Dr inż. Anna Kowalska-Pyzalska Katedra Badań Operacyjnych, Finansów i Zastosowań Informatyki Wydział Informatyki i Zarządzania

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Dr inż. Anna Kowalska-Pyzalska Katedra Badań Operacyjnych, Finansów i Zastosowań Informatyki Wydział Informatyki i Zarządzania"

Transkrypt

1 Ekonomia dobrobytu Dr inż. Anna Kowalska-Pyzalska Katedra Badań Operacyjnych, Finansów i Zastosowań Informatyki Wydział Informatyki i Zarządzania Prezentacja oparta na materiałach z:

2

3 Ekonomia dobrobytu Skłonność do płacenia Nadwyżka konsumenta i producenta Efektywność rynku Strata dobrobytu

4 Czy równowaga rynkowa odzwierciedla maksymalne korzyści dla kupujących i sprzedających? Tym problemem zajmuje się tzw. ekonomia dobrobytu.

5 Ekonomia dobrobytu bada efektywność alokacji rzadkich zasobów w gospodarce. W punkcie równowagi rynkowej korzyści kupujących i sprzedawców są maksymalne.

6 Nadwyżka konsumenta mierzy dobrobyt po stronie kupujących. Nadwyżka producenta mierzy dobrobyt po stronie sprzedawców.

7 Skłonność do płacenia (ang. WTP: willingness to pay) jest maksymalną kwotą, jaką kupujący jest gotów zapłacić za dany produkt lub usługę

8 WTP mierzy jak bardzo kupujący ceni dany produkt lub usługę: Jeśli cena dobra jest wyższa niż > WTP, to kupujący nie kupi danego dobra Jeśli cena danego dobra jest niższa niż < WTP, to kupujący chętnie kupi dane dobro, Jeśli cena dobra = WTP, to kupujący jest niezdecydowany.

9 Copyright 2004 South-Western Cena początkowa na aukcji = $10 Kupujący WTP John płaci $80 i dostaje album Okazja dla Johna: chce zapłacić aż $100 za album, a zapłaci tylko $80! Tym samym jego nadwyżka konsumenta = $20!

10 Nadwyżka konsumenta to skłonność nabywcy do płacenia minus kwota, która nabywca rzeczywiście płaci.

11 Rynkowa krzywa popytu zestawia różne ilości danego dobra, które kupujący byliby skłonni kupić przy różnych cenach. Cena odczytana z krzywej popytu pokazuje skłonność do płacenie krańcowego nabywcy, który pierwszy opuściłby rynek, jeśli cena okazałaby się trochę wyższa.

12 Załóżmy, że jest dokupienia kilka albumów (po tej samej cenie). Każdy nabywca może kupić max. 1 album. Cena w $ nabywcy Wielkość zapotrzebowania Powyżej 100 Nikt John John, Paul John, Paul, George 3 50 lub mniej John, Paul, George i Ringo 4

13 Copyright 2003 Southwestern/Thomson Learning cena albumu $100 WTP Johna 80 WTP Paula 70 WTP George 50 WTP Ringo Dla dowolnej wielkości zapotrzebowania, krzywa popytu pokazuje WTP krańcowego konsumenta! Iiczba albumów

14 Copyright 2003 Southwestern/Thomson Learning cena albumu $100 (a) cena = $80 nadwyżka Johna ($20) Popyt D Liczba albumów

15 Copyright 2003 Southwestern/Thomson Learning cena albumu $ (b) cena = $70 Nadwyżka Johna ($30) Nadwyżka Paula ($10) 50 całkowita nadwyżka konsumenta ($40) Popyt D Liczba albumów

16 Obszar pod krzywą popytu i nad ceną rynkową mierzy nadwyżkę konsumenta na rynku. Wysokość krzywej popytu jest miarą wartości dobra dla nabywców, mierzoną ich skłonnością do płacenia za to dobro.

17 Różnica między WTP a ceną rynkową jest nadwyżką każdego konsumenta. Dlatego obszar pod krzywą popytu i nad ceną jest sumą nadwyżek wszystkich kupujących na danym rynku.

18 Copyright 2003 Southwestern/Thomson Learning (a) Nadwyżka konsumenta przy cenie P1 cena A nadwyżka konsumenta Kupujący zawsze chcą zapłacić mniej. Dlatego im niższa cena rynkowa, tym lepiej dla kupujących. P 1 B C D 0 Q 1 ilość

19 Copyright 2003 Southwestern/Thomson Learning cena A (b) Nadwyżka konsumenta przy cenie P2 Jeśli cena spada do P2, to nadwyżką konsumenta jest teraz obszar ADF. P 1 początkowa nadwyżka konsumenta B C Nadwyżka konsumenta dla nowych kupujących P 2 0 D Dodatkowa nadwyżka dla początkowych kupujących Q 1 E Q 2 F D ilość

20 Nadwyżka konsumenta (CS) pokazuje cenę, którą konsumenci są gotowi zapłacić minus cena, którą rzeczywiście płacą. CS oznacza korzyść postrzeganą przez konsumentów danego dobra z jego zakupu. Dlatego CS jest dobrą miarą dobrobytu ekonomicznego kupujących

21 Wczesne przymrozki w Normandii zniszczyły połowę zbiorów jabłek. Co się stanie z nadwyżką konsumenta na rynku jabłek?

22 Jest gorąco i Piotrowi chce się pić. Oto wyceniana przez niego wartość wody: Ile butelek wody kupi Piotr, jeśli cena butelki wody równa się 4 euro? Ile wyniesie jego nadwyżka konsumenta? Wskaż ją na twoim rysunku. O ile zmieni się wielkość zapotrzebowania po spadku ceny do 2 euro? O ile zmieni się nadwyżka Piotra? Wskaż te zmiany na rysunku. Butelka wartość [euro] Pierwsza 7 Druga 5 Trzecia 3 czwarta 1

23 Mierzy korzyść producenta z aktywności na rynku. Nadwyżka producenta stanowi kwotę, którą otrzymuje sprzedawca minus ponoszony przez niego koszt.

24 Malarz Koszt Gaby Każdy malarz jest gotowy do wykonania pracy, jeśli tylko cena jest właściwa Cena za usługę musi przewyższać koszt jej wykonania. Copyright 2004 South-Western

25 Koszt mierzy skłonność sprzedawcy do sprzedaży swoich towarów lub usług. Każdy sprzedawca: Chętnie sprzeda swój towar lub usługę, jeśli cena przewyższa koszt. Nie będzie skłonny sprzedać, jeśli cena będzie niższa niż koszt. Będzie niezdecydowany, jeśli cena będzie dokładnie równa kosztowi.

26 Zlecenie otrzyma pracownik, który ma najniższe koszty Jeśli malarze walczą o zlecenie, to cena usługi spada Jeśli Gaby zaoferuje $600, to otrzyma nadwyżkę producenta równą $100. Gaby

27 Nadwyżka producenta mierzy korzyści, jakie odnosi producent z udziału w rynku. Nadwyżka producenta jest ściśle powiązana z krzywą podaży.

28 Gaby Gaby Gaby Gaby

29 Koszt Gaby Koszt Fridy Koszt Georgie Koszt Mary Dla danej ilości, cena na krzywej podaży odpowiada kosztowi marginalnego producenta.

30 Obszar pod ceną i nad krzywą podaży mierzy nadwyżkę producenta na rynku. Wysokość krzywej podaży mierzy w danym punkcie koszt danego producenta a różnica między ceną i kosztem to indywidualna nadwyżka producenta. Łączny obszar między ceną a krzywą podaży to suma nadwyżek wszystkich producentów.

