Ekonomia. Wykład dla studentów WPiA. Wykład 2: Popyt, podaż i cena równowagi. Elastyczności popytu

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Ekonomia. Wykład dla studentów WPiA. Wykład 2: Popyt, podaż i cena równowagi. Elastyczności popytu"

Transkrypt

1 Ekonomia Wykład dla studentów WPiA Wykład 2: Popyt, podaż i cena równowagi. Elastyczności popytu

2 wa kluczowe słowa: popyt i podaż Popyt to ilość dobra, jaką nabywcy są gotowi kupić zależnie od poziomu jego ceny Nie jest to zatem jakaś jedna wielkość, lecz pewien zbiór możliwych zakupów przy różnych poziomach ceny Ważne rozróżnienie: popyt a wielkość pożądana Podaż to ilość dobra, jaką sprzedawcy są skłonni zaoferować do sprzedaży przy różnych poziomach ceny Nie jest to zatem jakaś jedna wielkość, lecz pewien zbiór możliwych ilości oferowanych przy różnych poziomach ceny Ważne rozróżnienie: podaż a wielkość oferowana

3 Popyt i podaż przykład Popyt na czekoladę i podaż czekolady: Cena za tabliczkę czekolady (zł) 0,00 0,50 1,00 1,50 2,00 2,50 3,00 3,50 4,00 Popyt liczba tabliczek czekolady Podaż liczba tabliczek czekolady

4 Popyt i podaż ilustracja graficzna Popyt oznaczamy literą (demand), podaż literą S (supply), cenę literą p (price) oraz ilość literą Q (quantity) p S 2,50 2,00 1, Q

5 Prawo popytu i prawo podaży Prawo popytu: im niższa cena dobra, tym ceteris paribus większa ilość żądana danego dobra zmiany wielkości, którą nabywcy są gotowi kupić w zależności od coraz niższych cen przedstawia na wcześniejszym wykresie krzywa (np. przy cenie p=1,50 gotowi są kupić Q=125) Prawo podaży: im wyższa cena dobra, tym ceteris paribus większa ilość oferowana danego dobra zmiany wielkości, którą sprzedawcy są gotowi sprzedać w zależności od coraz niższych cen przedstawia na wcześniejszym wykresie krzywa S (np. przy cenie p=1,50 gotowi są sprzedać Q=75)

6 Zmiana popytu lub podaży A co jeśli pozostałe czynniki zostają zmienione (nie jest zachowana zasada ceteris paribus)? gdy dotyczyć to będzie sytuacji producentów sprzedawców zmieni się wielkość oferowana do sprzedaży przy tych samych cenach gdy dotyczyć to będzie sytuacji nabywcow zmieni się wielkość, którą są gotowi kupić przy tych samych cenach Ważne rozróżnienie: przesunięcie krzywej popytu (podaży) a ruch wzdłuż krzywej popytu (podaży) prawo popytu (podaży) opisuje ruch wzdłuż krzywej popytu (podaży) zmiana pozostałych czynników, mających wpływ na wielkość zakupów (oferowaną) przy każdym poziomie ceny wpływa na przesunięcie całej krzywej

7 Od czego zależy popyt na dane dobro? Popyt na dobro zależy od: p s - cen dóbr substytucyjnych p k -cen dóbr komplementarnych Y - dochodów w - poziomu zamożności u użyteczności dobra, preferencji konsumentów e oczekiwań dotyczących przyszłej sytuacji np. w zakresie zmiany cen, zmiany dochodów itp. g państwowych regulacji dotyczących warunków konsumpcji (dosyć wąskie oddziaływanie tego czynnika) np. dotyczących darmowej dystrybucji danego dobra wśród części potencjalnych konsumentów, zakazu lub nakazu konsumpcji czynnika losowego f p s, p, Y, w, u, e, g, k Zmiany wszystkich powyższych czynników będą wpływać na przesunięcia krzywej popytu

8 Od czego zależy podaż danego dobra? Podaż danego dobra zależy od: p i - cen innych dóbr możliwych do wytworzenia przy użyciu tego samego aparatu wytwórczego p f -cen czynników wytwórczych T technologii (metod technicznych produkcji, zarządzania itp..) S - struktury rynku (liczby firm i ich wzajemnych zależności) e oczekiwań g regulacji państwowych - czynnika losowego S f p, p, p, T, S, e, g, ) i f Zmiany wszystkich powyższych czynników będą wpływać na przesunięcia krzywej podaży

9 Ruch wzdłuż krzywej p 2,50 2,00 A B Zmiana ilości żądanej z 75 do 100 wskutek spadku ceny czekolady z 2,50 zł do 2,00 zł za tabliczkę powoduje, że obserwujemy ruch wzdłuż krzywej popytu (od punktu A do punktu B) Podobnie działa przesunięcie wzdłuż krzywej podaży Q

10 Przesunięcie krzywej p 2,50 A 75 B 100 Q Zmiana ilości żądanej z 75 do 100 (przy p=const=2,50) wskutek akcji promocyjnej czekolady. Nabywcy przy każdym poziomie ceny są teraz skłonni kupować więcej. Obserwujemy zatem przesunięcie całej krzywej popytu w prawo. Podobnie wygląda przesunięcie całej krzywej podaży.

11 Równowaga rynkowa Równowaga rynkowa: sytuacja, w której przy danym poziomie ceny, wielkość na jaką zgłaszają zapotrzebowanie konsumenci równa się wielkości oferowanej przez producentów Czyli: nadwyżkowy popyt na dobro (ponad dostawy tego dobra) = 0, lub nadwyżkowa podaż dobra (nadmiar dostaw w stosunku do gotowości zakupów tego dobra) = 0 Czyli: niedobór popytu na dobro = 0, lub niedobór podaży dobra = 0

12 Równowaga rynkowa E ( p) S( p) 0 Jeśli nadwyżkowa wielkość popytu (E) jest dodatnia (nadmiar), wówczas przy danej cenie konsumenci pragną konsumować więcej, niż producenci są skłonni dostarczać Jeśli nadwyżkowa wielkość popytu jest ujemna (niedobór), wówczas przy danej cenie konsumenci pragną konsumować mniej, niż producenci są skłonni dostarczać Zatem dodatni, nadwyżkowa wielkość popytu uruchamia mechanizm dostosowawczy rośnie cena

13 Równowaga rynkowa, analiza algebraiczna Wielkość popytu: Q ( p) p Wielkość podaży: Q S ( p) 50 p S Równowaga: E Q ( p) Q ( p) p (50p) 0 p 2 oraz Q Q S 100

14 Równowaga rynkowa dochodzenie do równowagi Cena Popyt Podaż E Zmiana ceny

15 Regulowanie cen Sposoby regulacji cen Wyznaczanie poziomu ceny Minimalnej Maksymalnej Regulowanie podaży Limit maksymalnej wielkości produkcji Nakaz minimalnej wielkości produkcji Opodatkowanie lub subsydiowanie transakcji (cen) Podatek pośredni otacja (subsydium) do cen produktów

16 Regulowanie cen cena minimalna p 2,50 2,00 nadwyżka S Wprowadzenie ceny minimalnej na czekoladę w wysokości 2,50 zł za tabliczkę powoduje, że pewna ilość czekolady nie zostanie sprzedana. Konsumenci są skłonni po tej cenie kupić jedynie 75 tabliczek Sprzedawcy dostarczą 125 tabliczek Nadmiar Q czekolady na rynku 50 tabliczek

17 Regulowanie cen: cena minimalna Cel stosowania cen minimalnych dla podniesienia dochodów producentów (głównie w produkcji rolnej dla zapewnienia opłacalności produkcji, czasem w postaci tzw. cen gwarantowanych) dla ograniczenia konsumpcji danego dobra (dotyczyć może np. używek) Skutki: powstawanie nadwyżki produkcji (przy wyższych cenach konsumenci kupują mniej a producenci wytwarzają więcej) problem: co zrobić z nadwyżką rozwiązaniem może być: skup przez państwo Koszty wprowadzenia cen minimalnych Mniejsza (niż mogłaby być) produkcja Wydatek państwa na skup nadwyżki, to zarazem konieczność opodatkowania konsumentów, by zgromadzić środki potrzebne na ten skup

18 Regulowanie cen cena minimalna p 2,50 2,00 Wartość sprzedaży w warunkach istnienia cen minimalnych S Wartość państwow ego skupu Bez cen minimalnych wartość sprzedaży = dochód producentów =2x100 Z cenami minimalnymi dochód producentów = wartości sprzedaży =2,50x75 plus wartości skupu przez państwo =2,50x(125-75) Q

