Elastyczność popytu i podaży

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Elastyczność popytu i podaży"

Transkrypt

1 Autor: mgr Andrzej Kacprzyk mgr J. Karol Słowiński II. Elastyczność popytu i podaży Spis treści: Wstęp 1. Cenowa elastyczność popytu 1.1 Cenowa elastyczność popytu a przychody przedsiębiorstw 2. Mieszana cenowa elastyczność popytu 3. Dochodowa elastyczność popytu 4. Cenowa elastyczność podaży Słowa kluczowe: elastyczność popytu, elastyczność podaży, cenowa elastyczność popytu, dochodowa elastyczność popytu, popyt doskonale elastyczny, popyt elastyczny, popyt wzorcowy, popyt nieelastyczny, popyt sztywny, podaż elastyczna, podaż nieelastyczna, dobra substytucyjne, dobra komplementarne. Wstęp Dotychczasowa analiza prawa popytu i podaży pozwala nam określić kierunki reakcji popytu i podaży na zmiany cen i czynników pozacenowych, nie mówi nam jednak nic o sile tej reakcji. Silę tę można mierzyć stosując odpowiednie współczynniki elastyczności podaży i popytu, które zostaną przedstawione w niniejszym module. Znajomość tych wskaźników znakomicie ułatwia zrozumienie zachowań i decyzji mikropodmiotów gospodarczych (konsumentów i firm), a niekiedy nawet poczynań rządu. 1. Cenowa elastyczność popytu Elastyczność cenowa popytu jest ważnym wskaźnikiem, bardzo przydatnym przy rozstrzyganiu wielu problemów ekonomicznych. Z dotychczasowych rozważań (moduł 1) wiemy, że istnieje odwrotna zależność między popytem a ceną, innymi słowy reakcją na wzrost ceny jest spadek popytu. Poznane prawo popytu informuje nas jedynie o kierunku tej zależności, jednak nawet nie posiadając żadnych danych dotyczących sprzedaży, można intuicyjnie stwierdzić, że dwukrotny wzrost cen żywności wywoła znacznie mniejszy spadek popytu, niż analogiczny wzrost cen drogich kosmetyków. Narzędziem, które umożliwia dokonanie pomiaru siły tej reakcji jest współczynnik cenowej elastyczności popytu (E PD ). Wyższa Szkoła Gospodarki w Bydgoszczy 1

2 Cenowa elastyczność popytu jest to stosunek procentowej zmiany wielkości popytu do procentowej zmiany ceny danego dobra przy założeniu ceteris paribus. W formie algebraicznej można to ująć następująco: lub gdzie: E PD = - E PD = - Procentowa zmiana wielkości popytu( D) Procentowa zmiana ceny ( P) D D 0 : P D = - P P 0 0 = - D1 D D0 P1 P0 P 0 0 = - D D0 P P 0 (1) P 0, (2) D E PD współczynnik elastyczności cenowej popytu, D 0 i D 1 wielkość popytu początkowa i w okresie obliczeniowym, P 0 i P 1 cena danego dobra początkowa i w okresie obliczeniowym, D przyrost (zmiana absolutna) popytu, P przyrost ceny. W skrótowym zapisie często pomija się znak (minus) i używa wartości bezwzględnych (por. Begg et al. 2000: ). Tabelaryczne zestawienie przedziału wielkości współczynnika cenowej elastyczności popytu Procentowa zmiana ceny Procentowa zmiana popytu Obliczenie Wielkość współczynnika elastyczności cenowej Interpretacja współczynnika /20 E PD= 0 Popyt doskonale nieelastyczny (sztywny) /20 E PD= 1/2 Popyt nieelastyczny /20 E PD=1 Popyt wzorcowy (jednostkowy) /20 E PD=2 Popyt elastyczny 20 nieskończona E PD= Popyt doskonale elastyczny Wyższa Szkoła Gospodarki w Bydgoszczy 2

3 1.1. Elastyczność cenowa popytu a przychody przedsiębiorstw Elastyczność cenowa popytu jest kategorią bardzo przydatną do wielu obliczeń. Znajomość jej współczynników dla poszczególnych dóbr i usług może ułatwić przedsiębiorstwom decyzje odnośnie podwyższania lub obniżania ceny swoich wyrobów. Przykładowe wartości tego wskaźnika zawiera tabela 1 (por.: Begg et al. 2000: 124). Tabela 1. Szacunkowe wartości współczynnika cenowej elastyczności popytu dla niektórych dóbr i usług Produkt lub usługa E PD Produkt lub usługa E PD gazety 0.10 mleko 0.63 energia elektryczna 0.13 sprzęt AGD 0.63 chleb 0.15 bilety do kina 0.87 bilety na mecze baseball 0.23 piwo 0.90 cukier 0.30 buty 0.91 jajka 0.32 samochody 1.14 usługi prawnicze 0.37 wołowina 1.27 usługi naprawa samochodów 0.40 porcelana 1.54 ubrania 0.49 posiłki w restauracjach 2.27 benzyna 0.60 jagnięcina i baranina 2.65 Źródło: McConnell et al. 2005: 113 W zależności od stopnia elastyczności możemy rozważyć trzy przypadki: Jeśli popyt na dane dobro jest popytem elastycznym ( E PD > 1), wówczas przedsiębiorstwom nie będzie się opłacało podwyższanie ceny tego dobra (rysunek 1). Popyt na nie spadłby bowiem o większy procent niż wzrosła cena i w efekcie przychód przedsiębiorstwa (rozumiany jako iloczyn ceny i sprzedanej ilości, która na wolnym rynku nigdy nie będzie większa od wielkości popytu) zmniejszyłby się. Tak więc w sytuacji, gdy popyt na dane dobro jest elastyczny producentom opłaca się zmniejszyć jego cenę (z P A do P B ). Obniżka ta zostanie bowiem zrekompensowana większym procentowo wzrostem popytu i w rezultacie przychód (wydatki konsumenta) zwiększy się. Wyższa Szkoła Gospodarki w Bydgoszczy 3

4 Rysunek 1. Elastyczność popytu a wpływ zmiany ceny na sumę wydatków konsumenta popyt elastyczny obniżka ceny powoduje wzrost wydatków Źródło: opracowanie własne Jeśli elastyczność cenowa popytu na dobra wytwarzane przez dane przedsiębiorstwo jest elastycznością wzorcową ( E PD = 1), to jakakolwiek podwyżka, czy też obniżka cen tych dóbr nie będzie miała żadnego wpływu na wielkość przychodu (rysunek 2). Przy elastyczności wzorcowej każda zmiana ceny zrównoważona zostanie bowiem taką samą procentowo (lecz o przeciwnym znaku) zmianą popytu. Rysunek 2. Elastyczność popytu a wpływ zmiany ceny na sumę wydatków konsumenta popyt o elastyczności wzorcowej obniżka ceny nie zmienia wielkości wydatków Źródło: opracowanie własne Wyższa Szkoła Gospodarki w Bydgoszczy 4

5 Jeśli popyt na dane dobro jest popytem nieelastycznym (0 < E PD < 1) wówczas przedsiębiorstwom nie będzie się opłacało obniżanie ceny tego dobra. Co prawda, na skutek spadku ceny, popyt na to dobro zwiększyłby się, ale o mniejszy procent niż spadła cena w efekcie przychód przedsiębiorstwa zmniejszyłby się (rysunek 3). Jeśli natomiast producenci zdecydują się na podwyżkę ceny dobra (z P B do P A ), na które popyt jest nieelastyczny, to ta podwyżka z nawiązką zrekompensuje im mniejszy procentowo spadek popytu, gdyż w rezultacie przychód ze sprzedaży (utarg) zwiększy się. Rysunek 3. Elastyczność popytu a wpływ zmiany ceny na sumę wydatków konsumenta popyt nieelastyczny obniżka ceny powoduje spadek wydatków Źródło: opracowanie własne Wymarzoną sytuacją dla przedsiębiorstw byłby sztywny popyt na ich produkty (E PD = 0) wówczas nawet bardzo wysoki wzrost ceny nie spowodowałby bowiem jakiegokolwiek spadku popytu. W rezultacie przychód mógłby znacznie wzrosnąć (o tyle procent, o ile wzrosłaby cena) (zob. więcej w: Kamerschen et al. 1991: ). Przykład 1: W wyniku podwyżki ceny dobra a z 250 do 500, popyt na to dobro spadł z 2500 sztuk do 2000 sztuk. a) oblicz absolutną zmianę ceny b) oblicz absolutną zmianę popytu c) oblicz względną zmianę ceny d) oblicz względną zmianę popytu e) oblicz współczynnik elastyczności cenowej popytu f) określ jaki to rodzaj popytu Wyższa Szkoła Gospodarki w Bydgoszczy 5