31 Copyright 2003 Southwestern/Thomson Learning (a) cena = $600 Cena za malowanie domu podaż $ Nadwyżka producenta Gaby ($100) Liczba pomalowanych domów

32 Copyright 2003 Southwestern/Thomson Learning cena malowania domów $ całkowita nadwyżka producenta ($500) (b) cena = $800 Supply nadwyżka Georgie ($200) nadwyżka producenta Gaby ($300) Liczba pomalowanych domów

33 Copyright 2003 Southwestern/Thomson Learning (a) Nadwyżka producenta przy cenie P cena podaż P 1 B nadwyżka producenta C Sprzedawcy zawsze chcą dostać wyższą cenę za sprzedawane dobra A 0 Q 1 ilość

34 Copyright 2003 Southwestern/Thomson Learning (b) Nadwyżka producenta przy cenie P cena Dodatkowa nadwyżka Producenta dla początkowych producentów podaż P 2 D E F P 1 B nadwyżka początkowych producentów C Nadwyżka producenta dla nowych producentów A 0 Q 1 Q 2 liczba

35 Załóżmy, że popyt na francuski chleb się zwiększa. Co się stanie z nadwyżką producenta na rynku francuskiego chleba? Zilustruj swoje odpowiedzi rysunkami.

36 Pojęcia nadwyżki producenta i konsumenta używamy do odpowiedzi na pytanie: Czy alokacja rzadkich zasobów na wolnych rynkach jest właściwa?

37 Nadwyżka konsumenta = wartość dobra dla konsumentów cena płacona przez konsumentów oraz Nadwyżka producenta = cena otrzymywana przez sprzedawców koszt dobra dla sprzedawców

38 Całkowita nadwyżka = nadwyżka konsumenta + nadwyżka producenta = wartość dobra dla konsumentów koszt dobra dla sprzedawców

39 Efektywność stanowi cechę alokacji zasobów, polegającą na maksymalizacji nadwyżki całkowitej osiąganej przez wszystkich członków społeczeństwa. Jeśli alokacja zasobów jest nieefektywna to: Dobro nie trafia do konsumentów, którzy cenią je najbardziej. Nie jest produkowane przez producentów, którzy maja najniższe koszty wytworzenia.

40 Copyright 2003 Southwestern/Thomson Learning cena A D Podaż cena równowagi nadwyżka konsumenta nadwyżka producenta E Ci klienci, którzy cenią to dobro bardziej niż jego cena rynkowa (AE) kupią go. Ci producenci, których koszty produkcji są niższe od ceny, wyprodukują go (CE). B Popyt C 0 ilość ilość równowagi

41 Wolne rynki przydzielają oferowane dobra tym nabywcom, którzy cenią je najwyżej w kategoriach skłonności do płacenia. Wolne rynki umożliwiają zaspokojenie popytu na dobra przez tych sprzedawców, którzy są w stanie wytworzyć te dobra najmniejszym kosztem. Wolne rynki wytwarzają taką ilość dóbr, przy której suma nadwyżek producenta i konsumenta jest maksymalna.

42 Copyright 2003 Southwestern/Thomson Learning cena Supply wartość dla kupujących koszt dla sprzedawców koszt dla sprzedawców wartość dla kupujących Demand 0 ilość równowagi ilość Wartość dla kupujących Jest większa niż koszt dla sprzedawców Wartość dla kupujących Jest mniejsza niż koszt dla sprzedawców

43 Nadwyżka konsumenta to różnica między skłonnością do płacenia konsumenta za to dobra a jego ceną. Nadwyżka konsumenta mierzy korzyść konsumentów z uczestnictwa w rynku. Nadwyżkę konsumenta można wyznaczyć jako obszar między krzywą popytu a ceną rynkową danego dobra.

44 Nadwyżka producenta to różnica między ceną danego dobra a kosztami jego wytworzenia. Nadwyżka producenta mierzy jego korzyść z uczestnictwa w rynku. Nadwyżkę producenta można wyznaczyć jako obszar między ceną rynkową a krzywą podaży.

45 Równowaga na rynku konkurencyjnym wyznacza maksimum całkowitej nadwyżki konsumenta i producenta.

46

47 Jak opodatkowanie wpływa na dobrobyt uczestników rynku? Wiemy już, że nie ma znaczenia czy podatek jest nakładany na kupujących czy sprzedających cena płacona przez kupujących rośnie, a cena otrzymywana przez sprzedawców spada.

48 Copyright 2004 South-Western cena S cena płacona przez kupujących Wysokość podatku cena bez podatku ena otrzymywana przez sprzedawców D 0 ilość z podatkiem ilość bez podatku ilość

49 Klin podatkowy to różnica między ceną płaconą przez kupujących a otrzymywaną przez sprzedawców. Klin podatkowy powoduje, że sprzedawana ilość dobra maleje.

50 Przychód z podatku t = wysokość podatku Q = ilość sprzedanego dobra t Q = przychód rządu z opodatkowania

51 Copyright 2004 South-Western cena S Cena płacona przez kupujących przychód z podatku (t Q) Wielkość podatku (T) Cena otrzymywana przez sprzedawców Ilość sprzedana (Q) D 0 ilość z podatkiem Ilość bez podatku ilość

52 Copyright 2004 South-Western cena Podatek nałożony na dobro zmniejsz nadwyżkę konsumenta (o obszar B+C) i nadwyżkę producenta (o obszar D+E). A S PB P1 PS B D F C E Podatek powoduje stratę doborobytu (C + E). D 0 Q2 Ponieważ spadek nadwyżki producenta i konsumenta przewyższa obszar Quantity Q1 przychodów z podatku (B + D), mówi się, że podatek powoduje stratę (C + E).

53 Zmienia dobrobyt Strata dobrobytu oznacza zmniejszenie się nadwyżki całkowitej, będące skutkiem zakłócenia procesów rynkowych, np. przez podatek.

54 Piotr: OC = 80 zł PS = =20zł Piotr wyprowadza psa sąsiada za 100 zł/miesiąc Całkowita nadwyżka: 20 zł + 20 zł = 40 zł sąsiad: WTP = 120zł CS = =20zł

55 Piotr: OC = 80 zł PS = =20zł Piotr wyprowadza psa sąsiada za 100 zł/miesiąc sąsiad: WTP = 120zł CS = =20zł Całkowita nadwyżka: 20 zł + 20 zł = 40 zł Jeśli rząd nałoży podatek na usługodawcę w wysokości 50 zł, to Piotr: OC = 80 zł PS = =70<80 sąsiad: WTP = 120 zł Nie może zapłacić więcej niż 120, a musiałby zapłacić co najmniej 130

56 Podatki powodują stratę, ponieważ zniechęcają niektórych uczestników rynku od aktywności rynkowej. Z każdym wzrostem podatku, strata społeczna rośnie bardziej niż wysokość podatku.

57 Copyright 2004 South-Western cena (a) Niski podatek Strata społeczna S P B P S Przychody z podatku D 0 Q 2 Q 1 ilość

58 Copyright 2004 South-Western cena (b) Średni podatek P B Strata społeczna S Przychody z podatku P S D 0 Q 2 Q 1 ilość

59 Przychody z podatku Copyright 2004 South-Western (c) Wysoki podatek cena P B Strata społeczna S D P S 0 Q 2 Q 1 ilość

60 Przy niskim podatku, przychody są niewielkie. Wraz ze wzrostem podatku, rosną przychody. Ale kiedy podatek jest za wysoki, to przychody maleją, ponieważ kurczy się rynek.

61 Copyright 2004 South-Western (a) Strata społeczna Strata społeczna Wraz ze wzrostem podatku, rośnie strata 0 Wysokość podatku

62 Copyright 2004 South-Western (b) Krzywa Laffera przychody z podatku Przychody z podatku najpierw rosną wraz ze wzrostem podatku, by później zacząć maleć kiedy zmniejsza się aktywność na rynku 0 wysokość podatku

63

64 Co sprawia że dany kraj jest importerem lub eksporterem? Kto zyskuje a kto traci na wymianie handlowej? Po co ludzie stosują ograniczenia w handlu zagranicznym?

65

66 Równowaga bez handlu Załóżmy, że: Kraj jest odizolowany od reszty świata i jest producentem stali. Na rynku stali są tylko mieszkańcy tego kraju. Import i eksport stali jest niemożliwy.

67 Copyright 2004 South-Western cena stali Krajowa podaż cena równowagi CS PS Krajowy popyt 0 Ilość równowagi Ilość stali

68 Wnioski: Cena na rynku krajowym równoważy popyt i podaż. Suma nadwyżki konsumenta (CS) i producenta (PS) mierzy całkowite korzyści kupujących i sprzedających.

