Rynek to grupa kupujących i sprzedających jakieś dobro lub usługę

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Rynek to grupa kupujących i sprzedających jakieś dobro lub usługę"

Transkrypt

1 JAK DZIAŁA RYNEK? Jednym z podstawowych pojęć ekonomicznych jest rynek. Każdy kojarzy to z miejscem, w którym się handluje i jest to poprawna definicja. Rynek w dawniejszych czasach był placem w centrum miasta, na którym sprzedający wystawiali swoje stragany, a kupujący przechadzali się z zamiarem nabycia tego, co potrzebują. Obie te grupy stanowiły uczestników rynku. Dla ekonomii nie ma specjalnego znaczenia fizyczne miejsce wymiany interesują nas zachowania kupujących i sprzedających, nieważne czy demonstrowane na placu w centrum miasta, przez telefon czy internet. Stąd ekonomiczna definicja rynku wcale nie musi mówić o miejscu. Rynek to grupa kupujących i sprzedających jakieś dobro lub usługę To bardzo szerokie podejście. Kiedy sprzedajesz swojej koleżance błyszczyk obie tworzycie w pewnej chwili rynek tego konkretnego błyszczyka. W ekonomii najczęściej analizujemy jednak rynki konkurencyjne, tzn. takie, na których jest wielu kupujących i wielu sprzedających. Konkurencyjność rynku może być różna, bo wielu może przecież znaczyć trzech, dwudziestu, a także sto tysięcy. W zależności od tego wyróżniamy różne formy rynku. Najprostszą i najprzyjemniejszą do analizy jest konkurencja doskonała. Rynek doskonale konkurencyjny to rynek, na którym sprzedawców i nabywców jest tak dużo, że żaden z nich nie ma wpływu na cenę Na takim rynku cena jest ustalona niejako automatycznie. Jeśli jakiś sprzedawca chciałby sprzedawać drożej, nikt nic od niego nie kupi (bo przecież jest wielu innych sprzedawców, od których można kupić po normalnej, niższej cenie). Jeśli jakiś kupujący chciałby kupić coś taniej, nikt niczego mu nie sprzeda (bo przecież jest wiele innych osób, które chcą kupić po normalnej, wyższej cenie). Sprzedawców jest zbyt dużo, by zawiązali jakąś zmowę i wszyscy podwyższyli cenę jednocześnie. Dodatkowo, na rynku doskonale konkurencyjnym liczy się tylko cena wszystkie produkty są takie same, a klienci nie mają żadnych preferencji co do tego u kogo chcą kupić. W każdym momencie można stać się uczestnikiem rynku, w każdym momencie można też się z niego wycofać bez ponoszenia jakichkolwiek kosztów. Wszyscy wiedzą wszystko, dlatego nikt nie może liczyć na to, że druga strona nie będzie znała ceny rynkowej i da się oszukać. Zauważmy, że jest to bardzo teoretyczny model. W rzeczywistości chcąc kupić bułkę słodką w okolicy swojego domu masz do wyboru ograniczoną ilość sklepów i cukierni. Poza tym nie kierujesz się tylko ceną jedna bułka może być smaczniejsza, druga większa a trzecia nie ma irytującego lukru, który oblepi ci usta. Bardzo prawdopodobne, że nie znasz cen wszystkich bułek w okolicy, więc nie będziesz miał możliwości porównania. Być może masz swoją ulubioną cukiernię, do której wolisz chodzić nawet jeśli troszeczkę przepłacasz? A może ważne jest, żeby cukiernia była jak najbliżej domu? Z drugiej strony, sprzedawanie bułek słodkich nie jest takie proste. Założenie sklepu to duża inwestycja, wymagająca pieniędzy nie można powiedzieć, że w każdej chwili można wejść i wyjść z tego rynku bez jakichkolwiek kosztów. W rzeczywistości nie ma rynku doskonale konkurencyjnego, ale niektóre z nich, np. handel akcjami na giełdzie, są mocno zbliżone do tego ideału.

2 Popyt i podaż Jedną ze stron rynku są kupujący. Kupujący zgłaszają pewne zapotrzebowanie na dany produkt przy każdej możliwej wartości ceny chcą kupić pewną ilość dobra. To zapotrzebowanie ekonomiści nazywają popytem, a konkretną jego wartość (tzn. ile chcemy kupić przy cenie X) wielkością popytu. Warto zaznaczyć, że o popycie mówimy wtedy, gdy to zapotrzebowanie poparte jest możliwościami zakupu (nabywcy muszą mieć odpowiednie środki finansowe) to znaczy, że ludzie chcą i mogą kupić jakiś produkt. Tabelka pokazuje rozkład popytu (zestawienie cen i odpowiadających im wielkości popytu) na gałki lodów. Dla kilku wariantów ceny podano ilość gałek, które są skłonni kupić Tomek i Asia. Te dwie kolumny opisują ich popyty indywidualne. Ostatnia kolumna to popyt rynkowy. Obok widzimy wykres popytu rynkowego. Linia na tym wykresie to tak zwana krzywa popytu. Została ona narysowana na podstawie kilku punktów, więc w naszym wypadku jest to łamana. Jeśli jednak nabywców na rynku jest bardzo dużo, załamania na tej linii są nieskończenie blisko siebie i staje się ona krzywą. Cena Tomek Asia Razem, , , , ,6 Cena [zł] 3 2,5 2 1,5 1,5 Popyt na lody Popyt rynkowy ; 2,6 1; 2,2 3; 1,8 5; 1,4 5; 1 7;, Wielkość popytu [gałki] Jak widzimy krzywa popytu jest opadająca. Nie jest to przypadek. Jednym z podstawowych praw ekonomii jest prawo popytu. Mówi ono, że gdy cena jakiegoś dobra rośnie, wielkość popytu na nie spada. Oczywiście analogicznie gdy cena spada, wielkość popytu rośnie. Wielkość popytu zmienia się, gdy zmienia się cena. Zmiana wielkości popytu to tak zwane przesuwanie się po krzywej popytu. Czym innym jest natomiast zmiana popytu. O zmianie popytu mówimy wtedy, gdy przesuwa się (lub zmienia kształt) cała krzywa. Dlaczego może się tak stać? By odpowiedzieć na to pytanie, spójrzmy jakie czynniki wpływają na popyt. Dochód to ile ludzie wydają na konkretny produkt zależy od tego, ile pieniędzy mogą wydać. Popyt na drogie samochody wzrasta wraz z zamożnością społeczeństwa, ponieważ dopiero gdy osiągamy pewien poziom dochodu możemy pozwolić sobie na drogi samochód. Dobra, na które popyt wzrasta wraz ze wzrostem dochodu konsumenta nazywamy dobrami normalnymi. Z drugiej strony, istnieją pewne dobra, na które popyt maleje wraz ze wzrostem dochodu są to dobra podrzędne. Takim dobrem jest na przykład szary papier toaletowy im więcej zarabiamy, tym bardziej skłonni jesteśmy sobie zapewnić odrobinę luksusu i kupić miękki, biały papier. Ceny innych dóbr popyt na jakieś dobro zależy od ceny innych dóbr. Zależność ta może być dwukierunkowa. Mówimy, że dwa dobra są komplementarne, jeżeli wzrost ceny jednego z nich

