Filozofia języka i podstawy lingwistyki

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Filozofia języka i podstawy lingwistyki"

Transkrypt

1 Filozofia języka i podstawy lingwistyki blok II: wykład 2 Wprowadzenie do lingwistyki kognitywnej: ucieleśnienie-kategoryzacja-ramowanie dr Mateusz Hohol sem. zimowy 2013/2014

2 UCIELEŚNIENIE

3 Realizm ucieleśniony Subiektywizm (antyrealizm) Obiektywizm (realizm)

4 za: Zoltán Kövecses, Język, umysł, kultura. Praktyczne wprowadzenie, Universitas, Kraków 2011 Paradymat ucieleśnienia Natura umysłu: umysł nie jest modularny, powstaje w wyniku interakcji pomiędzy ciałem jednostki a środowiskiem; nasze ciało kształtuje poznanie kategorie pojęciowe zależne są od własności naszych ciał Natura rzeczywistości: świat nie ma danej z góry struktury pojęciowej, która istniałaby bez poznającego ją podmiotu; choć świat rzeczywiście istnieje, jego obraz konstruowany jest przez umysł, ale nie jesteśmy więźniami naszej subiektywności Relacja umysł-rzeczywistość: umysł nie odbija świata adekwatnie, ale optymalnie (umysł filtruje doświadczenie); umysł nie działa jedynie dosłownie pojęcia abstrakcyjne mają charakter metaforyczny

5 Paradygmat ucieleśnienia Natura języka: język nie jest warunkowany wrodzonym modułem umysłu; działanie języka zależy od innych zdolności poznawczych; wiele zjawisk uznawanych zwykle za językowe (np. metafora) w istocie jest odzwierciedleniem procesów kognitywnych; głównym aspektem języka nie jest forma (syntaktyka), ale znaczenie i konceptualizacja Natura znaczenia: znaczenie związane jest ściśle z naszym ciałem i jego motoryką; pojęcia abstrakcyjne mają znaczenie dzięki metaforom Natura prawdy: prawda to nie korespondencja między sądem a rzeczywistością; prawda zależy struktury poznawczej, wyznaczanej przez system metafor i modeli umysłowych Relacja umysł-język: język wiąże się ściśle z procesami umysłowy; język kształtuje sposób myślenia o świecie (hipoteza Sapira-Whorfa)

6 KATEGORYZACJA

7 Językoznawstwo i kategorie Kategorie pojęciowe, które tworzymy, są podstawą języka i myślenia. Nasza zdolność do konstruowania znaczeń dużym stopniu polega na systemie kategorii poznawczych, które sobie przyswajamy (s. 38). Kategorie ~ kategorie pojęciowe ~ pojęcia Pytania: Jak kategoryzujemy (zdobywamy wiedzę)? Jak działają procesy kategoryzacji i jakie są najlepiej znane kategorie? Czy języki, różniące się kategoriami, determinują procesy poznawcze i sposób widzenia świata przez ich użytkowników, czy też świat posiada strukturę kategorialną, która jest odbijana w językach?

8 Kategoryzacja (wg Lawrence a) Barsalou Własności: Nieświadoma (Cognitive Unconsciousness) Szybka Automatyczna Etapy: 1. Stworzenie strukturalnego opisu obiektu 2. Poszukiwanie w obrębie kategorii przedstawicieli zbliżonych do opisu strukturalnego 3. Wybór najbardziej zbliżonej reprezentacji 4. Sformułowanie wniosków dotyczących obiektu 5. Przechowywanie informacji o przeprowadzonej kategoryzacji

9 Modele kategoryzacji (I) Realistyczne (esencjalne): ze względu na Warunki Konieczne i Wystarczające (WKW) od Arystotelesa do Noama Chomsky ego (II) Prototypowe Eleanor Rosch Amos Tversky (*Ludwig Wittgenstein*) (*George Lakoff*) (III) Wzorcowe ( prototypy ad hoc ) Lawrance Barsalou

10 Modele definicyjne WKW Inspiracje i założenia filozoficzne Arystoteles: byt = istota rzeczy + przypadłości Kategorie (pojęcia) odnoszą się do istot rzeczy poprzez definicję, kategoria odnosi się do cech konstytutywnych rzeczy Kategorie to struktury świata, które rzutowane są na umysł i język (nie tworzymy, ale odkrywamy kategorie) Cechy kategorii i należących do nich egzemplarzy Kategorie posiadają ostre granice Przynależność do kategorii na zasadzie tertio non datur Wszystkie egzemplarze podpadające pod kategorię mają ten sam status (w ramach kategorii nie ma bytów wyróżnionych)

11 Modele definicyjne WKW Przykłady: MĘŻCZYZNA = człowiek, dorosły, samiec KOBIETA = człowiek, dorosły, samica (nie-samiec) CZŁOWIEK = nieopierzone, dwunożne stworzenie ; zwierzę rozumne ; zwierzę komunikujące się, itd. problem! Problemy modelu WKW: Skąd mamy wiedzieć jaka jest istota danej rzeczy? Jak rozstrzygać, który zestaw WKW jest najlepszy? Czy dany obiekt faktycznie nie może należeć do dwóch (i więcej) kategorii? Czy rzeczywiście wszystkie byty w kategorii mają ten sam status?

12 Idea podobieństw rodzinnych Uważa się, że prekursorem tego podejścia był L. Wittgenstein (analiza kategorii gra, Dociekania filozoficzne, 66-67) Członek pewnej rodziny A posiada cechy x i y, B cechy y i z, natomiast C cechy y i z Nie ma czegoś takiego jak jedna cecha konstytutywna ck (lub zbiór CK), która determinował(a)by przynależność do rodziny

13 Idea prototypów Podstawowe założenia: Przynależność od kategorii nie jest ostra nie WKW, ale podobieństwa rodzinne (przykład Wittgensteina) Egzemplarze należące do kategorii nie są takie same niektóre egzemplarze są bardziej prototypowe (centralne) od innych (peryferyjnych) Granice kategorii nie są stałe mogę być zmienne, np. w czasie (200 lat temu gry komputerowe nie należały do kat. GRA)

14 E. Rosch, Zasady kategoryzacji, [w:] Psychologia poznawcza w ostatnich trzech dekadach XX wieku, red. Z. Chlewiński, GWP 2007 Koncepcja prototypu Eleanor Rosch dwie zasady kategoryzacji: (1) oszczędność kognitywna: zadaniem systemów kategoryzacji jest dostarczanie maksymalnej ilości informacji przy możliwie najmniejszym wysiłku poznawczym. (2) struktura świata: spostrzegany świat dociera do nas raczej jako ustrukturyzowana informacja niż zbiór arbitralnych czy nieprzewidywalnych atrybutów. Wystąpienie korelacji pewnych cech wydaje się nam bardziej prawdopodobne niż innych determinowane jest to przez kompetencje i wiedze, zaś utwierdzane przez doświadczenie, np. Wystąpienie pary: upierzenie + skrzydła, wydaje się bardziej prawdopodobne niż pary: futro + skrzydła.

15 Koncepcja prototypu Eleanor Rosch Dwa możliwe wymiary systemów kategorii: Wymiar wertykalny: dot. poziomu zawierania danej kategorii: owczarek, pies, ssak, zwierzę, istota żywa Nie wszystkie możliwe poziomy kategoryzacji są w równym stopniu dobre i użyteczne; a raczej, najbardziej powszechny poziom kategoryzacji, będzie najwięcej zawierającym (najbardziej abstrakcyjnym) poziomem, na jakim kategorie mogą odzwierciedlać strukturę cech spostrzeganych w świecie. Wymiar horyzontalny: dot. podziału kategorii na tym samym poziomie zawierania: pies, kot, samochód, krzesło aby zwiększyć dystynktywność i elastyczność kategorii, mamy [psychiczną] tendencję do definiowania kategorii jako prototypów lub prototypowych przykładów, które obejmują cechy najbardziej reprezentatywne dla elementów danej kategorii i najmniej reprezentatywne dla elementów z poza niej.

