Modelowe ujęcie procesu zarządzania zmianą w organizacji.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Modelowe ujęcie procesu zarządzania zmianą w organizacji."

Transkrypt

1 Modelowe ujęcie procesu zarządzania zmianą w organizacji.,,zmiana to celowe i świadome działanie polegające na przejściu organizacji ze stanu obecnego do stanu innego, jednoznacznie odmiennego, 1 które to powinno odbywać się w sposób zaplanowany i odpowiednio skoordynowany. Białystok B. Kożuch, Wstęp do teorii zarządzania., Wydawnictwo Nauka-Edukacja, Warszawa 1999, s

2 Wstęp. Proces zmian w organizacji zachodzi w czasie całego okresu jej istnienia i jest ściśle sprzężony ze zmianami zachodzącymi w jej otoczeniu, wśród których największe znaczenie odgrywają przemiany o charakterze: psychologicznym, społecznym, kulturalnym, politycznym, technologicznym i ekonomicznym oraz czynniki o charakterze wewnętrznym - poczynając od fazy cyklu życia organizacji, poprzez przyjęte normy i wartości aż po zachowania uczestników organizacji. 2 Zmiany mogą zachodzić na poziomie indywidualnym, grupowym czy też organizacyjnym, mogą dotyczyć całej organizacji lub tylko wybranych jej obszarów. Najczęściej zakres zmian odnosi się do następujących części organizacji tj.: techniki i technologii (sprzęt, procesy robocze, systemy informacyjne i kontrolne), procesów, struktury (stosunki podległościowe, rozkład władzy formalnej, projekty stanowisk pracy), strategii (cele strategiczne, portfel jednostek strategicznych, strategie funkcjonalne), kultury, ludzi (umiejętności, postaw, wartości). 3 Niezależnie jednak od przyczyny zaistnienia zmiany i obszaru, do którego się ona odnosi jest postrzegana jako sekwencja kilku następujących po sobie zdarzeń i tym samym jej wdrożenie, czy też w szerszym ujęciu zarządzanie nią wymaga podejścia procesowego. Zatem zarządzanie procesem zmian wymaga wyznaczenia konkretnych etapów, udzielenia odpowiedzi na konkretne pytania oraz przestrzegania określonych zasad. Literatura prezentuje bogactwo podejść w zakresie wyznaczania etapów procesu zarządzania zmianą, poszczególni autorze przedstawiają własny punkt widzenia w tym zakresie, formułowane są ogólne modele, jak również szczegółowe wytyczne, w jaki sposób postępować w danej sytuacji. Poniżej zostaną zaprezentowane wybrane modele i podejścia w zakresie szeroko rozumianego procesu zarządzania zmianą, które najczęściej pojawiają się w źródłach literaturowych. 2 M. Bielski, Podstawy teorii organizacji i zarządzania., Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2004, s J. Żbikowski, Teoria organizacji i zarządzania. Zarys wykładów., Wydawnictwo Akademii Bydgoskiej im. Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz 2004, s. 66 oraz R.W. Griffin R.W., Podstawy zarządzania organizacjami., Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa

3 Metody zarządzania zmianą, w tym poszczególne fazy procesu ujęcie modelowe. Korzeni metod zarządzania zmianą należy szukać w historii metod i narzędzi zarządzania w rozumieniu ogólnym, przy czym ich formalizacja nastąpiła dopiero po rewolucji przemysłowej po wprowadzeniu maszyny parowej, zaś za kolebkę metod zarządzania zmianą uważa się Stany Zjednoczone. 4 Tyle słowem wstępu. Podstawowym problemem w procesie zarządzania zmiana jest wyznaczenie kolejnych, logicznych, następujących po sobie etapów tzw. postępowanie metodyczne. Wielu autorów wskazuje, iż w wyznaczeniu,,prawidłowej ścieżki postępowania pomocne mogą być następujące zalecenia: 5 określenie celów organizacji zarówno tych głównych, jak i tych podrzędnych; analiza sieci interakcji wzajemnych wpływów w obecnej sytuacji, w której znajduje się organizacja; dokonanie analizy mocnych i słabych stron organizacji; analiza możliwych scenariuszy zmian; opracowanie strategii działania; wdrożenie wybranego rozwiązania. Są to oczywiście tylko i wyłącznie zalecenia, co do zakresu i kierunku przebiegu procesu zarządzania zmianą w organizacji, jednak zastosowanie się do nich daje pewną gwarancję osiągnięcia sukcesu w zakresie wdrażanej zmiany. Najpopularniejszym modelem planowania i wdrażania zmiany, traktowanym jako sztandarowy model, jest model stworzony przez K. Lewina, obejmujący trzy kolejno następujące po sobie etapy, które zostały wymienione poniżej: 6 rozmrożenie doprowadzenie do tego, by potrzeba zmiany stała się oczywista dla organizacji, a przede wszystkim jej członków. Bazuje na wytworzeniu w ludziach potrzeby zmian. Może zostać osiągnięte albo w wyniku zwiększenia sił napędowych, 4 Z. Mikołajczyk, Metody zarządzania zmianami w organizacji., w: red. W. Błaszczyk, Metody organizacji i zarządzania. Kształtowanie relacji organizacyjnych., Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2005, s S. Sokołowska, Organizacja i zarządzanie. Ujęcie teoretyczne., Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole 2009, s R. Mrówka, Przywództwo w procesie planowania i wdrażania zmiany organizacyjnej., Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, Warszawa 2001, s

4 albo poprzez ograniczenie działania sił hamujących lub poprzez zastosowanie kombinacji wcześniej wymienionych sposobów. zmiana (transformacja) oznacza przejście ze stanu obecnego, do nowego, pożądanego. Etap ten obejmuje następujące działania: komunikowanie wizji, zdobywanie poparcia dla zmian, planowanie zmian, wdrażanie określonych projektów, likwidowanie oporów wobec zmian. ponowne zamrożenie obejmuje stabilizację i integrowanie przekształceń oraz instytucjonalizację zmian i ich ocenę. Organizacja musi wypracować nowe praktyki działania, politykę postępowania i nowe postawy wśród swych członków. Każdy z powyżej przedstawionych etapów odgrywa kluczową rolę w procesie skutecznego zarządzania zmianą oraz spełnia określoną funkcję, w związku z tym żaden z nich nie może zostać pominięty. Wszystkie natomiast, łącznie tworzą spójną i logiczną całość. Takie podejście w zakresie procesu zarządzania zmianą prezentuje K. Lewin, stojąc na stanowisku, iż taki model najlepiej dostosowuje się do istoty procesu zmian. Inni zaś autorzy wskazują na odmienne podejście, odmienne w rozumieniu tylko i wyłącznie ilości etapów, ich nazewnictwa, czy też obranie za katalizator zmian innego punktu odniesienia. I tak na przykład wszechstronne podejście do zamian przyjmuje systemowy punkt widzenia i polega na wytyczeniu konkretnych kroków, które zapewniają procesowi zmian sukces. Wśród tych kroków należy wymienić m.in.: 7 uznanie potrzeby zmiany; określenie celów zmian; diagnoza istotnych zmiennych; wybór odpowiedniej metody zmian; planowanie procesu wdrażania zmian; faktyczne wprowadzenie; ocena i kontynuacja. 7 R.W. Griffin R.W., Podstawy zarządzania, s