69 Jeśli kraj zdecydowałby się wziąć udział w handlu zagranicznym, to czy stałby się importerem czy eksporterem stali?

70 Aby odpowiedzieć na to pytanie trzeba porównać krajową cenę danego dobra z ceną światową. Cena światowa odnosi się do ceny tego dobra, która dominuje na światowych rynkach.

71 Jeśli kraj ma przewagę komparatywną, tzn. że cena krajowa na dane dobro jest niższa nić ceną światowa kraj może zostać eksporterem tego dobra. Jeśli kraj nie ma przewagi komparatywnej, tzn. cena krajowa danego dobra jest wyższa od ceny światowej kraj może zostać importerem tego dobra.

72 Copyright 2004 South-Western Cena stali Cena po rozpoczęciu wymiany Cena przed rozpoczęciem wymiany 0 Export Krajowa Krajowa wielkość Ilość oferowana zapotrzebowania Podaż krajowa Cena światowa Popyt krajowy Ilość stali

73 Copyright 2004 South-Western Cena stali Nadwyżka konsumenta przed handlem Cena po rozpoczęciu wymiany Cena przed rozpoczęciem wymiany A C B Export D Krajowa podaż Cena światowa Nadwyżka producenta Przed handlem Krajowy popyt 0 Quantity of Steel

74 Analiza strat i korzyści dla kraju eksportującego pokazuje, że: krajowi producenci dobra są w lepszej sytuacji a krajowi konsumenci w gorszej. Łączny dobrobyt ekonomiczny całego kraju wzrasta.

75 Jeśli cena światowa stali jest niższa niż krajowa, to kraj zostanie importerem stali. Krajowi konsumenci będą mogli kupować stal po niższej cenie światowej Krajowi producenci stali zmniejszą swoją produkcję, ponieważ cena krajowa dobra zrównuje się z ceną światową.

76 Cena stali Krajowa podaż Cena przed rozpoczęciem wymiany Cena po rozpoczęciu wymiany Import Krajowy popyt Cena światowa 0 Krajowa Krajowa wielkość Ilość stali Ilość zapotrzebowania oferowana Copyright 2004 South-Western

77 Cena stali Nadwyżka konsumenta po wprowadzeniu handlu Krajowa podaż Cena przed rozpoczęciem wymiany Cena po rozpoczęciu wymiany C A B D Import Nadwyżka producenta po wprowadzeniu handlu Krajowy popyt Cena światowa 0 Ilość stali Copyright 2004 South-Western

78 Analiza korzyści i kosztów z handlu dla importującego kraju wskazuje, że: Krajowi producenci dobra są teraz w gorszej sytuacji, a krajowi producenci w lepszej. Wymiana handlowa poprawia łączny dobrobyt ekonomiczny kraju, ponieważ korzyści konsumentów przewyższają straty producentów.

79 Kiedy nie ma wymiany międzynarodowej, cena światowa bawełny jest niższa od ceny bawełny w kraju A i wyższa od ceny bawełny w kraju B. Pokaż i porównaj zmianę dobrobytu i korzyści z wymiany w obu krajach.

80 Podatek redukuje dobrobyt społeczny kupujących i sprzedających, ponieważ redukcja nadwyżki konsumenta i producenta zwykle przewyższa przychody rządu z podatku. Spadek łącznego dobrobytu danego kraju nazywany jest strata społeczną.

81 Jeśli cena krajowa dobra jest niższa od ceny światowej, to kraj zostaje eksporterem danego dobra Jeśli cena krajowa dobra jest wyższa od ceny światowej, to kraj zostaje importerem danego dobra.

82 Kiedy kraj zostaje eksporterem danego dobra, to producenci krajowi zyskują, a tracą konsumenci. Kiedy kraj zostaje importerem danego dobra zyskują konsumenci, a tracą konsumenci.

Dr Łukasz Goczek. Uniwersytet Warszawski

Dr Łukasz Goczek. Uniwersytet Warszawski Dr Łukasz Goczek Uniwersytet Warszawski Wpływ podatków na podaż i popyt Co decyduje, kto naprawdę ponosi ciężar podatku Koszty i korzyści wynikające z podatków i dlaczego podatki nakładają koszt, który

Bardziej szczegółowo

Rola państwa w gospodarce. Ceny minimalne i maksymalne. Podatki.

Rola państwa w gospodarce. Ceny minimalne i maksymalne. Podatki. Rola państwa w gospodarce. Ceny minimalne i maksymalne. Podatki. Dr inż. Anna Kowalska-Pyzalska Katedra Badań Operacyjnych, Finansów i Zastosowań Informatyki Wydział Informatyki i Zarządzania Prezentacja

Bardziej szczegółowo

MIKROEKONOMIA. Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU

MIKROEKONOMIA. Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU 1. POPYT Popyt (zapotrzebowanie) - ilość towaru, jaką jest skłonny kupić nabywca po ustalonej cenie rynkowej, dysponując do tego celu odpowiednim dochodem

Bardziej szczegółowo

WAŻNE ZAGADNIENIA NA MIKRO

WAŻNE ZAGADNIENIA NA MIKRO WAŻNE ZAGADNIENIA NA MIKRO KRZYWA MOŻLIWOŚCI PRODUKCYJNYCH (zwiększanie produkcji jednego dobra nie jest możliwe bez zmiany produkcji drugiego dobra) krzywa możliwości produkcyjnych pokazuje możliwości

Bardziej szczegółowo

Popyt, podaż i wszystko co z Nimi związane. Mgr Michał Ferdzyn SWSPiZ

Popyt, podaż i wszystko co z Nimi związane. Mgr Michał Ferdzyn SWSPiZ Popyt, podaż i wszystko co z Nimi związane Mgr Michał Ferdzyn SWSPiZ POPYT to zależność pomiędzy ilością dobra, którą chcą i mogą kupić konsumenci, a ceną tego dobra. Popyt jest przedstawiany za pomocą

Bardziej szczegółowo

Równowaga rynkowa. Równowaga rynkowa: ilustracja graficzna. Nierównowaga rynkowa: nadwyżka dobra. Nierównowaga rynkowa: niedobór dobra

Równowaga rynkowa. Równowaga rynkowa: ilustracja graficzna. Nierównowaga rynkowa: nadwyżka dobra. Nierównowaga rynkowa: niedobór dobra Równowaga rynkowa Cena unkt r Ilość Cena i ilość Cena (cena czyszcząca rynek): cena, przy której wielkość zapotrzebowania jest równa ilości oferowanej. Nierównowaga rynkowa: niedobór dobra Cena rynkowa

Bardziej szczegółowo

MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ.

MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ. Wykład 4 Konkurencja doskonała i monopol 1 MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ. EFEKTYWNOŚĆ RYNKU. MONOPOL CZYSTY. KONKURENCJA MONOPOLISTYCZNA. 1. MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ W modelu konkurencji doskonałej

Bardziej szczegółowo

Podstawowe zagadnienia

Podstawowe zagadnienia Podstawowe zagadnienia Każda społeczność staje przed koniecznością rozwiązania trzech podstawowych problemw codziennej egzystencji: - jakie dobra i usługi - co wytwarzać - dla kogo je wytwarzać Ekonomia

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia. Joanna Tyrowicz jtyrowicz@wne.uw.edu.pl http://www.wne.uw.edu.pl/~jtyrowicz

Mikroekonomia. Joanna Tyrowicz jtyrowicz@wne.uw.edu.pl http://www.wne.uw.edu.pl/~jtyrowicz Mikroekonomia Joanna Tyrowicz jtyrowicz@wne.uw.edu.pl http://www.wne.uw.edu.pl/~jtyrowicz 17.10.2009r. Mikroekonomia WNE UW 1 Co to jest monopol? Wybór monopolisty Dlaczego nie lubimy monopoli? Dlaczego

Bardziej szczegółowo

Dyskryminacja cenowa

Dyskryminacja cenowa Dyskryminacja cenowa Ceny liniowe za każdą jednostkę dla każdego nabywcy w każdych warunkach ustala się jednakową cenę - jednolita stawka żądana jest za jednostkę produktu niezależnie od jakichkolwiek