16 Wertykalny wymiar kategorii Kategoria = klasa obiektów, które uznaje się za podobne (zazwyczaj kategorie opisujemy nazwami). Taksonomia = system, w którym kategorie związane są z innymi przez zawieranie klas. W obrębie danej taksonomii, każda kategoria zawiera się w bardziej abstrakcyjnej (np. owczarek w pies, a pies w zwierzę). Trafność przynależności do podstawowego poziomu abstrakcji określa się probabilistycznie. Założenia badań nad kategoryzacją: (1) cechy obiektów w świecie odbierane są przez nas jako nieciągłe (2) podstawą podziałów kategoryzacyjnych są nieciągłości

17 Wertykalny wymiar kategorii Poziom podstawowy: na tym poziomie znajdują się obiekty o większości cech wspólnych dla egzemplarzy kategorii (maksymalna rozłączność między klasami): krzesło, samochód Poziom nadrzędny: jest bardziej abstrakcyjny niż poziom podstawowy, egzemplarze, które się na nim znajdują mają tylko niektóre cechy wspólne: meble, pojazdy Poziom podrzędny: egzemplarze, które się na nim znajdują są zbitkami cech należących do danej kategorii: krzesło kuchenne, taboret, karoca, Mercedes

18 Badania nad cechami wspólnymi W jaki sposób (ze względu na co) kategoryzujemy? ruchy motoryczne: z cechami wykorzystywanego przedmiotu (np. krzesła) łączymy zwykle sekwencję odpowiednich ruchów siadanie tworzy specyficzny program motoryczny. podobieństwo kształtów: wykonano eksperymenty, polegające na rysowaniu kształtów, podobieństwo pomiędzy kształtami obiektów z kategorii podstawowej jest znacznie większe niż w przypadku obiektów z kategorii nadrzędnej. rozpoznawalność uśrednionych kształtów

19 Implikacje badań nad kategoryzacją wyobrażenia i percepcja: obiekty podstawowe są najwięcej zawierającymi kategoriami, dla których możliwe jest stworzenie reprezentacji mentalnej odpowiadającej egzemplarzom danej klasy (są najbardziej abstrakcyjne). rozwój: poziom podstawowy kategorii rozpoznawany jest przez dzieci najwcześniej (grupują one obrazki przedstawiające obiekty z poziomu podstawowego). język: widząc jakiś przedmiot, np. Mercedesa, ludzie przyporządkowują mu przede wszystkim nazwę z kategorii podstawowej (samochód). Najprawdopodobniej nazwy podstawowe są ewolucyjnie najstarsze.

20 Horyzontalny wymiar kategorii: prototypy Kategorie nie mają ściśle zarysowanych granic, tylko nasza oszczędność kognitywna powoduje, że postrzegamy kategorie jako dyskretne! Prototyp: obiekt będący najbardziej reprezentatywnym przedstawicielem kategorii (A. Tversky: prototyp to egzemplarz, którego suma podobieństwa do wszystkich pozostałych członków kategorii jest najwyższa ). Przykład prototypu w kategorii ptak: gołąb, natomiast kurczak czy kiwi są mniej prototypowymi egzemplarzami, jednak są wystarczająco podobne (na zasadzie podobieństwa rodzinnego) do prototypu by uznać je również za ptaki.

21 Dlaczego umysł wyróżnia prototypy? szybkość przetwarzania (czas reakcji): gdy zadane zostanie pytanie o przynależność danego obiektu do danej kategorii, czas reakcji jest znacznie szybszy w przypadku obiektów prototypowych. Szybkość uczenia się: małe dzieci znacznie szybciej uczą się przynależności do kategorii w przypadku obiektów prototypowych. Kolejność i prawdopodobieństwo wystąpienia jednostek: wymieniane przykłady nadrzędnych kategorii semantycznych jest skorelowana z ocenami prototypowości.

22 Dlaczego umysł wyróżnia prototypy? Języki naturalne mają mechanizmy kodowania stopni prototypowości: Ograniczenia (hedges): niemal, właściwie. Wykorzystujemy je w rozstrzyganiu, który obiekt jest bardziej prototypowy. Zastępowalność w zdaniach: Znaczenie jest ściśle związane z zastosowaniem w zdaniu. Zwykle bez utraty znaczenia można zastąpić w zdaniu określone pojęcie poprzez pojęcie nadrzędne, np. Na drutach telefonicznych siada 20 wróbli (wróbel można sensownie zamienić na ptak, ale nie na indyk).

23 Kategoryzacja: ujęcie prototypowe versus ujęcie wzorcowe Koncepcja prototypu (rygorystyczna) Najlepszy przedstawiciel kategorii dla każdego i w każdym czasie W ujęciu prototypowym jest trwałą reprezentacją mentalną Problem standardowego (Rosch) modelu prototypu: Barsalou odkrył, że prototypy są rozwiązaniami ad hoc Kategoryzujemy nie ze względu na trwałe prototypy, ale na zmienne, związane z bieżącym kontekstem i potrzebą mentalnej reprezentacji rzeczywistości Kontekst kulturowy ma ogromny wpływ na kategoryzację

24 RAMOWANIE

25 za: Zoltán Kövecses, Język, umysł, kultura. Praktyczne wprowadzenie, Universitas, Kraków 2011 Kategoria a rama Kategorie: zbiory/listy cech (albo esencjalnych [WKW] albo prototypowych) Pojęcia to nie tylko zbiory cech Zbiory nie kodują porządku Ramy: struktury <<Ramy stanowią reprezentację ogromnej ilości utajonej wiedzy. W rzeczywistości możemy uznać, że ramy zawierają również listy cech, które służą jedyni jako wierzchołek pojęciowej góry lodowej związanej z konkretną dziedziną doświadczenia>> (Kövecses, s. 103)

26 Kategoria a rama Listy cech nadają się do opisywania pojęć w określonych sytuacjach, ale okazują się niewystarczające jako ogólna strategia reprezentowania całej naszej wiedzy o świecie. Bardziej szczegółowo, ich niewystarczalność wynika z co najmniej trzech czynników: po pierwsze, z niemożności ukazywania całej wiedzy, jaką mamy o pojęciach; [po drugie] z niemożności przedstawienia struktury powiązanych z nimi danych pojęciowych; po trzecie z niemożności ukazywania relacji atrybut-wartość pomiędzy elementami pojęcia (s. 104)

27 Rama (interpretacyjna) Rama jest ustrukturyzowaną mentalną reprezentacją kategorii pojęciowej (s. 103) Definicja jest ogólna: dopuszcza zarówno listy cech prototypowych i WKW Zwykle uważa się (Fillmore, Kövecses), że jako ramy określa się reprezentacje umysłowe, których nie da się przedstawić wyliczając cechy Inną nazwą ramy jest ICM, czyli wyidealizowany model kognitywny (Lakoff) Znaczenia są relatywizowane względem ram/scen (Fillmore)

28 Rama (interpretacyjna) Kostka (część anatomiczna) przykład analizowany przez Langackera Trudno jest powiedzieć czym jest kostka wyliczając jedynie WKW Rozumiejący czym jest kostka wie, że jest ona częścią palca, a ten jest częścią dłoni; ta z kolei jest częścią ręki itd. Ramą pojęciową dzięki której rozumiemy czym jest kostka jest ciało

29 Rama (interpretacyjna) Piątek przykład Lakoffa Nie można podać WKW dla piątku (nawet stwierdzenie piąty dzień tygodnia samo w sobie nic nie znaczy) Piątek ma znaczenie dzięki kilku ramom: Naturalny cykl słońca (rozumiemy czym w ogóle jest dzień ) Kalendarz uwzględniający 7 dni tygodnia (rozumiemy czym jest piąty dzień tygodnia ) Obydwie ramy są niezależne od pojęcia piątek, ale są niezbędne by miało ono znaczenie