6 Rozwiązanie: a) P (absolutna zmiana ceny) = = 250 (od ceny z okresu późniejszego odejmujemy cenę z okresu wcześniejszego) b) D (absolutna zmiana popytu) = = (popyt spadł o 500) c) Względna zmiana jest to inaczej zmiana procentowa. Musimy więc określić o ile procent i w jakim kierunku zmieniła się cena. Możemy skorzystać ze wzoru: względna zmiana ceny = P / P 0. Absolutną zmianę ceny należy więc podzielić przez cenę obowiązującą w okresie wcześniejszym: 250 / 250 = 1 d) Względna (procentowa) zmiana popytu = D/D 0 = - 500/2500 = - 0,2 (analogicznie, jak w poprzednim podpunkcie). Inaczej możemy powiedzieć, że popyt spadł o 20%. e) Korzystając ze wzoru na cenową elastyczność popytu: E PD = ( D/D 0 ) / ( P/P 0 ) podstawiamy obliczone w poprzednich podpunktach wielkości: E PD = (- 0,2) / 1 = - 0,2 f) Ponieważ wartość bezwzględna współczynnika cenowej elastyczności popytu mieści się w przedziale od 0 do 1 ( E PD = 0,2), popyt jest nieelastyczny lub inaczej mało elastyczny. Studium przypadku Związek Piłki Nożnej oraz Królewska Opera mają ten sam, wartościowy cel Ostatnie wydarzenia w lidzie brytyjskiej piłki nożnej ukazują, jak bardzo kosztowna może być nieznajomość podstawowych prawidłowości rządzących popytem i podażą. Brytyjski Związek Piłki Nożnej (ang. Football Association) stał się przedmiotem krytyki, gdy nie sprzedał biletów na największe wydarzenie sportowe na półfinałowy mecz Pucharu Anglii rozgrywany pomiędzy dwoma najbardziej uwielbianymi przez kibiców klubami, tj. Liverpoolem oraz Aston Villą. Oczekiwano, że mecz odbędzie się przy pełnych trybunach stadionu Old Trafford (macierzysty stadion Manchester United), który zlokalizowany jest niezwykle dogodnie dla kibiców obu zespołów. Transmisja sieci telewizyjnej Sky była zagwarantowana, ale oglądanie meczu w telewizji dla prawdziwego kibica było nie do przyjęcia. Dlaczego więc stadion zapełniony był tylko w 80%? Liverpool zwrócił 6 tys. niesprzedanych biletów z 23.5 tys., a Aston Villa 4.4 tys. z przeznaczonych dla nich ich 23 tys. biletów. Średnia cena ważona cena biletu byłą na poziomie Prawie wszystkie zwroty, jakie miały miejsce, to bilety w najwyższej cenie, czyli za 38. Tego samego dnia w Villa Park miał miejsce drugi półfinał relacjonowany przez telewizję BBC. Zmierzyła się Chelsea oraz Manchester United. Chelsea sprzedała wszystkie bilety w ilości 18.5 tys., a Manchester United nie sprzedał 700 biletów z posiadanych 19 tys. Wszystkie niesprzedane bilety były w cenie 38. Wyższa Szkoła Gospodarki w Bydgoszczy 6

7 Gdy przeanalizujemy wyniki sprzedaży z obu meczów, zauważymy różnicę polegającą na tym, że Old Trafford ma aż 86% swoich miejsc w najwyższych cenach (za 38 oraz 30), podczas gdy Villa Park miał tylko 67% miejsc w tych samych cenach ( 38 oraz 30). Kibice wykupili niemal całkowicie bilety w Villa Park. Wynik ten nie był raczej efektem działań ZPN, a raczej struktury miejsc na stadionie. Villa Park miała znacznie większą liczbę biletów tańszych niż 30. ZPN popełnił błędy w obu przypadkach (szczególnie w przypadku Old Trafford) sądząc, że popyt na bilety jest mniej cenowo elastyczny (mniej wrażliwy na zmianę cen). Być może ZPN mógłby wziąć przykład z Opery Królewskiej w Londynie, która posiada system z 131 poziomami cen. Ilość zastosowanych cen zależy od rodzaju przedstawienia. Na koncert Placido Domingo przeciętna cena za bilet wyniosła 76. Przedział cenowy wynosił od 50 (800 z biletów) do 140 (124 bilety). Końcowy efekt pełna sala. W przypadku występów nowoczesnych baletów, przeciętna cena biletu wynosiła Przy rozpiętości cen od 2 do 34 funtów i 800 biletach w cenie 13.5 lub mniejszej. Końcowy efekt pełna sala. Porównując oba przypadki musimy zwrócić uwagę na fakt, że krzywa podaży przebiega pionowo przy 2 tys. miejsc. W przypadku stadionu Old Trafford to liczba dwudziestopięciokrotnie większa zanim stadion się całkowicie zapełni. Oczywiście musimy wziąć pod uwagę inne czynniki, np. wizerunek piłki nożnej w porównaniu z operą czy dochody konsumentów. Czy popularność opery jest tak szeroka jak piłki nożnej, czy dochody kibiców są podobne do dochodów wielbicieli opery? Logicznym wnioskiem jest by menedżerowie ZPN, jak i Królewskiej Opery, zbadali elastyczność cenową i dochodową popytu, zanim zorientują się, gdzie znajduje się cena równowagi. Źródło: The Guardian, 8 kwietnia 1996 r. 2. Mieszana cenowa elastyczność popytu Kolejną bardzo użyteczną i powszechnie stosowaną miarą elastyczności jest współczynnik mieszanej cenowej elastyczność popytu. Mierzy on reakcję popytu na dobro a na zmianę ceny dobra B. Współczynnik ten ma następującą postać: E MD = D D A A0 : P P B B0 (3) Wyższa Szkoła Gospodarki w Bydgoszczy 7

8 gdzie: D D P P A A0 B B0 procentowa zmiana popytu na dobro A, procentowa zmiana ceny dobra B, które w stosunku do dobra A jest substytucyjne bądź komplementarne. Wartość tego współczynnika pozawala nam określić, w jakiej relacji do siebie są dobra. Znak ujemny informuje nas, że dobra A i B są wobec siebie komplementarne, znak dodatni oznacza substytucyjność dóbr. Gdy dobra są od siebie niezależne współczynnik przyjmuje wartość równą zeru (zob. więcej w: Begg et al. 2000: ). Przykład 2: Cena dobra A wzrosła o 16%, w wyniku czego popyt na dobro B spadł o 4%. Ile wynosi cenowa mieszana elastyczność popytu? Jakiego typu są to dobra? Podaj przykład. Rozwiązanie: Ponieważ zmiana ceny jednego dobra spowodowała zmianę popytu na inne dobro należy skorzystać ze wzoru na mieszaną cenową elastyczność popytu. W treści zadania podane mamy od razu wartości procentowe (względne), zatem korzystając z powyższego wzoru otrzymujemy: E MD = (- 4%) / (16 %), czyli inaczej: E MD = (- 0,04) / (0,16) = - 0,25. Ponieważ otrzymany współczynnik posiada wartość ujemną, dobra A i B są wobec siebie komplementarne. Jeśli rośnie cena jednego z nich, popyt na drugie spada. Klasycznym przykładem takich dóbr są benzyna i samochód lub pióro i atrament. 3. Dochodowa elastyczność popytu Drugim oprócz ceny istotnym czynnikiem determinującym wielkość popytu na dane dobro jest dochód. Stosując klauzulę ceteris paribus można stwierdzić, że wzrost dochodów nabywców powoduje wzrost popytu. Siłę tej reakcji mierzy współczynnik elastyczności dochodowej popytu: gdzie: E ID = D D : I, (4) I Wyższa Szkoła Gospodarki w Bydgoszczy 8