19 Regulowanie cen cena maksymalna p 2,00 1,50 niedobór S Q Wprowadzenie ceny maksymalnej na czekoladę w wysokości 1,50 zł za tabliczkę powoduje powstanie braku czekolady na rynku. Producenci są skłonni sprzedawać jedynie 75 tabliczek. Konsumenci chcieliby po tej cenie kupić 125 tabliczek Niedobór wynosi 50

20 Regulowanie cen: cena maksymalna Cel stosowania cen maksymalnych dla ograniczenia dochodów producentów (np. w okresie powojennym w Europie dla zmniejszenia dochodów wynajmujących mieszkania) dla poszerzenia (uczynienia dostępną) konsumpcji danego dobra (jw. lub w Polsce w latach 90-tych, żeby najemców było stać na wynajem mieszkań w prywatnych zasobach) Skutki: powstawanie niedoboru produkcji (przy wyższych cenach konsumenci chca kupić więcej a producentom nie opłaca się wytwarzać więcej, w naszym przykładzie nie opłaca się budować mieszkań na wynajem) problem: co zrobić z niedoborem rozwiązanie: różne rodzaje pozacenowego przydziału np. list, kartek, talonów W długim czasie mniejsza (niż mogłaby być) produkcja Bodziec do korupcji, powstawania szarej strefy

21 Limit produkcji p 2,50 2,00 Regulowanie cen limitowanie produkcji Produkcja, która nie powstanie S Cena, którą gotowi są zapłacić nabywcy, jeśli na rynku pojawia się tylko 75 jednostek dobra Q Wprowadzenie limitu produkcji (max wielkość produkcji) czekolady na poziomie Q=75 prowadzi do wzrostu ceny z 2,00 do 2,50 ponieważ przy cenie 2,00 brakowało czekolady na rynku (nabywcy chcieli kupić 100 tabliczek czekolady) Sprzedający mając więcej nabywców niż towaru podnosili ceny aż do osiągnięcia równowagi

22 Limit produkcji p 2,50 2,00 Regulowanie cen limitowanie produkcji Produkcja, która nie powstanie S 1 S W długim czasie producenci ograniczają moce przerobowe dostosowując się do limitu ostosowanie długookresowe Producenci zmniejszają swój aparat wytwórczy dostosowując się do limitu Q

23 Regulowanie cen: limitowanie produkcji Cel stosowania limitów produkcji taki sam jak cen minimalnych (np. unijny limit połowów dorsza w Bałtyku, produkcji statków przez stocznie państwa członkowskich) ale patrz skutki Skutki: nie powstaje nadwyżka produkcji wyższe dochody uzyskają producenci pod warunkiem, że kupujący zareagują na zmniejszone dostawy produktów dostatecznie wysoką gotowością do zapłacenia za nie wyższej ceny (patrz dalej: elastyczność popytu)

24 p 2,00 1,50 Nakaz produkcji w wielkości 125 Regulowanie cen nakaz (zamówienie) produkcji Niedobrowolna wielkość produkcji S Cena, która spowoduje sprzedanie wytworzonej (nakazanej) produkcji Q Wprowadzenie nakazu produkcji qw wysokości Q=125 spowoduje spadek ceny ponieważ Gdyby cena nie spadła, część wytworzonej produkcji ( =25) nie zostałaby sprzedana spadek ceny do poziomu 1,50 spowoduje zakup całej ilości wyprodukowanej czekolady

25 Regulowanie cen: nakaz (zamówienie rządowe) produkcji Cel stosowania nakazu produkcji taki sam jak cen maksymalnych (podstawowy instrument ingerencji państwa w mechanizm rynkowy w tzw. gospodarce nakazowej, gdzie przedsiębiorstwom nakazywano produkować więcej niżto się im opłacilo) ale patrz skutki Skutki: trzeba firmom kompensować nieopłacalna produkcję, inaczej zbankrutowałyby (dlatego nakazy lepiej znoszą państwowe przedsiębiorstwa) kompensowanie strat powodowanych nieopłacalną produkcją prowadzi do wyłączenia rachunku ekonomicznego w przedsiębiorstwach, w konsekwencji do nieracjonalnego ich działania (ważniejsze jest zabieganie o wyrównawcze dopłaty od państwa niż o klientów)

26 Regulowanie cen podatek pośredni (nałożony na transakcję) p 2,20 2,00 Nowa podaż (S 1 ) w sytuacji opodatkowania sprzedaży 87,5 100 S 1 S Podatek pośredni w wysokości 0,50 / tabliczkę czekolady Gdy sprzedaż zostaje obłożona podatkiem: sprzedawcy chcą dostarczyć mniejszą ilość produktu przy każdym poziomie cen (S 1 ) ustala się nowa, wyższa cena równowagi i nowa, niższa Q ilość sprzedaży

27 Regulowanie cen podatek pośredni (nałożony na transakcję) Powód stosowania głównie cel fiskalny rząd zbiera podatki w celu sfinansowania swoich wydatków np. VAT czasem ograniczenie konsumpcji danego rodzaju np. akcyza (podwyższony, dodatkowy podatek) na alkohol Skutki wyższe ceny mniejsza produkcja i konsumpcja niższe dochody producentów opodatkowanie w przeciwieństwie do cen minimalnych lub limitowania produkcji zapewnia zgodność między chęciami kupowania (popytem) i produkowania (podażą) Kto płaci podatek zwykle częściowo producenci, częściowo konsumenci tym więcej producenci, im bardziej elastyczny jest popyt (krzywa bardziej płasko położona, tym więcej konsumenci, im popyt bardziej sztywny (krzywa bardziej stroma) skrajnie: tylko producenci, kiedy popyt doskonale elastyczny (krzywa pozioma) tylko konsumenci, kiedy popyt doskonale sztywny

28 Regulowanie cen dotacja do ceny p 2,00 1,50 Wysokość dotacji do zakupu tabliczki czekolady w na poziomie 0,50 S Nowa podaż w warunkach dotowania zakupu Wprowadzenie dotacji do zakupu czekolady powoduje spadek ceny, ponieważ: Przy każdym poziomie cen producenci dostaną dotację, co powoduje zwiększenie produkcji Konsumenci kupią tę zwiększoną produkcję o ile ceny będą odpowiednio niższe Q

29 Regulowanie cen subwencja do zakupów danego dobra Powód stosowania rodzajowy rząd dotuje określone rodzaje konsumpcji, żeby zachęcić do określonych zakupów (rodzajów konsumpcji lub produkcji) i zachowań konsumentów lub producentów np. dotacje do usług opiekuńczych dla dzieci żłobków, przedszkoli mają na celu tworzenie zachęt do tworzenia większych rodzin (większej dzietności), do lepszego przygotowania dzieci do podjęcia nauki szkolnej dotacje do kosztów zakupu nowych technologii mają zachęcić producentów do jej szerszego wdrażania cel dochodowy poprzez obniżenie kosztów zakupów uczynienie zakupów dostępnymi dla niskozamożnych np. dotacje do usług opiekuńczych dla dzieci żłobków, przedszkoli pozwalają na korzystnie z nich przez niezamożne rodziny Skutki niższe ceny większa produkcja i konsumpcja wyższe dochody producentów dotacje w przeciwieństwie do cen maksymalnych lub nakazów produkcji zapewniają zgodność między chęciami kupowania (popytem) i produkowania (podażą) Kto korzysta z dotacji zwykle częściowo producenci, częściowo konsumenci tym więcej producenci, im mniej elastyczny jest popyt (krzywa bardziej stromo położona, tym więcej konsumenci, im popyt bardziej elastyczny (krzywa bardziej stroma) skrajnie: tylko konsumenci (przejmują całą dotację, płacąc niższe ceny), kiedy popyt doskonale sztywny (krzywa pionowa) tylko producenci, kiedy popyt doskonale elastyczny, bo więcej produkują i sprzedają (krzywa pozioma)

30 Elastyczność definicja Elastyczność mierzy się w celu badania wpływu zmiany różnych czynników (x 1, x 2,..., x n ) na interesującą nas funkcję y. Elastyczność służy zatem do mierzenia reakcji zmiennej zależnej y na zmianę jednej ze zmiennych niezależnych (x 1, x 2,..., x n ). Można ją wyrazić w procentach mówi ona wtedy o ile % zmieni się wartość funkcji, jeśli ceteris paribus x k zmieni się o 1%