Bardziej szczegółowo

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Zagregowane wydatki w gospodarce otwartej Jeżeli przyjmiemy, że wydatki krajowe na dobra wytworzone w kraju zależą od poziomu dochodu Y oraz realnej stopy procentowej

Bardziej szczegółowo

Na rynkach doskonale konkurencyjnych nabywcy i sprzedawcy są doskonale poinformowani o jakości dóbr sprzedawanych na rynku oraz innych aspektach

Na rynkach doskonale konkurencyjnych nabywcy i sprzedawcy są doskonale poinformowani o jakości dóbr sprzedawanych na rynku oraz innych aspektach Informacja na rynkach konkurencyjnych Na rynkach doskonale konkurencyjnych nabywcy i sprzedawcy są doskonale poinformowani o jakości dóbr sprzedawanych na rynku oraz innych aspektach związanych z przeprowadzeniem

Bardziej szczegółowo

Ekonomia. Wykład dla studentów WPiA. Wykład 2: Popyt, podaż i cena równowagi. Elastyczności popytu

Ekonomia. Wykład dla studentów WPiA. Wykład 2: Popyt, podaż i cena równowagi. Elastyczności popytu Ekonomia Wykład dla studentów WPiA Wykład 2: Popyt, podaż i cena równowagi. Elastyczności popytu wa kluczowe słowa: popyt i podaż Popyt to ilość dobra, jaką nabywcy są gotowi kupić zależnie od poziomu

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 4: Podaż i równowaga rynkowa

Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 4: Podaż i równowaga rynkowa Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 4: Podaż i równowaga rynkowa Podstawowe pojęcia: rynek, podaż, krzywa podaż, prawo podaż, cena równowagi, cena maksymalna i minimalna, zmiana podaż dr inż. Anna Kiełbus

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Strona1 Anna Irena Szymańska Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 2.4 Temat zajęć: Kto ustala ceny, czyli popyt, podaż i równowaga rynkowa 1. Cele lekcji: Uczeń: wyjaśnia znaczenie pojęć: popyt, podaż, cena,

Bardziej szczegółowo

PRODUCENT (PRZEBSIĘBIORSTWO) państwowe lokalne indywidualne zbiorowe (spółki ) 3. Jak należy rozumieć prawo zmniejszającego się przychodu?

PRODUCENT (PRZEBSIĘBIORSTWO) państwowe lokalne indywidualne zbiorowe (spółki ) 3. Jak należy rozumieć prawo zmniejszającego się przychodu? A) Pytania sprawdzające: 1. Kogo uważamy za producenta? PRODUCENT zorganizowany w formie przedsiębiorstwa. Powstał w drodze ewolucji. To podmiot sfery realnej. Aktywny uczestnik procesów rynkowych. Realizuje

Bardziej szczegółowo

Elastyczność cenowa i dochodowa popytu- pojęcie i zastosowanie. Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski 1. Instytut Nauk Ekonomicznych

Elastyczność cenowa i dochodowa popytu- pojęcie i zastosowanie. Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski 1. Instytut Nauk Ekonomicznych Elastyczność cenowa i dochodowa popytu- pojęcie i zastosowanie Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski 1. Instytut Nauk Ekonomicznych Popyt elastyczny Prawo popytu mówi, ze zmiany ceny wywołują

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Model klasyczny podstawowe założenia Podstawowe założenia modelu są dokładnie takie same jak w modelu klasycznym gospodarki

Bardziej szczegółowo

KOSZTY I OPTIMUM PRZEDSIĘBIORSTWA

KOSZTY I OPTIMUM PRZEDSIĘBIORSTWA PODSTAWOWE POJĘCIA KOSZTY I OPTIMUM PRZEDSIĘBIORSTWA Przedsiębiorstwo - wyodrębniona jednostka gospodarcza wytwarzająca dobra lub świadcząca usługi. Cel przedsiębiorstwa - maksymalizacja zysku Nakład czynniki

Bardziej szczegółowo

Wyposażenie w czynniki produkcji a handel międzynarodowy WYKŁAD 3 Z MIĘDZYNARODOWYCH STOSUNKÓW GOSPODARCZYCH, CE UW

Wyposażenie w czynniki produkcji a handel międzynarodowy WYKŁAD 3 Z MIĘDZYNARODOWYCH STOSUNKÓW GOSPODARCZYCH, CE UW Wyposażenie w czynniki produkcji a handel międzynarodowy WYKŁAD 3 Z MIĘDZYNARODOWYCH STOSUNKÓW GOSPODARCZYCH, CE UW Wprowadzenie Handel można wyjaśnić poprzez zróżnicowanie wydajności pracy, jak w modelu

Bardziej szczegółowo

Zagraniczna polityka handlowa. Tomasz Białowąs msg.umcs.lublin.pl/bialowas.htm bialowas@hektor.umcs.lublin.pl

Zagraniczna polityka handlowa. Tomasz Białowąs msg.umcs.lublin.pl/bialowas.htm bialowas@hektor.umcs.lublin.pl Zagraniczna polityka handlowa Tomasz Białowąs msg.umcs.lublin.pl/bialowas.htm bialowas@hektor.umcs.lublin.pl Podstawowe definicje Zagraniczna polityka gospodarcza oddziaływanie państwa na stosunki wymiany

Bardziej szczegółowo

Elastyczność popytu i podaży i jej zastosowanie

Elastyczność popytu i podaży i jej zastosowanie Elastyczność popytu i podaży i jej zastosowanie Dr. Anna Kowalska-Pyzalska Insitute of Computer Science & Management/ Chair of Economy Presentation is based on: http://www.swlearning.com/economics/mankiw/mankiw3e/powerpoint_micro.html

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia - Lista 11. Przygotować do zajęć: konkurencja doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol pełny, duopol

Mikroekonomia - Lista 11. Przygotować do zajęć: konkurencja doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol pełny, duopol Mikroekonomia - Lista 11 Przygotować do zajęć: konkurencja doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol pełny, duopol Konkurencja doskonała 1. Model konkurencji doskonałej opiera się na następujących

Bardziej szczegółowo

Ekonomia. Wykład dla studentów WPiA. Wykład 5: Firma, produkcja, koszty

Ekonomia. Wykład dla studentów WPiA. Wykład 5: Firma, produkcja, koszty Ekonomia Wykład dla studentów WPiA Wykład 5: Firma, produkcja, koszty Popyt i podaż kategorie rynkowe Popyt i podaż to dwa słowa najczęściej używane przez ekonomistów Popyt i podaż to siły, które regulują

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej)

Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej) Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej) Gabriela Grotkowska Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego PKB jako miara dobrobytu Produkcja w gospodarce

Bardziej szczegółowo

Struktury rynku - konkurencja doskonała i monopol Zadanie 1 Opisz w tabeli struktury rynku

Struktury rynku - konkurencja doskonała i monopol Zadanie 1 Opisz w tabeli struktury rynku Struktury rynku - konkurencja doskonała i monopol Zadanie 1 Opisz w tabeli struktury rynku Cecha Struktura Konkurencja doskonała Konkurencja monopolistyczna Oligopol Monopol pełny Ilość kupujących Ilość

Bardziej szczegółowo

Podstawowe pojęcia: koszt, przychód, zysk Koszt alternatywny a koszt księgowy Koszt krańcowy, utarg krańcowy optymalna wielkość produkcji

Podstawowe pojęcia: koszt, przychód, zysk Koszt alternatywny a koszt księgowy Koszt krańcowy, utarg krańcowy optymalna wielkość produkcji Podstawowe pojęcia: koszt, przychód, zysk Koszt alternatywny a koszt księgowy Koszt krańcowy, utarg krańcowy optymalna wielkość produkcji dr inż. Anna Kowalska-Pyzalska email: anna.kowalska@pwr.wroc.pl

