Filozofia języka i podstawy lingwistyki

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Filozofia języka i podstawy lingwistyki"

Transkrypt

1 Filozofia języka i podstawy lingwistyki blok II: wykład 2 Wprowadzenie do lingwistyki kognitywnej: ucieleśnienie-kategoryzacja-ramowanie dr Mateusz Hohol sem. zimowy 2013/2014

2 UCIELEŚNIENIE

3 Realizm ucieleśniony Subiektywizm (antyrealizm) Obiektywizm (realizm)

4 za: Zoltán Kövecses, Język, umysł, kultura. Praktyczne wprowadzenie, Universitas, Kraków 2011 Paradymat ucieleśnienia Natura umysłu: umysł nie jest modularny, powstaje w wyniku interakcji pomiędzy ciałem jednostki a środowiskiem; nasze ciało kształtuje poznanie kategorie pojęciowe zależne są od własności naszych ciał Natura rzeczywistości: świat nie ma danej z góry struktury pojęciowej, która istniałaby bez poznającego ją podmiotu; choć świat rzeczywiście istnieje, jego obraz konstruowany jest przez umysł, ale nie jesteśmy więźniami naszej subiektywności Relacja umysł-rzeczywistość: umysł nie odbija świata adekwatnie, ale optymalnie (umysł filtruje doświadczenie); umysł nie działa jedynie dosłownie pojęcia abstrakcyjne mają charakter metaforyczny

5 Paradygmat ucieleśnienia Natura języka: język nie jest warunkowany wrodzonym modułem umysłu; działanie języka zależy od innych zdolności poznawczych; wiele zjawisk uznawanych zwykle za językowe (np. metafora) w istocie jest odzwierciedleniem procesów kognitywnych; głównym aspektem języka nie jest forma (syntaktyka), ale znaczenie i konceptualizacja Natura znaczenia: znaczenie związane jest ściśle z naszym ciałem i jego motoryką; pojęcia abstrakcyjne mają znaczenie dzięki metaforom Natura prawdy: prawda to nie korespondencja między sądem a rzeczywistością; prawda zależy struktury poznawczej, wyznaczanej przez system metafor i modeli umysłowych Relacja umysł-język: język wiąże się ściśle z procesami umysłowy; język kształtuje sposób myślenia o świecie (hipoteza Sapira-Whorfa)

6 KATEGORYZACJA

7 Językoznawstwo i kategorie Kategorie pojęciowe, które tworzymy, są podstawą języka i myślenia. Nasza zdolność do konstruowania znaczeń dużym stopniu polega na systemie kategorii poznawczych, które sobie przyswajamy (s. 38). Kategorie ~ kategorie pojęciowe ~ pojęcia Pytania: Jak kategoryzujemy (zdobywamy wiedzę)? Jak działają procesy kategoryzacji i jakie są najlepiej znane kategorie? Czy języki, różniące się kategoriami, determinują procesy poznawcze i sposób widzenia świata przez ich użytkowników, czy też świat posiada strukturę kategorialną, która jest odbijana w językach?

8 Kategoryzacja (wg Lawrence a) Barsalou Własności: Nieświadoma (Cognitive Unconsciousness) Szybka Automatyczna Etapy: 1. Stworzenie strukturalnego opisu obiektu 2. Poszukiwanie w obrębie kategorii przedstawicieli zbliżonych do opisu strukturalnego 3. Wybór najbardziej zbliżonej reprezentacji 4. Sformułowanie wniosków dotyczących obiektu 5. Przechowywanie informacji o przeprowadzonej kategoryzacji

9 Modele kategoryzacji (I) Realistyczne (esencjalne): ze względu na Warunki Konieczne i Wystarczające (WKW) od Arystotelesa do Noama Chomsky ego (II) Prototypowe Eleanor Rosch Amos Tversky (*Ludwig Wittgenstein*) (*George Lakoff*) (III) Wzorcowe ( prototypy ad hoc ) Lawrance Barsalou

10 Modele definicyjne WKW Inspiracje i założenia filozoficzne Arystoteles: byt = istota rzeczy + przypadłości Kategorie (pojęcia) odnoszą się do istot rzeczy poprzez definicję, kategoria odnosi się do cech konstytutywnych rzeczy Kategorie to struktury świata, które rzutowane są na umysł i język (nie tworzymy, ale odkrywamy kategorie) Cechy kategorii i należących do nich egzemplarzy Kategorie posiadają ostre granice Przynależność do kategorii na zasadzie tertio non datur Wszystkie egzemplarze podpadające pod kategorię mają ten sam status (w ramach kategorii nie ma bytów wyróżnionych)

11 Modele definicyjne WKW Przykłady: MĘŻCZYZNA = człowiek, dorosły, samiec KOBIETA = człowiek, dorosły, samica (nie-samiec) CZŁOWIEK = nieopierzone, dwunożne stworzenie ; zwierzę rozumne ; zwierzę komunikujące się, itd. problem! Problemy modelu WKW: Skąd mamy wiedzieć jaka jest istota danej rzeczy? Jak rozstrzygać, który zestaw WKW jest najlepszy? Czy dany obiekt faktycznie nie może należeć do dwóch (i więcej) kategorii? Czy rzeczywiście wszystkie byty w kategorii mają ten sam status?

12 Idea podobieństw rodzinnych Uważa się, że prekursorem tego podejścia był L. Wittgenstein (analiza kategorii gra, Dociekania filozoficzne, 66-67) Członek pewnej rodziny A posiada cechy x i y, B cechy y i z, natomiast C cechy y i z Nie ma czegoś takiego jak jedna cecha konstytutywna ck (lub zbiór CK), która determinował(a)by przynależność do rodziny

13 Idea prototypów Podstawowe założenia: Przynależność od kategorii nie jest ostra nie WKW, ale podobieństwa rodzinne (przykład Wittgensteina) Egzemplarze należące do kategorii nie są takie same niektóre egzemplarze są bardziej prototypowe (centralne) od innych (peryferyjnych) Granice kategorii nie są stałe mogę być zmienne, np. w czasie (200 lat temu gry komputerowe nie należały do kat. GRA)

14 E. Rosch, Zasady kategoryzacji, [w:] Psychologia poznawcza w ostatnich trzech dekadach XX wieku, red. Z. Chlewiński, GWP 2007 Koncepcja prototypu Eleanor Rosch dwie zasady kategoryzacji: (1) oszczędność kognitywna: zadaniem systemów kategoryzacji jest dostarczanie maksymalnej ilości informacji przy możliwie najmniejszym wysiłku poznawczym. (2) struktura świata: spostrzegany świat dociera do nas raczej jako ustrukturyzowana informacja niż zbiór arbitralnych czy nieprzewidywalnych atrybutów. Wystąpienie korelacji pewnych cech wydaje się nam bardziej prawdopodobne niż innych determinowane jest to przez kompetencje i wiedze, zaś utwierdzane przez doświadczenie, np. Wystąpienie pary: upierzenie + skrzydła, wydaje się bardziej prawdopodobne niż pary: futro + skrzydła.

15 Koncepcja prototypu Eleanor Rosch Dwa możliwe wymiary systemów kategorii: Wymiar wertykalny: dot. poziomu zawierania danej kategorii: owczarek, pies, ssak, zwierzę, istota żywa Nie wszystkie możliwe poziomy kategoryzacji są w równym stopniu dobre i użyteczne; a raczej, najbardziej powszechny poziom kategoryzacji, będzie najwięcej zawierającym (najbardziej abstrakcyjnym) poziomem, na jakim kategorie mogą odzwierciedlać strukturę cech spostrzeganych w świecie. Wymiar horyzontalny: dot. podziału kategorii na tym samym poziomie zawierania: pies, kot, samochód, krzesło aby zwiększyć dystynktywność i elastyczność kategorii, mamy [psychiczną] tendencję do definiowania kategorii jako prototypów lub prototypowych przykładów, które obejmują cechy najbardziej reprezentatywne dla elementów danej kategorii i najmniej reprezentatywne dla elementów z poza niej.