31 Elastyczność cenowa popytu Funkcja popytu na dane dobro zależność między wielkością żądaną a różnymi czynnikami: Ceną dobra ochodem Ceną dóbr substytucyjnych Ceną dóbr komplementarnych Preferencjami Q f ( p, Y, p, p,...) k s

32 Elastyczność cenowa popytu Elastyczność cenowa popytu pokazuje zatem, o ile % zmieni się wielkość żądana, jeśli cena zmieni się o 1% Q Q : p p (,0) Jeśli zatem np. elastyczność = 2, to oznacza, że wzrost ceny o 1% spowoduje spadek popytu o 2%

33 Elastyczność cenowa popytu przykład p p 2 =500 p 1 =400 F E S S Obliczmy elastyczność popytu w punkcie E: Zmiana p = 25% Zmiana Q = 6,25% Elastyczność = 0.25, zatem wzrost ceny o 10% spowoduje spadek popytu o 2,5% Q

34 Elastyczność cenowa popytu, c.d. Tak naprawdę, gdy chcemy obliczyć punktową elastyczność, powinniśmy zastosować rachunek różniczkowy (w szczególności, gdy funkcja popytu nie jest liniowa): Q p Q p lim : Q p p Q p 0 1 Q 1 Q ( p) 1000 p 2 p

35 Elastyczność cenowa popytu, c.d. Gdy elastyczność cenowa popytu jest co do wartości bezwzględnej mniejsza od 1, mówimy, że popyt jest nieelastyczny. W skrajnym przypadku elastyczność może być równa 0 i wtedy mówimy, że popyt jest doskonale sztywny. Czy producentom opłaca się podnosić cenę, gdy popyt jest sztywny? Gdy elastyczność cenowa popytu jest co do wartości bezwzględnej większa od 1, mówimy, że popyt jest elastyczny. W skrajnym przypadku elastyczność może być nieskończona i wtedy mówimy, że popyt jest doskonale elastyczny. Czy producentom opłaca się podnosić cenę, gdy popyt jest doskonale elastyczny? Elastyczność równa jeden popyt jednostkowo elastyczny

36 Elastyczność popytu a nachylenie funkcji popytu p p 1 E > 1 E = 1 Q 1 E < 1 Q Nachylenie funkcji popytu nie jest tożsame z elastycznością popytu! Elastyczność mierzy relację względnych zmian p i Q a nie absolutnych!

37 Elastyczność popytu a nachylenie funkcji popytu p J H G F Elastyczność punktowa: E: E= (100/700):(200/600) = 3/7 F: E = (100/600):(200/800) = 2/3 G: E = (100/500):(200/1000) = 1 H: E = (100/400):(200/1200) = 3/2 E Q

38 Elastyczność a przychody ze sprzedaży Wzrost ceny produktu prowadzi do spadku popytu Czy może się zdarzyć, że wzrost ceny spowoduje wzrost przychodów ze sprzedaży? Możliwe są trzy przypadki: Wzrost ceny spowoduje procentowo większy spadek popytu Wzrost ceny spowoduje procentowo mniejszy spadek popytu Wzrost ceny spowoduje procentowo taki sam spadek popytu Aby zatem odpowiedzieć na pytanie, czy wzrost ceny spowoduje wzrost przychodów ze sprzedaży, wystarczy znać elastyczność popytu

39 Elastyczność a przychody ze sprzedaży Jeśli popyt jest nieelastyczny, to zwiększanie ceny powoduje wzrost przychodów (należy zwiększać przychody poprzez ograniczanie sprzedaży i wzrost ceny przypadek monopolu) Jeśli popyt jest elastyczny, to zwiększanie ceny powoduje spadek przychodów (należy zwiększać przychody poprzez zwiększanie sprzedaży przypadek doskonałej konkurencji) Optymalna strategia cenowa: zwiększać cenę aż do osiągnięcia elastyczności = 1

40 Elastyczność a przychody ze sprzedaży p p F E J H Q Q a) Popyt nieelastyczny b) Popyt elastyczny

41 Elastyczność a przychody ze sprzedaży p 5 H 2 + G Q a) Popyt jednostkowo elastyczny

42 Elastyczność krzyżowa popytu Jest to miara reakcji wielkości popytu na jedno dobro ( X ) na zmiany ceny drugiego dobra ( Y ) XY X X Q Q : p p Y Y

43 Elastyczność krzyżowa popytu: wnioski obra komplementarne charakteryzują się ujemną krzyżową elastycznością popytu obra substytucyjne charakteryzują się dodatnią krzyżową elastycznością popytu Zatem w naszym przykładzie, dobra X oraz Y są substytutami, zaś X oraz Z są komplementarne

44 Elastyczność dochodowa popytu Jest to miara reakcji nabywców (zmian wielkości popytu) na zmiany ich dochodów Współczynnik dochodowej elastyczności popytu: Y Q Q X X : Y Y

45 Elastyczność dochodowa popytu Elastyczność dochodowa popytu pozwala na podział dóbr na następujące kategorie: dobra normalne dobra, na które popyt rośnie wraz ze wzrostem dochodów (dodatnia elastyczność dochodowa) dobra pierwszej potrzeby dobra, na które popyt rośnie mniej niż proporcjonalnie względem wzrostu dochodów (dodatnia elastyczność dochodowa, ale mniejsza od 1) prawo Engla dobra luksusowe dobra, na które popyt rośnie bardziej niż proporcjonalnie względem wzrostu dochodów (dodatnia elastyczność dochodowa, ale większa od 1) dobra niższego rzędu dobra, na które popyt maleje przy wzroście dochodów (ujemna elastyczność dochodowa)

46 Elastyczność popytu a podatki Znajomość elastyczności popytu pozwala ocenić skutki różnego rodzaju polityk na zmiany równowagi rynkowej, np. skutki opodatkowania Rządy mają tendencję do większego obciążania podatkami tych towarów, na które popyt jest względnie sztywny. Generuje to duże wpływy do budżetu i nie ogranicza za bardzo konsumpcji (alkohol, papierosy, paliwa,...) Sprzedawcy ustalają wyższe ceny, gdy popyt na ich dobra jest względnie sztywny

47 Koniec wykładu 2

MIKROEKONOMIA. Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU

MIKROEKONOMIA. Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU 1. POPYT Popyt (zapotrzebowanie) - ilość towaru, jaką jest skłonny kupić nabywca po ustalonej cenie rynkowej, dysponując do tego celu odpowiednim dochodem

Bardziej szczegółowo

Jak mierzyć reakcję popytu lub podaży na zmianę ceny?

Jak mierzyć reakcję popytu lub podaży na zmianę ceny? Jak mierzyć reakcję popytu lub podaży na zmianę ceny? Oczywistym miernikiem jest nachylenie krzywych popytu i podaży Np. obniżka ceny o 1 zł każdorazowo powoduje zwiększenie popytu na kajzerki o 20 sztuk

Bardziej szczegółowo

Temat Rynek i funkcje rynku

Temat Rynek i funkcje rynku Temat Rynek i funkcje rynku 1. Rynkowa a administracyjna koordynacja działań gospodarczych 2. Popyt, podaż, cena równowagi 3. Czynniki wpływające na rozmiary popytu 4. Czynniki wpływające na rozmiary podaży

Bardziej szczegółowo

Popyt, podaż i wszystko co z Nimi związane. Mgr Michał Ferdzyn SWSPiZ

Popyt, podaż i wszystko co z Nimi związane. Mgr Michał Ferdzyn SWSPiZ Popyt, podaż i wszystko co z Nimi związane Mgr Michał Ferdzyn SWSPiZ POPYT to zależność pomiędzy ilością dobra, którą chcą i mogą kupić konsumenci, a ceną tego dobra. Popyt jest przedstawiany za pomocą

Bardziej szczegółowo

Temat Rynek i funkcje rynku. Elementy rynku. Rynek. Popyt i podaż. Cena - pieniężny wyraz wartości. Popyt Podaż Cena

Temat Rynek i funkcje rynku. Elementy rynku. Rynek. Popyt i podaż. Cena - pieniężny wyraz wartości. Popyt Podaż Cena Temat i funkcje rynku 1. Rynkowa a administracyjna koordynacja działań gospodarczych 2. opyt, podaż, cena równowagi 3. Czynniki wpływające na rozmiary popytu 4. Czynniki wpływające na rozmiary podaży 5.