9 D D I I procentowa zmiana popytu, procentowa zmiana dochodu. Na podstawie wartości liczbowych tego współczynnika można dokonać podziału dóbr na następujące kategorie: dobra normalne (zwykłe) charakteryzujące się dodatnią elastycznością dochodową popytu i dobra niższego rzędu, mające ujemną elastyczność dochodową; dobra pierwszej potrzeby (podstawowe) mające elastyczność dochodową niższą od jedności i dobra luksusowe (wyższego rzędu), które charakteryzują się współczynnikami o wartości większej niż jeden (zob. więcej w: Begg et al. 2000: ; Milewski, Kwiatkowski (red.) 2005: 59-62). Analiza przypadku współczynniki elastyczności popytu na przejazdy autobusami komunikacji publicznej Elastyczność cenowa: 0.1 Mieszana cenowa elastyczność ( z cenami samochodów): +0.3 Elastyczność dochodowa: Współczynnik elastyczności cenowej na przejazdy autobusowe wynosi 0.1 (<1.0>), czyli popyt na te usługi jest nieelastyczny. Spadek ceny biletów autobusowych spowodowałby niewielki wzrost liczby osób przemieszczających się autobusami. Jeśli weźmiemy pod uwagę zależność pomiędzy ceną aut a popytem na przejazdy autobusem, to okazuje się, że współczynnik mieszanej cenowej elastyczności popytu wynosi Oznacza to, że auta i przejazdy autobusami są dobrami substytucyjnymi. Ponadto wysokość współczynnika wynoszącego 0.3 (jest mniejsza od 1) oznacza,że relacja między nimi jest nieelastyczna. Jeśli ceny aut wzrosną, to spowoduje to niewielki przyrost osób, które przemieszczać się będą autobusami. Współczynnik dochodowej elastyczności popytu wynosi -2.4, co oznacza, że mamy do czynienia z dobrami niższego rzędu i wysoką wrażliwością na zmiany dochodów. Wyższa Szkoła Gospodarki w Bydgoszczy 9

10 4. Cenowa elastyczność podaży Kolejnym rodzajem elastyczności jest cenowa elastyczność podaży mierząca reakcję oferowanej ilości towaru na zmianę ceny. Jej miarą jest współczynnik elastyczności cenowej podaży, który ma następującą postać: gdzie: S S 0 E PS = S : S 0 P, (5) P 0 procentowa zmiana podaży, P P 0 procentowa zmiana ceny. Elastyczność podaży pozwala ocenić, jak zmieni się cena i oferowana ilość odpowiadające warunkom równowagi pod wpływem zmian popytu. Ponieważ krzywe podaży wznoszą się, elastyczność podaży jest dodatnia. Jeśli przesuwamy się wzdłuż krzywej podaży, wzrostowi cen towarzyszą przyrosty produkcji. Im bardziej podaż jest elastyczna, tym większy jest procentowy wzrost jej wielkości stanowiący reakcję na daną procentową zmianę ceny. Zatem krzywe podaży o wysokiej elastyczności są względnie płaskie, zaś krzywe o niskiej elastyczności względnie strome (Begg et al. 2000: 247; zob. więcej w: Milewski, Kwiatkowski (red.) 2005: 62-64). Studenci chcący pogłębić swoją wiedzę mogą przestudiować zagadnienia dotyczące punktowego i łukowego mierzenia elastyczności oraz mierzenia elastyczności za pomocą metod graficznych (Milewski, Kwiatkowski (red.) 2005: 64-77). Wyższa Szkoła Gospodarki w Bydgoszczy 10

11 Bibliografia: Begg D., Fischer S., Dornbusch R. (2000): Mikroekonomia, PWE, Warszawa, s ; 246. McConnell C.R., Brue S.L., Barbiero T.P. (2005): Microeconomics, McGraw-Hill Ryerson, s Milewski R., Kwiatkowski E. (red.) (2005): Podstawy ekonomii, PWN, Warszawa, s Rekowski M. (1993): Wprowadzenie do mikroekonomii, Wydawnictwo POLSOFT AKADEMIA, Poznań, s Wyższa Szkoła Gospodarki w Bydgoszczy 11

Jak mierzyć reakcję popytu lub podaży na zmianę ceny?

Jak mierzyć reakcję popytu lub podaży na zmianę ceny? Jak mierzyć reakcję popytu lub podaży na zmianę ceny? Oczywistym miernikiem jest nachylenie krzywych popytu i podaży Np. obniżka ceny o 1 zł każdorazowo powoduje zwiększenie popytu na kajzerki o 20 sztuk

Bardziej szczegółowo

MIKROEKONOMIA. Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU

MIKROEKONOMIA. Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU 1. POPYT Popyt (zapotrzebowanie) - ilość towaru, jaką jest skłonny kupić nabywca po ustalonej cenie rynkowej, dysponując do tego celu odpowiednim dochodem

Bardziej szczegółowo

wielkosci czynnika popytu dobra wielkosci ceny popytu na dobrox popytu ceny

wielkosci czynnika popytu dobra wielkosci ceny popytu na dobrox popytu ceny ELASTYCZNOŚCI POPYTU: Elastyczności i podaży 1. cenowa elastyczność mierzy, o ile procent zmieni się wielkość pod wpływem jednoprocentowej zmiany dobra lub usługi 2. dochodowa elastyczność mierzy, o ile

Bardziej szczegółowo

Popyt, podaż i wszystko co z Nimi związane. Mgr Michał Ferdzyn SWSPiZ

Popyt, podaż i wszystko co z Nimi związane. Mgr Michał Ferdzyn SWSPiZ Popyt, podaż i wszystko co z Nimi związane Mgr Michał Ferdzyn SWSPiZ POPYT to zależność pomiędzy ilością dobra, którą chcą i mogą kupić konsumenci, a ceną tego dobra. Popyt jest przedstawiany za pomocą

Bardziej szczegółowo

2.1. Charakterystyka elastyczności popytu

2.1. Charakterystyka elastyczności popytu 13 2.ELASTYCZNOŚCI POPYTU Aby zmierzyć siłę i kierunek oddziaływania czynników kształtujących popyt stosuje się różnego rodzaju mierniki. Do najpopularniejszych należą elastyczności popytu, które mierzą

Bardziej szczegółowo

Elastyczność cenowa i dochodowa popytu- pojęcie i zastosowanie. Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski 1. Instytut Nauk Ekonomicznych

Elastyczność cenowa i dochodowa popytu- pojęcie i zastosowanie. Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski 1. Instytut Nauk Ekonomicznych Elastyczność cenowa i dochodowa popytu- pojęcie i zastosowanie Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski 1. Instytut Nauk Ekonomicznych Popyt elastyczny Prawo popytu mówi, ze zmiany ceny wywołują

Bardziej szczegółowo

8. WYBRANE ZASTOSOWANIA MODELI EKONOMETRYCZNYCH

8. WYBRANE ZASTOSOWANIA MODELI EKONOMETRYCZNYCH 39 8. WYBRANE ZASTOSOWANIA MODELI EKONOMETRYCZNYCH 8.1. Funkcje popytu i elastyczności popytu 8.1.1. Czynniki determinujące popyt i ich wpływ Załóżmy, że hipoteza ekonomiczna dotycząca kształtowania się

Bardziej szczegółowo

Temat Rynek i funkcje rynku

Temat Rynek i funkcje rynku Temat Rynek i funkcje rynku 1. Rynkowa a administracyjna koordynacja działań gospodarczych 2. Popyt, podaż, cena równowagi 3. Czynniki wpływające na rozmiary popytu 4. Czynniki wpływające na rozmiary podaży