Bardziej szczegółowo

Gospodarka rynkowa. Rynkowy mechanizm popytu i podaży. Agnieszka Stus

Gospodarka rynkowa. Rynkowy mechanizm popytu i podaży. Agnieszka Stus Gospodarka rynkowa. Rynkowy mechanizm popytu i podaży. Agnieszka Stus Zagadnienia Rynki elastyczne i zmonopolizowane. Funkcje popytu i podaży (położenie, przesunięcie). Równowaga rynkowa. Prawo popytu

Bardziej szczegółowo

1. Które z następujących funkcji produkcji cechują się stałymi korzyściami ze skali? (1) y = 3x 1 + 7x 2 (2) y = x 1 1/4 + x 2

1. Które z następujących funkcji produkcji cechują się stałymi korzyściami ze skali? (1) y = 3x 1 + 7x 2 (2) y = x 1 1/4 + x 2 1. Które z następujących funkcji produkcji cechują się stałymi korzyściami ze skali? (1) y = 3x 1 + 7x 2 (2) y = x 1 1/4 + x 2 1/3 (3) y = min{x 1,x 2 } + min{x 3,x 4 } (4) y = x 1 1/5 x 2 4/5 a) 1 i 2

Bardziej szczegółowo

Handel międzynarodowy. Wykład 10: Polityka handlowa część 2 (instrumenty pozataryfowe) Gabriela Grotkowska

Handel międzynarodowy. Wykład 10: Polityka handlowa część 2 (instrumenty pozataryfowe) Gabriela Grotkowska Handel międzynarodowy Wykład 10: Polityka handlowa część 2 (instrumenty pozataryfowe) Gabriela Grotkowska Pral wykładu 10 Ograniczenia ilościowe Ekwiwalentność cła i ograniczenia ilościowego Cło i kwota

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 07.03.2008r

Makroekonomia 07.03.2008r Makroekonomia 07.03.2008r CREATED BY HooB Czynniki określające poziom konsumpcji i oszczędności Dochody dyspozycyjne gospodarstw domowych dzielą się na konsumpcję oraz oszczędności. Konsumpcja synonim

Bardziej szczegółowo

Uszereguj dla obydwu firm powyższe sytuacje od najkorzystniejszej do najgorszej. Uszereguj powyższe sytuacje z punktu widzenia konsumentów.

Uszereguj dla obydwu firm powyższe sytuacje od najkorzystniejszej do najgorszej. Uszereguj powyższe sytuacje z punktu widzenia konsumentów. Strategie konkurencji w oligopolu: modele Bertranda, Stackelberga i lidera cenowego. Wojna cenowa. Kartele i inne zachowania strategiczne zadania wraz z rozwiązaniami Zadanie 1 Na rynku działają dwie firmy.

Bardziej szczegółowo

13. Teoriogrowe Modele Konkurencji Gospodarczej

13. Teoriogrowe Modele Konkurencji Gospodarczej 13. Teoriogrowe Modele Konkurencji Gospodarczej Najpierw, rozważamy model monopolu. Zakładamy że monopol wybiera ile ma produkować w danym okresie. Jednostkowy koszt produkcji wynosi k. Cena wynikająca

Bardziej szczegółowo

Przykładowe pytania z zakresu tzw. wiedzy ogólnoekonomicznej

Przykładowe pytania z zakresu tzw. wiedzy ogólnoekonomicznej Przykładowe pytania z zakresu tzw. wiedzy ogólnoekonomicznej 1. Kryzys na rynku kredytów hipotecznych w USA określany jest mianem: a. kryzysu subprimes debts, b. kryzysu collateral debts, c. kryzysu senior

Bardziej szczegółowo

Ekonomia wykład 02. dr Adam Salomon

Ekonomia wykład 02. dr Adam Salomon Ekonomia wykład 02 dr Adam Salomon Ekonomia: GOSPODARKA RYNKOWA. MIKROEKONOMICZNE PODSTAWY GOSPODAROWANIA Ekonomia dr Adam Salomon, Katedra Transportu i Logistyki, WN AM w Gdyni 2 Rynek Rynek jest to proces,

Bardziej szczegółowo

Sprzedający => Wystawca opcji Kupujący => Nabywca opcji

Sprzedający => Wystawca opcji Kupujący => Nabywca opcji Opcja walutowa jest to umowa, która daje kupującemu prawo (nie obowiązek) do kupna lub sprzedaży instrumentu finansowego po z góry ustalonej cenie przed lub w określonym terminie w przyszłości. Kupujący

Bardziej szczegółowo

ZYSK BRUTTO, KOSZTY I ZYSK NETTO

ZYSK BRUTTO, KOSZTY I ZYSK NETTO ZYSK BRUTTO, KOSZTY I ZYSK NETTO MARŻA BRUTTO Marża i narzut dotyczą tego ile właściciel sklepu zarabia na sprzedaży 1 sztuki pojedynczej pozycji. Marża brutto i zysk brutto odnoszą się do tego ile zarabia

Bardziej szczegółowo

Sposób ustalania wyniku finansowego zależy m.in. od momentu i celu jego ustalania i nie ma wpływu na jego wysokość.

Sposób ustalania wyniku finansowego zależy m.in. od momentu i celu jego ustalania i nie ma wpływu na jego wysokość. 1 Zasady ustalanie wyniku finansowego IV moduł Ustalenie wyniku finansowego z działalności gospodarczej jednostki Wynik finansowy jest różnicą między przychodami dotyczącymi okresu sprawozdawczego a kosztami

Bardziej szczegółowo

4. Krańcowa skłonność do konsumpcji i krańcowa skłonność do oszczędzania.

4. Krańcowa skłonność do konsumpcji i krańcowa skłonność do oszczędzania. * Wykład nr 6 1. Składniki popytu globalnego. 2. Funkcja konsumpcji i krzywa skłonności do konsumpcji. 3. Funkcja oszczędności, a wydatki konsumpcyjne. 4. Krańcowa skłonność do konsumpcji i krańcowa skłonność

Bardziej szczegółowo

Strategie wspó³zawodnictwa

Strategie wspó³zawodnictwa Strategie wspó³zawodnictwa W MESE można opracować trzy podstawowe strategie: 1) niskich cen (dużej ilości), 2) wysokich cen, 3) średnich cen. STRATEGIA NISKICH CEN (DUŻEJ ILOŚCI) Strategia ta wykorzystuje

Bardziej szczegółowo

Model Keynesa. wydatki zagregowane są sumą popytu konsumpcyjnego i inwestycyjnego

Model Keynesa. wydatki zagregowane są sumą popytu konsumpcyjnego i inwestycyjnego Model Keynesa Model Keynesa opracowany w celu wyjaśnienia przyczyn wysokiego poziomu bezrobocia i niskiego poziomu produkcji, obserwowanych w latach 30-tych (okres Wielkiego Kryzysu). Jest to model krótkookresowy,

Bardziej szczegółowo

ZESTAWIENIE PYTAŃ DOTYCZĄCYCH OLIMPIADY WIEDZY O GOSPODARCE 2015 I ETAP

ZESTAWIENIE PYTAŃ DOTYCZĄCYCH OLIMPIADY WIEDZY O GOSPODARCE 2015 I ETAP ZESTAWIENIE PYTAŃ DOTYCZĄCYCH OLIMPIADY WIEDZY O GOSPODARCE 2015 I ETAP 1. Krzywa Laffera opisuje zależność między: a) wielkością produkcji a kosztami całkowitymi; b) kosztem całkowitym a utargiem całkowitym;

Bardziej szczegółowo

5. Teoria Podaży i Popytu - Popyt

5. Teoria Podaży i Popytu - Popyt 5. Teoria Podaży i Popytu - Popyt Popyt na dobro maleje względem ceny (o ile dobro jest tak zwane normalne, a nie luksusowe). Zakładamy że firma ustala cenę danego dobra p, która obowiązuje wszędzie. Niech

Bardziej szczegółowo

Teoria wyboru konsumenta. Marta Lubieniecka Tomasz Szemraj

Teoria wyboru konsumenta. Marta Lubieniecka Tomasz Szemraj Teoria wyboru konsumenta Marta Lubieniecka Tomasz Szemraj Teoria wyboru konsumenta 1) Przedmiot wyboru konsumenta na rynku towarów. 2) Zmienne decyzyjne, parametry rynkowe i preferencje jako warunki wyboru.