3 zmniejsza popyt na drugie. Dobra takie uzupełniają się wzajemnie. Tak jest na przykład w przypadku nośników i czytników Blu-ray czy DVD. Dopóki ceny nośników były wysokie, popyt na czytniki był niewielki. Wraz ze spadkiem cen nośników, rósł popyt na czytniki. Znane są również relacje w przeciwną stronę. Dwa dobra są substytucyjne, kiedy wzrost ceny jednego powoduje wzrost popytu na drugie. Dobra takie są swoimi zamiennikami. Taką parę mogą stanowić płyty CD i DVD. Im droższe będą DVD, tym więcej ludzi będzie skłonnych nie wydawać zbyt dużo pieniędzy i kupić płytę CD. Gusta, moda popyt na jakieś dobro bardzo często zależy od indywidualnych upodobań nabywców. Ładne ubrania (to znaczy takie, które ludzie uważają za ładne) będą się sprzedawać lepiej niż brzydkie. Na popyt może wpłynąć tez reklama czy rozpoznawalność produktu. Oczekiwania jeśli przewidujemy wzrost ceny dobra w przyszłości, dziś jesteśmy skłonni kupić je po nieco wyższej cenie. Jeśli jednak przewidujemy, że w przyszłym miesiącu na rynek wejdzie nowy model jakiegoś sprzętu, nie pali nam się do wydawania pieniędzy na ten dostępny w sklepie teraz. Wielkość rynku im więcej nabywców, tym większy popyt. Wynika to z prostego faktu, że popyt rynkowych jest sumą popytów indywidualnych. Jest więc tym większy, im więcej ich dodamy. Oznacza to np., że popyt na dane dobro zależy od tego, w ilu miejscach jest ono sprzedawane. Zmiany w tych czynnikach mogą prowadzić do przesunięcia krzywej popytu w górę (w prawo) lub w dół (w lewo). Nie mają natomiast wpływu na przesunięcia po krzywej. Ważne jest aby rozumieć tą różnicę. Przesunięcie po krzywej popytu zależne jest tylko od ceny; przesunięcie krzywej od wielu czynników, wymienionych wyżej wśród nich nie ma jednak ceny danego produktu! Po drugiej stronie rynku stoi natomiast podaż. Jest to ilość dobra oferowana przez producentów przy różnych kombinacjach ceny. Analogicznie do popytu możemy mówić o wielkości podaży, rozkładzie podaży, krzywej podaży, prawie podaży. Pojęcia te są bardzo podobne jak te związane z popytem, jednak różni je kierunek zależności od ceny. Krzywa popytu była opadająca, krzywa podaży jest natomiast rosnąca. Wynika to bezpośrednio z prawa podaży: kiedy cena danego dobra rośnie, wielkość jego podaży rośnie. Gdy cena rośnie, producenci chcą dostarczać większej ilości dobra; gdy spada mniejszej. Cena jabłek [zł] Podaż jabłek Wielkość podaży [t]

4 Tą pozytywną zależność widać na powyższym wykresie. Rolnicy dostarczą tym większej ilości jabłek, im wyższa będzie cena skupu. Podobnie jak w przypadku popytu, możemy mówić o przesuwaniu się po krzywej podaży (w wyniku zmiany ceny) oraz przesuwaniu krzywej podaży. Co wpływa na to drugie przesunięcie? Koszty produkcji jeśli rosną ceny nawozów sztucznych i płace robotników, którzy zbierają jabłka, rolnicy zmniejszą podaż jabłek krzywa przesunie się w lewo (w górę). Gdy koszty spadną, krzywa przesunie się w prawo i podaż wzrośnie. Technologia/Warunki naturalne jeśli rolnicy udoskonalą sposób przycinania jabłoni i będą w ten sposób uzyskiwać więcej owoców z jednego drzewa, będą skłonni dostarczać większą ilość jabłek. Jeśli natomiast pogoda przez cały rok będzie kiepska, tak że urośnie bardzo mało jabłek, podaż zmaleje (krzywa przesunie się w lewo). Oczekiwania, wielkość rynku analogicznie do popytu Równowaga rynkowa Na rynku kupujący spotykają się sprzedającymi, co innymi słowy oznacza, że popyt spotyka się z podażą. Z jednej strony nabywcy zgłaszają pewien popyt, z drugiej dostawcy zgłaszają pewną podaż. Są to wielkości wyrażone w tych samych jednostkach: ile sztuk po jakiej cenie są gotowi kupić/sprzedać. Można więc narysować je na jednym wykresie: Popyt i podaż jabłek Cena Popyt Podaż Cena [zł/kg] Ilość jabłek [t] Podaż Popyt To hipotetyczny popyt i podaż jabłek. W tabeli w pierwszej kolumnie mamy cenę kilograma jabłek w złotówkach, a zboku odpowiadające każdej z wartości ceny wielkości popytu i podaży w tonach. Krzywe popytu i podaży można na nieść na jeden wykres. Jak widać przetną się one, a punkt przecięcia będzie jednocześnie punktem równowagi rynkowej. W naszym przypadku jest to punkt (14, 4). Oznacza to, że producenci wyprodukują i sprzedadzą 14 ton jabłek w cenie 4 zł za kilogram. Przy takich warunkach wszystkie jabłka zostaną kupione. Przy doskonałej konkurencji założyliśmy, że informacja na rynku jest doskonała. Dlatego też dojście do punktu równowagi dokonało się tutaj automatycznie producenci wiedzieli ile mogą

5 wyprodukować i jaką cenę ustalić, by sprzedać wszystko. Czy jednak taki proces działa, gdy nie wiadomo dokładnie jak przedstawia się popyt? Działa, choć być może nie tak szybko. Jeśli producenci źle oceniliby popyt i wyprodukowaliby 16 ton jabłek (ustalając cenę na 5 zł, tak jak wynika to z tabeli podaży), to znaleźliby nabywców tylko na 12 ton (z tabeli popytu wynika, że tyle ton chcą kupić klienci za 5 zł). Pozostałe 4 tony leżałyby w magazynach by je sprzedać, należałoby obniżyć cenę. Gdy cena spadłaby do 4 zł, ilość nabywców zwiększyłaby się, a ilość sprzedawanych jabłek spadła doszlibyśmy do punktu równowagi. Analogiczna sytuacja miałaby miejsce, gdyby producenci wyprodukowali za mało ludzie rzuciliby się na jabłka i producenci chcąc zarobić jak najwięcej podwyższyliby ceny, co spowodowałoby zmniejszenie wielkości popytu, a wzrost wielkości podaży = dojście do równowagi. A zatem tak wygląda ustalanie równowagi na rynku, która wyznacza zarówno cenę, jak i wielkość obrotu. Wiemy jednak, że ceny się zmieniają. Wcześniej mówiliśmy zresztą o tym, że wielkość popytu lub podaży może się zmienić, gdy zmieni się cena w jaki sposób się to dzieje, jeśli cena ustala się na jednym poziomie niejako automatycznie i nikt nie ma na nią wpływu? Zmiany w równowadze Cena i ilość równowagi mogą zmienić się tylko wtedy, gdy z jakichś względów przesunie się krzywa popytu, krzywa podaży lub obie krzywe. Wcześniej podaliśmy przykłady czynników, które wpływają na popyt i podaż (dochód nabywców, wielkość rynku, koszty produkcji itp.) Zmiana każdego z tych czynników powoduje przesunięcie krzywej. Na przykład, kiedy naukowcy ogłoszą, że jedzenie jabłek pozytywnie wpływa na usuwanie zmarszczek, miliony sfrustrowanych kobiet rzucą się na jabłka popyt na nie wzrośnie, krzywa popytu przesunie się do góry (w prawo). Cena Podaż Popyt' Popyt i podaż jabłek Cena [zł/kg] Podaż Popyt Popyt' Ilość jabłek [t] Nowy popyt (zielona linia) przecina się z podażą (która nie uległa zmianie zmianie ulega jedynie wielkość podaży, ze względu na zmianę ceny!) w innym punkcie. Rośnie cena rynkowa, rośnie też wielkość obrotu. Przeciwna sytuacja miałaby miejsce, gdyby okazało się, że wszyscy obywatele przewidywaliby spadek cen jabłek w przyszłości wtedy już dziś nie chcieliby kupować ich tak dużo i popyt przesunąłby się w dół. Oczywiście można sobie wyobrazić sytuację, kiedy to krzywa popytu pozostaje nieruchoma, a zmienia się położenie krzywej podaży.