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 3: Popyt

Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 3: Popyt Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 3: Popyt Podstawowe pojęcia: rynek, popyt, krzywa popytu, prawo popytu, efekt snobizmu, efekt Veblena, cena maksymalna i minimalna, zmiana popytu, dobro Griffena, dobra

Bardziej szczegółowo

Podstawy ekonomii ELASTYCZNOŚCI W EKONOMII

Podstawy ekonomii ELASTYCZNOŚCI W EKONOMII Podstawy ekonomii ELASTYCZNOŚCI W EKONOMII Elastyczność krzyŝowa popytu Elastyczność dochodowa popytu Opracowanie: dr Tomasz Taraszkiewicz Elastyczność krzyŝowa popytu Elastyczność krzyŝowa popytu Elastyczność

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 4: Podaż i równowaga rynkowa

Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 4: Podaż i równowaga rynkowa Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 4: Podaż i równowaga rynkowa Podstawowe pojęcia: rynek, podaż, krzywa podaż, prawo podaż, cena równowagi, cena maksymalna i minimalna, zmiana podaż dr inż. Anna Kiełbus

Bardziej szczegółowo

Temat Rynek i funkcje rynku. Elementy rynku. Rynek. Popyt i podaż. Cena - pieniężny wyraz wartości. Popyt Podaż Cena

Temat Rynek i funkcje rynku. Elementy rynku. Rynek. Popyt i podaż. Cena - pieniężny wyraz wartości. Popyt Podaż Cena Temat i funkcje rynku 1. Rynkowa a administracyjna koordynacja działań gospodarczych 2. opyt, podaż, cena równowagi 3. Czynniki wpływające na rozmiary popytu 4. Czynniki wpływające na rozmiary podaży 5.

Bardziej szczegółowo

Elastyczność popytu i podaży i jej zastosowanie

Elastyczność popytu i podaży i jej zastosowanie Elastyczność popytu i podaży i jej zastosowanie Dr inż. Anna Kowalska-Pyzalska Katedra Badań Operacyjnych, Finansów i Zastosowań Informatyki Presentation is based on: http://www.swlearning.com/economics/mankiw/mankiw3e/powerpoint_micro.html

Bardziej szczegółowo

Elastyczność popytu i podaży i jej zastosowanie

Elastyczność popytu i podaży i jej zastosowanie Elastyczność popytu i podaży i jej zastosowanie Dr. Anna Kowalska-Pyzalska Insitute of Computer Science & Management/ Chair of Economy Presentation is based on: http://www.swlearning.com/economics/mankiw/mankiw3e/powerpoint_micro.html

Bardziej szczegółowo

Podstawy ekonomii ELASTYCZNOŚCI W EKONOMII

Podstawy ekonomii ELASTYCZNOŚCI W EKONOMII Podstawy ekonomii ELASTYCZNOŚCI W EKONOMII Elastyczność cenowa popytu Elastyczność cenowa podaŝy Opracowanie: dr Tomasz Taraszkiewicz Elastyczność cenowa popytu Elastyczność względna zmiana zmiennej zaleŝnej

Bardziej szczegółowo

dany produkt Rynek, rynek konkurencyjny Dobra: substytucyjne i komplementarne Prawo popytu Plan i krzywa popytu rynek pracy, aukcja internetowa,

dany produkt Rynek, rynek konkurencyjny Dobra: substytucyjne i komplementarne Prawo popytu Plan i krzywa popytu rynek pracy, aukcja internetowa, Rynek, rynek konkurencyjny Dobra: substytucyjne i komplementarne Prawo popytu Plan i krzywa popytu -Pyzalska ttp://wwwswlearningcom/economics/mankiw/mankiw3e/powerpoint_microhtml dany produkt na wyspecjalizowanym

Bardziej szczegółowo

MIKROEKONOMIA. mgr Maciej Szczepankiewicz. Katedra Nauk Ekonomicznych. semestr zimowy 2015/2016

MIKROEKONOMIA. mgr Maciej Szczepankiewicz. Katedra Nauk Ekonomicznych. semestr zimowy 2015/2016 MIKROEKONOMIA semestr zimowy 2015/2016 mgr Maciej Szczepankiewicz Katedra Nauk Ekonomicznych Kontakt E: maciej@szczepankiewicz.net Dyżury: Wtorek 12-13.30 nieparzyste 10.15-11.45 parzyste Środa 13.15-14.45

Bardziej szczegółowo

5. Teoria Popytu. 5.1 Różne Rodzaje Konkurencji

5. Teoria Popytu. 5.1 Różne Rodzaje Konkurencji 5. Teoria Popytu. 5.1 Różne Rodzaje Konkurencji a. Konkurencja doskonała Producenci sprzedają nierozróżnialne towary, e.g. zboże pierwszej klasy. Zakładamy że jest dużo producentów, a żaden nie ma wpływu

Bardziej szczegółowo

Scenariusz. Elastyczność i jej zastosowania. W tym rozdziale szukaj odpowiedzi na pytania:

Scenariusz. Elastyczność i jej zastosowania. W tym rozdziale szukaj odpowiedzi na pytania: 5 Elastyczność i jej zastosowania R I N C I L E S O F MICROECONOMICS F O U R T H E I T I O N N. G R E G O R Y M A N K I W oweroint Slides by Ron Cronovich 2007 Thomson South-Western, all rights reserved

Bardziej szczegółowo

Podstawy ekonomii TEORIA POPYTU TEORIA PODAśY

Podstawy ekonomii TEORIA POPYTU TEORIA PODAśY Podstawy ekonomii TEORIA POPYTU TEORIA PODAśY Opracowanie: dr Tomasz Taraszkiewicz Teoria popytu Teoria popytu Wielkość popytu zgłaszane zapotrzebowanie na określony towar przy danej jego cenie w określonym

Bardziej szczegółowo

Ekonomia. Wykład dla studentów WPiA. Wykład 2: Popyt, podaż i cena równowagi. Elastyczności popytu

Ekonomia. Wykład dla studentów WPiA. Wykład 2: Popyt, podaż i cena równowagi. Elastyczności popytu Ekonomia Wykład dla studentów WPiA Wykład 2: Popyt, podaż i cena równowagi. Elastyczności popytu wa kluczowe słowa: popyt i podaż Popyt to ilość dobra, jaką nabywcy są gotowi kupić zależnie od poziomu

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Strona1 Anna Irena Szymańska Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 2.4 Temat zajęć: Kto ustala ceny, czyli popyt, podaż i równowaga rynkowa 1. Cele lekcji: Uczeń: wyjaśnia znaczenie pojęć: popyt, podaż, cena,

Bardziej szczegółowo

Elastyczność i jej zastosowania. W tym rozdziale szukaj odpowiedzi na pytania:

Elastyczność i jej zastosowania. W tym rozdziale szukaj odpowiedzi na pytania: 5 Elastyczność i jej zastosowania R I N C I L E S O F MICROECONOMICS F O U R T H E I T I O N N. G R E G O R Y M A N K I W oweroint Slides by Ron Cronovich 2007 Thomson South-Western, all rights reserved

Bardziej szczegółowo

Decyzje konsumenta I WYBIERZ POPRAWNE ODPOWIEDZI

Decyzje konsumenta I WYBIERZ POPRAWNE ODPOWIEDZI Decyzje konsumenta I WYBIERZ POPRAWNE ODPOWIEDZI 1. Dobrami podrzędnymi nazywamy te dobra: a. które nie mają bliskich substytutów b. na które popyt maleje w miarę wzrostu dochodów konsumenta, przy pozostałych

Bardziej szczegółowo

MECHANIZM RYNKOWY. dr Sylwia Machowska

MECHANIZM RYNKOWY. dr Sylwia Machowska MECHANIZM RYNKOWY dr Sylwia Machowska 1 Plan wykładu Rynek Popyt, wielkość popytu, prawo popytu Podaż, wielkość podaży, prawo podaży Równowaga rynkowa 2 Rynek 3 Rynek Rynek to proces wzajemnego oddziaływania