16 Wertykalny wymiar kategorii Kategoria = klasa obiektów, które uznaje się za podobne (zazwyczaj kategorie opisujemy nazwami). Taksonomia = system, w którym kategorie związane są z innymi przez zawieranie klas. W obrębie danej taksonomii, każda kategoria zawiera się w bardziej abstrakcyjnej (np. owczarek w pies, a pies w zwierzę). Trafność przynależności do podstawowego poziomu abstrakcji określa się probabilistycznie. Założenia badań nad kategoryzacją: (1) cechy obiektów w świecie odbierane są przez nas jako nieciągłe (2) podstawą podziałów kategoryzacyjnych są nieciągłości

17 Wertykalny wymiar kategorii Poziom podstawowy: na tym poziomie znajdują się obiekty o większości cech wspólnych dla egzemplarzy kategorii (maksymalna rozłączność między klasami): krzesło, samochód Poziom nadrzędny: jest bardziej abstrakcyjny niż poziom podstawowy, egzemplarze, które się na nim znajdują mają tylko niektóre cechy wspólne: meble, pojazdy Poziom podrzędny: egzemplarze, które się na nim znajdują są zbitkami cech należących do danej kategorii: krzesło kuchenne, taboret, karoca, Mercedes

18 Badania nad cechami wspólnymi W jaki sposób (ze względu na co) kategoryzujemy? ruchy motoryczne: z cechami wykorzystywanego przedmiotu (np. krzesła) łączymy zwykle sekwencję odpowiednich ruchów siadanie tworzy specyficzny program motoryczny. podobieństwo kształtów: wykonano eksperymenty, polegające na rysowaniu kształtów, podobieństwo pomiędzy kształtami obiektów z kategorii podstawowej jest znacznie większe niż w przypadku obiektów z kategorii nadrzędnej. rozpoznawalność uśrednionych kształtów

19 Implikacje badań nad kategoryzacją wyobrażenia i percepcja: obiekty podstawowe są najwięcej zawierającymi kategoriami, dla których możliwe jest stworzenie reprezentacji mentalnej odpowiadającej egzemplarzom danej klasy (są najbardziej abstrakcyjne). rozwój: poziom podstawowy kategorii rozpoznawany jest przez dzieci najwcześniej (grupują one obrazki przedstawiające obiekty z poziomu podstawowego). język: widząc jakiś przedmiot, np. Mercedesa, ludzie przyporządkowują mu przede wszystkim nazwę z kategorii podstawowej (samochód). Najprawdopodobniej nazwy podstawowe są ewolucyjnie najstarsze.

20 Horyzontalny wymiar kategorii: prototypy Kategorie nie mają ściśle zarysowanych granic, tylko nasza oszczędność kognitywna powoduje, że postrzegamy kategorie jako dyskretne! Prototyp: obiekt będący najbardziej reprezentatywnym przedstawicielem kategorii (A. Tversky: prototyp to egzemplarz, którego suma podobieństwa do wszystkich pozostałych członków kategorii jest najwyższa ). Przykład prototypu w kategorii ptak: gołąb, natomiast kurczak czy kiwi są mniej prototypowymi egzemplarzami, jednak są wystarczająco podobne (na zasadzie podobieństwa rodzinnego) do prototypu by uznać je również za ptaki.

21 Dlaczego umysł wyróżnia prototypy? szybkość przetwarzania (czas reakcji): gdy zadane zostanie pytanie o przynależność danego obiektu do danej kategorii, czas reakcji jest znacznie szybszy w przypadku obiektów prototypowych. Szybkość uczenia się: małe dzieci znacznie szybciej uczą się przynależności do kategorii w przypadku obiektów prototypowych. Kolejność i prawdopodobieństwo wystąpienia jednostek: wymieniane przykłady nadrzędnych kategorii semantycznych jest skorelowana z ocenami prototypowości.

22 Dlaczego umysł wyróżnia prototypy? Języki naturalne mają mechanizmy kodowania stopni prototypowości: Ograniczenia (hedges): niemal, właściwie. Wykorzystujemy je w rozstrzyganiu, który obiekt jest bardziej prototypowy. Zastępowalność w zdaniach: Znaczenie jest ściśle związane z zastosowaniem w zdaniu. Zwykle bez utraty znaczenia można zastąpić w zdaniu określone pojęcie poprzez pojęcie nadrzędne, np. Na drutach telefonicznych siada 20 wróbli (wróbel można sensownie zamienić na ptak, ale nie na indyk).

23 Kategoryzacja: ujęcie prototypowe versus ujęcie wzorcowe Koncepcja prototypu (rygorystyczna) Najlepszy przedstawiciel kategorii dla każdego i w każdym czasie W ujęciu prototypowym jest trwałą reprezentacją mentalną Problem standardowego (Rosch) modelu prototypu: Barsalou odkrył, że prototypy są rozwiązaniami ad hoc Kategoryzujemy nie ze względu na trwałe prototypy, ale na zmienne, związane z bieżącym kontekstem i potrzebą mentalnej reprezentacji rzeczywistości Kontekst kulturowy ma ogromny wpływ na kategoryzację

24 RAMOWANIE

25 za: Zoltán Kövecses, Język, umysł, kultura. Praktyczne wprowadzenie, Universitas, Kraków 2011 Kategoria a rama Kategorie: zbiory/listy cech (albo esencjalnych [WKW] albo prototypowych) Pojęcia to nie tylko zbiory cech Zbiory nie kodują porządku Ramy: struktury <<Ramy stanowią reprezentację ogromnej ilości utajonej wiedzy. W rzeczywistości możemy uznać, że ramy zawierają również listy cech, które służą jedyni jako wierzchołek pojęciowej góry lodowej związanej z konkretną dziedziną doświadczenia>> (Kövecses, s. 103)

26 Kategoria a rama Listy cech nadają się do opisywania pojęć w określonych sytuacjach, ale okazują się niewystarczające jako ogólna strategia reprezentowania całej naszej wiedzy o świecie. Bardziej szczegółowo, ich niewystarczalność wynika z co najmniej trzech czynników: po pierwsze, z niemożności ukazywania całej wiedzy, jaką mamy o pojęciach; [po drugie] z niemożności przedstawienia struktury powiązanych z nimi danych pojęciowych; po trzecie z niemożności ukazywania relacji atrybut-wartość pomiędzy elementami pojęcia (s. 104)

27 Rama (interpretacyjna) Rama jest ustrukturyzowaną mentalną reprezentacją kategorii pojęciowej (s. 103) Definicja jest ogólna: dopuszcza zarówno listy cech prototypowych i WKW Zwykle uważa się (Fillmore, Kövecses), że jako ramy określa się reprezentacje umysłowe, których nie da się przedstawić wyliczając cechy Inną nazwą ramy jest ICM, czyli wyidealizowany model kognitywny (Lakoff) Znaczenia są relatywizowane względem ram/scen (Fillmore)

28 Rama (interpretacyjna) Kostka (część anatomiczna) przykład analizowany przez Langackera Trudno jest powiedzieć czym jest kostka wyliczając jedynie WKW Rozumiejący czym jest kostka wie, że jest ona częścią palca, a ten jest częścią dłoni; ta z kolei jest częścią ręki itd. Ramą pojęciową dzięki której rozumiemy czym jest kostka jest ciało

29 Rama (interpretacyjna) Piątek przykład Lakoffa Nie można podać WKW dla piątku (nawet stwierdzenie piąty dzień tygodnia samo w sobie nic nie znaczy) Piątek ma znaczenie dzięki kilku ramom: Naturalny cykl słońca (rozumiemy czym w ogóle jest dzień ) Kalendarz uwzględniający 7 dni tygodnia (rozumiemy czym jest piąty dzień tygodnia ) Obydwie ramy są niezależne od pojęcia piątek, ale są niezbędne by miało ono znaczenie

