Rynek to grupa kupujących i sprzedających jakieś dobro lub usługę

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Rynek to grupa kupujących i sprzedających jakieś dobro lub usługę"

Transkrypt

1 JAK DZIAŁA RYNEK? Jednym z podstawowych pojęć ekonomicznych jest rynek. Każdy kojarzy to z miejscem, w którym się handluje i jest to poprawna definicja. Rynek w dawniejszych czasach był placem w centrum miasta, na którym sprzedający wystawiali swoje stragany, a kupujący przechadzali się z zamiarem nabycia tego, co potrzebują. Obie te grupy stanowiły uczestników rynku. Dla ekonomii nie ma specjalnego znaczenia fizyczne miejsce wymiany interesują nas zachowania kupujących i sprzedających, nieważne czy demonstrowane na placu w centrum miasta, przez telefon czy internet. Stąd ekonomiczna definicja rynku wcale nie musi mówić o miejscu. Rynek to grupa kupujących i sprzedających jakieś dobro lub usługę To bardzo szerokie podejście. Kiedy sprzedajesz swojej koleżance błyszczyk obie tworzycie w pewnej chwili rynek tego konkretnego błyszczyka. W ekonomii najczęściej analizujemy jednak rynki konkurencyjne, tzn. takie, na których jest wielu kupujących i wielu sprzedających. Konkurencyjność rynku może być różna, bo wielu może przecież znaczyć trzech, dwudziestu, a także sto tysięcy. W zależności od tego wyróżniamy różne formy rynku. Najprostszą i najprzyjemniejszą do analizy jest konkurencja doskonała. Rynek doskonale konkurencyjny to rynek, na którym sprzedawców i nabywców jest tak dużo, że żaden z nich nie ma wpływu na cenę Na takim rynku cena jest ustalona niejako automatycznie. Jeśli jakiś sprzedawca chciałby sprzedawać drożej, nikt nic od niego nie kupi (bo przecież jest wielu innych sprzedawców, od których można kupić po normalnej, niższej cenie). Jeśli jakiś kupujący chciałby kupić coś taniej, nikt niczego mu nie sprzeda (bo przecież jest wiele innych osób, które chcą kupić po normalnej, wyższej cenie). Sprzedawców jest zbyt dużo, by zawiązali jakąś zmowę i wszyscy podwyższyli cenę jednocześnie. Dodatkowo, na rynku doskonale konkurencyjnym liczy się tylko cena wszystkie produkty są takie same, a klienci nie mają żadnych preferencji co do tego u kogo chcą kupić. W każdym momencie można stać się uczestnikiem rynku, w każdym momencie można też się z niego wycofać bez ponoszenia jakichkolwiek kosztów. Wszyscy wiedzą wszystko, dlatego nikt nie może liczyć na to, że druga strona nie będzie znała ceny rynkowej i da się oszukać. Zauważmy, że jest to bardzo teoretyczny model. W rzeczywistości chcąc kupić bułkę słodką w okolicy swojego domu masz do wyboru ograniczoną ilość sklepów i cukierni. Poza tym nie kierujesz się tylko ceną jedna bułka może być smaczniejsza, druga większa a trzecia nie ma irytującego lukru, który oblepi ci usta. Bardzo prawdopodobne, że nie znasz cen wszystkich bułek w okolicy, więc nie będziesz miał możliwości porównania. Być może masz swoją ulubioną cukiernię, do której wolisz chodzić nawet jeśli troszeczkę przepłacasz? A może ważne jest, żeby cukiernia była jak najbliżej domu? Z drugiej strony, sprzedawanie bułek słodkich nie jest takie proste. Założenie sklepu to duża inwestycja, wymagająca pieniędzy nie można powiedzieć, że w każdej chwili można wejść i wyjść z tego rynku bez jakichkolwiek kosztów. W rzeczywistości nie ma rynku doskonale konkurencyjnego, ale niektóre z nich, np. handel akcjami na giełdzie, są mocno zbliżone do tego ideału.

2 Popyt i podaż Jedną ze stron rynku są kupujący. Kupujący zgłaszają pewne zapotrzebowanie na dany produkt przy każdej możliwej wartości ceny chcą kupić pewną ilość dobra. To zapotrzebowanie ekonomiści nazywają popytem, a konkretną jego wartość (tzn. ile chcemy kupić przy cenie X) wielkością popytu. Warto zaznaczyć, że o popycie mówimy wtedy, gdy to zapotrzebowanie poparte jest możliwościami zakupu (nabywcy muszą mieć odpowiednie środki finansowe) to znaczy, że ludzie chcą i mogą kupić jakiś produkt. Tabelka pokazuje rozkład popytu (zestawienie cen i odpowiadających im wielkości popytu) na gałki lodów. Dla kilku wariantów ceny podano ilość gałek, które są skłonni kupić Tomek i Asia. Te dwie kolumny opisują ich popyty indywidualne. Ostatnia kolumna to popyt rynkowy. Obok widzimy wykres popytu rynkowego. Linia na tym wykresie to tak zwana krzywa popytu. Została ona narysowana na podstawie kilku punktów, więc w naszym wypadku jest to łamana. Jeśli jednak nabywców na rynku jest bardzo dużo, załamania na tej linii są nieskończenie blisko siebie i staje się ona krzywą. Cena Tomek Asia Razem, , , , ,6 Cena [zł] 3 2,5 2 1,5 1,5 Popyt na lody Popyt rynkowy ; 2,6 1; 2,2 3; 1,8 5; 1,4 5; 1 7;, Wielkość popytu [gałki] Jak widzimy krzywa popytu jest opadająca. Nie jest to przypadek. Jednym z podstawowych praw ekonomii jest prawo popytu. Mówi ono, że gdy cena jakiegoś dobra rośnie, wielkość popytu na nie spada. Oczywiście analogicznie gdy cena spada, wielkość popytu rośnie. Wielkość popytu zmienia się, gdy zmienia się cena. Zmiana wielkości popytu to tak zwane przesuwanie się po krzywej popytu. Czym innym jest natomiast zmiana popytu. O zmianie popytu mówimy wtedy, gdy przesuwa się (lub zmienia kształt) cała krzywa. Dlaczego może się tak stać? By odpowiedzieć na to pytanie, spójrzmy jakie czynniki wpływają na popyt. Dochód to ile ludzie wydają na konkretny produkt zależy od tego, ile pieniędzy mogą wydać. Popyt na drogie samochody wzrasta wraz z zamożnością społeczeństwa, ponieważ dopiero gdy osiągamy pewien poziom dochodu możemy pozwolić sobie na drogi samochód. Dobra, na które popyt wzrasta wraz ze wzrostem dochodu konsumenta nazywamy dobrami normalnymi. Z drugiej strony, istnieją pewne dobra, na które popyt maleje wraz ze wzrostem dochodu są to dobra podrzędne. Takim dobrem jest na przykład szary papier toaletowy im więcej zarabiamy, tym bardziej skłonni jesteśmy sobie zapewnić odrobinę luksusu i kupić miękki, biały papier. Ceny innych dóbr popyt na jakieś dobro zależy od ceny innych dóbr. Zależność ta może być dwukierunkowa. Mówimy, że dwa dobra są komplementarne, jeżeli wzrost ceny jednego z nich