Bardziej szczegółowo

Elastyczność popytu. Rodzaje elastyczności popytu. e p = - Pamiętajmy, że rozpatrujemy wielkości względne!!! Wzory na elastyczność cenową popytu D

Elastyczność popytu. Rodzaje elastyczności popytu. e p = - Pamiętajmy, że rozpatrujemy wielkości względne!!! Wzory na elastyczność cenową popytu D lastyczność oytu Rodzaje elastyczności oytu > lastyczność cenowa oytu - lastyczność mieszana oytu - e m = < lastyczność dochodowa oytu - e i lastyczność cenowa oytu - lastyczność cenowa oytu jest to stosunek

Bardziej szczegółowo

Centrum Europejskie Ekonomia. ćwiczenia 3

Centrum Europejskie Ekonomia. ćwiczenia 3 Centrum Europejskie Ekonomia ćwiczenia 3 Elastyczność popytu i podaży, Wybór konsumenta efekt substytucyjny i dochodowy Tomasz Gajderowicz. Agenda Kartkówka Elastyczność popytu i podaży Wybór konsumenta

Bardziej szczegółowo

5. Teoria Podaży i Popytu - Popyt

5. Teoria Podaży i Popytu - Popyt 5. Teoria Podaży i Popytu - Popyt Popyt na dobro maleje względem ceny (o ile dobro jest tak zwane normalne, a nie luksusowe). Zakładamy że firma ustala cenę danego dobra p, która obowiązuje wszędzie. Niech

Bardziej szczegółowo

Moduł II. II. Gospodarka rynkowa i podstawowe jej kategorie. Kejs y:

Moduł II. II. Gospodarka rynkowa i podstawowe jej kategorie. Kejs y: Moduł II II. Gospodarka rynkowa i podstawowe jej kategorie Spis treści podstawowe zagadnienia: 1. Pojęcie systemu gospodarczego i typologia systemów 2. Charakterystyka systemu rynkowego a. Dominacja prywatnej

Bardziej szczegółowo

EKONOMIA MENEDŻERSKA. dr Sylwia Machowska

EKONOMIA MENEDŻERSKA. dr Sylwia Machowska EKONOMIA MENEDŻERSKA dr Sylwia Machowska 1 Analiza popytu i optymalna polityka cenowa 2 Rozdział 3 CO JUŻ WIEMY? Znamy już prosty model maksymalizacji zysku. Model pozwala nam wyznaczyć optymalny poziom

Bardziej szczegółowo

Teoria wyboru konsumenta (model zachowań konsumenta) Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki

Teoria wyboru konsumenta (model zachowań konsumenta) Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki Teoria wyboru konsumenta (model zachowań konsumenta) Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki Gospodarczej Analiza postępowania konsumenta może być prowadzona

Bardziej szczegółowo

MODELE STRUKTUR RYNKOWYCH

MODELE STRUKTUR RYNKOWYCH MODELE STRUKTUR RYNKOWYCH ZADANIE. Mamy trzech konsumentów, którzy zastanawiają się nad nabyciem trzech rożnych programów komputerowych. Właściwości popytu konsumentów przedstawiono w następującej tabeli:

Bardziej szczegółowo

88. Czysta stopa procentowa. 89. Rynkowa (nominalna) stopa procentowa. 90. Efektywna stopa procentowa. 91. Oprocentowanie składane. 92.

88. Czysta stopa procentowa. 89. Rynkowa (nominalna) stopa procentowa. 90. Efektywna stopa procentowa. 91. Oprocentowanie składane. 92. 34 Podstawowe pojęcia i zagadnienia mikroekonomii 88. zysta stopa procentowa zysta stopa procentowa jest teoretyczną ceną pieniądza, która ukształtowałaby się na rynku pod wpływem oddziaływania popytu

Bardziej szczegółowo

Funkcje popytu 1 Ewa Kusideł

Funkcje popytu 1 Ewa Kusideł Funkcje popytu 1 Ewa Kusideł WSTĘP Powstanie i rozwój gospodarki towarowej stworzyły rynek w potocznym znaczeniu tego słowa, czyli miejsce w którym w określonym czasie dokonywano wymiany między dostawcami

Bardziej szczegółowo

Moduł V. Konkurencja monopolistyczna i oligopol

Moduł V. Konkurencja monopolistyczna i oligopol Moduł V. Konkurencja monopolistyczna i oligopol Spis treści: Wstęp... 2 1. Istota konkurencji monopolistycznej... 2 2. Równowaga przedsiębiorstwa w warunkach konkurencji monopolistycznej w okresie krótkim

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia - Lista 11. Przygotować do zajęć: konkurencja doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol pełny, duopol

Mikroekonomia - Lista 11. Przygotować do zajęć: konkurencja doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol pełny, duopol Mikroekonomia - Lista 11 Przygotować do zajęć: konkurencja doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol pełny, duopol Konkurencja doskonała 1. Model konkurencji doskonałej opiera się na następujących

Bardziej szczegółowo

Gospodarka rynkowa. Rynkowy mechanizm popytu i podaży. Agnieszka Stus

Gospodarka rynkowa. Rynkowy mechanizm popytu i podaży. Agnieszka Stus Gospodarka rynkowa. Rynkowy mechanizm popytu i podaży. Agnieszka Stus Zagadnienia Rynki elastyczne i zmonopolizowane. Funkcje popytu i podaży (położenie, przesunięcie). Równowaga rynkowa. Prawo popytu

Bardziej szczegółowo

Powtórzenie z Rozdziału 6: Koszt opodatkowania. W tym rozdziale szukaj odpowiedzi na pytania:

Powtórzenie z Rozdziału 6: Koszt opodatkowania. W tym rozdziale szukaj odpowiedzi na pytania: 8 Koszt opodatkowania R I N C I L E O F MICROECONOMIC F O U R T H E I T I O N N. G R E G O R Y M A N K I W oweroint lides by Ron Cronovich 2007 Thomson outh-western, all rights reserved W tym rozdziale

Bardziej szczegółowo

Rynki i konkurencja. Siły rynkowe czyli popyt i podaż. W tym rozdziale odpowiemy na pytania:

Rynki i konkurencja. Siły rynkowe czyli popyt i podaż. W tym rozdziale odpowiemy na pytania: 4 Siły rynkowe czyli popyt i podaż R I N C I L E S O F MICROECONOMICS F O U R T H E D I T I O N N. G R E G O R Y M A N K I W oweroint Slides by Ron Cronovich 2007 Thomson South-Western, all rights reserved

Bardziej szczegółowo

WAŻNE ZAGADNIENIA NA MIKRO

WAŻNE ZAGADNIENIA NA MIKRO WAŻNE ZAGADNIENIA NA MIKRO KRZYWA MOŻLIWOŚCI PRODUKCYJNYCH (zwiększanie produkcji jednego dobra nie jest możliwe bez zmiany produkcji drugiego dobra) krzywa możliwości produkcyjnych pokazuje możliwości

Bardziej szczegółowo

6. Teoria Podaży Koszty stałe i zmienne

6. Teoria Podaży Koszty stałe i zmienne 6. Teoria Podaży - 6.1 Koszty stałe i zmienne Koszty poniesione przez firmę zwykle są podzielone na dwie kategorie. 1. Koszty stałe - są niezależne od poziomu produkcji, e.g. stałe koszty energetyczne

Bardziej szczegółowo

Równowaga rynkowa. Równowaga rynkowa: ilustracja graficzna. Nierównowaga rynkowa: nadwyżka dobra. Nierównowaga rynkowa: niedobór dobra

Równowaga rynkowa. Równowaga rynkowa: ilustracja graficzna. Nierównowaga rynkowa: nadwyżka dobra. Nierównowaga rynkowa: niedobór dobra Równowaga rynkowa Cena unkt r Ilość Cena i ilość Cena (cena czyszcząca rynek): cena, przy której wielkość zapotrzebowania jest równa ilości oferowanej. Nierównowaga rynkowa: niedobór dobra Cena rynkowa

