Produkcji i Energetyki

Uniwersytet Rolniczy w Krakowie Wydział Inżynierii Produkcji i Energetyki Uniwersytet Rolniczy w Krakowie Wydział Inżynierii Produkcji i Energetyki Efekty dla programu : Kierunek: Odnawialne źródła energii i gospodarka odpadami Specjalności: Stopień : studia II stopnia Profil

Bardziej szczegółowo

Dostawa oprogramowania. Nr sprawy: ZP /15

Dostawa oprogramowania. Nr sprawy: ZP /15 ........ (pieczątka adresowa Oferenta) Zamawiający: Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu, ul. Staszica,33-300 Nowy Sącz. Strona: z 5 Arkusz kalkulacyjny określający minimalne parametry techniczne

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka procesów i jej zadania

Diagnostyka procesów i jej zadania Instytut Sterowania i Systemów Informatycznych Uniwersytet Zielonogórski Wykład 1 Literatura 1 J. Korbicz, J.M. Kościelny, Z. Kowalczuk, W. Cholewa (red.): Diagnostyka procesów. Modele, metody sztucznej

Bardziej szczegółowo

Spis treści Przedmowa

Spis treści Przedmowa Spis treści Przedmowa 1. Wprowadzenie do problematyki konstruowania - Marek Dietrich (p. 1.1, 1.2), Włodzimierz Ozimowski (p. 1.3 -i-1.7), Jacek Stupnicki (p. l.8) 1.1. Proces konstruowania 1.2. Kryteria

Bardziej szczegółowo

PROBLEMY BADANIA EKSPLOATACYJNEJ NIEZAWODNOŚCI SIŁOWNI OKRĘTOWYCH

PROBLEMY BADANIA EKSPLOATACYJNEJ NIEZAWODNOŚCI SIŁOWNI OKRĘTOWYCH 1-2012 PROBLEMY EKSPLOATACJI 69 Zbigniew MATUSZAK Akademia Morska w Szczecinie, Instytut Eksploatacji Siłowni Okrętowych PROBLEMY BADANIA EKSPLOATACYJNEJ NIEZAWODNOŚCI SIŁOWNI OKRĘTOWYCH Słowa kluczowe

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Poznań, 16.05.2012r. Raport z promocji projektu Nowa generacja energooszczędnych

Bardziej szczegółowo

prospektywna analiza technologii

prospektywna analiza technologii WSTĘP Innowacyjne technologie w coraz większym stopniu decydują o przewadze konkurencyjnej przedsiębiorstw. Stanowią również podstawę nowoczesnych procesów wytwórczych, umożliwiających spełnienie potrzeb

Bardziej szczegółowo

Karta (sylabus) modułu/przedmiotu Inżynieria Materiałowa Studia I stopnia. Podstawy elektrotechniki i elektroniki Rodzaj przedmiotu: Język polski

Karta (sylabus) modułu/przedmiotu Inżynieria Materiałowa Studia I stopnia. Podstawy elektrotechniki i elektroniki Rodzaj przedmiotu: Język polski Karta (sylabus) modułu/przedmiotu Inżynieria Materiałowa Studia I stopnia Przedmiot: Podstawy elektrotechniki i elektroniki Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy Kod przedmiotu: IM S 0 4-0_0 Rok: II Semestr:

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... XI. Rozdział 1. Pomiar: jednostki miar... 1. Rozdział 2. Pomiar: liczby i obliczenia liczbowe... 16

Spis treści. Przedmowa... XI. Rozdział 1. Pomiar: jednostki miar... 1. Rozdział 2. Pomiar: liczby i obliczenia liczbowe... 16 Spis treści Przedmowa.......................... XI Rozdział 1. Pomiar: jednostki miar................. 1 1.1. Wielkości fizyczne i pozafizyczne.................. 1 1.2. Spójne układy miar. Układ SI i jego

Bardziej szczegółowo

Bałtyckie Centrum Badawczo-Wdrożeniowe Gospodarki Morskiej i jego rola we wzmacnianiu innowacyjności Pomorza Zachodniego.