30 Rama (interpretacyjna) Ramy często są idealizacjami stąd określenie ICM (Lakoff) jest zasadne W naturze nie ma czegoś takiego jak 7-dniowy tydzień Dzięki idealizacji ramy są zależne od kultury Wiele kultur nie uznawało/nie uznaje ramy Kalendarz uwzględniający 7 dni tygodnia Dane pojęcie może być ujmowane w różne ramy Piątek nabywa znaczenia także w ramie przesądy (dzień pechowy) albo w ramie weekend (pierwszy dzień weekendu) albo w ramie dni robocze (ostatni dzień)

31 Profilowanie i perspektywa Profilowanie polega na uwydatnianiu pewnych elementów ram: Wyrazy nauczyciel, uczeń profilują elementy ramy szkoła Nadawca wypowiedzi zawsze wybiera perspektywę, którą uznać musi też (rozumiejący) odbiorca. Przykład Fillmore a: (1) perspektywa podróży morskiej, (2) perspektywa lotu: Jasio spędził dwie godziny na lądzie Jasio spędziły dwie godziny na ziemi

32 Czułość ram na zmiany kulturowe Definicja słowa kawaler to najczęściej: dotychczas nieżonaty mężczyzna Definicja ta przyjmowana jest jednak tylko gdy uwzględni się ograniczenia ram kulturowych Biskup i Tarzan wedle definicji są kawalerami, ale ramy kulturowy impregnują nas przed uznaniem ich za kawalerów Ramą kulturową jest w tym wypadku prototypowy cykl życia mężczyzny

Pojęcia to. porównanie trzech sposobów ujmowania pojęć. Monika Marczak IP, UAM

Pojęcia to. porównanie trzech sposobów ujmowania pojęć. Monika Marczak IP, UAM Pojęcia to. porównanie trzech sposobów ujmowania pojęć Monika Marczak IP, UAM Takiego zwierzęcia nie ma?????????? Jeśli brakuje umysłowej reprezentacji pewnego fragmentu rzeczywistości, fragment ten dla

Bardziej szczegółowo

Co to jest znaczenie? Współczesne koncepcje znaczenia i najważn. i najważniejsze teorie semantyczne

Co to jest znaczenie? Współczesne koncepcje znaczenia i najważn. i najważniejsze teorie semantyczne Co to jest znaczenie? Współczesne koncepcje znaczenia i najważniejsze teorie semantyczne Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego 1 Koncepcje znaczenia 2 3 1. Koncepcje referencjalne znaczenie jako byt

Bardziej szczegółowo

Wstęp do kognitywistyki. Wykład 8/9: Trwałe reprezentacje mentalne; Schematy

Wstęp do kognitywistyki. Wykład 8/9: Trwałe reprezentacje mentalne; Schematy Wstęp do kognitywistyki Wykład 8/9: Trwałe reprezentacje mentalne; Schematy Reprezentacje trwałe Pojęcia poznawcza reprezentacja świata, schematyczne reprezentacje zbioru obiektów, np. kategorii naturalnych,

Bardziej szczegółowo

Umysł-język-świat 2012

Umysł-język-świat 2012 Umysł-język-świat 2012 Wykład II: Od behawioryzmu lingwistycznego do kognitywizmu w językoznawstwie Język. Wybrane ujęcia [Skinner, Watson i behawioryzm] Język jest zespołem reakcji na określonego typu

Bardziej szczegółowo

PROCES KATEGORYZACJI

PROCES KATEGORYZACJI PROCES KATEGORYZACJI Czym są kategorie? Jak może przebiegać proces kategoryzacji? Dagny Schaedler Pojęcie a kategoria PRZYSTOJNIAK Fecet, który podoba się kobietom. Dla mnie: wysoki, przystojny blondyn.

Bardziej szczegółowo

Z punktu widzenia kognitywisty: język naturalny

Z punktu widzenia kognitywisty: język naturalny Z punktu widzenia kognitywisty: język naturalny Wykład I: Czym jest język? http://konderak.eu/pwk13.html Piotr Konderak kondorp@bacon.umcs.lublin.pl p. 205, Collegium Humanicum konsultacje: czwartki, 11:10-12:40

Bardziej szczegółowo

Filozofia języka i podstawy lingwistyki

Filozofia języka i podstawy lingwistyki Filozofia języka i podstawy lingwistyki blok II: wykład 3 Lingwistyka kognitywna: metonimia i metafora dr Mateusz Hohol sem. zimowy 2013/2014 RAMOWANIE (PRZYPOMNIENIE) za: Zoltán Kövecses, Język, umysł,

Bardziej szczegółowo

Elementy kognitywistyki III: Modele i architektury poznawcze

Elementy kognitywistyki III: Modele i architektury poznawcze Elementy kognitywistyki III: Modele i architektury poznawcze Wykład I: Pomieszanie z modelem w środku Czym jest kognitywistyka? Dziedzina zainteresowana zrozumieniem procesów, dzięki którym mózg (zwł.

Bardziej szczegółowo

Struktura teorii neurokognitywnych wykład monograficzny 2012/2013. Wykład 8 (26.11.2012)

Struktura teorii neurokognitywnych wykład monograficzny 2012/2013. Wykład 8 (26.11.2012) Struktura teorii neurokognitywnych wykład monograficzny 2012/2013 Wykład 8 (26.11.2012) Embodied-Embedded Mind Procesy poznawcze nie polegają (jedynie) na komputacjach Umysł jest ucieleśniony (embodied)

Bardziej szczegółowo

Reprezentacje poznawcze

Reprezentacje poznawcze Reprezentacje poznawcze Reprezentacja poznawcza umysłowy odpowiednik obiektów (realnie istniejących, fikcyjnych, hipotetycznych). Zastępuje swój obiekt w procesach przetwarzania informacji. Reprezentacje

Bardziej szczegółowo

Wstęp do kognitywistyki. Wykład 7: Psychologia poznawcza: nietrwałe reprezentacje mentalne

Wstęp do kognitywistyki. Wykład 7: Psychologia poznawcza: nietrwałe reprezentacje mentalne Wstęp do kognitywistyki Wykład 7: Psychologia poznawcza: nietrwałe reprezentacje mentalne Reprezentacje poznawcze Reprezentacja poznawcza umysłowy odpowiednik obiektów (realnie istniejących, fikcyjnych,

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 14: JĘZYK A POZNANIE

WYKŁAD 14: JĘZYK A POZNANIE WYKŁAD 14: JĘZYK A POZNANIE Psychologia poznawcza dr Mateusz Hohol ZAGADNIENIE RELATYWIZMU JĘZYKOWEGO Język to symboliczny przewodnik po kulturze. Słownictwo jest bardzo czułym wskaźnikiem kultury Edward

Bardziej szczegółowo

Logika dla socjologów Część 4: Elementy semiotyki O pojęciach, nazwach i znakach

Logika dla socjologów Część 4: Elementy semiotyki O pojęciach, nazwach i znakach Logika dla socjologów Część 4: Elementy semiotyki O pojęciach, nazwach i znakach Rafał Gruszczyński Katedra Logiki Uniwersytet Mikołaja Kopernika 2011/2012 Spis treści 1 Krótkie wprowadzenie, czyli co

Bardziej szczegółowo

Modelowanie i Programowanie Obiektowe

Modelowanie i Programowanie Obiektowe Modelowanie i Programowanie Obiektowe Wykład I: Wstęp 20 październik 2012 Programowanie obiektowe Metodyka wytwarzania oprogramowania Metodyka Metodyka ustandaryzowane dla wybranego obszaru podejście do

Bardziej szczegółowo

Struktura teorii neurokognitywnych wykład monograficzny 2012/2013. Wykład 7 (19.11.2012)