30 Rama (interpretacyjna) Ramy często są idealizacjami stąd określenie ICM (Lakoff) jest zasadne W naturze nie ma czegoś takiego jak 7-dniowy tydzień Dzięki idealizacji ramy są zależne od kultury Wiele kultur nie uznawało/nie uznaje ramy Kalendarz uwzględniający 7 dni tygodnia Dane pojęcie może być ujmowane w różne ramy Piątek nabywa znaczenia także w ramie przesądy (dzień pechowy) albo w ramie weekend (pierwszy dzień weekendu) albo w ramie dni robocze (ostatni dzień)

31 Profilowanie i perspektywa Profilowanie polega na uwydatnianiu pewnych elementów ram: Wyrazy nauczyciel, uczeń profilują elementy ramy szkoła Nadawca wypowiedzi zawsze wybiera perspektywę, którą uznać musi też (rozumiejący) odbiorca. Przykład Fillmore a: (1) perspektywa podróży morskiej, (2) perspektywa lotu: Jasio spędził dwie godziny na lądzie Jasio spędziły dwie godziny na ziemi

32 Czułość ram na zmiany kulturowe Definicja słowa kawaler to najczęściej: dotychczas nieżonaty mężczyzna Definicja ta przyjmowana jest jednak tylko gdy uwzględni się ograniczenia ram kulturowych Biskup i Tarzan wedle definicji są kawalerami, ale ramy kulturowy impregnują nas przed uznaniem ich za kawalerów Ramą kulturową jest w tym wypadku prototypowy cykl życia mężczyzny

Co to jest znaczenie? Współczesne koncepcje znaczenia i najważn. i najważniejsze teorie semantyczne

Co to jest znaczenie? Współczesne koncepcje znaczenia i najważn. i najważniejsze teorie semantyczne Co to jest znaczenie? Współczesne koncepcje znaczenia i najważniejsze teorie semantyczne Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego 1 Koncepcje znaczenia 2 3 1. Koncepcje referencjalne znaczenie jako byt

Bardziej szczegółowo

Umysł-język-świat 2012

Umysł-język-świat 2012 Umysł-język-świat 2012 Wykład II: Od behawioryzmu lingwistycznego do kognitywizmu w językoznawstwie Język. Wybrane ujęcia [Skinner, Watson i behawioryzm] Język jest zespołem reakcji na określonego typu

Bardziej szczegółowo

Wstęp do kognitywistyki. Wykład 8/9: Trwałe reprezentacje mentalne; Schematy

Wstęp do kognitywistyki. Wykład 8/9: Trwałe reprezentacje mentalne; Schematy Wstęp do kognitywistyki Wykład 8/9: Trwałe reprezentacje mentalne; Schematy Reprezentacje trwałe Pojęcia poznawcza reprezentacja świata, schematyczne reprezentacje zbioru obiektów, np. kategorii naturalnych,

Bardziej szczegółowo

Z punktu widzenia kognitywisty: język naturalny

Z punktu widzenia kognitywisty: język naturalny Z punktu widzenia kognitywisty: język naturalny Wykład I: Czym jest język? http://konderak.eu/pwk13.html Piotr Konderak kondorp@bacon.umcs.lublin.pl p. 205, Collegium Humanicum konsultacje: czwartki, 11:10-12:40

Bardziej szczegółowo

Struktura teorii neurokognitywnych wykład monograficzny 2012/2013. Wykład 8 (26.11.2012)

Struktura teorii neurokognitywnych wykład monograficzny 2012/2013. Wykład 8 (26.11.2012) Struktura teorii neurokognitywnych wykład monograficzny 2012/2013 Wykład 8 (26.11.2012) Embodied-Embedded Mind Procesy poznawcze nie polegają (jedynie) na komputacjach Umysł jest ucieleśniony (embodied)

Bardziej szczegółowo

Filozofia języka i podstawy lingwistyki

Filozofia języka i podstawy lingwistyki Filozofia języka i podstawy lingwistyki blok II: wykład 3 Lingwistyka kognitywna: metonimia i metafora dr Mateusz Hohol sem. zimowy 2013/2014 RAMOWANIE (PRZYPOMNIENIE) za: Zoltán Kövecses, Język, umysł,

Bardziej szczegółowo

Logika dla socjologów Część 4: Elementy semiotyki O pojęciach, nazwach i znakach

Logika dla socjologów Część 4: Elementy semiotyki O pojęciach, nazwach i znakach Logika dla socjologów Część 4: Elementy semiotyki O pojęciach, nazwach i znakach Rafał Gruszczyński Katedra Logiki Uniwersytet Mikołaja Kopernika 2011/2012 Spis treści 1 Krótkie wprowadzenie, czyli co

Bardziej szczegółowo

Wstęp do kognitywistyki. Wykład 7: Psychologia poznawcza: nietrwałe reprezentacje mentalne

Wstęp do kognitywistyki. Wykład 7: Psychologia poznawcza: nietrwałe reprezentacje mentalne Wstęp do kognitywistyki Wykład 7: Psychologia poznawcza: nietrwałe reprezentacje mentalne Reprezentacje poznawcze Reprezentacja poznawcza umysłowy odpowiednik obiektów (realnie istniejących, fikcyjnych,

Bardziej szczegółowo

Umysł-język-świat. Wykład XII: Semantyka języka naturalnego

Umysł-język-świat. Wykład XII: Semantyka języka naturalnego Umysł-język-świat Wykład XII: Semantyka języka naturalnego Znaczenie Intuicyjnie najistotniejszy element teorii języka Praktyczne zastosowanie teorii lingwistycznej wymaga uwzględnienia znaczeń postulaty

Bardziej szczegółowo

Modelowanie i Programowanie Obiektowe

Modelowanie i Programowanie Obiektowe Modelowanie i Programowanie Obiektowe Wykład I: Wstęp 20 październik 2012 Programowanie obiektowe Metodyka wytwarzania oprogramowania Metodyka Metodyka ustandaryzowane dla wybranego obszaru podejście do

Bardziej szczegółowo

Struktura teorii neurokognitywnych wykład monograficzny 2012/2013. Wykład 7 (19.11.2012)

Struktura teorii neurokognitywnych wykład monograficzny 2012/2013. Wykład 7 (19.11.2012) Struktura teorii neurokognitywnych wykład monograficzny 2012/2013 Wykład 7 (19.11.2012) Powtórzenie: założenia psychologii ewolucyjnej (1) Umysł jest komputerem (ściślej mówiąc maszyną Turinga) powstałym

Bardziej szczegółowo

Komputerowe Systemy Przemysłowe: Modelowanie - UML. Arkadiusz Banasik arkadiusz.banasik@polsl.pl

Komputerowe Systemy Przemysłowe: Modelowanie - UML. Arkadiusz Banasik arkadiusz.banasik@polsl.pl Komputerowe Systemy Przemysłowe: Modelowanie - UML Arkadiusz Banasik arkadiusz.banasik@polsl.pl Plan prezentacji Wprowadzenie UML Diagram przypadków użycia Diagram klas Podsumowanie Wprowadzenie Języki

Bardziej szczegółowo

Teorie kompetencji komunikacyjnej rok akademicki 2014/2015 semestr letni. Temat 4:

Teorie kompetencji komunikacyjnej rok akademicki 2014/2015 semestr letni. Temat 4: Teorie kompetencji komunikacyjnej rok akademicki 2014/2015 semestr letni Temat 4: M. Tomasello o rozwoju języka i zdolności komunikacyjnych (3): społeczno-pragmatyczna teoria nabywania języka oraz koncepcja

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Europejska im. ks. Józefa Tischnera z siedzibą w Krakowie