6 Analizowanie zmian w równowadze Typowym wykorzystaniem modelu równowagi jest analizowanie efektów pewnych zmian na rynku. Sprowadza się to do odpowiadania na pytania takie jak: Co się stanie, jeśli naukowcy odkryją nową metodę uprawy jabłek, która zwiększy wydajność?, Co się stanie, jeśli rząd nakaże producentom płacić podatek od każdego kilograma sprzedanych jabłek? itp. Każdą taką analizę można przeprowadzić w trzech krokach: 1. Zdecyduj, którą (a może obie) krzywą przesunie zmiana danego czynnika. 2. Zdecyduj, w którą stronę przesunie się krzywa 3. Na wykresie narysuj nową krzywą i zobacz jak wpłynęło to na punkt równowagi Odpowiedź na takie pytanie najczęściej nie jest szczegółowa można powiedzieć jedynie, czy cena/ilość wzrosła, zmalała, nie zmieniła się lub też nie jest to jednoznacznie określone. Przykład Jak tegoroczna powódź wpłynęła na rynek warzyw i owoców? Rozwiązanie Obfite deszcze i wylewające rzeki zniszczyły wiele upraw owoców i warzyw. Ilość produktów oferowanych na rynku przez dostawców była w tym roku mniejsza niż zwykle. Można powiedzieć, że krzywa podaży względem normalnej sytuacji przesunęła się w lewo (w górę) podaż zmalała. Jeśli narysujemy nową krzywą podaży na wykresie, zobaczymy że powoduje to wzrost ceny, ale spadek ilości oferowanego dobra. I rzeczywiście owoców i warzyw na rynku jest w tym roku mniej, a ich ceny są wyższe. Pytania 1. Załóżmy, że ceny biletów na mecz Śląska Wrocław są ustalane przez prawo popytu i podaży. Obecna cena wynosi 2 zł za wejściówkę (zakładamy, że jest tylko jedna cena za bilet, bez podziału na sektory) i jest to cena równowagi, przy której stadion jest całkowicie zapełniony. W przyszłym roku zarząd planuje rozbudowę stadionu o 1 miejsc. Czy cena biletu, ceteris paribus 1, wzrośnie czy spadnie w związku z tą budową? 2. W ostatnich latach ceny benzyny wyraźnie wzrosły. Jak wpłynęło to na popyt na samochody wysokolitrażowe? Jak natomiast na zapotrzebowanie na bilety MPK? 3. Które zdania są prawdziwe? a. Gdy dochód nabywców rośnie, to popyt na pewne dobro zawsze rośnie b. Krzywa popytu przesuwa się, gdy zmienia się cena danego produktu c. Im więcej dostawców na rynku jabłek, tym, ceteris paribus, większa podaż na tym rynku d. Rynek pizzy we Wrocławiu nie jest rynkiem doskonale konkurencyjnym Michał Zator XIV Liceum Ogólnokształcące we Wrocławiu 1 To znaczy przy innych warunkach niezmienionych

Popyt, podaż i wszystko co z Nimi związane. Mgr Michał Ferdzyn SWSPiZ

Popyt, podaż i wszystko co z Nimi związane. Mgr Michał Ferdzyn SWSPiZ Popyt, podaż i wszystko co z Nimi związane Mgr Michał Ferdzyn SWSPiZ POPYT to zależność pomiędzy ilością dobra, którą chcą i mogą kupić konsumenci, a ceną tego dobra. Popyt jest przedstawiany za pomocą

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 4: Podaż i równowaga rynkowa

Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 4: Podaż i równowaga rynkowa Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 4: Podaż i równowaga rynkowa Podstawowe pojęcia: rynek, podaż, krzywa podaż, prawo podaż, cena równowagi, cena maksymalna i minimalna, zmiana podaż dr inż. Anna Kiełbus

Bardziej szczegółowo

MIKROEKONOMIA. Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU

MIKROEKONOMIA. Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU 1. POPYT Popyt (zapotrzebowanie) - ilość towaru, jaką jest skłonny kupić nabywca po ustalonej cenie rynkowej, dysponując do tego celu odpowiednim dochodem

Bardziej szczegółowo

Temat Rynek i funkcje rynku. Elementy rynku. Rynek. Popyt i podaż. Cena - pieniężny wyraz wartości. Popyt Podaż Cena

Temat Rynek i funkcje rynku. Elementy rynku. Rynek. Popyt i podaż. Cena - pieniężny wyraz wartości. Popyt Podaż Cena Temat i funkcje rynku 1. Rynkowa a administracyjna koordynacja działań gospodarczych 2. opyt, podaż, cena równowagi 3. Czynniki wpływające na rozmiary popytu 4. Czynniki wpływające na rozmiary podaży 5.

Bardziej szczegółowo

Wykład 2. Rynek: popyt, podaż, cena. Co to jest rynek Krzywe popytu i podaży, cena równowagi

Wykład 2. Rynek: popyt, podaż, cena. Co to jest rynek Krzywe popytu i podaży, cena równowagi Wykład 2. Rynek: popyt, podaż, cena Co to jest rynek Krzywe popytu i podaży, cena równowagi Nawet z papugi można zrobić wytrawnego ekonomistę. Wystarczy ją nauczyć dwóch słów: popyt i podaż. /Thomas Carlyle/

Bardziej szczegółowo

Równowaga rynkowa. Równowaga rynkowa: ilustracja graficzna. Nierównowaga rynkowa: nadwyżka dobra. Nierównowaga rynkowa: niedobór dobra

Równowaga rynkowa. Równowaga rynkowa: ilustracja graficzna. Nierównowaga rynkowa: nadwyżka dobra. Nierównowaga rynkowa: niedobór dobra Równowaga rynkowa Cena unkt r Ilość Cena i ilość Cena (cena czyszcząca rynek): cena, przy której wielkość zapotrzebowania jest równa ilości oferowanej. Nierównowaga rynkowa: niedobór dobra Cena rynkowa

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Strona1 Anna Irena Szymańska Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 2.4 Temat zajęć: Kto ustala ceny, czyli popyt, podaż i równowaga rynkowa 1. Cele lekcji: Uczeń: wyjaśnia znaczenie pojęć: popyt, podaż, cena,

Bardziej szczegółowo

WAŻNE ZAGADNIENIA NA MIKRO

WAŻNE ZAGADNIENIA NA MIKRO WAŻNE ZAGADNIENIA NA MIKRO KRZYWA MOŻLIWOŚCI PRODUKCYJNYCH (zwiększanie produkcji jednego dobra nie jest możliwe bez zmiany produkcji drugiego dobra) krzywa możliwości produkcyjnych pokazuje możliwości

Bardziej szczegółowo

Inwestor musi wybrać następujące parametry: instrument bazowy, rodzaj opcji (kupna lub sprzedaży, kurs wykonania i termin wygaśnięcia.