3 zmniejsza popyt na drugie. Dobra takie uzupełniają się wzajemnie. Tak jest na przykład w przypadku nośników i czytników Blu-ray czy DVD. Dopóki ceny nośników były wysokie, popyt na czytniki był niewielki. Wraz ze spadkiem cen nośników, rósł popyt na czytniki. Znane są również relacje w przeciwną stronę. Dwa dobra są substytucyjne, kiedy wzrost ceny jednego powoduje wzrost popytu na drugie. Dobra takie są swoimi zamiennikami. Taką parę mogą stanowić płyty CD i DVD. Im droższe będą DVD, tym więcej ludzi będzie skłonnych nie wydawać zbyt dużo pieniędzy i kupić płytę CD. Gusta, moda popyt na jakieś dobro bardzo często zależy od indywidualnych upodobań nabywców. Ładne ubrania (to znaczy takie, które ludzie uważają za ładne) będą się sprzedawać lepiej niż brzydkie. Na popyt może wpłynąć tez reklama czy rozpoznawalność produktu. Oczekiwania jeśli przewidujemy wzrost ceny dobra w przyszłości, dziś jesteśmy skłonni kupić je po nieco wyższej cenie. Jeśli jednak przewidujemy, że w przyszłym miesiącu na rynek wejdzie nowy model jakiegoś sprzętu, nie pali nam się do wydawania pieniędzy na ten dostępny w sklepie teraz. Wielkość rynku im więcej nabywców, tym większy popyt. Wynika to z prostego faktu, że popyt rynkowych jest sumą popytów indywidualnych. Jest więc tym większy, im więcej ich dodamy. Oznacza to np., że popyt na dane dobro zależy od tego, w ilu miejscach jest ono sprzedawane. Zmiany w tych czynnikach mogą prowadzić do przesunięcia krzywej popytu w górę (w prawo) lub w dół (w lewo). Nie mają natomiast wpływu na przesunięcia po krzywej. Ważne jest aby rozumieć tą różnicę. Przesunięcie po krzywej popytu zależne jest tylko od ceny; przesunięcie krzywej od wielu czynników, wymienionych wyżej wśród nich nie ma jednak ceny danego produktu! Po drugiej stronie rynku stoi natomiast podaż. Jest to ilość dobra oferowana przez producentów przy różnych kombinacjach ceny. Analogicznie do popytu możemy mówić o wielkości podaży, rozkładzie podaży, krzywej podaży, prawie podaży. Pojęcia te są bardzo podobne jak te związane z popytem, jednak różni je kierunek zależności od ceny. Krzywa popytu była opadająca, krzywa podaży jest natomiast rosnąca. Wynika to bezpośrednio z prawa podaży: kiedy cena danego dobra rośnie, wielkość jego podaży rośnie. Gdy cena rośnie, producenci chcą dostarczać większej ilości dobra; gdy spada mniejszej. Cena jabłek [zł] Podaż jabłek Wielkość podaży [t]

4 Tą pozytywną zależność widać na powyższym wykresie. Rolnicy dostarczą tym większej ilości jabłek, im wyższa będzie cena skupu. Podobnie jak w przypadku popytu, możemy mówić o przesuwaniu się po krzywej podaży (w wyniku zmiany ceny) oraz przesuwaniu krzywej podaży. Co wpływa na to drugie przesunięcie? Koszty produkcji jeśli rosną ceny nawozów sztucznych i płace robotników, którzy zbierają jabłka, rolnicy zmniejszą podaż jabłek krzywa przesunie się w lewo (w górę). Gdy koszty spadną, krzywa przesunie się w prawo i podaż wzrośnie. Technologia/Warunki naturalne jeśli rolnicy udoskonalą sposób przycinania jabłoni i będą w ten sposób uzyskiwać więcej owoców z jednego drzewa, będą skłonni dostarczać większą ilość jabłek. Jeśli natomiast pogoda przez cały rok będzie kiepska, tak że urośnie bardzo mało jabłek, podaż zmaleje (krzywa przesunie się w lewo). Oczekiwania, wielkość rynku analogicznie do popytu Równowaga rynkowa Na rynku kupujący spotykają się sprzedającymi, co innymi słowy oznacza, że popyt spotyka się z podażą. Z jednej strony nabywcy zgłaszają pewien popyt, z drugiej dostawcy zgłaszają pewną podaż. Są to wielkości wyrażone w tych samych jednostkach: ile sztuk po jakiej cenie są gotowi kupić/sprzedać. Można więc narysować je na jednym wykresie: Popyt i podaż jabłek Cena Popyt Podaż Cena [zł/kg] Ilość jabłek [t] Podaż Popyt To hipotetyczny popyt i podaż jabłek. W tabeli w pierwszej kolumnie mamy cenę kilograma jabłek w złotówkach, a zboku odpowiadające każdej z wartości ceny wielkości popytu i podaży w tonach. Krzywe popytu i podaży można na nieść na jeden wykres. Jak widać przetną się one, a punkt przecięcia będzie jednocześnie punktem równowagi rynkowej. W naszym przypadku jest to punkt (14, 4). Oznacza to, że producenci wyprodukują i sprzedadzą 14 ton jabłek w cenie 4 zł za kilogram. Przy takich warunkach wszystkie jabłka zostaną kupione. Przy doskonałej konkurencji założyliśmy, że informacja na rynku jest doskonała. Dlatego też dojście do punktu równowagi dokonało się tutaj automatycznie producenci wiedzieli ile mogą

5 wyprodukować i jaką cenę ustalić, by sprzedać wszystko. Czy jednak taki proces działa, gdy nie wiadomo dokładnie jak przedstawia się popyt? Działa, choć być może nie tak szybko. Jeśli producenci źle oceniliby popyt i wyprodukowaliby 16 ton jabłek (ustalając cenę na 5 zł, tak jak wynika to z tabeli podaży), to znaleźliby nabywców tylko na 12 ton (z tabeli popytu wynika, że tyle ton chcą kupić klienci za 5 zł). Pozostałe 4 tony leżałyby w magazynach by je sprzedać, należałoby obniżyć cenę. Gdy cena spadłaby do 4 zł, ilość nabywców zwiększyłaby się, a ilość sprzedawanych jabłek spadła doszlibyśmy do punktu równowagi. Analogiczna sytuacja miałaby miejsce, gdyby producenci wyprodukowali za mało ludzie rzuciliby się na jabłka i producenci chcąc zarobić jak najwięcej podwyższyliby ceny, co spowodowałoby zmniejszenie wielkości popytu, a wzrost wielkości podaży = dojście do równowagi. A zatem tak wygląda ustalanie równowagi na rynku, która wyznacza zarówno cenę, jak i wielkość obrotu. Wiemy jednak, że ceny się zmieniają. Wcześniej mówiliśmy zresztą o tym, że wielkość popytu lub podaży może się zmienić, gdy zmieni się cena w jaki sposób się to dzieje, jeśli cena ustala się na jednym poziomie niejako automatycznie i nikt nie ma na nią wpływu? Zmiany w równowadze Cena i ilość równowagi mogą zmienić się tylko wtedy, gdy z jakichś względów przesunie się krzywa popytu, krzywa podaży lub obie krzywe. Wcześniej podaliśmy przykłady czynników, które wpływają na popyt i podaż (dochód nabywców, wielkość rynku, koszty produkcji itp.) Zmiana każdego z tych czynników powoduje przesunięcie krzywej. Na przykład, kiedy naukowcy ogłoszą, że jedzenie jabłek pozytywnie wpływa na usuwanie zmarszczek, miliony sfrustrowanych kobiet rzucą się na jabłka popyt na nie wzrośnie, krzywa popytu przesunie się do góry (w prawo). Cena Podaż Popyt' Popyt i podaż jabłek Cena [zł/kg] Podaż Popyt Popyt' Ilość jabłek [t] Nowy popyt (zielona linia) przecina się z podażą (która nie uległa zmianie zmianie ulega jedynie wielkość podaży, ze względu na zmianę ceny!) w innym punkcie. Rośnie cena rynkowa, rośnie też wielkość obrotu. Przeciwna sytuacja miałaby miejsce, gdyby okazało się, że wszyscy obywatele przewidywaliby spadek cen jabłek w przyszłości wtedy już dziś nie chcieliby kupować ich tak dużo i popyt przesunąłby się w dół. Oczywiście można sobie wyobrazić sytuację, kiedy to krzywa popytu pozostaje nieruchoma, a zmienia się położenie krzywej podaży.