5 Natomiast długookresowy, rozbudowany model zmian E. Nevis a składający się z sześciu powiązanych ze sobą kolejnych faz, wśród których w szczególny sposób podkreślona została rola osób decyzyjnych w organizacji (naczelnego kierownictwa) obejmuje następujące etapy: 8 nacisk na naczelne kierownictwo; interwencja kierownictwa; diagnoza obszarów problemowych; interwencja w zakresie propozycji nowych rozwiązań; eksperymentowanie z nowymi rozwiązaniami; wzmocnienie pozytywnych rezultatów nowych rozwiązań; akceptacja nowych, skutecznych działań. B. Burnes wymienia sześć etapów procesu zmian organizacyjnych, wśród których są: 9 rozpoznanie źródła (potrzeby) zmiany oraz jej rodzaju; planowanie procesu zmian; wdrożenie zmiany (w tym: stworzenie wizji, tworzenie strategii postępowania, budowanie warunków do zmian oraz odpowiedniej kultury, określenie charakteru zmian, planowanie i realizacja powziętych działań); zaangażowanie niezbędnych zasobów rzeczowych, finansowych oraz ludzkich; podtrzymanie tempa i kierunku zmian; stałe doskonalenie działań. Jest to kolejna propozycja konstrukcji procesu zarządzania zmianą w organizacji, która może przyczynić się do osiągnięcia pozytywnych efektów w zakresie wdrażanej zmiany, pod warunkiem oczywiście dostosowania się do wymagań każdej z faz procesu. M.Beer a i R.A. Eisenstat a wymieniają sześć działań metodycznego modelu procesu zmian i są to następujące działania: 10 zaangażowanie się w zmianę poprzez wspólną diagnozę sytuacji; opracowanie wspólnej wizji nowej struktury organizacyjnej; 8 K. Krupa, Ewolucja procesu zmian organizacyjnych. Wybrane poglądy i koncepcje., Łódź 2003, s K. Krupa, Ewolucja procesu zmian organizacyjnych. Wybrane poglądy i koncepcje., Łódź 2003, s Tamże, s. 41 5

6 stworzenie i pozyskanie: akceptacji dla przyjętej wizji, niezbędnych kompetencji i umiejętności oraz gotowości do realizacji dalszych działań; rozpowszechnienie nowych rozwiązań w organizacji; umocnienie zmian poprzez przyjęcie formalnych struktur, systemów i strategii; kontrola przebiegu procesu zmian i rozwiązywanie wszelkich pojawiających się problemów. Model ten zwraca uwagę na inne aspekty procesu zarządzania zmianą, dzięki podnosi wartość poznawczą omawianego zagadnienia wskazuje potrzebę analizy sytuacji, stworzenia wspólnej wizji oraz pozyskania niezbędnych zasobów. W źródłach literaturowych pojawia się również siedmioetapowa metodyka procesu zmian wg L. Clarke, której to nie należy pomijać, a wręcz nie powinno się, głównie z uwagi na fakt, iż wskazuje na problem pojawiającego się oporu w odniesieniu do zmian. Model ten obejmuje kolejne etapy: 11 antycypowanie i przezwyciężanie oporów w odniesieniu do zmian; realizacja wizjonerskiego przywództwa; destabilizacja status quo; intensywny i szeroki proces komunikowania się; wybór właściwego momentu i oczekiwanie na realizację zmiany; wdrożenie zmiany; wzmocnienie wdrożonych zmian. Natomiast etapy wdrażania zmian wg J. Kottera różnią się od już zaprezentowanych tym, iż zwracają uwagę na aspekt stworzenia koalicji osób kierujących zmianą oraz konieczność delegowania uprawnień decyzyjnych poszczególnym członkom organizacji. Są to następujące etapy: 12 wypracowanie poczucia konieczności zmiany; stworzenie koalicji kierującej procesem zmian; opracowanie wizji oraz strategii; 11 L. Clarke, Zarządzanie zmianą., Wydawnictwo Gobethner&Sha, Warszawa 1997, s Cannon J.A., McGee R., Rozwój i zmiana organizacji., Wydawnictwo Wolters Kluwer Business, Warszawa 2012, s. 92 6

7 poinformowanie o nowej wizji uczestnikom organizacji; nadanie członkom organizacji uprawnień do podejmowania działań o szerokim zakresie decyzyjności; wypracowanie krótkoterminowych korzyści; skonsolidowanie początkowych korzyści, przy jednoczesnym zachęcaniu do dalszych zmian; ugruntowanie nowych zmian w kulturze organizacyjnej. W literaturze prócz ogólnych modeli i metod zarządzania zmianą pojawiają się również,,specjalistyczne modele i metody, czyli takie, które odnoszą się do określonych obszarów organizacji działalności operacyjnej, kultury organizacyjnej. I tak na przykład wśród operacyjnych metod zmian struktur organizacyjnych można wymienić następujące podejścia: 13 metoda Briff a i Malloc a (wskazuje na celowość minimalizacji zmian wynikających z powodu wdrożenia zintegrowanych systemów informatycznych); model zmian struktur Murdocha i Espinosa (bazuje na narzędziach statystycznych i zakłada jedynie wykorzystanie w niewielkim stopniu źródeł informacji w procesie zarządzania zmianami organizacyjnymi); system modelowania zmian organizacyjnych Vergnesa (wychodzi z założenia aktywnego udziału partnerów rynkowych, przy tylko i wyłącznie lewarowaniu struktur organizacyjnych); model Coada (punktem wyjścia są obiekty postrzegane jako,,oryginalne ); schemat Świerzowicza (koncentruje się na procedurach cyfrowych, dotyczy wyboru systemu informatycznego); metodyka Nalepki (opiera się na funkcjach wewnętrznych organizacji, ma za zadanie pomiar oceny poziomu struktury organizacyjnej i ułatwienie procesów zmian); syntetyczny schemat postępowania w badaniu i prognozowaniu zmian organizacyjnych Z. Mikołajczyk; koncepcja ewolucyjnej formy reorganizacyjnej prowadzącej do organizacji wirtualnej K. Perechudy. 13 K. Krupa, Ewolucja procesu zmian, s. 40 7

8 Zaś metodyka zmian M. Davis a, bazująca na kluczowej roli kultury organizacyjnej w procesie wdrażania zmian i wskazuje na konieczność przejścia przez kolejne fazy: 14 opracowanie mapy kulturowej organizacji przy wykorzystaniu odpowiednich narzędzi diagnostycznych; ocena kultury i określenie potrzeby jej zmiany, głównie pod kątem tego, w jakim zakresie istniejąca kultura wspomaga a na ile utrudnia wprowadzenie zmiany; kalkulacja ryzyka kulturowego (ryzyka błędów oraz negatywnych konsekwencji związanych ze zmianą); odmrożenie istniejących wzorców; pozyskanie poparcia osób zarządzających organizacją dla powziętych zmian; selekcja i wybór strategii interwencyjnych; kontrola i ocena wdrożonych zmian. Proces zmian w organizacji przebiega wg określonych faz, etapów i tym samym bardzo często w literaturze podkreśla się sformułowanie cyklu zarządzania zmianą. Prawidłowo skonstruowany cykl zarządzania zmianą odpowiada na następujące pytania: dlaczego? (wskazanie przyczyny zmiany), co? (określenie celu i zakresu zmiany), jak? (opracowanie planu działania w zakresie zmiany). 15 Natomiast przykładowy cykl zarządzania zmianą może przebiegać wg następujących ośmiu etapów: 16 identyfikacja potrzeb i przyczyny zmiany; formalna akceptacja potrzeby zmiany poprzez zaangażowanie się osób decyzyjnych w organizacji w proces zmian; analiza organizacji oraz jej otoczenia, zarówno bliższego, jak i dalszego w celu określenia stanu bieżącego; 14 K. Grzesiuk, Zarządzanie zmianą w aspekcie funkcjonowania człowieka w biznesie., w: red. K. Machowicz, Newralgiczne aspekty współczesnych relacji między człowiekiem a biznesem., Wydawnictwo Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin 2010, s K. Dziekoński, A. Jurczuk, Zarządzanie zmianą w procesach inicjatyw klastrowych., w: red. A. Wasiluk, Nowoczesne podejście do zarządzania organizacjami., Wydawnictwo Difin, Warszawa 2009, s K. Kmiotek, T. Piecuch, Zachowania organizacyjne. Teoria i przykłady., Wydawnictwo Difin, Warszawa 2012, s