Struktura teorii neurokognitywnych wykład monograficzny 2012/2013. Wykład 7 (19.11.2012) Struktura teorii neurokognitywnych wykład monograficzny 2012/2013 Wykład 7 (19.11.2012) Powtórzenie: założenia psychologii ewolucyjnej (1) Umysł jest komputerem (ściślej mówiąc maszyną Turinga) powstałym

Bardziej szczegółowo

Umysł-język-świat. Wykład XII: Semantyka języka naturalnego

Umysł-język-świat. Wykład XII: Semantyka języka naturalnego Umysł-język-świat Wykład XII: Semantyka języka naturalnego Znaczenie Intuicyjnie najistotniejszy element teorii języka Praktyczne zastosowanie teorii lingwistycznej wymaga uwzględnienia znaczeń postulaty

Bardziej szczegółowo

Kognitywny przewrót w lingwistyce

Kognitywny przewrót w lingwistyce Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego 1 Kognitywna rewolucja w lingwistyce l. 70. i 80. 2 3 4 Główne założenia kognitywizmu w lingwistyce 1. Lingwistyka jako jedna z nauk kognitywnych; nieautonomiczność

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do logiki Język jako system znaków słownych

Wprowadzenie do logiki Język jako system znaków słownych Wprowadzenie do logiki Język jako system znaków słownych Mariusz Urbański Instytut Psychologii UAM Mariusz.Urbanski@.edu.pl język system znaków słownych skoro system, to musi być w tym jakiś porządek;

Bardziej szczegółowo

Spostrzeganie jako proces kategoryzacji percepcyjnej.

Spostrzeganie jako proces kategoryzacji percepcyjnej. Spostrzeganie jako proces kategoryzacji percepcyjnej. Odbiór informacji przez organizmy żywe przebiega w specyficzny sposób. Zespoły komórek nerwowych nazywanych detektorami cech wykonują kodowanie wybranych

Bardziej szczegółowo

Poznawcze i innowacyjne aspekty zarządzania wiedzą w organizacji. Halina Tomalska

Poznawcze i innowacyjne aspekty zarządzania wiedzą w organizacji. Halina Tomalska VI konferencja Innowacja i kooperacja symbioza nauki i biznesu WSB NLU, Nowy Sącz, 20.01.2012 r. Poznawcze i innowacyjne aspekty zarządzania wiedzą w organizacji Halina Tomalska I. Co myśleć o procesach

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Europejska im. ks. Józefa Tischnera z siedzibą w Krakowie

Wyższa Szkoła Europejska im. ks. Józefa Tischnera z siedzibą w Krakowie Wyższa Szkoła Europejska im. ks. Józefa Tischnera z siedzibą w Krakowie KARTA PRZEDMIOTU 1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu Psychologia poznawcza Rocznik studiów 2015/2016 Wydział

Bardziej szczegółowo

Teorie kompetencji komunikacyjnej rok akademicki 2014/2015 semestr letni. Temat 4:

Teorie kompetencji komunikacyjnej rok akademicki 2014/2015 semestr letni. Temat 4: Teorie kompetencji komunikacyjnej rok akademicki 2014/2015 semestr letni Temat 4: M. Tomasello o rozwoju języka i zdolności komunikacyjnych (3): społeczno-pragmatyczna teoria nabywania języka oraz koncepcja

Bardziej szczegółowo

3. Spór o uniwersalia. Andrzej Wiśniewski Andrzej.Wisniewski@amu.edu.pl Wstęp do filozofii Materiały do wykładu 2015/2016

3. Spór o uniwersalia. Andrzej Wiśniewski Andrzej.Wisniewski@amu.edu.pl Wstęp do filozofii Materiały do wykładu 2015/2016 3. Spór o uniwersalia Andrzej Wiśniewski Andrzej.Wisniewski@amu.edu.pl Wstęp do filozofii Materiały do wykładu 2015/2016 Nieco semiotyki nazwa napis lub dźwięk pojęcie znaczenie nazwy desygnat nazwy każdy

Bardziej szczegółowo

Jaką postać mają informacje w umyśle? Radosław Sterczyński

Jaką postać mają informacje w umyśle? Radosław Sterczyński Jaką postać mają informacje w umyśle? Radosław Sterczyński 1 Rozmaitą! 2 Kryteria systematyki Aktywność Kod Rodzaj treści Forma organizacji 3 Aktywność informacji 4 Aktywność pamięci większość informacji

Bardziej szczegółowo

Ucieleśnione poznanie

Ucieleśnione poznanie dr Mateusz Hohol Ucieleśnione poznanie zajęcia 4: Ucieleśniona percepcja Jak zwolennik ucieleśnienia podchodzi do percepcji? Biologiczny eksternalizm (Schetz, 2014) to zespół idei w filozofii percpecji;

Bardziej szczegółowo

Komputerowe Systemy Przemysłowe: Modelowanie - UML. Arkadiusz Banasik arkadiusz.banasik@polsl.pl

Komputerowe Systemy Przemysłowe: Modelowanie - UML. Arkadiusz Banasik arkadiusz.banasik@polsl.pl Komputerowe Systemy Przemysłowe: Modelowanie - UML Arkadiusz Banasik arkadiusz.banasik@polsl.pl Plan prezentacji Wprowadzenie UML Diagram przypadków użycia Diagram klas Podsumowanie Wprowadzenie Języki

Bardziej szczegółowo

Wstęp do kognitywistyki. Wykład 6: Psychologia poznawcza

Wstęp do kognitywistyki. Wykład 6: Psychologia poznawcza Wstęp do kognitywistyki Wykład 6: Psychologia poznawcza Sześciokąt nauk kognitywnych I. Psychologia poznawcza Poznanie to zdolność człowieka do odbierania informacji z otoczenia i przetwarzania ich w celu

Bardziej szczegółowo

Ontologie, czyli o inteligentnych danych

Ontologie, czyli o inteligentnych danych 1 Ontologie, czyli o inteligentnych danych Bożena Deka Andrzej Tolarczyk PLAN 2 1. Korzenie filozoficzne 2. Ontologia w informatyce Ontologie a bazy danych Sieć Semantyczna Inteligentne dane 3. Zastosowania

Bardziej szczegółowo

Ucieleśnione poznanie: wykład 1: wprowadzenie do kursu. dr Mateusz Hohol. sem. zimowy 2014/2015

Ucieleśnione poznanie: wykład 1: wprowadzenie do kursu. dr Mateusz Hohol. sem. zimowy 2014/2015 Ucieleśnione poznanie: wykład 1: wprowadzenie do kursu dr Mateusz Hohol sem. zimowy 2014/2015 Organizacja 30 godzin wykładu/konwersatorium/ Tekst na konwersatorium udostępniony będzie tydzień wcześniej

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY WIADOMOŚCI O EPOCE wiadomości Określa ramy czasowe i genezę nazwy epoki. Wymienia głównych reprezentantów omawianych kierunków literackich. Wymienia

Bardziej szczegółowo

Kompetencja komunikacyjna a interpretowanie obrazów

Kompetencja komunikacyjna a interpretowanie obrazów Grażyna Habrajska Uniwersytet Łódzki Kompetencja komunikacyjna a interpretowanie obrazów Opublikowano w: Badanie i projektowanie komunikacji, red. Michał Grech i Anette Siemes, Wrocław 2013, s. 59-78 Kompetencja

Bardziej szczegółowo

Kognitywistyka II r. Terminy wykładów. Literatura - psychometria. Teorie inteligencji i sposoby jej pomiaru (1)

Kognitywistyka II r. Terminy wykładów. Literatura - psychometria. Teorie inteligencji i sposoby jej pomiaru (1) Kognitywistyka II r Teorie inteligencji i sposoby jej pomiaru (1) Terminy wykładów 13. 03. 2008 27. 03. 2008 03. 04. 2008 17. 04. 2008 24. 04. 2008 08. 05. 2008 15. 05. 2008 29. 05. 2008 05. 06. 2008 12.