Bałtyckie Centrum Badawczo-Wdrożeniowe Gospodarki Morskiej i jego rola we wzmacnianiu innowacyjności Pomorza Zachodniego. Bałtyckie Centrum Badawczo-Wdrożeniowe Gospodarki Morskiej i jego rola we wzmacnianiu innowacyjności Pomorza Zachodniego. KONCEPCJA STRUKTURY ORGANIZACYJNEJ CENTRUM Zakład b-r górnictwa morskiego Prowadzenie

Bardziej szczegółowo

Model Matematyczny Call Center

Model Matematyczny Call Center OFERTA SZKOLENIOWA Model Matematyczny Call Center TELEAKADEMIA to profesjonalne centrum szkoleniowe mające swoją siedzibę w Pomorskim Parku Naukowo-Technologicznym w Gdyni. TELEAKADEMIA realizuje szkolenia

Bardziej szczegółowo

Opis przedmiotu: Badania operacyjne

Opis przedmiotu: Badania operacyjne Opis : Badania operacyjne Kod Nazwa Wersja TR.SIK306 Badania operacyjne 2013/14 A. Usytuowanie w systemie studiów Poziom Kształcenia Stopień Rodzaj Kierunek studiów Profil studiów Specjalność Jednostka

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE NIEPEWNOŚCI POMIARU METODAMI SYMULACYJNYMI

WYZNACZANIE NIEPEWNOŚCI POMIARU METODAMI SYMULACYJNYMI WYZNACZANIE NIEPEWNOŚCI POMIARU METODAMI SYMULACYJNYMI Stefan WÓJTOWICZ, Katarzyna BIERNAT ZAKŁAD METROLOGII I BADAŃ NIENISZCZĄCYCH INSTYTUT ELEKTROTECHNIKI ul. Pożaryskiego 8, 04-703 Warszawa tel. (0)

Bardziej szczegółowo

BAZY DANYCH model związków encji. Opracował: dr inż. Piotr Suchomski

BAZY DANYCH model związków encji. Opracował: dr inż. Piotr Suchomski BAZY DANYCH model związków encji Opracował: dr inż. Piotr Suchomski Świat rzeczywisty a baza danych Świat rzeczywisty Diagram związków encji Model świata rzeczywistego Założenia, Uproszczenia, ograniczenia

Bardziej szczegółowo

Ruch granulatu w rozdrabniaczu wielotarczowym

Ruch granulatu w rozdrabniaczu wielotarczowym JÓZEF FLIZIKOWSKI ADAM BUDZYŃSKI WOJCIECH BIENIASZEWSKI Wydział Mechaniczny, Akademia Techniczno-Rolnicza, Bydgoszcz Ruch granulatu w rozdrabniaczu wielotarczowym Streszczenie: W pracy usystematyzowano

Bardziej szczegółowo

EFEKT K_K03 PRZEDMIOT

EFEKT K_K03 PRZEDMIOT K_W01 K_W02 K_W03 K_W04 K_W05 K_W06 K_W07 K_W08 K_W09 K_W10 K_W11 K_W12 K_W13 K_W14 K_W15 K_W16 K_W17 K_W18 K_W71 K_U01 K_U02 K_U03 K_U04 K_U05 K_U06 K_U07 K_U08 K_U09 K_U10 K_U11 K_U12 K_U13 K_U14 K_U15

Bardziej szczegółowo

Projekt zarządzania jakością wykorzystujący STATISTICA Data Miner przynosi w voestalpine roczne oszczędności w wysokości 800 000 EUR

Projekt zarządzania jakością wykorzystujący STATISTICA Data Miner przynosi w voestalpine roczne oszczędności w wysokości 800 000 EUR Projekt zarządzania jakością wykorzystujący STATISTICA Data Miner przynosi w voestalpine roczne oszczędności w wysokości 800 000 EUR Przemysł samochodowy stawia najwyższe wymagania jakościowe w stosunku

Bardziej szczegółowo