Bardziej szczegółowo

Temat Rynek i funkcje rynku. Elementy rynku. Rynek. Popyt i podaż. Cena - pieniężny wyraz wartości. Popyt Podaż Cena

Temat Rynek i funkcje rynku. Elementy rynku. Rynek. Popyt i podaż. Cena - pieniężny wyraz wartości. Popyt Podaż Cena Temat i funkcje rynku 1. Rynkowa a administracyjna koordynacja działań gospodarczych 2. opyt, podaż, cena równowagi 3. Czynniki wpływające na rozmiary popytu 4. Czynniki wpływające na rozmiary podaży 5.

Bardziej szczegółowo

I. Podstawowe pojęcia ekonomiczne. /6 godzin /

I. Podstawowe pojęcia ekonomiczne. /6 godzin / PROPOZYCJA ROZKŁADU MATERIAŁU NAUCZANIA PRZEDMIOTU PODSTAWY EKONOMII dla zawodu: technik ekonomista-23,02,/mf/1991.08.09 liceum ekonomiczne, wszystkie specjalności, klasa I, semestr pierwszy I. Podstawowe

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne:

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne: DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo

Korekta nierównowagi zewnętrznej

Korekta nierównowagi zewnętrznej Wykład 4 Korekta nierównowagi zewnętrznej Plan wykładu 1. System kursu walutowego 2. Korekta przy sztywnym kursie 1. System kursu walutowego W systemie płynnych kursów walutowych cena waluty jest wyznaczona

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 4/103. Victoria potrzebuje 4h na wytworzenie beczułki piwa i 2h na upieczenie pizzy.

ĆWICZENIE 4/103. Victoria potrzebuje 4h na wytworzenie beczułki piwa i 2h na upieczenie pizzy. ĆWICZENIE 4/103 Victoria i David mieszkają razem. Oczywiście, najbardziej absorbują ich studia, lecz mają również nieco czasu na swoje ulubione zajęcia: Pieczenie pizzy Warzenie domowego piwa Victoria

Bardziej szczegółowo

WPROWADZENIE DO EKONOMII MENEDŻERSKIEJ.

WPROWADZENIE DO EKONOMII MENEDŻERSKIEJ. Wykład 1 Wprowadzenie do ekonomii menedżerskiej 1 WPROWADZENIE DO EKONOMII MENEDŻERSKIEJ. PODEJMOWANIE OPTYMALNYCH DECYZJI NA PODSTAWIE ANALIZY MARGINALNEJ. 1. EKONOMIA MENEDŻERSKA ekonomia menedżerska

Bardziej szczegółowo

Inwestor musi wybrać następujące parametry: instrument bazowy, rodzaj opcji (kupna lub sprzedaży, kurs wykonania i termin wygaśnięcia.

Inwestor musi wybrać następujące parametry: instrument bazowy, rodzaj opcji (kupna lub sprzedaży, kurs wykonania i termin wygaśnięcia. Opcje na GPW (II) Wbrew ogólnej opinii, inwestowanie w opcje nie musi być trudne. Na rynku tym można tworzyć strategie dla doświadczonych inwestorów, ale również dla początkujących. Najprostszym sposobem

Bardziej szczegółowo

Konspekt 5. Analiza kosztów.

Konspekt 5. Analiza kosztów. KRAJOWA SZKOŁA ADMINISTRJI PUBLICZNEJ Ryszard Rapacki EKONOMIA MENEDŻERSKA Konspekt 5. Analiza kosztów. A. Cele zajęć. 1. Wyjaśnienie istoty i rodzajów kosztów produkcji oraz związanych z nimi kategorii.

Bardziej szczegółowo

Rozdział 10 podręcznika Wolna przedsiębiorczość - Ilustracje krzywych popytu i podaży

Rozdział 10 podręcznika Wolna przedsiębiorczość - Ilustracje krzywych popytu i podaży Rozdział 10 podręcznika Wolna przedsiębiorczość - Ilustracje krzywych popytu i podaży Autor: Mateusz Machaj #popyt #podaż W rozdziale nauczysz się: Jak wyglądają krzywe popytu i podaży. Jak na wykresie

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA. STRONA POPYTOWA (ZAGREGOWANY POPYT P a ): OGÓLNA RÓWNOWAGA RYNKU. STRONA PODAŻOWA (ZAGREGOWANA PODAŻ S a )

ZAŁOŻENIA. STRONA POPYTOWA (ZAGREGOWANY POPYT P a ): OGÓLNA RÓWNOWAGA RYNKU. STRONA PODAŻOWA (ZAGREGOWANA PODAŻ S a ) przeciętny poziom cen MODEL ZAGREGOWANEGO POPYTU I ZAGREGOWANEJ PODAŻY ZAŁOŻENIA Dochód narodowy (Y) jest równy produktowi krajowemu brutto (PKB). Y = K + I + G Neoklasycyzm a keynesizm Badamy zależność

Bardziej szczegółowo

Monopol. Założenia. Skąd biorą się monopole? Jedna firma

Monopol. Założenia. Skąd biorą się monopole? Jedna firma Założenia Jedna firma Monopol Siłą rzeczy musi ona sama ustalić cenę Cena rynkowa zależy od ilości sprzedawanej przez firmę Produkt nie posiada substytuty Dużo kupujących (krzywa popytu opadająca) Istnieją

Bardziej szczegółowo

Rachunki Decyzyjne. Katedra Rachunkowości US

Rachunki Decyzyjne. Katedra Rachunkowości US Rachunki Decyzyjne Katedra Rachunkowości US Rachunki Decyzyjne Wykorzystywane do optymalizacji efektów przy istniejącym profilu działalności w krótkich okresach czasu. Podstawą analizy są relacje pomiędzy

Bardziej szczegółowo

Autonomiczne składniki popytu globalnego Efekt wypierania i tłumienia Krzywa IS Krzywa LM Model IS-LM

Autonomiczne składniki popytu globalnego Efekt wypierania i tłumienia Krzywa IS Krzywa LM Model IS-LM Autonomiczne składniki popytu globalnego Efekt wypierania i tłumienia Krzywa IS Krzywa LM Model IS-LM Konsumpcja, inwestycje Utrzymujemy założenie o stałości cen w gospodarce. Stopa procentowa wiąże ze

Bardziej szczegółowo

J.Brander i P.Krugman (1983): A Reciprocal Dumping Model of International Trade

J.Brander i P.Krugman (1983): A Reciprocal Dumping Model of International Trade J.Brander i P.Krugman (1983): A Reciprocal Dumping Model of International Trade Jan J. Michałek (wersja uproszczona) J.Brander i P.Krugman (1983): A Reciprocal Dumping Model of International Trade - jakie

Bardziej szczegółowo

Maksymalizacja zysku

Maksymalizacja zysku Maksymalizacja zysku Na razie zakładamy, że rynki są doskonale konkurencyjne Firma konkurencyjna traktuje ceny (czynników produkcji oraz produktów jako stałe, czyli wszystkie ceny są ustalane przez rynek

Bardziej szczegółowo

3.1 Analiza zysków i strat

3.1 Analiza zysków i strat 3.1 Analiza zysków i strat Zakładamy że firma decyduje czy ma wdrożyć nowy produkt lub projekt. Firma musi rozważyć czy przyszłe zyski (dyskontowane w czasie) z tego projektu są większe niż koszty podniesione.