Bardziej szczegółowo

Znaczenie. Intuicyjnie najistotniejszy element teorii języka Praktyczne zastosowanie teorii lingwistycznej wymaga uwzględnienia znaczeń

Znaczenie. Intuicyjnie najistotniejszy element teorii języka Praktyczne zastosowanie teorii lingwistycznej wymaga uwzględnienia znaczeń Znaczenie Intuicyjnie najistotniejszy element teorii języka Praktyczne zastosowanie teorii lingwistycznej wymaga uwzględnienia znaczeń postulaty teorii semantycznej: uznajemy zdania za znaczące z racji

Bardziej szczegółowo

Elementy kognitywistyki II: Sztuczna inteligencja. WYKŁAD XII: Modele i architektury poznawcze

Elementy kognitywistyki II: Sztuczna inteligencja. WYKŁAD XII: Modele i architektury poznawcze Elementy kognitywistyki II: Sztuczna inteligencja WYKŁAD XII: Modele i architektury poznawcze Architektury poznawcze Architektura poznawcza jako teoria poznania ludzkiego Anderson (1993): Architektura

Bardziej szczegółowo

Elementy kognitywistyki III: Modele i architektury poznawcze

Elementy kognitywistyki III: Modele i architektury poznawcze Elementy kognitywistyki III: Modele i architektury poznawcze Wykład III: Psychologiczne modele umysłu Gwoli przypomnienia: Kroki w modelowaniu kognitywnym: teoretyczne ramy pojęciowe (modele pojęciowe)

Bardziej szczegółowo

Program zajęć artystycznych w gimnazjum

Program zajęć artystycznych w gimnazjum Program zajęć artystycznych w gimnazjum Klasy II Beata Pryśko Cele kształcenia wymagania ogólne I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji percepcja sztuki. II. Tworzenie wypowiedzi

Bardziej szczegółowo

Proces badawczy schemat i zasady realizacji

Proces badawczy schemat i zasady realizacji Proces badawczy schemat i zasady realizacji Agata Górny Zaoczne Studia Doktoranckie z Ekonomii Warszawa, 23 października 2016 Metodologia i metoda naukowa 1 Metodologia Metodologia nauka o metodach nauki

Bardziej szczegółowo

Metodologia badań psychologicznych

Metodologia badań psychologicznych Metodologia badań psychologicznych Lucyna Golińska SPOŁECZNA AKADEMIA NAUK Psychologia jako nauka empiryczna Wprowadzenie pojęć Wykład 5 Cele badań naukowych 1. Opis- (funkcja deskryptywna) procedura definiowania

Bardziej szczegółowo

Proces badawczy schemat i zasady realizacji

Proces badawczy schemat i zasady realizacji Proces badawczy schemat i zasady realizacji Agata Górny Zaoczne Studia Doktoranckie z Ekonomii Warszawa, 14 grudnia 2014 Metodologia i metoda badawcza Metodologia Zadania metodologii Metodologia nauka

Bardziej szczegółowo

Prezentacja, którą czytacie jest jedynie zbiorem sugestii. Nie zawiera odpowiedzi na pytania wprost. Jeżeli nie wiedzielibyście jak odpowiedzieć na

Prezentacja, którą czytacie jest jedynie zbiorem sugestii. Nie zawiera odpowiedzi na pytania wprost. Jeżeli nie wiedzielibyście jak odpowiedzieć na Prezentacja, którą czytacie jest jedynie zbiorem sugestii. Nie zawiera odpowiedzi na pytania wprost. Jeżeli nie wiedzielibyście jak odpowiedzieć na któreś z pytań, to poniżej macie kierunek w jakim podążać

Bardziej szczegółowo

Percepcja, język, myślenie

Percepcja, język, myślenie Psychologia procesów poznawczych Percepcja, język, myślenie Wprowadzenie w problematykę zajęć. Podstawowe pojęcia. W 1 1.Wprowadzenie w problematykę zajęć. Podstawowe pojęcia. 2. Historia psychologii poznawczej.

Bardziej szczegółowo

NPDN PROTOTO - J. Morawska

NPDN PROTOTO - J. Morawska KLASYFIKACJA Klasyfikacja to czynności umysłowe pozwalające dziecku porządkować i nazywać to, co je otacza, a także ustalać swoje miejsce w świecie. Od tego, jak dziecko klasyfikuje, zależy zasób pojęć

Bardziej szczegółowo

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej Propozycje zintegrowanych programów edukacji zatwierdzone przez Ministra Edukacji Narodowej do użytku szkolnego odpowiadają założeniom uprzednio opracowanej przez MEN Podstawie programowej kształcenia

Bardziej szczegółowo

Myślenie to widzenie: Studium metafory. Mateusz Hohol Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych UJ i UPJPII

Myślenie to widzenie: Studium metafory. Mateusz Hohol Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych UJ i UPJPII Myślenie to widzenie: Studium metafory Mateusz Hohol Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych UJ i UPJPII Cele wystąpienia Przyjrzenie się samej metaforyzacji, zmysłowi metafory Przyjrzenie się tytułowej,

Bardziej szczegółowo

Analiza korespondencji

Analiza korespondencji Analiza korespondencji Kiedy stosujemy? 2 W wielu badaniach mamy do czynienia ze zmiennymi jakościowymi (nominalne i porządkowe) typu np.: płeć, wykształcenie, status palenia. Punktem wyjścia do analizy

Bardziej szczegółowo

Modele uczenia się profesji nauczyciela

Modele uczenia się profesji nauczyciela Modele profesji nauczyciela między indywidualizmem a uczeniem się (w) organizacji dr hab. Hanna Kędzierska, prof. UW-M Etapy procesu stawania się nauczycielem Etap edukacji nauczycielskiej (3-5 lat) Etap

Bardziej szczegółowo

O badaniach nad SZTUCZNĄ INTELIGENCJĄ

O badaniach nad SZTUCZNĄ INTELIGENCJĄ O badaniach nad SZTUCZNĄ INTELIGENCJĄ Jak określa się inteligencję naturalną? Jak określa się inteligencję naturalną? Inteligencja wg psychologów to: Przyrodzona, choć rozwijana w toku dojrzewania i uczenia

Bardziej szczegółowo

Główne problemy kognitywistyki: Reprezentacja

Główne problemy kognitywistyki: Reprezentacja Główne problemy kognitywistyki: Reprezentacja Wykład 1 Wprowadzenie do problemu reprezentacji Andrzej Klawiter http://www.amu.edu.pl/~klawiter klawiter@amu.edu.pl Pojęcie reprezentacji (1) Słowo 'reprezentacja'

Bardziej szczegółowo

Słowa jako zwierciadło świata

Słowa jako zwierciadło świata SYLLABUS Lp. Element Opis 1 2 Nazwa modułu Typ modułu Słowa jako zwierciadło świata do wyboru 3 Instytut Instytut Nauk HumanistycznoSpołecznych i Turystyki 4 5 Kod modułu Kierunek, specjalność, poziom

Bardziej szczegółowo

I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia WIEDZA. MODUŁ 21 Nau społeczne - przedmiot doo wyboru. MODUŁ 20 Seminarium magisterskie

I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia WIEDZA. MODUŁ 21 Nau społeczne - przedmiot doo wyboru. MODUŁ 20 Seminarium magisterskie I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia Efekty kształcenia na kierunku Opis kierunkowych efektów kształcenia Odniesienie efektów do obszaru wiedzy MODUŁ 20 Seminarium magisterskie Seminarium

Bardziej szczegółowo

Filozofia języka i podstawy lingwistyki

Filozofia języka i podstawy lingwistyki Filozofia języka i podstawy lingwistyki blok II: wykład 1 Perspektywy i granice generatywizmu Noama Chomsky ego dr Mateusz Hohol sem. zimowy 2013/2014 Program bloku wykładów na temat podstaw lingwistyki

Bardziej szczegółowo

Ucieleśnione poznanie

Ucieleśnione poznanie dr Mateusz Hohol Ucieleśnione poznanie zajęcia 7-8: Radykalny enaktywizm Ciało w mózgu Slinky (Andy Clark) Sprężynka Slinky przejawia zachowanie, wyglądające na inteligentne, pomimo tego, że nie posiada

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty. Techniki szybkiego uczenia się Praktyczne zastosowanie technik zapamiętywania. Sylwester Mariusz Pilipczuk.