Inwestor musi wybrać następujące parametry: instrument bazowy, rodzaj opcji (kupna lub sprzedaży, kurs wykonania i termin wygaśnięcia. Opcje na GPW (II) Wbrew ogólnej opinii, inwestowanie w opcje nie musi być trudne. Na rynku tym można tworzyć strategie dla doświadczonych inwestorów, ale również dla początkujących. Najprostszym sposobem

Bardziej szczegółowo

Dr inż. Anna Kowalska-Pyzalska Katedra Badań Operacyjnych, Finansów i Zastosowań Informatyki Wydział Informatyki i Zarządzania

Dr inż. Anna Kowalska-Pyzalska Katedra Badań Operacyjnych, Finansów i Zastosowań Informatyki Wydział Informatyki i Zarządzania Ekonomia dobrobytu Dr inż. Anna Kowalska-Pyzalska Katedra Badań Operacyjnych, Finansów i Zastosowań Informatyki Wydział Informatyki i Zarządzania Prezentacja oparta na materiałach z: http://www.swlearning.com/economics/mankiw/mankiw3e/powerpoint_micro.html

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia - Lista 11. Przygotować do zajęć: konkurencja doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol pełny, duopol

Mikroekonomia - Lista 11. Przygotować do zajęć: konkurencja doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol pełny, duopol Mikroekonomia - Lista 11 Przygotować do zajęć: konkurencja doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol pełny, duopol Konkurencja doskonała 1. Model konkurencji doskonałej opiera się na następujących

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 3: Popyt

Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 3: Popyt Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 3: Popyt Podstawowe pojęcia: rynek, popyt, krzywa popytu, prawo popytu, efekt snobizmu, efekt Veblena, cena maksymalna i minimalna, zmiana popytu, dobro Griffena, dobra

Bardziej szczegółowo

Rozdział 10 podręcznika Wolna przedsiębiorczość - Ilustracje krzywych popytu i podaży

Rozdział 10 podręcznika Wolna przedsiębiorczość - Ilustracje krzywych popytu i podaży Rozdział 10 podręcznika Wolna przedsiębiorczość - Ilustracje krzywych popytu i podaży Autor: Mateusz Machaj #popyt #podaż W rozdziale nauczysz się: Jak wyglądają krzywe popytu i podaży. Jak na wykresie

Bardziej szczegółowo

Strategie wspó³zawodnictwa

Strategie wspó³zawodnictwa Strategie wspó³zawodnictwa W MESE można opracować trzy podstawowe strategie: 1) niskich cen (dużej ilości), 2) wysokich cen, 3) średnich cen. STRATEGIA NISKICH CEN (DUŻEJ ILOŚCI) Strategia ta wykorzystuje

Bardziej szczegółowo

Rola państwa w gospodarce. Ceny minimalne i maksymalne. Podatki.

Rola państwa w gospodarce. Ceny minimalne i maksymalne. Podatki. Rola państwa w gospodarce. Ceny minimalne i maksymalne. Podatki. Dr inż. Anna Kowalska-Pyzalska Katedra Badań Operacyjnych, Finansów i Zastosowań Informatyki Wydział Informatyki i Zarządzania Prezentacja

Bardziej szczegółowo

Dr Łukasz Goczek. Uniwersytet Warszawski

Dr Łukasz Goczek. Uniwersytet Warszawski Dr Łukasz Goczek Uniwersytet Warszawski Wpływ podatków na podaż i popyt Co decyduje, kto naprawdę ponosi ciężar podatku Koszty i korzyści wynikające z podatków i dlaczego podatki nakładają koszt, który

Bardziej szczegółowo

Elastyczność popytu i podaży i jej zastosowanie

Elastyczność popytu i podaży i jej zastosowanie Elastyczność popytu i podaży i jej zastosowanie Dr. Anna Kowalska-Pyzalska Insitute of Computer Science & Management/ Chair of Economy Presentation is based on: http://www.swlearning.com/economics/mankiw/mankiw3e/powerpoint_micro.html

Bardziej szczegółowo

Gospodarka rynkowa. Rynkowy mechanizm popytu i podaży. Agnieszka Stus

Gospodarka rynkowa. Rynkowy mechanizm popytu i podaży. Agnieszka Stus Gospodarka rynkowa. Rynkowy mechanizm popytu i podaży. Agnieszka Stus Zagadnienia Rynki elastyczne i zmonopolizowane. Funkcje popytu i podaży (położenie, przesunięcie). Równowaga rynkowa. Prawo popytu

Bardziej szczegółowo

Ekonomia wykład 02. dr Adam Salomon

Ekonomia wykład 02. dr Adam Salomon Ekonomia wykład 02 dr Adam Salomon Ekonomia: GOSPODARKA RYNKOWA. MIKROEKONOMICZNE PODSTAWY GOSPODAROWANIA Ekonomia dr Adam Salomon, Katedra Transportu i Logistyki, WN AM w Gdyni 2 Rynek Rynek jest to proces,

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 4/103. Victoria potrzebuje 4h na wytworzenie beczułki piwa i 2h na upieczenie pizzy.

ĆWICZENIE 4/103. Victoria potrzebuje 4h na wytworzenie beczułki piwa i 2h na upieczenie pizzy. ĆWICZENIE 4/103 Victoria i David mieszkają razem. Oczywiście, najbardziej absorbują ich studia, lecz mają również nieco czasu na swoje ulubione zajęcia: Pieczenie pizzy Warzenie domowego piwa Victoria

Bardziej szczegółowo

Maksymalizacja zysku

Maksymalizacja zysku Maksymalizacja zysku Na razie zakładamy, że rynki są doskonale konkurencyjne Firma konkurencyjna traktuje ceny (czynników produkcji oraz produktów jako stałe, czyli wszystkie ceny są ustalane przez rynek

Bardziej szczegółowo

Okoliczności powstania raportu

Okoliczności powstania raportu Okoliczności powstania raportu jest największą w Polsce giełdą domen internetowych, zawierającą ponad 250 tysięcy ofert sprzedaży domen. Każdego roku na giełdzie dokonuje się około 15000 transakcji kupna-sprzedaży

Bardziej szczegółowo

Podstawy ekonomii TEORIA POPYTU TEORIA PODAśY

Podstawy ekonomii TEORIA POPYTU TEORIA PODAśY Podstawy ekonomii TEORIA POPYTU TEORIA PODAśY Opracowanie: dr Tomasz Taraszkiewicz Teoria popytu Teoria popytu Wielkość popytu zgłaszane zapotrzebowanie na określony towar przy danej jego cenie w określonym

Bardziej szczegółowo

Oligopol wieloproduktowy

Oligopol wieloproduktowy Oligopol wieloproduktowy Do tej pory zakładali adaliśmy, że e produkty sąs identyczne (homogeniczne) W rzeczywistości ci produkty sprzedawane przez firmy nie są doskonałymi substytutami. W większo kszości

Bardziej szczegółowo

Na rynkach doskonale konkurencyjnych nabywcy i sprzedawcy są doskonale poinformowani o jakości dóbr sprzedawanych na rynku oraz innych aspektach

Na rynkach doskonale konkurencyjnych nabywcy i sprzedawcy są doskonale poinformowani o jakości dóbr sprzedawanych na rynku oraz innych aspektach Informacja na rynkach konkurencyjnych Na rynkach doskonale konkurencyjnych nabywcy i sprzedawcy są doskonale poinformowani o jakości dóbr sprzedawanych na rynku oraz innych aspektach związanych z przeprowadzeniem

Bardziej szczegółowo

Popyt rynkowy. Wyprowadzenie funkcji popytu z funkcji uŝyteczności

Popyt rynkowy. Wyprowadzenie funkcji popytu z funkcji uŝyteczności Popyt rynkowy Wyprowadzenie funkcji popytu z funkcji uŝyteczności Zadanie 1 (*) Jak zwykle w tego typu zadaniach darujmy sobie tworzenie sztucznych przykładów i będziemy analizować wybór między dwoma dobrami

Bardziej szczegółowo

Wyposażenie w czynniki produkcji a handel międzynarodowy WYKŁAD 3 Z MIĘDZYNARODOWYCH STOSUNKÓW GOSPODARCZYCH, CE UW

Wyposażenie w czynniki produkcji a handel międzynarodowy WYKŁAD 3 Z MIĘDZYNARODOWYCH STOSUNKÓW GOSPODARCZYCH, CE UW Wyposażenie w czynniki produkcji a handel międzynarodowy WYKŁAD 3 Z MIĘDZYNARODOWYCH STOSUNKÓW GOSPODARCZYCH, CE UW Wprowadzenie Handel można wyjaśnić poprzez zróżnicowanie wydajności pracy, jak w modelu