9 sformułowanie wizji przyszłego stanu organizacji poprzez wyznaczenie celów zgodnie z zasadą SMART oraz określenie pożądanych rezultatów; uzgodnienie struktury organizacji, z uwzględnieniem konieczności dokonania modyfikacji obecnie funkcjonującej; opracowanie planu zmian przy wykorzystaniu dostępnych technik i narzędzi; wdrożenie i koordynacja planu zmian; ugruntowanie wdrożonej zmiany w organizacji. Reasumując zatem rozważania dotyczące procesu zmian w organizacji, należy podkreślić, iż proces planowania i wdrażania zmian powinien uwzględniać przynajmniej cztery podstawowe fazy, tj.: 17 określenie kierunku zmiany poprzez analizę organizacji i jej otoczenia, wyodrębnienie struktur uczestniczących w procesie zmian; projektowanie procesu zmian, tzn. przekształcenie wizji zmiany na szczegółowe cele realizacyjne; realizacja zmiany; zinstytucjonalizowanie i,,ukorzenienie zmiany w organizacji. Znając już możliwe podejścia w zakresie procesu zarządzania zmianą w organizacji, warto zwrócić również uwagę na sposób podejścia do przygotowania i wprowadzenia zmiany, który to zależy w głównej mierze od jej rodzaju oraz podejścia osób zaangażowanych w proces zarządzania tą że zmianą. Sposób podejścia można sprowadzić do trzech podstawowych modeli: 18 model czynnych badań, wychodzi z założenia, że proces uczenia się jest podstawą zmian zachowań towarzyszących wdrożeniu zmiany, zaś efektywność procesu zmian wymaga wielu systematycznych i racjonalnych analiz, ale przede wszystkim uwarunkowana jest wykształceniem potrzeby zmiany wśród uczestników organizacji; model trzystopniowy, bazuje na standardowym podejściu K. Lewina do zmian odmrożenie, zmiana, zamrożenie, z tym tylko, że zakłada, że zachowania jednostek są 17 A.K. Koźmiński, W. Piotrowski, Zarządzanie. Teoria i praktyka., Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2000, s B. Kożuch, Wstęp do teorii, s

10 podporządkowane normom i wartościom uznanym przez grupę oraz że warunkiem wdrożenia zmiany jest wprowadzenie i utrwalenie nowych wzorców zachowań. wielofazowy model zaplanowanej zmiany opisuje zmianę w dwóch kategoriach: fazy zmiany wyrażającej etap przemian zachodzących w organizacji i metod stosowanych w trakcie wdrażania zmian przy przejściu z jednej fazy do drugiej, a ponad to zakłada, że proces wprowadzania zmian powinien przejść przez następujące fazy: poszukiwanie, planowanie, działanie, integracja. Metoda wdrażania zmian organizacyjnych jest pochodną przyjętego modelu procesu zmian. W związku z tym tak szczególnie ważne jest racjonalne podejście do omawianego zagadnienia. Możliwe są cztery metody wdrażania zmian organizacyjnych wg C. Sikorski, B. Kaczmarek, H. Mrela, są to: 19 odcinkowo - stopniowa ( etapami, po kolei w każdym obszarze i każdej komórce organizacyjnej objętej zmianą); odcinkowo uderzeniowa ( jednorazowa zmian w kolejnych obszarach i kolejnych komórkach organizacyjnych); kompleksowo stopniowa ( etapami, ale we wszystkich obszarach i wszystkich komórkach organizacyjnych); kompleksowo uderzeniowa ( jednorazowa w całej organizacji, czyli we wszystkich obszarach i we wszystkich komórkach organizacyjnych). Zakończenie. Jak wynika z powyżej zaprezentowanych informacji, literatura obfituje w szereg modeli i metod procesu zarządzania zmianą od trzy -, cztero - etapowych po nawet ośmio, uwzględniając oczywiście najważniejsze działania niezbędne do osiągnięcia pożądanego rezultatu. Nie należy jednak zapominać, iż proces zmian, a w szczególności faza wdrożeniowa, nie jest oparta na sztywnych regułach, mechanizmach, odgórnych modelach i metodach, lecz po prostu na prawdopodobieństwie zaistnienia określonych zdarzeń. 20 I wraz z 19 K. Krupa, Ewolucja procesu zmian, s Tamże, s

11 rozwojem zainicjowanego procesu zmian wymaga elastycznego dopasowywania się do stawianych wyzwań. 11

12 Bibliografia: 1. Bachman M., Mierzwa T., Nowiński P., Zarządzanie zmianą w procesach restrukturyzacji przedsiębiorstw., Szybkobieżne pojazdy gąsienicowe nr 1, Ośrodek Rozwoju Urządzeń Mechanicznych OBRUM, Gliwice Baugier J.M., Vuillod S., Strategie zmian w przedsiębiorstwie. Nowoczesna metoda., Wydawnictwo Poltex, Warszawa Bednarski A., Zarys teorii organizacji i zarządzania., Wydawnictwo TNOiK, Toruń Bielski M., Podstawy teorii organizacji i zarządzania., Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa Błaszczyk W., Metody organizacji i zarządzania. Kształtowanie relacji organizacyjnych., Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa Bridges W., Zarządzanie zmianami. Jak maksymalnie skorzystać na procesach przejściowych., Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków Cannon J.A., McGee R., Rozwój i zmiana organizacji., Wydawnictwo Wolters Kluwer Business, Warszawa Clarke L., Zarządzanie zmianą., Wydawnictwo Gobethner&Sha, Warszawa Dembowska M., Gawron M., Trzy-ing, czyli wybrane metody zarządzania zmianami w organizacji: reengineering, benchmarking i outsourcing., Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach, Studenckie Koło Naukowe Lider 10. Glinka B., Kostera M., Nowe kierunki w organizacji i zarządzaniu. Organizacje, konteksty, procesy zarządzania., Oficyna Wolters Kluwer Business, Warszawa Griffin R.W., Podstawy zarządzania organizacjami., Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa Grzesiuk K., Zarządzanie zmianą w aspekcie funkcjonowania człowieka w biznesie., w: red. K. Machowicz, Newralgiczne aspekty współczesnych relacji między człowiekiem a biznesem., Wydawnictwo Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin Kmiotek K., Piecuch T., Zachowania organizacyjne. Teoria i przykłady., Wydawnictwo Difin, Warszawa Kożuch B., Wstęp do teorii zarządzania., Wydawnictwo Nauka-Edukacja, Warszawa Koźmiński A.K., Piotrowski W., Zarządzanie. Teoria i praktyka., Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa Krupa K., Ewolucja procesu zmian organizacyjnych. Wybrane poglądy i koncepcje., Łódź

13 17. Mrówka R., Przywództwo w procesie planowania i wdrażania zmiany organizacyjnej., Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, Warszawa Sokołowska S., Organizacja i zarządzanie. Ujecie teoretyczne., Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole Spector B., Wprowadzenie zmiany w organizacji. Teoria w praktyce., Wydawnictwo Profesjonalne PWN, Warszawa Stoner J.A.F., Freeman R.E., Gilbert D.R., Kierowanie., Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa Żbikowski J., Teoria organizacji i zarządzania. Zarys wykładów., Wydawnictwo Akademii Bydgoskiej im. Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz

Ekonomia w zakresie nauk o zarządzaniu

Ekonomia w zakresie nauk o zarządzaniu Elementy składowe sylabusu Nazwa jednostki prowadzącej kierunek Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Profil studiów Forma studiów Rodzaj Załącznik nr 5 do Uchwały nr 1647 Senatu Uniwersytetu w Białymstoku

Bardziej szczegółowo

Zmiana podstawowe zagadnienia charakteryzujące pojęcie

Zmiana podstawowe zagadnienia charakteryzujące pojęcie Zmiana podstawowe zagadnienia charakteryzujące pojęcie mgr Anna Głowicka,,Jedyną stałą we współczesnej organizacji jest ciągła zmiana. (Kreitner, Kinicki 1992) 1 1 E. Marfo Yiadom, Zasady zarządzania.,