Wyższa Szkoła Europejska im. ks. Józefa Tischnera z siedzibą w Krakowie Wyższa Szkoła Europejska im. ks. Józefa Tischnera z siedzibą w Krakowie KARTA PRZEDMIOTU 1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu Psychologia poznawcza Rocznik studiów 2015/2016 Wydział

Bardziej szczegółowo

Jaką postać mają informacje w umyśle? Radosław Sterczyński

Jaką postać mają informacje w umyśle? Radosław Sterczyński Jaką postać mają informacje w umyśle? Radosław Sterczyński 1 Rozmaitą! 2 Kryteria systematyki Aktywność Kod Rodzaj treści Forma organizacji 3 Aktywność informacji 4 Aktywność pamięci większość informacji

Bardziej szczegółowo

3. Spór o uniwersalia. Andrzej Wiśniewski Andrzej.Wisniewski@amu.edu.pl Wstęp do filozofii Materiały do wykładu 2015/2016

3. Spór o uniwersalia. Andrzej Wiśniewski Andrzej.Wisniewski@amu.edu.pl Wstęp do filozofii Materiały do wykładu 2015/2016 3. Spór o uniwersalia Andrzej Wiśniewski Andrzej.Wisniewski@amu.edu.pl Wstęp do filozofii Materiały do wykładu 2015/2016 Nieco semiotyki nazwa napis lub dźwięk pojęcie znaczenie nazwy desygnat nazwy każdy

Bardziej szczegółowo

Wstęp do kognitywistyki. Wykład 6: Psychologia poznawcza

Wstęp do kognitywistyki. Wykład 6: Psychologia poznawcza Wstęp do kognitywistyki Wykład 6: Psychologia poznawcza Sześciokąt nauk kognitywnych I. Psychologia poznawcza Poznanie to zdolność człowieka do odbierania informacji z otoczenia i przetwarzania ich w celu

Bardziej szczegółowo

Ucieleśnione poznanie: wykład 1: wprowadzenie do kursu. dr Mateusz Hohol. sem. zimowy 2014/2015

Ucieleśnione poznanie: wykład 1: wprowadzenie do kursu. dr Mateusz Hohol. sem. zimowy 2014/2015 Ucieleśnione poznanie: wykład 1: wprowadzenie do kursu dr Mateusz Hohol sem. zimowy 2014/2015 Organizacja 30 godzin wykładu/konwersatorium/ Tekst na konwersatorium udostępniony będzie tydzień wcześniej

Bardziej szczegółowo

Ontologie, czyli o inteligentnych danych

Ontologie, czyli o inteligentnych danych 1 Ontologie, czyli o inteligentnych danych Bożena Deka Andrzej Tolarczyk PLAN 2 1. Korzenie filozoficzne 2. Ontologia w informatyce Ontologie a bazy danych Sieć Semantyczna Inteligentne dane 3. Zastosowania

Bardziej szczegółowo

Kognitywistyka II r. Terminy wykładów. Literatura - psychometria. Teorie inteligencji i sposoby jej pomiaru (1)

Kognitywistyka II r. Terminy wykładów. Literatura - psychometria. Teorie inteligencji i sposoby jej pomiaru (1) Kognitywistyka II r Teorie inteligencji i sposoby jej pomiaru (1) Terminy wykładów 13. 03. 2008 27. 03. 2008 03. 04. 2008 17. 04. 2008 24. 04. 2008 08. 05. 2008 15. 05. 2008 29. 05. 2008 05. 06. 2008 12.

Bardziej szczegółowo

Prezentacja, którą czytacie jest jedynie zbiorem sugestii. Nie zawiera odpowiedzi na pytania wprost. Jeżeli nie wiedzielibyście jak odpowiedzieć na

Prezentacja, którą czytacie jest jedynie zbiorem sugestii. Nie zawiera odpowiedzi na pytania wprost. Jeżeli nie wiedzielibyście jak odpowiedzieć na Prezentacja, którą czytacie jest jedynie zbiorem sugestii. Nie zawiera odpowiedzi na pytania wprost. Jeżeli nie wiedzielibyście jak odpowiedzieć na któreś z pytań, to poniżej macie kierunek w jakim podążać

Bardziej szczegółowo

Kompetencja komunikacyjna a interpretowanie obrazów

Kompetencja komunikacyjna a interpretowanie obrazów Grażyna Habrajska Uniwersytet Łódzki Kompetencja komunikacyjna a interpretowanie obrazów Opublikowano w: Badanie i projektowanie komunikacji, red. Michał Grech i Anette Siemes, Wrocław 2013, s. 59-78 Kompetencja

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY WIADOMOŚCI O EPOCE wiadomości Określa ramy czasowe i genezę nazwy epoki. Wymienia głównych reprezentantów omawianych kierunków literackich. Wymienia

Bardziej szczegółowo

Program zajęć artystycznych w gimnazjum

Program zajęć artystycznych w gimnazjum Program zajęć artystycznych w gimnazjum Klasy II Beata Pryśko Cele kształcenia wymagania ogólne I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji percepcja sztuki. II. Tworzenie wypowiedzi

Bardziej szczegółowo

Elementy kognitywistyki III: Modele i architektury poznawcze

Elementy kognitywistyki III: Modele i architektury poznawcze Elementy kognitywistyki III: Modele i architektury poznawcze Wykład III: Psychologiczne modele umysłu Gwoli przypomnienia: Kroki w modelowaniu kognitywnym: teoretyczne ramy pojęciowe (modele pojęciowe)

Bardziej szczegółowo

Znaczenie. Intuicyjnie najistotniejszy element teorii języka Praktyczne zastosowanie teorii lingwistycznej wymaga uwzględnienia znaczeń

Znaczenie. Intuicyjnie najistotniejszy element teorii języka Praktyczne zastosowanie teorii lingwistycznej wymaga uwzględnienia znaczeń Znaczenie Intuicyjnie najistotniejszy element teorii języka Praktyczne zastosowanie teorii lingwistycznej wymaga uwzględnienia znaczeń postulaty teorii semantycznej: uznajemy zdania za znaczące z racji

Bardziej szczegółowo

Proces badawczy schemat i zasady realizacji

Proces badawczy schemat i zasady realizacji Proces badawczy schemat i zasady realizacji Agata Górny Zaoczne Studia Doktoranckie z Ekonomii Warszawa, 14 grudnia 2014 Metodologia i metoda badawcza Metodologia Zadania metodologii Metodologia nauka

Bardziej szczegółowo

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej Propozycje zintegrowanych programów edukacji zatwierdzone przez Ministra Edukacji Narodowej do użytku szkolnego odpowiadają założeniom uprzednio opracowanej przez MEN Podstawie programowej kształcenia

Bardziej szczegółowo

Myślenie to widzenie: Studium metafory. Mateusz Hohol Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych UJ i UPJPII

Myślenie to widzenie: Studium metafory. Mateusz Hohol Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych UJ i UPJPII Myślenie to widzenie: Studium metafory Mateusz Hohol Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych UJ i UPJPII Cele wystąpienia Przyjrzenie się samej metaforyzacji, zmysłowi metafory Przyjrzenie się tytułowej,

Bardziej szczegółowo

NPDN PROTOTO - J. Morawska

NPDN PROTOTO - J. Morawska KLASYFIKACJA Klasyfikacja to czynności umysłowe pozwalające dziecku porządkować i nazywać to, co je otacza, a także ustalać swoje miejsce w świecie. Od tego, jak dziecko klasyfikuje, zależy zasób pojęć

Bardziej szczegółowo

Analiza korespondencji

Analiza korespondencji Analiza korespondencji Kiedy stosujemy? 2 W wielu badaniach mamy do czynienia ze zmiennymi jakościowymi (nominalne i porządkowe) typu np.: płeć, wykształcenie, status palenia. Punktem wyjścia do analizy