Akademia Młodego Ekonomisty. Techniki szybkiego uczenia się Praktyczne zastosowanie technik zapamiętywania. Sylwester Mariusz Pilipczuk. Akademia Młodego Ekonomisty Techniki szybkiego uczenia się Praktyczne zastosowanie technik zapamiętywania Sylwester Mariusz Pilipczuk Uniwersytet w Białymstoku 24 listopada 2011 r. Cele: Zaznajomienie

Bardziej szczegółowo

Projektowanie Zorientowane na Użytkownika (UCD)

Projektowanie Zorientowane na Użytkownika (UCD) Agnieszka Porowska Kognitywistyka, UAM Tworzenie modeli mentalnych w procesie budowania stron i aplikacji webowych metodą projektowania zorientowanego na użytkownika 4 PFK, 10.01.09 Projektowanie Zorientowane

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 8: ŚWIADOMOŚĆ. Psychologia poznawcza. dr Mateusz Hohol

WYKŁAD 8: ŚWIADOMOŚĆ. Psychologia poznawcza. dr Mateusz Hohol WYKŁAD 8: ŚWIADOMOŚĆ Psychologia poznawcza dr Mateusz Hohol CO TO JEST ŚWIADOMOŚĆ? Medyczna koncepcja świadomości: pacjent przytomny to pacjent świadomy pacjent w stanie wegetatywnym to pacjent nieświadomy

Bardziej szczegółowo

Kognitywistyka: odkrywanie labiryntu umysłu z różnymi nićmi Ariadny w ręku

Kognitywistyka: odkrywanie labiryntu umysłu z różnymi nićmi Ariadny w ręku Kognitywistyka: odkrywanie labiryntu umysłu z różnymi nićmi Ariadny w ręku Piotr Konderak kondorp@bacon.umcs.lublin.pl Zakład Logiki i Filozofii Nauki WFiS UMCS Kognitywistyka: odkrywanie labiryntu umysłu

Bardziej szczegółowo

INNOWACJA PEDAGOGICZNA PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO NR 24 W OLSZTYNIE

INNOWACJA PEDAGOGICZNA PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO NR 24 W OLSZTYNIE INNOWACJA PEDAGOGICZNA PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO NR 24 W OLSZTYNIE 1. Tytuł innowacji Z angielskim za pan brat już od najmłodszych lat 2. Typ innowacji Programowa i organizacyjna: - wprowadzenie zajęć z języka

Bardziej szczegółowo

Badania eksploracyjne Badania opisowe Badania wyjaśniające (przyczynowe)

Badania eksploracyjne Badania opisowe Badania wyjaśniające (przyczynowe) Proces badawczy schemat i zasady realizacji Agata Górny Demografia Wydział Nauk Ekonomicznych UW Warszawa, 4 listopada 2008 Najważniejsze rodzaje badań Typy badań Podział wg celu badawczego Badania eksploracyjne

Bardziej szczegółowo

Data Mining Wykład 9. Analiza skupień (grupowanie) Grupowanie hierarchiczne O-Cluster. Plan wykładu. Sformułowanie problemu

Data Mining Wykład 9. Analiza skupień (grupowanie) Grupowanie hierarchiczne O-Cluster. Plan wykładu. Sformułowanie problemu Data Mining Wykład 9 Analiza skupień (grupowanie) Grupowanie hierarchiczne O-Cluster Plan wykładu Wprowadzanie Definicja problemu Klasyfikacja metod grupowania Grupowanie hierarchiczne Sformułowanie problemu

Bardziej szczegółowo

Jacek Skorupski pok. 251 tel konsultacje: poniedziałek , sobota zjazdowa

Jacek Skorupski pok. 251 tel konsultacje: poniedziałek , sobota zjazdowa Jacek Skorupski pok. 251 tel. 234-7339 jsk@wt.pw.edu.pl http://skorupski.waw.pl/mmt prezentacje ogłoszenia konsultacje: poniedziałek 16 15-18, sobota zjazdowa 9 40-10 25 Udział w zajęciach Kontrola wyników

Bardziej szczegółowo

Logika dla prawników

Logika dla prawników Logika dla prawników Wykład I: Pytania o logikę Dr Maciej Pichlak Uniwersytet Wrocławski Katedra Teorii i Filozofii Prawa mpichlak@prawo.uni.wroc.pl Tak na logikę Kodeks karny: Art. 226 1. Kto znieważa

Bardziej szczegółowo

Psychologia procesów poznawczych Kod przedmiotu

Psychologia procesów poznawczych Kod przedmiotu Psychologia procesów poznawczych - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Psychologia procesów poznawczych Kod przedmiotu 14.4-WP-PSChM-PPPoz-Ć-S14_pNadGen98ION Wydział Kierunek Wydział Pedagogiki,

Bardziej szczegółowo

Filozofia, ISE, Wykład X - Filozofia średniowieczna.

Filozofia, ISE, Wykład X - Filozofia średniowieczna. Filozofia, ISE, Wykład X - Filozofia średniowieczna. 2011-10-01 Plan wykładu 1 Filozofia średniowieczna a starożytna 2 3 Ogólna charakterystyka filozofii średniowiecznej Ogólna charakterystyka filozofii

Bardziej szczegółowo

Proces badawczy schemat i zasady realizacji

Proces badawczy schemat i zasady realizacji Proces badawczy schemat i zasady realizacji Agata Górny Wydział Nauk Ekonomicznych UW Warszawa, 28 października 2014 Najważniejsze rodzaje badań Typy badań Podział wg celu badawczego Kryteria przyczynowości

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Pod red. Z. Kwiecińskiego i B. Śliwerskiego - Pedagogika. T. 2. Spis treści TEORIE WYCHOWANIA

Księgarnia PWN: Pod red. Z. Kwiecińskiego i B. Śliwerskiego - Pedagogika. T. 2. Spis treści TEORIE WYCHOWANIA Księgarnia PWN: Pod red. Z. Kwiecińskiego i B. Śliwerskiego - Pedagogika. T. 2 Spis treści Część I TEORIE WYCHOWANIA Wstęp (Bogusław Śliwerski) 12 Rozdział 1. Istota i przedmiot badań teorii wychowania

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Księgarnia PWN: Dale G. Leathers - Komunikacja niewerbalna. Przedmowa... 11

Spis treści. Księgarnia PWN: Dale G. Leathers - Komunikacja niewerbalna. Przedmowa... 11 Księgarnia PWN: Dale G. Leathers - Komunikacja niewerbalna Przedmowa... 11 część I KOMUNIKACJA NIEWERBALNA... 15 Rozdział 1. Natura komunikacji niewerbalnej... 17 1.1. Funkcjonalne znaczenie komunikacji

Bardziej szczegółowo

Główne tezy Ferdinanda de Saussure a

Główne tezy Ferdinanda de Saussure a Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego 1 Paradoksy życia i twórczości Ferdinanda de Saussure a 2 3 studia w Genewie (fizyka, chemia, filozofia, historia sztuki, gramatyka grecka i łacińska), Lipsku