Bardziej szczegółowo

Wymagające bezpośredniego udziału nauczyciela W formie pracy samodzielnej

Wymagające bezpośredniego udziału nauczyciela W formie pracy samodzielnej Tryb studiów Niestacjonarne Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Suwałkach SYLLABUS na rok akademicki 04/05 Nazwa kierunku studiów Finanse i Rachunkowość Poziom studiów Stopień pierwszy Rok studiów/ semestr

Bardziej szczegółowo

6 Metody badania i modele rozwoju organizacji

6 Metody badania i modele rozwoju organizacji Spis treści Przedmowa 11 1. Kreowanie systemu zarządzania wiedzą w organizacji 13 1.1. Istota systemu zarządzania wiedzą 13 1.2. Cechy dobrego systemu zarządzania wiedzą 16 1.3. Czynniki determinujące

Bardziej szczegółowo

Udział w ćwiczeniach: 30h Realizacja projektu: 5h Przygotowanie do kolokwiów: 15 Przygotowanie do egzaminu: 15 Konsultacje :5

Udział w ćwiczeniach: 30h Realizacja projektu: 5h Przygotowanie do kolokwiów: 15 Przygotowanie do egzaminu: 15 Konsultacje :5 Tryb studiów Stacjonarne Nazwa kierunku studiów Finanse i rachunkowość Poziom studiów Stopień pierwszy Rok studiów/ semestr I/I Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Suwałkach SYLLABUS na rok akademicki 04/05

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY ZAJĘĆ WYKŁADY I ĆWICZENIA PRZEDMIOT: PRZYWÓDZTWO W ZARZĄDZANIU

PROGRAMY ZAJĘĆ WYKŁADY I ĆWICZENIA PRZEDMIOT: PRZYWÓDZTWO W ZARZĄDZANIU PROGRAMY ZAJĘĆ WYKŁADY I ĆWICZENIA PRZEDMIOT: PRZYWÓDZTWO W ZARZĄDZANIU Rok studiów III Semestr Liczba godzin Forma łącznie wykład ćwiczenia seminari a zaj.fakultat. zaliczenia zimowy 20 z letni Opis przedmiotu

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 00 Red. Spis tresci. Wstep..indd 5 2009 12 02 10:52:08

Spis treści. 00 Red. Spis tresci. Wstep..indd 5 2009 12 02 10:52:08 Spis treści Wstęp 9 Rozdział 1. Wprowadzenie do zarządzania projektami 11 1.1. Istota projektu 11 1.2. Zarządzanie projektami 19 1.3. Cykl życia projektu 22 1.3.1. Cykl projektowo realizacyjny 22 1.3.2.

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r.

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych Zarządzanie Logistyką w Przedsiębiorstwie, prowadzonych

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. Jerzy Apanowicz ( ), Ryszard Rutka (1.6.)

SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. Jerzy Apanowicz ( ), Ryszard Rutka (1.6.) WSTĘP 17 ROZDZIAŁ 1 CHARAKTERYSTYKA WIEDZY O ZARZĄDZANIU Jerzy Apanowicz (1.1.-1.5.), Ryszard Rutka (1.6.) 1.1. Istota i pojęcie nauki 19 1.2. Metodologia nauk o zarządzaniu 22 1.2.1. Istota i zasady badań

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU 11. CELE PRZEDMIOTU: Odniesienie do kierunkowych efektów kształcenia (symbol) 12. PRZEDMIOTOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA WIEDZA

KARTA PRZEDMIOTU 11. CELE PRZEDMIOTU: Odniesienie do kierunkowych efektów kształcenia (symbol) 12. PRZEDMIOTOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA WIEDZA KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: III/ 5 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 6. LICZBA GODZIN: 30h (WY), 30h

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wykaz ważniejszych skrótów... 17 Słowo od Redaktorów... 19. CZĘŚĆ I Zakład opieki zdrowotnej i mechanizmy zarządzania...

SPIS TREŚCI. Wykaz ważniejszych skrótów... 17 Słowo od Redaktorów... 19. CZĘŚĆ I Zakład opieki zdrowotnej i mechanizmy zarządzania... 5 SPIS TREŚCI Wykaz ważniejszych skrótów... 17 Słowo od Redaktorów... 19 CZĘŚĆ I Zakład opieki zdrowotnej i mechanizmy zarządzania... 21 Rozdział 1. Zakład opieki zdrowotnej i jego formy organizacyjno-prawne...

Bardziej szczegółowo

Przegląd problemów doskonalenia systemów zarządzania przedsiębiorstwem

Przegląd problemów doskonalenia systemów zarządzania przedsiębiorstwem Przegląd problemów doskonalenia systemów zarządzania przedsiębiorstwem Przegląd problemów doskonalenia systemów zarządzania przedsiębiorstwem pod redakcją Adama Stabryły Kraków 2011 Książka jest rezultatem

Bardziej szczegółowo

Spis treści WSTĘP. Rozdział 1 CHARAKTERYSTYKA WIEDZY O ZARZĄDZANIU

Spis treści WSTĘP. Rozdział 1 CHARAKTERYSTYKA WIEDZY O ZARZĄDZANIU Spis treści WSTĘP Rozdział 1 CHARAKTERYSTYKA WIEDZY O ZARZĄDZANIU 1.1. Istota i pojęcie nauki 1.2. Metodologia nauk o zarządzaniu 1.2.1. Istota i zasady badań naukowych 1.2.2. Rodzaje wyjaśnień naukowych

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: ENERGETYKA Rodzaj przedmiotu: humanistyczny i w-f Rodzaj zajęć: wykład, ćwiczenia ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE Organization and Management Forma studiów: studia stacjonarne Poziom

Bardziej szczegółowo

Spis treści 5. Spis treści. Część pierwsza Podstawy projektowania systemów organizacyjnych przedsiębiorstwa

Spis treści 5. Spis treści. Część pierwsza Podstawy projektowania systemów organizacyjnych przedsiębiorstwa Spis treści 5 Spis treści Wstęp (Adam Stabryła)... 11 Część pierwsza Podstawy projektowania systemów organizacyjnych przedsiębiorstwa Rozdział 1. Interpretacja i zakres metodologii projektowania (Janusz

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Analiza i modelowanie_nowicki, Chomiak_Księga1.indb :03:08

Spis treści. Analiza i modelowanie_nowicki, Chomiak_Księga1.indb :03:08 Spis treści Wstęp.............................................................. 7 Część I Podstawy analizy i modelowania systemów 1. Charakterystyka systemów informacyjnych....................... 13 1.1.

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: I KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE C1. Przyswojenie przez studentów podstawowych pojęć z C2. Przekazanie studentom wiedzy i zasad, dotyczących podstawowych

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Mechatronika Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy Rodzaj zajęć: wykład, ćwiczenia ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE Organization and Management Forma studiów: studia stacjonarne Poziom kwalifikacji:

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY ORGANIZACJI I ZARZĄDZANIA Basis of organization and management. forma studiów: studia stacjonarne. Liczba godzin/tydzień: 2W, 1S

PODSTAWY ORGANIZACJI I ZARZĄDZANIA Basis of organization and management. forma studiów: studia stacjonarne. Liczba godzin/tydzień: 2W, 1S Nazwa przedmiotu: Kierunek: Rodzaj przedmiotu: Specjalnościowy Materiały i handel Rodzaj zajęć: Wyk. Sem. PODSTAWY ORGANIZACJI I ZARZĄDZANIA Basis of organization and management Inżynieria Materiałowa

Bardziej szczegółowo

Zajęcia 1 Zajęcia organizacyjne oraz wprowadzenie do przedmiotu

Zajęcia 1 Zajęcia organizacyjne oraz wprowadzenie do przedmiotu Zajęcia 1 Zajęcia organizacyjne oraz wprowadzenie do przedmiotu Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin 2000r. rozdział 1 2. Griffin R.W.: Podstawy zarządzania organizacjami. PWN, Warszawa 1996r.