Bardziej szczegółowo

Handel międzynarodowy. Bilans płatniczy. Kurs walutowy

Handel międzynarodowy. Bilans płatniczy. Kurs walutowy Handel międzynarodowy. Bilans płatniczy. Kurs walutowy Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki Gospodarczej Przyczyny wymiany handlowej. Free trade is

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia Gospodarki Otwartej Wykład 7 Równowaga na rynku walutowym podejście elastycznościowe, warunek Marshalla-Lernera

Makroekonomia Gospodarki Otwartej Wykład 7 Równowaga na rynku walutowym podejście elastycznościowe, warunek Marshalla-Lernera Makroekonomia Gospodarki Otwartej Wykład 7 Równowaga na rynku walutowym podejście elastycznościowe, warunek Marshalla-Lernera Leszek Wincenciak Wydział Nauk Ekonomicznych UW 2/27 Plan wykładu: Warunek

Bardziej szczegółowo

Teoria produkcji i wyboru producenta Lista 8

Teoria produkcji i wyboru producenta Lista 8 Definicje Teoria produkcji i wyboru producenta Lista 8 krótki i długi okres stałe i zmienne czynniki produkcyjne produkt krzywa produktu całkowitego produkt krańcowy prawo malejącego produktu krańcowego

Bardziej szczegółowo

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów,

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów, WYMAGANIA EDUKACYJNE PRZEDMIOT: Podstawy ekonomii KLASA: I TH NUMER PROGRAMU NAUCZANIA: 2305/T-5 T-3,SP/MEN/1997.07.16 L.p. Dział programu 1. Człowiek - konsument -potrafi omówić podstawy ekonomii, - zna

Bardziej szczegółowo

OBNIŻANIE KOSZTÓW WŁASNYCH SPRZEDAŻY. - dzięki kupowaniu możliwie największych ilości oraz - poprzez korzystanie z upustów, rabatów i promocji

OBNIŻANIE KOSZTÓW WŁASNYCH SPRZEDAŻY. - dzięki kupowaniu możliwie największych ilości oraz - poprzez korzystanie z upustów, rabatów i promocji OBNIŻANIE KOSZTÓW Dostawcy sklepów spożywczych starannie wyliczają swoje WŁASNYCH SPRZEDAŻY ceny i z reguły nie można ich negocjować. Mimo to ich klienci (hurtownicy i detaliści) znajdują sposoby obniżenia

Bardziej szczegółowo

Opcje na GPW (I) Możemy wyróżnić dwa rodzaje opcji: opcje kupna (ang. call options), opcje sprzedaży (ang. put options).

Opcje na GPW (I) Możemy wyróżnić dwa rodzaje opcji: opcje kupna (ang. call options), opcje sprzedaży (ang. put options). Opcje na GPW (I) Opcje (ang. options) to podobnie jak kontrakty terminowe bardzo popularny instrument notowany na rynkach giełdowych. Ich konstrukcja jest nieco bardziej złożona od kontraktów. Opcje można

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający

Wymagania edukacyjne przedmiot Podstawy ekonomii Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. wyróżnić potrzeby ekonomiczne, wymienić podstawowe rodzaje środków zaspokajających potrzeby, rozróżnić podstawowe zasoby

Bardziej szczegółowo

Ceny maksymalne i minimalne wprowadzane przez państwo

Ceny maksymalne i minimalne wprowadzane przez państwo Ceny maksymalne i minimalne wprowadzane przez państwo Autor: Mateusz Machaj #ceny minimalne #ceny maksymalne W rozdziale nauczysz się: Czym jest równowaga na rynku. Czym są ceny maksymalne i jakie są ich

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

Determinanty kursu walutowego w krótkim i długim okresie

Determinanty kursu walutowego w krótkim i długim okresie Determinanty kursu walutowego w krótkim i długim okresie Wykład 10 z Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych, C UW Copyright 2006 Pearson Addison-Wesley & Gabriela Grotkowska 2 Wykład 10 Kurs walutowy

Bardziej szczegółowo

Rynek to grupa kupujących i sprzedających jakieś dobro lub usługę

Rynek to grupa kupujących i sprzedających jakieś dobro lub usługę JAK DZIAŁA RYNEK? Jednym z podstawowych pojęć ekonomicznych jest rynek. Każdy kojarzy to z miejscem, w którym się handluje i jest to poprawna definicja. Rynek w dawniejszych czasach był placem w centrum

Bardziej szczegółowo

Koszty manipulacyjne funduszy inwestycyjnych

Koszty manipulacyjne funduszy inwestycyjnych 2010 Koszty manipulacyjne funduszy inwestycyjnych Szymon Wieloch Niniejszy dokument opisuje zjawiska mikroekonomiczne, które występują na polskim rynku funduszy inwestycyjnych. W szczególności rozpatrywane

Bardziej szczegółowo

Model dopasowywania się cen na rynku

Model dopasowywania się cen na rynku Model dopasowywania się cen na rynku autor: Milena Ścisłowska Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego, wydział Matematyczno Przyrodniczy Warszawa 2013 Prosty model rynku - kupujący i sprzedający na

Bardziej szczegółowo

KOSZTY, PRZYCHODY I ZYSKI W RÓŻNYCH STRUKTURACH RYNKOWYCH. I. Koszty całkowite, przeciętne i krańcowe. Pojęcie kosztów produkcji

KOSZTY, PRZYCHODY I ZYSKI W RÓŻNYCH STRUKTURACH RYNKOWYCH. I. Koszty całkowite, przeciętne i krańcowe. Pojęcie kosztów produkcji KOSZTY, PRZYCHODY I ZYSKI W RÓŻNYCH STRUKTURACH RYNKOWYCH Opracowanie: mgr inż. Dorota Bargieł-Kurowska I. Koszty całkowite, przeciętne i krańcowe. Pojęcie kosztów produkcji Producent, podejmując decyzję:

Bardziej szczegółowo

Wykład 2. Rynek: popyt, podaż, cena. Co to jest rynek Krzywe popytu i podaży, cena równowagi

Wykład 2. Rynek: popyt, podaż, cena. Co to jest rynek Krzywe popytu i podaży, cena równowagi Wykład 2. Rynek: popyt, podaż, cena Co to jest rynek Krzywe popytu i podaży, cena równowagi Nawet z papugi można zrobić wytrawnego ekonomistę. Wystarczy ją nauczyć dwóch słów: popyt i podaż. /Thomas Carlyle/

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 3: Popyt

Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 3: Popyt Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 3: Popyt Podstawowe pojęcia: rynek, popyt, krzywa popytu, prawo popytu, efekt snobizmu, efekt Veblena, cena maksymalna i minimalna, zmiana popytu, dobro Griffena, dobra

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowa integracja MSG

Międzynarodowa integracja MSG Międzynarodowa integracja MSG Kryteria wyodrębniania ugrupowań integracyjnych kryteria polityczne kryteria ekonomiczne Prawidłowości rozwoju ugrupowań integracyjnych Zmniejszanie się różnic w poziomie

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA SERWISU MERGETO.PL OTOCZENIE POTENCJAŁ RYNKU KORZYŚCI WYNIKAJĄCE ZE WSPÓŁPRACY MODELE KORZYSTANIA Z PLATFORMY AGENDA

CHARAKTERYSTYKA SERWISU MERGETO.PL OTOCZENIE POTENCJAŁ RYNKU KORZYŚCI WYNIKAJĄCE ZE WSPÓŁPRACY MODELE KORZYSTANIA Z PLATFORMY AGENDA AGENDA CHARAKTERYSTYKA SERWISU MERGETO.PL OTOCZENIE POTENCJAŁ RYNKU CHARAKTERYSTYKA RYNKU B2C CHARAKTERYSTYKA RYNKU B2B KORZYŚCI WYNIKAJĄCE ZE WSPÓŁPRACY MODELE KORZYSTANIA Z PLATFORMY AUKCJA GRUPOWA AUKCJA

Bardziej szczegółowo

Podaż firmy. Zakładamy, że firmy maksymalizują zyski

Podaż firmy. Zakładamy, że firmy maksymalizują zyski odaż firmy Zakładamy, że firmy maksymalizują zyski Inne cele działalności firm: Maksymalizacja przychodów Maksymalizacja dywidendy Maksymalizacja zysków w krótkim okresie Maksymalizacja udziału w rynku

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Mikroekonomia Rok akademicki: 2013/2014 Kod: GIP-1-103-s Punkty ECTS: 4 Wydział: Górnictwa i Geoinżynierii Kierunek: Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Specjalność: - Poziom studiów: Studia

Bardziej szczegółowo

oferty kupujących oferty wytwórców

oferty kupujących oferty wytwórców Adam Bober Rybnik, styczeń Autor jest pracownikiem Wydziału Rozwoju Elektrowni Rybnik S.A. Artykuł stanowi wyłącznie własne poglądy autora. Jak praktycznie zwiększyć obrót na giełdzie? Giełda jako jedna