6 Analizowanie zmian w równowadze Typowym wykorzystaniem modelu równowagi jest analizowanie efektów pewnych zmian na rynku. Sprowadza się to do odpowiadania na pytania takie jak: Co się stanie, jeśli naukowcy odkryją nową metodę uprawy jabłek, która zwiększy wydajność?, Co się stanie, jeśli rząd nakaże producentom płacić podatek od każdego kilograma sprzedanych jabłek? itp. Każdą taką analizę można przeprowadzić w trzech krokach: 1. Zdecyduj, którą (a może obie) krzywą przesunie zmiana danego czynnika. 2. Zdecyduj, w którą stronę przesunie się krzywa 3. Na wykresie narysuj nową krzywą i zobacz jak wpłynęło to na punkt równowagi Odpowiedź na takie pytanie najczęściej nie jest szczegółowa można powiedzieć jedynie, czy cena/ilość wzrosła, zmalała, nie zmieniła się lub też nie jest to jednoznacznie określone. Przykład Jak tegoroczna powódź wpłynęła na rynek warzyw i owoców? Rozwiązanie Obfite deszcze i wylewające rzeki zniszczyły wiele upraw owoców i warzyw. Ilość produktów oferowanych na rynku przez dostawców była w tym roku mniejsza niż zwykle. Można powiedzieć, że krzywa podaży względem normalnej sytuacji przesunęła się w lewo (w górę) podaż zmalała. Jeśli narysujemy nową krzywą podaży na wykresie, zobaczymy że powoduje to wzrost ceny, ale spadek ilości oferowanego dobra. I rzeczywiście owoców i warzyw na rynku jest w tym roku mniej, a ich ceny są wyższe. Pytania 1. Załóżmy, że ceny biletów na mecz Śląska Wrocław są ustalane przez prawo popytu i podaży. Obecna cena wynosi 2 zł za wejściówkę (zakładamy, że jest tylko jedna cena za bilet, bez podziału na sektory) i jest to cena równowagi, przy której stadion jest całkowicie zapełniony. W przyszłym roku zarząd planuje rozbudowę stadionu o 1 miejsc. Czy cena biletu, ceteris paribus 1, wzrośnie czy spadnie w związku z tą budową? 2. W ostatnich latach ceny benzyny wyraźnie wzrosły. Jak wpłynęło to na popyt na samochody wysokolitrażowe? Jak natomiast na zapotrzebowanie na bilety MPK? 3. Które zdania są prawdziwe? a. Gdy dochód nabywców rośnie, to popyt na pewne dobro zawsze rośnie b. Krzywa popytu przesuwa się, gdy zmienia się cena danego produktu c. Im więcej dostawców na rynku jabłek, tym, ceteris paribus, większa podaż na tym rynku d. Rynek pizzy we Wrocławiu nie jest rynkiem doskonale konkurencyjnym Michał Zator XIV Liceum Ogólnokształcące we Wrocławiu 1 To znaczy przy innych warunkach niezmienionych

P R I N C I P L E S O F

P R I N C I P L E S O F 4 Siły rynkowe czyli popyt i podaż P R I N C I P L E S O F MICROECONOMICS F O U R T H E D I T I O N N. G R E G O R Y M A N K I W PowerPoint Slides by Ron Cronovich 2007 Thomson South-Western, all rights

Bardziej szczegółowo

Rynki i konkurencja. Siły rynkowe czyli popyt i podaż. W tym rozdziale odpowiemy na pytania:

Rynki i konkurencja. Siły rynkowe czyli popyt i podaż. W tym rozdziale odpowiemy na pytania: 4 Siły rynkowe czyli popyt i podaż R I N C I L E S O F MICROECONOMICS F O U R T H E D I T I O N N. G R E G O R Y M A N K I W oweroint Slides by Ron Cronovich 2007 Thomson South-Western, all rights reserved

Bardziej szczegółowo

MECHANIZM RYNKOWY. dr Sylwia Machowska

MECHANIZM RYNKOWY. dr Sylwia Machowska MECHANIZM RYNKOWY dr Sylwia Machowska 1 Plan wykładu Rynek Popyt, wielkość popytu, prawo popytu Podaż, wielkość podaży, prawo podaży Równowaga rynkowa 2 Rynek 3 Rynek Rynek to proces wzajemnego oddziaływania

Bardziej szczegółowo

Popyt, podaż i wszystko co z Nimi związane. Mgr Michał Ferdzyn SWSPiZ

Popyt, podaż i wszystko co z Nimi związane. Mgr Michał Ferdzyn SWSPiZ Popyt, podaż i wszystko co z Nimi związane Mgr Michał Ferdzyn SWSPiZ POPYT to zależność pomiędzy ilością dobra, którą chcą i mogą kupić konsumenci, a ceną tego dobra. Popyt jest przedstawiany za pomocą

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 4: Podaż i równowaga rynkowa

Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 4: Podaż i równowaga rynkowa Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 4: Podaż i równowaga rynkowa Podstawowe pojęcia: rynek, podaż, krzywa podaż, prawo podaż, cena równowagi, cena maksymalna i minimalna, zmiana podaż dr inż. Anna Kiełbus

Bardziej szczegółowo

MIKROEKONOMIA. Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU

MIKROEKONOMIA. Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU 1. POPYT Popyt (zapotrzebowanie) - ilość towaru, jaką jest skłonny kupić nabywca po ustalonej cenie rynkowej, dysponując do tego celu odpowiednim dochodem

Bardziej szczegółowo

Temat Rynek i funkcje rynku. Elementy rynku. Rynek. Popyt i podaż. Cena - pieniężny wyraz wartości. Popyt Podaż Cena

Temat Rynek i funkcje rynku. Elementy rynku. Rynek. Popyt i podaż. Cena - pieniężny wyraz wartości. Popyt Podaż Cena Temat i funkcje rynku 1. Rynkowa a administracyjna koordynacja działań gospodarczych 2. opyt, podaż, cena równowagi 3. Czynniki wpływające na rozmiary popytu 4. Czynniki wpływające na rozmiary podaży 5.

Bardziej szczegółowo

Decyzje konsumenta I WYBIERZ POPRAWNE ODPOWIEDZI

Decyzje konsumenta I WYBIERZ POPRAWNE ODPOWIEDZI Decyzje konsumenta I WYBIERZ POPRAWNE ODPOWIEDZI 1. Dobrami podrzędnymi nazywamy te dobra: a. które nie mają bliskich substytutów b. na które popyt maleje w miarę wzrostu dochodów konsumenta, przy pozostałych

Bardziej szczegółowo

Wykład 2. Rynek: popyt, podaż, cena. Co to jest rynek Krzywe popytu i podaży, cena równowagi

Wykład 2. Rynek: popyt, podaż, cena. Co to jest rynek Krzywe popytu i podaży, cena równowagi Wykład 2. Rynek: popyt, podaż, cena Co to jest rynek Krzywe popytu i podaży, cena równowagi Nawet z papugi można zrobić wytrawnego ekonomistę. Wystarczy ją nauczyć dwóch słów: popyt i podaż. /Thomas Carlyle/

Bardziej szczegółowo

Analiza popytu i podaży

Analiza popytu i podaży Analiza popytu i podaży Dr inż. Anna Kowalska-Pyzalska Katedra Badań Operacyjnych, Finansów i Zastosowań Informatyki Wydział Informatyki i Zarządzania Prezentacja oparta na materiałach z: http://www.swlearning.com/economics/mankiw/mankiw3e/powerpoint_micro.html

Bardziej szczegółowo

MODEL AS-AD. Dotąd zakładaliśmy (w modelu IS-LM oraz w krzyżu keynesowskim), że ceny w gospodarce są stałe. Model AS-AD uchyla to założenie.