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Model klasyczny podstawowe założenia Podstawowe założenia modelu są dokładnie takie same jak w modelu klasycznym gospodarki

Bardziej szczegółowo

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Zagregowane wydatki w gospodarce otwartej Jeżeli przyjmiemy, że wydatki krajowe na dobra wytworzone w kraju zależą od poziomu dochodu Y oraz realnej stopy procentowej

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 07.03.2008r

Makroekonomia 07.03.2008r Makroekonomia 07.03.2008r CREATED BY HooB Czynniki określające poziom konsumpcji i oszczędności Dochody dyspozycyjne gospodarstw domowych dzielą się na konsumpcję oraz oszczędności. Konsumpcja synonim

Bardziej szczegółowo

Ekonomia. Wykład dla studentów WPiA. Wykład 2: Popyt, podaż i cena równowagi. Elastyczności popytu

Ekonomia. Wykład dla studentów WPiA. Wykład 2: Popyt, podaż i cena równowagi. Elastyczności popytu Ekonomia Wykład dla studentów WPiA Wykład 2: Popyt, podaż i cena równowagi. Elastyczności popytu wa kluczowe słowa: popyt i podaż Popyt to ilość dobra, jaką nabywcy są gotowi kupić zależnie od poziomu

Bardziej szczegółowo

Opcje na GPW (I) Możemy wyróżnić dwa rodzaje opcji: opcje kupna (ang. call options), opcje sprzedaży (ang. put options).

Opcje na GPW (I) Możemy wyróżnić dwa rodzaje opcji: opcje kupna (ang. call options), opcje sprzedaży (ang. put options). Opcje na GPW (I) Opcje (ang. options) to podobnie jak kontrakty terminowe bardzo popularny instrument notowany na rynkach giełdowych. Ich konstrukcja jest nieco bardziej złożona od kontraktów. Opcje można

Bardziej szczegółowo

KOSZTY I OPTIMUM PRZEDSIĘBIORSTWA

KOSZTY I OPTIMUM PRZEDSIĘBIORSTWA PODSTAWOWE POJĘCIA KOSZTY I OPTIMUM PRZEDSIĘBIORSTWA Przedsiębiorstwo - wyodrębniona jednostka gospodarcza wytwarzająca dobra lub świadcząca usługi. Cel przedsiębiorstwa - maksymalizacja zysku Nakład czynniki

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie opcji w zarządzaniu ryzykiem finansowym

Wykorzystanie opcji w zarządzaniu ryzykiem finansowym Prof. UJ dr hab. Andrzej Szopa Instytut Spraw Publicznych Uniwersytet Jagielloński Wykorzystanie opcji w zarządzaniu ryzykiem finansowym Ryzyko finansowe rozumiane jest na ogół jako zjawisko rozmijania

Bardziej szczegółowo

5. Teoria Podaży i Popytu - Popyt

5. Teoria Podaży i Popytu - Popyt 5. Teoria Podaży i Popytu - Popyt Popyt na dobro maleje względem ceny (o ile dobro jest tak zwane normalne, a nie luksusowe). Zakładamy że firma ustala cenę danego dobra p, która obowiązuje wszędzie. Niech

Bardziej szczegółowo

Koszty manipulacyjne funduszy inwestycyjnych

Koszty manipulacyjne funduszy inwestycyjnych 2010 Koszty manipulacyjne funduszy inwestycyjnych Szymon Wieloch Niniejszy dokument opisuje zjawiska mikroekonomiczne, które występują na polskim rynku funduszy inwestycyjnych. W szczególności rozpatrywane

Bardziej szczegółowo

13. Teoriogrowe Modele Konkurencji Gospodarczej

13. Teoriogrowe Modele Konkurencji Gospodarczej 13. Teoriogrowe Modele Konkurencji Gospodarczej Najpierw, rozważamy model monopolu. Zakładamy że monopol wybiera ile ma produkować w danym okresie. Jednostkowy koszt produkcji wynosi k. Cena wynikająca

Bardziej szczegółowo

MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ.

MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ. Wykład 4 Konkurencja doskonała i monopol 1 MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ. EFEKTYWNOŚĆ RYNKU. MONOPOL CZYSTY. KONKURENCJA MONOPOLISTYCZNA. 1. MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ W modelu konkurencji doskonałej

Bardziej szczegółowo

OBNIŻANIE KOSZTÓW WŁASNYCH SPRZEDAŻY. - dzięki kupowaniu możliwie największych ilości oraz - poprzez korzystanie z upustów, rabatów i promocji

OBNIŻANIE KOSZTÓW WŁASNYCH SPRZEDAŻY. - dzięki kupowaniu możliwie największych ilości oraz - poprzez korzystanie z upustów, rabatów i promocji OBNIŻANIE KOSZTÓW Dostawcy sklepów spożywczych starannie wyliczają swoje WŁASNYCH SPRZEDAŻY ceny i z reguły nie można ich negocjować. Mimo to ich klienci (hurtownicy i detaliści) znajdują sposoby obniżenia

Bardziej szczegółowo

Elastyczność cenowa i dochodowa popytu- pojęcie i zastosowanie. Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski 1. Instytut Nauk Ekonomicznych

Elastyczność cenowa i dochodowa popytu- pojęcie i zastosowanie. Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski 1. Instytut Nauk Ekonomicznych Elastyczność cenowa i dochodowa popytu- pojęcie i zastosowanie Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski 1. Instytut Nauk Ekonomicznych Popyt elastyczny Prawo popytu mówi, ze zmiany ceny wywołują

Bardziej szczegółowo

Kształtowanie cen psychologicznych

Kształtowanie cen psychologicznych Kształtowanie cen psychologicznych Buła Paulina Radzka Monika Woźniak Arkadiusz Zarządzanie rok 3, semestr 6 Cena wartość przedmiotu (produktu lub usługi) transakcji rynkowej zgodna z oczekiwaniami kupującego

Bardziej szczegółowo

Autonomiczne składniki popytu globalnego Efekt wypierania i tłumienia Krzywa IS Krzywa LM Model IS-LM

Autonomiczne składniki popytu globalnego Efekt wypierania i tłumienia Krzywa IS Krzywa LM Model IS-LM Autonomiczne składniki popytu globalnego Efekt wypierania i tłumienia Krzywa IS Krzywa LM Model IS-LM Konsumpcja, inwestycje Utrzymujemy założenie o stałości cen w gospodarce. Stopa procentowa wiąże ze

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Trendy na rynku nieruchomości Zarządzanie nieruchomościami Dr hab. inż. arch. Ewa Stachura Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 28 marca 2011 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET

Bardziej szczegółowo

ZYSK BRUTTO, KOSZTY I ZYSK NETTO

ZYSK BRUTTO, KOSZTY I ZYSK NETTO ZYSK BRUTTO, KOSZTY I ZYSK NETTO MARŻA BRUTTO Marża i narzut dotyczą tego ile właściciel sklepu zarabia na sprzedaży 1 sztuki pojedynczej pozycji. Marża brutto i zysk brutto odnoszą się do tego ile zarabia

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej)

Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej) Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej) Gabriela Grotkowska Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego PKB jako miara dobrobytu Produkcja w gospodarce

Bardziej szczegółowo

KOSZTY, PRZYCHODY I ZYSKI W RÓŻNYCH STRUKTURACH RYNKOWYCH. I. Koszty całkowite, przeciętne i krańcowe. Pojęcie kosztów produkcji

KOSZTY, PRZYCHODY I ZYSKI W RÓŻNYCH STRUKTURACH RYNKOWYCH. I. Koszty całkowite, przeciętne i krańcowe. Pojęcie kosztów produkcji KOSZTY, PRZYCHODY I ZYSKI W RÓŻNYCH STRUKTURACH RYNKOWYCH Opracowanie: mgr inż. Dorota Bargieł-Kurowska I. Koszty całkowite, przeciętne i krańcowe. Pojęcie kosztów produkcji Producent, podejmując decyzję:

Bardziej szczegółowo

Teoria wyboru konsumenta. Marta Lubieniecka Tomasz Szemraj

Teoria wyboru konsumenta. Marta Lubieniecka Tomasz Szemraj Teoria wyboru konsumenta Marta Lubieniecka Tomasz Szemraj Teoria wyboru konsumenta 1) Przedmiot wyboru konsumenta na rynku towarów. 2) Zmienne decyzyjne, parametry rynkowe i preferencje jako warunki wyboru.