Bardziej szczegółowo

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 3

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 3 TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 3 TEST WYBORU (1 pkt za prawidłową odpowiedź) Przeczytaj uważnie pytania, wybierz jedną poprawną odpowiedź spośród podanych i zakreśl ją znakiem X. Czas pracy 30 minut. 1. Państwem

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie. Zwyczajne, codzienne sprawy 1 ROZWIĄZANIA DO SPRAWDŹ, CZY ZROZUMIAŁEŚ

Wprowadzenie. Zwyczajne, codzienne sprawy 1 ROZWIĄZANIA DO SPRAWDŹ, CZY ZROZUMIAŁEŚ Wprowadzenie. Zwyczajne, codzienne sprawy 1 ROZWIĄZANIA DO SPRAWDŹ, CZY ZROZUMIAŁEŚ ROZDZIAŁ 1 Sprawdź, czy zrozumiałeś 1.1 1.a. Przykład ilustruje ideę kosztu alternatywnego. Wziąwszy pod uwagę, że osoba

Bardziej szczegółowo

Marketing w turystyce

Marketing w turystyce Marketing w turystyce MT 7 Polityka cenowa w turystyce dr Edyta Gołąb-Andrzejak MSU4 sem. 3, MSU3 sem. 2 (zimowy), studia dzienne Gdańsk 2011-12 Szczególne rodzaje cen w turystyce TARYFA cena bezwzględnie

Bardziej szczegółowo

Fundacja na Rzecz Rozwoju Dzieci i Młodzieży Moja Młodość. Projekt Konkurs -Ekonomia da się lubić

Fundacja na Rzecz Rozwoju Dzieci i Młodzieży Moja Młodość. Projekt Konkurs -Ekonomia da się lubić ETAP PRZYGOTOWAWACZY ZESTAW ZADAŃ NR I EKONOMIA KLASY GIMNAZJALNE Zadanie 1. Proces gospodarowania przebiega w czterech kolejnych fazach. Uporządkuj fazy chronologicznie, wstawiając obok pojęć kolejne

Bardziej szczegółowo

Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki. Tomasz Poskrobko

Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki. Tomasz Poskrobko Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki Tomasz Poskrobko Produkt krajowy brutto (PKB) wartość rynkową wszystkich finalnych dóbr i usług produkowanych w kraju w danym okresie PKB od strony popytowej

Bardziej szczegółowo

Oligopol wieloproduktowy

Oligopol wieloproduktowy Oligopol wieloproduktowy Do tej pory zakładali adaliśmy, że e produkty sąs identyczne (homogeniczne) W rzeczywistości ci produkty sprzedawane przez firmy nie są doskonałymi substytutami. W większo kszości

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe stosunki gospodarcze Wykład IV. Teorie handlu międzynarodowego

Międzynarodowe stosunki gospodarcze Wykład IV. Teorie handlu międzynarodowego Międzynarodowe stosunki gospodarcze Wykład IV Teorie handlu międzynarodowego Tomasz Białowąs bialowas@hektor.umcs.lublin.pl Katedra Gospodarki Światowej i Integracji Europejskiej http://msg.umcs.lublin.pl/

Bardziej szczegółowo

BILANS PŁATNICZY. Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne

BILANS PŁATNICZY. Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne BILANS PŁATNICZY Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne 2. Dary i przekazy jednostronne dla otrzymane z zagranicy. zagranicy.

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

Zajmujemy pozycję na grupie instrumentów walutowych (Forex)

Zajmujemy pozycję na grupie instrumentów walutowych (Forex) Zajmujemy pozycję na grupie instrumentów walutowych (Forex) Istotą inwestowania za pomocą kontraktów różnic kursowych (KRK, CFD) jest zarabianie na różnicy pomiędzy kursem z momentu rozpoczęcia transakcji,

Bardziej szczegółowo

Dr Julia Gorzelany - Plesińska

Dr Julia Gorzelany - Plesińska Przedsiębiorstwo. Teoria kosztów. Dr Julia Gorzelany - Plesińska Przedsiębiorstwo niezależna jednostka gospodarcza, posiadająca zasoby produkcyjne, która została utworzona w celu osiągania zysków ze sprzedaży

Bardziej szczegółowo

2. Na czym polega zasadnicza różnica między mikro- i makroekonomią?

2. Na czym polega zasadnicza różnica między mikro- i makroekonomią? A) Proszę udzielić odpowiedzi na pytania: 1. Czym zajmuje się ekonomia? EKONOMIA jest nauką badającą w jaki sposób społeczeństwo gospodarujące decyduje o tym co jak i dla kogo wytwarzać. Naczelnym zadaniem

Bardziej szczegółowo

MIKROEKO OMIA STRUKTURY RY KOWE. dr Jarosław Korpysa dr Jarosław Poteralski. Katedra Mikroekonomii W EiZ US http://mikro.univ.szczecin.

MIKROEKO OMIA STRUKTURY RY KOWE. dr Jarosław Korpysa dr Jarosław Poteralski. Katedra Mikroekonomii W EiZ US http://mikro.univ.szczecin. MIKROEKO OMIA STRUKTURY RY KOWE dr Jarosław Korpysa dr Jarosław Poteralski 1 STRUKTURY RY KOWE Brak jednoznacznej definicji w literaturze... Struktura rynkowa to pewien układ sił na konkretnym rynku, wynikający

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW arytet siły nabywczej () arytet siły nabywczej jest wyprowadzany w oparciu o prawo jednej ceny. rawo jednej ceny zakładając,

Bardziej szczegółowo

88. Czysta stopa procentowa. 89. Rynkowa (nominalna) stopa procentowa. 90. Efektywna stopa procentowa. 91. Oprocentowanie składane. 92.

88. Czysta stopa procentowa. 89. Rynkowa (nominalna) stopa procentowa. 90. Efektywna stopa procentowa. 91. Oprocentowanie składane. 92. 34 Podstawowe pojęcia i zagadnienia mikroekonomii 88. zysta stopa procentowa zysta stopa procentowa jest teoretyczną ceną pieniądza, która ukształtowałaby się na rynku pod wpływem oddziaływania popytu

Bardziej szczegółowo

Zestaw 3 Optymalizacja międzyokresowa

Zestaw 3 Optymalizacja międzyokresowa Zestaw 3 Optymalizacja międzyokresowa W modelu tym rozważamy optymalny wybór konsumenta dotyczący konsumpcji w okresie obecnym i w przyszłości. Zakładając, że nasz dochód w okresie bieżącym i przyszłym

Bardziej szczegółowo

Podstawy gospodarki rynkowej

Podstawy gospodarki rynkowej Podstawy gospodarki rynkowej Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji ekonomicznej dr hab. prof. SGH Izabela Zawiślińska Polskie Stowarzyszenie Badań Wspólnoty Europejskiej

Bardziej szczegółowo

2. ROLA RYNKU W GOSPODARCE... 3 3. RODZAJE RYNKÓW STRUKTURY RYNKOWE, KONKURENCJA... 8 BIBLIOGRAFIA... 11 SPIS RYSUNKÓW... 11

2. ROLA RYNKU W GOSPODARCE... 3 3. RODZAJE RYNKÓW STRUKTURY RYNKOWE, KONKURENCJA... 8 BIBLIOGRAFIA... 11 SPIS RYSUNKÓW... 11 SPIS TREŚCI RYNEK I JEGO ELEMENTY 1. POJĘCIE RYNKU ORAZ JEGO ELEMENTY... 2 2. ROLA RYNKU W GOSPODARCE... 3 3. RODZAJE RYNKÓW STRUKTURY RYNKOWE, KONKURENCJA... 8 4. POJĘCIE KONKURENCJI ORAZ JEJ ELEMENTY...

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Czy w ekonomii dwa plus dwa równa się cztery? Jak liczą ekonomiści? Mgr Kornelia Bem - Kozieł Wyższa Szkoła Ekonomii, Prawa i Nauk Medycznych w Kielcach 9 kwiecień 2014 r. Co

Bardziej szczegółowo