MODEL AS-AD. Dotąd zakładaliśmy (w modelu IS-LM oraz w krzyżu keynesowskim), że ceny w gospodarce są stałe. Model AS-AD uchyla to założenie. MODEL AS-AD Dotąd zakładaliśmy (w modelu IS-LM oraz w krzyżu keynesowskim), że ceny w gospodarce są stałe. Model AS-AD uchyla to założenie. KRZYWA AD Krzywą AD wyprowadza się z modelu IS-LM Każdy punkt

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Strona1 Anna Irena Szymańska Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 2.4 Temat zajęć: Kto ustala ceny, czyli popyt, podaż i równowaga rynkowa 1. Cele lekcji: Uczeń: wyjaśnia znaczenie pojęć: popyt, podaż, cena,

Bardziej szczegółowo

Równowaga rynkowa. Równowaga rynkowa: ilustracja graficzna. Nierównowaga rynkowa: nadwyżka dobra. Nierównowaga rynkowa: niedobór dobra

Równowaga rynkowa. Równowaga rynkowa: ilustracja graficzna. Nierównowaga rynkowa: nadwyżka dobra. Nierównowaga rynkowa: niedobór dobra Równowaga rynkowa Cena unkt r Ilość Cena i ilość Cena (cena czyszcząca rynek): cena, przy której wielkość zapotrzebowania jest równa ilości oferowanej. Nierównowaga rynkowa: niedobór dobra Cena rynkowa

Bardziej szczegółowo

WAŻNE ZAGADNIENIA NA MIKRO

WAŻNE ZAGADNIENIA NA MIKRO WAŻNE ZAGADNIENIA NA MIKRO KRZYWA MOŻLIWOŚCI PRODUKCYJNYCH (zwiększanie produkcji jednego dobra nie jest możliwe bez zmiany produkcji drugiego dobra) krzywa możliwości produkcyjnych pokazuje możliwości

Bardziej szczegółowo

Dr inż. Anna Kowalska-Pyzalska Katedra Badań Operacyjnych, Finansów i Zastosowań Informatyki Wydział Informatyki i Zarządzania

Dr inż. Anna Kowalska-Pyzalska Katedra Badań Operacyjnych, Finansów i Zastosowań Informatyki Wydział Informatyki i Zarządzania Ekonomia dobrobytu Dr inż. Anna Kowalska-Pyzalska Katedra Badań Operacyjnych, Finansów i Zastosowań Informatyki Wydział Informatyki i Zarządzania Prezentacja oparta na materiałach z: http://www.swlearning.com/economics/mankiw/mankiw3e/powerpoint_micro.html

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia II Semestr Letni 2014/2015 Ćwiczenia 4, 5 & 6. Technologia

Mikroekonomia II Semestr Letni 2014/2015 Ćwiczenia 4, 5 & 6. Technologia Mikroekonomia II 050-792 Semestr Letni 204/205 Ćwiczenia 4, 5 & 6 Technologia. Izokwanta produkcji to krzywa obrazująca różne kombinacje nakładu czynników produkcji, które przynoszą taki sam zysk. P/F

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 3: Popyt

Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 3: Popyt Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 3: Popyt Podstawowe pojęcia: rynek, popyt, krzywa popytu, prawo popytu, efekt snobizmu, efekt Veblena, cena maksymalna i minimalna, zmiana popytu, dobro Griffena, dobra

Bardziej szczegółowo

Inwestor musi wybrać następujące parametry: instrument bazowy, rodzaj opcji (kupna lub sprzedaży, kurs wykonania i termin wygaśnięcia.

Inwestor musi wybrać następujące parametry: instrument bazowy, rodzaj opcji (kupna lub sprzedaży, kurs wykonania i termin wygaśnięcia. Opcje na GPW (II) Wbrew ogólnej opinii, inwestowanie w opcje nie musi być trudne. Na rynku tym można tworzyć strategie dla doświadczonych inwestorów, ale również dla początkujących. Najprostszym sposobem

Bardziej szczegółowo

Ekonomia dobrobytu. Konsumenci, producenci i efektywność rynków. W tym rozdziale odpowiemy na pytania: Przypomnienie: alokacja zasobów określa:

Ekonomia dobrobytu. Konsumenci, producenci i efektywność rynków. W tym rozdziale odpowiemy na pytania: Przypomnienie: alokacja zasobów określa: 7 Konsumenci, producenci i efektywność rynków R I N C I L E S O F MICROECONOMICS F O U R T H E D I T I O N N. G R E G O R Y M A N K I W oweroint Slides by Ron Cronovich 7 Thomson South-Western, all rights

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia - Lista 11. Przygotować do zajęć: konkurencja doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol pełny, duopol

Mikroekonomia - Lista 11. Przygotować do zajęć: konkurencja doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol pełny, duopol Mikroekonomia - Lista 11 Przygotować do zajęć: konkurencja doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol pełny, duopol Konkurencja doskonała 1. Model konkurencji doskonałej opiera się na następujących

Bardziej szczegółowo

6. Teoria Podaży Koszty stałe i zmienne

6. Teoria Podaży Koszty stałe i zmienne 6. Teoria Podaży - 6.1 Koszty stałe i zmienne Koszty poniesione przez firmę zwykle są podzielone na dwie kategorie. 1. Koszty stałe - są niezależne od poziomu produkcji, e.g. stałe koszty energetyczne

Bardziej szczegółowo

Rozdział 10 podręcznika Wolna przedsiębiorczość - Ilustracje krzywych popytu i podaży

Rozdział 10 podręcznika Wolna przedsiębiorczość - Ilustracje krzywych popytu i podaży Rozdział 10 podręcznika Wolna przedsiębiorczość - Ilustracje krzywych popytu i podaży Autor: Mateusz Machaj #popyt #podaż W rozdziale nauczysz się: Jak wyglądają krzywe popytu i podaży. Jak na wykresie

Bardziej szczegółowo

Dr Łukasz Goczek. Uniwersytet Warszawski

Dr Łukasz Goczek. Uniwersytet Warszawski Dr Łukasz Goczek Uniwersytet Warszawski Wpływ podatków na podaż i popyt Co decyduje, kto naprawdę ponosi ciężar podatku Koszty i korzyści wynikające z podatków i dlaczego podatki nakładają koszt, który

Bardziej szczegółowo

Rola państwa w gospodarce. Ceny minimalne i maksymalne. Podatki.

Rola państwa w gospodarce. Ceny minimalne i maksymalne. Podatki. Rola państwa w gospodarce. Ceny minimalne i maksymalne. Podatki. Dr inż. Anna Kowalska-Pyzalska Katedra Badań Operacyjnych, Finansów i Zastosowań Informatyki Wydział Informatyki i Zarządzania Prezentacja

Bardziej szczegółowo

Elastyczność popytu i podaży i jej zastosowanie

Elastyczność popytu i podaży i jej zastosowanie Elastyczność popytu i podaży i jej zastosowanie Dr. Anna Kowalska-Pyzalska Insitute of Computer Science & Management/ Chair of Economy Presentation is based on: http://www.swlearning.com/economics/mankiw/mankiw3e/powerpoint_micro.html

Bardziej szczegółowo

Strategie wspó³zawodnictwa

Strategie wspó³zawodnictwa Strategie wspó³zawodnictwa W MESE można opracować trzy podstawowe strategie: 1) niskich cen (dużej ilości), 2) wysokich cen, 3) średnich cen. STRATEGIA NISKICH CEN (DUŻEJ ILOŚCI) Strategia ta wykorzystuje

Bardziej szczegółowo

Historia ekonomii. Mgr Robert Mróz. Leon Walras

Historia ekonomii. Mgr Robert Mróz. Leon Walras Historia ekonomii Mgr Robert Mróz Leon Walras 06.12.2016 Leon Walras (1834 1910) Jeden z dwóch ojców neoklasycznej mikroekonomii (drugim Marshall) Nie był tak dobrym matematykiem jak niektórzy inni ekonomiści

Bardziej szczegółowo

FUNKCJONOWANIE RYNKU OGRODNICZEGO

FUNKCJONOWANIE RYNKU OGRODNICZEGO FUNKCJONOWANIE RYNKU OGRODNICZEGO Polska jest istotnym producentem owoców, warzyw i pieczarek w skali Unii Europejskiej, zaś w przypadku jabłek wręcz największym wytwórcą w Europie. Przy bogatej tradycji,