Bardziej szczegółowo

NAUKA O ORGANIZACJI 45 godz. (15W + 30C) Program zajęć na studiach dziennych, wieczorowych i zaocznych

NAUKA O ORGANIZACJI 45 godz. (15W + 30C) Program zajęć na studiach dziennych, wieczorowych i zaocznych NAUKA O ORGANIZACJI 45 godz. (15W + 30C) Program zajęć na studiach dziennych, wieczorowych i zaocznych WYKŁADY 1. Pojęcie, istota i cechy organizacji (3 godz.): Pojęcie i definiowanie organizacji; Systemowe

Bardziej szczegółowo

Poziom 5 EQF Starszy trener

Poziom 5 EQF Starszy trener Poziom 5 EQF Starszy trener Opis Poziomu: Trener, który osiągnął ten poziom rozwoju kompetencji jest gotowy do wzięcia odpowiedzialności za przygotowanie i realizację pełnego cyklu szkoleniowego. Pracuje

Bardziej szczegółowo

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA ZAŁĄCZNIK NR 2 MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Studia podyplomowe ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING Przedmioty OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Absolwent studiów podyplomowych - ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING:

Bardziej szczegółowo

Organizacja i zarządzanie w sporcie Kod przedmiotu

Organizacja i zarządzanie w sporcie Kod przedmiotu Organizacja i zarządzanie w sporcie - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Organizacja i zarządzanie w sporcie Kod przedmiotu 16.1-WZ-WF-OiZwS Wydział Wydział Lekarski i Nauk o Zdrowiu Kierunek

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Inżynieria Środowiska Rodzaj przedmiotu: treści ogólne, moduł Rodzaj zajęć: wykład, ćwiczenia Profil kształcenia: ogólnoakademicki Podstawy i Poziom kształcenia: I stopnia Liczba

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Mechanika i Budowa Maszyn Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy moduł humanistyczny i wf Rodzaj zajęć: wykład, ćwiczenia ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE Organization and Management Forma

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 11

Spis treści. Wstęp... 11 Wstęp.... 11 Rozdział 1. Przedmiot, ewolucja i znaczenie zarządzania kadrami (Tadeusz Listwan)... 15 1.1. Pojęcie zarządzania kadrami.................................. 15 1.2. Cele i znaczenie zarządzania

Bardziej szczegółowo

Controlling operacyjny i strategiczny

Controlling operacyjny i strategiczny Controlling operacyjny i strategiczny dr Piotr Modzelewski Katedra Bankowości, Finansów i Rachunkowości Wydziału Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego Plan zajęć 1, 2. Wprowadzenie do zagadnień

Bardziej szczegółowo

Jarosław Kordziński Rola dyrektora w ewaluacji o związku ewaluacji ze wspomaganiem rozwoju szkół i placówek

Jarosław Kordziński Rola dyrektora w ewaluacji o związku ewaluacji ze wspomaganiem rozwoju szkół i placówek Jarosław Kordziński Rola dyrektora w ewaluacji o związku ewaluacji ze wspomaganiem rozwoju szkół i placówek Jednym z podstawowych zadań stojących przed dyrektorami szkół i placówek jest dbałość o systematyczne

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SPÓJNOŚCI na lata

POLITYKA SPÓJNOŚCI na lata ZINTEGROWANE INWESTYCJE TERYTORIALNE POLITYKA SPÓJNOŚCI na lata 2014-2020 Komisja Europejska przyjęła propozycje ustawodawcze dotyczące polityki spójności na lata 2014-2020 w październiku 2011 roku Niniejszy

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 69 /2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 31 maja 2012 roku

Uchwała Nr 69 /2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 31 maja 2012 roku Uchwała Nr 69 /2012 Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach z dnia 31 maja 2012 roku w sprawie określenia efektów kształcenia dla kierunku zarządzanie na poziomie drugiego stopnia o profilu

Bardziej szczegółowo

Teoretyczne podstawy zarządzania. dr Michał Pulit

Teoretyczne podstawy zarządzania. dr Michał Pulit Teoretyczne podstawy zarządzania dr Michał Pulit Literatura Stephen P. Robbins, David A. DeCenzo, Podstawy zarządzania, Warszawa 2002, PWE. Fudaliński, J., Smutek, H., Kosała, M., Dołhasz, M., Podstawy

Bardziej szczegółowo

Dopasowanie IT/biznes

Dopasowanie IT/biznes Dopasowanie IT/biznes Dlaczego trzeba mówić o dopasowaniu IT-biznes HARVARD BUSINESS REVIEW, 2008-11-01 Dlaczego trzeba mówić o dopasowaniu IT-biznes http://ceo.cxo.pl/artykuly/51237_2/zarzadzanie.it.a.wzrost.wartosci.html

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWE ZARZĄDZANIE JAKOŚCIĄ MODELOWANIE PROCESÓW

KOMPLEKSOWE ZARZĄDZANIE JAKOŚCIĄ MODELOWANIE PROCESÓW KOMPLEKSOWE ZARZĄDZANIE JAKOŚCIĄ MODELOWANIE PROCESÓW Cel szkolenia: Przekazanie wiedzy na temat kompleksowego zarządzania jakością w tym modelowania procesów. Podnoszenie kompetencji i umiejętności związanych

Bardziej szczegółowo

Karta monitorowania wzmacniania umiejętności i kompetencji Praktycznych w obszarze zarządzanie zasobami ludzkimi

Karta monitorowania wzmacniania umiejętności i kompetencji Praktycznych w obszarze zarządzanie zasobami ludzkimi KZ_U01 Obserwacji, KZ_U01 Dokonywania interpretacji i wyjaśniania obserwacji zjawisk i zjawisk społecznych oraz procesów w zakresie wzajemnych relacji między zarządzania personelem zjawiskami społecznymi

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Organizacja i zarządzanie Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Socjologiczno-Historyczny

SYLABUS. Organizacja i zarządzanie Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Socjologiczno-Historyczny 01.10.014 r. SYLABUS Nazwa przedmiotu Organizacja i zarządzanie Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Socjologiczno-Historyczny Katedra Politologii Kod przedmiotu MK_1 Studia Kierunek studiów Poziom

Bardziej szczegółowo

Artykuł został opublikowany w książce Wybrane aspekty zarządzania jakością II Pod redakcją Marka Salerno-Kochana Kraków 2010 ISBN: 978-83-7464-305-4

Artykuł został opublikowany w książce Wybrane aspekty zarządzania jakością II Pod redakcją Marka Salerno-Kochana Kraków 2010 ISBN: 978-83-7464-305-4 Artykuł został opublikowany w książce Wybrane aspekty zarządzania jakością II Pod redakcją Marka Salerno-Kochana Kraków 2010 ISBN: 978-83-7464-305-4 Wydawca: Wydawnictwo AGH Wstęp Urzędy są organizacjami

Bardziej szczegółowo

mgr Jarosław Hermaszewski (koncepcja pracy-tezy)

mgr Jarosław Hermaszewski (koncepcja pracy-tezy) mgr Jarosław Hermaszewski Inwestycje samorządu terytorialnego i ich wpływ na funkcjonowanie i rozwój gminy Polkowice w latach dziewięćdziesiątych (koncepcja pracy-tezy) Prawne podstawy funkcjonowania organów

Bardziej szczegółowo

Dopasowanie IT/biznes

Dopasowanie IT/biznes Dopasowanie IT/biznes Dlaczego trzeba mówić o dopasowaniu IT-biznes HARVARD BUSINESS REVIEW, 2008-11-01 Dlaczego trzeba mówić o dopasowaniu IT-biznes http://ceo.cxo.pl/artykuly/51237_2/zarzadzanie.it.a.wzrost.wartosci.html

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 11/2013/II Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 21 marca 2013 r.