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 4: Podaż i równowaga rynkowa

Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 4: Podaż i równowaga rynkowa Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 4: Podaż i równowaga rynkowa Podstawowe pojęcia: rynek, podaż, krzywa podaż, prawo podaż, cena równowagi, cena maksymalna i minimalna, zmiana podaż dr inż. Anna Kiełbus

Bardziej szczegółowo

Elastyczność popytu i podaży i jej zastosowanie

Elastyczność popytu i podaży i jej zastosowanie Elastyczność popytu i podaży i jej zastosowanie Dr inż. Anna Kowalska-Pyzalska Katedra Badań Operacyjnych, Finansów i Zastosowań Informatyki Presentation is based on: http://www.swlearning.com/economics/mankiw/mankiw3e/powerpoint_micro.html

Bardziej szczegółowo

Elastyczność cenowa i dochodowa popytu- pojęcie i zastosowanie. Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski 1. Instytut Nauk Ekonomicznych

Elastyczność cenowa i dochodowa popytu- pojęcie i zastosowanie. Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski 1. Instytut Nauk Ekonomicznych Elastyczność cenowa i dochodowa popytu- pojęcie i zastosowanie Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski 1. Instytut Nauk Ekonomicznych Popyt elastyczny Prawo popytu mówi, ze zmiany ceny wywołują

Bardziej szczegółowo

Elastyczność popytu i podaży i jej zastosowanie

Elastyczność popytu i podaży i jej zastosowanie Elastyczność popytu i podaży i jej zastosowanie Dr. Anna Kowalska-Pyzalska Insitute of Computer Science & Management/ Chair of Economy Presentation is based on: http://www.swlearning.com/economics/mankiw/mankiw3e/powerpoint_micro.html

Bardziej szczegółowo

wielkosci czynnika popytu dobra wielkosci ceny popytu na dobrox popytu ceny

wielkosci czynnika popytu dobra wielkosci ceny popytu na dobrox popytu ceny ELASTYCZNOŚCI POPYTU: Elastyczności i podaży 1. cenowa elastyczność mierzy, o ile procent zmieni się wielkość pod wpływem jednoprocentowej zmiany dobra lub usługi 2. dochodowa elastyczność mierzy, o ile

Bardziej szczegółowo

Równowaga rynkowa. Równowaga rynkowa: ilustracja graficzna. Nierównowaga rynkowa: nadwyżka dobra. Nierównowaga rynkowa: niedobór dobra

Równowaga rynkowa. Równowaga rynkowa: ilustracja graficzna. Nierównowaga rynkowa: nadwyżka dobra. Nierównowaga rynkowa: niedobór dobra Równowaga rynkowa Cena unkt r Ilość Cena i ilość Cena (cena czyszcząca rynek): cena, przy której wielkość zapotrzebowania jest równa ilości oferowanej. Nierównowaga rynkowa: niedobór dobra Cena rynkowa

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 3: Popyt

Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 3: Popyt Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 3: Popyt Podstawowe pojęcia: rynek, popyt, krzywa popytu, prawo popytu, efekt snobizmu, efekt Veblena, cena maksymalna i minimalna, zmiana popytu, dobro Griffena, dobra

Bardziej szczegółowo

MECHANIZM RYNKOWY. dr Sylwia Machowska

MECHANIZM RYNKOWY. dr Sylwia Machowska MECHANIZM RYNKOWY dr Sylwia Machowska 1 Plan wykładu Rynek Popyt, wielkość popytu, prawo popytu Podaż, wielkość podaży, prawo podaży Równowaga rynkowa 2 Rynek 3 Rynek Rynek to proces wzajemnego oddziaływania

Bardziej szczegółowo

Dr Łukasz Goczek. Uniwersytet Warszawski

Dr Łukasz Goczek. Uniwersytet Warszawski Dr Łukasz Goczek Uniwersytet Warszawski Wpływ podatków na podaż i popyt Co decyduje, kto naprawdę ponosi ciężar podatku Koszty i korzyści wynikające z podatków i dlaczego podatki nakładają koszt, który

Bardziej szczegółowo

Powtórzenie z Rozdziału 6: Koszt opodatkowania. W tym rozdziale szukaj odpowiedzi na pytania:

Powtórzenie z Rozdziału 6: Koszt opodatkowania. W tym rozdziale szukaj odpowiedzi na pytania: 8 Koszt opodatkowania R I N C I L E O F MICROECONOMIC F O U R T H E I T I O N N. G R E G O R Y M A N K I W oweroint lides by Ron Cronovich 2007 Thomson outh-western, all rights reserved W tym rozdziale

Bardziej szczegółowo

EKONOMIA wykład 2 MECHANIZM RYNKOWY. Prowadzący zajęcia: dr inż. Magdalena Węglarz Politechnika Wrocławska Wydział Informatyki i Zarządzania

EKONOMIA wykład 2 MECHANIZM RYNKOWY. Prowadzący zajęcia: dr inż. Magdalena Węglarz Politechnika Wrocławska Wydział Informatyki i Zarządzania EKONOMIA wykład 2 MECHANIZM RYNKOWY Prowadzący zajęcia: dr inż. Magdalena Węglarz Politechnika Wrocławska Wydział Informatyki i Zarządzania PLAN WYKŁADU 1. Typy gospodarek. 2. Rynek i mechanizm rynkowy.

Bardziej szczegółowo

Gospodarka rynkowa. Rynkowy mechanizm popytu i podaży. Agnieszka Stus

Gospodarka rynkowa. Rynkowy mechanizm popytu i podaży. Agnieszka Stus Gospodarka rynkowa. Rynkowy mechanizm popytu i podaży. Agnieszka Stus Zagadnienia Rynki elastyczne i zmonopolizowane. Funkcje popytu i podaży (położenie, przesunięcie). Równowaga rynkowa. Prawo popytu

Bardziej szczegółowo

Podstawy ekonomii ELASTYCZNOŚCI W EKONOMII

Podstawy ekonomii ELASTYCZNOŚCI W EKONOMII Podstawy ekonomii ELASTYCZNOŚCI W EKONOMII Elastyczność cenowa popytu Elastyczność cenowa podaŝy Opracowanie: dr Tomasz Taraszkiewicz Elastyczność cenowa popytu Elastyczność względna zmiana zmiennej zaleŝnej

Bardziej szczegółowo

WAŻNE ZAGADNIENIA NA MIKRO

WAŻNE ZAGADNIENIA NA MIKRO WAŻNE ZAGADNIENIA NA MIKRO KRZYWA MOŻLIWOŚCI PRODUKCYJNYCH (zwiększanie produkcji jednego dobra nie jest możliwe bez zmiany produkcji drugiego dobra) krzywa możliwości produkcyjnych pokazuje możliwości

Bardziej szczegółowo

Analiza popytu i podaży

Analiza popytu i podaży opyt to: Analiza popytu i podaży chęć zakupu dobra lub usługi przy danych cenach w danym czasie, ceteris paribus wielkość zapotrzebowania zgłaszanego przy danej cenie w danym czasie, ceteris paribus Rodzaje

Bardziej szczegółowo

5. Teoria Popytu. 5.1 Różne Rodzaje Konkurencji

5. Teoria Popytu. 5.1 Różne Rodzaje Konkurencji 5. Teoria Popytu. 5.1 Różne Rodzaje Konkurencji a. Konkurencja doskonała Producenci sprzedają nierozróżnialne towary, e.g. zboże pierwszej klasy. Zakładamy że jest dużo producentów, a żaden nie ma wpływu

Bardziej szczegółowo

Decyzje konsumenta I WYBIERZ POPRAWNE ODPOWIEDZI

Decyzje konsumenta I WYBIERZ POPRAWNE ODPOWIEDZI Decyzje konsumenta I WYBIERZ POPRAWNE ODPOWIEDZI 1. Dobrami podrzędnymi nazywamy te dobra: a. które nie mają bliskich substytutów b. na które popyt maleje w miarę wzrostu dochodów konsumenta, przy pozostałych

Bardziej szczegółowo

Scenariusz. Elastyczność i jej zastosowania. W tym rozdziale szukaj odpowiedzi na pytania:

Scenariusz. Elastyczność i jej zastosowania. W tym rozdziale szukaj odpowiedzi na pytania: 5 Elastyczność i jej zastosowania R I N C I L E S O F MICROECONOMICS F O U R T H E I T I O N N. G R E G O R Y M A N K I W oweroint Slides by Ron Cronovich 2007 Thomson South-Western, all rights reserved