Bardziej szczegółowo

MODELE STRUKTUR RYNKOWYCH

MODELE STRUKTUR RYNKOWYCH MODELE STRUKTUR RYNKOWYCH ZADANIE. Mamy trzech konsumentów, którzy zastanawiają się nad nabyciem trzech rożnych programów komputerowych. Właściwości popytu konsumentów przedstawiono w następującej tabeli:

Bardziej szczegółowo

Powtórzenie z Rozdziału 6: Koszt opodatkowania. W tym rozdziale szukaj odpowiedzi na pytania:

Powtórzenie z Rozdziału 6: Koszt opodatkowania. W tym rozdziale szukaj odpowiedzi na pytania: 8 Koszt opodatkowania R I N C I L E O F MICROECONOMIC F O U R T H E I T I O N N. G R E G O R Y M A N K I W oweroint lides by Ron Cronovich 2007 Thomson outh-western, all rights reserved W tym rozdziale

Bardziej szczegółowo

MECHANIZM RYNKOWY. dr Sylwia Machowska

MECHANIZM RYNKOWY. dr Sylwia Machowska MECHANIZM RYNKOWY dr Sylwia Machowska Plan wykładu Gospodarka rynkowa Mechanizm rynkowy Rynek Popyt, wielkość popytu, prawo popytu Podaż, wielkość podaży, prawo podaży Równowaga rynkowa Gospodarka Gospodarka

Bardziej szczegółowo

Gospodarka rynkowa. Rynkowy mechanizm popytu i podaży. Agnieszka Stus

Gospodarka rynkowa. Rynkowy mechanizm popytu i podaży. Agnieszka Stus Gospodarka rynkowa. Rynkowy mechanizm popytu i podaży. Agnieszka Stus Zagadnienia Rynki elastyczne i zmonopolizowane. Funkcje popytu i podaży (położenie, przesunięcie). Równowaga rynkowa. Prawo popytu

Bardziej szczegółowo

Ekonomia wykład 02. dr Adam Salomon

Ekonomia wykład 02. dr Adam Salomon Ekonomia wykład 02 dr Adam Salomon Ekonomia: GOSPODARKA RYNKOWA. MIKROEKONOMICZNE PODSTAWY GOSPODAROWANIA Ekonomia dr Adam Salomon, Katedra Transportu i Logistyki, WN AM w Gdyni 2 Rynek Rynek jest to proces,

Bardziej szczegółowo

TEST. [2] Funkcja długookresowego kosztu przeciętnego przedsiębiorstwa

TEST. [2] Funkcja długookresowego kosztu przeciętnego przedsiębiorstwa Przykładowe zadania na kolokwium: TEST [1] Zmniejszenie przeciętnych kosztów stałych zostanie spowodowane przez: a. wzrost wielkości produkcji, b. spadek wielkości produkcji, c. wzrost kosztów zmiennych,

Bardziej szczegółowo

Maksymalizacja zysku

Maksymalizacja zysku Maksymalizacja zysku Na razie zakładamy, że rynki są doskonale konkurencyjne Firma konkurencyjna traktuje ceny (czynników produkcji oraz produktów jako stałe, czyli wszystkie ceny są ustalane przez rynek

Bardziej szczegółowo

Konkurencja monopolistyczna. W tym rozdziale szukaj odpowiedzi na pytania:

Konkurencja monopolistyczna. W tym rozdziale szukaj odpowiedzi na pytania: 17 Konkurencja monopolistyczna P R I N C I P L E S O F MICROECONOMICS F O U R T H E D I T I O N N. G R E G O R Y M A N K I W PowerPoint Slides by Ron Cronovich 2007 Thomson South-Western, all rights reserved

Bardziej szczegółowo

Podstawy ekonomii TEORIA POPYTU TEORIA PODAśY

Podstawy ekonomii TEORIA POPYTU TEORIA PODAśY Podstawy ekonomii TEORIA POPYTU TEORIA PODAśY Opracowanie: dr Tomasz Taraszkiewicz Teoria popytu Teoria popytu Wielkość popytu zgłaszane zapotrzebowanie na określony towar przy danej jego cenie w określonym

Bardziej szczegółowo

Oligopol wieloproduktowy

Oligopol wieloproduktowy Oligopol wieloproduktowy Do tej pory zakładali adaliśmy, że e produkty sąs identyczne (homogeniczne) W rzeczywistości ci produkty sprzedawane przez firmy nie są doskonałymi substytutami. W większo kszości

Bardziej szczegółowo

Jeśli jednak rząd się poprawi i maksymalna cena zostanie obniżona do 3 zł, efekty będą już bardziej namacalne.

Jeśli jednak rząd się poprawi i maksymalna cena zostanie obniżona do 3 zł, efekty będą już bardziej namacalne. Popyt i podaż a działania rządu Ustaliliśmy już, że na konkurencyjnym rynku cena jest wynikiem wzajemnych relacji popytu i podaży. Nikt nie ma mocy, by ustalić ją tak jak zechce cena na rynku kształtuje

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 4/103. Victoria potrzebuje 4h na wytworzenie beczułki piwa i 2h na upieczenie pizzy.

ĆWICZENIE 4/103. Victoria potrzebuje 4h na wytworzenie beczułki piwa i 2h na upieczenie pizzy. ĆWICZENIE 4/103 Victoria i David mieszkają razem. Oczywiście, najbardziej absorbują ich studia, lecz mają również nieco czasu na swoje ulubione zajęcia: Pieczenie pizzy Warzenie domowego piwa Victoria

Bardziej szczegółowo

Okoliczności powstania raportu

Okoliczności powstania raportu Okoliczności powstania raportu jest największą w Polsce giełdą domen internetowych, zawierającą ponad 250 tysięcy ofert sprzedaży domen. Każdego roku na giełdzie dokonuje się około 15000 transakcji kupna-sprzedaży

Bardziej szczegółowo

Analiza cykli koniunkturalnych model ASAD

Analiza cykli koniunkturalnych model ASAD Analiza cykli koniunkturalnych model AS odstawowe założenia modelu: ceny i płace mogą ulegać zmianom (w odróżnieniu od poprzednio omawianych modeli) punktem odniesienia analizy jest obserwacja poziomu

Bardziej szczegółowo

MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA

MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA WYKŁAD VI: MODEL IS-LM/AS-AD OGÓLNE RAMY DLA ANALIZY MAKROEKONOMICZNEJ Linia FE: Równowaga na rynku pracy Krzywa IS: Równowaga na rynku dóbr Krzywa LM: Równowaga

Bardziej szczegółowo

Popyt rynkowy. Wyprowadzenie funkcji popytu z funkcji uŝyteczności

Popyt rynkowy. Wyprowadzenie funkcji popytu z funkcji uŝyteczności Popyt rynkowy Wyprowadzenie funkcji popytu z funkcji uŝyteczności Zadanie 1 (*) Jak zwykle w tego typu zadaniach darujmy sobie tworzenie sztucznych przykładów i będziemy analizować wybór między dwoma dobrami

Bardziej szczegółowo

Wyposażenie w czynniki produkcji a handel międzynarodowy WYKŁAD 3 Z MIĘDZYNARODOWYCH STOSUNKÓW GOSPODARCZYCH, CE UW

Wyposażenie w czynniki produkcji a handel międzynarodowy WYKŁAD 3 Z MIĘDZYNARODOWYCH STOSUNKÓW GOSPODARCZYCH, CE UW Wyposażenie w czynniki produkcji a handel międzynarodowy WYKŁAD 3 Z MIĘDZYNARODOWYCH STOSUNKÓW GOSPODARCZYCH, CE UW Wprowadzenie Handel można wyjaśnić poprzez zróżnicowanie wydajności pracy, jak w modelu

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia. Wykład 10

Mikroekonomia. Wykład 10 Mikroekonomia Wykład 10 Informacja Na rynkach doskonale konkurencyjnych nabywcy i sprzedawcy są doskonale poinformowani o jakości dóbr sprzedawanych na rynku oraz innych aspektach związanych z przeprowadzeniem