Bardziej szczegółowo

Dr Łukasz Goczek. Uniwersytet Warszawski

Dr Łukasz Goczek. Uniwersytet Warszawski Dr Łukasz Goczek Uniwersytet Warszawski Wpływ podatków na podaż i popyt Co decyduje, kto naprawdę ponosi ciężar podatku Koszty i korzyści wynikające z podatków i dlaczego podatki nakładają koszt, który

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ I. ISTOTA I CZYNNIKI DETERMINUJĄCE POPYT

ROZDZIAŁ I. ISTOTA I CZYNNIKI DETERMINUJĄCE POPYT ROZDZIAŁ I. ISTOTA I CZYNNIKI DETERMINUJĄCE POPYT 5 6 WSTĘP Z perspektywy ekonomii rynek jest procesem polegającym na konfrontacji popytu i podaży, czyli kupujący i sprzedający określają, co mają zamiar

Bardziej szczegółowo

Zadania z ekonomii matematycznej Teoria konsumenta

Zadania z ekonomii matematycznej Teoria konsumenta Paweł Kliber Zadania z ekonomii matematycznej Teoria konsumenta Zad Dla podanych niżej funcji użyteczności: (a u (x x = x + x (b u (x x = x x (c u (x x = x x (d u (x x = x x 4 (e u (x x = x + x = x + x

Bardziej szczegółowo

Wykład 2. Rynek: popyt, podaż, cena. Co to jest rynek Krzywe popytu i podaży, cena równowagi

Wykład 2. Rynek: popyt, podaż, cena. Co to jest rynek Krzywe popytu i podaży, cena równowagi Wykład 2. Rynek: popyt, podaż, cena Co to jest rynek Krzywe popytu i podaży, cena równowagi Nawet z papugi można zrobić wytrawnego ekonomistę. Wystarczy ją nauczyć dwóch słów: popyt i podaż. /Thomas Carlyle/

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Ekonomia Rok akademicki: 2014/2015 Kod: BGE-3-605-s Punkty ECTS: 6 Wydział: Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska Kierunek: Geologia Specjalność: - Poziom studiów: Studia III stopnia Forma

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia - opis przedmiotu

Mikroekonomia - opis przedmiotu Mikroekonomia - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Mikroekonomia Kod przedmiotu 14.3-WK-MATP-Mi-W-S14_pNadGenQWOTK Wydział Kierunek Wydział Matematyki, Informatyki i Ekonometrii Matematyka

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2010/2011

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2010/2011 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU Obowiązuje od roku akademickiego: 2010/2011 Instytut Ekonomiczny Kierunek studiów: Ekonomia Kod kierunku: 04.9 Specjalność: brak 1. PRZEDMIOT

Bardziej szczegółowo

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Makro- i mikroekonomia na kierunku Administracja

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Makro- i mikroekonomia na kierunku Administracja Dr hab. Maria Majewska Katedra Nauk Ekonomicznych Poznań, 1.10.2016 r. OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Makro- i mikroekonomia na kierunku Administracja I. Informacje ogólne 1. Nazwa modułu

Bardziej szczegółowo

P R I N C I P L E S O F

P R I N C I P L E S O F 4 Siły rynkowe czyli popyt i podaż P R I N C I P L E S O F MICROECONOMICS F O U R T H E D I T I O N N. G R E G O R Y M A N K I W PowerPoint Slides by Ron Cronovich 2007 Thomson South-Western, all rights

Bardziej szczegółowo

5. Utarg krańcowy (MR) można zapisać jako: A)

5. Utarg krańcowy (MR) można zapisać jako: A) 1. Na rynku pewnego dobra działają dwie firmy, które zachowują się zgodnie z modelem Stackelberga. Firmy ponoszą stałe koszty krańcowe równe 24. Odwrócona linia popytu na tym rynku ma postać: P = 480-0.5Q.

Bardziej szczegółowo

Analiza popytu i podaży

Analiza popytu i podaży Analiza popytu i podaży Dr inż. Anna Kowalska-Pyzalska Katedra Badań Operacyjnych, Finansów i Zastosowań Informatyki Wydział Informatyki i Zarządzania Prezentacja oparta na materiałach z: http://www.swlearning.com/economics/mankiw/mankiw3e/powerpoint_micro.html

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia II: Kolokwium, grupa II

Mikroekonomia II: Kolokwium, grupa II Mikroekonomia II: Kolokwium, grupa II Prowadząca: Martyna Kobus 2012-06-11 Piszemy 90 minut. Sprawdzian jest za 70 punktów. Jest 10 pytań testowych, każde za 2 punkty (łącznie 20 punktów za test) i 3 zadania,

Bardziej szczegółowo

Metody ustalania cen. Inną metodą jest ustalanie ceny na podstawie jednostkowych kosztów produkcji (koszty przeciętne całkowite) formuła koszt plus.

Metody ustalania cen. Inną metodą jest ustalanie ceny na podstawie jednostkowych kosztów produkcji (koszty przeciętne całkowite) formuła koszt plus. Metody ustalania cen Ustalanie ceny na podstawie jednostkowych kosztów produkcji y produkcji stanowią bardzo istotny element rachunku ekonomicznego firmy, gdyż informują o wartości zużytych przez firmę

Bardziej szczegółowo

Podstawy ekonomii wykład I-II. Dr Łukasz Burkiewicz Akademia Ignatianum w Krakowie lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl

Podstawy ekonomii wykład I-II. Dr Łukasz Burkiewicz Akademia Ignatianum w Krakowie lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Podstawy ekonomii wykład I-II Dr Łukasz Burkiewicz Akademia Ignatianum w Krakowie lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Podstawy ekonomii -teoria EKONOMIA nazwą ta posługiwał się Arystoteles (gr. oikos 'dom',

Bardziej szczegółowo

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Wstęp do ekonomii i przedsiębiorczości na kierunku Prawo

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Wstęp do ekonomii i przedsiębiorczości na kierunku Prawo Dr hab. Maria Majewska Katedra Nauk Ekonomicznych Poznań, 1.10.2015 r. OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Wstęp do ekonomii i przedsiębiorczości na kierunku Prawo I. Informacje ogólne 1.

Bardziej szczegółowo

JEDNOCZYNNIKOWA i DWUCZYNNIKOWA FUNKCJA PRODUKCJI

JEDNOCZYNNIKOWA i DWUCZYNNIKOWA FUNKCJA PRODUKCJI JEDNOCZYNNIKOWA i DWUCZYNNIKOWA FUNKCJA PRODUKCJI Zadanie 1: Uzupełnij tabelę, gdzie: TP produkt całkowity AP produkt przeciętny MP produkt marginalny L nakład czynnika produkcji, siła robocza (liczba

Bardziej szczegółowo

EKONOMIA wykład 2 MECHANIZM RYNKOWY. Prowadzący zajęcia: dr inż. Magdalena Węglarz Politechnika Wrocławska Wydział Informatyki i Zarządzania

EKONOMIA wykład 2 MECHANIZM RYNKOWY. Prowadzący zajęcia: dr inż. Magdalena Węglarz Politechnika Wrocławska Wydział Informatyki i Zarządzania EKONOMIA wykład 2 MECHANIZM RYNKOWY Prowadzący zajęcia: dr inż. Magdalena Węglarz Politechnika Wrocławska Wydział Informatyki i Zarządzania PLAN WYKŁADU 1. Typy gospodarek. 2. Rynek i mechanizm rynkowy.