Bardziej szczegółowo

INNOWACJA PEDAGOGICZNA PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO NR 24 W OLSZTYNIE

INNOWACJA PEDAGOGICZNA PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO NR 24 W OLSZTYNIE INNOWACJA PEDAGOGICZNA PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO NR 24 W OLSZTYNIE 1. Tytuł innowacji Z angielskim za pan brat już od najmłodszych lat 2. Typ innowacji Programowa i organizacyjna: - wprowadzenie zajęć z języka

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 8: ŚWIADOMOŚĆ. Psychologia poznawcza. dr Mateusz Hohol

WYKŁAD 8: ŚWIADOMOŚĆ. Psychologia poznawcza. dr Mateusz Hohol WYKŁAD 8: ŚWIADOMOŚĆ Psychologia poznawcza dr Mateusz Hohol CO TO JEST ŚWIADOMOŚĆ? Medyczna koncepcja świadomości: pacjent przytomny to pacjent świadomy pacjent w stanie wegetatywnym to pacjent nieświadomy

Bardziej szczegółowo

Filozofia języka i podstawy lingwistyki

Filozofia języka i podstawy lingwistyki Filozofia języka i podstawy lingwistyki blok II: wykład 1 Perspektywy i granice generatywizmu Noama Chomsky ego dr Mateusz Hohol sem. zimowy 2013/2014 Program bloku wykładów na temat podstaw lingwistyki

Bardziej szczegółowo

Programowanie obiektowe

Programowanie obiektowe Programowanie obiektowe Wykład: klasa, obiekt, po co używać klas, właściwości, atrybuty, funkcje, zachowania, metody, przykładowe obiekty, definiowanie klasy, obiektu, dostęp do składników klasy, public,

Bardziej szczegółowo

Ucieleśnione poznanie

Ucieleśnione poznanie dr Mateusz Hohol Ucieleśnione poznanie zajęcia 7-8: Radykalny enaktywizm Ciało w mózgu Slinky (Andy Clark) Sprężynka Slinky przejawia zachowanie, wyglądające na inteligentne, pomimo tego, że nie posiada

Bardziej szczegółowo

Projektowanie Zorientowane na Użytkownika (UCD)

Projektowanie Zorientowane na Użytkownika (UCD) Agnieszka Porowska Kognitywistyka, UAM Tworzenie modeli mentalnych w procesie budowania stron i aplikacji webowych metodą projektowania zorientowanego na użytkownika 4 PFK, 10.01.09 Projektowanie Zorientowane

Bardziej szczegółowo

Badania eksploracyjne Badania opisowe Badania wyjaśniające (przyczynowe)

Badania eksploracyjne Badania opisowe Badania wyjaśniające (przyczynowe) Proces badawczy schemat i zasady realizacji Agata Górny Demografia Wydział Nauk Ekonomicznych UW Warszawa, 4 listopada 2008 Najważniejsze rodzaje badań Typy badań Podział wg celu badawczego Badania eksploracyjne

Bardziej szczegółowo

I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia WIEDZA. MODUŁ 21 Nau społeczne - przedmiot doo wyboru. MODUŁ 20 Seminarium magisterskie

I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia WIEDZA. MODUŁ 21 Nau społeczne - przedmiot doo wyboru. MODUŁ 20 Seminarium magisterskie I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia Efekty kształcenia na kierunku Opis kierunkowych efektów kształcenia Odniesienie efektów do obszaru wiedzy MODUŁ 20 Seminarium magisterskie Seminarium

Bardziej szczegółowo

Wykład 8. Definicje. 1. Definicje normalne/równościowe i nierównościowe. Np.: Studentem jest człowiek posiadający ważny indeks wyższej uczelni

Wykład 8. Definicje. 1. Definicje normalne/równościowe i nierównościowe. Np.: Studentem jest człowiek posiadający ważny indeks wyższej uczelni Wykład 8. Definicje I. Podział definicji 1. Definicje normalne/równościowe i nierównościowe. Np.: Studentem jest człowiek posiadający ważny indeks wyższej uczelni Składa się z trzech członów Definiendum

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Księgarnia PWN: Dale G. Leathers - Komunikacja niewerbalna. Przedmowa... 11

Spis treści. Księgarnia PWN: Dale G. Leathers - Komunikacja niewerbalna. Przedmowa... 11 Księgarnia PWN: Dale G. Leathers - Komunikacja niewerbalna Przedmowa... 11 część I KOMUNIKACJA NIEWERBALNA... 15 Rozdział 1. Natura komunikacji niewerbalnej... 17 1.1. Funkcjonalne znaczenie komunikacji

Bardziej szczegółowo

Modelowanie diagramów klas w języku UML. Łukasz Gorzel 244631@stud.umk.pl 7 marca 2014

Modelowanie diagramów klas w języku UML. Łukasz Gorzel 244631@stud.umk.pl 7 marca 2014 Modelowanie diagramów klas w języku UML Łukasz Gorzel 244631@stud.umk.pl 7 marca 2014 Czym jest UML - Unified Modeling Language - Rodzina języków modelowania graficznego - Powstanie na przełomie lat 80

Bardziej szczegółowo

Student filologii przyszły nauczyciel, tłumacz czy bezrobotny

Student filologii przyszły nauczyciel, tłumacz czy bezrobotny Student filologii przyszły nauczyciel, tłumacz czy bezrobotny dr Anna Kucharska Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II Instytut Filologii Romańskiej Katedra Akwizycji i Dydaktyki Języków KRAJOWE

Bardziej szczegółowo

Wstęp do kognitywistyki

Wstęp do kognitywistyki Wstęp do kognitywistyki Wykład I: Kognitywistyka z lotu ptaka Piotr Konderak konsultacje: poniedziałki, 11:10-12:40, p. 205 Strona przedmiotu: http://konderak.eu/wkg10.html W historii intelektualnej wszystko

Bardziej szczegółowo

PDF created with FinePrint pdffactory Pro trial version http://www.fineprint.com

PDF created with FinePrint pdffactory Pro trial version http://www.fineprint.com Analiza korelacji i regresji KORELACJA zależność liniowa Obserwujemy parę cech ilościowych (X,Y). Doświadczenie jest tak pomyślane, aby obserwowane pary cech X i Y (tzn i ta para x i i y i dla różnych

Bardziej szczegółowo

Filozofia umysłu. Eliminatywizm. Wykład VIII: w filozofii umysłu

Filozofia umysłu. Eliminatywizm. Wykład VIII: w filozofii umysłu Filozofia umysłu Wykład VIII: Eliminatywizm w filozofii umysłu Materializm Funkcjonalizm daje się uzgodnić z materializmem, nie implikuje go jednak Eliminatywizm to stanowisko konsekwentnie materialistyczne:

Bardziej szczegółowo

prof. dr hab. Jadwiga Woźniak-Kasperek Instytut Informacji Naukowej i Studiów Bibliologicznych Uniwersytet Warszawski

prof. dr hab. Jadwiga Woźniak-Kasperek Instytut Informacji Naukowej i Studiów Bibliologicznych Uniwersytet Warszawski prof. dr hab. Jadwiga Woźniak-Kasperek Instytut Informacji Naukowej i Studiów Bibliologicznych Uniwersytet Warszawski Rola języka i semantyki w procesach reprezentowania i wyszukiwania treści Możliwości

Bardziej szczegółowo

Paweł Kurzawa, Delfina Kongo

Paweł Kurzawa, Delfina Kongo Paweł Kurzawa, Delfina Kongo Pierwsze prace nad standaryzacją Obiektowych baz danych zaczęły się w roku 1991. Stworzona została grupa do prac nad standardem, została ona nazwana Object Database Management