Bardziej szczegółowo

Metody określania celów rynkowych i ustalania pozycji konkurencyjnej firmy na danym rynku

Metody określania celów rynkowych i ustalania pozycji konkurencyjnej firmy na danym rynku Metody określania celów rynkowych i ustalania pozycji konkurencyjnej firmy na danym rynku Metody określania celów rynkowych i ustalania pozycji konkurencyjnej Title of the presentation firmy na danym Date

Bardziej szczegółowo

Na rynkach doskonale konkurencyjnych nabywcy i sprzedawcy są doskonale poinformowani o jakości dóbr sprzedawanych na rynku oraz innych aspektach

Na rynkach doskonale konkurencyjnych nabywcy i sprzedawcy są doskonale poinformowani o jakości dóbr sprzedawanych na rynku oraz innych aspektach Informacja na rynkach konkurencyjnych Na rynkach doskonale konkurencyjnych nabywcy i sprzedawcy są doskonale poinformowani o jakości dóbr sprzedawanych na rynku oraz innych aspektach związanych z przeprowadzeniem

Bardziej szczegółowo

Wykład 16: Determinanty kursu walutowego w krótkim i długim okresie. Gabriela Grotkowska

Wykład 16: Determinanty kursu walutowego w krótkim i długim okresie. Gabriela Grotkowska Międzynarodowe Stosunki konomiczne Makroekonomia gospodarki otwartej i finanse miedzynarodowe Wykład 16: Determinanty kursu walutowego w krótkim i długim okresie Gabriela Grotkowska Plan wykładu 16 Kurs

Bardziej szczegółowo

R-PEARSONA Zależność liniowa

R-PEARSONA Zależność liniowa R-PEARSONA Zależność liniowa Interpretacja wyników: wraz ze wzrostem wartości jednej zmiennej (np. zarobków) liniowo rosną wartości drugiej zmiennej (np. kwoty przeznaczanej na wakacje) czyli np. im wyższe

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 07.03.2008r

Makroekonomia 07.03.2008r Makroekonomia 07.03.2008r CREATED BY HooB Czynniki określające poziom konsumpcji i oszczędności Dochody dyspozycyjne gospodarstw domowych dzielą się na konsumpcję oraz oszczędności. Konsumpcja synonim

Bardziej szczegółowo

TEST. [4] Grzyby w lesie to przykład: a. dobra prywatnego, b. wspólnych zasobów, c. monopolu naturalnego, d. dobra publicznego.

TEST. [4] Grzyby w lesie to przykład: a. dobra prywatnego, b. wspólnych zasobów, c. monopolu naturalnego, d. dobra publicznego. Przykładowe zadania na kolokwium: TEST [1] Zmniejszenie przeciętnych kosztów stałych zostanie spowodowane przez: a. wzrost wielkości produkcji, b. spadek wielkości produkcji, c. wzrost kosztów zmiennych,

Bardziej szczegółowo

Wykład 19: Model Mundella-Fleminga, część I (płynne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska

Wykład 19: Model Mundella-Fleminga, część I (płynne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Międzynarodowe Stosunki Ekonomiczne Makroekonomia gospodarki otwartej i finanse międzynarodowe Wykład 19: Model Mundella-Fleminga, część I (płynne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Plan wykładu Model

Bardziej szczegółowo

Opcje na GPW (I) Możemy wyróżnić dwa rodzaje opcji: opcje kupna (ang. call options), opcje sprzedaży (ang. put options).

Opcje na GPW (I) Możemy wyróżnić dwa rodzaje opcji: opcje kupna (ang. call options), opcje sprzedaży (ang. put options). Opcje na GPW (I) Opcje (ang. options) to podobnie jak kontrakty terminowe bardzo popularny instrument notowany na rynkach giełdowych. Ich konstrukcja jest nieco bardziej złożona od kontraktów. Opcje można

Bardziej szczegółowo

Elastyczność i jej zastosowania. W tym rozdziale szukaj odpowiedzi na pytania:

Elastyczność i jej zastosowania. W tym rozdziale szukaj odpowiedzi na pytania: 5 Elastyczność i jej zastosowania R I N C I L E S O F MICROECONOMICS F O U R T H E I T I O N N. G R E G O R Y M A N K I W oweroint Slides by Ron Cronovich 2007 Thomson South-Western, all rights reserved

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia. Monopoli ciąg dalszy...

Mikroekonomia. Monopoli ciąg dalszy... Mikroekonomia Joanna Tyrowicz jtyrowicz@wne.uw.edu.pl http://www.wne.uw.edu.pl/~jtyrowicz 20.10.2007r. Mikroekonomia WNE UW 1 Monopoli ciąg dalszy... Co się w monopolu nie podoba... monopoliście? Dyskryminacja

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Model klasyczny podstawowe założenia Podstawowe założenia modelu są dokładnie takie same jak w modelu klasycznym gospodarki

Bardziej szczegółowo

7. Podatki Podstawowe pojęcia

7. Podatki Podstawowe pojęcia 7. Podatki - 7.1 Podstawowe pojęcia Podatki są poddzielone na dwie kategorie: 1. Bezpośrednie - nałożone bezpośrednio na dochód z pracy. 2. Pośrednie - nałożone na wydatki, np. na różne towary. 1 / 35

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia I. Jan Baran

Makroekonomia I. Jan Baran Makroekonomia I Jan Baran Model klasyczny a keynesowski W prostym modelu klasycznym zakładamy, że produkt zależy jedynie od nakładów czynników produkcji i funkcji produkcji. Nie wpływają na niego wprowadzone

Bardziej szczegółowo

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Zagregowane wydatki w gospodarce otwartej Jeżeli przyjmiemy, że wydatki krajowe na dobra wytworzone w kraju zależą od poziomu dochodu Y oraz realnej stopy procentowej

Bardziej szczegółowo

grupa a Istota funkcjonowania gospodarki rynkowej

grupa a Istota funkcjonowania gospodarki rynkowej grupa a Istota funkcjonowania gospodarki rynkowej... imię i nazwisko Poniższy test składa się z 15 zadań. Przy każdym poleceniu podano liczbę punktów możliwą do uzyskania za prawidłową odpowiedź.... Za

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

Ekonomia. Wykład dla studentów WPiA. Wykład 2: Popyt, podaż i cena równowagi. Elastyczności popytu

Ekonomia. Wykład dla studentów WPiA. Wykład 2: Popyt, podaż i cena równowagi. Elastyczności popytu Ekonomia Wykład dla studentów WPiA Wykład 2: Popyt, podaż i cena równowagi. Elastyczności popytu wa kluczowe słowa: popyt i podaż Popyt to ilość dobra, jaką nabywcy są gotowi kupić zależnie od poziomu

Bardziej szczegółowo

5. Teoria Podaży i Popytu - Popyt

5. Teoria Podaży i Popytu - Popyt 5. Teoria Podaży i Popytu - Popyt Popyt na dobro maleje względem ceny (o ile dobro jest tak zwane normalne, a nie luksusowe). Zakładamy że firma ustala cenę danego dobra p, która obowiązuje wszędzie. Niech

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Trendy na rynku nieruchomości Zarządzanie nieruchomościami Dr hab. inż. arch. Ewa Stachura Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 28 marca 2011 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET

Bardziej szczegółowo

Koszty manipulacyjne funduszy inwestycyjnych

Koszty manipulacyjne funduszy inwestycyjnych 2010 Koszty manipulacyjne funduszy inwestycyjnych Szymon Wieloch Niniejszy dokument opisuje zjawiska mikroekonomiczne, które występują na polskim rynku funduszy inwestycyjnych. W szczególności rozpatrywane

Bardziej szczegółowo

Metody ustalania cen. Inną metodą jest ustalanie ceny na podstawie jednostkowych kosztów produkcji (koszty przeciętne całkowite) formuła koszt plus.