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia - opis przedmiotu

Mikroekonomia - opis przedmiotu Mikroekonomia - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Mikroekonomia Kod przedmiotu 14.3-WZ-ZarzP-Mi-W-S14_pNadGenKQISD Wydział Kierunek Wydział Ekonomii i Zarządzania Zarządzanie Profil ogólnoakademicki

Bardziej szczegółowo

Elastyczność popytu na rynku energii elektrycznej

Elastyczność popytu na rynku energii elektrycznej Elastyczność popytu na rynku energii elektrycznej Autor: Mgr inż. Magdalena Borgosz-Koczwara- IASE Wrocław ( Energetyka grudzień 2004) Praca wykonana w ramach projektu KBN nr 4 T10B 030 25 Analizujemy

Bardziej szczegółowo

KOMENTARZ DO ODPOWIEDZI TESTOWYCH OWE 2007

KOMENTARZ DO ODPOWIEDZI TESTOWYCH OWE 2007 KOMENTARZ DO ODPOWIEDZI TESTOWYCH OWE 2007 Wskazówka do pytań dot. części pierwszej zarządzanie: 26. Działanie firmy Michelin, która przejęła dostawców kauczuku i drutu, można nazwać: [ ] dywersyfikacją

Bardziej szczegółowo

EKONOMIA wykład 3 TEORIA WYBORU KONSUMENTA. Prowadzący zajęcia: dr inż. Magdalena Węglarz Politechnika Wrocławska Wydział Informatyki i Zarządzania

EKONOMIA wykład 3 TEORIA WYBORU KONSUMENTA. Prowadzący zajęcia: dr inż. Magdalena Węglarz Politechnika Wrocławska Wydział Informatyki i Zarządzania EKONOMIA wykład 3 TEORIA WYBORU KONSUMENTA Prowadzący zajęcia: dr inż. Magdalena Węglarz Politechnika Wrocławska Wydział Informatyki i Zarządzania PLAN WYKŁADU 1. Model wyboru konsumenta 1. Dochód konsumenta

Bardziej szczegółowo

Podstawy ekonomii TEORIA PRODUKCJI

Podstawy ekonomii TEORIA PRODUKCJI Podstawy ekonomii TEORIA PRODUKCJI Opracowanie: dr Tomasz Taraszkiewicz Proces i funkcja produkcji Proces produkcji proces transformacji czynników wytwórczych na produkty gotowe, przy czym uzyskane efekty

Bardziej szczegółowo

M I K R O E K O N O M I A w zadaniach

M I K R O E K O N O M I A w zadaniach Materiał dydaktyczny dla nauczycieli przedmiotów ekonomicznych M I K R O E K O N O M I A w zadaniach Popyt rynkowy Wprowadzenie 1 2 3 4 5 6 7 Pojęcie rynku i jego rodzaje Ceny rynkowe Popyt indywidualny

Bardziej szczegółowo

Instytut Ekonomii. Mechanizm rynkowy Prof. Tomasz Bernat

Instytut Ekonomii. Mechanizm rynkowy Prof. Tomasz Bernat Mechanizm rynkowy Prof. Tomasz Bernat literatura PODRĘCZNIK: Mikroekonomia, red. D. Kopycińska, Szczecin 2011 ZBIÓR ZADAŃ: Mikroekonomia studia przypadku, Vol. 3 red. Tomasz Bernat, 2017 dostęp: mikroekonomia.net

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Ekonomia KOD S/I/st/10

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Ekonomia KOD S/I/st/10 KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Ekonomia KOD S/I/st/10 2. KIERUNEK: Sport 3. POZIOM STUDIÓW 1 : I stopień studia stacjonarne 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: I rok/i semestr 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 2 6.

Bardziej szczegółowo

TEST. [4] Grzyby w lesie to przykład: a. dobra prywatnego, b. wspólnych zasobów, c. monopolu naturalnego, d. dobra publicznego.

TEST. [4] Grzyby w lesie to przykład: a. dobra prywatnego, b. wspólnych zasobów, c. monopolu naturalnego, d. dobra publicznego. Przykładowe zadania na kolokwium: TEST [1] Zmniejszenie przeciętnych kosztów stałych zostanie spowodowane przez: a. wzrost wielkości produkcji, b. spadek wielkości produkcji, c. wzrost kosztów zmiennych,

Bardziej szczegółowo

Przykładowe pytania z zakresu tzw. wiedzy ogólnoekonomicznej

Przykładowe pytania z zakresu tzw. wiedzy ogólnoekonomicznej Przykładowe pytania z zakresu tzw. wiedzy ogólnoekonomicznej 1. Kryzys na rynku kredytów hipotecznych w USA określany jest mianem: a. kryzysu subprimes debts, b. kryzysu collateral debts, c. kryzysu senior

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Ekonomia Rok akademicki: 2015/2016 Kod: MEI-1-501-s Punkty ECTS: 1 Wydział: Inżynierii Metali i Informatyki Przemysłowej Kierunek: Edukacja Techniczno Informatyczna Specjalność: - Poziom

Bardziej szczegółowo

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Mikro- i makroekonomia na kierunku Administracja

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Mikro- i makroekonomia na kierunku Administracja OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Mikro- i makroekonomia na kierunku Administracja I. Informacje ogólne 1. Nazwa modułu : Mikro-i makroekonomia 2. Kod modułu : MME (10-MME-a1-s; 10-MME-a1-ns)

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia Gospodarki Otwartej Wykład 7 Równowaga na rynku walutowym podejście elastycznościowe, warunek Marshalla-Lernera

Makroekonomia Gospodarki Otwartej Wykład 7 Równowaga na rynku walutowym podejście elastycznościowe, warunek Marshalla-Lernera Makroekonomia Gospodarki Otwartej Wykład 7 Równowaga na rynku walutowym podejście elastycznościowe, warunek Marshalla-Lernera Leszek Wincenciak Wydział Nauk Ekonomicznych UW 2/27 Plan wykładu: Warunek

Bardziej szczegółowo

EKONOMIA. Wykaz podstawowych problemów do studiowania na seminarium doktoranckim rok akademicki 2017/2018

EKONOMIA. Wykaz podstawowych problemów do studiowania na seminarium doktoranckim rok akademicki 2017/2018 EkonomiaProgramDr2017 dr hab. Jerzy Cz. Ossowski Katedra Nauk Ekonomicznych Wydział Zarządzania i Ekonomii Politechnika Gdańska EKONOMIA Wykaz podstawowych problemów do studiowania na seminarium doktoranckim

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 07.03.2008r

Makroekonomia 07.03.2008r Makroekonomia 07.03.2008r CREATED BY HooB Czynniki określające poziom konsumpcji i oszczędności Dochody dyspozycyjne gospodarstw domowych dzielą się na konsumpcję oraz oszczędności. Konsumpcja synonim

Bardziej szczegółowo

Popyt rynkowy. Wyprowadzenie funkcji popytu z funkcji uŝyteczności

Popyt rynkowy. Wyprowadzenie funkcji popytu z funkcji uŝyteczności Popyt rynkowy Wyprowadzenie funkcji popytu z funkcji uŝyteczności Zadanie 1 (*) Jak zwykle w tego typu zadaniach darujmy sobie tworzenie sztucznych przykładów i będziemy analizować wybór między dwoma dobrami

Bardziej szczegółowo

Analiza progu rentowności

Analiza progu rentowności Analiza progu rentowności Próg rentowności ( literaturze przedmiotu spotyka się również określenia: punkt równowagi, punkt krytyczny, punkt bez straty punkt zerowy) jest to taki punkt, w którym jednostka

Bardziej szczegółowo

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca ELEMENTY EKONOMII PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Klasa: I TE Liczba godzin w tygodniu: 3 godziny Numer programu: 341[02]/L-S/MEN/Improve/1999 Prowadzący: T.Kożak- Siara I Ekonomia jako nauka o gospodarowaniu

Bardziej szczegółowo

Ekonomia - opis przedmiotu

Ekonomia - opis przedmiotu Ekonomia - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Ekonomia Kod przedmiotu 14.2-WP-SOCP-EKON-W_pNadGenAEXKR Wydział Kierunek Wydział Pedagogiki, Psychologii i Socjologii Socjologia Profil ogólnoakademicki

Bardziej szczegółowo

MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ.

MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ. Wykład 4 Konkurencja doskonała i monopol 1 MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ. EFEKTYWNOŚĆ RYNKU. MONOPOL CZYSTY. KONKURENCJA MONOPOLISTYCZNA. 1. MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ W modelu konkurencji doskonałej

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia II Semestr Letni 2014/2015 Ćwiczenia 4, 5 & 6. Technologia

Mikroekonomia II Semestr Letni 2014/2015 Ćwiczenia 4, 5 & 6. Technologia Mikroekonomia II 050-792 Semestr Letni 204/205 Ćwiczenia 4, 5 & 6 Technologia. Izokwanta produkcji to krzywa obrazująca różne kombinacje nakładu czynników produkcji, które przynoszą taki sam zysk. P/F

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO

ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO Samer Masri ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO Najbardziej rewolucyjnym aspektem ogólnej teorii Keynesa 1 było jego jasne i niedwuznaczne przesłanie, że w odniesieniu do

Bardziej szczegółowo

TEST. [2] Funkcja długookresowego kosztu przeciętnego przedsiębiorstwa

TEST. [2] Funkcja długookresowego kosztu przeciętnego przedsiębiorstwa Przykładowe zadania na kolokwium: TEST [1] Zmniejszenie przeciętnych kosztów stałych zostanie spowodowane przez: a. wzrost wielkości produkcji, b. spadek wielkości produkcji, c. wzrost kosztów zmiennych,

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający

Wymagania edukacyjne przedmiot Podstawy ekonomii Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. wyróżnić potrzeby ekonomiczne, wymienić podstawowe rodzaje środków zaspokajających potrzeby, rozróżnić podstawowe zasoby

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS Profil : zawodowy Stopień studiów: I Kierunek studiów: Turystyka i Rekreacja Specjalność: wszystkie Semestr: 2 Forma studiów: Nazwa przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

Elastyczność to miara tego, jak mocno pewna zmienna (np. popyt albo podaż) reaguje na zmiany jej determinantów (czynników, które na nią wpływają)

Elastyczność to miara tego, jak mocno pewna zmienna (np. popyt albo podaż) reaguje na zmiany jej determinantów (czynników, które na nią wpływają) Elastyczność Na początku nauki ekonomii poznaliśmy popyt i podaż oraz rządzące nimi prawa. Wiemy, że gdy cena obniża się, wielkośd popytu rośnie, a wielkośd podaży maleje. Wiemy, że wielkośd popytu na

Bardziej szczegółowo

Akademia Wychowania Fizycznego im. Bronisława Czecha w Krakowie. Karta przedmiotu

Akademia Wychowania Fizycznego im. Bronisława Czecha w Krakowie. Karta przedmiotu Akademia Wychowania Fizycznego im. Bronisława Czecha w Krakowie Wydział Turystyki i Rekreacji Karta obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 01/013 Kierunek studiów: Turystyka

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Podstawy ekonomii Kierunek: Inżynieria Środowiska Rodzaj przedmiotu: treści ogólnych, moduł Rodzaj zajęć: wykład Profil kształcenia: ogólnoakademicki Poziom kształcenia: I stopnia Liczba

Bardziej szczegółowo

Data wydruku: Dla rocznika: 2015/2016. Opis przedmiotu

Data wydruku: Dla rocznika: 2015/2016. Opis przedmiotu Sylabus przedmiotu: Specjalność: Mikroekonomia Wszystkie specjalności Data wydruku: 31.01.2016 Dla rocznika: 2015/2016 Kierunek: Wydział: Zarządzanie i inżynieria produkcji Inżynieryjno-Ekonomiczny Dane

Bardziej szczegółowo

Opracował: Dr Mirosław Geise 4. Analiza progu rentowności

Opracował: Dr Mirosław Geise 4. Analiza progu rentowności Opracował: Dr Mirosław Geise 4. Analiza progu rentowności Spis treści 1. Ilościowy i wartościowy próg rentowności... 2 2. Zysk operacyjny... 4 3. Analiza wrażliwości zysku... 6 4. Aneks... 8 1 1. Ilościowy

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Mikroekonomia Rok akademicki: 2013/2014 Kod: GIP-1-103-s Punkty ECTS: 4 Wydział: Górnictwa i Geoinżynierii Kierunek: Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Specjalność: - Poziom studiów: Studia

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Model klasyczny podstawowe założenia Podstawowe założenia modelu są dokładnie takie same jak w modelu klasycznym gospodarki

Bardziej szczegółowo

Analiza liczby sprzedanych biletów ZTM w Poznaniu w latach 2008-2012

Analiza liczby sprzedanych biletów ZTM w Poznaniu w latach 2008-2012 Analiza liczby sprzedanych biletów ZTM w Poznaniu w latach 2008-2012 Opracowanie: Arkadiusz Borkowski Stowarzyszenie Inwestycje dla Poznania 1/10 1. Podstawa Opracowania Podstawą opracowania są dane Zarządu

Bardziej szczegółowo

Kolokwium I z Makroekonomii II Semestr zimowy 2014/2015 Grupa I

Kolokwium I z Makroekonomii II Semestr zimowy 2014/2015 Grupa I Kolokwium I z Makroekonomii II Semestr zimowy 2014/2015 Grupa I Czas trwania kolokwium wynosi 45 minut. Należy rozwiązać dwa z trzech zamieszczonych poniżej zadań. Za każde zadanie można uzyskać maksymalnie

Bardziej szczegółowo

Krzywa IS Popyt inwestycyjny zależy ujemnie od wysokości stóp procentowych.

Krzywa IS Popyt inwestycyjny zależy ujemnie od wysokości stóp procentowych. Notatka model ISLM Model IS-LM ilustruje równowagę w gospodarce będącą efektem jednoczesnej równowagi na rynku dóbr i usług, a także rynku pieniądza. Jest to matematyczna interpretacja teorii Keynesa.

Bardziej szczegółowo

12.Rozwiązywanie równań i nierówności liniowych oraz ich układów.

12.Rozwiązywanie równań i nierówności liniowych oraz ich układów. matematyka /.Rozwiązywanie równań i nierówności liniowych oraz ich układów. I. Przypomnij sobie:. Co to jest równanie /nierówność? Rodzaje nierówności. Ogólnie: Równaniem nazywamy dwa wyrażenia algebraiczne

Bardziej szczegółowo

7. Podatki Podstawowe pojęcia

7. Podatki Podstawowe pojęcia 7. Podatki - 7.1 Podstawowe pojęcia Podatki są poddzielone na dwie kategorie: 1. Bezpośrednie - nałożone bezpośrednio na dochód z pracy. 2. Pośrednie - nałożone na wydatki, np. na różne towary. 1 / 35

Bardziej szczegółowo

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS Alina Grynia, dr

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS Alina Grynia, dr SYLLABUS na rok akademicki 009/010 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr 1 / 1 i Specjalność Bez specjalności Kod katedry/zakładu

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 Wykład 12: Naturalna stopa bezrobocia i krzywa AS

Makroekonomia 1 Wykład 12: Naturalna stopa bezrobocia i krzywa AS Makroekonomia 1 Wykład 12: Naturalna stopa bezrobocia i krzywa AS Gabriela Grotkowska Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego NATURALNA STOPA BEZROBOCIA Naturalna stopa bezrobocia Ponieważ

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 Wykład 12: Zagregowany popyt i zagregowana podaż

Makroekonomia 1 Wykład 12: Zagregowany popyt i zagregowana podaż Makroekonomia 1 Wykład 12: Zagregowany popyt i zagregowana podaż Gabriela Grotkowska Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Horyzont czasu w makroekonomii Długi okres Ceny są elastyczne i

Bardziej szczegółowo

PLANOWANIE I OCENA PRZEDSIĘWZIĘĆ INWESTYCYJNYCH

PLANOWANIE I OCENA PRZEDSIĘWZIĘĆ INWESTYCYJNYCH Mariusz Próchniak Katedra Ekonomii II, SGH PLANOWANIE I OCENA PRZEDSIĘWZIĘĆ INWESTYCYJNYCH Ekonomia menedżerska 1 2 Wartość przyszła (FV future value) r roczna stopa procentowa B kwota pieniędzy, którą

Bardziej szczegółowo