Bardziej szczegółowo

88. Czysta stopa procentowa. 89. Rynkowa (nominalna) stopa procentowa. 90. Efektywna stopa procentowa. 91. Oprocentowanie składane. 92.

88. Czysta stopa procentowa. 89. Rynkowa (nominalna) stopa procentowa. 90. Efektywna stopa procentowa. 91. Oprocentowanie składane. 92. 34 Podstawowe pojęcia i zagadnienia mikroekonomii 88. zysta stopa procentowa zysta stopa procentowa jest teoretyczną ceną pieniądza, która ukształtowałaby się na rynku pod wpływem oddziaływania popytu

Bardziej szczegółowo

Projektowanie systemu krok po kroku

Projektowanie systemu krok po kroku Rozdział jedenast y Projektowanie systemu krok po kroku Projektowanie systemu transakcyjnego jest ciągłym szeregiem wzajemnie powiązanych decyzji, z których każda oferuje pewien zysk i pewien koszt. Twórca

Bardziej szczegółowo

oferty kupujących oferty wytwórców

oferty kupujących oferty wytwórców Adam Bober Rybnik, styczeń Autor jest pracownikiem Wydziału Rozwoju Elektrowni Rybnik S.A. Artykuł stanowi wyłącznie własne poglądy autora. Jak praktycznie zwiększyć obrót na giełdzie? Giełda jako jedna

Bardziej szczegółowo

2. ROLA RYNKU W GOSPODARCE... 3 3. RODZAJE RYNKÓW STRUKTURY RYNKOWE, KONKURENCJA... 8 BIBLIOGRAFIA... 11 SPIS RYSUNKÓW... 11

2. ROLA RYNKU W GOSPODARCE... 3 3. RODZAJE RYNKÓW STRUKTURY RYNKOWE, KONKURENCJA... 8 BIBLIOGRAFIA... 11 SPIS RYSUNKÓW... 11 SPIS TREŚCI RYNEK I JEGO ELEMENTY 1. POJĘCIE RYNKU ORAZ JEGO ELEMENTY... 2 2. ROLA RYNKU W GOSPODARCE... 3 3. RODZAJE RYNKÓW STRUKTURY RYNKOWE, KONKURENCJA... 8 4. POJĘCIE KONKURENCJI ORAZ JEJ ELEMENTY...

Bardziej szczegółowo

Fundacja na Rzecz Rozwoju Dzieci i Młodzieży Moja Młodość. Projekt Konkurs -Ekonomia da się lubić

Fundacja na Rzecz Rozwoju Dzieci i Młodzieży Moja Młodość. Projekt Konkurs -Ekonomia da się lubić ETAP PRZYGOTOWAWACZY ZESTAW ZADAŃ NR I EKONOMIA KLASY GIMNAZJALNE Zadanie 1. Proces gospodarowania przebiega w czterech kolejnych fazach. Uporządkuj fazy chronologicznie, wstawiając obok pojęć kolejne

Bardziej szczegółowo

Determinanty kursu walutowego w krótkim i długim okresie

Determinanty kursu walutowego w krótkim i długim okresie Determinanty kursu walutowego w krótkim i długim okresie Wykład 10 z Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych, C UW Copyright 2006 Pearson Addison-Wesley & Gabriela Grotkowska 2 Wykład 10 Kurs walutowy

Bardziej szczegółowo

Poradnik gracza opcyjnego

Poradnik gracza opcyjnego Poradnik gracza opcyjnego Wstęp Na rynku istnieje całe mnóstwo spekulantów. Szukają oni szybkiego zysku. Chcą pomnożyd kapitał wykorzystując krótkoterminowe (przypadkowe) ruchy cenowe. Handlują nieustannie.

Bardziej szczegółowo

ANALIZA SPÓŁEK 20.02.2006. Witam.

ANALIZA SPÓŁEK 20.02.2006. Witam. ANALIZA SPÓŁEK 20.02.2006 Witam. VISTULA Trend wzrostowy na akcjach spółki VISTULA jest bardzo ostrożny. Moją uwagę na tą spółkę zwróciła świeczka z dnia 13 stycznia. Kurs akcji poszedł wtedy w górę o

Bardziej szczegółowo

I. Podstawowe pojęcia ekonomiczne. /6 godzin /

I. Podstawowe pojęcia ekonomiczne. /6 godzin / PROPOZYCJA ROZKŁADU MATERIAŁU NAUCZANIA PRZEDMIOTU PODSTAWY EKONOMII dla zawodu: technik ekonomista-23,02,/mf/1991.08.09 liceum ekonomiczne, wszystkie specjalności, klasa I, semestr pierwszy I. Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie Melania Nieć, Joanna Orłowska, Maja Wasilewska Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Województwo dolnośląskie Struktura podmiotowa przedsiębiorstw aktywnych W 2013 r. o ponad

Bardziej szczegółowo

Podstawowa analiza rynku

Podstawowa analiza rynku Podstawowa analiza rynku Wykład 4 Jerzy Wilkin Co kryje się za pojęciem: rynek? Miejsce styku kupujących i sprzedających Miejsce przejawiania się popytu i podaży Złożony proces wzajemnego oddziaływania

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Chair of Macroeconomics and International Trade Theory Faculty of Economic Sciences, University of Warsaw

dr Bartłomiej Rokicki Chair of Macroeconomics and International Trade Theory Faculty of Economic Sciences, University of Warsaw Chair of Macroeconomics and International Trade Theory Faculty of Economic Sciences, University of Warsaw Model ISLM w gospodarce otwartej Fundamentalne równania modelu: IS: Y = C(Y d ) + I(r) + G + NX(Y,Y*,q)

Bardziej szczegółowo

J.Brander i P.Krugman (1983): A Reciprocal Dumping Model of International Trade

J.Brander i P.Krugman (1983): A Reciprocal Dumping Model of International Trade J.Brander i P.Krugman (1983): A Reciprocal Dumping Model of International Trade Jan J. Michałek (wersja uproszczona) J.Brander i P.Krugman (1983): A Reciprocal Dumping Model of International Trade - jakie

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIESZKANIOWY SIERPIEŃ 2015

RYNEK MIESZKANIOWY SIERPIEŃ 2015 X X X X X X X X X X RYNEK MESZKANOWY SERPEŃ Deweloperzy już od drugiej połowy 2013 roku cieszą się dobrymi wynikami sprzedażowymi, jednak dynamiczny wzrost sprzedaży mieszkań odnotowuje się od marca, kiedy

Bardziej szczegółowo

MAJ 2008 RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI

MAJ 2008 RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ MAJ 2008 ANALIZA DANYCH OFERTOWYCH Z SERWISU GAZETADOM.PL Miesięczny przegląd rynku mieszkaniowego w wybranych miastach Polski jest

Bardziej szczegółowo

STRATEGIE NA RYNKU OPCJI. KUPNO OPCJI KUPNA (Long Call)

STRATEGIE NA RYNKU OPCJI. KUPNO OPCJI KUPNA (Long Call) STRATEGIE NA RYNKU OPCJI KUPNO OPCJI KUPNA (Long Call) * * * Niniejsza broszura ma charakter jedynie edukacyjny i nie stanowi oferty kupna ani oferty sprzedaży żadnych instrumentów finansowych ani usług