Bardziej szczegółowo

PDF created with FinePrint pdffactory Pro trial version http://www.fineprint.com

PDF created with FinePrint pdffactory Pro trial version http://www.fineprint.com Analiza korelacji i regresji KORELACJA zależność liniowa Obserwujemy parę cech ilościowych (X,Y). Doświadczenie jest tak pomyślane, aby obserwowane pary cech X i Y (tzn i ta para x i i y i dla różnych

Bardziej szczegółowo

Filozofia analityczna szkoła analityczna a neopozytywizm

Filozofia analityczna szkoła analityczna a neopozytywizm Filozofia analityczna szkoła analityczna a neopozytywizm odmiany f. analitycznej: filozofia języka idealnego filozofia języka potocznego George E. Moore (1873 1958) analiza pojęciowa a filozoficzna synteza

Bardziej szczegółowo

Kompetencje komunikacyjne dzieci w okresie późnego dzieciństwa w aspekcie rozwojowym

Kompetencje komunikacyjne dzieci w okresie późnego dzieciństwa w aspekcie rozwojowym UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA W POZNANIU SERIA PSYCHOLOGIA I PEDAGOGIKA NR 166 KINGA KUSZAK Kompetencje komunikacyjne dzieci w okresie późnego dzieciństwa w aspekcie rozwojowym POZNAŃ 2011 3 Spis treści

Bardziej szczegółowo

PRZYWÓDZTWO EDUKACYJNE. KSZTAŁCENIE, DOSKONALENIE, WSPARCIE DYREKTORÓW SZKÓŁ I PLACÓWEK. Dr Roman Dorczak Uniwersytet Jagielloński

PRZYWÓDZTWO EDUKACYJNE. KSZTAŁCENIE, DOSKONALENIE, WSPARCIE DYREKTORÓW SZKÓŁ I PLACÓWEK. Dr Roman Dorczak Uniwersytet Jagielloński PRZYWÓDZTWO EDUKACYJNE. KSZTAŁCENIE, DOSKONALENIE, WSPARCIE DYREKTORÓW SZKÓŁ I PLACÓWEK Dr Roman Dorczak Uniwersytet Jagielloński Stan kształcenia dyrektorów szkół i placówek edukacyjnych w Polsce Pomysł

Bardziej szczegółowo

Psychologia. Studia niestacjonarne jednolite magisterskie Coaching. NAZWA MODUŁU i ELEMENTY SKŁADOWE STATUS MODUŁU PUNKTY ECTS LICZBA GODZIN

Psychologia. Studia niestacjonarne jednolite magisterskie Coaching. NAZWA MODUŁU i ELEMENTY SKŁADOWE STATUS MODUŁU PUNKTY ECTS LICZBA GODZIN Psychologia Studia niestacjonarne jednolite magisterskie Coaching NAZWA MODUŁU i ELEMENTY SKŁADOWE LICZBA GODZIN PUNKTY ECTS ROK SEMESTR STATUS MODUŁU Moduł ogólny Filozofia 18 Logika 12 6 I I podstawowy

Bardziej szczegółowo

Programowanie obiektowe

Programowanie obiektowe Programowanie obiektowe Wykład: klasa, obiekt, po co używać klas, właściwości, atrybuty, funkcje, zachowania, metody, przykładowe obiekty, definiowanie klasy, obiektu, dostęp do składników klasy, public,

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIU. Wykład VI. dr Jan Kazimirski

ZARZĄDZANIU. Wykład VI. dr Jan Kazimirski INFORMATYKA W ZARZĄDZANIU Wykład VI dr Jan Kazimirski jankazim@mac.edu.pl http://www.mac.edu.pl/jankazim MODELOWANIE SYSTEMÓW UML Literatura Joseph Schmuller UML dla każdego, Helion 2001 Perdita Stevens

Bardziej szczegółowo

Szkoła austriacka w ekonomii

Szkoła austriacka w ekonomii Szkoła austriacka w ekonomii Ekonomia głównego nurtu a ekonomia heterodoksyjna (instytucjonalizm, szkoła historyczna itp.) Istnieje od końca XIX wieku do dziś Założyciel Carl Menger (1840-1921) Ważni przedstawiciele:

Bardziej szczegółowo

Czy istnieje logika w naszych głowach

Czy istnieje logika w naszych głowach Marek Lechniak Wydział Filozofii KUL lechmar@kul.pl I Konkurs logiczny Lublin, 23 marca 2013 r. Nonsensem jest przekonanie, że umiejętności z zakresu logiki podstawowej można się wyuczyć J. Macnamara,

Bardziej szczegółowo

Filozofia umysłu. Eliminatywizm. Wykład VIII: w filozofii umysłu

Filozofia umysłu. Eliminatywizm. Wykład VIII: w filozofii umysłu Filozofia umysłu Wykład VIII: Eliminatywizm w filozofii umysłu Materializm Funkcjonalizm daje się uzgodnić z materializmem, nie implikuje go jednak Eliminatywizm to stanowisko konsekwentnie materialistyczne:

Bardziej szczegółowo

Spis treści tomu pierwszego

Spis treści tomu pierwszego Spis treści tomu pierwszego WSTĘP.... 11 DŹWIĘK JAKO ZJAWISKO FIZYCZNE...15 CHARAKTERYSTYKA AKUSTYCZNA I AUDYTYWNA DŹWIĘKÓW MOWY.. 17 SŁUCH...20 WYŻSZE PIĘTRA UKŁADU SŁUCHOWEGO...22 EMISJE OTOAKUSTYCZNE...25

Bardziej szczegółowo

prof. dr hab. Jadwiga Woźniak-Kasperek Instytut Informacji Naukowej i Studiów Bibliologicznych Uniwersytet Warszawski

prof. dr hab. Jadwiga Woźniak-Kasperek Instytut Informacji Naukowej i Studiów Bibliologicznych Uniwersytet Warszawski prof. dr hab. Jadwiga Woźniak-Kasperek Instytut Informacji Naukowej i Studiów Bibliologicznych Uniwersytet Warszawski Rola języka i semantyki w procesach reprezentowania i wyszukiwania treści Możliwości

Bardziej szczegółowo

Mariola Kajfasz Magdalena Krzak Magda Kaczmarczyk Anna Jabłońska

Mariola Kajfasz Magdalena Krzak Magda Kaczmarczyk Anna Jabłońska Mariola Kajfasz Magdalena Krzak Magda Kaczmarczyk Anna Jabłońska Plan prezentacji 1. Podstawowe definicje produkt, marka 2. Dwojakie spojrzenie na markę; 3. Postawa wobec marki; 4. Tożsamość marki 5. Rodzaje

Bardziej szczegółowo

Definicja testu psychologicznego

Definicja testu psychologicznego Definicja testu psychologicznego Badanie testowe to taka sytuacja, w której osoba badana uczestniczy dobrowolnie, świadoma celu jakim jest jej ocena. Jest to sytuacja tworzona specjalnie dla celów diagnostycznych,

Bardziej szczegółowo

Paweł Kurzawa, Delfina Kongo

Paweł Kurzawa, Delfina Kongo Paweł Kurzawa, Delfina Kongo Pierwsze prace nad standaryzacją Obiektowych baz danych zaczęły się w roku 1991. Stworzona została grupa do prac nad standardem, została ona nazwana Object Database Management

Bardziej szczegółowo

Wykład 8. Definicje. 1. Definicje normalne/równościowe i nierównościowe. Np.: Studentem jest człowiek posiadający ważny indeks wyższej uczelni

Wykład 8. Definicje. 1. Definicje normalne/równościowe i nierównościowe. Np.: Studentem jest człowiek posiadający ważny indeks wyższej uczelni Wykład 8. Definicje I. Podział definicji 1. Definicje normalne/równościowe i nierównościowe. Np.: Studentem jest człowiek posiadający ważny indeks wyższej uczelni Składa się z trzech członów Definiendum