Bardziej szczegółowo

MECHANIZM RYNKOWY. dr Sylwia Machowska

MECHANIZM RYNKOWY. dr Sylwia Machowska MECHANIZM RYNKOWY dr Sylwia Machowska Plan wykładu Gospodarka rynkowa Mechanizm rynkowy Rynek Popyt, wielkość popytu, prawo popytu Podaż, wielkość podaży, prawo podaży Równowaga rynkowa Gospodarka Gospodarka

Bardziej szczegółowo

Podstawy ekonomii TEORIA POPYTU TEORIA PODAśY

Podstawy ekonomii TEORIA POPYTU TEORIA PODAśY Podstawy ekonomii TEORIA POPYTU TEORIA PODAśY Opracowanie: dr Tomasz Taraszkiewicz Teoria popytu Teoria popytu Wielkość popytu zgłaszane zapotrzebowanie na określony towar przy danej jego cenie w określonym

Bardziej szczegółowo

Podaż, popyt i polityka państwa

Podaż, popyt i polityka państwa 6 odaż, popyt i polityka państwa R I N C I L E O F MICROECONOMIC F O U R T H E I T I O N N. G R E G O R Y M A N K I W oweroint lides by Ron Cronovich 27 Thomson outh-western, all rights reserved W tym

Bardziej szczegółowo

dany produkt Rynek, rynek konkurencyjny Dobra: substytucyjne i komplementarne Prawo popytu Plan i krzywa popytu rynek pracy, aukcja internetowa,

dany produkt Rynek, rynek konkurencyjny Dobra: substytucyjne i komplementarne Prawo popytu Plan i krzywa popytu rynek pracy, aukcja internetowa, Rynek, rynek konkurencyjny Dobra: substytucyjne i komplementarne Prawo popytu Plan i krzywa popytu -Pyzalska ttp://wwwswlearningcom/economics/mankiw/mankiw3e/powerpoint_microhtml dany produkt na wyspecjalizowanym

Bardziej szczegółowo

MIKROEKONOMIA. mgr Maciej Szczepankiewicz. Katedra Nauk Ekonomicznych. semestr zimowy 2015/2016

MIKROEKONOMIA. mgr Maciej Szczepankiewicz. Katedra Nauk Ekonomicznych. semestr zimowy 2015/2016 MIKROEKONOMIA semestr zimowy 2015/2016 mgr Maciej Szczepankiewicz Katedra Nauk Ekonomicznych Kontakt E: maciej@szczepankiewicz.net Dyżury: Wtorek 12-13.30 nieparzyste 10.15-11.45 parzyste Środa 13.15-14.45

Bardziej szczegółowo

Elastyczność i jej zastosowania. W tym rozdziale szukaj odpowiedzi na pytania:

Elastyczność i jej zastosowania. W tym rozdziale szukaj odpowiedzi na pytania: 5 Elastyczność i jej zastosowania R I N C I L E S O F MICROECONOMICS F O U R T H E I T I O N N. G R E G O R Y M A N K I W oweroint Slides by Ron Cronovich 2007 Thomson South-Western, all rights reserved

Bardziej szczegółowo

Nazwisko i Imię zł 100 zł 129 zł 260 zł 929 zł 3. Jeżeli wraz ze wzrostem dochodu, maleje popyt na dane dobro to jest to: (2 pkt)

Nazwisko i Imię zł 100 zł 129 zł 260 zł 929 zł 3. Jeżeli wraz ze wzrostem dochodu, maleje popyt na dane dobro to jest to: (2 pkt) Nazwisko i Imię... Numer albumu... A 1. Utrata wartości dobra kapitałowego w ciągu roku będąca rezultatem wykorzystania tego dobra w procesie produkcji nazywana jest: (2 pkt) ujemnym przepływem pieniężnym

Bardziej szczegółowo

Instytut Ekonomii. Mechanizm rynkowy Prof. Tomasz Bernat

Instytut Ekonomii. Mechanizm rynkowy Prof. Tomasz Bernat Mechanizm rynkowy Prof. Tomasz Bernat literatura PODRĘCZNIK: Mikroekonomia, red. D. Kopycińska, Szczecin 2011 ZBIÓR ZADAŃ: Mikroekonomia studia przypadku, Vol. 3 red. Tomasz Bernat, 2017 dostęp: mikroekonomia.net

Bardziej szczegółowo

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów,

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów, WYMAGANIA EDUKACYJNE PRZEDMIOT: Podstawy ekonomii KLASA: I TH NUMER PROGRAMU NAUCZANIA: 2305/T-5 T-3,SP/MEN/1997.07.16 L.p. Dział programu 1. Człowiek - konsument -potrafi omówić podstawy ekonomii, - zna

Bardziej szczegółowo

Elastyczność. Krzysztof Kołodziejczyk, PhD

Elastyczność. Krzysztof Kołodziejczyk, PhD Elastyczność Krzysztof Kołodziejczyk, PhD https://flic.kr/p/j4fg3d Agenda 1. Dostosowania wielkości popytu i podaży do zmian cen i dochodów (elastyczne, nieelastyczne) 2. Wskaźniki Ep i Edp i ich interpretacja

Bardziej szczegółowo

Determinanty dochody narodowego. Analiza krótkookresowa

Determinanty dochody narodowego. Analiza krótkookresowa Determinanty dochody narodowego. Analiza krótkookresowa Ujęcie popytowe Według Keynesa, dosyć częstą sytuacją w gospodarce rynkowej jest niepełne wykorzystanie czynników produkcji. W związku z tym produkcja

Bardziej szczegółowo

Model dopasowywania się cen na rynku

Model dopasowywania się cen na rynku Model dopasowywania się cen na rynku autor: Milena Ścisłowska Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego, wydział Matematyczno Przyrodniczy Warszawa 2013 Prosty model rynku - kupujący i sprzedający na

Bardziej szczegółowo

Dr inż. Anna Kowalska-Pyzalska Katedra Badań Operacyjnych, Finansów i Zastosowań Informatyki Wydział Informatyki i Zarządzania

Dr inż. Anna Kowalska-Pyzalska Katedra Badań Operacyjnych, Finansów i Zastosowań Informatyki Wydział Informatyki i Zarządzania Ekonomia dobrobytu Dr inż. Anna Kowalska-Pyzalska Katedra Badań Operacyjnych, Finansów i Zastosowań Informatyki Wydział Informatyki i Zarządzania Prezentacja oparta na materiałach z: http://www.swlearning.com/economics/mankiw/mankiw3e/powerpoint_micro.html

Bardziej szczegółowo

Rynki i konkurencja. Siły rynkowe czyli popyt i podaż. W tym rozdziale odpowiemy na pytania:

Rynki i konkurencja. Siły rynkowe czyli popyt i podaż. W tym rozdziale odpowiemy na pytania: 4 Siły rynkowe czyli popyt i podaż R I N C I L E S O F MICROECONOMICS F O U R T H E D I T I O N N. G R E G O R Y M A N K I W oweroint Slides by Ron Cronovich 2007 Thomson South-Western, all rights reserved

Bardziej szczegółowo

Podstawy ekonomii ELASTYCZNOŚCI W EKONOMII

Podstawy ekonomii ELASTYCZNOŚCI W EKONOMII Podstawy ekonomii ELASTYCZNOŚCI W EKONOMII Elastyczność krzyŝowa popytu Elastyczność dochodowa popytu Opracowanie: dr Tomasz Taraszkiewicz Elastyczność krzyŝowa popytu Elastyczność krzyŝowa popytu Elastyczność

Bardziej szczegółowo

Rola państwa w gospodarce. Ceny minimalne i maksymalne. Podatki.