Bardziej szczegółowo

Analiza cykli koniunkturalnych model ASAD

Analiza cykli koniunkturalnych model ASAD Analiza cykli koniunkturalnych model AS odstawowe założenia modelu: ceny i płace mogą ulegać zmianom (w odróżnieniu od poprzednio omawianych modeli) punktem odniesienia analizy jest obserwacja poziomu

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIESZKANIOWY KWIECIEŃ 2015

RYNEK MIESZKANIOWY KWIECIEŃ 2015 X X X X X X X X X X RYNEK MESZKANOWY KWECEŃ Kwiecień był drugim rekordowym miesiącem pod względem sprzedaży mieszkań na rynku pierwotnym. Liczba sprzedanych mieszkań w ostatnim czasie większa była jedynie

Bardziej szczegółowo

Ekonometria - ćwiczenia 11

Ekonometria - ćwiczenia 11 Ekonometria - ćwiczenia 11 Mateusz Myśliwski Zakład Ekonometrii Stosowanej Instytut Ekonometrii Kolegium Analiz Ekonomicznych Szkoła Główna Handlowa 21 grudnia 2012 Na poprzednich zajęciach zajmowaliśmy

Bardziej szczegółowo

Jak mieć. zdrowie, czas. i pieniądze

Jak mieć. zdrowie, czas. i pieniądze Jak mieć zdrowie, czas i pieniądze Pewnie zastanawiasz się. O co chodzi? Jak można mieć zdrowie, czas i pieniądze? Zaraz poznasz sekret, jak niektórzy ludzie mają te trzy rzeczy naraz! Jest system, który

Bardziej szczegółowo

Wykład 5 Kurs walutowy parytet stóp procentowych

Wykład 5 Kurs walutowy parytet stóp procentowych Wykład 5 Kurs walutowy parytet stóp procentowych dr Leszek Wincenciak WNUW 2/30 Plan wykładu: Kurs walutowy i stopy procentowe Kursy walutowe i dochody z aktywów Rynek pieniężny i rynek walutowy fektywność

Bardziej szczegółowo

PRODUCENT (PRZEBSIĘBIORSTWO) państwowe lokalne indywidualne zbiorowe (spółki ) 3. Jak należy rozumieć prawo zmniejszającego się przychodu?

PRODUCENT (PRZEBSIĘBIORSTWO) państwowe lokalne indywidualne zbiorowe (spółki ) 3. Jak należy rozumieć prawo zmniejszającego się przychodu? A) Pytania sprawdzające: 1. Kogo uważamy za producenta? PRODUCENT zorganizowany w formie przedsiębiorstwa. Powstał w drodze ewolucji. To podmiot sfery realnej. Aktywny uczestnik procesów rynkowych. Realizuje

Bardziej szczegółowo

Dyskryminacja cenowa

Dyskryminacja cenowa Dyskryminacja cenowa Ceny liniowe za każdą jednostkę dla każdego nabywcy w każdych warunkach ustala się jednakową cenę - jednolita stawka żądana jest za jednostkę produktu niezależnie od jakichkolwiek

Bardziej szczegółowo

Ceny maksymalne i minimalne wprowadzane przez państwo

Ceny maksymalne i minimalne wprowadzane przez państwo Ceny maksymalne i minimalne wprowadzane przez państwo Autor: Mateusz Machaj #ceny minimalne #ceny maksymalne W rozdziale nauczysz się: Czym jest równowaga na rynku. Czym są ceny maksymalne i jakie są ich

Bardziej szczegółowo

OPCJE - PODSTAWY TEORETYCZNE cz.1

OPCJE - PODSTAWY TEORETYCZNE cz.1 OPCJE - PODSTAWY TEORETYCZNE cz.1 Opcja to prawo do kupna instrumentu bazowego po cenie, która jest z góry określona - głosi definicja opcji. Owa cena, które jest z góry określona to tzw. cena wykonania

Bardziej szczegółowo

Grają pieniądze nie setupy - znaczenie Wolumenu. Mieczysław Siudek

Grają pieniądze nie setupy - znaczenie Wolumenu. Mieczysław Siudek Grają pieniądze nie setupy - znaczenie Wolumenu O p r o g ra m o wa n i e d l a a k t y w n yc h i n w e s t o r ó w Mieczysław Siudek Treści zawarte w niniejszej prezentacji nie stanowią rekomendacji

Bardziej szczegółowo

Wolumen, obrót, LOP kluczowe czynniki, o których często się zapomina

Wolumen, obrót, LOP kluczowe czynniki, o których często się zapomina Wolumen, obrót, LOP kluczowe czynniki, o których często się zapomina Wolumen obok ceny stanowi podstawową daną badaną przez analizę techniczną. Pokazuje on aktywność Inwestorów na rynku wielkość wolumenu

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ZMIAN W PODATKU OD NIERUCHOMOŚCI W LATACH 2007-2014

ANALIZA ZMIAN W PODATKU OD NIERUCHOMOŚCI W LATACH 2007-2014 ANALIZA ZMIAN W PODATKU OD NIERUCHOMOŚCI W LATACH 2007-2014 Projekt Stargardzki BIP obywatelski realizowany przy współfinansowaniu ze środków otrzymanych od Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach

Bardziej szczegółowo

Rynek mieszkaniowy w Polsce - 5 lat temu i dziś

Rynek mieszkaniowy w Polsce - 5 lat temu i dziś Maj 2012 Rynek mieszkaniowy w Polsce - 5 lat temu i dziś Indeks Cen Mieszkań (ICM) - nowy standard pomiaru cen na rynku sprzedaży mieszkań porównanie cen ofertowych i transakcyjnych mieszkań co się sprzeda,

Bardziej szczegółowo

Zmienność. Co z niej wynika?

Zmienność. Co z niej wynika? Zmienność. Co z niej wynika? Dla inwestora bardzo ważnym aspektem systemu inwestycyjnego jest moment wejścia na rynek (moment dokonania transakcji) oraz moment wyjścia z rynku (moment zamknięcia pozycji).

Bardziej szczegółowo

STRATEGIE NA RYNKU OPCJI. KUPNO OPCJI SPRZEDAŻY (Long Put)

STRATEGIE NA RYNKU OPCJI. KUPNO OPCJI SPRZEDAŻY (Long Put) STRATEGIE NA RYNKU OPCJI KUPNO OPCJI SPRZEDAŻY (Long Put) * * * Niniejsza broszura ma charakter jedynie edukacyjny i nie stanowi oferty kupna ani oferty sprzedaży żadnych instrumentów finansowych ani usług

Bardziej szczegółowo

RÓWNOWAGA RYNKOWA WARTOŚĆ WARTOŚĆ WARTOŚĆ WYMIENNA CENA FUNKCJE CEN

RÓWNOWAGA RYNKOWA WARTOŚĆ WARTOŚĆ WARTOŚĆ WYMIENNA CENA FUNKCJE CEN RÓWNOWAGA RYNKOWA WARTOŚĆ UŻYTKOWA zdolność do zaspokojenia jakiejś potrzeby WYMINNA proporcja w jakiej dany towar jest wymieniany na inny WARTOŚĆ WYMINNA WARTOŚĆ Szkoła klasyczna - D. Ricardo, A. Smith

Bardziej szczegółowo

MIKROEKONOMIA. mgr Maciej Szczepankiewicz. Katedra Nauk Ekonomicznych. semestr zimowy 2015/2016

MIKROEKONOMIA. mgr Maciej Szczepankiewicz. Katedra Nauk Ekonomicznych. semestr zimowy 2015/2016 MIKROEKONOMIA semestr zimowy 2015/2016 mgr Maciej Szczepankiewicz Katedra Nauk Ekonomicznych Kontakt E: maciej@szczepankiewicz.net Dyżury: Wtorek 12-13.30 nieparzyste 10.15-11.45 parzyste Środa 13.15-14.45