Metody ustalania cen. Inną metodą jest ustalanie ceny na podstawie jednostkowych kosztów produkcji (koszty przeciętne całkowite) formuła koszt plus. Metody ustalania cen Ustalanie ceny na podstawie jednostkowych kosztów produkcji y produkcji stanowią bardzo istotny element rachunku ekonomicznego firmy, gdyż informują o wartości zużytych przez firmę

Bardziej szczegółowo

KOSZTY I OPTIMUM PRZEDSIĘBIORSTWA

KOSZTY I OPTIMUM PRZEDSIĘBIORSTWA PODSTAWOWE POJĘCIA KOSZTY I OPTIMUM PRZEDSIĘBIORSTWA Przedsiębiorstwo - wyodrębniona jednostka gospodarcza wytwarzająca dobra lub świadcząca usługi. Cel przedsiębiorstwa - maksymalizacja zysku Nakład czynniki

Bardziej szczegółowo

Podstawy przedsiębiorczości Klasa: 3 LO Semestr: I Tygodniowy wymiar godzin: 1

Podstawy przedsiębiorczości Klasa: 3 LO Semestr: I Tygodniowy wymiar godzin: 1 KONSPEKT LEKCJI Imię i nazwisko prowadzącego: mgr inż. M. Woziwodzka Przedmiot: Podstawy przedsiębiorczości Klasa: 3 LO Semestr: I Tygodniowy wymiar godzin: 1 Temat: Prawo podaży. 1. Krzywa podaży. 2.

Bardziej szczegółowo

Rola państwa w gospodarce. Ceny minimalne i maksymalne. Podatki.

Rola państwa w gospodarce. Ceny minimalne i maksymalne. Podatki. Rola państwa w gospodarce. Ceny minimalne i maksymalne. Podatki. Dr inż. Anna Kowalska-Pyzalska Katedra Badań Operacyjnych, Finansów i Zastosowań Informatyki Wydział Informatyki i Zarządzania Prezentacja

Bardziej szczegółowo

Temat: Równowaga rynkowa

Temat: Równowaga rynkowa KONSPEKT LEKCJI Imię i nazwisko prowadzącego: mgr inż. M. Woziwodzka Przedmiot: Podstawy przedsiębiorczości Klasa: 3 LO Semestr: I Tygodniowy wymiar godzin: 1 Temat: Równowaga rynkowa 1. Definicja równowagi

Bardziej szczegółowo

Elementy Modelowania Matematycznego

Elementy Modelowania Matematycznego Elementy Modelowania Matematycznego Wykład 12 Teoria gier II Spis treści Wstęp Oligopol, cła oraz zbrodnia i kara Strategie mieszane Analiza zachowań w warunkach dynamicznych Indukcja wsteczna Gry powtarzane

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 Wykład 12: Zagregowany popyt i zagregowana podaż

Makroekonomia 1 Wykład 12: Zagregowany popyt i zagregowana podaż Makroekonomia 1 Wykład 12: Zagregowany popyt i zagregowana podaż Gabriela Grotkowska Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Horyzont czasu w makroekonomii Długi okres Ceny są elastyczne i

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie opcji w zarządzaniu ryzykiem finansowym

Wykorzystanie opcji w zarządzaniu ryzykiem finansowym Prof. UJ dr hab. Andrzej Szopa Instytut Spraw Publicznych Uniwersytet Jagielloński Wykorzystanie opcji w zarządzaniu ryzykiem finansowym Ryzyko finansowe rozumiane jest na ogół jako zjawisko rozmijania

Bardziej szczegółowo

13. Teoriogrowe Modele Konkurencji Gospodarczej

13. Teoriogrowe Modele Konkurencji Gospodarczej 13. Teoriogrowe Modele Konkurencji Gospodarczej Najpierw, rozważamy model monopolu. Zakładamy że monopol wybiera ile ma produkować w danym okresie. Jednostkowy koszt produkcji wynosi k. Cena wynikająca

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej)

Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej) Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej) Gabriela Grotkowska Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego PKB jako miara dobrobytu Produkcja w gospodarce

Bardziej szczegółowo

KOSZTY, PRZYCHODY I ZYSKI W RÓŻNYCH STRUKTURACH RYNKOWYCH. I. Koszty całkowite, przeciętne i krańcowe. Pojęcie kosztów produkcji

KOSZTY, PRZYCHODY I ZYSKI W RÓŻNYCH STRUKTURACH RYNKOWYCH. I. Koszty całkowite, przeciętne i krańcowe. Pojęcie kosztów produkcji KOSZTY, PRZYCHODY I ZYSKI W RÓŻNYCH STRUKTURACH RYNKOWYCH Opracowanie: mgr inż. Dorota Bargieł-Kurowska I. Koszty całkowite, przeciętne i krańcowe. Pojęcie kosztów produkcji Producent, podejmując decyzję:

Bardziej szczegółowo

MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ.

MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ. Wykład 4 Konkurencja doskonała i monopol 1 MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ. EFEKTYWNOŚĆ RYNKU. MONOPOL CZYSTY. KONKURENCJA MONOPOLISTYCZNA. 1. MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ W modelu konkurencji doskonałej

Bardziej szczegółowo

Jak mieć. zdrowie, czas. i pieniądze

Jak mieć. zdrowie, czas. i pieniądze Jak mieć zdrowie, czas i pieniądze Pewnie zastanawiasz się. O co chodzi? Jak można mieć zdrowie, czas i pieniądze? Zaraz poznasz sekret, jak niektórzy ludzie mają te trzy rzeczy naraz! Jest system, który

Bardziej szczegółowo

Autonomiczne składniki popytu globalnego Efekt wypierania i tłumienia Krzywa IS Krzywa LM Model IS-LM

Autonomiczne składniki popytu globalnego Efekt wypierania i tłumienia Krzywa IS Krzywa LM Model IS-LM Autonomiczne składniki popytu globalnego Efekt wypierania i tłumienia Krzywa IS Krzywa LM Model IS-LM Konsumpcja, inwestycje Utrzymujemy założenie o stałości cen w gospodarce. Stopa procentowa wiąże ze

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia. Zadanie

Mikroekonomia. Zadanie Mikroekonomia Joanna Tyrowicz jtyrowicz@wne.uw.edu.pl http://www.wne.uw.edu.pl/~jtyrowicz 18.11.2007r. Mikroekonomia WNE UW 1 Funkcję produkcji pewnego produktu wyznacza wzór F(K,L)=2KL 1/2. Jakim wzorem

Bardziej szczegółowo

Elastyczność cenowa i dochodowa popytu- pojęcie i zastosowanie. Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski 1. Instytut Nauk Ekonomicznych

Elastyczność cenowa i dochodowa popytu- pojęcie i zastosowanie. Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski 1. Instytut Nauk Ekonomicznych Elastyczność cenowa i dochodowa popytu- pojęcie i zastosowanie Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski 1. Instytut Nauk Ekonomicznych Popyt elastyczny Prawo popytu mówi, ze zmiany ceny wywołują

Bardziej szczegółowo

Istota funkcjonowania przedsiębiorstwa produkcyjnego. dr inż. Andrzej KIJ

Istota funkcjonowania przedsiębiorstwa produkcyjnego. dr inż. Andrzej KIJ Istota funkcjonowania przedsiębiorstwa produkcyjnego dr inż. Andrzej KIJ 1 Popyt rynkowy agregacja krzywych popytu P p2 p1 D1 q1 D2 q2 Q 2 Popyt rynkowy agregacja krzywych popytu P p2 p1 D1 +D2 D1 D2 q1

Bardziej szczegółowo

OBNIŻANIE KOSZTÓW WŁASNYCH SPRZEDAŻY. - dzięki kupowaniu możliwie największych ilości oraz - poprzez korzystanie z upustów, rabatów i promocji