Rola państwa w gospodarce. Ceny minimalne i maksymalne. Podatki. Rola państwa w gospodarce. Ceny minimalne i maksymalne. Podatki. Dr inż. Anna Kowalska-Pyzalska Katedra Badań Operacyjnych, Finansów i Zastosowań Informatyki Wydział Informatyki i Zarządzania Prezentacja

Bardziej szczegółowo

Negatywne skutki monopolu

Negatywne skutki monopolu Negatywne skutki monopolu Strata dobrobytu społecznego z tytułu: (1) mniejszej produkcji i wyższej ceny (2) kosztów poszukiwania renty, które ponoszą firmy w celu osiągnięcia monopolistycznej pozycji na

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia - Lista 11. Przygotować do zajęć: konkurencja doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol pełny, duopol

Mikroekonomia - Lista 11. Przygotować do zajęć: konkurencja doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol pełny, duopol Mikroekonomia - Lista 11 Przygotować do zajęć: konkurencja doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol pełny, duopol Konkurencja doskonała 1. Model konkurencji doskonałej opiera się na następujących

Bardziej szczegółowo

Definicja ceny. I. Sobańska (red.), Rachunek kosztów i rachunkowość zarządcza, C.H. Beck, Warszawa 2003, s. 179

Definicja ceny. I. Sobańska (red.), Rachunek kosztów i rachunkowość zarządcza, C.H. Beck, Warszawa 2003, s. 179 Ceny Definicja ceny cena ilość pieniądza, którą płaci się za dobra i usługi w stosunkach towarowo-pieniężnych, których przedmiotem jest zmiana właściciela lub dysponenta będąca wyrazem wartości i zależna

Bardziej szczegółowo

P R I N C I P L E S O F

P R I N C I P L E S O F 4 Siły rynkowe czyli popyt i podaż P R I N C I P L E S O F MICROECONOMICS F O U R T H E D I T I O N N. G R E G O R Y M A N K I W PowerPoint Slides by Ron Cronovich 2007 Thomson South-Western, all rights

Bardziej szczegółowo

7. Podatki Podstawowe pojęcia

7. Podatki Podstawowe pojęcia 7. Podatki - 7.1 Podstawowe pojęcia Podatki są poddzielone na dwie kategorie: 1. Bezpośrednie - nałożone bezpośrednio na dochód z pracy. 2. Pośrednie - nałożone na wydatki, np. na różne towary. 1 / 35

Bardziej szczegółowo

Monopol statyczny. Problem monopolisty: Π(q) = p(q)q c(q)

Monopol statyczny. Problem monopolisty: Π(q) = p(q)q c(q) Monopol Jest jedna firma Sama ustala cenę powyżej kosztu krańcowego Zyski nadzwyczajne (największe osiągalne) Stoi przed podobnymi ograniczeniami co firmy doskonale konkurencyjne: -Ograniczenia technologiczne

Bardziej szczegółowo

Podstawowa analiza rynku

Podstawowa analiza rynku Podstawowa analiza rynku Wykład 4 Jerzy Wilkin Co kryje się za pojęciem: rynek? Miejsce styku kupujących i sprzedających Miejsce przejawiania się popytu i podaży Złożony proces wzajemnego oddziaływania

Bardziej szczegółowo

5. Teoria Podaży i Popytu - Popyt

5. Teoria Podaży i Popytu - Popyt 5. Teoria Podaży i Popytu - Popyt Popyt na dobro maleje względem ceny (o ile dobro jest tak zwane normalne, a nie luksusowe). Zakładamy że firma ustala cenę danego dobra p, która obowiązuje wszędzie. Niech

Bardziej szczegółowo

Krótkookresowa równowaga makroekonomiczna w gospodarce otwartej: model keynesowski

Krótkookresowa równowaga makroekonomiczna w gospodarce otwartej: model keynesowski Krótkookresowa równowaga makroekonomiczna w gospodarce otwartej: model keynesowski WYKŁAD 12 Z MIĘDZYNARODOWYCH STOSUNKÓW GOSODARCZYCH, CE UW Copyright 2006 earson Addison-Wesley & Gabriela Grotkowska

Bardziej szczegółowo

Konkurencja monopolistyczna

Konkurencja monopolistyczna Konkurencja monopolistyczna Dr inż. Anna Kowalska-Pyzalska Prezentacja oparta na: http://www.swlearning.com/economics/mankiw/mankiw3e/powerpoint_micro.html Cechy: Wielu sprzedawców Zróżnicowane produkty

Bardziej szczegółowo

MODEL IS LM POPYT GLOBALNY A STOPA PROCENTOWA. Wzrost stopy procentowej zmniejsza popyt globalny. Spadek stopy procentowej zwiększa popyt globalny.

MODEL IS LM POPYT GLOBALNY A STOPA PROCENTOWA. Wzrost stopy procentowej zmniejsza popyt globalny. Spadek stopy procentowej zwiększa popyt globalny. MODEL IS LM POPYT GLOBALNY A STOPA PROCENTOWA Wzrost stopy procentowej zmniejsza popyt globalny. Spadek stopy procentowej zwiększa popyt globalny. Uzasadnienie: wysoka stopa procentowa zmniejsza popyt

Bardziej szczegółowo

MODEL AS-AD. Dotąd zakładaliśmy (w modelu IS-LM oraz w krzyżu keynesowskim), że ceny w gospodarce są stałe. Model AS-AD uchyla to założenie.

MODEL AS-AD. Dotąd zakładaliśmy (w modelu IS-LM oraz w krzyżu keynesowskim), że ceny w gospodarce są stałe. Model AS-AD uchyla to założenie. MODEL AS-AD Dotąd zakładaliśmy (w modelu IS-LM oraz w krzyżu keynesowskim), że ceny w gospodarce są stałe. Model AS-AD uchyla to założenie. KRZYWA AD Krzywą AD wyprowadza się z modelu IS-LM Każdy punkt

Bardziej szczegółowo

Rola państwa w gospodarce. Ceny minimalne i maksymalne. Podatki.

Rola państwa w gospodarce. Ceny minimalne i maksymalne. Podatki. Rola państwa w gospodarce. Ceny minimalne i maksymalne. Podatki. Dr inż. Anna Kowalska-Pyzalska Katedra Badań Operacyjnych, Finansów i Zastosowań Informatyki Wydział Informatyki i Zarządzania Prezentacja

Bardziej szczegółowo

Monopol. Założenia. Skąd biorą się monopole? Jedna firma

Monopol. Założenia. Skąd biorą się monopole? Jedna firma Założenia Jedna firma Monopol Siłą rzeczy musi ona sama ustalić cenę Cena rynkowa zależy od ilości sprzedawanej przez firmę Produkt nie posiada substytuty Dużo kupujących (krzywa popytu opadająca) Istnieją

Bardziej szczegółowo

Analiza popytu i podaży

Analiza popytu i podaży Analiza popytu i podaży Dr inż. Anna Kowalska-Pyzalska Katedra Badań Operacyjnych, Finansów i Zastosowań Informatyki Wydział Informatyki i Zarządzania Prezentacja oparta na materiałach z: http://www.swlearning.com/economics/mankiw/mankiw3e/powerpoint_micro.html

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

Wykład 2. Rynek: popyt, podaż, cena. Co to jest rynek Krzywe popytu i podaży, cena równowagi

Wykład 2. Rynek: popyt, podaż, cena. Co to jest rynek Krzywe popytu i podaży, cena równowagi Wykład 2. Rynek: popyt, podaż, cena Co to jest rynek Krzywe popytu i podaży, cena równowagi Nawet z papugi można zrobić wytrawnego ekonomistę. Wystarczy ją nauczyć dwóch słów: popyt i podaż. /Thomas Carlyle/

Bardziej szczegółowo

Zadanie 1 Kosztem alternatywnym zbudowania geotermicznej elektrociepłowni jest:

Zadanie 1 Kosztem alternatywnym zbudowania geotermicznej elektrociepłowni jest: Zadanie 1 Kosztem alternatywnym zbudowania geotermicznej elektrociepłowni jest: a. suma wydatków, jakie należałoby ponieść za korzystanie z innych źródeł energii, b. koszt budowy elektrociepłowni pomniejszony

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Strona1 Anna Irena Szymańska Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 2.4 Temat zajęć: Kto ustala ceny, czyli popyt, podaż i równowaga rynkowa 1. Cele lekcji: Uczeń: wyjaśnia znaczenie pojęć: popyt, podaż, cena,

Bardziej szczegółowo

Centrum Europejskie Ekonomia. ćwiczenia 3

Centrum Europejskie Ekonomia. ćwiczenia 3 Centrum Europejskie Ekonomia ćwiczenia 3 Elastyczność popytu i podaży, Wybór konsumenta efekt substytucyjny i dochodowy Tomasz Gajderowicz. Agenda Kartkówka Elastyczność popytu i podaży Wybór konsumenta

Bardziej szczegółowo

Determinanty dochodu narodowego. Analiza krótkookresowa

Determinanty dochodu narodowego. Analiza krótkookresowa Determinanty dochodu narodowego Analiza krótkookresowa Produkcja potencjalna i faktyczna Produkcja potencjalna to produkcja, która może być wytworzona w gospodarce przy racjonalnym wykorzystaniu wszystkich

Bardziej szczegółowo

2010 W. W. Norton & Company, Inc. Popyt

2010 W. W. Norton & Company, Inc. Popyt 2010 W. W. Norton & Company, Inc. Popyt Własności Funkcji Popytu Statyka porównawcza funkcji popytu pokazuje jak zmienia się funkcja popytu x 1 *(p 1,p 2,y) i x 2 *(p 1,p 2,y) gdy zmianie ulegają ceny

Bardziej szczegółowo

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Zagregowane wydatki w gospodarce otwartej Jeżeli przyjmiemy, że wydatki krajowe na dobra wytworzone w kraju zależą od poziomu dochodu Y oraz realnej stopy procentowej

Bardziej szczegółowo

Marketing. Marketing-mix. Cena w marketingu. Wykład V. Klasyfikacja środków konkurencji wg McCarthy ego - 4 P. dr Grzegorz Mazurek.