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z DIAGNOZY PRZEPROWADZONEJ WŚRÓD MIESZKAŃCÓW GMINY TUSZÓW NARODOWY

RAPORT Z DIAGNOZY PRZEPROWADZONEJ WŚRÓD MIESZKAŃCÓW GMINY TUSZÓW NARODOWY RAPORT Z DIAGNOZY PRZEPROWADZONEJ WŚRÓD MIESZKAŃCÓW GMINY TUSZÓW NARODOWY Badaniu zostali poddani mieszkańcy gminy Tuszów Narodowy. Wzięło w nim udział 78 osób. 54 osoby z pośród badanych to kobiety, natomiast

Bardziej szczegółowo

OTOCZENIE MARKETINGOWE

OTOCZENIE MARKETINGOWE OTOCZENIE MARKETINGOWE OTOCZENIE PRZEDSIĘBIORSTWA......to zespół warunków i czynników zewnętrznych, które decydują o powodzeniu lub niepowodzeniu w osiąganiu celów przedsiębiorstwa STRUKTURA UKŁADU RYNKOWEGO

Bardziej szczegółowo

Rynek pracy i bezrobocie

Rynek pracy i bezrobocie Rynek pracy i bezrobocie Podstawowe definicje na rynku pracy: Ludność w wieku produkcyjnym w zależności od definicji przyjmowanej przez urząd statystyczny ludność w wieku 15 lat i więcej lub ludność w

Bardziej szczegółowo

Struktura terminowa rynku obligacji

Struktura terminowa rynku obligacji Krzywa dochodowości pomaga w inwestowaniu w obligacje Struktura terminowa rynku obligacji Wskazuje, które obligacje są atrakcyjne a których unikać Obrazuje aktualną sytuację na rynku długu i zmiany w czasie

Bardziej szczegółowo

Polityka fiskalna i pieniężna

Polityka fiskalna i pieniężna Ćwiczenia z akroekonomii II Polityka fiskalna i pieniężna Deficyt budżetowy i cykle koniunkturalne na wstępie zaznaczyliśmy, że wielkość deficytu powinna zależeć od tego w jakiej fazie cyklu koniunkturalnego

Bardziej szczegółowo

Model Keynesa. wydatki zagregowane są sumą popytu konsumpcyjnego i inwestycyjnego

Model Keynesa. wydatki zagregowane są sumą popytu konsumpcyjnego i inwestycyjnego Model Keynesa Model Keynesa opracowany w celu wyjaśnienia przyczyn wysokiego poziomu bezrobocia i niskiego poziomu produkcji, obserwowanych w latach 30-tych (okres Wielkiego Kryzysu). Jest to model krótkookresowy,

Bardziej szczegółowo

Formacje świecowe. 1. Pojedyncze świece. Młot

Formacje świecowe. 1. Pojedyncze świece. Młot Formacje świecowe W tym artykule przybliżone zostaną najpopularniejsze formacje spotykane na wykresie świecowym. Tak jak każda pojedyncza świeca ma swoje znaczenie, także ich kombinacje bardzo dużo mówią

Bardziej szczegółowo

Serwis, proszę! - Czy europejskie sklepy internetowe spełniają oczekiwania swoich klientów?

Serwis, proszę! - Czy europejskie sklepy internetowe spełniają oczekiwania swoich klientów? Serwis, proszę! - Czy europejskie sklepy internetowe spełniają oczekiwania swoich klientów? Jak wiadomo, udane zakupy często zależą od dobrego doradztwa. Tak uważają nie tylko klienci w centrach handlowych,

Bardziej szczegółowo

Rysunek zwykle bardziej przemawia do wyobraźni niż kolumna liczb. Dlatego tak często dane statystyczne przedstawia się graficznie.

Rysunek zwykle bardziej przemawia do wyobraźni niż kolumna liczb. Dlatego tak często dane statystyczne przedstawia się graficznie. PROCENTY I DIAGRAMY Rysunek zwykle bardziej przemawia do wyobraźni niż kolumna liczb. Dlatego tak często dane statystyczne przedstawia się graficznie. Często spotykamy się z diagramami kołowymi. Przedstawiają

Bardziej szczegółowo

Pułapki podejmowania decyzji inwestycyjnych

Pułapki podejmowania decyzji inwestycyjnych Pułapki podejmowania decyzji inwestycyjnych Decyzje inwestycyjne na Giełdzie Akademia Młodego Ekonomisty program edukacji ekonomicznej gimnazjalistów 17 lutego 2009 r. Żeby zarobić? Żeby nie stracić? Po

Bardziej szczegółowo

ZADANIA MATURALNE LICZBY RZECZYWISTE - POZIOM PODSTAWOWY. Opracowała mgr Danuta Brzezińska

ZADANIA MATURALNE LICZBY RZECZYWISTE - POZIOM PODSTAWOWY. Opracowała mgr Danuta Brzezińska ZADANIA MATURALNE LICZBY RZECZYWISTE - POZIOM PODSTAWOWY Zad1 ( 5 pkt) 1 0 8 1 2 11 5 4 Dane są liczby x 5, y 5 2 2 1 5 a) Wyznacz liczbę, której 60% jest równe x Wynik podaj z dokładnością do 0,01 b)

Bardziej szczegółowo

3.1 Analiza zysków i strat

3.1 Analiza zysków i strat 3.1 Analiza zysków i strat Zakładamy że firma decyduje czy ma wdrożyć nowy produkt lub projekt. Firma musi rozważyć czy przyszłe zyski (dyskontowane w czasie) z tego projektu są większe niż koszty podniesione.

Bardziej szczegółowo

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne Podstawy Marketingu Marketing zagadnienia wstępne Definicje marketingu: Marketing to zyskowne zaspokajanie potrzeb konsumentów /Kotler 1994/. Marketing to kombinacja czynników, które należy brać pod uwagę

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

Ekonomia. Wykład dla studentów WPiA. Wykład 5: Firma, produkcja, koszty

Ekonomia. Wykład dla studentów WPiA. Wykład 5: Firma, produkcja, koszty Ekonomia Wykład dla studentów WPiA Wykład 5: Firma, produkcja, koszty Popyt i podaż kategorie rynkowe Popyt i podaż to dwa słowa najczęściej używane przez ekonomistów Popyt i podaż to siły, które regulują

Bardziej szczegółowo

Modele rynku, kontrakty terminowe, spekulacje

Modele rynku, kontrakty terminowe, spekulacje Modele rynku, kontrakty terminowe, spekulacje Marcin Abram WFAIS UJ w Krakowie 9 marca 2009 Założenia modelu Cena rozpatrywanego obiektu zmienia się skokowo co czas δt. Bezwzględna wartość zmiany ceny

Bardziej szczegółowo

Analiza liczby sprzedanych biletów ZTM w Poznaniu w latach 2008-2012

Analiza liczby sprzedanych biletów ZTM w Poznaniu w latach 2008-2012 Analiza liczby sprzedanych biletów ZTM w Poznaniu w latach 2008-2012 Opracowanie: Arkadiusz Borkowski Stowarzyszenie Inwestycje dla Poznania 1/10 1. Podstawa Opracowania Podstawą opracowania są dane Zarządu

Bardziej szczegółowo

Uszereguj dla obydwu firm powyższe sytuacje od najkorzystniejszej do najgorszej. Uszereguj powyższe sytuacje z punktu widzenia konsumentów.

Uszereguj dla obydwu firm powyższe sytuacje od najkorzystniejszej do najgorszej. Uszereguj powyższe sytuacje z punktu widzenia konsumentów. Strategie konkurencji w oligopolu: modele Bertranda, Stackelberga i lidera cenowego. Wojna cenowa. Kartele i inne zachowania strategiczne zadania wraz z rozwiązaniami Zadanie 1 Na rynku działają dwie firmy.

Bardziej szczegółowo