Bardziej szczegółowo

Spis treści tomu pierwszego

Spis treści tomu pierwszego Spis treści tomu pierwszego WSTĘP.... 11 DŹWIĘK JAKO ZJAWISKO FIZYCZNE...15 CHARAKTERYSTYKA AKUSTYCZNA I AUDYTYWNA DŹWIĘKÓW MOWY.. 17 SŁUCH...20 WYŻSZE PIĘTRA UKŁADU SŁUCHOWEGO...22 EMISJE OTOAKUSTYCZNE...25

Bardziej szczegółowo

WY H C OWA W N A I N E

WY H C OWA W N A I N E Co nauczyciel wiedzieć powinien? WaŜne pojęcia WaŜne pojęcia WYCHOWANIE to mądre towarzyszenie uczniowi na drodze jego rozwoju i stworzenie mu wartościowego środowiska wychowawczego. W jego wyniku uczeń

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Pod red. Z. Kwiecińskiego i B. Śliwerskiego - Pedagogika. T. 2. Spis treści TEORIE WYCHOWANIA

Księgarnia PWN: Pod red. Z. Kwiecińskiego i B. Śliwerskiego - Pedagogika. T. 2. Spis treści TEORIE WYCHOWANIA Księgarnia PWN: Pod red. Z. Kwiecińskiego i B. Śliwerskiego - Pedagogika. T. 2 Spis treści Część I TEORIE WYCHOWANIA Wstęp (Bogusław Śliwerski) 12 Rozdział 1. Istota i przedmiot badań teorii wychowania

Bardziej szczegółowo

Główne problemy psycholingwistyki

Główne problemy psycholingwistyki Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego 1 Zagadnienia i dane psycholingwistyki 2 3 Ontogeneza i rozwój mowy problemy psycholingwistyki rozwojowej i stosowanej 4 Język zwierząt Cechy języka ludzkiego

Bardziej szczegółowo

Filozofia analityczna szkoła analityczna a neopozytywizm

Filozofia analityczna szkoła analityczna a neopozytywizm Filozofia analityczna szkoła analityczna a neopozytywizm odmiany f. analitycznej: filozofia języka idealnego filozofia języka potocznego George E. Moore (1873 1958) analiza pojęciowa a filozoficzna synteza

Bardziej szczegółowo

Systemy ekspertowe i ich zastosowania. Katarzyna Karp Marek Grabowski

Systemy ekspertowe i ich zastosowania. Katarzyna Karp Marek Grabowski Systemy ekspertowe i ich zastosowania Katarzyna Karp Marek Grabowski Plan prezentacji Wstęp Własności systemów ekspertowych Rodzaje baz wiedzy Metody reprezentacji wiedzy Metody wnioskowania Języki do

Bardziej szczegółowo

Psychologia. Studia niestacjonarne jednolite magisterskie Coaching. NAZWA MODUŁU i ELEMENTY SKŁADOWE STATUS MODUŁU PUNKTY ECTS LICZBA GODZIN

Psychologia. Studia niestacjonarne jednolite magisterskie Coaching. NAZWA MODUŁU i ELEMENTY SKŁADOWE STATUS MODUŁU PUNKTY ECTS LICZBA GODZIN Psychologia Studia niestacjonarne jednolite magisterskie Coaching NAZWA MODUŁU i ELEMENTY SKŁADOWE LICZBA GODZIN PUNKTY ECTS ROK SEMESTR STATUS MODUŁU Moduł ogólny Filozofia 18 Logika 12 6 I I podstawowy

Bardziej szczegółowo

POSTAW NA ROZWÓJ! 19.05.2011 KONFERENCJA PODSUMOWUJĄCA PROJEKT

POSTAW NA ROZWÓJ! 19.05.2011 KONFERENCJA PODSUMOWUJĄCA PROJEKT 19.05.2011 KONFERENCJA PODSUMOWUJĄCA PROJEKT POSTAW NA ROZWÓJ! Kampania informacyjno promocyjna oraz doradztwo dla osób dorosłych w zakresie kształcenia ustawicznego edycja 2 Projekt współfinansowany przez

Bardziej szczegółowo

Czym są badania jakościowe? David Silverman : Interpretacja danych jakościowych

Czym są badania jakościowe? David Silverman : Interpretacja danych jakościowych Czym są badania jakościowe? David Silverman : Interpretacja danych jakościowych Główne zagadnienia Kiedy porównujemy badania ilościowe i jakościowe, znajdujemy głownie róŝne rozłoŝenie akcentów między

Bardziej szczegółowo

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności. dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności. dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Statystyczna teoria korelacji i regresji (1) Jest to dział statystyki zajmujący

Bardziej szczegółowo

Szkoła austriacka w ekonomii

Szkoła austriacka w ekonomii Szkoła austriacka w ekonomii Ekonomia głównego nurtu a ekonomia heterodoksyjna (instytucjonalizm, szkoła historyczna itp.) Istnieje od końca XIX wieku do dziś Założyciel Carl Menger (1840-1921) Ważni przedstawiciele:

Bardziej szczegółowo

Barbara Sosińska-Kalata. Instytut Informacji Naukowej i Studiów Bibliologicznych Uniwersytet Warszawski

Barbara Sosińska-Kalata. Instytut Informacji Naukowej i Studiów Bibliologicznych Uniwersytet Warszawski XII KRAJOWE FORUM INFORMACJI NAUKOWEJ I TECHNICZNEJ Społeczeństwo informacyjne informacja innowacje wyzwania ery cyfrowej Zakopane, 24-27.09.2013 Barbara Sosińska-Kalata Instytut Informacji Naukowej i

Bardziej szczegółowo

Zofia Kaleta JĘZYKOZNAW STW O KOGNITYWNE A NAUCZANIE JĘZYKA POLSKIEGO JAKO OBCEGO

Zofia Kaleta JĘZYKOZNAW STW O KOGNITYWNE A NAUCZANIE JĘZYKA POLSKIEGO JAKO OBCEGO Zofia Kaleta JĘZYKOZNAW STW O KOGNITYWNE A NAUCZANIE JĘZYKA POLSKIEGO JAKO OBCEGO Celem artykułu jest spojrzenie na nauczanie języka polskiego jako obcego z perspektywy językoznawstwa kognitywnego, ze

Bardziej szczegółowo

Konferencja "Nowa jakość w kształceniu zawodowym i ustawicznym" Warszawa, 23.10.2013r

Konferencja Nowa jakość w kształceniu zawodowym i ustawicznym Warszawa, 23.10.2013r Konferencja "Nowa jakość w kształceniu zawodowym i ustawicznym" Warszawa, 23.10.2013r E W A K O S U N I W E R S Y T E T Ł Ó D Z K I K W E S T I O N A R I U S Z P R E D Y S P O Z Y C J I Z A W O D O W Y

Bardziej szczegółowo

ANDRZEJ L. ZACHARIASZ TEORIA POZNANIA JAKO RELATYSTYCZNA KONCEPCJA PRAWDY TEORETYCZNEJ

ANDRZEJ L. ZACHARIASZ TEORIA POZNANIA JAKO RELATYSTYCZNA KONCEPCJA PRAWDY TEORETYCZNEJ ANDRZEJ L. ZACHARIASZ TEORIA POZNANIA JAKO RELATYSTYCZNA KONCEPCJA PRAWDY TEORETYCZNEJ WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU RZESZOWSKIEGO RZESZÓW 2011 Recenzował prof. dr hab. TADEUSZ BUKSIŃSKI Opracowanie redakcyjne

Bardziej szczegółowo

TWORZENIE GRY. projektowanie konstruowanie. użycie. R. Duke, Gaming the Future s Language, SAGE Publications, New York, 1974

TWORZENIE GRY. projektowanie konstruowanie. użycie. R. Duke, Gaming the Future s Language, SAGE Publications, New York, 1974 TWORZENIE GRY Projektowanie gry jest połączeniem naśladownictwa istniejących już formatów gier, nieuchwytnej, ale prawdziwej sztuki i pewnych zasad projektowania, z których część jest już dobrze określona