Bardziej szczegółowo

Główne problemy psycholingwistyki

Główne problemy psycholingwistyki Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego 1 Zagadnienia i dane psycholingwistyki 2 3 Ontogeneza i rozwój mowy problemy psycholingwistyki rozwojowej i stosowanej 4 Język zwierząt Cechy języka ludzkiego

Bardziej szczegółowo

WY H C OWA W N A I N E

WY H C OWA W N A I N E Co nauczyciel wiedzieć powinien? WaŜne pojęcia WaŜne pojęcia WYCHOWANIE to mądre towarzyszenie uczniowi na drodze jego rozwoju i stworzenie mu wartościowego środowiska wychowawczego. W jego wyniku uczeń

Bardziej szczegółowo

METODY I TECHNIKI BADAŃ SPOŁECZNYCH

METODY I TECHNIKI BADAŃ SPOŁECZNYCH METODY I TECHNIKI BADAŃ SPOŁECZNYCH Schemat poznania naukowego TEORIE dedukcja PRZEWIDYWANIA Świat konstrukcji teoret Świat faktów empirycznych Budowanie teorii Sprawdzanie FAKTY FAKTY ETAPY PROCESU BADAWCZEGO

Bardziej szczegółowo

TWORZENIE GRY. projektowanie konstruowanie. użycie. R. Duke, Gaming the Future s Language, SAGE Publications, New York, 1974

TWORZENIE GRY. projektowanie konstruowanie. użycie. R. Duke, Gaming the Future s Language, SAGE Publications, New York, 1974 TWORZENIE GRY Projektowanie gry jest połączeniem naśladownictwa istniejących już formatów gier, nieuchwytnej, ale prawdziwej sztuki i pewnych zasad projektowania, z których część jest już dobrze określona

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 2: PSYCHOLOGIA POZNAWCZA JAKO NAUKA EKSPERYMENTALNA

WYKŁAD 2: PSYCHOLOGIA POZNAWCZA JAKO NAUKA EKSPERYMENTALNA WYKŁAD 2: PSYCHOLOGIA POZNAWCZA JAKO NAUKA EKSPERYMENTALNA Psychologia poznawcza dr Mateusz Hohol METODA NAUKOWA (1) problem badawczy (2) hipoteza (4) analiza danych (3) eksperyment (5) wniosek: potwierzenie

Bardziej szczegółowo

temat: Romantyczne widzenie świata i człowieka Romantyczność A. Mickiewicza

temat: Romantyczne widzenie świata i człowieka Romantyczność A. Mickiewicza SCENARIUSZ LEKCJI Proponowana lekcja ma na celu zapoznać uczniów z utworem A. Mickiewicza, jednak przede wszystkim dzięki lekturze ballady mają oni zrozumieć, jakimi kategoriami myśleli romantycy o świecie,

Bardziej szczegółowo

Wspieranie uczenia się neurodydaktyka i ocenianie

Wspieranie uczenia się neurodydaktyka i ocenianie Wspieranie uczenia się neurodydaktyka i ocenianie kształtujące Uczenie się i wielbłąd... Ocenianie kształtujące Filozofia nauczania zasady i idee, które leżą u podstaw poglądu, że każdy uczenie się jest

Bardziej szczegółowo

Trafność czyli określanie obszaru zastosowania testu

Trafność czyli określanie obszaru zastosowania testu Trafność czyli określanie obszaru zastosowania testu Trafność jest to dokładność z jaką test mierzy to, co ma mierzyć Trafność jest to stopień, w jakim test jest w stanie osiągnąć stawiane mu cele Trafność

Bardziej szczegółowo

Czy architektura umysłu to tylko taka sobie bajeczka? Marcin Miłkowski

Czy architektura umysłu to tylko taka sobie bajeczka? Marcin Miłkowski Czy architektura umysłu to tylko taka sobie bajeczka? Marcin Miłkowski Architektura umysłu Pojęcie używane przez prawie wszystkie współczesne ujęcia kognitywistyki Umysł Przetwornik informacji 2 Architektura

Bardziej szczegółowo

Filozofia przyrody, Wykład V - Filozofia Arystotelesa

Filozofia przyrody, Wykład V - Filozofia Arystotelesa Filozofia przyrody, Wykład V - Filozofia Arystotelesa 2011-10-01 Tematyka wykładu 1 Arystoteles - filozof systematyczny 2 3 4 Różnice w metodzie uprawiania nauki Krytyka platońskiej teorii idei Podział

Bardziej szczegółowo

SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU. Wydział Nauk Historycznych i Pedagogicznych, Instytut Psychologii, Zakład Psychologii Ogólnej 4. Kod przedmiotu/modułu

SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU. Wydział Nauk Historycznych i Pedagogicznych, Instytut Psychologii, Zakład Psychologii Ogólnej 4. Kod przedmiotu/modułu 1. Nazwa przedmiotu w języku polskim SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU Psychologia procesów poznawczych (Pamięć) 2. Nazwa przedmiotu w języku angielskim Cognitive processes psychology (Memory 3. Jednostka prowadząca

Bardziej szczegółowo

Wstęp do kognitywistyki

Wstęp do kognitywistyki Wstęp do kognitywistyki Wykład I: Kognitywistyka z lotu ptaka Piotr Konderak konsultacje: poniedziałki, 11:10-12:40, p. 205 Strona przedmiotu: http://konderak.eu/wkg10.html W historii intelektualnej wszystko

Bardziej szczegółowo

Czym są badania jakościowe? David Silverman : Interpretacja danych jakościowych

Czym są badania jakościowe? David Silverman : Interpretacja danych jakościowych Czym są badania jakościowe? David Silverman : Interpretacja danych jakościowych Główne zagadnienia Kiedy porównujemy badania ilościowe i jakościowe, znajdujemy głownie róŝne rozłoŝenie akcentów między

Bardziej szczegółowo

Psychologia w indywidualnej organizacji toku studiów

Psychologia w indywidualnej organizacji toku studiów Psychologia w indywidualnej organizacji toku studiów Studia niestacjonarne jednolite magisterskie Psychologia rozwoju osobistego. Coaching NAZWA MODUŁU i ELEMENTY SKŁADOWE LICZBA GODZIN PUNKTY ECTS ROK

Bardziej szczegółowo

Modelowanie diagramów klas w języku UML. Łukasz Gorzel 244631@stud.umk.pl 7 marca 2014

Modelowanie diagramów klas w języku UML. Łukasz Gorzel 244631@stud.umk.pl 7 marca 2014 Modelowanie diagramów klas w języku UML Łukasz Gorzel 244631@stud.umk.pl 7 marca 2014 Czym jest UML - Unified Modeling Language - Rodzina języków modelowania graficznego - Powstanie na przełomie lat 80

Bardziej szczegółowo

ZADANIA EDUKACJI ELEMENTARNEJ

ZADANIA EDUKACJI ELEMENTARNEJ ZADANIA EDUKACJI ELEMENTARNEJ 1. Wspieranie dziecka w poznawaniu oraz wykorzystywaniu własnego potencjału rozwojowego i budowaniu pozytywnego obrazu własnego ja. 2. Tworzenie warunków umożliwiających dziecku

Bardziej szczegółowo

ANDRZEJ L. ZACHARIASZ TEORIA POZNANIA JAKO RELATYSTYCZNA KONCEPCJA PRAWDY TEORETYCZNEJ

ANDRZEJ L. ZACHARIASZ TEORIA POZNANIA JAKO RELATYSTYCZNA KONCEPCJA PRAWDY TEORETYCZNEJ ANDRZEJ L. ZACHARIASZ TEORIA POZNANIA JAKO RELATYSTYCZNA KONCEPCJA PRAWDY TEORETYCZNEJ WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU RZESZOWSKIEGO RZESZÓW 2011 Recenzował prof. dr hab. TADEUSZ BUKSIŃSKI Opracowanie redakcyjne

Bardziej szczegółowo