Uchwała Nr 11/2013/II Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 21 marca 2013 r. Uchwała Nr 11/2013/II Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 21 marca 2013 r. w sprawie określenia efektów kształcenia dla menedżerskich studiów podyplomowych Master of Business Administration (MBA) prowadzonych

Bardziej szczegółowo

Podstawy zarządzania

Podstawy zarządzania Podstawy zarządzania Opracowała dr Grażyna Królik Cel przedmiotu: I. Ogólne informacje o przedmiocie Zapoznanie studentów z instrumentarium pojęciowym i metodycznym zarządzania Ramowy program: Zajęcia

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie i Marketing Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 1 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Zagadnienia Wprowadzenie do tematyki zarządzania

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy Rodzaj zajęć: Wyk., Sem. Kształtowanie kadry kierowniczej Developing of management Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Management and Production

Bardziej szczegółowo

Wstęp 1. Dwugłos o zarządzaniu 2. Współczesny świat w erze turbulencji (Alojzy Z. Nowak) 3. Przedsiębiorczość (Beata Glinka)

Wstęp 1. Dwugłos o zarządzaniu 2. Współczesny świat w erze turbulencji (Alojzy Z. Nowak) 3. Przedsiębiorczość (Beata Glinka) Wstęp 1. Dwugłos o zarządzaniu 1.1. Ewolucja podejść do zarządzania (Włodzimierz Piotrowski) 1.1.1. Kierunek klasyczny 1.1.2. Kierunek human relations (szkoła stosunków międzyludzkich) 1.1.3. Podejście

Bardziej szczegółowo

PODEJMOWANIE DECYZJI W TEORII ZARZĄDZANIA. Elżbieta Jamrozy Marcin Sadowski WSOWL 2011

PODEJMOWANIE DECYZJI W TEORII ZARZĄDZANIA. Elżbieta Jamrozy Marcin Sadowski WSOWL 2011 PODEJMOWANIE DECYZJI W TEORII ZARZĄDZANIA Elżbieta Jamrozy Marcin Sadowski WSOWL 2011 2011-03-20 Podejmowanie decyzji w teorii zarządzania 2 CZYM JEST DECYDOWANIE? 1 2011-03-20 Podejmowanie decyzji w teorii

Bardziej szczegółowo

Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu

Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu Rozprawa doktorska napisana pod kierunkiem naukowym prof. dr hab. Tomasz

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I

Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I 1. Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia: kierunek należy do obszaru kształcenia w zakresie nauk społecznych. 2. Profil kształcenia: ogólnoakademicki.

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE Efekty kształcenia dla kierunku MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE - studia drugiego stopnia - profil ogólnoakademicki Forma Studiów: stacjonarne i niestacjonarne Wydział Gospodarki Międzynarodowej Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2010/2011

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2010/2011 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS Obowiązuje od roku akademickiego: 2010/2011 Instytut Ekonomiczny Kierunek studiów: Ekonomia Kod kierunku: 04.9 Specjalność: brak 1. PRZEDMIOT NAZWA

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie procesami pomocniczymi w przedsiębiorstwie

Zarządzanie procesami pomocniczymi w przedsiębiorstwie WYDAWNICTWO PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W PŁOCKU Leszek Pruszkowski Zarządzanie procesami pomocniczymi w przedsiębiorstwie Koncepcja Facility Management Płock 2009 1 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE...

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁCZESNA ANALIZA STRATEGII

WSPÓŁCZESNA ANALIZA STRATEGII WSPÓŁCZESNA ANALIZA STRATEGII Przedmowa CZĘŚĆ I. WSTĘP Rozdział 1. Koncepcja strategii Rola strategii w sukcesie Główne ramy analizy strategicznej Krótka historia strategii biznesowej Zarządzanie strategiczne

Bardziej szczegółowo

2011-11-25. Jego rezultatem są wybory strategiczne i programy działań zmierzających do zapewnienia realizacji tych wyborów.

2011-11-25. Jego rezultatem są wybory strategiczne i programy działań zmierzających do zapewnienia realizacji tych wyborów. 2011-11-25 Planowanie działalności - istota Planowanie działalności stowarzyszenia jest sformalizowanym procesem podejmowania decyzji, w którym wypracowuje się pożądany obraz przyszłego stanu organizacji

Bardziej szczegółowo

Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia

Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia 1 Co to jest biznesplan? Biznes plan można zdefiniować jako długofalowy i kompleksowy plan działalności organizacji gospodarczej lub realizacji przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLENIA BLOKI TEMATYCZNE Z KRÓTKĄ CHARAKTERYSTYKĄ

PROGRAM SZKOLENIA BLOKI TEMATYCZNE Z KRÓTKĄ CHARAKTERYSTYKĄ Nazwa szkolenia PROGRAM SZKOLENIA Techniki i metody zarządzania BLOKI TEMATYCZNE Z KRÓTKĄ CHARAKTERYSTYKĄ Lp. Nazwa bloku tematycznego Charakterystyka bloków tematycznych Liczba godzin Wprowadzenie do

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia

Kierunkowe efekty kształcenia Kierunkowe efekty kształcenia Kierunek: ekonomia Obszar kształcenia: nauki społeczne Poziom kształcenia: studia drugiego stopnia Profil kształcenia: ogólnoakademicki Uzyskane kwalifikacje: magister Symbol

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia Wydział: Zarządzanie i Finanse Nazwa kierunku kształcenia: Zarządzanie Rodzaj przedmiotu: specjalnościowy Opiekun: dr Robert Nowacki Poziom studiów (I lub II stopnia): II stopnia Tryb studiów: Niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Normy ISO serii 9000 Zostały uznane za podstawę wyznaczania standardów zarządzania jakością Opublikowane po raz

Bardziej szczegółowo

Doradztwo personalne

Doradztwo personalne Kierunek Wydział Filozofii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II rok akademicki 2012/2013 RETORYKA STOSOWANA stopień pierwszy studia stacjonarne Forma zajęć: Doradztwo personalne ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

Opracowanie produktów spoŝywczych. Podejście marketingowe - Earle Mary, Earle Richard, Anderson Allan. Spis treści. Przedmowa

Opracowanie produktów spoŝywczych. Podejście marketingowe - Earle Mary, Earle Richard, Anderson Allan. Spis treści. Przedmowa Opracowanie produktów spoŝywczych. Podejście marketingowe - Earle Mary, Earle Richard, Anderson Allan Spis treści Przedmowa Część I. Wprowadzenie 1. Kluczowe czynniki sukcesu lub niepowodzenia nowych produktów

Bardziej szczegółowo

TRENING KOMPETENCJI MENEDŻERSKICH

TRENING KOMPETENCJI MENEDŻERSKICH TRENING KOMPETENCJI MENEDŻERSKICH Przykładowy program szkolenia Dzień Sesja 1: Wprowadzenie do zarządzania strategicznego Definicje i podstawowe terminy z zakresu zarządzania strategicznego Interesariusze

Bardziej szczegółowo

Projektant strategii sprzedaży

Projektant strategii sprzedaży Projektant strategii sprzedaży Informacje o usłudze Numer usługi 2016/05/02/8910/8928 Cena netto 1 850,00 zł Cena brutto 2 275,50 zł Cena netto za godzinę 115,63 zł Cena brutto za godzinę 142,22 Usługa

Bardziej szczegółowo

ROLA KOMUNIKOWANIA ZMIANY

ROLA KOMUNIKOWANIA ZMIANY Opracowały: Izabela Kazimierska, Indira Lachowicz, Laura Piotrowska ROLA KOMUNIKOWANIA ZMIANY Publikacja powstała w ramach programu System doskonalenia oparty na ogólnodostępnym kompleksowym wspomaganiu

Bardziej szczegółowo

Podejście strategiczne w obszarze zarządzania zmianą gospodarczą ujęcie teoretyczne oraz dobre praktyki w tym zakresie.

Podejście strategiczne w obszarze zarządzania zmianą gospodarczą ujęcie teoretyczne oraz dobre praktyki w tym zakresie. Podejście strategiczne w obszarze zarządzania zmianą gospodarczą ujęcie teoretyczne oraz dobre praktyki w tym zakresie.,,wizja bez działania to zaledwie marzenie. Działanie bez wizji zaledwie zabija czas.