Bardziej szczegółowo

Język jako nośnik kultury i interpretator świata zagadnienia etn

Język jako nośnik kultury i interpretator świata zagadnienia etn Język jako nośnik kultury i interpretator świata zagadnienia etnolingwistyki Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego 1 Poglądy Wilhelma von Humboldta i neohumboldtyzm XX w. 2 3 Szkoła moskiewska jazykowaja

Bardziej szczegółowo

Wykład I. Wprowadzenie do baz danych

Wykład I. Wprowadzenie do baz danych Wykład I Wprowadzenie do baz danych Trochę historii Pierwsze znane użycie terminu baza danych miało miejsce w listopadzie w 1963 roku. W latach sześcdziesątych XX wieku został opracowany przez Charles

Bardziej szczegółowo

S Y L A B U S NAZWA PRZEDMIOTU:

S Y L A B U S NAZWA PRZEDMIOTU: S Y L A B U S Druk DNiSS nr 11D NAZWA PRZEDMIOTU: Akwizycja języków słowiańskich Kod przedmiotu: - Rodzaj przedmiotu: kierunkowy; obowiązkowy Wydział: Wydział Humanistyczno-Społeczny Kierunek: filologia

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016)

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) Ocena dopuszczająca: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który opanował wiadomości i umiejętności określone

Bardziej szczegółowo

Czy architektura umysłu to tylko taka sobie bajeczka? Marcin Miłkowski

Czy architektura umysłu to tylko taka sobie bajeczka? Marcin Miłkowski Czy architektura umysłu to tylko taka sobie bajeczka? Marcin Miłkowski Architektura umysłu Pojęcie używane przez prawie wszystkie współczesne ujęcia kognitywistyki Umysł Przetwornik informacji 2 Architektura

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 FILOZOFIA

EGZAMIN MATURALNY 2012 FILOZOFIA Centralna Komisja Egzaminacyjna EGZAMIN MATURALNY 2012 FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi MAJ 2012 2 Egzamin maturalny z filozofii Część I (20 punktów) Zadanie 1. (0 2) Obszar standardów

Bardziej szczegółowo

Psychologia w indywidualnej organizacji toku studiów

Psychologia w indywidualnej organizacji toku studiów Psychologia w indywidualnej organizacji toku studiów Studia niestacjonarne jednolite magisterskie Psychologia rozwoju osobistego. Coaching NAZWA MODUŁU i ELEMENTY SKŁADOWE LICZBA GODZIN PUNKTY ECTS ROK

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Rola marketingu we współczesnym świecie. Czym jest marketing? dr Mikołaj Pindelski

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Rola marketingu we współczesnym świecie. Czym jest marketing? dr Mikołaj Pindelski Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Rola marketingu we współczesnym świecie Czym jest marketing? dr Mikołaj Pindelski Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 7. maja 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Analiza danych. http://zajecia.jakubw.pl/ TEMATYKA PRZEDMIOTU

Analiza danych. http://zajecia.jakubw.pl/ TEMATYKA PRZEDMIOTU Analiza danych Wstęp Jakub Wróblewski jakubw@pjwstk.edu.pl http://zajecia.jakubw.pl/ TEMATYKA PRZEDMIOTU Różne aspekty analizy danych Reprezentacja graficzna danych Metody statystyczne: estymacja parametrów

Bardziej szczegółowo

ZADANIA EDUKACJI ELEMENTARNEJ

ZADANIA EDUKACJI ELEMENTARNEJ ZADANIA EDUKACJI ELEMENTARNEJ 1. Wspieranie dziecka w poznawaniu oraz wykorzystywaniu własnego potencjału rozwojowego i budowaniu pozytywnego obrazu własnego ja. 2. Tworzenie warunków umożliwiających dziecku

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja - potrzeby, oczekiwania, cele, treści. Planowanie metody, Realizacja przeprowadzenie szkolenia zgodnie z konspektem

Identyfikacja - potrzeby, oczekiwania, cele, treści. Planowanie metody, Realizacja przeprowadzenie szkolenia zgodnie z konspektem Identyfikacja - potrzeby, oczekiwania, cele, treści Planowanie metody, ćwiczenia, czas, zasoby przestrzeń, Realizacja przeprowadzenie szkolenia zgodnie z konspektem Ocena w jakim stopniu zostały zaspokojone

Bardziej szczegółowo

Podstawowe pojęcia dotyczące relacyjnych baz danych. mgr inż. Krzysztof Szałajko

Podstawowe pojęcia dotyczące relacyjnych baz danych. mgr inż. Krzysztof Szałajko Podstawowe pojęcia dotyczące relacyjnych baz danych mgr inż. Krzysztof Szałajko Czym jest baza danych? Co rozumiemy przez dane? Czym jest system zarządzania bazą danych? 2 / 25 Baza danych Baza danych

Bardziej szczegółowo

Wojciech Otrębski, Grzegorz Wiącek Instytut Psychologii KUL

Wojciech Otrębski, Grzegorz Wiącek Instytut Psychologii KUL 1 Kontekst teoretyczny diagnozy zainteresowań zawodowych i przystosowania do sytuacji pracy, czyli jak pomóc uczniowi z niepełnosprawnością umysłową w efektywnym przejściu ze szkoły na rynek pracy Wojciech

Bardziej szczegółowo

Informacje i materiały dotyczące wykładu będą publikowane na stronie internetowej wykładowcy, m.in. prezentacje z wykładów

Informacje i materiały dotyczące wykładu będą publikowane na stronie internetowej wykładowcy, m.in. prezentacje z wykładów Eksploracja danych Piotr Lipiński Informacje ogólne Informacje i materiały dotyczące wykładu będą publikowane na stronie internetowej wykładowcy, m.in. prezentacje z wykładów UWAGA: prezentacja to nie

Bardziej szczegółowo

KATEGORIA OBSERWATORA A PROCES WIZUALIZACJI

KATEGORIA OBSERWATORA A PROCES WIZUALIZACJI Grażyna Habrajska Uniwersytet Łódzki KATEGORIA OBSERWATORA A PROCES WIZUALIZACJI Opublikowano w: Komunikacja wizualna w przestrzeni publicznej, red. Anna Obrębska, Łódź 2009, s. 9-19 Kategoria obserwatora

Bardziej szczegółowo

Pieniądz jest to towar, który w wyniku ogólnej zgody został uznany jako środek wymiany gospodarczej.

Pieniądz jest to towar, który w wyniku ogólnej zgody został uznany jako środek wymiany gospodarczej. Pieniądz jest to towar, który w wyniku ogólnej zgody został uznany jako środek wymiany gospodarczej. łatwość przenoszenia z miejsca na miejsce, trwałość ( odporność na zniszczenie), rozpoznawalność, jednorodność,

Bardziej szczegółowo

Psychometria. Psychologia potoczna. Psychometria (z gr. psyche dusza, metria miara) Plan wykładów. Plan wykładów. Wprowadzenie w problematykę zajęć

Psychometria. Psychologia potoczna. Psychometria (z gr. psyche dusza, metria miara) Plan wykładów. Plan wykładów. Wprowadzenie w problematykę zajęć Psychometria Wprowadzenie w problematykę zajęć W 1 Psychologia potoczna potoczne przekonanie dotyczące natury ludzkiego zachowania wyrażające się w zdroworozsądkowych, intuicyjnych twierdzeniach. dr Łukasz

Bardziej szczegółowo

Pedagogika zabawy mgr Sylwia Kurcab nauczyciel konsultant RODN,,WOM w Częstochowie