Marketing. Marketing-mix. Cena w marketingu. Wykład V. Klasyfikacja środków konkurencji wg McCarthy ego - 4 P. dr Grzegorz Mazurek. Marketing Wykład V dr Grzegorz Mazurek Marketing-mix Klasyfikacja środków konkurencji wg McCarthy ego - 4 P PRODUKT (product) CENA (price) DYSTRYBUCJA (place) PROMOCJA (promotion) 7 (P) (+ Process, Personnel,

Bardziej szczegółowo

MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ.

MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ. Wykład 4 Konkurencja doskonała i monopol 1 MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ. EFEKTYWNOŚĆ RYNKU. MONOPOL CZYSTY. KONKURENCJA MONOPOLISTYCZNA. 1. MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ W modelu konkurencji doskonałej

Bardziej szczegółowo

Wzrost gospodarczy definicje

Wzrost gospodarczy definicje Wzrost gospodarczy Wzrost gospodarczy definicje Przez wzrost gospodarczy rozumiemy proces powiększania podstawowych wielkości makroekonomicznych w gospodarce, a w szczególności proces powiększania produkcji

Bardziej szczegółowo

Elastyczność popytu i podaży

Elastyczność popytu i podaży Autor: mgr Andrzej Kacprzyk mgr J. Karol Słowiński II. Elastyczność popytu i podaży Spis treści: Wstęp 1. Cenowa elastyczność popytu 1.1 Cenowa elastyczność popytu a przychody przedsiębiorstw 2. Mieszana

Bardziej szczegółowo

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca ELEMENTY EKONOMII PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Klasa: I TE Liczba godzin w tygodniu: 3 godziny Numer programu: 341[02]/L-S/MEN/Improve/1999 Prowadzący: T.Kożak- Siara I Ekonomia jako nauka o gospodarowaniu

Bardziej szczegółowo

Elastyczność popytu. Rodzaje elastyczności popytu. e p = - Pamiętajmy, że rozpatrujemy wielkości względne!!! Wzory na elastyczność cenową popytu D

Elastyczność popytu. Rodzaje elastyczności popytu. e p = - Pamiętajmy, że rozpatrujemy wielkości względne!!! Wzory na elastyczność cenową popytu D lastyczność oytu Rodzaje elastyczności oytu > lastyczność cenowa oytu - lastyczność mieszana oytu - e m = < lastyczność dochodowa oytu - e i lastyczność cenowa oytu - lastyczność cenowa oytu jest to stosunek

Bardziej szczegółowo

2010 W. W. Norton & Company, Inc. Monopol

2010 W. W. Norton & Company, Inc. Monopol 2010 W. W. Norton & Company, Inc. Monopol Monopol Jeden sprzedawca. Krzywa popytu jaką napotyka monopolista (opadająca) to krzywa popytu rynkowego. Monopolista może zmienić cenę rynkową produktu dostosowując

Bardziej szczegółowo

Wykład I. Interwencje rządowe na rynku

Wykład I. Interwencje rządowe na rynku Wykład I Interwencje rządowe na rynku O czym będzie mowa? odatki Od ilości Od wartości Od zysku Ryczałtowy ubsydia Ograniczenia ilościowe Cła rzykłady: afera hazardowa, WR UE odatek jednostkowy (np. akcyza)

Bardziej szczegółowo

Wykład II. Interwencje rządowe na rynku

Wykład II. Interwencje rządowe na rynku Wykład II Interwencje rządowe na rynku O czym będzie mowa? odatki Od ilości Od wartości Od zysku Ryczałtowy ubsydia Ograniczenia ilościowe Cła rzykłady: afera hazardowa, WR UE odatek jednostkowy (np. akcyza)

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ I. ISTOTA I CZYNNIKI DETERMINUJĄCE POPYT

ROZDZIAŁ I. ISTOTA I CZYNNIKI DETERMINUJĄCE POPYT ROZDZIAŁ I. ISTOTA I CZYNNIKI DETERMINUJĄCE POPYT 5 6 WSTĘP Z perspektywy ekonomii rynek jest procesem polegającym na konfrontacji popytu i podaży, czyli kupujący i sprzedający określają, co mają zamiar

Bardziej szczegółowo

Ekonomia. Wykład dla studentów WPiA. Wykład 5: Firma, produkcja, koszty

Ekonomia. Wykład dla studentów WPiA. Wykład 5: Firma, produkcja, koszty Ekonomia Wykład dla studentów WPiA Wykład 5: Firma, produkcja, koszty Popyt i podaż kategorie rynkowe Popyt i podaż to dwa słowa najczęściej używane przez ekonomistów Popyt i podaż to siły, które regulują

Bardziej szczegółowo

Ekonomia wykład 02. dr Adam Salomon

Ekonomia wykład 02. dr Adam Salomon Ekonomia wykład 02 dr Adam Salomon Ekonomia: GOSPODARKA RYNKOWA. MIKROEKONOMICZNE PODSTAWY GOSPODAROWANIA Ekonomia dr Adam Salomon, Katedra Transportu i Logistyki, WN AM w Gdyni 2 Rynek Rynek jest to proces,

Bardziej szczegółowo

Konkurencja monopolistyczna. W tym rozdziale szukaj odpowiedzi na pytania:

Konkurencja monopolistyczna. W tym rozdziale szukaj odpowiedzi na pytania: 17 Konkurencja monopolistyczna P R I N C I P L E S O F MICROECONOMICS F O U R T H E D I T I O N N. G R E G O R Y M A N K I W PowerPoint Slides by Ron Cronovich 2007 Thomson South-Western, all rights reserved

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 Wykład 12: Naturalna stopa bezrobocia i krzywa AS

Makroekonomia 1 Wykład 12: Naturalna stopa bezrobocia i krzywa AS Makroekonomia 1 Wykład 12: Naturalna stopa bezrobocia i krzywa AS Gabriela Grotkowska Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego NATURALNA STOPA BEZROBOCIA Naturalna stopa bezrobocia Ponieważ

Bardziej szczegółowo

2.1. Charakterystyka elastyczności popytu

2.1. Charakterystyka elastyczności popytu 13 2.ELASTYCZNOŚCI POPYTU Aby zmierzyć siłę i kierunek oddziaływania czynników kształtujących popyt stosuje się różnego rodzaju mierniki. Do najpopularniejszych należą elastyczności popytu, które mierzą

Bardziej szczegółowo

Ekonomia dobrobytu. Konsumenci, producenci i efektywność rynków. W tym rozdziale odpowiemy na pytania: Przypomnienie: alokacja zasobów określa:

Ekonomia dobrobytu. Konsumenci, producenci i efektywność rynków. W tym rozdziale odpowiemy na pytania: Przypomnienie: alokacja zasobów określa: 7 Konsumenci, producenci i efektywność rynków R I N C I L E S O F MICROECONOMICS F O U R T H E D I T I O N N. G R E G O R Y M A N K I W oweroint Slides by Ron Cronovich 7 Thomson South-Western, all rights

Bardziej szczegółowo

Podstawowe zagadnienia

Podstawowe zagadnienia Podstawowe zagadnienia Każda społeczność staje przed koniecznością rozwiązania trzech podstawowych problemw codziennej egzystencji: - jakie dobra i usługi - co wytwarzać - dla kogo je wytwarzać Ekonomia

Bardziej szczegółowo

TEST. [2] Funkcja długookresowego kosztu przeciętnego przedsiębiorstwa

TEST. [2] Funkcja długookresowego kosztu przeciętnego przedsiębiorstwa Przykładowe zadania na kolokwium: TEST [1] Zmniejszenie przeciętnych kosztów stałych zostanie spowodowane przez: a. wzrost wielkości produkcji, b. spadek wielkości produkcji, c. wzrost kosztów zmiennych,