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektami a zarządzanie ryzykiem

Zarządzanie projektami a zarządzanie ryzykiem Ewa Szczepańska Zarządzanie projektami a zarządzanie ryzykiem Warszawa, dnia 9 kwietnia 2013 r. Agenda Definicje Wytyczne dla zarządzania projektami Wytyczne dla zarządzania ryzykiem Miejsce ryzyka w zarządzaniu

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA ROZWOJU GMINY. Oferta badawcza

STRATEGIA ROZWOJU GMINY. Oferta badawcza STRATEGIA ROZWOJU GMINY Oferta badawcza DLACZEGO WARTO? Strategia rozwoju stanowi długofalowy scenariusz rozwoju gminy. Zakłada cele i kierunki działań, a także narzędzia służące ich realizacji. Strategia

Bardziej szczegółowo

Kierowanie / James A. F. Stoner, R. Edward Freeman, Daniel R. Gilbert. - wyd. 2. Warszawa, Spis treści PRZEDMOWA 13

Kierowanie / James A. F. Stoner, R. Edward Freeman, Daniel R. Gilbert. - wyd. 2. Warszawa, Spis treści PRZEDMOWA 13 Kierowanie / James A. F. Stoner, R. Edward Freeman, Daniel R. Gilbert. - wyd. 2. Warszawa, 2011 Spis treści PRZEDMOWA 13 Część I. WPROWADZENIE Rozdział 1. KIEROWANIE I KIEROWNICY 19 Organizacje i potrzeba

Bardziej szczegółowo

Krytyka tradycyjnego budżetowania i koncepcje alternatywne

Krytyka tradycyjnego budżetowania i koncepcje alternatywne Krytyka tradycyjnego budżetowania i koncepcje alternatywne Tradycyjne budżety krótkookresowy, zadaniowy, kontrolny charakter szerokie grono pracowników zaangażowane w tworzenie budżetu tradycyjne metody

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki studia drugiego stopnia profil ogólnoakademicki Objaśnienie oznaczeń: S1A obszar

Bardziej szczegółowo

Launch. przygotowanie i wprowadzanie nowych produktów na rynek

Launch. przygotowanie i wprowadzanie nowych produktów na rynek Z przyjemnością odpowiemy na wszystkie pytania. Prosimy o kontakt: e-mail: kontakt@mr-db.pl tel. +48 606 356 999 www.mr-db.pl MRDB Szkolenie otwarte: Launch przygotowanie i wprowadzanie nowych produktów

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4 Planowanie rozwoju technologii - Aleksander Buczacki 4.1. Wstęp 4.2. Proces planowania rozwoju technologii

Rozdział 4 Planowanie rozwoju technologii - Aleksander Buczacki 4.1. Wstęp 4.2. Proces planowania rozwoju technologii Spis treści Wprowadzenie Rozdział 1 Pojęcie i klasyfikacja produktów oraz ich miejsce w strategii firmy - Jerzy Koszałka 1.1. Wstęp 1.2. Rynek jako miejsce oferowania i wymiany produktów 1.3. Pojęcie produktu

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE

BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE Opis efektów kształcenia dla kierunku bezpieczeństwo narodowe I stopnia przyjętych uchwałą Rady Wydziału Nauk Politycznych w dniu 27 lutego 2012 r., zmodyfikowanych 24 września 2012 r. Efekty kształcenia

Bardziej szczegółowo

Jak żyć wartościami w rozwijającej się organizacjiwdrożenie. Grupa Raben

Jak żyć wartościami w rozwijającej się organizacjiwdrożenie. Grupa Raben Jak żyć wartościami w rozwijającej się organizacjiwdrożenie wartości w Grupie Raben Alina Dembińska Grupa Raben Krzysztof Pimpicki 4 Results Czym zajmuje się Grupa Raben? Grupa Raben Doświadczenie - 75

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Przedmowa

SPIS TREŚCI. Przedmowa SPIS TREŚCI Przedmowa Rozdział 1 Przedmiot nauk o zarządzaniu 1.1. Identyfikacja organizacji w ujęciu wielowymiarowym 1.2. Charakterystyka szkół w naukach o zarządzaniu 1.3. Zakres analizy organizacji

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

Oferta szkoleń dla przedsiębiorstw i firm

Oferta szkoleń dla przedsiębiorstw i firm Oferta szkoleń dla przedsiębiorstw i firm I. Doskonalenie umiejętności interpersonalnych 1. Komunikowanie interpersonalne w miejscu pracy Istota i prawidłowości procesu komunikowania się między ludźmi

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA ROZWOJU DLA LOKALNEJ GRUPY DZIAŁANIA. Oferta badawcza

STRATEGIA ROZWOJU DLA LOKALNEJ GRUPY DZIAŁANIA. Oferta badawcza STRATEGIA ROZWOJU DLA LOKALNEJ GRUPY DZIAŁANIA Oferta badawcza DLACZEGO WARTO? Nowa perspektywa finansowania PROW 2014-2020, w ramach której kontynuowane będzie wdrażanie działania LEADER. Zgodnie z przyjętymi

Bardziej szczegółowo

Metodyka wdrożenia. System Jakości ISO 9001

Metodyka wdrożenia. System Jakości ISO 9001 Metodyka wdrożenia System Jakości ISO 9001 Metodyka wdrożenia Proponowana przez nas metodyka wdrażania systemu zarządzania jakością według normy ISO 9001 bazuje na naszych wieloletnich doświadczeniach

Bardziej szczegółowo

Model referencyjny doboru narzędzi Open Source dla zarządzania wymaganiami

Model referencyjny doboru narzędzi Open Source dla zarządzania wymaganiami Politechnika Gdańska Wydział Zarządzania i Ekonomii Katedra Zastosowań Informatyki w Zarządzaniu Zakład Zarządzania Technologiami Informatycznymi Model referencyjny Open Source dla dr hab. inż. Cezary

Bardziej szczegółowo

Przywództwo w organizacji. Paradygmaty i studia przypadków Gayle C. Avery

Przywództwo w organizacji. Paradygmaty i studia przypadków Gayle C. Avery w organizacji. Paradygmaty i studia przypadków Gayle C. Avery To, czy przedsiębiorstwo odnosi sukcesy, zależy od wielu czynników. Niezwykle istotną rolę w zdobywaniu przewagi konkurencyjnej na rynku odgrywa

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka zadań budżetowych wyznaczonych do realizacji

Charakterystyka zadań budżetowych wyznaczonych do realizacji Charakterystyka zadań budżetowych wyznaczonych do realizacji by Antoni Jeżowski, 2013 Etapy procedury budżetowania Dokumentacja budżetu zadaniowego zależy od etapu budżetowania, można mówić o: dokumentach

Bardziej szczegółowo

Spis treści Rozdział 1. Współczesne zarządzanie Rozdział 2. Rachunkowość zarządcza Rozdział 3. Podstawy rachunku kosztów i wyników

Spis treści Rozdział 1. Współczesne zarządzanie Rozdział 2. Rachunkowość zarządcza Rozdział 3. Podstawy rachunku kosztów i wyników Spis treści Wstęp Rozdział 1. Współczesne zarządzanie (Jerzy Czarnecki) 1 1.1. Menedżer 1 1.2. Przedsiębiorstwo i biznes 3 1.2.1. Potrzeby klienta 3 1.2.2. Kombinacja zasobów 4 1.2.3. Wiedza i umiejętności

Bardziej szczegółowo

Nie o narzędziach a o rezultatach. czyli skuteczny sposób dokonywania uzgodnień pomiędzy biznesem i IT. Władysławowo, 6 października 2011 r.