OBNIŻANIE KOSZTÓW WŁASNYCH SPRZEDAŻY. - dzięki kupowaniu możliwie największych ilości oraz - poprzez korzystanie z upustów, rabatów i promocji OBNIŻANIE KOSZTÓW Dostawcy sklepów spożywczych starannie wyliczają swoje WŁASNYCH SPRZEDAŻY ceny i z reguły nie można ich negocjować. Mimo to ich klienci (hurtownicy i detaliści) znajdują sposoby obniżenia

Bardziej szczegółowo

Zadanie 3 Oblicz jeżeli wiadomo, że liczby 8 2,, 1, , tworzą ciąg arytmetyczny. Wyznacz różnicę ciągu. Rozwiązanie:

Zadanie 3 Oblicz jeżeli wiadomo, że liczby 8 2,, 1, , tworzą ciąg arytmetyczny. Wyznacz różnicę ciągu. Rozwiązanie: Zadanie 3 Oblicz jeżeli wiadomo, że liczby 8 2,, 1, 6 11 6 11, tworzą ciąg arytmetyczny. Wyznacz różnicę ciągu. Uprośćmy najpierw liczby dane w treści zadania: 8 2, 2 2 2 2 2 2 6 11 6 11 6 11 26 11 6 11

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 - ćwiczenia. mgr Małgorzata Kłobuszewska Rynek pracy, inflacja

Makroekonomia 1 - ćwiczenia. mgr Małgorzata Kłobuszewska Rynek pracy, inflacja Makroekonomia 1 - ćwiczenia mgr Małgorzata Kłobuszewska Rynek pracy, inflacja Przed kolokwium 90 minut Kilka zadań testowych (nie więcej niż 10), raczej z pierwszej części materiału (PKB, rynek pracy,

Bardziej szczegółowo

Porównanie opłacalności kredytu w PLN i kredytu denominowanego w EUR Przykładowa analiza

Porównanie opłacalności kredytu w PLN i kredytu denominowanego w EUR Przykładowa analiza Porównanie opłacalności kredytu w PLN i kredytu denominowanego w EUR Przykładowa analiza Opracowanie: kwiecień 2016r. www.strattek.pl strona 1 Spis 1. Parametry kredytu w PLN 2 2. Parametry kredytu denominowanego

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia A.2. Mikołaj Czajkowski

Mikroekonomia A.2. Mikołaj Czajkowski Mikroekonomia A.2 Mikołaj Czajkowski Zbiór konsumpcyjny Konsumenci mają do wyboru różne poziomy konsumpcji różnych dóbr Zwykle zakładamy skończoną liczbę dóbr (np. L) Konsumowany koszyk x1 x x L Najczęściej

Bardziej szczegółowo

Model Davida Ricardo

Model Davida Ricardo Model Davida Ricardo mgr eszek incenciak 15 lutego 2005 r. 1 Założenia modelu Analiza w modelu Ricardo opiera się na następujących założeniach: istnieje doskonała konkurencja na rynku dóbr i rynku pracy;

Bardziej szczegółowo

88. Czysta stopa procentowa. 89. Rynkowa (nominalna) stopa procentowa. 90. Efektywna stopa procentowa. 91. Oprocentowanie składane. 92.

88. Czysta stopa procentowa. 89. Rynkowa (nominalna) stopa procentowa. 90. Efektywna stopa procentowa. 91. Oprocentowanie składane. 92. 34 Podstawowe pojęcia i zagadnienia mikroekonomii 88. zysta stopa procentowa zysta stopa procentowa jest teoretyczną ceną pieniądza, która ukształtowałaby się na rynku pod wpływem oddziaływania popytu

Bardziej szczegółowo

Teoria wyboru konsumenta. Marta Lubieniecka Tomasz Szemraj

Teoria wyboru konsumenta. Marta Lubieniecka Tomasz Szemraj Teoria wyboru konsumenta Marta Lubieniecka Tomasz Szemraj Teoria wyboru konsumenta 1) Przedmiot wyboru konsumenta na rynku towarów. 2) Zmienne decyzyjne, parametry rynkowe i preferencje jako warunki wyboru.

Bardziej szczegółowo

ZYSK BRUTTO, KOSZTY I ZYSK NETTO

ZYSK BRUTTO, KOSZTY I ZYSK NETTO ZYSK BRUTTO, KOSZTY I ZYSK NETTO MARŻA BRUTTO Marża i narzut dotyczą tego ile właściciel sklepu zarabia na sprzedaży 1 sztuki pojedynczej pozycji. Marża brutto i zysk brutto odnoszą się do tego ile zarabia

Bardziej szczegółowo

Kształtowanie cen psychologicznych

Kształtowanie cen psychologicznych Kształtowanie cen psychologicznych Buła Paulina Radzka Monika Woźniak Arkadiusz Zarządzanie rok 3, semestr 6 Cena wartość przedmiotu (produktu lub usługi) transakcji rynkowej zgodna z oczekiwaniami kupującego

Bardziej szczegółowo

Owoce i warzywa

Owoce i warzywa Owoce i warzywa 17.12.08. 17.12.2008. Ostatnie dni na zielonych rynkach to głównie wzrosty cen większości owoców i warzyw. Według ekspertów przyszły świąteczny już tydzień z pewnością przyniesie kolejne

Bardziej szczegółowo

Skrypt 16. Ciągi: Opracowanie L6

Skrypt 16. Ciągi: Opracowanie L6 Projekt Innowacyjny program nauczania matematyki dla liceów ogólnokształcących współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Skrypt 16 Ciągi: 1. Ciągi liczbowe.

Bardziej szczegółowo

Fundacja na Rzecz Rozwoju Dzieci i Młodzieży Moja Młodość. Projekt Konkurs -Ekonomia da się lubić

Fundacja na Rzecz Rozwoju Dzieci i Młodzieży Moja Młodość. Projekt Konkurs -Ekonomia da się lubić ETAP PRZYGOTOWAWACZY ZESTAW ZADAŃ NR I EKONOMIA KLASY GIMNAZJALNE Zadanie 1. Proces gospodarowania przebiega w czterech kolejnych fazach. Uporządkuj fazy chronologicznie, wstawiając obok pojęć kolejne

Bardziej szczegółowo

2. ROLA RYNKU W GOSPODARCE... 3 3. RODZAJE RYNKÓW STRUKTURY RYNKOWE, KONKURENCJA... 8 BIBLIOGRAFIA... 11 SPIS RYSUNKÓW... 11

2. ROLA RYNKU W GOSPODARCE... 3 3. RODZAJE RYNKÓW STRUKTURY RYNKOWE, KONKURENCJA... 8 BIBLIOGRAFIA... 11 SPIS RYSUNKÓW... 11 SPIS TREŚCI RYNEK I JEGO ELEMENTY 1. POJĘCIE RYNKU ORAZ JEGO ELEMENTY... 2 2. ROLA RYNKU W GOSPODARCE... 3 3. RODZAJE RYNKÓW STRUKTURY RYNKOWE, KONKURENCJA... 8 4. POJĘCIE KONKURENCJI ORAZ JEJ ELEMENTY...

Bardziej szczegółowo

Warszawska Giełda Towarowa S.A.

Warszawska Giełda Towarowa S.A. OPCJE Opcja jest prawem do kupna lub sprzedaży określonego towaru po określonej cenie oraz w z góry określonym terminie. Stanowią formę zabezpieczenia ekonomicznego dotyczącego ryzyka niekorzystnej zmiany

Bardziej szczegółowo

dla rozwoju innowacyjnej gospodarki Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego

dla rozwoju innowacyjnej gospodarki Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego UDZIAŁY RYNKOWE ANALIZA I INTERPRETACJA dla rozwoju innowacyjnej gospodarki Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego Udziały bezwzględne/absolutne

Bardziej szczegółowo

MAJ 2008 RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI

MAJ 2008 RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ MAJ 2008 ANALIZA DANYCH OFERTOWYCH Z SERWISU GAZETADOM.PL Miesięczny przegląd rynku mieszkaniowego w wybranych miastach Polski jest

Bardziej szczegółowo