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 dla MSEMen. Gabriela Grotkowska

Makroekonomia 1 dla MSEMen. Gabriela Grotkowska Makroekonomia dla MSEMen Gabriela Grotkowska Plan wykładu 5 Model Keynesa: wprowadzenie i założenia Wydatki zagregowane i równowaga w modelu Mnożnik i jego interpretacja Warunek równowagi graficznie i

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej)

Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej) Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej) Gabriela Grotkowska Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego PKB jako miara dobrobytu Produkcja w gospodarce

Bardziej szczegółowo

Ekonomia wykład 03. dr Adam Salomon

Ekonomia wykład 03. dr Adam Salomon Ekonomia wykład 03 dr Adam Salomon Ekonomia: GOSPODARKA RYNKOWA. MAKROEKONOMICZNE PODSTAWY GOSPODAROWANIA Ekonomia dr Adam Salomon, Katedra Transportu i Logistyki, WN AM w Gdyni 2 Rynki makroekonomiczne

Bardziej szczegółowo

grupa a Istota funkcjonowania gospodarki rynkowej

grupa a Istota funkcjonowania gospodarki rynkowej grupa a Istota funkcjonowania gospodarki rynkowej... imię i nazwisko Poniższy test składa się z 15 zadań. Przy każdym poleceniu podano liczbę punktów możliwą do uzyskania za prawidłową odpowiedź.... Za

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia II Semestr Letni 2014/2015 Ćwiczenia 4, 5 & 6. Technologia

Mikroekonomia II Semestr Letni 2014/2015 Ćwiczenia 4, 5 & 6. Technologia Mikroekonomia II 050-792 Semestr Letni 204/205 Ćwiczenia 4, 5 & 6 Technologia. Izokwanta produkcji to krzywa obrazująca różne kombinacje nakładu czynników produkcji, które przynoszą taki sam zysk. P/F

Bardziej szczegółowo

Polityka fiskalna (budżetowa) dr Krzysztof Kołodziejczyk

Polityka fiskalna (budżetowa) dr Krzysztof Kołodziejczyk Polityka fiskalna (budżetowa) dr Krzysztof Kołodziejczyk https://flic.kr/p/b6mlmh Plan 1. Definicja polityki fiskalnej 2. Instrumentarium polityki fiskalnej 3. Budżet państwa - deficyt budżetowy - dług

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 Wykład 5: Klasyczny model gospodarki zamkniętej

Makroekonomia 1 Wykład 5: Klasyczny model gospodarki zamkniętej Makroekonomia 1 Wykład 5: Klasyczny model gospodarki zamkniętej Gabriela Grotkowska Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego PKB jako miara dobrobytu Produkcja w gospodarce Mierzyć już umiemy,

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia 5, Makroekonomia II, Rozwiązania

Ćwiczenia 5, Makroekonomia II, Rozwiązania Ćwiczenia 5, Makroekonomia II, Rozwiązania Zadanie 1 Załóżmy, że w gospodarce ilość pieniądza rośnie w tempie 5% rocznie, a realne PKB powiększa się w tempie 2,5% rocznie. Ile wyniesie stopa inflacji w

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający

Wymagania edukacyjne przedmiot Podstawy ekonomii Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. wyróżnić potrzeby ekonomiczne, wymienić podstawowe rodzaje środków zaspokajających potrzeby, rozróżnić podstawowe zasoby

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 Wykład 13: Model ASAD i szoki makroekonomiczne

Makroekonomia 1 Wykład 13: Model ASAD i szoki makroekonomiczne Makroekonomia 1 Wykład 13: Model ASAD i szoki makroekonomiczne Gabriela Grotkowska Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Plan wykładu Sytuacja na rynku pracy a położenie krzywej AS Krótko-

Bardziej szczegółowo

Podaż firmy. Zakładamy, że firmy maksymalizują zyski

Podaż firmy. Zakładamy, że firmy maksymalizują zyski odaż firmy Zakładamy, że firmy maksymalizują zyski Inne cele działalności firm: Maksymalizacja przychodów Maksymalizacja dywidendy Maksymalizacja zysków w krótkim okresie Maksymalizacja udziału w rynku

Bardziej szczegółowo

TEST. [4] Grzyby w lesie to przykład: a. dobra prywatnego, b. wspólnych zasobów, c. monopolu naturalnego, d. dobra publicznego.

TEST. [4] Grzyby w lesie to przykład: a. dobra prywatnego, b. wspólnych zasobów, c. monopolu naturalnego, d. dobra publicznego. Przykładowe zadania na kolokwium: TEST [1] Zmniejszenie przeciętnych kosztów stałych zostanie spowodowane przez: a. wzrost wielkości produkcji, b. spadek wielkości produkcji, c. wzrost kosztów zmiennych,

Bardziej szczegółowo

I. Podstawowe pojęcia ekonomiczne. /6 godzin /

I. Podstawowe pojęcia ekonomiczne. /6 godzin / PROPOZYCJA ROZKŁADU MATERIAŁU NAUCZANIA PRZEDMIOTU PODSTAWY EKONOMII dla zawodu: technik ekonomista-23,02,/mf/1991.08.09 liceum ekonomiczne, wszystkie specjalności, klasa I, semestr pierwszy I. Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Metody ustalania cen. Inną metodą jest ustalanie ceny na podstawie jednostkowych kosztów produkcji (koszty przeciętne całkowite) formuła koszt plus.

Metody ustalania cen. Inną metodą jest ustalanie ceny na podstawie jednostkowych kosztów produkcji (koszty przeciętne całkowite) formuła koszt plus. Metody ustalania cen Ustalanie ceny na podstawie jednostkowych kosztów produkcji y produkcji stanowią bardzo istotny element rachunku ekonomicznego firmy, gdyż informują o wartości zużytych przez firmę

Bardziej szczegółowo

Monopol. Założenia. Skąd biorą się monopole? Jedna firma

Monopol. Założenia. Skąd biorą się monopole? Jedna firma Założenia Jedna firma Monopol Siłą rzeczy musi ona sama ustalić cenę Cena rynkowa zależy od ilości sprzedawanej przez firmę Produkt nie posiada substytuty Dużo kupujących (krzywa popytu opadająca) Istnieją

Bardziej szczegółowo

Zachowanie monopolistyczne - dyskryminacja cenowa

Zachowanie monopolistyczne - dyskryminacja cenowa Zachowanie monopolistyczne - dyskryminacja cenowa Dotychczas analizowaliśmy monopolistę, który dyktował wspólną cenę dla wszystkich konsumentów Z dyskryminacją cenową mamy do czynienia wtedy, gdy różne

Bardziej szczegółowo

Teoria wyboru konsumenta. Marta Lubieniecka Tomasz Szemraj

Teoria wyboru konsumenta. Marta Lubieniecka Tomasz Szemraj Teoria wyboru konsumenta Marta Lubieniecka Tomasz Szemraj Teoria wyboru konsumenta 1) Przedmiot wyboru konsumenta na rynku towarów. 2) Zmienne decyzyjne, parametry rynkowe i preferencje jako warunki wyboru.

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 Wykład 12: Zagregowany popyt i zagregowana podaż

Makroekonomia 1 Wykład 12: Zagregowany popyt i zagregowana podaż Makroekonomia 1 Wykład 12: Zagregowany popyt i zagregowana podaż Gabriela Grotkowska Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Horyzont czasu w makroekonomii Długi okres Ceny są elastyczne i

Bardziej szczegółowo

Autonomiczne składniki popytu globalnego Efekt wypierania i tłumienia Krzywa IS Krzywa LM Model IS-LM

Autonomiczne składniki popytu globalnego Efekt wypierania i tłumienia Krzywa IS Krzywa LM Model IS-LM Autonomiczne składniki popytu globalnego Efekt wypierania i tłumienia Krzywa IS Krzywa LM Model IS-LM Konsumpcja, inwestycje Utrzymujemy założenie o stałości cen w gospodarce. Stopa procentowa wiąże ze

Bardziej szczegółowo

KOSZTY I OPTIMUM PRZEDSIĘBIORSTWA

KOSZTY I OPTIMUM PRZEDSIĘBIORSTWA PODSTAWOWE POJĘCIA KOSZTY I OPTIMUM PRZEDSIĘBIORSTWA Przedsiębiorstwo - wyodrębniona jednostka gospodarcza wytwarzająca dobra lub świadcząca usługi. Cel przedsiębiorstwa - maksymalizacja zysku Nakład czynniki

Bardziej szczegółowo