Nie o narzędziach a o rezultatach. czyli skuteczny sposób dokonywania uzgodnień pomiędzy biznesem i IT. Władysławowo, 6 października 2011 r. Nie o narzędziach a o rezultatach czyli skuteczny sposób dokonywania uzgodnień pomiędzy biznesem i IT Władysławowo, 6 października 2011 r. Dlaczego taki temat? Ci którzy wykorzystują technologie informacyjne

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE Efekty kształcenia dla kierunku MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE - studia pierwszego stopnia - profil ogólnoakademicki Forma Studiów: stacjonarne i niestacjonarne Wydział Gospodarki Międzynarodowej

Bardziej szczegółowo

www.prototo.pl MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO

www.prototo.pl MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO Wszystkie materiały tworzone i przekazywane przez Wykładowców NPDN PROTOTO są chronione prawem autorskim i przeznaczone wyłącznie do użytku prywatnego. MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO Zarządzanie jakością,

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania i kierunki rozwoju systemów kontroli w administracji publicznej

Uwarunkowania i kierunki rozwoju systemów kontroli w administracji publicznej Uwarunkowania i kierunki rozwoju systemów kontroli w administracji publicznej Prof AE dr hab. Wojciech Czakon Katedra Zarządzania Przedsiębiorstwem Akademia Ekonomiczna w Katowicach Program wystąpienia

Bardziej szczegółowo

Model dojrzałości dopasowania strategicznego. Nadzór Poziom 1 Poziom 2 Poziom 3 Poziom 4 Poziom 5 Na poziomie

Model dojrzałości dopasowania strategicznego. Nadzór Poziom 1 Poziom 2 Poziom 3 Poziom 4 Poziom 5 Na poziomie Tab. 1. Opis poziomów dojrzałości procesów dla obszaru nadzór. Formalne strategiczne planowanie biznesowe Formalne strategiczne planowanie Struktura organizacyjna Zależności organizacyjne Kontrola budżetowania

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Dz.U. z 2013 poz. 1273 Brzmienie od 31 października 2013 Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

Konferencja Nowoczesne technologie w edukacji

Konferencja Nowoczesne technologie w edukacji Konferencja Nowoczesne technologie w edukacji MOŻLIWOŚCI POZYSKIWANIA FUNDUSZY UNIJNYCH DLA BIBLIOTEK SZKOLNYCH Tomasz Piersiak Konsulting ul. Kupiecka 21, 65-426 Zielona Góra 16 marca 2016 r. Biblioteki

Bardziej szczegółowo

Kluczowe elementy i cechy programu rewitalizacji

Kluczowe elementy i cechy programu rewitalizacji Kluczowe elementy i cechy programu rewitalizacji Spotkanie edukacyjne KOMPLEKSOWA REWITALIZACJA OBSZARÓW ZDEGRADOWANYCH W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM Toruń, 15 września 2016 r. Andrzej Brzozowy //

Bardziej szczegółowo

CROSS-COACHING NOWOCZESNE NARZĘDZIE ROZWOJU W ORGANIZACJI

CROSS-COACHING NOWOCZESNE NARZĘDZIE ROZWOJU W ORGANIZACJI CROSS-COACHING NOWOCZESNE NARZĘDZIE ROZWOJU W ORGANIZACJI BARBARA KUBICKA - KLUCZNY Cross-coaching nowoczesne narzędzie rozwoju w organizacji Zarówno o coachingu indywidualnym jak i zespołowym powiedziano

Bardziej szczegółowo

Prezentacja Dokumentu Strategii Zarządzania Zmianą Gospodarczą

Prezentacja Dokumentu Strategii Zarządzania Zmianą Gospodarczą KONFERENCJA w ramach projektu WYPRZEDZIĆ ZMIANĘ - PARTNERSTWO LOKALNE DLA ROZWOJU GOSPODARCZEGO POWIATU CHOJNICKIEGO Prezentacja Dokumentu Strategii Zarządzania Zmianą Gospodarczą Alicja Zajączkowska 6

Bardziej szczegółowo

Zmiana zasad rynkowych. Duża dynamika zmian. Brak ograniczeń związanych z lokalizacją organizacji. Brak ograniczeń w dostępie do technologii

Zmiana zasad rynkowych. Duża dynamika zmian. Brak ograniczeń związanych z lokalizacją organizacji. Brak ograniczeń w dostępie do technologii Strategiczna Karta Wyników jako element systemu zarządzania efektywnością przedsiębiorstwa Piotr Białowąs Dyrektor Departamentu Strategii Pełnomocnik Zarządu EnergiaPro Koncern Energetyczny SA Przyczyny

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. Informacje ogólne. 2. Ogólna charakterystyka przedmiotu. 3. Bilans punktów ECTS

KARTA PRZEDMIOTU. 1. Informacje ogólne. 2. Ogólna charakterystyka przedmiotu. 3. Bilans punktów ECTS KARTA PRZEDMIOTU 1. Informacje ogólne Nazwa przedmiotu i kod: Kierunek studiów: Poziom kształcenia: Profil kształcenia: Forma studiów: Obszar kształcenia: Koordynator przedmiotu: Prowadzący przedmiot:

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE JAKOŚCIĄ (2 ECTS)

ZARZĄDZANIE JAKOŚCIĄ (2 ECTS) ZARZĄDZANIE JAKOŚCIĄ (2 ECTS) studia dzienne, wieczorowe i zaoczne Wykłady studia dzienne i wieczorowe 30 godz., a studia zaoczne 18 godz. 1. Zarządzanie jakością podstawowe pojęcia: Jakość i jej istota;

Bardziej szczegółowo

Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów

Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów Monika Kos, radca ministra Departament Polityki Wydatkowej Warszawa, 13 stycznia 2015 r. Program prezentacji

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY ZARZĄDZANIA II

PODSTAWY ZARZĄDZANIA II 1.1.1 Podstawy zarządzania II I. OGÓLNE INFORMACJE PODSTAWOWE O PRZEDMIOCIE PODSTAWY ZARZĄDZANIA II Nazwa jednostki organizacyjnej prowadzącej kierunek: Kod przedmiotu: P2 Wydział Zamiejscowy w Ostrowie

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych: Sposób dokumentacji efektów kształcenia

Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych: Sposób dokumentacji efektów kształcenia Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych: Lp. K_W01 K_W02 K_W06 K_W08 K_W09 Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych zna terminologię używaną w pedagogice a w szczególności w oraz jej zastosowanie

Bardziej szczegółowo

Sylabus przedmiotu: Data wydruku: Dla rocznika: 2015/2016. Kierunek: Opis przedmiotu

Sylabus przedmiotu: Data wydruku: Dla rocznika: 2015/2016. Kierunek: Opis przedmiotu Sylabus przedmiotu: Specjalność: Nowoczesne metody Wszystkie specjalności Data wydruku: 3.01.016 Dla rocznika: 015/016 Kierunek: Wydział: Zarządzanie i inżynieria produkcji Inżynieryjno-Ekonomiczny Dane

Bardziej szczegółowo

Dr Marta Czerwiec. Tunbridge Wells, 2015

Dr Marta Czerwiec. Tunbridge Wells, 2015 Dr Marta Czerwiec Tunbridge Wells, 2015 PRISM Brain Mapping Nowoczesne narzędzie oparte o najnowsze osiągnięcia neurologii Zweryfikowane przy pomocy badań empirycznych oraz testów Nie jest oparte na żadnym

Bardziej szczegółowo

Przedmiot nauk o zarządzaniu Organizacja w otoczeniu rynkowym jako obiekt zarządzania Struktury organizacyjne Zarządzanie procesowe

Przedmiot nauk o zarządzaniu Organizacja w otoczeniu rynkowym jako obiekt zarządzania Struktury organizacyjne Zarządzanie procesowe Przedmowa Rozdział 1 Przedmiot nauk o zarządzaniu 1.1. Geneza nauk o zarządzaniu 1.2. Systematyka nauk o zarządzaniu 1.3. Pojęcie organizacji 1.4. Definicja pojęcia zarządzania i terminów zbliżonych 1.5.

Bardziej szczegółowo