Pedagogika zabawy mgr Sylwia Kurcab nauczyciel konsultant RODN,,WOM w Częstochowie Pedagogika zabawy mgr Sylwia Kurcab nauczyciel konsultant RODN,,WOM w Częstochowie Definicja Pedagodzy opracowali wiele definicji terminu zabawa. Niektórzy określają ją jako: specjalną, naturalną, wrodzoną

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji

Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji Statystyka dla jakości produktów i usług Six sigma i inne strategie Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji StatSoft Polska Wybrane zagadnienia analizy korelacji Przy analizie zjawisk i procesów stanowiących

Bardziej szczegółowo

METODOLOGIA I METODYKA NAUK PRZYRODNICZYCH. Paweł Szymański

METODOLOGIA I METODYKA NAUK PRZYRODNICZYCH. Paweł Szymański METODOLOGIA I METODYKA NAUK PRZYRODNICZYCH Paweł Szymański Dobry plan badań to podstawa!!! Manipulacja czy korelacja? Pomiar czynników lub cech i sprawdzenie czy są one ze sobą powiązane. korelacja Zmiana

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Ewa Marynowicz-Hetka - Pedagogika społeczna. T. 1. Spis treści

Księgarnia PWN: Ewa Marynowicz-Hetka - Pedagogika społeczna. T. 1. Spis treści Księgarnia PWN: Ewa Marynowicz-Hetka - Pedagogika społeczna. T. 1 Spis treści Przedmowa 11 CZE ŚĆ I PODSTAWY EPISTEMOLOGICZNE, ONTOLOGICZNE I AKSJOLOGICZNE DYSCYPLINY ORAZ KATEGORIE POJE CIOWE PEDAGOGIKI

Bardziej szczegółowo

W filozofii analitycznej w latach 50. ukształtowała się nowa dyscyplina, tzw. filozofia umysłu (philosophy of mind)

W filozofii analitycznej w latach 50. ukształtowała się nowa dyscyplina, tzw. filozofia umysłu (philosophy of mind) W filozofii analitycznej w latach 50. ukształtowała się nowa dyscyplina, tzw. filozofia umysłu (philosophy of mind) Czy świadomość jest procesem mózgowym, czyli problem zamiany wody mózgu w wino świadomości

Bardziej szczegółowo

Specyficzne wymagania diagnozy dzieci wielojęzycznych i odmiennych kulturowo

Specyficzne wymagania diagnozy dzieci wielojęzycznych i odmiennych kulturowo Specyficzne wymagania diagnozy dzieci wielojęzycznych i odmiennych kulturowo Diana Fecenec Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego Ośrodek Rozwoju Edukacji Warszawa, 22-23.05.2013

Bardziej szczegółowo

Kreatywność w zarządzaniu projektami

Kreatywność w zarządzaniu projektami Anna Nowakowska Kreatywność w zarządzaniu projektami Dane adresowe Symetria Agencja e-biznes i dom mediowy ul. Wyspiańskiego 10/4 60-749 Poznań Kontakt tel.: 061 864 36 55 faks: 061 864 36 55 e-mail: symetria@symetria.pl

Bardziej szczegółowo

Praca socjalna WS-SO-PS-N-1; WS-SOZ-PS-N-1

Praca socjalna WS-SO-PS-N-1; WS-SOZ-PS-N-1 Załącznik nr 8 do Uchwały Nr 71/2014 Senatu UKSW z dnia 29 maja 2014 r. Załącznik nr 8 do Uchwały Nr 26/2012 Senatu UKSW z dnia 22 marca 2012 r. 1. Dokumentacja dotycząca opisu efektów kształcenia dla

Bardziej szczegółowo

DR IWONA BUTMANOWICZ-DĘBICKA. Kompetencje zawodowe w opiniach pracodawców w świetle badań empirycznych.

DR IWONA BUTMANOWICZ-DĘBICKA. Kompetencje zawodowe w opiniach pracodawców w świetle badań empirycznych. DR IWONA BUTMANOWICZ-DĘBICKA Kompetencje zawodowe w opiniach pracodawców w świetle badań empirycznych. KREATYWNE FUNKCJE MEDIÓW. WPŁYW MEDIÓW NA: Sposób definiowania rzeczywistości społecznej ujęcia teoretyczne,

Bardziej szczegółowo

1. Wokół czynników rozwoju człowieka 1.1. Pojęcie zmiany rozwojowej

1. Wokół czynników rozwoju człowieka 1.1. Pojęcie zmiany rozwojowej 1. Wokół czynników rozwoju człowieka 1.1. Pojęcie zmiany rozwojowej Zmiana rozwojowa obejmuje wszelkie przemiany w zakresie psychiki i zachowania człowieka w ciągu całego jego życia od jego początku aż

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2009 Redakcja: Wojciech Śliwerski Projekt okładki: Ewa Beniak-Haremska Korekta: Beata Bednarz Sylwia Kajdana ISBN ISBN 978-83-7850-377-4 978-83-7587-147-0

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja istotnych atrybutów za pomocą Baysowskich miar konfirmacji

Identyfikacja istotnych atrybutów za pomocą Baysowskich miar konfirmacji Identyfikacja istotnych atrybutów za pomocą Baysowskich miar konfirmacji Jacek Szcześniak Jerzy Błaszczyński Roman Słowiński Poznań, 5.XI.2013r. Konspekt Wstęp Wprowadzenie Metody typu wrapper Nowe metody

Bardziej szczegółowo

Umiejętności interpersonalne w biznesie. Oferta ta skierowana jest do osób, które dzięki swojemu indywidualnemu podejściu

Umiejętności interpersonalne w biznesie. Oferta ta skierowana jest do osób, które dzięki swojemu indywidualnemu podejściu Umiejętności interpersonalne w biznesie PROFIL UCZESTNIKA Oferta ta skierowana jest do osób, które dzięki swojemu indywidualnemu podejściu do zespołu oraz jego zadań chcą zwiększyć efektywność pracy współpracowników

Bardziej szczegółowo

NAUCZANIE GRY W PIŁKĘ NOŻNĄ W FORMIE ZABAW I GIER

NAUCZANIE GRY W PIŁKĘ NOŻNĄ W FORMIE ZABAW I GIER WŁADYSŁAW SZYNGIERA NAUCZANIE GRY W PIŁKĘ NOŻNĄ W FORMIE ZABAW I GIER KONFERENCJA SZKOLENIOWA AKADEMII PIŁKARSKIEJ GRASSROOTS KATOWICE, 23.11.2013 KATOWICE, 23.11.2013 Na samym początku trzeba sobie zadać

Bardziej szczegółowo

Rodzina Neutralnych Kulturowo Testów Inteligencji CFT

Rodzina Neutralnych Kulturowo Testów Inteligencji CFT Rodzina Neutralnych Kulturowo Testów Inteligencji CFT Rodzina testów CFT Rodzina testów CFT (Culture Fair Intelligence Test) obejmuje grupę narzędzi służących do badania inteligencji ogólnej. Poszczególne

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Dz.U. z 2013 poz. 1273 Brzmienie od 31 października 2013 Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

III. ZMIENNE LOSOWE JEDNOWYMIAROWE

III. ZMIENNE LOSOWE JEDNOWYMIAROWE III. ZMIENNE LOSOWE JEDNOWYMIAROWE.. Zmienna losowa i pojęcie rozkładu prawdopodobieństwa W dotychczas rozpatrywanych przykładach każdemu zdarzeniu była przyporządkowana odpowiednia wartość liczbowa. Ta

Bardziej szczegółowo

DIAGRAM KLAS. Kamila Vestergaard. materiał dydaktyczny

DIAGRAM KLAS. Kamila Vestergaard. materiał dydaktyczny DIAGRAM KLAS Kamila Vestergaard materiał dydaktyczny DEFINICJA D I A G R A M K L A S Diagram klas pokazuje wzajemne powiązania pomiędzy klasami, które tworzą jakiś system. Zawarte są w nim informacje dotyczące

Bardziej szczegółowo